Ыбырай Алтынсарин және қазақтың салт-дәстүрлері

1. Дала қоңырауы. Ыбырай.
2. Қазақтың салт.дәстүрлеріндегі келеңсіз жайттар
3. Қазақ қоғамын нығайтудағы маңызды әдет.ғұ.рыптар
4. Ыбырайдың салт.дәстүрді зерттеудегі негізгі мақ.саты
Әр халықтың болашаққа бет алған тарихи даму жолында жарық жұлдыздай болып бағыт –бағдар сілтеген сол ұлттың, халықтың тарихында мәңгілік есімдері ерекше аталатын зор тұлғалары болатыны анық.
Мәселен есімі мен еңбегі барша халыққа қымбатты, сахараның данышпан перзенті бар, ол-тұңғыш ағартушы педагог-жазушы Ыбырай Алтынсарин бүгінде «дала қоңырауы» атанып отырған қазақтың тұңғыш ағартушы –тәлімгері, ғалым әрі этнограф-публицист Ыбырай Алтынсариннің келешек ұрпағына қалдырған мұрасы ұлан –ғайыр, ұшан теңіз.
Небәрі жарты ғасырға жуық өмір кешкен ұстаздың өнегелі еңбегі бүгінгі күнде жан жақты зерттеліп, туған халқының керегіне жарауда.
Ыбырай Алтынсарин-қазақ халқының рухани, мәдени өмірінде өшпес мұра қалдырып, сарқылмайтын білім бұлағын ашқан аяулы азаматы.
Ыбырай Алтынсаринді танып –білу оның өмір сүрген заманынан, өскен ортасынан алған тәлім тәрбиесінен басталады.
Ыбырай Алтынсарин саналы өмірін оқытушылық, ағартушылық жолына жұмсады. Ол тұңғыш рет ана тілінде дүние тану мектебін ашып, оның тұңғыш мұғалімі болды, қазақ тілінде әліппе жазды, алғаш рет ана тілінде оқулық-хрестоматия шығарды.Ұлы ағартушы ұстаз мектеп ашу және оны жақсы мұғалімдермен қамтамасыз ету ісіне баса мән берумен бірге, сол мектептер мен мұғалімдердің хал-жағдайларына, тұрмысына, шаруашылық істеріне де ерекше көңіл боліп отырған. Бұл жөнінде ол: «Мектептің шаруашылық жағдайлары жаман болса, оның ісі еш уақытта да оңға баспайды, пайдалы еш нәрсе бермейді, оның оқушылары да оқытушылары да істен күдер үзіп кетеді» деп жазды. Ұстаздың бұл сөздері осы уақытта дейін өзінің маңызын, актуалдығын жоғалтпай келеді. Өйткені қазірдің өзінде жоғары білімді ұстаздар дайындау, оқушыларға сапалы білім беру мәселелері күн тәртібіндеі тұрған мәселелердің қатарында тұр.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ
Д.А.Қонаев атындағы колледж
Реферат
ТАҚЫРЫБЫ: ... ... ... ... ... 2006 | ... Дала ... Ыбырай.
2. Қазақтың салт-дәстүрлеріндегі ... ... ... ... ... ... әдет-ғұ-рыптар
4. Ыбырайдың салт-дәстүрді зерттеудегі негізгі мақ-саты
Дала қоңырауы- Ыбырай.
Әр халықтың ... бет ... ... даму ... ... жұлдыздай
болып бағыт –бағдар сілтеген сол ұлттың, халықтың ... ... ... ... зор ... ... анық.
Мәселен есімі мен еңбегі барша халыққа қымбатты, сахараның данышпан
перзенті бар, ... ... ... ... Алтынсарин бүгінде
«дала қоңырауы» атанып отырған қазақтың тұңғыш ағартушы ... ... ... ... ... ... ұрпағына қалдырған
мұрасы ұлан –ғайыр, ұшан теңіз.
Небәрі жарты ғасырға жуық өмір кешкен ұстаздың өнегелі еңбегі бүгінгі
күнде жан ... ... ... ... ... ... ... халқының рухани, мәдени өмірінде өшпес мұра
қалдырып, сарқылмайтын білім бұлағын ашқан аяулы азаматы.
Ыбырай Алтынсаринді танып –білу оның өмір ... ... ... ... ... ... ... Алтынсарин саналы өмірін оқытушылық, ... ... Ол ... рет ана тілінде дүние тану мектебін ашып, оның тұңғыш
мұғалімі болды, қазақ тілінде әліппе ... ... рет ана ... ... ... ағартушы ұстаз мектеп ашу және оны ... ... ету ... баса мән берумен бірге, сол ... ... ... ... шаруашылық істеріне де
ерекше көңіл боліп отырған. Бұл ... ол: ... ... ... ... оның ісі еш ... да оңға ... пайдалы еш
нәрсе бермейді, оның оқушылары да оқытушылары да істен күдер үзіп ... ... ... бұл ... осы уақытта дейін ... ... ... ... ... ... ... жоғары білімді
ұстаздар дайындау, оқушыларға сапалы білім беру мәселелері күн тәртібіндеі
тұрған мәселелердің қатарында тұр.
Қазақтың ... ... - ... ... ... айналысқан ғалым
-этнограф. Оның «Орынбор ведомосындағы қазақтарының құда түсу, қыз ... той ... ... ... ... ... өлген адамды жерлеу және оған ас беру дәстүрлерінің очерктері»
атты еңбектері қазақ ... ... ... зерттеген
тұңғыш жазба еңбектер болды. Бұл еңбектер сол ... ... ... ... ... баға ... және ... императорлық
географиялық қоғамының Орынбор бөлімшесі жазбаларының бірнеше сандарында
жарияланған болатын. 1870, 1879 ... ... ... бұл ... ... халқымыздың салт-дәстүрлері мен ырым-нанымдарын жетік білетін,
сол ғұрыптардың ел өміріндегі орнын да толық түсінетін, ... ... ... ... ... ... өлік басына қойылатын белгілер мен
бейіттердің жар басына ... ... жол ... ... ... ... ескерткіштерінің төбесіне-найза,
әйелдердің бейітінің үстіне бақан ... ... ал ... сулы ... болатынын ескерту арқылы одан ел тұрағы - қоныстың
ұзақ кетпейтінін аңғартады. Осыған орай ... ... ... жас ... ... ... белгілердің сыр-сипаты мен мән-жайы да
біліктілікпен әңгіме етіледі. ... ... ... мен оның ... ... әкелінетін аза мен сойылатын мал, ас беру тәртібі, мал
мүшелерінің кімге, қалай тартылатындағы жайындағы пікірлері де ... ... ас ... ат ... ... күресі, көкпар т.б. ойындар
болатыны, ас беру рәсімі 63 ... асып ... ... бай ... ... ал ас ... ... үй иесінің жылына арналған тұл ат
сойылып, қаралы белгілер ... ауыл ... ... ... ... ... ... қда-құдағилар мен құрбы-құрдастарына таратылып
берілетіні, бұл ... ... ... ... ... жұртқа тарасын
деген ырымнан шыққаны баяндалған. Ауқатты, бай ... ... ... ... ... ... қой ... бәйгеге және балуан күресіне
мал, алтын-күміс жамбы ... де ... қылу үшін ... ... ... атап көрсеткен. Қазақ халқының өлген адамды жөнелтудегі ескі
салт-дәстүрлері мен ырымдарын жастарға білдіруде бұл ... ... ... құндылығы аса зор.
Құда түсу, қыз ұзату, той жасау жөніндегі екінші еңбегінде де, ... түсу ... ... ... мұның кейбір келеңсіз жәйттерін де атап
көрсетеді. Қыздарды өте жастай ... беру ... он ... ... заңымен, күйеуі өлген ағайының өзінен екі-үш есе үлкен балалы
әйеліне де үйлендіре ... ... ... ... адамның жас інісі
болмаса, күйеуінің алпыс-жетпістегі шал ағайынына тиюге тиіс ... ... ... ... шалдар немесе бала көру үшін тоқал
алатын байлар жас қыздың өмірін ойыншыққа айналдырып, ... ... ... ... ала ... айыптайды.
Ауыл мен ауылдың арасындағы ұзақ уақ дау-шарға созылатын ... ... мен ру ... ... мен кісі өліміне дейін апаратын, жоқ-жітікті
жоқшылыққа ұшырататын әмеңгерліктің жағымсыз жақтарын ... ... ... ... ... ... болып есептелінеді. Сондықтан да бүкіл ру
болып қуғындайды, ру жанжалы туындайды.
Ыбырай қазақтың арқан керу, бетке ұн немесе балшық жағу, ... ... ... аяқ киімін ұрлап тығу, шапан етегін ... ... ... ... жасау, күлкі ету рәсімдері мен құдаларға киіт кигізу салттарын
да жетік әңгімелеген.
Қазақ қоғамын нығайтудағы маңызды
әдет-ғұрыптар
Ыбырай ... ... ... қарым-қатынасында ескілікті әдет-
ғұрыптың қандай орын алып келгенінде біраз зерттеп, оның әлеуметтік өмірде
қандай ... ... ... ... ... ... айтады. Соның ішінде
құда-құдандалы болу, үйлену тәртіптерін мұқият талдайды. Оның ... ... ... үшін ... ... ... рол ... өздерінің достығынжегжат болу арқылы нығайтқысы келген адамдар
бірінің әйелі ұл, екіншісінің ... қыз ... ... ... ... ... қосу әдетін өз уақытында өмірден туғанын айтады. Қазақ ... ... ... Ыбырай,-қазақтың өзінің жеті ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұған ол-ұлттың дамуында
прогрессивтік мәні бар деп қарайды.
Қақаз тайпаларының арасында болып тұратын ала ... ... ... ... ... ... әдет: тайпа, ру басылары бірінің қазын
екіншісінің ұлына айттыру, сүйек жаңғырту әдеті ... Бұл ... ... ... ... болжағандық бар екенін, өйткені, қазақ арасы тыныш
баомаған кездерде оның халыққа пайда келтіргенін»,-кәриялардан есіткенін
айтады.
Әрине, ... ... ... ... бір ... оның сол ... ... адамның мүддесіне лайық, заман талабына сай ... ... ... ... ... ... де ... болып
қоғамға қызмет еткен. Оның жеті атаға дейін ... қыз ... ... ... ала ... ... ... төртеу түгел болса-төбедегі
келеді»),жаңа ұрпақтың өмір жолында қате аз болу үшін аға ... ... ... сол үшін жасы ... ... ... ... болу, яғни рухани қазынамыз. Әсіресе,
Ыбырайдың: «Әйелін өз еркімен қоя беру ... ... үшін ... ... саналады, жұрт ондай адамды күлкі етеді»-деп ... ... ... ... ... да ... ... семьялық қатынастың
тұрақты факторына айналдырса қазақ ұлтының болашағына оңды әсер етер еді
деп ... айта ... ... қоғамда дәріптеліп жүрген «еркін
махаббат» дегендер ... ең ... ... ... ... ... ... деңгейіне дейін төмендетті, махаббатты да бизнеске
айналдырып, адамдарды аздырды, ... ... ... ... әкеліп,
адамзатқа хауіп төндіріп отыр. Сондықтан, ол дүниежүзілік әлеуметтік мәні
бар проблемаға айналып ... ... ... ... ... ... ... зерттеудегі мақсаты
дәстүрдің озығы мен тозығын ғылыми түрде талдап, өзінің көзқарасын ... ... ашу, озық ... ... ... ету. ... ... мәдениеті, тұрмыс-тіршілігі жөнінде орыс ... ... ... ... ... «жабайы», «ұры», «мәдениетсіз» халық
емес екенін, қазақ халқының өзіндік мәдениеті, салт-дәстүрі бар ... үшін ... ... осы ... ... Қазақтың салт-
дәстүрлерін жан-жақты зерттеумен бірге, мектеп ашып, қайтсем қазақ ... ... ... ... деп арпалысқан Ыбырай «Қазақ халқы
азбаған халық, оның келешегі үшін оған тек сана-сезім жағынан жалпы ... ... ... ... керек болып отыр», - деп көрсетті.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Айқап» журналындағы оқу-тәрбие туралы ойларды зерделеу7 бет
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары49 бет
Алаштың ардақтысы Спандияр Көбеев43 бет
«Абай жолы» эпопеясындағы кездесетін салт-дәстүрлердің қазақ әдебиетінде алатын орны4 бет
Ағылшындардың салт-дәстүрлері мен мерекелері4 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық салт- дәстүрдегі тәрбиенің маңызы9 бет
Бастауыш білім беру сатысында қазақ халық дәстүрлерін рухани құндылықтарын пайдаланудың ғылыми-теориялық негіздері67 бет
Мектепке дейінгі балалардың халық тәрбиесі5 бет
Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық құбылыс ретінде6 бет
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарының тәрбиелік мәні14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь