Лекциялардың қысқаша конспектілер

1 тақырып. Макроэкономика пәні. Ұлттық шоттар жүйесі
2 тақырып. Жиынтық сұраныс және жиынтық ұсыныс
3 тақырып. Өндіріс факторлары. Еңбек нарығындағы тепе.теңдік.
4 тақырып. Игіліктер нарығы
5 тақырып. Ақша нарығы
6 тақырып. IS.LM моделі.
7 тақырып. Инфляция және жұмыссыздық
8 тақырып. Экономикалық өсу
9 тақырып. Ашық экономика
Валюта бағамдары
Валюта айырбастау операциялары – шетел валютасын айырбастау, сату, сатып алу операциялары негізінде жүргізіледі.

БТА Банкінің валюта айырбастау операциялары – бұл ұлттық валютаны шетел валютасына қолма-қол және қолма-қолсыз айырбастау немесе керісінше әрекетте жүзеге асырылатын жедел және тиімді шешімдер.

БТА-ның акша айырбастау пунктері арқылы жүргізілетін айырбастау операцияларының ерекшеліктері:
Шетел валютасын сату және сатып алуда тиімді бағамдар;
Төленбейтін шетел валютасын сатып алу;
Тозығы жеткен шетел валюталарын инкассоға қабылдау (USD и EURO);
Эмиссиялық шетел валютасымен жұмыс істеу;
Қомақты соманы иелену мүмкіндігі;
Айырбасталатын валютаның сомасын шектемей анықтама-сертификат беру;
Арнайы бағам бойынша валютаны жоспарлы мәміле бойынша иелену. Яғни, Сіз алдын-ала белгілі сомадағы валютаға тапсырыс бересіз (мин. 20 000 АҚШ доллары немесе өзге валюта баламасында) және арнайы бағада сатып аласыз немесе сатасыз.
Шетел валютасының қолдан жасалмағандығын тексеру.

БТА Банкі ақша айырбастау операциялары – бұл өте ыңғайлы шешім, Сіз ұлттық және шетел валютасында кез-келген операцияларды жүзеге асыра аласыз.

БТА Банкі көптеген жылдар бойы ақша айырбастау операциялары рыногында үздік қызмет көрсетіп келе жатқандардың бірі. Жеке және заңды тұлғаларға осы бағытта қызметтің кең ауқымды түрін ұсынады.

Тиімді баға белгіленімдерімен валюта айырбастау операцияларын жүзеге асырып, Сіздерге валюта бағамы рыногындағы бағамның ауытқуына назар аудармауыңызға мүмкіндік жасайды.
        
        Валюта бағамдары
Валюта айырбастау операциялары – шетел валютасын айырбастау, сату, сатып
алу операциялары негізінде жүргізіледі.
БТА Банкінің валюта айырбастау операциялары – бұл ... ... ... ... және ... айырбастау немесе керісінше әрекетте
жүзеге асырылатын жедел және тиімді шешімдер.
БТА-ның акша айырбастау пунктері арқылы жүргізілетін ... ... ... сату және ... алуда тиімді бағамдар;
Төленбейтін шетел валютасын сатып алу;
Тозығы ... ... ... ... ... (USD и ... ... валютасымен жұмыс істеу;
Қомақты соманы иелену мүмкіндігі;
Айырбасталатын валютаның сомасын шектемей анықтама-сертификат беру;
Арнайы бағам бойынша валютаны жоспарлы ... ... ... ... Сіз
алдын-ала белгілі сомадағы валютаға тапсырыс бересіз (мин. 20 000 АҚШ
доллары немесе өзге валюта баламасында) және арнайы бағада ... ... ... ... ... ... тексеру.
БТА Банкі ақша айырбастау операциялары – бұл өте ыңғайлы шешім, Сіз ... ... ... ... ... ... ... аласыз.
БТА Банкі көптеген жылдар бойы ақша айырбастау ... ... ... көрсетіп келе жатқандардың бірі. Жеке және заңды тұлғаларға осы
бағытта ... кең ... ... ... баға белгіленімдерімен валюта айырбастау операцияларын жүзеге
асырып, Сіздерге валюта бағамы рыногындағы бағамның ауытқуына ... ... ... қысқаша конспектілер
Жиынтық сұраныс
1 тақырып. Макроэкономика пәні. Ұлттық шоттар жүйесі
Лекция мақсаты: Макроэкономикалық теорияның ... ... ... қарастыру
Негізгі терминдер: ... ... ... ... ... кірістер, ұлттық шоттар, ... ... ... ... ... ... ... теориялар мен модельдер
3. Экономикалық белсеңділіктің нәтижелерін өлшеу
4. Ұлттық шоттар жүйесінің ... ... ... және кірістердің ауыспалы айналымы
6. Негізгі шығындар компонентері, негізгі макроэкономикалық теңдестік
Лекциянын конспекті
Макроэкономика ... ... ... ... мен ... ... мен үлгілер түрінде жүйелеп қорытуға арналған. Мұнда
экономика біртұтас жүйе ... ... ... ... ... мен
қызмет көрсетудің жалпы көлемін және оның өсуін, ... ... ... ... ... айырбас бағамдары мен төлем балансының
жағдайын зерттейді. Сондай-ақ ... ... ... ... және ақша ... тепе-теңдіктің ұзақ
мерзімдегі өзгерістерімен қатар, экономикалық айнымалылардың қысқа мерзімді
тербелістерін ... Ұлы ... ... ... ... ... Яғни, ол
ағылшын экономисі Джон М.Кейнстің зерттеулерімен және оның 1936 жылы жарық
көрген «жұмысбастылық, пайыз және ... ... ... атты ... ... ... ... анализдерді енгізді.
Әдетте экономика өзара әрекеттесетін төрт ... ... ... ... мемлекет және сыртқы сектор.
Макроэкономикада экономиканы біртұтас жүйе ... ... ... ... ... ішкі өнім, бағалар деңгейі,
инфляция қарқыны, жұмыссыздық деңгейі, нарықтық ... ... ... көрсеткіштер.
Макроэкономикалық моделдер мен айнымалылар
Көбінесе экономикалық теориялар ... ... ... ... ...... құбылыстар мен
процесстердің жеңілдетілген ... ... ол ... ... өзара байланыстар мен арақатынастарды анықтайды.
Әрбір модель белгілі бір мақсатта ... ... ... ... ... ... ... және болжау.
Модельдер логикалық, графиктік және алгебралық ... ... ... модельде экзогенді (сыртқы) және эндогенді ... ... ... ... және оның ... ... елде ... шоттар экономикалақ жиынтық өндіріс көлемін
өлшеу үшін құрылған. Экономикалық ұлттық шоттар жүйесі жеке ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер өндіріс көлемін белгілі
уақыт мезетінде өлшеуге және ... ... ... ... ... ... ... жүйесі беретін ақпарат экономикалық қызмет етуді
жақсартуға ... ... ... құру мен ... ... негізі
болып табылады. Ұлттық шоттар жүйесінің негізгі ... ... ... өнім ... Яғни ел ... ... ... экономикалық
қызметінің жиынтық нәтижелерінін өлшеу үшін ЖҰӨ немесе ЖІӨ көрсеткіштері
қолданылады.
Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) ... ... ... аралығында (жыл,
тоқсан) елдің территориясында ... ... ... ... ... ... ... ұлттық өнім (ЖҰӨ) осы елдің тұрғындары иемденетін өндіріс
факторларын пайдалану арқылы алынған барлық түпкілікті тауарлар мен
қызметтердің құнын көрсетеді.
Мысалы, Қазақстан территориясында ... ... ... ... ... ЖІӨ ... оның ЖҰӨ ескерілмейді.
ЖҰӨ = ЖІӨ + шетелден түсетін таза факторлық табыстар
Жабық экономикада ЖҰӨ мен ЖІӨ теңеседі. Әрі қарай біз осы екі ... қана ... ішкі ... ... үш ... ... ... бойынша;
2) Кірістер бойынша;
3) Қосылған құн тәсілі.
Атаулы және нақты айнымалылар. Өсу қарқыны және индекстер
Атаулы ЖІӨ өзгеруі өндіріс ... ... ... ... ... ... бағалар деңгейінің өзгеруі инфляция деп аталады.
Атаулы ЖҰӨ ағымдағы жылдың ... ... ал ... ЖҰӨ - ... ... Бұл ЖІӨ үшін де орынды.
ЖҰӨ дефляторы = Атаулы ЖҰӨ / ... ... ... ... ... ... ... басқа да индекс
бар. Ол тұтыну бағаларының индексі. Біріншісі Пааше индексі, ал екіншісі
Ласпейрес индексі деп ... Егер (x1, x2, … , xm) – ... ... ... ... тауарлардың тұрақты жинағы болсын десек, онда:
Тұтыну бағаларының индексі (CPI) = ... ... ... құны / Базалық жылдың тұтынушылық қоржынының құны
ЖҰӨ дефляторы мен тұтыну бағаларының ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар бар. Пааше индексін есептеу
формуласы:
,
мұндағы, - фғымдағы ... ... ... ... ... ... ... индексі ЖҰӨ-нің дефляторына сәйкес келеді және ол ... мен ... ... үшін есептеледі. Ал өзгермейтін тауар жиынын
есептейтін Ласпейрес индексі болып табылады. Ол ... ... ... келеді. ТБИ (CPI) – экономикадағы жалпы бағалар деңгейін сипаттайтын
көрсеткіш.
ТБИ = Ағымдағы ... ... ... құны ... жылдағы тұтынушылық қоржынының құны.
Тұтыну қоржыны деп белгілі бір ... ... мен ... ... ... ... ... формуласы:
,
мұндағы, және - і игілігінің бағалары (0 – базистік, ал t-
ағымдағы), - ... ... і ... ... қатар Фишер индексі бар. Ол ... ... жою үшін ... ... ... құнын өлшеу үшін арналған, яғни ... ... ... ... тұру үшін ... шығындар болып табылады. Әр түрлі
тауарлар ... әр ... ... ... Ласпейрес индексі тұрмыс
құнының өсуін, Пааше индексіне қарағанда нақтырақ көрсетеді. Ласпейрес
индексі белгілі бір ... ... ... үшін ... мұнда қымбат
тауарларды арзан тұратын тауарлармен алмастыру мүмкіндігі ескерілмейді. Ал,
Пааше индексі ... ... ... ... ... ... көрсетілмейді.
Экономикалық өсу ЖІӨ бір жыл аралығындағы салыстырмалы ... ... өсу ... = (ЖІӨ - ... / ЖІӨ-1,
мұндағы ЖІӨ – ағымдағы жылға, ал ЖІӨ-1 – өткен жылға қатысты.
ЖІӨ өсу ... ... ... ... көрсетеді. Қазақстанда 90-шы
жылдары өндірістің құлдырауы болған, ал 2000 жылдан ... ЖІӨ ... ... ... ... есеппен алғанда 10 пайызға жуық.
Жұмыссыздық кезіндегі негізгі өндіріс фактор – жұмыс күшінің толық
қолданылмауын немесе тиімсіз қолданылуын ... ... үш ... ... ... қамылғандар;
- жұмыссыздар;
- жұмыс күшіне енбегендер.
Егер адам жұмысқа шығуды күтсе, жұмыстан уақытша ... ... ... іздеумен айналысса, ол жұмыссыз адам ... ... ... ... деп ... егер оның үй шаруашылығында жұмыс
істегенін ескермегенде, ол өткен аптаның басым бөлігінде ... ... ... айналысатын әйел адамдар, студенттер, зейнеткерлер және жұмыс
іздеуді тоқтатқан адамдар жұмыс күші құрамына енбейді. ... ... ... және жұмыссыздар ғана құрайды.
Жұмыссыздық деңгейі = Жұмыссыздар саны / Жұмыс күші саны
Қазақстанда 2006 жылы ресми жұмыссыздық деңгейі 8,1 ... ... ... ... ... ... 653,8 мың адам.
Тақырып бойынша сұрақтар:
1. Макроэкономика пәні экономикалық саланың қандай заңдылықтар мен
бөлшектерің зерттейді?
2. Ұлттық шоттарға не ... ... ... шығындар мен кірістер ... ... ... (13-66 б. /1/)
2 тақырып. Жиынтық сұраныс және жиынтық ұсыныс
Лекция мақсаты: Жиынтық сұраныс пен ... ... ... ... заңдылықтарын көрсету.
Негізгі терминдер: жиынтық сұраныс, жиынтық ... ... ... ... ... ... ... жиынтық сұраныстың құрылымы
2. Сұраныстың бағадан тыс факторлары
3. Жиынтық ... және ... ... Ұзақ ... және қысқа мерзімді макроэкономикалық тепе-теңдік
Жиынтық сұраныс
Жиынтық сұраныс – бұл тауарлар мен қызметтер көлемі, яғни ... ... ... кез келген баға деңгейінде ... ... ... ... өнім көлемі. Демек, сатып алушының сұранысы –
өндірілген өнім көлемі мен ... ... ... арасындағы тәуелділік.
Біз жиынтық сұранысты ақшаның сандық теориясының базасында қарапайым
теңдеуді құра аламыз:
MV =PY,
мұндағы: М – ақша ұсынысы;
V – ақша ... ... – баға ... - ... өнім және ... ... саны.
Ақша ұсынысының бұл теңдеуі өндірістің атаулы көлемін анықтайды, ... өз ... баға ... және ... өнім ... ... / Р = ( М / Р) = kY,
мұндағы k = ... ... ... ақша ... ... ... ал сұраныс
өндірілген өнім көлеміне пропорционалды екенін көрсетеді.
Жиынтық ұсыныс
Жиынтық ұсыныс – бұл әрбір мүмкін ... баға ... ... өнім ... ... ... мен үй ... таңдаған
жиынтық өнім көлемінің экономикадағы қалыптасқан бағалар мен ... ... ... Ол баға деңгейі мен нақты ұлттық өнім
көлемінің арасындағы тікелей тәуелділік ... ... ... ... ... AS ... бір бірлік өнімге шығынның өзгеруін
көрсетеді, демек, ... ... өнім ... ... ... ... AS қисығы үш бөліктен тұрады: 1 – кейнстің шектік ... 2 ... ... ... 3 – классикалық жағдай.
Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың тепе-теңдігі
Жиынтық сұраныс пен жиынтық ... ... бір ... AD-AS ... моделін шығаруға болады. Мұндағы қалыптасатын
үш жағдай жиынтық ұсыныстың классикалық, кейнстің қалыпты және ... ... ... ... ... AD қисығының оңға-жоғары жылжуы қалыптасқан бағалар
деңгейінде артық сұранысты тудырады. ... ... ... ... ... ... ... төмендеуіне әкеліп соғады, нәтижесінде еңбекке сұраныс
оның ұсынысынан артып ... ... ... болғандықтан, оның өсуі
арқасында еңбек нарығында ... ... ... ... ... ... жағдай жоғарылаған бағалар деңгейі шартында AS тік сызығы ... жаңа ... ... ... ... атаулы жалақы икемсіз болғанда, жиынтық сұраныстың
артуымен ... ... өсуі ... Тіркелген атаулы жалақы w
шартында нақты жалақы w/P төмендейді. Тым төмен ... ... ... ... нәтижесінде шығарылымды ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Сондықтан экономикада бағалар деңгейінің де, ... да өсуі ... ... күрт ... ... ... өзгеруі жиынтық ұсыныстың сілкіністері
(шоктары) деп аталады. Шоктар жағымды және жағымсыз болады. Жиынтық ... және ... ... ... ... шоктар – ... ... ... ... ... ... – бұл тауар
өндірісін тоқтату салдарынан фирмалардың бағаны орнатуын ... ... күрт ... ... ... ... шоктар баға
деңгейіне тікелей әсер ететіндіктен, кейде оларды баға шоктары деп ... Олар ... ашу, ... ... ... кенет өзгеруі
арқасында пайда болуы мүмкін.
Қысқа ... және ұзақ ... ... ... ... пен ... жағдай ұзақ мерзімді кезеңге, ал кейнстің ... ... ... ... ... ... – экономикадағы толық жұмыстылық кезіндегі тепе-теңдік
нүктесі ... ... ... ... AD1 ... AD2 ... дейін
жылжиды. Нәтижесінде өндіріс құлдырайды да, шығарылым Y0–ден Y’ дейін
азаяды, ал ... ... ... бағалар деңгейі P0–ден P’ дейін
төмендейді. Диаграммада экономика В нүктесіне ауысады.
Өндіріс көлемі ... ... ... w төмендеуі орын алады.
Оның себебі амалсыз демалыстар, қысқартылған жұмыс күндерінің пайда ... ... ... ... ... ... ... атаулы жалақы төмендеген сайын, w/P нақты жалақы да ... ... ... жалдауға тиімдірек болады, жиынтық ұсыныс
артады да, AS қисығы оңға ... ... ... Ү0 деңгейіне
оралғанға дейін бұл тенденция ... ... ... қисығы AS1–ден AS2
жағдайына ауысады. Экономика А(В(С ... ... ұзақ ... ... тұрақты шығарылым шартында бағалар
деңгейінің төмендеуі орын ... ... ... ... ... қандай негізгі компоненталар жатады?
2. Ұлттық экономикада жиынтық ұсынысты кім ... ... ... жиынтық ұсыныстың маңыздылығын қалай анықтайды?
Негізгі әдебиет: (72-125 б./1/)
3 тақырып. Өндіріс факторлары. ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу және
қуралдардың орналасу жағдайларың көрсету.
Негізгі терминдер: еңбек нарығы, тепе-теңдік, ... ... ... ... ... ... ... негіздері
1. Өндіріс факторлары. Өндірістік функция.
2. Нақты жалақы және капиталдың нақты бағасы.
3. Ұлттық табысты ... ... ... ... Еңбек нарығы. Еңбекке сұраныс.
5. Жиынтық ұсыныстың классикалық тәсілі.Икемді жалақы.
6. Жиынтық ұсыныс қисығын құру.
7. Жиынтық ұсыныстың кейнсиандық тәсілі. ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді кезеңдер үшін ... пен ... ... ... ... ... Жиынтық ұсыныстың кейнсиандық тәсілі. Икемсіз жалақы.
2. Жиынтық ұсыныс қисығын құру, оған әсер ... ... ... ... ... пен ... ұсыныстың тепе-теңдігі қалай қалыптасады?
Негізгі әдебиет: (306-319, 324-331 б. /4/)
4 тақырып. Игіліктер нарығы
Лекция ... ... ... тепе-тендіктің қалыптасу жағдайларын
анықтау.
Негізгі терминдер: еңбек нарығы, ... ... ... ... ... ... ... Тұтыну функциясы, тұтынуға шектік бейімділік
2. Пайыз мөлшерлемесі және инвестициялық функция
3. Мемлекеттік шығыстардың құрылымы
4. Жабық ... ... ... IS қисығы. Бюджет-салық саясатын талдау
Игіліктер нарығындағы макроэкономикалық тепе-теңдік
ТАУАРЛАР МЕН ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫНДАҒЫ БАЙЛАНЫСТЫ ТҮСІНУ ҮШІН ... ... ... ... ҚАЖЕТ. ОНЫ IS ҚИСЫҒЫ
АРҚЫЛЫ КӨРСЕТУГЕ БОЛАДЫ. ОЛ ТАУАРЛАР МЕН ҚЫЗМЕТТЕР НАРЫҒЫНДА ПАЙДА БОЛАТЫН
ПАЙЫЗДЫҚ МӨЛШЕРЛЕМЕ МЕН ... ... ... ... КӨРСЕТЕДІ.
ЖОСПАРЛАНҒАН ШЫҒЫНДАР – ҮЙ ... ... МЕН ... МЕН ... ... ... ... СОМАСЫ. НАҚТЫ
ШЫҒЫНДАРДЫҢ ЖОСПАРЛАНҒАН ШЫҒЫНДАРДАН ...... ... ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫ САЛУҒА МІНДЕТТІЛІГІ. ЯҒНИ, ФИРМАЛАРДЫҢ
ТӨМЕНГІ НЕМЕСЕ ... САТУ ... ... ӨЗДЕРІНІҢ ТАУАРЛЫҚ-
МАТЕРИАЛДЫҚ ҚОРЛАР ДЕҢГЕЙІН КӨТЕРУІ НЕМЕСЕ ТӨМЕНДЕТУІ БОЛЫП ТАБЫЛАДЫ.
ЭКОНОМИКА ЖАБЫҚ ЖӘНЕ ТАЗА ... ... ТЕҢ ДЕП ... ... ... ШЫҒЫСТАРДЫ, С ТҰТЫНУ, I ... ... МЕН ... ШЫҒЫСТАРДЫҢ СОМАСЫ ДЕП ҚАРАСТЫРУҒА БОЛАДЫ:
E = C + I + G.
C=C(Y-T) БҰЛ ... ... ... ... СОНЫМЕН ҚАТАР
ЖОСПАРЛАНҒАН ИНВЕСТИЦИЯ ДЕҢГЕЙІ ТҰРАҚТАНДЫРЫЛҒАН (=), МЕМЛЕКЕТТІК
ШЫҒЫСТАР КӨЛЕМІ МЕН САЛЫҚТАР ДА ТҰРАҚТЫ: , ... ... ... ... Е табыс Y функциясы болып
табылады.
E = Y.
Жоспарланған шығыстар ... ... ... ... ... болуы тұтынудың жоғарлануына әкеледі. сызықтың иілуі тұтынуға шекті
бейімділікті (MPC) көрсетеді.
Нақты шығыстар = жоспарланған шығыстар,
Y = E.
Осы ... ... ... ... Осы ... ... ... Бұл тепе-теңдік сақталмаған жағдайда
игіліктерді кем өндіру немесе ... ... ... ... ... өндірістің құлдырауы немесе жұмыссыздық пайда болуы мүмкін.
Арнайы кейнстік теория жағдайында ... І ... шама ... ... ... орын алуы ... егер Орталық банк пайыз
мөлшерлемесін өзгеріссіз ұстап қалса. Сондықтан, E=C(Y-T)+I+G жоспарланатын
шығыстар графигінің көлбеуі де MPC тең (3.2 ... ... ... ... C=C(Y-T) ... шығыстар
сызығының (I+G) шамасына жоғарыға параллель түрде жылжуы арқылы шығарылады.
Кейнс ... ... ... ... қол ... Көптеген
фирмалар үшін тепе-теңдікке қол жеткізуде қор басты орын алады.
Жоспарланатын шығыстар сызығы
Мемлекеттік шығыстар мультипликаторы . Ол G ... ... I ... бір бірлікке арттырғандағы Ye ... ... ... ... ұлғаятынын көрсетеді.
G↑→E↑→Y↑
Салықтық мультипликатор , Т салықтарды бір ... Ye ... ... ... ... ... көрсетеді.
∆T↓→ (Y-T)↑→ C↑→ E↑→ Y↑
IS қисығы
Пайыз мөлшерлемесі өскенде табыстың қалай өзгеретінін анықтау үшін
біз инвестиция функциясы мен ... ... ... қолдана аламыз. Пайыз
мөлшерлемесі өзгермелі деп алайық.
.Сурет.А.
r1 → r2 ... ... ... өсуі ... ... → I(r2) дейін азайтады.
Сурет.В.
Кейнс кресі бейнеленген. I(r1) → I(r2) дейін жоспарланған инвестицияның
азаюы табысты Y1 → Y2 ... ... ... ... Ол ... ... мен табыс арасындағы қарым-
қатынасты анықтайды: пайыз мөлшерлемесі өскен сайын ... ... ... ... IS ... жылжытуы
IS қисығының әрбір нүктесі берілген пайыздық мөлшерлеме ... ... ... ... моделінен байқағанымыздай табыс
деңгейі бюджет-салық саясатымен де тығыз байланысты G мен T ... ... ... ... ... IS қисығын жылжытады.
. Мемлекеттік шығындардың өсуінің IS қисығын
оңға жылжытуы
Суретте мемлекеттік шығындардың G1 →G2 дейін өсуі IS ... ... көру үшін ... ... ... ... ... бюджет
саясатының өзгеруі жоспарланған шығындарды өзгертетінін көрсетеді. Ол табыс
деңгейін Y1 → Y2 дейін ... Сол ... ... ... ... ... оңға ... Бұл суретте бейнеленген.
Салықтардың азаюы, мемлекеттік шығындардың өсуі табысты өсіреді, ол
IS қисығын оңға жылжытады. Салықтардың өсуі, ... ... ... ... IS ... солға қарай жылжытады.
1. T↓ немесе G↑ → E↑ → Y↑ → IS↑
2. T↑ немесе G↓ → E↓ → Y↓ → ... мен ... ... ... ... ... IS ... оңға жылжытады. Ал сұранысты кемітетін ... ... IS ... ... жылжытады.
Тақырып бойынша сұрақтар:
1. Пайыз мөлшерлемесі және инвестициялық функция
2. IS қисығының ... мен ... IS ... ... үлгілері.
IS қисығының көлбеуіне әсер ететін факторлар
3. Жабық экономикадағы ... ... ... (72-125 б. ... ... Ақша ... ... Экономикалық жүйедегі маңызды құралы деп ... ... ... және ... ... заңдылықтарың зерттеу.
Негізгі терминдер: ақша нарығы, тепе-теңдік, пайыз мөлшерлемесі, Фишер
теңдеу, ... ... ақша ... ақша ... ... Ақша функциялары. Ақша агрегаттары.
2. Ақшаның сандық теориясының теңдеуі. Ақша айналымының жылдамдығы. Фишер
теңдеуі.
3. Кейнстің өтімділікті таңдау теориясы. ... ... үшін ... және ... ... ... сұраныс. Нақты ақша қорлары.
4. Ақша ұсынысы
5. Ақша нарығындағы тепе-теңдік
6. Ақша ... ... ... мен ақша ... ақшасыз елестету мүмкін емес. Ақша деп ... ... ... ... кез ... нәрсені айтады. Әр түрлі даму
кезеңдерінде адамзат ақша ретінде әр ... ... яғни ... ... мал, асыл ... және ... ... айналым құралы, есептеу құралы, құндылықты
сақтау құралы.
Өтімділік – ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі. Ақшаны өтімділік дәрежесі бойынша ажыратады.
Ақша агрегаттары – ақша массасын ... ... = ... ... ақша (М0)+ Ағымдағы депозиттер
Ағымдағы депозиттерден ақшаны бірінші талабымен алуға болады.
М2 = М1 + ... ... бар ... ... бұл ... ... салынымдар.
М3 = М2 + Тіркелген мерзімі бар ірі депозиттер + банктік емес ... ... ... әр ... елде ... айқындалады.
Ақша ұсынысы
Ақша ұсынысы дегеніміз – экономикадағы қазіргі уақыт ... ... ... Ақша ... ... ... ... қолдағы бар ақша
және депозиттер.
Ақша ұсынысы мемлекеттік саясаттың негізгі құралы болып табылады. Оны
мемлекет атынан ... банк ... Ақша ... жиі ақша массасы деп
те атайды. Ақша массасының ... ... ... ақша ... деп ... ... ... негізгі 3 құралы бар:
(1)Ашық нарықтағы операциялар, яғни мемлекеттік құнды қағазды сату және
сатып алу.
Орталық банктер құнды ... ... ... ... ... ақшаның массалық резервтері төмендейді де, ... ... ... ... та азаяды және керісінше.
(2)Міндетті резервтер нормасы. Ол былай белгіленеді: rr. Егер ... ... ... ... өсірсе онда артық ақша массасы ... ... ... ... деңгейі де төмендейді және керісінше.
(3)Есеп мөлшерлемесі. r пайыз өссе, артық ақша массасы резервтері
төмендейді, оның ... ... ... төмендейді және керісінше.
Ақша ұсынысы тек қана Орталық банктің саясатына ғана емес, сонымен
қатар ақша иелері мен ақша ... ... ... ... ... ... қолында ұстағысы келетінін мынадай себептері бар:
трансакциялық себеп, сақтық себеп, алыпсатарлық себеп.
Бірақ ақшаны қолында ұстау – ... ... ... ... ... дегенмен бірдей.
Шынында адамдар ақшаға емес, М/P ақшаның нақты ... ... ... ... ... емес, сол ақшаға сатып алынатын тауарлар
мен қызметтер мөлшері маңызды. Мұндағы М – ақша ... ал Р – ... ... ... ... ... функциясы бұлайша жазылады:
(М/Р)D = L(r, Ү),
оның үстіне r ... ... ... ... ал Ү табыстан –
тікелей.
Ақша айналысының жылдамдығы (табыс бойынша) орташа есеппен алғанда
әрбір ақша ... ... неше рет ... ... ... = (P . Y) / ... М - ақша ... P - бағалар деңгейі, Y - шығарылым.
Ақша айналысының жылдамдығы ... ... де, ... ... тәуелді. Бұл теңдікті былайша жазып алуға болады
M .V = P . Y.
Бұл теңдік ақшаның сандық теориясының теңдеуі деп ... ... ... ... анықтау – ақша жиыны ретінде нені ... ... – М1, М2, М3? ... V1, V2, V3 ақша ... пайда болады. V1 жылдамдығы V2 жылдамдығынан төмен, өйткені
ол (V2) тұрақтырақ болып саналады.
Ақшаға сұраныс моделі
1. k=const
2.
Ақшаға ... ... ... ... 2 ... назар
аударылады.
1-ден жинақтау құралы
2-ден айналым құралы
Ақшаның жинақтау құралы ретінде функциясына ақшаға ... ... ... қояды. Бұл теорияларға сәйкес, ақша активтер
формасының ... ... ... ... ... ... ... активтерге
қарағанда тәуекелдік пен табыс факторлары жағынан белгілі ерекшелігі бар.
Мемлекеттік акция мен облигацияларға бағалар төмендегенімен, ақшанаң
қорлануы сенімді атаулы ... ... ... ... оптималды активтер қоржынын немесе
портфелін құрастырғанда халық өтімділігі жоғары ақша ... ... ... сәйкес ақшада қажеттілік әртүрлі активтердің
салыстырмалы тартымдылығымен анықталады. Ол әрбір активтің тәуекелділік
дәрежесіне, табыс ... ... ... ... M - ақша ... P – ... ... болса, онда M/P – ақшаның
нақты қалдықтары деп ... Ақша ... M және ... ... P
тіркелген деп есептесек, онда ақшаның нақты қалдықтарының ұсынысы да пайыз
мөлшерлемесінен ... ... ... нақты қалдықтарына сұраныс
Ү шығарылым көлемінен тікелей, ал r пайыз мөлшерлемесінен кері тәуелді.
Ақша ... ... ... пен ... ... ... ара ... і пайыз мөлшерлемесі мен Ү табыстың ... ... ... ... Бұл ... ... ... LM қисығы деп аталады. LM қисығының ... ... ... ... ... LM ... ... несие саясаты: а) мысалы, Орталық банк халыққа құнды қағазды
сатты дейік. Бұл жағдайда ақша ... ... да, ... ақша ... ... нәтижесінде LM қисығы солға– жоғары жылжиды. Бұл ... ә) егер ... банк ... қағаздарды сатып алса, онда
керісінше жағдай болады.
Тақырып бойынша сұрақтар:
1. Ақша функциялары. Ақша ... ... ақша ... ... Кейнстің өтімділікті таңдау теориясы. Нақты ақша қорлары.
3. Ақша нарығындағы тепе-теңдік
Негізгі әдебиет: (175-192 б., 200-226 б./4/)
6 тақырып. IS-LM ... ... ... және ақша ... тепе-теңдігінің қалыптасуы
жағдайларын және оған әсер ететің механизімдерді ... ... ақша ... ... ... ... саясат, сұраныс және ұсыныс қисықтары.
Лекция негіздері
1. Тауар және ақша нарықтарындағы тепе-теңдік. IS-LM ... ... ... қисығын шығару.
3. IS-LM моделі және Кейнс ... ... ... ... ... механизм.
4. Экономикалық ауытқулар. Жиынтық сұраныс және жабық экономикадағы
макроэкономикалық саясат.
Игіліктер және ақша ... ... ... түсінігінде қызмет көрсету мен тұтыну тауарлары нарығы
қарастырылады. Бұл тауарлар санаттары арасында ... ... ... олар ... ... ғана шарттасып тұр, өйткені тұтыну ... ... ... ... ... әр ... ... байланысты. Тұтыну тауарларына сұраныс негізінен табысқа
байланысты, ал инвестициялық ... ... ... ... ... бұл айырмашылықтар үстіртін қарастырылған, өйткені тұтыну мен
инвестицияланған тауарлар ... ... ... ... ... бағаларын білу керек. IS-LM моделінде экономикалық тепе-теңдік
– ол IS және LM қисықтарының қиылысатын нүктесінде орын алады. Осы ... ... мен ... ... ... тауар нарығының тепе-
теңдігі мен ақша нарығының тепе-теңдігін қанағаттандырады. ... екң ... ... ... ... ... ... тең және ол нақты ақша сұранысының қаражаттары ұсынысқа тең
екендігін ... ... ... – қор ... ұнамды өтімділік - ақша) –
жиынтық сұраныс функциясын анықтау үшін қажетті, ... ... ... ... ... – тауар нарығындағы тепе-теңдік үлгісі, ал LM – ақша ... ... ... ... IS – LM ... екі нарықта да
тепе-теңдікті орнатады. Оның теңдеулері келесідей:
1. Y = C + I + G + Xn – ... ... ... C = a + b(Y – T) – ... ... I = e – d×i – ... функциясы;
4. Xn = g – m(×Y – n×i – таза ... ...... ... ... ішкі ... – табыс, С – тұтыну, І – инвестиция, Хn – таза экспорт, i – пайыздық
мөлшерлеме.
Үлгінің сыртқы айнымалылары:
G – ... ... MS – ақша ... T – ... ... коэффициенттер:
(a, b, e, d, g m(, n, k, h) оң мәндер және салыстырмалы түрде қарағанда
тұрақты.
IS және LM қисықтарын бір ... ... IS-LM ... Ол ... ... ... талдаудың ыңғайлы құралы болып
табылады.
IS және LM қисықтарының қиылысуы А нүктесін ... онда ... ... мен ... ... мен ақша ... тепе-теңдік
орнайды.
(Үe,ie) тепе-теңдік жұпты, G мемлекеттік шығыстар, T салықтар, M ақша
жиыны мен P бағалар деңгейінің берілген ... ... Ү және і ... ... ... ... арқылы есептеуге болады.
Осы тауарда біз экзогенді айнымалылардың өзгерісі эндогенді
айнымалыларға қандай ... әсер ... IS–LM ... ... ... және ... ... экзогенді айнымалылардың
арасында орын алады және IS–LM ... ... ... ... экономикаға
осы айнымалылардың әсерін көрсетеді.
i
IS-LM моделі
Бюджет-салық саясатының әсері. Бюджет-салық саясатының ... ... ... ... ... ... IS ... яғни пайда мен пайыздық мөлшерлемесіне әсерін тигізеді.
Мемлекеттік шығыстардың G өсуі ... ... Т ... IS ... ... ... Ү пен пайыз мөлшерлемесінің і тепе-теңдік деңгейі
жоғарылайды. Бірақ мұнда табыстың Ү өсуі ... ... аз ... ... ... ... і өсуінен инвестициялар І азаяды.
Бұндай жағдай ығыстыру нәтижесі деп ...... ... ... ... ... пайданың деңгейі – ға өсетінін кейсиандық қиылыста
түсіндіріледі.
Т( – салық саясаты ... ... ... мөлшерлемеде пайда деңгейінің – ға өсетінін кейнстік ... ... ... AD қисығының теориялық негіздемесі болып табылады. Ал
ақша теориясы – AD ... ... ақша ... қалыпты жағдайында баға (Р) деңгейінің
өсуі пайданың төмендеуіне әкеледі. Ақша ... МS↑ өсуі AD ... ... оңға ... әкеледі, ал МS↓ төмендеуі AD қисығын солға
жылжытады.
Бірақ қазір AD қисығын шығару және жылжыту үшін ақша ... ... ... қолданамыз. Өйткені IS-LM моделі ұлттық табыс бағаның өсуімен
кемитінін түсіндіріп ғана ... ол тағы ... ... бар AD ... ... ... Р және ... фирмалар және мемлекет сатып
алуға дайын өндіріс көлемі Y ... ара ... ... ... тәуелділіктің графигі AD жиынтық сұраныс қисығы деп аталады ... Ол Y-P ... ... ... ... ... ... IS-LM моделі арқылы шығаруға болады
М ақша ұсынысы тіркелген болсын, ал бағалар деңгейі Р1–ден Р2–ге
дейін өссін. Онда ... ... ... ... М/Р2–ге дейін азаяды. Y-
i диаграммасында LM қисығы солға-жоғары ... Y-P ... ... ... (Y1,P1) ... (Y2,P2) ... ... Оларды қалыпты
сызықпен біріктіріп, AD жиынтық сұраныс қисығын аламыз.
.
Сурет. Жиынтық сұраныс қисығын шығару
Баға деңгейінің Р әсері қарастырылғанда AD ... ... ... ... байқалады, ал бағадан тыс факторлар әсер еткенде, AD
қисығының өзі жылжиды. ... ... ... ... әсер ... анықтауға болады. AD қисығының ... ... ... егер AD жиынтық сұраныс қисығын құру тәсілін талдасақ.
Жиынтық сұраныс қисығының жылжуы
G мемлекеттік шығыстардың өсуі, Т салықтардың ... С ... ... М ақша ... ... ... жағымды болжау AD
жиынтық сұраныс қисығын оңға қарай жылжытады Ондай болмаған жағдайда AD
қисығының ... ... ... ... сұрақтар:
1. Кейнс мультипликаторының қалыптасуы жағдайын айтыңыз.
2. Жабық экономикадағы макроэкономикалық саясатының негізгі элементерін
атап шығыныздар?
3. ... ... ... ... ... ... әсер етеді?
Негізгі әдебиет: (230-252 б. /4/)
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДИНАМИКА ЖӘНЕ ТҰРАҚСЫЗДЫҚ
7 тақырып. Инфляция және жұмыссыздық
Лекция мақсаты: ... және ... ... ... ... көрсету.
Негізгі терминдер: ақша нарығы, инфляция, жұмыссыздық, Оукен ... ... ... ... саясат.
Лекция негіздері
1. Экономикалық циклдер, макроэкономикалық динамика
2. Инфляция: себептері, факторлары, түрлері. ... және ... ... табиғи деңгейі. Оукен заңы. Нақты ... ... ... ... ... және Филлипс қисығы, өзгертілген Филипс қисығы
5. Инфляцияға қарсы саясат
Экономикалық цикл – ... ... ... ... активтілік
деңгейлерінің бірінен кейін бірі келіп тұратын ... мен ... – бұл ... ... ... ... ... артық
болуы.
Жұмыссыздық деңгейі – бұл жұмыссыздар санының жұмыс күшіне қатынасы.
Жұмыссыздық түрлері:
Фрикциондық жұмыссыздық – бұл ... ... ... ... жаңа ... ... іздеуімен байланысты болатын жұмыссыздықтың түрі.
Құрылымдық жұмыссыздық – бұл еңбекке деген сұраныс құрылымының еңбек
ұсынысына сай ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мамандығының бір түріне сұраныстың жоғарылап, ал
екінші ... ... ... ... ... баяу
бейімделуінен болады.
Циклдік жұмыссыздық – бұл құлдырау кезеңімен байланысты пайда болатын
жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... Бұл ... тек
фрикциондық және құрылымдық жұмыссыздық түрлері болуы мүмкін. ... 0-ге ... ... деңгейі келесі формула бойынша есептеледі:
,
мұнда: U* – жұмыссыздықтың табиғи деңгейі;
F* – ... ... орны бар ... ...... ... ... – жұмысын жоғалтып жатқан жұмысшылар үлесі;
µ – жұмыс тауып жатқан жұмыссыздар үлесі.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейіне әсер ететін факторлар:
а) ... ... ... ... ... еңбек одақтарының әрекеттері.
Оукен заңы. Ол нақты ЖІӨ мен ... ... ... ... ... заңы ... әлуетті ЖІӨ-мен салыстырғанда
нақты ЖІӨ-нің 2%-ға төмендеуі жұмыссыздық ... 1%-ға ... ... ... ... Y* – толық жұмыстылық жағдайында әлуетті өндіріс көлемі,
Y –ұлттық өндірістің нақты көлемі,
u – жұмыссыздықтың нақты деңгейі,
u* – ... ... ...... ...... баға ... көтерілуінен ақшаның құнсыздануы.
Инфляция деңгейі мына формуламен есептелінеді:
,
мұнда: π – инфляция деңгейі,
P – ағымдағы жылдағы бағалардың орташа деңгейі,
P – ... ... ... ... ... келесі белгілер бойынша бөлінеді:
1. Экономиканы мемлекеттік реттеудің дәрежесіне байланысты:
Ашық – нарықтық экономикаға тән еркін баға кезіндегі ... ...... ... реттеу кезінде әрекет ететін
инфляция. Ол тауарлар мен қызметтер тапшылығынан байқалады.
2. Бағалардың өсу қарқынына байланысты:
Тұрақты – ... ... 10%-ға ... ... ...... ... 20-200%-ға дейін болатын инфляция.
Гиперинфляция – жылдық ... ... ... ... ... 50%-дан асатын инфляция.
3. Алдын ала болжау дәрежесіне байланысты:
Күтілетін инфляция әсерінен болатын жоғалтулардың алдын ... ... ... ... ... нақты табыстардың төмендеуіне және несие
беруші мен алушының арасында табыстардың қайта бөлінуіне әкеледі.
4. ... ... ... ... ...... сұраныстың жиынтық ұсыныстан
артуынан пайда болатын инфляция.
Шығындар инфляциясы – өнім ... ... ... шығындардың
артуынан пайда болатын инфляция. Бұл кезде ұсыныс көлемі сұраныстан ... ...... мен ... ... ... қисық.
Төмендегі суреттен көріп отырғанымыздай, бұл – кері тәуелділік.
Инфляция деңгейі 3 фактормен шартталған:
а) күтілетін инфляция;
б) жұмыссыздықтың табиғи деңгейінен ... ... ... ... ... болған ұсыныс шоктары:
,
мұнда: π – инфляцияның нақты деңгейі,
πе – күтілетін инфляция деңгейі,
u – ... ... ...... ... ...... шоктары,
β – эмпирикалық коэффициент, 0-ден жоғары,инфляцияның циклдік
жұмыссыздыққа реакциясын ... ... 70-ші ... әр ... ... инфляцияның жоғарғы
қарқынымен қатар жұмыссыздықтың да ... ... ... ал ... ... ... қатар жұмыссыздық деңгейі де төмендеді.
Бұл жағдай жұмыссыздықтың табиғи деңгейінің қисығы арқылы түсіндірілді.
Яғни ұзақ ... ... ... ... тік болады
Тақырып бойынша сұрақтар:
1. Қазіргі экономикадағы инфляцияның қандай түрлерің білессіз?
2. Экономикада табиғи жұмыссыздықты жоюға ... ... ... ... ең тиімді амалдары қандай?
Негізгі әдебиет: (486-497 б. /5/):
8 тақырып. Экономикалық өсу
Лекция мақсаты: Экономикалық өсу ... ... ... ... ... өсу, ... ереже, капиталдың қорлануы,
өсу факторлар, Солоу ... ... Ұзақ ... өсудің Солоу моделі. Ауқымнан қайтарылым. Модельдің
кестелік көрінісі.
2. Жинақтар және ... ... ... ... ... Берілген ... ... ... ... ... ... Қорланудың «алтын ережесі».
4. Экономикалық өсу факторлары
Экономикалық өсу – ұзақ ... ... ... ... мен
құлдырауы ЖІӨ-ң ұзақ мерзімді трендінің шамасында орын алады. Жалпы ... ... ... ішкі өнім ... ... даму ... ... әл-ауқаты деңгейін бағалау үшін халықтың жан басына шаққандағы ЖҰӨ
немесе ЖІӨ көрсеткіштері ... ... ел ... ... ... жан ... ЖҰӨ көрсеткіші толық шамада ... ... ... ... бұл ... ... ортаның ластануын, бос
уақыттың болуын, өмірдің ұзақтығын, әлеуметтік ... ... жан ... шаққандағы ЖҰӨ-ң жоғары деңгейі қалыптасқан бай
елде де кедейшіліктің жоғары деңгейі болуы ... ...... бөлу ... ... ... да экономикалық өсу халықтың
тұрмыс жағдайын жоғарлататын шарт болып қабылданады.
Экономикалық өсудің көздері:
... ... ... ... жер, ... көлемін
арттыру,
▪ жаңа тиімдірек өндіріс тәсілдерін шығару.
Р.Солоудың экономикалық өсу моделі
Өндіріс көлемі Y, капитал қоры К, еңбек мөлшері L және ... ... = F(K, ... ... мөлшері тұрақты деп есептейміз. Тұрақты ауқым нәтижесі
орын алды деген жорамалда бір жұмысшыға ... ... ... көшуге ыңғайлы болады:
y = Y / L - бір ... ... ... = K / L - ... ... бір жұмысшыға шаққандағы өндірістік функция былайша жазылады:
y = f(k) , где f(k) = F(k, ... ... ... MPk ... ... f(k) туындысына тең,
яғни оның графигіне жанасқан қисықтың көлбеуіне тең
Барлық өндірілген өнім y тұтыну c және ... i ... ... ... ... деп ... Оның мәні 0 мен 1 ... Бір жұмысшыға шаққандағы инвестициялар i=sf(k), ал тұтыну
c=(1–s)·f(k), d – амортизация нормасы болсын, ол – тозу ... ... ... ... ... ... графигі
Сонда Солоу моделінің негізгі теңдеуі былайша жазылады:
k = sf(k) - d. k .
Ол ... ... ... ... бір жыл ... ... ... анықтайды.
Стационарлық тәртіп
Егер уақыт аралығында капиталмен жарақтандырылғандық k өзгермесе,
онда ... ... ... ... ... деп ... Сонда
бір жұмысшыға шаққандағы шығарылым y, ... i, ... c ... Онда ... ... ... ... шарты шығарылады:
sf(k) = d. k ... ... ... ... ... ... d. k функциялар графиктерінің қиылысу нүктесімен анықталады
Неғұрлым қорлану нормасы s көп болса, ... ... ... ... k0, және де ... f(k) ... sf(k) да үлкен болады. Бірақ, бұл жағдайда бір ... ... c ... өзгеретіні белгісіз.
Қоғам адамдардың әл-ауқатын жоғарылатуға талпынады. Сондықтан бір
жұмысшыға шаққандағы тұтынуды ... ... ... тұрақты деңгейі k* мына шарттан анықталады:
f’(k) = d, ... MPk = ... шарт ... ... ... деп ... ... оңтайлы
деңгейінде бір жұмысшыға шаққандағы тұтыну барынша көп ... да, ... ... ... ... болады:
k* - капиталмен жарақтандырылғандықтың алтын деңгейі, мұнда тұтыну
максималды;
k** болған кезде оңтайлы ... мен ... ... табамыз;
ү = с + і;
с = ү - і.
Тұтыну – бұл өндірістен алынған ... ... ... ... үшін ү және і ... ... ... тұрақты
деңгейінің көлеміне ауыстырамыз. Экономиканың қалыпты деңгейінде f(k)*– бір
адамға шаққандағы өнім шығарылымы, сәйкесінше k* – ... ... Осы ... ... ... ... ... инвестиция
шығынға (δk*) тең болады; ү-ң орнына f(k)*-ны, ал і-ң орнына δk*-ны қоя
отырып, бір ... ... ... ... ... ... болады:
max→c*= -δk*,
мұнда с* – тепе-теңдік жағдайындағы тұтыну.
Капитал қорлану ережесінің деңгейіне сәйкес келгенде өндірістік
функция мен δk* ... ... ... ие және тұтыну ... ... ... ... ... үшін ... капиталдың қорлануын k*-ға
тең және капиталдың өсу мүмкіншілігін (k*+1)-ге тең деп ... ... ... ... ... ... яғни ... шектік өнімін
көрсетеді (MPK):
k1: f(k) > δk ═> c↑→ k**,
k2: f(k) < δk ═> c↓→ ... ═ f(k*) − ... − δ ═ ... ...... ... бір бірлікке шаққандағы
капиталдың артуы болып табылады. Қосымша капитал бірлігінің таза әсері МРК-
1 болады, яғни ол капиталдың ... ... ... ... тең. ... қорының қосымша жағдайы алтын ережеден кем болса,. Онда ... ... ... ... ... ... шығару нормасынан
көбірек болып табылады.
Ал егер де капитал қорының тұрақтылығы алтын ... ... ... онда капиталдың шектік өнімі тұтынуды азайтады, өйткені
капиталдың шектік өнімі шығару нормасынан ... ... ... ... ... қарастырады:
МРК ═ δ → алтын ереженің шарты, ... ... ... ... ... бірге халықтың өсу қарқыны мен ҒТП әсерін ескеру арқылы дәл
осындай талдау жасауға болады.
Тақырып бойынша сұрақтар:
1. ... ... ... өсу ... ... ... ... мағынасы нені білдіреді?
3. Экономикалық өсуге тек қана ұлкен елдер ежете ала ма?
Негізгі әдебиет: (610-620 б. ... ... ... Ашық ... ... ... экономикалық қатынастарға ашық экономикадағы
макроэкономикалық қөрстектіштердің өзгеру жағдайларын зерттеу.
Негізгі терминдер: ... ашық ... ... ... ... айырбас бағамы, ресми резервтер.
Лекция негіздері
1. Сауда, капиталдың халықаралық ағындары.
2. Атаулы валюта айырбас бағамы. ... ... ... шот, ... ... ... резервтер.
3. Шағын ашық экономика.
4. Нақты айырбас бағамы. Сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі. Бірыңғай
баға заңы.
Ашық ... ЖҰӨ ... ... мен ... өндіруге кеткен
шығындарды қарастырып өтейік. Жабық экономика кезінде сату және сатып ... ... ... ... және ... ... үшке бөлінетін:
тұтыну, инвестиция және мемлекет шығындары. Ал ашық экономикада өндірілген
өнімнің бір ... ... ... ... ... екінші бөлігі
экспортқа шет елге сату үшін шығарылады. ... ... ... ашық
экономикада өндірілген тауарға кеткен шығындарды төрт компонентке бөліп
қарастыруға болады:
- ... ... мен ... тұтыну – Cd
- отандық тауар мен қызметтерге кеткен инвестициялық шығындар – Id
- ... ... мен ... ... ... алу – Gd
- отандық тауар мен қызметтердің экспорты – EX.
Яғни, есептеу келесі формула арқылы беріледі:
Y = Cd + Id + Gd + ... ... ашып ... ... ... (C)- бұл ... ... отандық тауарлар мен қызметтерге кеткен тұтыну шығындарының (Cd)
сомасы.
Ал инвестицияның ... ... (I)- бұл ... ... ... кеткен инвестициялық шығындар (Id) мен шетел ... ... ... ... ... (If) ... білдіреді.
Мемлекеттік сатып алудың жалпы мөлшері (G) - бұл отандық тауарлар ... ... ... алуы (Gd) мен ... ... ... мемлекеттік сатып алуының (Gf) сомасын білдіреді. Яғни:
C = Cf + Cd
I = Id + If
G = Gd + ... ЖҰӨ ... ... ... онда:
Y = (C - Cf) + (I - If) + (G - Gf) + ... ... мына ... аламыз:
Y = C + I + G + EX - (Cf + If + ... бұл ... ... мен қызметтерге кеткен шығын, яғни
импорт (IM) болып табылады.
Экспорт пен импорттың айырымы таза ... ... = EX - IM, ... = C + I + G + NX (ЖҰӨ ... ... ... ... кеткен шығындар, ішкі шығындар және таза
экспорттың байланысын көрсетеді:
NX = Y - (C + I + ... ... өнім ішкі ... ... онда ... айырманы
экспорттайды (+NX). Ал егер ... өнім ішкі ... ... онда ... айырманы импорттайды (–NX).
Ашық экономикадағы жиынтық сұраныс
Валютаның нақты ... ...... айырбас бағамы
артқанда) отандық тауарлар арзандайды, ал импорттық тауарлар қымбаттайды.
Яғни экспорт артады, ал ... ... ... таза ... өседі.
Ел ішінде өндірістің артуы импортты ынталандырады, ал сыртқы ... ... ... ... экономикада игіліктер нарығындағы тепе-теңдік:
Y = C(Y – T) + I(i) + G + ... одан әрі «*» ... ... елге ... ... ... Y–i диаграммасында көлбеуі теріс IS қисығын анықтайды.
Мемлекеттік шығыстардың G, ... ... ... e, ... Y* өсуі IS ... оңға, ал салықтардың T артуы оны солға
жылжытады, және ... ... ... ... сияқты, яғни оның көлбеуі оң және ол
ақшаның нақты қалдықтары M/P ... оңға ... ... ... ... ... мен ... бағасын басқа елде
өндірілген тауарлар мен қызметтердің бағасымен салыстыру үшін, оларды ... ... ... керек. Экономистер екі ... ... ... ... ... ... және нақты айырбас бағамы.
Еуропалық жүйеде атаулы айырбас бағамы E шетел валютасының ... ... ... ... ... ... ... айырбас бағамының жоғарлауы ұлттық валютаның құнсыздануын
білдіреді, өйткені ... ... бір ... көбірек отандық ақшалай
бірліктерін беру қажет. Айырбас бағамының ... ... ... пара-пар.
Айырбас бағамының негізгі екі тәртібі бар: тіркелген және құбылмалы
немесе икемді айырбас ... ... ... – бұл ... Банк немесе резерв ... ... ... ... ... тіркелген айырбас бағамы жағдайында
Орталық банк айырбас бағамын өзгеріссіз ұстап қалу ... ... ... ара ... ... және ... ... міндетті. Бірақ
экономикада қалыптасқан жағдайға байланысты Орталық банк ... ... ... ... ... Бұл ... Е жоғарлауы ұлттық валютаның
девальвациясы, ал Е төмендеуі ұлттық валютаның ревальвациясы деп ... ... ... ... ... тәртібі бойынша Орталық
банк айырбас бағамын белгілеу процесіне араласпайды. ... ... ... пен ... арасындағы ара қатынастың негізінде реттеледі.
Бірақ Орталық банк ұлттық валютаны мүлдем «еркін сапар шегуге» жібермейді,
ол валютаны ... ... ... ... ... ... бағамының кенет
өзгерістерін тежеп отырады.
Тіркелген және құбылмалы ... ... ... өз
артықшылықтары мен кемшіліктері бар.
Нақты айырбас бағамы және оған әсер ... ... ... ... – бұл екі елде ... тауардың салыстырмалы
бағасы. Оны келесі формула арқылы есептеуге болады: E = ... E- ... ... ... ... ... ... екі елдің бағалар қатынасы.
Егер нақты айырбас бағамы жоғары болса, шетел тауарлары арзан болады
да, отандық тауарлар қымбат болады, және ... ... ... Ашық және ... ... ... қандай?
2. Нақты айырбас бағамы терминді қалай тұсіндіруге болады?
3. Бірыңғай баға заңы.
Негізгі әдебиет: (178-214 б. /1/)
АРАЛЫҚ ... № 2
1. LM ... ... мен ... LM қисығын шығару үлгісі
2. LM қисығының көлбеуіне әсер ететін факторлар
3. ... цикл ... ... себептері, түрлері
4. Жұмыссыздықтың түрлері және оның табиғи деңгейі. Филипс қисығы
5. Бюджет тапшылығын қаржыландырудың ... және ... ... Ақша ... Ақша ... ... ақша теориясының теңдеуі
7. Кейнстің өтімділікті таңдау теориясы. Нақты ақша қорлары.
8. Ақша нарығындағы тепе-теңдік
9. ... ... ... Ақша ... ... Ақша ... және ақша ... резервтер нормасы. Ақша
Төлем балансы және оның шоттары
11. Экономикалық өсу. Өсудің факторлық моделі.
12. Жинақтар және капиталдың қорлануы. ... ... ... ... Солоу моделі.
14. Қорланудың алтын ережесі.
15. Қазіргі экономикалық өсу: көздері мен өзіндік ерекшеліктері.
16. Атаулы және нақты валюта айырбас бағамы..
17. Шағын ашық ... ... ... ... арналған әдістемелік ұсыныстар
Қаржы мамандығының оқу жоспары ... ... ... ... пәні ... ... жұмысты жазу белгіленген. ... ... оқу ... ... ... ... ... яғни қаржы саласының
мамандарын білікті түрде дайындауға әсер ететін ... ... ... ... студенттің қабілетін ашуға көмектеседі.
Әдістемелік нұсқаулықта курстық жұмысты жазғанда ... ... ... ... және құрылымы, курстық жұмысты қорғау тәрті
көрсетілген.
Жұмысты орындау ...... ... тереңдету, яғни қаржы
теориясымен оны ұйымдастыруды дербес ... ... ... ... ... ... талаптар қойылған:
• Курстық жұмыстың ... ... ... және ... ... ... қажет. Ол үшін республиканың мемлекеттік
бюджетінің жылдық мәлеметтерін, ... ... ... материалдарын пайдалана ... ... ... ... қаржылық органдардың, ұйымдардың,
бірлестіктердің, кәсіпорын ... ... ... жасау қажет.
Бұл цифрлық мәлеметтерді кесте, график, диаграмма және ... ... ... ... Жасалған жұмыстың нәтижелерін және меңгерген білімді ... ... ... көрсете білу қажет;
• Курстық жұмыстың әдеби дұрыс рәсімделуі;
• Курстық жұмысты жазу және дайындау мынандай кезеңдерді ... ... ... ... ... ... ... тақырыптың
әдебиетерімен танысу, жоспар құру, жұмысты жазу.
Курстық жұмыс теориялық және ... ... ... керек.
Жұмыстың теориялық бөлімі Қазақстан және шетел экономистерінің жұмыстарын
талдау негізінде жазылады.
Курстық жұмыстың практикалық ... ... ... ... ... Қазақстандық және ... ... ... ... талдау арқылы жазылады.
Ұсыныстар мен қорытындылар дәйектелген болуы тиіс, сондай-ақ ғылыми
түрде дәлелденіп практикалық және ғылыми бағалыққа ие болу ... ... ... дәлелдеу, оның теориялық және практикалық мәні;
• нақты мәселені зерттеу ... ... ... және ... ... бағыты;
• әртүрлі көзқарастарды қарастыру және ғылыми жұмыста сұрақтар бойынша
студенттің өз тұжырымын көрсету;
• тақырыптың мазмұнын толық ашу, ... ... ... ... ... мен ... ғылыми және практикалық жағынан
дәлелдеу;
• зерттеу нәтижелерін логикалық түрде көрсету, жұмысты дұрыс безендіру.
Курстық ... ... ... ... ... ... ... бекітеді. Студент
курстық жұмыстың тақырыптарының тізімінде жоқ тақырыпты таңдауға құқы
бар, бірақ бұл ... ... ... ... қажет.
Курстық жұмыстың кез-келген тақырыбы басқа нұсқада белгіленуі
мүмкін. ... ... ... банктік жүйесі» тақырыбын
«Қазақстан Республикасының нарық жағдайындағы банктік жүйесі» тақырыбына
өзгертуге ... Бұл ... банк ... реформалау, экономикада
олардың қалыптасу ерекшеліктері және дамуына көңіл бөлінуі қажет.
Курстық жұмыстың тақырыбын таңдаған кезде келесі жағдайлар ... ... ... ... мүдделеріне сәйкес келуі;
• практика базасының нақты материалдарын ... ... ... ... ... ... ... оның тақырыппен
үйлесуі.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Тақырыпты бекіткеннен кейін студент сәйкес әдебиеттерді таңдайды.
Тақырып бойынша әдебиеттермен ... ... ... ең ... каталогын қолданып, курс жұмысының жоспарын құрып, ... ... ... ... ... бағыттары, мақсаты және
міндеттері анықталады. Ғылыми жетекшімен ... ... ... жазу
барысында жоспарға өзгертулер енгізілуі мүмкін. ... ... ... парақ, кіріспе, негізгі бөлім (ол үш ... ... ... ... ... ... кіреді.
Жұмыстың көлемі компьютермен басқан 25 бет көлемінде ... ... ... ... мақсаты анықталып, зерттеу міндеттері
көрсетіледі. Мұнда зерттелген сұрақтардың ғылыми дәрежесі бейнеленіп,
зерттеу объектісі ... ... ... ... ашатын тараулардан тұрады.
Тараулардың, ... ... ... ... мен сұрақтарға
байланысты регламенттеледі. Негізгі бөлімде ... ... ... жағдайы, мәні және негізгі нәтижелер көрсетіледі.
Бірінші бөлім теориялық мәнге ие. Онда қазіргі уақыттағы экономикалық
зерттеулердің жүйелілігі, пайда болу ... ... ... ... ... және шетелдік ғалымдардың позициялары
таңдалады және ... ... ... ... ... бөлімдер аналитикалық мәнге ие. Оларда объект бойынша зерттелген
мәселелердің нақты жағдайы жазылады. ... ... ... ... ... ... ... статистикалық
мәліметтерді қолдану негізінде дамудың заңдылығы мен ... ... ... ... ... ... , нақты
ұсыныстар мен тұжырымдардан құралады. Нәтижелер зерттелген жұмыстың
теориялық мәні мен мәселелерін сыни ... ... ... ... Онда ... оң ... теріс жақтары мазмұндалады. Курстық
жұмыс қолданылған әдебиеттер тізімін көрсетумен аяқталады: ... ... ... Қазақстан Үкіметінің қаулылары, монографиялар, мерзімді
басылымдар материалдары және т.б.
Қорыты айтқанда, курстық жұмыстың құрылымы ... ... ... парақ
• мазмұны
• кіріспе
• негізгі бөлім
• қорытынды
• қолданылған әдебиеттер
• қосымшалар.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... ... ... жасай отырып, оны 10-15 минут көлемінде баяндауы қажет. Сондай-
ақ, студент қорғау кезінде комиссия мүшелерінің сұрақтарына жауап береді.
-----------------------
E
С +I+G
E
С
Y
С+I
В. Кейнс кресі
Y2
Y1
Y
IS
r
A
B
Y1
Y2
Y
450
Y=E
E
E2
E1
E2
r
I
r2
r1
A
B
Y=E
B
I(r2)
I(r)
r1
I(r1)
E
450
r↑→I↓→E↓→Y↓
IS: ... ... IS ... ... құру
E2=C+I+G
B
A
Y2
Y1
E1=C+I+G
∆G
Y=E
Y
450
E
E1=Y1
E2=Y2
А. Кейнс кресі
r
IS’
IS
В. IS қисығы
Y2
Y1
Y
r1
r2
r
r2
r2
L(r,Ү1)
L(r,Ү2)
M/P
Y2
Y
(Ү1,r1)
(Ү2,r2)
LM
Y1
r
r1
r2
r
LM’
LM
L(r,Y)
Y
M1/P
M2/P
M/P
Y
r
r2
r1
LM’
LM
L(r,Y)
Y
M1/P
M2/P
M/P
Y
r
r
i2
A
LM
Үe
IS
Ү
P1
P1
P
i
LM2
LM1
Q2
Y1
Q1
Y
Q2
Y1
(Y2,P2)
AD
(Y1,P1)
IS
Y
AD1
AD2
P
(
U
k
y
f(k)
y
k0 ... . k

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың денсаулығы басты назарда24 бет
Дәрістік кешен87 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«Приречное» ЖШС-тің кәсіпорнының қысқаша сипаттамасы31 бет
«Статистика» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі22 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь