Корпоративтік табыс салығының мәні, маңызы және қызметі

КІРІСПЕ
1. КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ МӘНІ, МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ
1.1. Корпоративтік табыс салығының мәні мен табиғаты
1.2. Корпоративтік табыс салығының Мемлекеттік бюджет кірісіндегі алатын орны
1.3. Корпоративтік табыс салығын алудың шетелдік тәжірибесі
2. КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ ҚЫЗМЕТ ЕТУІН ТАЛДАУ (АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ БОСТАНДЫҚ АУДАНЫ БОЙЫНША САЛЫҚ КОМИТЕТІНЕН АЛЫНҒАН МӘЛІМЕТТЕР БОЙЫНША ТАЛДАУ ЖҮРГІЗУ)
2.1. Корпоративтік табыс салығының алыну механизмі
2.2. Корпоративтік табыс салығының бюджетке түсуін талдау (Алматы қаласы Бостандық ауаны бойынша мәліметтер)
2.2. Корпоративтік табыс салығының бюджетке түсуін бақылаудың іс.тәжірибесі
3. КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ ЖЕТІЛДІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
ҚОРЫТЫНДЫ
«Қазақстан-2030» Стратегиясында қазіргі заманғы мемлекеттік салық саясатының қызметінің кәсіби деңгейін жақсарту оның ең шешуші міндеттерінің бірі ретінде белгіленген. Осы құжатта атап көрсетілгеніндей, үкімет неғұрлым маңызды және жалпы мемлекеттік міндеттерді шешумен айналысады.
Соңғы жылдары мемлекет тарапынан салық-бюджет саясатына ерекше көңіл бөлініп, оны басқарудың тиімділігін қамтамасыз ету проблемасы көптеген қазақстандық саясаткерлер мен ғалымдардың талдаулары мен пікір-таластарының ерекше тақырыбына айналып, басылым беттерінде және бұқаралық ақпарат құралдарында бұл мәселені шешу туралы көптеген пікірлер айтылуда және әртүрлі тәсілдер ұсынылуда.
Солардың бірі ретінде қоғамдық – экономикалық жүйемізді одан әрі демократияландыру арқылы мемлекеттің салық саясатын жетілдіру мәселесі қарастырылады. Бұл мәселелерді шешудің көп ғасырлық әлемдік тәжірибесі бар екенін ескере отырып, оның пайдалы тұстарын өзімізде қолдану да бүгінгі күні өзекті проблемаға айналып отыр. Қазіргі экономикасы, ғылымы мен техникасы, ақпараты мен пікір алмасу үрдісі қарқынды дамып келе жатқан қоғамды бұрынғысынша басқару мүмкін еместігі күн санап дәлелденіп келеді. Сондықтан да Парламент палаталарының бірлескен отырыстарында жария етіліп жүрген Ел басшысының Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауларында салық саясатын жетілдіру мәселелерінің жан-жақты көрініс табуы жәйдан-жәй емес.
Қазақстанның салық саясаты салық берешегін жеңілдету жолымен республика экономикасына қаражаттарды салу тиімділігін көтеруге бағытталған. Салық салуды жетілдіру, диверсификацияны ынталандыру бойынша және экономиканың жаңа салаларын дамыту міндеттерін іске асыру мақсатында 2007-2009 жылдар салық саясатының негізгі бағыттары анықталды.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңы салық жеңілдетулерінің жиынтығын қарастыратын, жалпы салық ауыртпалығының деңгейін төмендетуге (дербес кіріс және әлеуметтік салықтар, арнайы салық режимдеріндегі салық), экономиканың бөлек салаларының ерекшеліктерін іске асыруға, сонымен қатар экономиканың бөлек секторының ерекшеліктерін іске асыруға жеке кәсіпкерліктің еркін дамуына кедергі жасайтын кейбір әкімшілік мәселелерді шешуге және де жеке кәсіпкерліктің дамуына кедергі жасаушы кейбір әкімшілік мәселелерді шешуге бағытталған.
Бүкіл экономикалық жаһандану бұл - яғни, шаруашылық өмірдің барлық аспектілерін көп ұлттандыра және біріктіре отырып, дүниежүзілік шаруашылық салалардың өзара тәуелділігі мен байланысын күшейту. Жаһандану кезінде, салық жүйесі мен салық саясатының белгілі үйлестірілуі көрініс табады. Бірнеше мемлекеттер арасында салық салудың негізгі көрсеткіштері мен механизмінің келісімі үшін салық жүйесінің бірігуі қажет болады.
1. 2007-2024 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының тұрақты дамуға көшу Концепциясы.
2. Налоговое право Республики Казахстан. / Под.ред. Г.И. Тулеугалиева. Алматы, Данекер, 2003г.
3. Финансы и кредиты в вопросах и ответах / Под редакцией А. Адамбековой. Алматы, КазАТиСО, 2005.
4. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу. Алматы, 2003.
5. Қазақстан Республикасының салық Кодексі, 2008 жыл.
6. А.Д.Үмбеталиев, Ғ.Е. Керімбек. Салық және салық салу. Оқулық. Алматы, Экономика, 2006жыл.
7. В.Д. Ли Финансы в вопросах и ответах. Алматы, 2005
8. Б.С. Утибаев, Р.М. Жунусова, В.А. Саткалиева. Государственный бюджет. Учебник. Алматы, Экономика, 2006 жыл.
9. Елубаева Ж. Межбюджетные отношения: состояние и направления реформирования (теория и опыт отдельных стран). Алматы. 2002.
10. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет мемлекеттердің салықтары. Алматы, 2004 г. 19 б.
11. Нурумов А. Налоги Республики Казахстан и развитых стран. Алматы, Суд-словарь-2005 г. 113 бет
12. Мещерякова О.В. Налоговые системы развитиых стран мира. М.,1997.
13. Налоги учебное пособие. Издание третье. Под редакцией Д.Г. Черника М.,1997.
14. Бостандық ауданының Салық Комитетінің есебі.
15. С.Т. Жакипбеков Налоговый контроль и пути его совершенствования, Алматы 2004 жыл
16. Ермекбаева Б.Ж. Салықтық бақылаудың теориялық негіздері мен нысандары. // ҚазҰУ хабаршысы №2. 2006 23 бет.
17. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған Әлеуметтік –экономикалық даму бағдарламасы.
18. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2008 жылғы Ақпан. Қазақстан халқының әл-ауқаттын арттыру –мемлекеттік саясаттың басты мақсаты
19. Рахметов Н. Қ. «К 2012 году отношение налоговых поступлении в бюджет к ВВП должно составит 27%» Деловая Неделя 43(771) 9 ноября 2007 год
20. Садыкова Р. Налоговое планирование как элемент финансовой политики предприятия. “Каржы-Каражат ”, № 1, 2003 г.
21. А. Молдагалиева «Казахстан на пути конкурентоспособной налоговой системе» Вестник Налоговой Службы РК №7 (95) 2007жыл, шілде
22. Сейдахмедова Ф.С. “Налоги в Казахстане ”. Алматы,2002 г.
23. Вестник Налоговой Службы РК № 12 (100) декабрь 2007 г.
24. ҚР Бюджет Кодексі 24.04.2004ж., өзгерістермен және толықтырулармен 31.01.2006ж.
25. Шаекин Р.М. Приоритеты и задачи бюджетно-трансфертного регулирования // ҚазЭУ хабаршысы. 2003. №3.
26. www.salyk.kz
27. www.e.gov.kz
28. www.stat.kz
29. www.tax.kz
        
        КІРІСПЕ
«Қазақстан-2030» Стратегиясында қазіргі заманғы мемлекеттік ... ... ... ... ... оның ең шешуші міндеттерінің
бірі ретінде белгіленген. Осы құжатта атап ... ... ... және ... ... ... шешумен айналысады.
Соңғы жылдары мемлекет тарапынан салық-бюджет саясатына ерекше көңіл
бөлініп, оны басқарудың тиімділігін ... ету ... ... саясаткерлер мен ғалымдардың талдаулары мен пікір-таластарының
ерекше тақырыбына айналып, басылым ... және ... ... бұл ... шешу ... ... ... айтылуда және
әртүрлі тәсілдер ұсынылуда.
Солардың бірі ретінде ...... ... одан ... арқылы мемлекеттің салық саясатын ... ... Бұл ... ... көп ... ... тәжірибесі бар
екенін ескере отырып, оның пайдалы тұстарын өзімізде қолдану да бүгінгі
күні ... ... ... отыр. Қазіргі экономикасы, ғылымы мен
техникасы, ақпараты мен ... ... ... ... ... келе жатқан
қоғамды бұрынғысынша басқару мүмкін еместігі күн санап дәлелденіп келеді.
Сондықтан да Парламент ... ... ... жария етіліп
жүрген Ел басшысының Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауларында ... ... ... ... ... ... ... емес.
Қазақстанның салық саясаты салық берешегін жеңілдету жолымен республика
экономикасына қаражаттарды салу ... ... ... ... ... диверсификацияны ынталандыру бойынша және экономиканың
жаңа салаларын дамыту міндеттерін іске асыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық
актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы» Заңы салық ... ... ... ... ... ... төмендетуге (дербес кіріс және әлеуметтік салықтар,
арнайы салық ... ... ... ... ... іске асыруға, сонымен қатар экономиканың бөлек ... іске ... жеке ... ... ... ... кейбір әкімшілік мәселелерді шешуге және де жеке кәсіпкерліктің
дамуына кедергі жасаушы кейбір әкімшілік мәселелерді шешуге бағытталған.
Бүкіл экономикалық ... бұл - ... ... ... ... көп ұлттандыра және біріктіре отырып, дүниежүзілік шаруашылық
салалардың өзара тәуелділігі мен байланысын ... ... ... ... мен ... ... белгілі үйлестірілуі көрініс табады.
Бірнеше мемлекеттер ... ... ... негізгі көрсеткіштері мен
механизмінің келісімі үшін салық жүйесінің бірігуі қажет болады.
Жаһандық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Ол үшін қажетті ресурстардың бәрі де бар.
Қазақстан Республикасы 1991 жылы 16 ... өз ... ... ... ішінде мемлекеттік сұраныстарына жауап беретін салық
жүйесін құру керек болды.
Қазақстан Республикасы өтпелі экономиканың ... ... ... енді ... ... құрып, оны іске асыруда.
Бұл мақсатты ... ... ... ... бірі ... сай ... экономиканың динамикалық дамуы болып табылады.
Қазіргі таңда, Қазақстанның экономикалық дамуы салық механизмінің
жетілдіру ... ... ... ... Ал, ... ... бұл ... мүмкіншіліктерін арттыру мен ұлттық экономиканың
дамуына алып келеді. Бүгінгі күні ... ... өз ... өз
болып, әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарынан нық орын алу мен 30
корпоративтік ... ... ... елді ... ... стратегиялық мақсаты ретінде жоспарлап отыр. Дүние
Жүзілік Сауда ұйымына кіріп, өз ... мен ... ... ... мақсаты бар. Осыған келгенде біздің ... ... ... ... ба? Ал ... жүйемізге бұл қандай ... ... ... ... бе? деген сұрақтар туады.
Осы жылдың басында Ел басымыз Н.Ә. Назарбаев жасаған ... жаңа ... ... ... қажет. Ол экономиканы жаңғыртуға,
әртараптандыруға және бизнестің “көлеңкеден” шығуына ... ... ... Кодекс салық қызметтерінің оның нормаларын өз ... ... ... ... мен ... ... ... тікелей іс-әрекет ету заңы сипатына ие болуы керек»
деген еді.
Бүгінгі күні мемлекетімізде 10 ... түрі және 23 өзге де ... бар. ... ... ... ... бірі корпоративтік табыс
салығы. Қазіргі таңда Республикамыздың бюджетке түсетін салықтардың негізгі
бөлігін Корпоративтік табыс салығы ... Және де, ... атап ... ... ... ... дүние жүзілік сауда ұйымына кіру және 50
бәсекелестікке қабілетті ел қатарына ... ... осы ... ... ... ... ... салығының дұрыс жетілуі көздеген
мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... болып Қазақстан Республикасының
заңды тұлғалар мен мемлекет арасындағы қаржылық қатынастар жиынтығы. Пәні -
корпоративті табыс салығы болып ... ... жазу ... ... ... ... ... салығының қазіргі жағдайы: мәні мен табиғатын
көрсету;
2. корпоративтік табыс салығының Мемлекеттік ... ... ... ... ... салығының шет елдердегі тәжірибесі: ... ... ... ... ... ... ... кемшіліктеріне тоқталу;
5. корпоративтік табыс салығының жетілдіру мәселелеріне тоқталу.
Дипломдық жұмысты жазу барысындағы міндеттер ... ... ... ... ... түсу үлесін Бостандық ауданының
салық ... ... ... ... ... ... ... салығының алыну механизмінің кемшіліктері мен
ерекшеліктерін ашу және оны жетілдіру ... ... ... жазу ... ... шетел еңбектерінен
мәліметтер алынды: ... ... ... Издание третье. Под редакцией
Д.Г. Черник ... 1997 жыл және ... О.В. ... ... ... ... ... 1997 жыл. Ал қазақстандық әдебиеттердің ішінде
көбінесе сүйенген ол: Ермекбаева Б.Ж. Салық және ... салу ... ... ... Б.Ж. және ... М.Ж. Шет мемлекеттердің салықтары.
Алматы, 2004 жыл. В.Д. Ли ... в ... и ... Алматы, 2005 жыл,
Ермекбаева Б.Ж. Проблемы развития налоговой системы в ... ... ... 2007 ... ... пен Ғ.Е. ... Салық және салық салу кітабы, Алматы,
экономика, 2006 жыл. Міне, ... ... ... ... ... жазу ... Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің
статистикалық мәліметтері бойынша анализ жасалды.
1. КОРПОРАТИВТІК ТАБЫС САЛЫҒЫНЫҢ МӘНІ, МАҢЫЗЫ
ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ
1. Корпоративтік табыс салығының мәні мен табиғаты
Таяуда ... ... ... ... ... ... көшу ... басты мақсаты өмір сүрудің сапасын арттыру және
ұзақ мерзімді болашақта елдің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету негізі
ретінде ... ... ... ... ... және ... аспектілерінің тепе – теңдігіне қол жеткізу болып
табылады ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекет
болғанына біздердің ... ... ... ... ... бастан өткізіп, енді индустриалды-экономикалық жоспар құруда.
Алдына қойған ... мен ... ... ... ... ... салық жүйесінде халықаралық стандарттарды
ескере отырып өзгерістер енгізілді. Бұл салық жұйесі бұрыңғыдан өзгеше
болды.
Жаңа ... ... ... салық түрлері, заңды және жеке
тұлғалардың объектісі мен есептелу шарттары да ... ... ... рет ... ... ... шегерім, салық
салынатын табыс, салықтық есеп деген түсініктер пайда болды.
Мемлекеттің нарықтық экономикаға араласуына көмек беретін ... бірі ... ... ... Салықтар деп– белгілі бір
көлемде, қайтарылмайтын негізде төленуге міндетті мемлекет заң ... ... ... ... Салықтың экономикалық мазмұны
мемлекет өзінің функциясы мен міндеттерін орындау ... ... ... және ол ... ... бір бөлігі болып табылады. Нарықтық
қатынастар жағдайында салық жүйесі ... ... ... ол
мемлекеттің экономиканы реттеуінің қаржы несиелік механизмінің негізі.
Салық жүйесі нарық ... ... ... ... ... ірі ... жалпы ұлттық шаруашылықтың тиімді қызмет етуіне
оның дұрыс құрылуына тікелей байланысты.
Салық жүйесі ... ... ... ... саясатына
негізделеді және оның мынадай түрлері кездеседі:
- Ең көп ... ... – “не бар, ... барлығын алу” қағидасымен
сипатталады. Бұл жағдайда мемлекет ұтылады, себебі, ол салықтардың
артуымен ... ... ... ... ... ... – кәсіпкерліктің дамуына мүмкіндік беріп, оған
қолайлы салық климатын қамтамасыз етеді.
- Жоғары ставкалы салық саясаты - әлеуметтік ... ... ... салық
салудың жоғары деңгейін қарастырады.
Салықты қолдану жалпымемлекеттік мүддемен меншік түріне, ұйымдастыру
формасына, ведомствалық ... ... ... ... ... ... арасындағы байланысты қамтамасыз
ететін және ... ... ... бірі ... табылады.
Салықтардың көмегімен кәсіпкерлер мен кәсіпорындар ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынастары
анықталады. Олардың көмегімен мемлекет өзінің қоғамдық қызметтерін атқаруға
қажетті ресурстарға ие ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және
жергілікті деңгейлерде атқарылып тұрады. Бұл ... ... және ... ... және басқа төлемдерді төлеп тұрудан құрылады.
Қазіргі таңда, өндіріс нарықтық экономиканың дамуына негізгі әсер етуші
факторларының бірі болып табылады. Өндіріс жалпы барлық сала ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Жалпы табыс дегеніміз – бұл қаржымен тығыз қарым-қатынаста ... ... ... Табыс белгілі бір қызметтің шығындарымен
байланысты нәтижесі.
Табыстар өндірістіктен бөлек, коммерциялық, делдалдық, және басқа да
қызметтің нәтижесі ... ... және ... ... өнім мен ... ... пайда болады.
Қазақстанда салықтық түсімдер бюджет кірістерінің 90%-ын құрайды.
Республикамызда табысқа салық салынады. Жалпы табысқа салынатын ... ... жеке ... ... және ... ... салынатын салық.
Корпоратвиті табыс салығы салық салу жүйесінде 1994 жылдан бастап ... алып ... Дәл осы жылы ... салу ... ... өзгерістер
жүргізілді және «жылдық жиынтық табыс» түсінігі де ... ... жылы ... ... мемлекеттік бюджеттің маңызды бөлігін
құрайтын ... – бұл ... ... ... ... ... ... 1992 жылы 1 қаңтарынан бастап, заңды ... ... ... түрінде енгізілді. Корпоративтік табыс салығының ... мәні зор. ... ... ... ... ... және ... өз тауарлары мен қызметтерін өндіріп,
халыққа ұсынып жүр. Халықтың тұтынуына байланысты табыс пайда болады. Осы
табысқа салық салынады.
Салық ... ... ... ... Нәтижесінде заңды тұлғалардың
операциясы негізінде бартерлі сипатта жүргізілді, жалған ... ... ... ... ... беру ... және ... орын алды.
Заңды тұлғалардың қаржылық қызмет нәтижесінде салық салуды жетілдіру
барысында салық пайдадан емес табыстан алынатын болды.
Салық субъектісі – ... ... ... ... міндетті тұлға. ҚР-да
салық субъектілері: заңды, жеке ... ... ... ... объектісі – салық салынатын зат, іс-әрекет, құбылыс (табыс, мүлік, іс-
әрекет түрлері, ақша ... ... ... ... ... ... ... заңнамасына сәйкес
келесідей белгіленеді. Салықты Қазақстан Республикасының табыс ... және ... емес ... ... ... қатар, кәсіпкерлік
іспен айналысатын коммерциялық емес және бюджеттік мекемелер төлейді.
Салықтар қоғамдағы экономикалық қатынастардың ... ... ... ...... ... ... көзі. Осы қаражаттар есебінен
мемлекеттік және ... ... ... және ... етуі ... ... ... салықтардың ішіндегі ең көп түсімді қамтамасыз ететін
корпоративтік табыс ... ... атап кету ... ... ... отыр. Корпоративтік табыс салығы – заңды тұлғалардың ... ... ... салық.
Корпоративтік табыс салығы бюджет түсімдерінде едәуір орын алады. Бұл
салықты Ұлттық банк пен ... ... ... ... ... – заңды тұлғалары, сондай-ақ Қазақстанда қызметін
тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын немесе Республикадағы көздерден ... ... емес – ... ... ... ... салу объектісі:
- салық салынатын табыс;
- төлем көзінен салық салынатын табыс;
- Қазақстан Республикасында қызметін ... ... ... ... ... емес ... тұлғаның таза табысы.
Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес салық салынатын ...... ... ... пен ... ... алынатын шегерістердің
айырмасы [5].
Жылдық жиынтық табысқа салық ... ... ... түрлеріне
келесілер жатады және олардың кейбір түрлерінің толық мәніне тоқталайық.
Тауарларды (жұмыстарды, ... ... ... ... табыс -
Қазақстан Республикасының трансферттік бағаларды қолдану ... ... ... ... жөніндегі заңдарында өзгеше
көзделмесе, ... құн ... мен ... ... өткізілген
тауарлардың, орындалған жұмыстардың, көрсетілген ... ... ... ... көрсетулерді) өткізуден түскен табыс.
Тауарларды өткізуден түскен табыс:
- тауарлар ... ... ... ... ... ... өзгерген;
- өткізілген тауарлар (жұмыстар) үшін келісілген өтемдер өзгерген;
- ... ... ... ... ... (жұмыстардың, қызмет
көрсетулердің) құнындағы айырма алынған жағдайларда түзетілуге ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы
бойынша жүргізіледі.
Үйлерді, ғимараттарды, құрылыстарды, ... ... ... ... ... құн өсімінен түсетін табыс. Құн
өсімінен түсетін табыс үйлерді, ғимараттарды, ... ... ... ... ... ... қажеттіліктер үшін
сатып алынған активтерді қоспағанда, амортизациялауға жатпайтын ... ... ... ... ... Амортизациялауға жатпайтын активтерге:
- жер учаскелері;
- құрылыс аяқталмаған ... ... ... салық төлеуші тауарларды өндіруде, жұмыстарды орындауда, қызметтер
көрсетуде пайдаланбайтын негізгі құралдар мен материалдық емес ... ... ... кез ... ...... ... заңды тұлғаға қатысу жатады.
Активтер өткізілген айдың бірінші күнінде ... ... құны ... ... құны ... табылады. Кәсіпкерлік
қызметте пайдаланылатын үйлерді, ғимараттарды, құрылыстарды өткізу кезінде
құн өсімі, ... ... ... есебінде айқындалатын қалдық құнның
арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Бағалы қағаздарды өткізу ... құн ... ... ... ... ... қағаздарды қоспағанда, бағалы қағаздар бойынша ... ... алу құны ... оң айырма;
- борыштық бағалы қағаздар бойынша - өткізу күніндегі дисконт амортизациясы
және сыйлық ақы ... ... құны мен ... алу құны ... ... алынбаған оң айырма.
Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыстар. ... ... ... ... ... ... есептен шығарылған
кредиторлық берешек сомасына тең болады. ... ... ... ... иемденіп алынған тауарлар ... ... ... ... үш жыл ... ... ... деп танылады. Кредиторлық берешек туындаған кезде
қабылданған ставка бойынша бюджетпен ... есеп ... ... тиіс ... құн ... қоспағанда салық төлеушінің жылдық
жиынтық табысына қосылуға ... ... ... ... ... ... төлем көзінен бұрын
салық салынған девиденттер, меншікті акцияның ... ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша сыйақы; төтенше
жағдайлардың пайда болу ... ... ... ... ... мүліктің
құны; Үкіметтің шешімі бойынша мемлекеттік кәсіпорындардан алынған негізгі
құралдардың құны; зейнетақы активтерін орналастырудан алынған инвестициялық
табыстар.
Күмәнді міндеттемелер ... ... ... ... ... (жұмыс, қызмет көрсетулер) бойынша, сондай-ақ қызметкерлерге
есептелген ... және ... ... ... ... немесе өзге де материалдық пайда түрінде берген табыстарын қоса
алғанда, жұмыс ... ... ... немесе заттай нысандағы кез-келген
табыстармен айқындалатын басқа да төлемдер ... ... ... ... жыл ... қанағаттандырылмаған міндеттемелер күмәнді болып табылады.
Мүлікті жалға беруден ... ... ... ... ... ... ... жалға беруден де табыс табады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... банктер мен банк ... ... ... ... ұйымдар жасаған провизиялардың ... ... ... ... ... ... басқа біреуден түсетін табыстар;
Кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтауға келісіп үшін алынған
табыстар;
Шығып қалған тіркелген ... ... ішкі ... құн ... ... ... табыстар;
Кен орындарын игеру зардаптарын жою жөніндегі нақты шығыстар сомасынан
кен орындарын ... ... жою ... ... соманың асып түсуінен
алынатын табыстар;
Ортақ үлестік ... ... ... бөлу ... алынатын
табыстар;
Бұрын негізсіз ұсталып; бюджеттен қайтарылған айыппұлдар, ... ... ... да ... ... шегерістер бойынша алынған өтемақылар;
Өтеусіз алынған мүлік, орындалған ... ... ... ... ... ... ... кез-келген мүлкі, сондай-ақ орындаған
жұмыстары мен көрсеткен қызметтері.
Дивиденттер – акциялар бойынша төленуге ... ...... үшін, қаржы лизингі бойынша немесе сенімгерлік
басқаруға ... ... ... ... ... ... ... бойынша , боыштық бағалы қағаздар бойынша ...... ... оң ... – шетелдік валютамен жасалған операциялар бойынша
пайда болатын айырма.
Ұтыстар – жарыстарда, байқауларда . лотериялар ... ... ... ... қағаздар бойынша ойындарды қоса алғанда, ұтыс ойындары
бойынша салық төлеушілер ... ... және ... ... табыстардың кез-
келген түрлері.
Роялти – мынадай құықтар үшін төленеді:
- біріншіден, пайдалы ... ... және ... құрылымдарды қайта
өңдеу процесінде жер қойнауын пайдалану құқығы үшін;
- ... ... ... бағдарламалық қамтамасыз етуді,
патенттерді, сызбаларды, тауар белгілерін басқа ... ... ... ... ... үшін, «ноу-хауды» пайдаланғаны үшін төленетін
төлем.
Әлеуметтік сала ... ... ... ... табыстардың
шығыстардан артығы.
Жер қойнауын пайдаланушы тиісті мемлекеттік уәкілетті орган бекіткен
кен орындарын игеру салдарын жою ... ... ... ... ... салдарын жою жөніндегі жұмысты ... ... ... кен ... ... ... жою ... қор) аударымдар сомалары олар жүргізілуге тиіс салық кезеңнің
жылдық жиынтық табысына енгізіледі.
Салық шегеріміне Қазақстан ... ... ... ... жиынтық табысты алуға кеткен шығындар жатады. Оған тауарлы-
материалдық шығындар бойынша, еңбекақыны ... ... ... ... бойынша, сыйаққы бойынша; күмәнді міндеттер мен талаптар бойынша;
теріс ... ... ... ... ... айырым жасау бойынша;
сақтандыру төлемдері ... ... ... төлемақы шығындар;
табиғи ресурстарды өндіруге дайындық жұмыстары мен ... ... ... бойынша; үстеме мен айыппұл; бюджетке ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін немесе
жинақтаушы ... ... ... ... бұрын тоқтатқан кезде
кайтаруға тиіс (қайтарылатын) және сақтанушы бұрын шегерімдерге ... ... ... ... табысына жатқызылады.
Салық төлеуші өтеусіз алған кез-келген мүлік, сондай-ақ жұмыстар ... ... оның ... ... ... ... ... ретінде қарастырылмайды:
- жарғылық капиталға салым ретінде алынған мүлік;
- мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мынадай түзетулер енгізіліп табыстар түрлері
жылдық ... ... ... ... Қазақстан Республикасында бұрын төлем көзінен салық салынған табыс;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... эмитент өз акцияларын орналастыру кезінде алған олардың ... ... асып ... және өз акцияларын өткізу кезіндегі құн
өсімі;
- қор биржасының «А» және «В» ресми тізімдерінде ... ... ... ... ... құн ... алынған табыс;
- мемлекеттік бағалы қағаздармен жасалған операциялардан түскен ... ... және ... ... ... ... ... реттте
ізгілік көмек түрінде алынған және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... кәсіпорыннан өтеусіз
негізде алған негізгі құрал жабдықтарының құны;
- Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру туралы ... ... және жеке ... ... ... инвестициялық
табыстар.
Салық төлеуші шегерімді жылдық ... ... ... ... ... ... растайтын құжаттарын негізге ала отырып жүргізеді.
Шегерімдер нақты жүргізілген салық кезеңінде алынып тасталуы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі шегерімге жататын өтемдерге мыналар
жатады:
- ... үшін ... ... қоса ... іс-сапарға баратын жерге жетуге
және қайтуға нақты шыққан ... ... үшін ... ... қоса ... ... ... жалдауға нақты
шыққан шығыстар;
- Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерлерге іссапарда ... ... ... Үкіметі белгіленген нормалар шегінде төленетін
тәуліктік ақы.
2. Сыйақы бойынша шегерімдерге:
- құрылысқа алынған және ... ... ... кредиттер (қарыздар)
бойынша сыйақыны қоспағанда, алынған кредиттер (қарыздар) бойынша оның
ішінде ... ... ... ... ... ... алынған мүлік үшін сыйақы;
- борыштық бағалы қағаздар иесіне оларды шығару және орналастыру шоттарына
сәйкес ... ... ... не ... ... не сыйлық ақыларды
есепке ала тырып) жатады
Сыйақы бойынша шегерім мынадай ... ... ... алынған және орналастырылған кредиттер (заемдар), оның ішінде
қаржы ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша,
сондай-ақ сенімгерлік ... ... ... үшін - ... ... Банкі белгілеген қайта ... ... 1,5 ... ... есептелген сома шегінде;
- шетелдік валютамен алынған және орналастырылған кредиттер (заемдар), оның
ішінде қаржы лизингі ... ... ... ... қағаздар
бойынша – Лондон банкаралық ... ... 2 ... ... сома ... жүргізіледі.
Шегерімнен кейін анықталған салық салынатын табысқа түзету жасалады.
Салық төлеуші ұйымның ... ... ... ... яғни ... ... ... балалар лагері, мектеп
жасына дейінгі балаларды тәрбиелеу және оқыту ұйымдары, аурухана бойынша
шығындар сомасы ... ... емес ... тегін берілген
мүліктері, жеке тұлғалардың атаулы әлеуметтік көмек сомасы шегеріледі.
Мүгедектердің еңбегін ... ... ... ... ... (мүгедектердің еңбекақысын төлеуге кеткен шығындар екі ... ... ... ... ... ... ... салық салу объектісі – төлем
көзінен салық салынатын табыс. Төлем көзінен салық ... ... ... дивидендтер,
- қаржы рыногы мен қаржылық ұйымддарды реттеу және қадағалау жөніндегі
уәкілетті мемлекеттік органның ... бар ... және ... жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... салымдары бойынша оларға төленетін сыйақыларды қоспағанда,
депозиттер бойынша сыйақы.
- Ұтыстар;
- Резидент емес ... ... ... ... ... ... еместердің тұрақты мекемесімен байланысы жоқ табыстары.
- Резидент - банктерге төленетін сыйақыны қоспағанда , эмитент ... ... ... ... шарттарына сәйкес төлейтін купон түріндегі
сыйақы
- Уәкілетті органның лицензияся негізінде заем операцияларын ... ... ... ... ... сыйақыны және резидент
банктер мен лизинг берушілерге төленетін сыйақыны қоспағанда, ... ... ... ... ... ... ... табыс салығы бойынша үшінші салық салу объектісі –
Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме ... ... ... емес ... ... таза ... болып келеді[6].
Қазақстан Республикасы көптеген елдермен тығыз қарым-қатынас жасап, ... ... ... ... ... үлкен жетістіктерге жеткені
айқын. Экономиканы реформалаудағы маңызды саланың бірі – ... ... ... салық жүйесін халықаралық деңгейге көтеру.
Қазақстан шет елдердегідей ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджеті әлі де ... ... ... ... ... ... ... жоғарлатқысы келеді, бірақ кәсіпкерлерге ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жоқ.
1.2. Корпоративтік табыс салығының Мемлекеттік бюджет ... ... ... мемлекет пен қоғамдық өндірістің басқа да
қатынасушылары арасында ... өнім ... ... ... қорын құру арқылы бөлу мен қайта бөлу және оны ... ... және ... ... ... пайдалану үрдісінде
пайда болатын экономикалық қатынастар сипатына ие.
Мемлекеттік ... ... ... органдарын функцияларын қамтамасыз
ету үшін ақша қаражатының құрылуы мен жұмсалуын көрсеткіштер ... ... ... ақша ... ... ... жинақтау мемлекеттің қаржы саясатын сәтті
жүргізу үшін ... ... ... ... нысандағы қоғамдық өнімді
бөлу және қайта бөлуге байланысты туындайтын қоғамның қаржы қатынастарының
бір бөлігін сипаттайтын объективті ... ... ... ... мемлекеттік бюджет мемлекеттің саясатын жүзеге асырудың негізгі
құралдарының бірі. Кез ... ... ... ... ... ... ... жетуге бағытталады:
- экономикалық тиімділік;
- әлеуметтік әділеттілік;
- саяси тұрақтылық;
- заңның басшылығы мен мемлекет бірлігінің ... ... ... ... ... ... ғана ... тұрақтылықты қолдау үшін аймақтар арасында
табыстарды ... ... де ... ... бюджет те қаржы сияқты бөлу және бақылау функцияларын
атқарады. Бөлу ... ... ...... өнім ... ... өндіріс салалары, ұлттық шаруашылық секторлары, аумақтар,
салалар, жекелеген шаруашылық жүргізуші субъектілер арасында жүргізіледі.
Бақылау ... ... ... ... ... ... сандық ара қатынаста бөлумен сипатталады.
Мемлекеттік бюджет жиынтық ұғымнан тұрады, яғни оны экономикалық
категория, ... ақша ... ... қоры ... ... ... міндетті заңның бірі, негізгі қаржы жоспары, әлеуметтік –
экономикалық үрдістерді ... ... ... де ... ... бюджет саясатын, яғни әлеуметтік – экономикалық даму
бағдарламаларын жүзеге асыратын ... ... мен ... ... ... жиынтығын жасайды. Бюджет саясаты бюджет жүйесі арқылы
іске ... ...... ... ... мен ... нормалар
негізделген барлық бюджеттерінің жиынтығы.
Бюджет жүйесі мына ... ... ... бұл ... ... ... жүйесіне кіретін барлық
бюджеттер біртұтас құқықтық базамен, біртұтас бюджет сыныптамасын
пайдаланумен, ... ... ... ... ... ... ... бюджеттердің қайта бөлу қатынастары
арқылы қалыптасатын ара қатынасымен қамтамасыз етіледі.
2. Бюджеттің толықтылығы: мемлекеттік ... ... ... ... және толықкөрсетуімен қамтамасыз етеді.
3. Нақтылық: бюджеттің қаржы операцияларының шынайы көрсетілуімен, бюджет
салаларының ... ... ... білдіреді.
4. Жариялылық: Үкімет пен жергілікті билік органдары өз бюджеттерін
жариялауға міндетті. Бұл ... ... ... байқалатын
қателердің алдын алуға, бюджет баптарын ашуға мүмкіндік береді.
Бюджет жүйесін құрудағы басты құжат – ел ... мен ... ... Заң. Жыл ... тиісті қаржы жылына республикалық бюджет
туралы Заң ... онда ... ... ... ... көздері мен жұмсалуы көрсетіледі.
Бюджеттік реттеу – жоғары тұрған бюджеттің ... ... ... және ... ... мақсатында беруімен сипатталатын қайта
бөлу жүйесі. Реттеу механизміне ... ... ... ... табыс көздері.
Нарықтың қалыптасуы кезінде бюджеттің негізгі проблемалары мынадан
тұрды:
1. Төлемдердің төленбеуі. Оған әсер ... ... ... Бұл ... туындауына өз кезегінде мыналар
себеп болды:
• бағаның еркін ... ... ... ... ... ... тоқталуы;
• есеп айырысу және төлем несиелерінің тоқтатылуы;
... ... ... ... ... Ол ... ... байланысты
туындады:
1) ақша қаражаттарының тапшылығы;
2) ақша қаражаттарының комерциялық ... ... әр ... ... бірнеше есеп айырысу шоттарының
болуы;
4) бюджеттің жоспарланған деңгейде жиналмауы;
3. Салық ... ... ... ... ... заң ... міндетті төлемдерді жеткілікті
деңгейде ... ... ... ... жол ... ... төлеушілер үшін салық
механизмі күрделі болды; өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... ... болмады.
4. Орталық пен жергілікті деңгей арасында өкілеттіктер нақты
бөлінбеді. Бұл бюджет арасындағы қатынастардың ... ... ... үшін ... Дәлірек айтсақ,
елге мемлекет өмірінің негізгі бағыттарын – энергетиканы,
көлікті, қорғанысты, стратегиялық ресурстарды пайдалануды
өз міндетіне ... ... ... Ал ... ... ... ... тиіс.
Мемлекеттің орталықтандырылған ақша қаражаттарының қорын құру ... ... ... ... етуі ... ... мен
шығыстары тәрізді ерекше экономикалық нысан ... ... ... Ол ... ерекше кезеңдерін сипаттайды. Екі ... да ... ... ... ие, яғни ... ... қажеттті ақша
қаражатымен қамтамасыз етеді, шығыстар орталықтандырылған ресурстарды
жалпымемлекеттік қажеттіктерге бөледі ... мен ... ... мен ... ... нақты
әлеуметтік-экономикалық және тарихи жағдайларында жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... мен шығыстардың құрамы мен ... ... ... ... және ... ... ... асырылатын бюджет
және салық саясаттарының бағыттарымен анықталады.
Әдетте, кірістер көзі ретінде салықтар және ... тән ... ... ... ... ... ... мен құрылымы
қолданыстағы салық жүйесімен аныұталады.
Мемлекеттік бюджеттің құрамы:
1) түсімдер;
2) ... және ... ... (профицит);
4) қаржыландыру (профицитті пайдалану).
Түсімдерге мыналар жатады:
а) кірістер;
ә) алынған ресми трансферттер;
б)бұрын берілген несиелер бойынша негізгі қарызды өтеу.
Өз кезегінде ... ... ... ... түсімдер;
ә) салықтық емес түсімдер;
б) капиталмен жасалған операциядан түсетін кірістер.
Бюджет түсімдерінің осы ... үш ... ... ... ... яғни ... ... деңгейіндегі
ұлттық органдардан (ағымдағы және күрделі субвенция мен субсидия, өзара
есеп айырысу) және ... ... ... ... ... ... 1 - ... Республикасының мемлекеттік бюджетіне 2005-2007
жылдар аралығындағы түскен түсімдер құрылымы
|Аталуы |2005 жыл |2006 жыл ... |
| ... |% ... |% |млн.тг |% |
|Барлық ... |2 098 532 |100 |2 338 034 |100 |2 887 838 |100 ... ... |1 998 314 |95,2 |2 209 102 |94,5 |2 779 356 |96,2 ... ... | | | | | | ... емес |66 036 |3,2 |54 764 |2,3 |74 056 |2,6 ... | | | | | | ... ... |34 182 |1,6 |74 166 |3,2 |34 426 |1,2 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... № 1 (109), ... 2008 г. ... көрсетілген кестеде біз мемлекеттік бюджеттегі түсімдерді
көріп тұрмыз. Бұл жерде барлық түсімдер, оның ішіндегі ... ... емес ... және ... ... сатудан түскен түсімдер
үлестері көрсетілген. Бюджетке түсетін барлық түсімдердің ең көп мөлшерде
түсетін түсімдер ішінде ... ... ... ... ... үш ... ... 2005 жылы мемлекеттік бюджет түсімдерінің ішінде 95,2 %-ды
құрап тұр. Бұл өте үлкен ... Ал, ... ... ... ... ... біршама азайды, бірақ бәрібір негізгі түсімдер болып қала
береді.
Кесте 2 – Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... түскен салықтық түсімдер құрылымы
|Аталуы |2005 жыл |2006 жыл ... |
| ... |% ... |% ... |% |
|Салықтық түсімдер, |1 998 314 |95,2 |2 209 102 |94,5 |2 779 356 |96,2 ... | | | | | | ... ... |834 332 |41,7 |776 609 |35,1 |1 444 566 |52,1 ... | | | | | | ... құн ... |343 926 |17,2 |489 572 |22,1 |629 279 |22,6 ... |33 416 |1,7 |47 433 |2,1 |88 753 |3,2 ... ... ... |122 999 |6,1 |165 033 |7,5 |221 025 |7,9 ... салық |197 300 |9,8 |236 569 |10,7 |395 733 |14,2 ... ... № 1 (109), ... 2008 г. |
2 - ... мәліметтеріне сүйенетін болсақ, корпоративті табыс
салықтың салықтық түсімдер ішінде құбылмалы ... ... ... ... жылы бюджеттің салықтық түсімдері оның барлық табысының 95,2% құраса,
2007 жылы ол 81,5%-ға тең болды. ... ... алып ... ... әр ... ... болып отырғаны байқалады. Соның ішінде 2007 жылы
корпоративтік табыс салығынан 758 301 млн. ... ... ... 162%-ы түскен. Бұл ... ... ... ... млн. теңге немесе осы салықтың жалпы сомасынан 48,7%-ы түсті.
2006 жылмен салыстырғанда, 2007 жылы корпоративтік ... ... ... – 0,9 есе, оның ... ... ... ұйымдарынан 3 есе
көбейді.
2007 жылы өңірлік ... ... ... ... тоқсан
сайын түсетін Корпоративтік табыс салығы түсімдерін талдау, алдыңғы
жылдардағы сияқты ... жылы да ... ... ... ... ... Басқа салық түрлерімен салыстырғанда корпоративтік
табыс салығы ... ... ... ... ең ірі ... көзі болып
отыр. Аталмыш салық түрі Қаржы министрлігінің бұйрығымен 2002 ... 4 – ... ... 100% ... ... ... фактілер корпоративтік табыс ... ... ... ... ... ... ... орындалуын реттеу
құралдарының бірі болғандығын растайды. Яғни, кірістер бойынша жоспарды
орындау үшін ... ... ... ... ... пайдалана
отырып, кәсіпкерлердің салықтар мен төлемдерді төртінші тоқсанда төлеу
артықшылығын қамтамасыз ... Ол ... ... ... ... ... бөлінуіне байланысты осы ... ... ... алып ... ... ... ... бюджетке түсетін салықтардың
ең ірісі болып ... 2007 ... 1 ... ... ... ... ... 109,8%-ға атқарылды, іс жүзінде түсімдер
2 338 034 млн. теңгені құрады.
Салықтық түсімдер бойынша 2006 ... ... ... ... млн. ... оның ... ... табыс салығы бойынша –
776 609 млн. теңгеге, қосылған құн ... – 489 572 млн. ... және ... ... пен жеке ... салықтары бойынша мемлекеттік бюджетке
236 569 млн. ... және 165 033 млн. ... тең ... төленді.
Өткен жылдардағы сияқты корпоративтік табыс салығы, қосылған құн
салығы, табиғи және ... да ... ... ... ... ... ... салық түсімдерінің негізгі көздері болып
табылатынын құрылымдық талдау көрсетіп отыр. ... ... ... ... ... ... салығының үлесі 2006 жылы –35,1%,
ал 2005 жылы 41,7%, Қосылган құн ... ... 17,2% және ... және жеке ... ... үлесі тиісінше 9,8 % -10,7%, 6,1%
- 7,5% ... жылы ... ... ... салық түсімдері 2005 жылмен
салыстырғанда 210 788 млн. теңгеге ... ... ... ... ... өсім қарқыны кедендік төлемдер (85,3%) мен акциздердің ... ... ... мемлекеттік бюджеттің стратегиялық ... ... ... ... саяси және экономикалық тиімді
саясатқа қол жеткізу, жоғары экономикалық өсу қарқындарын қамтамасыз ... ... Осы ... жетудің негізгі екі концепциясы бар.
Біріншісі мемлекет шығындарын ... ... Бұл ... бюджет шығындары төмендесе, бюджеттің табыс бөлігін құрайтын
салық түсімдерінің ... де ... ... салық ставкалары азайып,
ол кәсіпкерлерді ынталандырады, өндіріс кеңееді, ... ... ... ... және өндірістің артуы салық базасының кеңеюіне және
бюджетке түсетін ... ... ... ... береді деген
ұстанымда.
Екіншілері салық түсімдерін көбейту ... ... ... ... ... ... пікірінше шығындар мемлекеттік сатып
алуды көбейтеді, оның ... ... мен ... ақша массасының
көбеюіне әкеліп, өндіріс көлемінің ұлғаюына әкеледі. Дегенмен осы тетіктің
тиімділігі ... ... ... ... ішкі өнімнің 33-35%-ын
құраған кезде мүмкін болмақ. Оны қолдану барысында инфляция қаупін туғызбай
қоймайды, сол ... бұл ... ... ... ... ... байланыстыру керек. Директивті жоспарлау дербес өнім ... ... жеке ... ... ... ... жоқ. ... аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуларын теңестіру мақсатында
жоспарлаудың төменнен ... ... ... ... ... сай ... ... (жалпыаумақтық, жалпымемлекеттік басқару)[8].
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... жетілдіру мәселелері бойынша 2001 жылдың 24 қазанында құрылған
мемлекеттік комиссия жұмысының алғашқы есебі тыңдалып, оның ... ... ... 2003 ... 10-шы ... мақұлданды. Онда
бюджетаралық қатынастардың жаңа жүйесін қалыптастыру және құру барысында
пайдаланылады ... ... ... ... төрт нұсқасы дайындалып,
әлемдік тәжірибелер зерделенген. Бірінші кезекте осы бағыттағы ... ... ... ... ... ... сияқты елдердің
тәжірибелері, олардың артықшылықтары мен олқылықтары ... ... ... ... ... басқару мәселелері
жөніндегі кейбір заң актілеріне өзгертулер мен толықтырулар ... ... және 2005 ... 1-ші ... ... ... ... кодексінің
«Бюджетаралық қатынастар және бюджет деңгейлері ... ... ... ... деп ... бөлімі толықтай осы жұмыстарға арналған. Әр
басқару деңгейінің өз бюджеті бар және ... өз ... ... ... ... билік деңгейі бюджеттерінің өзара қарым-қатынасының
және олардың нақты қалыптасқан негізде дербес ... ... ... ... ... Корпоративтік табыс салығын алудың шетелдік тәжірибесі
Қазақстан ... ... ... ... ... ... оның ... корпоративтік табыс салыңының шетел ... ... ету ... ... ... ... ... мәлім.
Нарықтық экономикалы, дамыған елдердің салық жүйелері ... ... ...... және ... ... дамытуда реттеушілік функциясын да ұтымды жұмыс жасатуда.
Көпшілік жағдайда салық жүйесі үш ... ... ... Бұл ... ... ... ал жергілікті салықтар көмекші роль атқаруда
және әр ел бюджетіндегі пайыздық ара қатынастары әр түрлі. ... ... ... – мемлекеттік салық ... ... ... ... ... ... ... мүлік салығы, ... ... ... сатудан алынатын салықтың болуы.
Дамыған елдердің салықтарының құрылымына тән ... ... ... салу барысында көрініс береді.
Салықтар әр түрлі елде әрқалай аталғанымен де, кей ... ... ... ... ... ... ... табысына салынатын салық (корпоративтік табыс салығы)
көпшілік жағдайда ... таза ... ... ... ... ... таза пайда жалпы түсім мен өндіріс ... ... ... арасындағы айырма негізінде ... ... ... екі, яғни ... және ... бөліктен
тұрады. Салық салу барысында бұл бөліктер өз алдына мынадай ... ... ... яғни компанияның ... ... және жеке ... ... ... Бұл жүйе ... ... елдерінде кеңінен тараған.
- Компания деңгейінде салық салынатын пайданы кеміту ... ... ... әр түрлі ставкалар негізінде, ... ... ... төмендетілген ставкамен салынады. Бұл жүйе
Португалия, Австрия елдерінде қолданылады; Бөлінетін пайданы салық
салудан ішінара босату негізінде. Бұл жүйе ... ... ... ... ... ... салынатын пайданы кеміту жүйесі
дивидендтер түрінде қолданылады: корпорациялық салықтың ұсталған –
ұсталмағанына қарамастан, дивидендтерді ... ... ... ... ... ... жүйеде дивиденд жеке табысқа
қосылып ... ... ... ... ... мына ... ... компания (Греция, Норвегия)
2. акционерлер (Финляндия, Дания).
Бельгия, Панама тәрізді жекелеген елдерде қайта өңдеу ... ... ... ... ал ... компанияларға жоғарылатылған ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесін қарастыруда біз
мысал ретінде АҚШ, ... ... ... ... Ең алдымен, АҚШ-ғы салық
жүйесіндегі корпоративтік табыс салығын қарастырайық.
Үкіметтің пікірінше, салық ставкасы мен салық салу ... ... ... ... жинақтау мен инвестицияны ынталандыру керек
болды. Салық түсімдерін ұлғайту американ экономисі Лаффердің ... ... ... ... ... реформасы 1981 жылы «1981 жылдың
экономикасын сауықтырудың ... ... ... басталды. Мұнда үш
жыл ішінде табыс ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Корпорация пайдасына салынатын минималды салық
ставкасы 17-ден 16 пайызға төмендетілді. Өнеркәсіптің ... ... және ... ... модернизациялау мақсатында ... ... ... 1980 ... ғылыми-техникалық
прогресстің интенсивті қарқыны барысында құрал-жабдықтарды модернизациялау
тиімді болды. Осындай шаралардың ... ... ... қаржы салымы, экономикалық өсу қарқыны өсті. Бірақ 1980 жылдары
орта кезінде елдің ... ... күрт ... ... ... ... ... тапшылығын арттырды. 1984 жылы Конгресс «Бюджет
тапшылығын ... ... 1985 жылы ... ... ... ... төтенше шаралары туралы» заңдарды ... ... ... ... ... қарамастан, салық
реформасын жүргізудің ... ... қала ... ... ... жылдары жүргізілген салық реформалары ел экономикасына елеулі әсерін
тигізді. Сол кезде жүргізілген салық ... ... ... ... ... салу ... ... экономикалық өсуді ынталандыру
болды. Сол кезеңге дейін қолданылып келген Ішкі табыстар Кодексінің ... 1986 жылы ... яғни ... ... ... салық Кодексі
қабылданды. Салық реформасы екі кезеңде өтті: 1987 жылы І-ші ... 1988 ... І-ші ... ... табыс салығы мен корпорация
пайдасына салынатын салық саласында елеулі өзгерістер ... ... саны ... ... саны ... жаңа ... ... аз жанұяларға түсетін салық ауырпалығының мөлшері
қысқарды.
Қазіргі таңда ел аумағында 50 ... 83 ... ... ... ... ... бар және олар өздерінің меншікті қаржы базасына ие, ... ... бар. ... әр қаржы базасына өз аумағына байланысты
төленіп тұрады. АҚШ-та табысқа салынатын салық бюджеттік түсімдер ... орын ... ... ең ... жеке тұлғалардың табысына салынатын
салық болып табылады. Келесі болып, әлеуметтік сақтандыруға ... ... ... салынатын салық үшінші орынға ие болып табылады.
АҚШ-тың жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... округ, арнайы дистриктің қаржылары
жатады.
АҚШ салық жүйесіне негізгі салық түрлерін параллельді, яғни ... және ... ... ... ... ... тән. Сонымен
АҚШ-тың салық төлеушілері салықтарды үш деңгейде ... ... ... ... ... ... салықтар үш деңгейде де алынады:
- жеке табыс салығы;
- мұра мен сыйға салынатын салық;
- акциздер;
- әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... [10].
АҚШ экономикасында салықтар тек фискалдық құрал ретінде ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... құралы ретінде де шешуші рөл
атқарады. Бюджет ... құру және ... ... ... ... негізгі міндеттерінің бірі болып табылады.
Федералдық бюджеттің 70 пайызға жуық кіріс көзін салықтар құрайды.
Федералдық кірісте тура ... ... ... ... мен ... органдарының табысы негізінен жанама салықтардан тұрады.
Федералдық салық жүйесіндегі ... ... ... жеке ... ... ... салығы;
- әлеуметтік сақтандыру жарнасы;
- корпорация табысына салынатын салық;
- акциздер және т.б. жатады.
Федералдық ... ... ... бірі ... ... (corporation income tax) 1980/1990 жылдардағы салық ... ... ... ... ... ... ... – 7
пайыз. Жалпы түсімдегі үлесі айтарлықтай ... да, ... ... ... даму ... ... ететін қаржы құралы ретінде
пайдаланады. Корпоративтік ... ... ... ... таза табысқа
салық салу болып табылады. Корпорацияға салық салынатын табыс түзетілген
жиынтық ... және ... мен ... ... ... ... ... копоративтік табыс салығы төмендегідей ставкалармен
алынады.
Кесте 3 – АҚШ-ғы ... ... ... ... ... салынатын табыс, долл. ... ... % |
|1 ... ... |15 |
|2 ... ... ... |25 |
|3 ... ... ... |34 |
|4 ... 335000-ға дейін |39 |
|5 ... ... ... |34 |
|6 ... ... ... |35 |
|7 ... ... ... |38 |
|8 ... жоғары |35 |
|* ... Б.Ж., ... М.Ж. Шет ... ... ... |
|2004 г ... ... ... ... ... ... ... ставкасы әр штатта әр түрлі болып келеді. Орташа салық ставкасы –
10,25 пайыз. Жиынтық ... ... ... барысында жұмсалған шығындары
шегеріліп тасталып, салық салу ... ... ... ... ... өнеркәсіптегі және өндіріс процесіне күн,
жел энергиясын пайдаланатын ... ... ... пайдалануға жұмылдыру, ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-
конструкторлық жұмыстарды ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... бюджетінің табыс бөлігі көбінесе тікелей салықтардан,
соның ішінде, халықтың ... ... ... ... ... сақтандыру салымдарынан (34%), корпорация пайдасына салынатын
салықтардан (11%) тұрады. Жанама салықтардың үлесі аз ғана (акциздерден ... бажы 5%). Штат ... ... бөлігі жанама салықтардың есебінен
қалыптасады. Біздің мемлекетімізде бұл тетік ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің 04.01.2002 жылы бекіткен «2002
жылға республикалық және жергілікті бюджеттер ... ... ... ... ... бюджеттік жіктеме бойынша бөлу туралы» №3
бұйрығына сәйкес ... ... ... екі ... ... мынадай болып
бөлінеді:
- заңды тұлғалардан алынатын корпоративті табыс салығы – 100% ... ... жеке ... ... - 100% жергілікті бюджетке;
- қосымша құн салығы - 100% ... ... ... ... 50%);
- Қазақстан республикасының аумағында өндірілген барлық өнімдер акциздері -
100% жергілікті бюджеттерге (газ ... ... шикі ... республикасының аумағына импортталатын барлық алкогольді және
басқа акциздік өнім түсімдері - 100% - республикалық бюджетке түседі.
АҚШ-тың корпорациялары ... ... ... ... ... ... ... жұлдызына дейін бекітілген нысандағы салық декларациясын салық
органына табысты етеді.
Жалпы, АҚШ–тағы ... ... ... ... тұрақсыз
болып есептелінеді. Себебі, әр мемлекеттегідей бұл мемлекетте ... бір жылы ... мол ... ... жылы ... аз болып тіпті
құлдырауға дейін жетеді. Осының нәтижесінде салықтық база да тұрақсыз ... ... ... ... ... ... ... корпорация пайдасына салынатын салық ставкасы ... ... ... ... ... ... біз салық ставкасының
корпорацияның табысына көлеміне байланысты өзгеріп ... ... ... ... ... аз ... жағдайда салық ставкасы 15-25 пайыз
аралығында, табыс өскен ... ... ... ... ... ... ... 100000-нан 335000 долларға дейін жеткенде ставка 39%-ға тең, ал табыс
335000-нан 1000000-ға долларға ... ... 34% ... ... төлейді. Яғни, бұл корпорацияның өндірісін ... ... ... ... ... ... үшін де, ... үшін де өте
тиімді.
Дамыған батыс европа елдерінің салық ... өте көп ... ... ... біз, ... ... ... мемлекеттерінің бірі
Германия салық жүйесіне, нақтылай келгенде корпорация ... ... ... ... ... Л. ... заманынан бері мынадай қағидаларға
негізделіп құрылуда:
- салыққа жұмсалған шығындар мүмкіншілігінше аз болуы керек;
- салықтар құрылымдық саясатқа ... ... ... ... табысты әділ бөлуге бағытталуы керек;
- салық жүйесі екі жақты салық салуды болдырмауы керек;
- салықтар бәсекеге кедергі болмауы керек;
- салық ... ... жеке ... ... ... және тағы ... мемлекеттерге қарағанда Германияда табыстар вертикалды және
горизонталды ... ... ... ... ... ... ... тәрізді жерлер өзінің қаржы ресурстарының бір
бөлігін Саксония, Шлезвиг-Голштейн сияқты біршама нашар ... ... ... ... ... ... Республикасының салықтық
қағидаларына қатты ұқсас болмаса да, қатты алшақ та емес. ... ... ... ... де ... ... артық болса да, кем болмас.
Қазіргі кездегі қолданыстағы корпорация табысына салынатын салық ... ... ... ... ... Салық сомасы федералдық және
жер бюджеттері арасында бөлінеді. Заңды тұлғалар корпорациялық ... ... ... ... төлейді. Салық салу объектісі болып
жылдық жиынтық ... пен ... ... ... ... ... ... салу барысында жеделдетілген ... ... ... ... прогрессті ынталандыру мақсатында
өнеркәсіп орындарына ... ... ... есептен шығару әдісі
қолданылады. Ссудалар бойынша пайыздарға салық салынбайды. Елдің шығыстағы
жерлеріне және ... ... ... ... инвестициялайтын
фирмаларға арнайы салық жеңілдіктері қарастырылған. Салық салу объектісінен
қайырымдылық қорына, ғылым мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... – 40 ... Салық тоқсан сайын бірдей үлеспен бөлініп,
төленеді. Жыл соңында салық декларациясы негізінде бюджетпен толық ... ... ... салық бойынша декларация салық органына
есепті жылдан кейінгі жылдың 31-ші ... ... ... ... ... ... төлем түрінде төленіп, қаржы жылы аяқталған соң
бюджетпен толық есеп айырылысады. Қайтадан құрылған компанияларға 5 жылға
дейін ... ... ... ... екі ... салықтан толығымен
босатылса, үшінші жылда есептелінген салықтың 25 пайызы, ... ... ... бесінші жылда 75 пайызы, алтыншы жылда 100 пайызы төленеді.
Германия ... ... ... бір ... ... ... шегеріледі:
• айырылысқан жұбайлардың төлейтін алименті;
• өмірді сақтандыру мен медициналық сақтандыруға кеткен шығындар;
• шіркеу салығы;
• мамандырылған білімге кеткен ... ... ... ... Германия дамыған мемлекет және осы
мемлекеттің салық жүйесі ... ... сай ... деген ой
туады. Расында да, тура Германияның салық жүйесін біз ... ... ... қателік болар еді, бірақ талдау жасай отырып, біздің экономикамызды
ескере отырып бірер тәжиребесін үлгі ... ... ... ... деп
есептейміз. Қазіргі кезде біздің мемлекетіміз жас ... алға ... өте көп және ... көшбасшы мемлекеттер арасында болуды
армандаймыз. Мысалы, жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... те, салыстырмалы түрде ескеріп ... ... ... бойы ... арқа сүйеп, қолдап, бақылап ... ... - ... ... салықтардың Ресей жеріндегі негізі Көне Русь мемлекеті тұсында
қалана ... ... келе XIX ... өзінің даму барысында салықтар
негізінен мына мақсаттарға алынды:
• мемлекеттік үлкен жол салуына;
• су жолы құрылысына;
• мемлекеттік ... ... ... ... ... қосымша төлемдер алу және тағы басқалары жатады.
Сол кезеңдердегі негізгі тікелей салықтың бір түрі жан басына салынатын
салық ... саны ... ... ... ... ... табысы белгілі бір мөлшерден асып кетсе, онда ... ... ... ... ... салық түрі салынған. Шет елде тұратын
дворяндар шет елде тапқан табыстарынан екі есе ... ... ... болған. Темір жол жолаушыларынан, кемелерден, теңіз порттарынан,
темір жол жүгінен ... мұра ... және ... беру ... ... баж алынған.
Мемлекет кірісі өскенменен де, шығысы да ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы деңгейі нашарлады.
Сондықтан, мещандықтардан жеке басына салынатын салық орнына ... ... ... салық қолданысқа енгізілді. Оларға: үйлер,
заводтар, өндіріс фабрикалары, моншалар, бақшалар және басқа да ... ... ... ... ... ІІ заңы ... көпестердің
гильдиясына қолөнер салығының тәртібін бекітті.
Көпестерге жататын өнеркәсіп және мекемелердің табыстық алымына пайыз
түрінде ... ... ... ... ... ... үш жылда бір рет заң
бойынша, ал жыл сайын губерниялық өнеркәсіптерде анықталып тұрған.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... 1991 жылдың
желтоқсанында қабылданған Заңнан бастау алады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың табысына салынатын салық дербес ... ... ... 27 ... ... заңымен енгізіліп, 1992
жылы 1 қаңтарынан бастап іске қосылған. 1998 ... ... бұл ... ... ... ... ставкалары қолданыста болды:
• федералды бюджетке түсетін салық ... - 13 ... ... ... ... ... салық бойынша - 22
пайыз;
• кәсіпорындардың федералдық операциялары мен ... ... ... ... түскен табыстары бойынша - 30
пайыз.
Бірте келе, ұйымдар ... ... ... ... ауыстырылды.
Ұйымдар пайдасына салынатын салықты төлеушілер болып резидент заңды
тұлғалар және ... ... ... ... ... ететін, сондай - ақ,
Ресейдегі көздерден табыс алатын шетелдік заңды тұлғалар табылады.
Салық салу объектісі болып салық ... ... ... ... ... ... сәйкес резидент – заңды тұлғалар үшін пайда ... мен ... ... ... ... ... қызмет ететін шетелдік заңды тұлғалар үшін пайда
деп тұрақты мекемесі алған ... мен ... ... ... ... ... ... және мүлікті құқықты өткізуден
түскен табыстар, өткізуден тыс ... ... ... ... ... анықтау барысында қосылмайды:
1) жарғылық қорға жарна ретінде алынған мүліктер;
2) қайтарымсыз негізде алынған ... ... ... ... ету ... ... ... құқықтар;
4) мақсатты қаржыландыру негізінде алынған оң айырма;
5) бағалы қағаздарды нарықтық құны бойынша қайта бағалау ... оң ... ... ... ... ... ... қаражаты
есебінен салынған ауылшаруашылығы мақсатындағы объектілердің құны;
7) ... ... ... ... ... ... ала ... (мүліктік құқық, қызмет, жұмыс);
8) халықаралық келісім – шартқа сәйкес, ... – ақ ... ... ... үшін ... мақсатта
қайтарымсыз алынған негзгі құрал – жабдықтар, материалдық ... ... ... ... ... ... және ... расталған
барлық шығындары жатады. Мынадай шығындары шегерімге жатқызылмайды:
1) жай серіктестіктің жарғылық капиталына жарна;
2) бюджетке төленген айппұл, ... ... ... ... ... ұйымдарына аударылған қаражаттар;
5) кепіл ретінде берілген мүлік немесе мүліктік құқық;
6) қайтарымсыз ... ... ... емес ... ... ... ... ұйымдарға, ассоциацияларға төленетін ерікті мүшелік жарна,
т.б.
Салық базасы болып салық салынатын пайданың ... ... ... 24 ... ставкамен аванстық төлем ретінде есептелініп, ... ... ... ... ... 6 пайызы федералдық бюджетке, ... ... ... ... ... субъектілерінің бюджеттеріне, 2 пайызы
жергілікті бюджеттерге есептелінеді. Жекелеген ... ... ... ... 12 ... төмен болуы мүмкін емес.
Тұрақты мекеме арқылы жұмыс жасайтын шетелдік заңды тұлғалардың барлық
табыстарынан 20 пайыздық ... ... ... ... 10 пайыздық ставкмен төленеді.
Мынадай табыс түрлеріне салық ставкалары төмендегідей болып бекітілген:
• Ресей ұйымдарынан резидент – заңды және жеке ... ... ... 6 ... Ресей ұйымдарынан шетел ұйымдарының және шетел ... ... ... ... сомасына 15 пайыз;
• 1997 жылы 20 қаңтарына ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша табысқа, сондай – ақ 1990 ... ... ... займ ... ... табысқа
0 пайыз;
Салық төлеуші салықты дербес есептейді. Салық кезеңі болып күнтезбелік
ыжл саналады. Аванстық салық сомасы мен салық ... ... ... ... айдың 28 – не дейін ... ... ... салық
жылының нәтижесі көрсетілген салық декларациясы есепті жылдан ... 28 ... ... ... ... елдің қателіктерінде сабақ алып, жақсы жақтарын үлгіге тұтып
алғанымыз кем болмайды.
Болашаққа деген ... ... Осы тау ... жету ... ... ... біз ... түрде өзге дамыған мемлекеттерден дәріс,
мысал, үлгі алуымыз тіпті ... ... айта ... 50 ... ел ... ... ... Жүзілік Сауда ұйымына кіру қазіргі
таңда басты мақсаттарымыз болып табылады. Осы мақсат пен ... ... ... ... ... корпорацияның табысына
салынанатын салықтың жекелеген мемлекеттерде қарастырылды.
Жоғарыда атап ... ... ... ... ... ... отырып, Қазақстан Республикасының корпоративтік табыс
салығына тиімді болар өзгешіліктер енгізуге ... деп ... ... ... Америка құрама штаттарының салықтық ставкасын алуға болады.
Сол ... ... де ... ставкасы кей жағдайларға ... ... ... 12 % - дан төмен болмайды. Біз болашақта дүние
жүзілік сауда ұйымына ... ... бар. Ал, егер біз ... ... біз ... ... емес пе? Сауда ұйымына кірмес
бұрын дүние жүзіне ... ... бен ... сапасын
жақсартуымыз керек, көлемін көбейтуіміз керек. Міне, осыған сүйене біз
корпорациялардың ... ... ... ... тиімді етіп
азайтуымызға болады деп есептейміз.
Басқа мемлекеттерден алатын үлгі ретінде, ... ... ... ... ... ... экономикамызды ескере келетін шығынды
шегерімге жатқызуға болатын үлгіні ... ... ... ретінде
жұмысшылардың білімдерін жоғарылатуға кеткен шығындарды ... ... ... ... ... ҚАЗІРГІ КЕЗДЕГІ
ҚЫЗМЕТ ЕТУІН ТАЛДАУ (АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ
БОСТАНДЫҚ АУДАНЫ БОЙЫНША САЛЫҚ КОМИТЕТІНЕН
АЛЫНҒАН МӘЛІМЕТТЕР БОЙЫНША ... ... ... табыс салығының алыну механизмі
Корпоративті табыс салығын төлеуші заңда тұлғалар ең алдымен ... ... ... алуы ... Ал, салынатын табыс жылдық жиынтық
табыспен және түзетулер ескерілген, шегерімдер арасындағы ... ... ... ... ... = ... ... табыс – Шегерімдер
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында корпоративтік табыс салығының
ставкасы 30 % ... ... ... мен ... ... сыйақы мен дивидендтерге, резиденд
емес заңды тұлғаның таза табысы мен ұтысына салынатын салық мөлшері – 15 %.
Қазақстан ... ... ... арқылы қызмет жасайтын
шетелдік ... ... ... ... ... ... табыс
салығын төлеуші болып табылады. Тұрақты мекемелер арқылы қызмет жасайтын
шетелдік заңды тұлғалардың ... ... ... ... заңды
тұлғалардың ставкасы сияқты, яғни 30%. Тұрақты мекеме арқылы Қазақстан
Республикасында қызметтен алынған ... ... ... таза ... табыс салығы – 15% ставкасымен салынады.
Таза табыс дегеніміз – ... ... ... пен төленген корпоративтік
табыс салығының айырмасы. Салықты төлеушілер әрбір айдың 20-шы ... ай ... ... ... ... ... төлемді бюджетке
төлеуге міндетті.
Салық бойынша түпкілікті есеп айырылысу, корпоративтік табыс салығының
декларациясын ... ... 10 күн ... ... ... ... ... мөлшері алдыңғы салық кезеңінде ... ... ... ... ... ... анықталады.
Салық заңнамасына жыл сайын өзгерістер енгізіледі. Осыған байланысты
Қазақстанда салық ... ... мен ... ... дайындайтын
жұмыс тобы құрылды. ... ... ... ... ... корпоративтік табыс салығынан босатылу және преференциялардың
мерзімін ұзарту салығынан босатылу және ... ... ... Бұл ... ... ... ... факторы болып табылады
Корпорациялық табыс салығы сомасын есептеп шығару
Корпорациялық ... ... - ... ... үшiн 30 % ... ... ... азайтылған салық салынатын табысқа осы
жүргiзiлген түзетулердi ескере ... ... ... есептеп шығарылады.
Аванстық төлемдер сомасын есептеп шығару
Салық төлеушiлер белгiленген тәртiппен аванстық төлемдердi енгiзу
жолымен салық ... ... ... ... салығын төлейдi.
Салық кезеңi iшiнде төленетiн корпорациялық табыс салығы бойынша
аванстық ... ... ... ... ағымдағы салық кезеңi үшiн
корпорациялық табыс салығының болжамды сомасын ... ала ... ... ... ... ... көзделмесе, өткен салық кезеңi үшiн аванстық
төлемдер сомаларының есебiндегi аванстық ... ... ... ... кем емес етiп ... шығарады.
Салық төлеушi төлеуге тиiс аванстық ... ... ... ... тең ... ... ... корпорациялық табыс салығы бойынша декларация тапсырғанға
дейiнгi кезең iшiнде төленуге тиiс аванстық төлемдер сомаларының есебiн
жасап, есептi ... ... 20 ... ... ... төлеушiнiң тiркелген
орны бойынша салық органына табыс етедi.
Корпорациялық табыс салығы бойынша декларация тапсырылғаннан ... тиiс ... ... ... ... салық төлеушi
декларацияны тапсырған күннен бастап ... ... күнi ... ... ... ... 20 сәуірінен кешіктірмей табыс етедi.
Салық кезеңiнiң қорытындысы бойынша ... ... ... ... ... жоқ салық төлеушiлер корпорациялық табыс салығы бойынша декларация
тапсырған күннен бастап жиырма ... күні ... ... ... салық төлеушілер  мемлекеттік тіркелген күннен  бастап жиырма
жұмыс күнi iшiнде салық кезеңi iшiнде ... тиiс ... ... ... ... ... ... табыс етуге мiндеттi.
Салық төлеушi салық кезеңi iшiнде, өткен салық кезеңi үшiн ... ... ... тиiс ... ... сомаларын қоспағанда,
салық кезеңiнiң алдағы айлары үшiн аванстық ... ... ... ... ... ... салығын төлеу мерзiмдерi мен тәртiбi
Салық төлеушілер корпорациялық табыс салығын төлеуді ... ... жері ... ... асырады.
Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге
асыратын резидент емес заңды тұлғалар ... ... ... төлеуді
тұрақты мекеме орналасқан жер бойынша жүзеге асырады.
Салық төлеушiлер корпорациялық табыс салығы бойынша аванстық төлемдердi
бюджетке белгiленген салық ... ... ... ... ... ... кешiктiрмей ай сайын төлеп тұруға мiндеттi.
Салық кезеңi iшiнде енгiзiлген аванстық төлемдер сомалары салық ... ... ... ... ... ... ... есептеп
шығарылған корпорациялық табыс салығын төлеу есебiне жатқызылады.
Салық төлеушi ... ... ... ... ... табыс
салығы бойынша түпкiлiктi есеп айырысуды (төлемдi) декларация тапсыру үшiн
белгiленген мерзiмнен кейiн он ... ... ... ... асырады.
Шетелдiк салықты есепке жатқызу
Салық төлеушiнiң Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерлерде төлеген
табыс салығының және ... ... ... тыс ... алған
кiрiстерi бойынша табысқа салынатын салық сомасы Қазақстан Республикасында
корпорациялық табыс салығын төлеу кезiнде есепке ... ... ... ... ... ... төлеушiнiң әр
мемлекетте алған табыстары бойынша нақты төлеген ... ... ... ... әр мемлекет бойынша жеке-жеке анықталады. Есепке жатқызылатын салық
сомасының мөлшерi осы табыс бойынша Қазақстан ... ... ... сомадан аспауға тиiс.
Қосарланған салық салуды болғызбау және табыстар мен мүлiктерге салық
салудан жалтаруға жол бермеу туралы халықаралық шарт ... ... ... ... ... ... жеке және заңды
тұлғаларының табыстарынан немесе ... ... және ... ... ... оған ... ... шарттың
ережелерiне сәйкес Қазақстан Республикасында салық салынуға тиiс.
Салық салуда жеңiлдiгi бар мемлекеттерде алынған табыс
Егер резидентке ... емес ... ... ... ... ... одан астам процентi тiкелей немесе жанама тиесiлi болса ... ... ... жеңiлдiгi бар мемлекетте табыс алатын осы резидент емес заңды
тұлғаның ... ... ... 10 және одан ... ... ие ... ... емес заңды тұлға пайдасының резиденттiң мұндай резидент ... ... ... ... ... үлесiне негiзделе отырып
айқындалатын резидент емес тұлғаның резидентке қатысты бөлiгi оның ... ... ... Бұл ... ... заңды тұлға құрмай
кәсiпкерлiк қызмет ұйымдастырудың басқа нысандарына ... ... ... ... елде ... және ... тiркелген
резидент емес заңды тұлға пайдасының бiр ... ... ... ... салынатын табысына қосылатын осы пайданың жалпы сомасы
резидент еместің шоғырландырылған қаржылық ... ... ... шет ... ... ... Салық Кодексіне сәйкес айқындалатын
салық ставкасының 1/3-iнен аспайтын ... ... ... ... иесi ... нақты иесi туралы құпияны сақтауға мүмкiндiк беретiн ... ... ... ... ... құпиялығы туралы заңдар
болса, ол салық салуда ... бар ... ... қаралады.
Салық салуда жеңілдігі бар мемлекеттерге салық ставкасы резидент емес
заңды тұлғаға қатысты ... ... ... салық ставкасы Салық
Кодексіне сәйкес айқындалатын ставканың 1/3-інен аспайтын мөлшерді ... ... ... иесі ... ... нақты иесі туралы құпияны
сақтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... туралы
ақпараттың құпиялылығы туралы заңдары бар мемлекеттің әкімшілік-аумақтық
бөлігі жатады.
Мұндай мемлекеттердiң тiзбесiн Қазақстан ... ... ... ... шет ... ... ... Қазақстан Республикасы табысқа немесе мүлікке (капиталға)
қосарланған салық салуды болдырмау және салық ... ... жол ... халықаралық шарт (осы бапты қолдану мақсатында бұдан әрі -
халықаралық ... ... шет ... ... ... ... жағдайда,
тиісті халықаралық шарт талаптарын орындаған кезде резидент шет мемлекетте
мұндай ... ... ... ... ... ... салық салуға
мүмкіндік алу мақсатында көрсетілген мемлекетте халықаралық шарт ... ... шарт ... ... белгіленген шарттар орындалған
кезде қолданылады.
Қазақстан Республикасының резиденттігін растау қажет болған жағдайда,
резидент уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген нысан ... ... ... ... ... ... резиденттігін растау құжатын алуға
өтініш береді.
Төлем көзiнен ... ... ... ... рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау ... ... ... ... бар ... және ... ... түрлерiн жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... ... қоспағанда,
депозиттер бойынша сыйақы;
2) ұтыстар;
3) резидент емес тұлғалардың айқындалатын, ... ... ... ... ... ... тұрақты мекемесiмен байланысы
жоқ табыстары;
4) қаржы ... мен ... ... ... және ... ... ... органның лицензиясы ... ... ... жүзеге асыратын ұйымдарға, кредиттік ... ... ... туралы заңнамасына сәйкес
құрылған арнайы қаржы компанияларына төленетiн кредиттер (заемдар) ... және ... ... мен ... ... ... сыйақыны
қоспағанда, заңды тұлғаларға борыштық бағалы қағаздар ... ... ... ... ... және жеке тұлғаларға төленетін сыйақыны
қоспағанда, эмитент ... ... ... ... шығару шарттарына
сәйкес төлейтiн купон түрiндегi сыйақы жатады.
Мыналар:
а) мемлекеттік бағалы ... ... ... және ... орналастырылған зейнетақы активтері бойынша - жинақтаушы зейнетақы
қорларына, орналастырылған активтер бойынша өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... ... және акционерлік
инвестициялық қорларға және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... орталығының арнайы сауда алаңында
сатып алынған борыштық бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... төлеу кезiнде ұсталған салық сомасы осы салықтың төлем
көзiнен ұсталғанын растайтын құжаттар болған ... ... ... ... ... әлеуметтiк салада жүзеге асыратын ұйымдарды
және салымдар (депозиттер) жөнiндегi сыйақылар бойынша коммерциялық ... ... ... ... ... кезеңі ішінде есептелген
корпорациялық табыс салығының есебiне жатқызылады.
Төлем көзiнен ұсталатын салықты есептеп шығару тәртiбi
Салық сомасын ... ... ... ... ... ... ... табыс сомасына Салық Кодексінде ... ... ... ... ... ... ... көзделген табыстарды төлеу кезiнде төлем
көзiнен ұсталатын салықты ... ... ... мен ... ... ұстап
қалуға мiндеттi.
Депозитарлық қолхат бойынша кірістерді төлеу көзі осындай депозитарлық
қолхаттың базалық активінің эмитенті болып табылады.
Төлем көзінен салықты ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, салық агенттері төлем жүзеге
асырылған ай аяқталғаннан кейін ... ... ... ... төлем
көзінен ұсталған салық сомаларын аударуға міндетті.
Төлем көзінен ұсталған салықтардың сомаларын аудару ... ... жер ... ... ... Республикасында қызметін тұрақты мекеме, филиал, ... ... ... ... емес ... ... ... көзінен табыс
салығын мемлекеттік бюджетке ... ... ... ... ... жер бойынша жүргізеді[5].
 
Төлем көзiнен ұсталған салық жөнiндегi есеп-қисап
Салық агенттерi төлем көзiнен ұсталған салық сомалары бойынша ... ... ... ... 20-iнен кешiктiрмей табыс етуге мiндеттi.
Қазақстан Республикасының 1999 жылы 16 шілдеде №440-1 заңына ... ... ... салық салынатын табысы салық салудан босатылады:
1) акцизделетін тауарлар өндіру мен ... ... ... ... түскен кірістерді ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мүгедектерінің ... ... ... бар ... ... республикалық қоғамының («Бибі
ана»), Қазақ зағиптар қоғамының, Қазақ саңыраулар қоғамының, ... ... ... ... бар ... мен ... ... мен олардың еңбек ету қабілетін қалпына келтіру ... ... ... ... Ай және ... ... қоғамының,
Қазақстан Республикасы «Чернобыль» одағының, сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... мен ... сондай-
ақ сауда-делдалдық қызметтен түскен кірістерді ... егер ... ... ... сәйкес келсе:
❖ Мүгедектер осындай өндірістік ұйымдар ... ... кем ... 51 ... ... ... еңбегіне ақы төлеу қоры жалпы еңбекақы төлеу
қорының кем дегенде 51 пайызын құраса;
❖ Жоғарыда ... ... ... ... ... болып
табылатын және толығымен солардың қаражаты есебінен құрылған
болса;
❖ Алынған кірістері оларды құрған ... ... ... ... іске ... ... ұйымдар, Астана қаласындағы құрылыстан алынған кірістер бойынша
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігімен келісім ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдардың демеушілік көмек, кіру және мүшелік
жарналар, қайырымдылық көмек, аударымдар мен қайырымдылықтар түрінде ... ... ... ... ... ... ... негізде
берілуге тиіс, сондай-ақ қайтарылмайтын етіп берілген мүліктер бойынша;
5) қазақстан ... ... ... ... ... ... ... душар болған жағдайда гуманитарлық көмек түрінде
алған және оны өз ... ... ... ... ... кепілдігімен қамтамасыз етілген шетелдік несие желілері
бойынша, сондай»-ақ тізбесін Қазақстан республикасының Үкіметі ... ... ... ... алынған мүлік бойынша мемлекеттік
мекемелер;
8) «Байқоңыр» кешені объектілерінің ... ... ... ... ... ... ... байланысты кіріс
бойынша;
9) алынған сыйақы бойынша және жеке мұқтаждықтары үшін ... ... алу мен ... ... үш ... ... мерзімге жеке адамдарға берілген
ипотекалық несиелер бойынша және ... ... ... ... ... ... болып, осы үй-жайларды үш жылдан ... ... ... ... ... ... ... жзеге
асыратын ұйымдар негізгі құрал-жабдықтарды жасау мен ... үшін ... ... ... ... орташа және ұзақ мерзімді инвестициялық
несиелер жөнінен;
10) жабдықтарды кейіннен лизинг алушыға бере отырып, үш ... ... ... ... құралдар лизингі бойынша сыйақылар жөніндегі
ұйымдар;
11) Банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... түрі ауыл ... несиелеу болып табылатын ұйымдар;
12) халықаралық ұйымдар мен шет мемлекеттер ... ... ... және ... ... ... ... бойынша ұйымдар;
13) қызметкерлерінің жалпы санының кемінде 30 пайызы ... ... ... ... ... табысы мүгедектердің еңбегіне
ақы төлеу жөніндегі шығыстардың 2 ... ... ... ... ... салық сомасының 50 пайызына ... ... ... қағаздар бойынша сыйақы[6].
Корпоративтік табыс салығының ставкалары
1995 жылы 24 сәуірде «Салық және бюджетке төленетін ... да ... ... ... ... ... ... сәйкес
заңды тұлғалар үшін табыс салығының ставкалары:
... ... ... ... табыстан 30%; негізгі өндіріс
құралы жер болып ... ... ... оны ... ... ... 10 % көлемінде төлеген.
Қазақстан Республикасының 1999 жылы 16 шілдедегі аңына сәйкес:
... ... ... ... ... 30%;
• арнаулы экономикалық аймақтың аумағында тіркелген және қызметін
жүзеге асыратын заңды тұлғалар салық салынатын табысынан 20%;
• негізгі өндіріс құралы жер ... ... ... ... ... ... алған табысынан 10% көлемінде төлеген.
Бүгінгі таңдағы корпрациялық табыс салығының ставкалары:
• Салық төлеушiнiң жүргiзiлген ... ... ... ... ... ... залалдары сомасына
азайтылған салық салынатын табысы 30 проценттiк ... ... ... жатады.
• Негiзгi өндiрiс құралы жер болып табылатын салық төлеушiнің осы
Салық ... ... ... ... ... және
белгiленген тәртiппен шеккен залалдары сомасына азайтылған салық
салынатын табысы 10 ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы көздерден алатын
табыстарын қоспағанда, төлем көзiнен салық салынатын табыстар
төлем көзiнен 15 проценттiк ставка бойынша салық ... ... ... еместердiң айқындалатын Қазақстан Республикасындағы
көздерден ... ... ... еместердiң тұрақты
мекемесiмен ... жоқ ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы қызметiн жүзеге
асыратын резидент емес заңды тұлғаның таза табысы корпорациялық
табыс салығының үстiне ... ... ... ... ... ставка бойынша салық салуға жатады.
Салық кезеңi
Күнтiзбелiк жыл корпорациялық табыс ... үшiн ... ... болып
табылады. Егер ұйым күнтiзбелiк жыл басталғаннан кейiн құрылса, оның құрылу
күнiнен бастап күнтiзбелiк жылдың ... ... ... ... ол ... ... ... болып табылады.
Сондықтан, ұйымның оның уәкiлеттi органда мемлекеттік тiркеуге алынған
күнi оның құрылған күнi болып саналады.
Егер ұйым ... ... ... дейiн таратылса, қайта
ұйымдастырылса, жыл басталғаннан бастап тарату, қайта ұйымдастыру аяқталған
күнге ... ... ... ол үшiн ... салық кезеңi болып табылады.
Күнтiзбелiк жыл басталғаннан кейiн құрылған ұйым осы жылдың аяғына
дейiн таратылса, ... ... ... құрылған күнiнен бастап
тарату, қайта ұйымдастыру аяқталған ... ... ... кезеңi ол үшiн
салық кезеңi болып табылады.
Салық декларациясы
Салық Кодексіне сәйкес арнайы салық режимiн қолданатын заңды тұлғаларды
және ... ... ... ... тек қана ... ... ... тиiс табыс алатын және қызметiн Қазақстан Республикасындағы
тұрақты мекеме арқылы ... ... ... ... ... табыс салығын төлеушiлер корпоративтік табыс салығы бойынша
декларацияны салық органдарына ... ... ... ... жылдың 31
наурызынан кешiктiрмей табыс етедi.
Корпоративтік табыс салығы ... ... ... және
корпоративтік табыс салығы бойынша салық салу объектiлерi мен салық салуға
байланысты объектiлер ... ... ашу ... ... ... ... салығының бюджетке түсуін талдау ... ... ... ... ... кез келген уақытта аса маңызды болып табылатындығы және ... ... ... ... орны жөнінде өткен тарауда кеңінен
айтылды.
Жалпы, корпоративтік табыс ... ... ... ... төлеу
мерзімдерімен, төлемдерімен, жеңілдіктер мен санкциялармен, төлену тәртібі
және алыну шарттарымен анықталады.
Бұл бөлімде корпоративтік табыс ... ... ... ... ... практикадан өткен орган, яғни ... ... ... бойынша Салық комитетінің көлемінде қамтитын ... ... ... өз ... де, өз ... де ... орнында
болмаса да, соңғы орында емес. ... ... ... беру ... сақтау орталықтары да, коммерциялық мекемелер мен ... ... Сол ... де, біздің талдауымызда осы аудан таңдалып отыр. Жалпы
алғанда аталған аудан ... ... ... ... ... ... ... кірістерді кіші көлемде, аудан көлемінде қарастыруға
мүмкіндік туып ... ... ... ... ... ... ... көлемінде
қамтылатын салықтарға тоқталамыз. Яғни, осы аудан бойынша соңғы жылдары
қандай ... ... ... ... ... ... бюджет
кірісінің қанша пайызы Республикалық бюджетке және қанша пайызы мемлекеттік
бюджетке ... ... ... ... ... орнады ма? Қандай
көлемде? деген ... ... ... тырысамыз. Нақты айтқанда,
корпоративтік табыс салығына тоқталамыз.
Корпоративтік табыс салығы бойынша соңғы үш ... ... ... ... Түскен салықтық төлемдердің Республикалық және жергілікті
бюджет ... ... ... ... ... бұл ... Бостандық ауданы бойынша корпоративтік табыс
салығының үлесін талдаймыз, ... да ... ... ... қоса ... ... ... салығы бойынша Бостандық
ауданындағы алыну ... ... ... ... салығының
бақылаудың іс – тәжірибесін ашып көрсету және талдау жүргізу.
Нақтылай келетін ... ... ... ... ... ... ауданы бойынша соңғы үш жылда түскен жалпы түсімдердің құрылымы
сипатталған және түсімдердің ... ... яғни ... орны ... ... комитетінің мәліметтері бойынша жасалған кестелерде,
аталған аудан бойынша есепте тұрған салық төлеушілер саны, әрбір ... ... ... ... ... саны ... ... Және де, аталған аудан бойынша заң бұзушылықтар мен тәркілеу және
банкроттық мәліметтерінің көрсеткіштері негізінде талдау жүргізілді.
Кесте 4 – ... ... ... ... ... 2005-2007 жылдар
аралығындағы бюджеттің құрылымы, (млн. теңге)
| |нақты ... ... ... ... ... | |
| | |% | |% | |% | ... | | | | | | | ... |53 ... |83 939 |100 ... |154 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |52 511,3|97,5 |81 946, 0|97,6 ... |158 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |1339,3 |2,5 |1993,0 |2,4 |1438,7 |1,04 |7 ... | | | | | | | |
| ... ... Бостандық ауданы бойынша Салық комитетінің мәліметінің ... ... ... негізінде ... ... ... ауданы бойынша Салық комитетінің бюджет
кірісінің ... ... және ... емес ... тұрады. Салықтық
түсімдер 2005 жылы 52 511,3 млн. теңге немесе барлық кірістердің 97,5 ... жылы ... млн. ... ... ... кірістердің 97,6 %, 2007 жылы
135 726,7 млн. ... ... ... ... 98,9% ... отыр. Салық
түсімдерінің 2005-2007 жылдар аралығында 1,2-1,6 есе ... – 1. ... ... ... ... ... ... жылдар
аралығындағы түсімдердің ұлғаю динамикасы, %
1 - Диаграммада ... ... ... және салықтық емес түсімдердің
2005 – тен 2007 жылға дейін қаншалықты ұлғайғанын байқай аламыз. Яғни,
бюджет ... 2007 жылы 2005 ... ... 2,5 есе, ... ... Ал оның ішінде бөлек айта кететін жағдай салықтық түсімдер де
2007 жылы 2005 жылға қарағанда 2,6 есе ... 158 %-ға ... ал ... ... үлесі келесідей: 2007 жылы 2005 жылға қарағанда салықтық
түсімдер 1 есе ... 7%-ға ... ... ... ... ... негізгі үлесін салықтық түсімдер құрайды.
Салықтық түсімдердің жылдан жылға өсіп отырғанына ең ... - ... ... әсер ... ... ... ... ауданның тұрғылықты халқының әл – ауқатына әсер ... ... ... төлеушілер саны да өскен. Екіншіден Бостандық ауданының
Салық комитетінің ішкі әкімшілендірілуі жақсарған. Яғни, салық төлеушілерге
сыпайылық және жылы рай ... ... ... ... ... ... әсер ... Есеп – қисап тапсыру терминалдарында кезекші ... ... өз ... ... көмектесуге дайын болғандықтан.
Осындай себептердің нәтижесі салық төлеушілерді ынталандыруға әбден ... ... ... ... ... ... де салықты уақтылы
төлеп тұруға тырысады. Салықтан жалтару мәселелері де осының ... ... ... ... факторлардың әсері не бәрі үш ... ... ... жақсартып, мемлекеттік қоржынды
толықтыруда.
Ал, келесі кестеде Бостандық ... ... ... ... ... ... арасындағы бөлінуін байқаймыз.
Кесте 5 - Алматы қаласы Бостандық ауданы ... ... ... ... ... аралығындағы бюджет арасындағы салықтық түсімдер
|Атауы |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. ... |
| | | | ... |
| | | | |% |
| ... | % ... |% |млн.тг |% | ... ... | | | | | | | ... ... ... |81 946,0|100 |135 726,7|100 |158 ... | | | | | | | |
| Оның ... | | | | | | | ... ... ... |101 097,1|74,4 |189 |
|бюджет | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |34 629,6 |25,5 |96 |
| ... ... ... ... ... ... ... мәліметінің |
|статистикалық есептілігінің мәліметтері негізінде ... ... ... ауданы бойынша Салық комитетінің соңғы үш
жылдығы бюджет есебіне аударылған түсімдерінің шамасын салыстырып ... ... ... ... 2005 жылы нақты 52 511,3 млн. теңге, 2006
жылы нақты 81 946,0 млн теңге, 2007 жылы нақты 135 726,7 млн. ... ... ... 2006 жылға қарағанда 1,6 есеге өсті. Соның ішінде 2007 жылы
Республикалық бюджетке 97 749,3 млн. теңге ... ... ... ... ... түсті. Бюджетке түсудің орындалуы 103,4% жетті. ... ... млн. ... ... ... ... млн. ... сомасы
түсті. Бюджеттің орындалуы 106,9% ... 2007 жылы ... ... 74,4%, ... ... үлесі 25,5% құрайды. Сәйкесінше
2006-2007 жылдары Республикалық бюджеттің үлесі 66,4-69,6%, ал жергілікті
бюджеттегі үлесі 33,5-30,3% тең.
Диаграмма 2. Алматы ... ... ... бойынша салық комитетінің
2005-2007 жылдар аралығындағы бюджет арасындағы ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің соңғы үш
жыл аралығындағы бюджет аралық бөлінуін байқаймыз. Жалпы Бюджет ... ... 2005 ... қарағанда, 2007 жылы 158%-ға яғни 2,6 есе
ұлғайып отыр. Ал ... ... ... ... ... жағдайы
келесідей 2005 жылға қарағанда, 2007 жылы ... ... ... 189 % -ға ... ... 2,9 есе ... Бұл өте үлкен
көрсеткіш. Жергілікті бюджетке түскен салықтық түсімдер 2007 жылы нәтижесі
2005 жыл ... ... 96%-ға ... яғни жергілікті бюджетке
салықтық түсімдер көлемі 1,9 есе артты.
Кесте 6 – ... ... ... ... ... ... жылдар
аралығында Салық комитетінің көлемінде қамтитын жекелеген салық түрлеріне
байланысты түсімдердің құрылымы
|Атауы |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл ... |
| | | | ... |
| | | | |% |
| ... |% |млн.тг |% ... |% | ... ... ... ... |158 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... ... |47,4 |201 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... құн ... ... ... |17,0 |95 |
|салығы | | | | | | | ... |878,0 |1,6 |408,7 |0,5 |287,8 |0,2 |-67 ... ... ... |13,8 ... |11,5 ... |9,8 |83 ... | | | | | | | ... ... |15,2 ... |12,0 ... |10,4 |76 ... | | | | | | | ... ... ... ... ... ... ... ақпараттары |
|негізінде ... жыл ... ... түсімдер ішінде ең үлкен мөлшерде бюджет
қоржынын толтырған корпоративтік табыс салығы. Үш ... ... ... ... түрі 34 – 48% ... ... бюджет кірісін құрап ... ... ... ... ... қосылған құн салығы, жеке табыс
салығы тұрақты түсіп отыр. Әлеуметтік ... ... ... ... үлесі 2005 жылы 15,2 %, 2006 жылы 12,0%, 2007 жылы 10,4%-ға тең.
Косылған құн ... ... 2005 жылы 22,5 %, 2006 жылы 20,3 %, 2007 ... %-ды құрап отыр. Жеке табыс салығының үлесі алдағы екі ... аз ... ... 2005 жылы 7 291,7 млн. теңге, 2006
жылы 9 419,2 теңге, 2007 жылы 13 347,6 млн. ... ... ... ... ... ... ... салықтық түсімдер әр салық түріне
байланысты әр түрлі және құбылмалы болып тұр.
Диаграмма 3. ... ... ... ... ... 2005-2007 жылдар
аралығында Салық комитетінің көлемінде қамтитын жекелеген салық түрлеріне
байланысты түсімдердің динамикасы, %
3 диаграммада дәл ... ... ... ... ... ... ұлғаю динамикасын сипаттайды. Бірақ, үшінші диаграммада жекелеген
салық ... 2005 ... 2006 жылы және 2007 ... ... ... ... үлесін, олардың өсу динамикасын көрсетеді. Қарап
тұрсаңыздар, салық түрлерінің ... ... ... ... бөлігі
корпоративтік табыс салығына тиесілі және оның ... ... ... ... ... ... ... салығы 2005 жыл көрсеткішіне
қарағанда, 2007 жылы нәтиже жоғары, типті 201 %-ға, нақтылай келсек 3 ... Ал ... ... да ... ... ... ... жақсы байқалады.
Құбылмалықтың себебі алдында айтылғандай нарықтық экономика
жағдайына кәсіпорын, ұйым және ... ... ... етіп ... ... тұру ... емес. Әр жыл сайын экономикалық жағдай әр ... Бір ... пен ... сұраныс артып тұрса, келесі жылы тұтынушының
өндірілген тауар мен қызметке көңілі толмауы ... не ... ... қарағанда өткен жылға қарағанда каржылық жағдайының
төмендеуі де себепші болуы мүмкін.
Кесте 7 - ... ... ... ... 2005-2007 жылдар
арасындағы мемлекеттік бюджетке түскен корпоративті табыс салығының көлемі
мен ... |2005 |2006 |2007 ... |
| | | | ... |
| | | | |% |
| |Млн. тг.|% |Млн. тг.|% |Млн. тг.|% | ... ... |28 657,0|100 |64 432,9|100 |201 |
|табыс салығы | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... ... |207 |
|кәсіпорындарын | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... |447,7 |2,09 |523,0 |1,8 |339,5 |0,5 |-24 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... емес | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... |8,3 ... |8,7 ... |7,9 |184 |
|кәсіпорындарынан | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... салығы | | | | | | | ... ... |28,3 ... ... |207 ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... емес | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... Бостандық ауданының Салық Комитетінің деректері ... ... ... ... ... ... салығының
соңғы үш жыл аралығындағы түскен түсімдерінің динамикасын сипаттайды.
Диаграмма 4. Алматы қаласы Бостандық ауданынан ... ... ... ... ... ... табыс салығының
динамикасы
Бостандық ауданы бойынша ... ... ... ... байқағынымыз бойынша, «резидент ... ... ... ... ... бойынша бюджетке 2005 жылдың 1 қаңтарынан 31
желтоқсан аралығында 13 105,1млн. теңге түсті. Жоспар ... ... ... яғни жыл ... ... 104 ... ... Жоспарлаған сома
үстінен 505,1 млн. теңге немесе 3,8 ... ... ... ... жылы жасалған жоспардан артық орындалуына біріншіден, мемлекеттегі
әлеуметтік-экономикалық жағдайдың ... ... ... ... ... бойынша салық ... ... ... ... 53 ... ... үшіншіден, 100 мың теңгеден астам
аванстық төлемдер ... ... ... де ... әсер ... ... 2005 ... алдыңғы жылмен салыстырғанда 6 бірлікке өсті. Сол
себепті де резидент ... ... ... ... ... ... түсімдер де 2005 жылы 23,3 пайыздан 50,8 пайызға өсті.
Қазақстан ... ... ... мен ... ұйымдардың
есеп саясатындағы өзгерістерге байланысты 2004 ... ... ... ... ... ... ... аванстық төлемдер көбее бастады.
Мысалы, АҚ «Казкоммерцбанк» (1 516,0 млн.теңге, немесе 11,5 %), АҚ Нарбанка
(2 351,6 млн. ... ... ... ... 17,9% ), АҚ ... (2 ... Тағы сол ... корпоративтік табыс салығының түсімдерінің
ішінде сауда-делдалдық қызмет көрсететін ЖШС ... (306,9 ... ... ... ... ... ... маңызды рөль
ойнайды. Осы 12 бойы келесідей кәсіпорындар ... ... ... АҚ " ... ... ... 2 351,6 ... АҚ "Казкоммерцбанк"–
1 516,0 млн.тг., , АҚ «Нұрбанк»– 2 821,7млн.тг., ЖШС АҚ Techno Trading LTD
– 948,3 ... ... ... телерадиокорпорациясы»– 97,2
млн.тг., МЖЗҚ - 145,8млн.тг., АҚ «Групп 4 Секьюритиз Казахстан» – 242,9
млн.тг. ... ... ... емес ... тұлғадан алынатын корпоративтік табыс салығы»
бойынша, 2005 жылы ... сома 283,2 млн. ... ... ... млн. ... ... түсті. Келісім шарт негізінде өткізілген
техникалық зерттеу және ... ... ... ... барысында Рина
Индустри Казахстан 12 айда 165,1 млн. теңге аванстық төлем төледі, ... ... 36,8 ... ... Сол ... ... ... филиалы бойынша 12 ай ішінде 174,0 млн. теңге
аванстық төлем төледі, бұл барлық түсімдердің 38,8 ... ... ... ... 2005 жылы ... 310,9 млн. теңгеге
артық болды. Түсімдердің өсуі құрылыс ... ... ... ... Инжинерлік және консультациялық қызметтердің дамуы Рина
Индустри Казахстан филиалы және Фернлейтунгс-унд ... ... ... ... ... түсімдерді көбейтуде.
«Резидент заңды тұлғаның төлем көзінен ұсталатын корпоративтік табыс
салығы» 2005 жылы ... сома 1 449,5 млн. ... ... Бірақ
жоспарланған сома 123,7 пайызға орындалып, 1 792,3 млн. ... ... ... ... ... ... ... корпоративтік
табыс салығы бойынша ең ірі салық төлеушілер болып АҚ Казкоммерцбанк 12
ай ішінде 408,3 ... ... ... ... 22,7 ... ... АҚ
"Қазақстанның Халық Банкі" 12 ай ішінде 528,6 млн.теңге төледі. (немесе
жалпы түсімнің 29,4 ... ... АҚ ... 50,8 ... (2,8 ... АҚ ... ... 64,9 млн.тг. (3,6 %) болып табылады. Алдыңғы ... ... 872 820 мың ... ... емес заңды тұлғаның төлем көзінен ұсталатын корпоративтік
табыс салығы» бойынша ... 2005 ... 1 ... 31 ... 6 058,2 млн. ... ... ... 5 815,7 млн теңге деп құрылды,
яғни жыл аяғында жоспар 104,2 пайызға орындалды. Жоспарлаған сома ... млн. ... ... ... емес заңды тұлғаның төлем көзінен ұсталатын корпоративтік
табыс салығы бойынша ең ірі салық төлеушілер болып ... ... ... 12 ай ... ... 2995,2 ... яғни жалпы
түсімдердің 49,4 пайызын құрайтын сомада салық төленді), АҚ ... ... 929,1 ... сомасында бюджетке салық төленді (немесе
жалпы түсімнің 15,3 пайызын құрайды), АҚ «ХАБАР агенттігі» – 69,2 ... ЖШС ... ... – 156,7 ... бюджетке салық төленді. Жоспардың
артығымен орындалуына Аэростар ЖШС-нің 31,2 млн.теңге ... ... ... тигізді. Алдыңғы жылмен салыстырғандағы 2005 жылы ... млн. ... ... ... ... ... салық
төлеушілердің 8 бірлікке артуы әсер ... Тағы ... ... ірі салық төлеушілердің салық төлеулері әсерін тигізді, олар: АҚ
«Казкоммерцбанк» 2 156,9 млн.теңге, АҚ «Халық банкі» 302,1 ... ... ... ... ұлғаюына байланысты), АҚ « Хабар ... ... (шет ... ... ... ... алуының ұлғаюына
байланысты).
«Резидент заңды тұлғадан алынатын корпоративтік табыс салығы» бойынша
2006 жылы бюджетке 23 252,3 млн. теңге ... ... ... бойынша 12 ай
ішінде 19 656,6 млн. теңге бюджетке түсу ... еді. ... ... ... орындалып тұр.
Жоспардан артық түсім болуына келесідей жағдайлар себеп болды:
Біріншіден, салық салу базасы: ... және ... ... ... ... оның ... 116 10 млн. теңгеден ... ... ... ... 2006 ... ... ... 15 722 млн. теңгені
құрады. Орта айлық бақылау түсімдер 2 017 млн. теңгені құрады.
Екіншіден, ... ... ... 23 ... ... ... 2,1 есе ... 2006 жылғы декларация тапсырғанға дейін және
тапсырғаннан кейінгі аванстық төлемдердің ... алып ... ... ... ... ... 2 405 млн. ... (2005ж. -1 661 млн. т, 2006ж. - 4 067 ... ... 860 ... (2005ж. - 1 336 млн. тг, 2006ж. - 2 ... АҚ ... Банк" 998 млн.тг (2005ж. - 37 млн. тг, 2006ж. - ... ... тең ... ... салық төледі.
«Резидент емес заңды ... ... ... ... ... 2006 жылы ... бюджетке 523,0 млн. теңге түсім түсті. Ал
жоспарланған сома 328,1 млн. теңге. ... 159,4 ... ... ... ... ... ... АҚ-ң филиалы "АХСЕЛЬ Строительная, Подрядная и
Торговая Ко. Инк" 305 ... ... ... төледі (2005-0, 2006- ... "Би Джеи ... ... Мидл Ист ... ... филиалы 45
млн.теңге салық төледі (2005 - 0, 2006 - 45 ... ... ... өкілділігі 12 млн.теңге салық сомасын өсірді (05-6,
06-19 млн.тг).
Екіншіден, ФИК Ахсель кәсіпорнының 151 млн.теңге және ФИК ... ... 97 ... ... ... де ... ... заңды тұлғаның төлем көзінен ұсталатын корпоративтік табыс
салығы» бойынша салық 2006 жылы жоспарланған сома – 2 010,3 млн. ... 125,3 ... ... яғни ... бюджетке 2 518,2 млн.
теңге салық төленді.
2006 ... ... ... тоқсандық және дивиденд бойынша
төлемдеріне байланысты төлемдерінің ... зор. ... АҚ ... ... Банкінің» № 139900 Алматы облыстық филиалы 101 млн.тг
(05г - 133 ... 06г - 235 ... ... Банк ... ... ... 326 ... (2005 ж. - 489 тг, 2006 ж. - 825 млн.т), ... 216 ... (05г - 396 ... 06г - 612 млн.тг) және ... ... ... ... емес заңды тұлғаның төлем көзінен ұсталатын корпоративтік
табыс салығы» бойынша 2006 жылы мемлекеттік бюджетке ... млн. ... бұл ... ... 160,8 ... орындалғанын көрсетіп тұр,
себебі ... 6 385,2 млн. ... деп ... ... ... бірі: Дивиденд бойынша салық төленді. Мысалы, АҚ "Альянс
Банкі" 1 771 млн.теңге (2005ж. - 94 ... 2006ж. - 1 865 ... ... ... ... ... ... облыстық филиалы 22
млн.теңге (2005ж. - 864 тг, 2006г - 887 ... АҚ ... 1 ... (2005ж - 2 580 ... 2006г - 4 112 ... сомасында төлем
жүргізілді.
2006 жылы 77 663,2 млн. теңге корпоративтік табыс салығы ... ... ... ... Бұл ... ... ... 17 293,3 млн. теңге Корпоративтік табыс салығы немесе осы салық
түрінің жалпы көлемінің 22,3%-ы түсті. 2007 ... 1 ... ... ... Республикасы Ұлттық қорына шикізат секторы ұйымдарынан
келіп түскен Корпоративтік табыс салығы 37 645,2 млн. ... ... ... ... ... – резиденттер мен резидент еместерден Корпоративтік
табыс салығы бойынша 11 722,1 млн. ... ... ... ... ... салығы бойынша жалпы 68 311,3 млн. теңге артық төленіп,
2005 жылмен салыстырғанда 24 182,1 млн. теңгеге немесе 54,6%-ға өскен.
Сонымен ... ... ... заңды тұлғалар – шикізат ... ... ... ... ... ... 11 323,0 млн.
теңгеге ұлғайған.
2006 жылғы Корпоративтік ... ... ... ... ... ... түрі түсімдерінің біркелкі түспейтінін көрсетеді, ... ... ... ... көлемінде Корпоративтік табыс
салығы үлесінің қалыптасқан басымдығы кезінде бюджет ... ... ... ... қалу қаупін арттырады.
Есеп комитеті корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдердің
біркелкі түсуін қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... тәртібін жетілдіру бойынша бірнеше рет ... ... ... ... ... ... Корпоративтік табыс салығының бюджетке ... ... ... ... ... ... ... және маңызды орнын алатын ол
салықтық бақылау. Салықтық бақылаудың өз алдына өзі тіршілік етудің себебі,
салықтар мен ... ... өзі ... қатынастардың бір бөлігін
құрауы.
Көптеген авторлар салықтық бақылауға анықтама бергенде барлығы мынадай
бір ... ойға ... ... ... түсетін салықтық түсімдердің толықтығы
мен уақытылы түсуін қамтамасыз ете отырып, заң ... ... ... ... ... ... ... келесідей себептер бар: ең
негізгісі ретінде салық ... ... ... бас тарту[15].
Салықтық бақылауды салық органдары атқаратын ... ... ... ... мен ... төлеушілер арасындағы қаржылық қатынастардың
тиімділігін анықтайтын, ... ... ... ... ... [16].
Қазақстан Республикасындағы салық заңнамасына сәйкес салықтық бақылау
салықтық тексеру сияқты нысанда ... ... ... ...... ... органдары жүзеге асыратын, салық заңдарының ... ... ... бұл ... ... ... олардың салықтық
міндеттемелерінің орындалуына мемлекеттік бақылаудың басты тәсілі болып
табылады. Олар мынадай түрлерде бөлінеді:
- құжатты ... ... ... ... тексеру.
Құжатты тексеру мынадай түрлерге бөлінеді:
1. кешендік тексеру – салықтың және бюджетке төленетін басқа да міндетті
төлемдердің барлық түрлері бойынша ... ... ... тақырыптық тексеру – салықтың және бюджетке төленетін басқа да
міндетті ... жеке түрі ... ... ... мен банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... бағалар қолданғанда мемлекеттік бақылау мәселелері
бойынша тексеру;
3. қаржылық ... – егер ... ... ... ... ... аталған тұлғаларға байланысты салық төлеушілердің жүргізген
операцияларының салық есебінде дұрыс көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... бір тұлғаларға қатысты
жүргізілетін тексеру.
Рейдтік тексеруде мынадай талаптардың орындалуы тексеріледі:
- салық төлеушілердің салық органдарында ... ... ... ... жады бар ... ... ... дұрыстығы;
- лицензияның және өзге де рұқсат ету құжаттарының болуы.
Хронометраждық тексеруді салық органдары салық төлеушінің нақты кірісін
және кіріс ... ... ... ... анықтау мақсатымен жүргізеді.
Салық кодексінің 45-бабына сәйкес, ... ... ... ... ... ... орындауы мынадай тәсілдермен
қамтамасыз етілуі мүмкін:
• төленбеген салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер
сомасына ... ... банк ... ... ... ... ... салық төлеушінің салық берешегі есебіне мұлікке билік етуін шектеу.
Салық тексеруі актісі бойынша ... ... ... жағдайларын
қоспағанда, салық органдары мәжбүлеп ... алу ... ... ... алу ... ... бастағанға дейін салық төлеушіге
хабарлама жіберіледі. Салық берешегін ... ... алу ... жүргізіледі:
1) банк шоттарындағы ақшасының есебінен;
2) қолма-қол ақшасының ... ... ... ... ету ... ... өткізу есебінен;
5) жарияланған акцияларды мәжбүрлеп шығару арқылы жүргізіледі.
Жоғарыда көзделген барлық шаралар қолданылғаннан ... ... ... ... ... жеке ... ... жағдайда, салық органы
Қазақстан Республикасының заң ... ... оны ... деп ... ... ... салық органдырының белсенді түрде ... ... ... да ақша ... ... ... белгілі. Бостандық ауданы бойынша 2007 жылы 233 салық тексерулері
жүргізілген. Оның ... ... ... ... салық төлеушілер
саны 151-ге жетті. Оларға айыппұлдар мен өсімпұлдар салу арқылы ... млн. ... ... ... та, ... мен ... салдарынан
4,086 млн. теңге көлемінде салықтарды жабуға тура келді.
Көріп отырғандай, алдағы жылға қарағанда салық ... саны ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың артуы
бірінші фактор болып табылады. Өкінішке орай, ... ... ... ... 78,2 %-де ... ... ... анықталған. Оның
өзі салық төлеушілердің салық ... ... ... ... 8 - Бостандық ауданы бойынша ... ... ... динамикасы
| | | | ... ... |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. ... |
| | | | |% ... тексеруден өткен| | | | ... ... ... |200 |233 |33 ... (бірлік) | | | | ... ... | | | | ... ... фактілер|115 |109 |151 |31 ... ... | | | | ... саны | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... ... |0 |0 |4,0 |- ... ... (мың | | | | ... | | | | ... мен | | | | ... және |341,5 ... |1 338,5 |291 |
|басқа да ... | | | | ... ... | | | | ... теңге) | | | | |
| ... ... ... ... ... ... ... |
|мәліметінің статистикалық есептілігінің мәліметтері негізінде ... ... ... жұмыстарының 2007 жылдың 12 ай ішіндегі
нәтижесінің қорытындысы ... ... ... ... ... 183164 ... төлеушілер тіркелген. 24293 салық төлеуші жұмыс
істейтіні. Оның ішінде корпоративтік табыс салығы бойынша 14930 ... ... ... Ал, ... ... ... ... тұлғалардың жалпы
аудан бойынша есепке алынған ... ... ... ... ... ... ... қоймай Бостандық ауданы бйынша ... ... ... ... Бостандық ауданы бойынша ... ... іс – ... көріп талдай аламыз.
2005 жыл қорытындысы бойынша салық тексеруден өткен салық төлеушілер
саны 175, оның ... 115 заң ... ... ... ... ... мен өсім пұлдар негізінде бюджетке 341,5 млн. ... ... ... және ... ... кездеспеді
2006 жыл қорытындысы бойынша көрсеткіштер келесідей, салық тексеруден
өткен салық төлеушілер саны 200, оның ... 109 заң ... ... Соның салдарынан айыппұлдар мен өсім пұлдар негізінде бюджетке
1 035,5 млн. ... ... ... бұл жылы да ... және банкрот
салдарын тіркемеді.
2007 жылдың нәтижесіне келетін болсақ, бұл жылы ... ... ... ... ... ... салық төлеушілер саны 233, оның ішінде 151
заң бұзушылық фактілер анықталған. ... ... ... мен өсім
пұлдар негізінде бюджетке 1 338,5 млн. теңге қайтарылған. Бірақ, бұл ... және ... ... 4,086 млн. теңгемен салық қарыздарын
жабуға міндетті болды.
Бірақ, ... ... ... ... ... ... ... қарсы болып шығады. Салық төлеушілердің көңілдері салықтық
заңдарының әр салық агентінің өзінше түсіндіруі, ... ... ... мен ... толуы және салықтық тексерулер жүргізгендегі
уақыттың тығыздығына ... ... ... ... ... ... себебінен салық төлеуші толығымен қателіктер мен ... ... 5. ... ... ... ... ... салық
тексерулерінің динамикасы,%
Біз бұл диаграммада жылдан жылға салық төлеушілердің артуымен ... ... да аз емес ... көріп тұрмыз. Тіпті 2007 жылы
салық тексеруден өткен ... ... ... заң ... 64,8 % - ... ... 9 – Копоративтік табыс салығын төлеушілердің саны, бірлік
|Атауы |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. ... |
| | | | ... |
| | | | |% |
| ... ... |Саны |Үлесі, |Саны |Үлесі, | |
| ... |% | |% | |% | ... |12826 |100 |13784 |100 |14930 |100 |16 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... |8238 |64,2 |8217 |59,6 |9177 |61,4 |11 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |4588 |35,8 |5567 |40,4 |5753 |38,6 |25 ... | | | | | | | ... ... Бостандық ауданы бойынша Салық комитетінің мәліметінің |
|статистикалық есептілігінің мәліметтері негізінде ... ... ... ... Бостандық ауданында тіркелген 14930
салық төлеушілердің 9177-ші қызметін жалғастырған, ал қызметін ... ... 5753 ... табылады. 2006 жылға қарағанда есепте тұрған
салық төлеушілер саны ... ... ... 2005 жылға қарағанда 2104-
ке көбейген. Бұл жерден жасыратынын жоқ ... ... ... ... ... ... отырмыз. Оның өзі аудан бойынша, сонымен ... ... ... ... ... мен бюджет қоржынын
толтырып отырғаны ... ... ... ... ... тұлғалардың барлық саны 14930
болса, олардың 9177 жұмыс істейтіні. Оның ішінде жұмысын ... ... ... Бұл жерде де соңғы екі жылға қарағандағы заңды тұлғалардың
артуын еркін ... ... 10– ... ... салығы бойынша Бостандық ауданында есепте
тұрған салық төлеушілердің құрамы
| |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. |
| | | | |
| | | | ... | | | |
| ... ... ... ... есепте|Сал-қ орган. |
| ... ... ... саны ... тұрғандар |
| ... | ... |
| | ... | ... | ... |
| | ... | ... | ... |
| | ... | ... | ... |
| | ... | ... | ... ... ... |12826 |8238 |13784 |8217 |14930 |9177 ... ... оның | | | | | | ... | | | | | | ... ... аң| | | | | | ... және ... |114 |35 |107 |21 |107 |19 ... | | | | | | ... аулау, балық |2 |2 |2 |0 |1 |0 ... ... | | | | | | ... ... |188 |33 |192 |36 |200 |43 ... ... |601 |975 |600 |994 |606 ... ... | | | | | | ... және су |16 |16 |22 |22 |26 |24 ... өндіру | | | | | | ... бөлу | | | | | | ... |1038 |850 |1107 |1024 |1299 |1193 ... ... | | | | | | ... үйде ... |4857 |2801 |5013 |2794 |5377 |3088 ... ... | | | | | | ... үйлер мен |148 |124 |157 |99 |174 |112 ... | | | | | | ... және ... |563 |511 |661 |543 |743 |619 ... ... |1133 |494 |1174 |186 |1234 |242 ... | | | | | | ... ... |2062 |1401 |2424 |1952 |2740 |2236 ... ... беру ... | | | | | ... ету | | | | | | ... | | | | | | ... басқару |103 |64 |106 |6 |107 |1 ... беру |226 |222 |235 |122 |247 |134 ... ... | | | | | | ... ... |186 |173 |196 |133 |206 |142 ... көрсету | | | | | | ... да | | | | | | ... |906 |906 |1054 |677 |1116 |724 ... және | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... да |357 |5 |357 |0 |357 |0 |
| ... ... Бостандық ауданы бойынша Салық комитетінің мәліметінің ... ... ... ... ... ... ... ... бойынша корпоративтік табыс
салығын төлеуге тартылған ... ... ... ... мен ... бұйымдарды жөндеу саласында жоғарғы белсенділік ... саны 2007 жылы ... 5377 ... ... ауыл ... аң
ауау және орман шаруашылғы – 109, балық аулау, балық өсіру ...... ... – 200, ... ... – 606, қонақүйлер мен
мейрамханалар – 174, көлік және байланыс – 743, қаржылық іскерлік – ... беру – 247, ... ... және ... ... ... – 206,
басқа да коммуналдық, әлеуметтік және персоналдық қызметтері – 1116.
Бостандық ауданында корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... ... 2007 жылы ... жетті. Оның ішінде салық төлеуге
тартылғандар саны 9177 тең. ... екі ... ... ... ... ... ... болады. Сәйкесінше 2006 жылы және 2005 жылы, есепте
тұрғандар саны 13784 және 12826, ал салық төлеуге тартылғандар саны ... 8238 ... ... ... ... 2006 жылдың 12 ай ішіндегі
нәтижесінің қорытындысы негізінеде, Бостандық ... ... ... 13784 ... ... тіркелген. 8217 салық төлеуші ... Оның ... 2005 жылы ... ... салығы бойынша 12826
заңды тұлға есепке алынған. Ал, корпоративтік табыс ... ... ... саны 8238 ... ... ауданы бойынша салық комитетінің бақылау жұмысын
тамамдай келіп, мынадай қорытындыға келдік. Тексеру жүргізілген ... ... заң ... ... ... ... өсіп ... Мысалы, 2005 жыл мен 2007 жыл аралығыныда заң бұзушылық 33 пайызға
өскен. Бірақ, тәжірибеге ... бұл заң ... ... ... тексеру барысында) әдейі жалтару болып саналмайды.
Себебі, заң бұзушылықтың басым бөлігі салық заңнамалығының дұрыс ... ... ... техникалық қателіктерінен туындаған.
Мына мәселені ескеру қажет, жалпы ... ... ... түсімдердің
8% - дан астамы салықтық бақылау нәтижесінен түсетін түсім.
Осыған қоса, салықтық бақылаудың тиімділі мен ... ... ... ... ... ... болып қала береді. Сол
себепті, бақылау жұмысының нәтижелігін қазіргі жағдайға сәйкес арттыруға
бағытталып отыр.
3. ... ... ... ... ... ... ... алып, жоспарлы экономикадан нарықтыққа
көшу жағдайында салықтардың рөлі мен маңызы едәуір артты. Себебі, әр егемен
елдің дамуының негізі тұрақты ... ... ... ... ... ... ... көзі салықтар екені мәлім.
Салықтар тек мемлекет қаржыларын ... көзі ғана ... ... ... ... болып табылады. Олар ұдайы өндіріс
процесіне әсер етіп, экономикалық өсуді қамтамасыз ететін ... ... ... ... салықтар айтарлықтай жеткілікті дәрежеде даму үстінде.
Дегенмен салықтардың салыну механизмі, ставкалар деңгейі, ... ... ... ... ... ... ... жүргізгенде елдің экономикасы мен әлеуметтік
сферасында өтіп жатқан өзгерістерді есепке алуы қажет. Осындай ... ... мен ... ... ... ... және ішкі ... қаржы ресурстарының салалық және аумақтық бағыттағы жылжуын
ынталандыратын салық шарттарын ... ... ... ... ... ... ережелері салық кодексінде белгіленген
салық салу принциптеріне қайшы келмеуі тиіс [17].
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... саясаты 2008-2010 жылдары елдің индустриялық-инновациялық дамуын
ынталандыруды жалғастыруға, ... ... және ... салық жүктемесінің ұтымды теңгерімін жасауға бағытталады.
Шағын және орта ... ... ... қазақстандық жүйесі салық
салудың төменгі ставкасымен ғана ... ... ... оңайлатылған
есептілігімен сипатталатын жеңілдетілген жүйе түрінде ұсынылған.
2006 ... 1 ... ... ... ... ... ... режимін (АСЖ) қолданатын шағын бизнес субъектілеріне арналған арнайы
салық режимін қолданудың саласын жалдамалы қызметкерлердің саны мен ... ... ... кеңейту жүргізілді.
Сурет 1 – Салықтық жоспарлауды мемлекеттік реттеу
Оңайлатылған салық режимінің қолданылуы жағдайында шағын ... ... ... ... оң ... ескере отырып, 2007
жылғы 1 қаңтардан бастап патент негізінде АСЖ-дағы салық ставкасының
ставкасы 3-тен 2%-ға ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер мен заңды ... ... ... ... ... ... 5%-ға дейінгі және 3%-дан ... ... ... 3% деңгейінде бірыңғай ставка белгіленді.
Бұл шара ... ... ... мен ... іске асыруға ұмтылатын
халықтың бастамашыл бөлігіне қолдау көрсетеді.
Жоғары технологиялы және экспортқа ... ... үшін ... ... ... 3 арнайы экономикалық аймақ құрылды, оларда
корпорациялық табыс салығынан, жер салығынан, мүлікке салынатын салықтан,
қосылған құн ... және ... ... ... ... ... саясатының 2008-2010 жылдарға арналған негізгі бағыттары әділ әрі
сыннан өткен кұрал, экономиканың қажетті бағыттарының дамуын ынталандырушы
және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... маңызы бар салықтарды нығайту қажеттігін ескере ... ... ... ... ... ... бұл мыналармен
тұжырымдалады:
- экономиканың нақты секторындағы жеңілдіктердің тиімділігін арттыруды
және ынталандыратын ... ... ... оларды оңтайландыру;
- бюджеттің кірістерін қалыптастырудағы негізгі рөлді кәсіпкерліктен
біртіндеп халыққа ауыстыру ... жеке ... ... ... ... ... ... бюджеттің шығындары мемлекеттік бюджет кірістері
көлемінің 6,5%-ын құрайды.
Осылайша, салықтар ставкаларын төмендету жоспарланып отырған ... ... ... түсімдер қарқынының төмендеуіне алып келеді.
Сол сияқты 2012 жылы жалпы салықтық түсімдерді ЖІӨ-ге қатынасын 27%-ға
арттыру ... ... «Бұл ... жету қиын әрі ... ... бар. ... ... ... салықтық түсімдер 2008 жылы – 3,7
трлн. теңге, 2009 жылы – 5,2 ... ... 2010 жылы – 7,1 ... ... 2011
жылы – 9,4 трлн. теңге, 2012 – 12,3 трлн. ... ... ... ... ... Қаржы Министрлігінің салық комитетінің төрағасы
Рахметов Нұрлан Құсайынұлы өз ойын білдірді. [19]
Үкімет бағдарламасына сәйкес салықтардан ... ... ... әрі өсуі болжанып отыр, өйткені ... ... ... тиімділікке қол жеткізілетіні көзделіп отыр.
2009 жылдан бастап арнайы салық ... ...... ... аясы ... патенттер жойылады, оңайлатылған
декларация ... жеке ... жеке ... ғана қызметін жүзеге
асыратын болады. Ірі ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ Қазақстан Республикасының
әлеуметтік–экономикалық дамуының орта ... ... ... ... ... ... Президентінің 2005 жылғы 1
қыркүйектегі №1641 Жарлығымен бекітілген ... ... ... ... ... және ... орта ... арналған тұжырымдамасының қолданылуында 2008-2010 ... ... ... ... ... ... 1 шілдеден бастап кәсіпорындардан түсетін тікелей салықтарды
Ұлттық қорға ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры
жұмыс істеуінің жаңа ... ... ... ... ... ... жою ... мемлекеттік бюджет мұнай емес
кірістерден қалыптастырылады[20].
Мұнай секторы кірістерінің 2008-2010 жылдарға арналған болжамы ... ... емес ... аражігін нақты ажыратуды жүзеге асыруға
бағытталған ... ... ... ... ескере отырып,
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорын қалыптастырудың және пайдаланудың орта
мерзімді перспективаға арналған ... ... ... ... ... ... түсіп отыруын және түсімдер көлемінің ұлғаюын
қамтамасыз ету салық органдарының жұмысымен тікелей байланысты.
Елімізде салық органдарының ... ... ... жұмыстар
атқарылуда. Дегенмен Дүниежүзілік банктің ... ... ... ... бұл ... ... ... атқарылғанын
бағамдаймыз. Айталық, аталмыш банк биыл әлемнің 178 еліне осы ... Бұл ... 10 ... соның ішінде «салық төлеу» деген
индикаторы бар. Осы рейтинг бойынша 178 ... ... ... ... ... тұр. Ал ... ... одағы елдерінің ішінен тек ... ... ғана ... алдымызда. Қалғандары бізден кейін. Яғни, Дүниежүзілік
банктің тәуелсіз зерттеуі Қазақстанның салық төлеуден ТМД елдерінің ішінде
алғашқы ... ... ... ... кедергілер - мемлекеттік қызмет саласындағы сыбайласқан
құқық бүзушылықтың көзі» атты есебіне ... ... ... ... ... 34 мемлекеттік органның ішінде 20-шы орында
тұр. Яғни салық органдарындағы сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік
органдардың қызметін тұтынушылардың тек 25 пайызы ғана ... ... бар ... ... Ал параның орташа мөлшері рейтингісі
жөнінен біз 21-ші, ... ... ... ... ... ... тұрмыз. Бұл Салық комитетінің емес, Мемлекеттік қызмет істері
агенттігінің ресми ... ... ... ... ... бірігіп, жеке
қаражаттарының ... ... ... ... ... ... зерттеу жүргізген. Сауалнама қарапайым жұртшылық пен кәсіпкерлер
арысында жүргізілген. Сол зерттеудің қорытындысы да ... ... анау ... ... ... көрсеткен. Сауалнамаға
тартылған халықтың және ... ... ... ... ... ... алғашқысының 60 пайызы және соңғысының 62 пайызы
салық органдары көрсететін қызметтердің халықаралық ... ... ... бір ... ... мәселе, біз сыбайлас жемқорлықпен күрес
жөніндегі стратегияны бекіткен бірден-бір ... ... ... ... ... жылғы Жолдауында алға қойған міндеттерді жүзеге
асыруға сәйкес, сыбайлас ... ... ... ... ... ... ... дәйекті түрде іске асыру мақсатында әзірленді.
Стратегияның мақсаты - ... ... ... ... ... әрекет жүйесін жетілдіру болып табылады. Онда сыбайлас жемқорлықпен
күрес жүргізетін салалардың нақты ... ... ... ... етіп
көрсетілген. Біз олар бойынша нақты шараларды қабылдайтын боламыз. 2010-шы
жылы салық органдарындағы ... ... ... ... ... нәтижелерге қол жеткіземіз деп ойлаймыз.
Салық органдарында сыбайлас жемқорлықтың орын алып ... ... ... ... бар. Сол факторлардың бір парасы ... ... ... Заңнама өте күрделі тілде жазылған жағдайда және
онда «мынадай жағдайда салық төленеді, ал ... ... ... немесе «мына санаттағылар салық аударуы тиіс, ал мына
санаттағылар ... ... ... ... жеңілдіктер
қарастырылса, әрқашан сыбайлас жемқорлыққа себепкер қандай да ... ... ... ... ... тиіс, ешқандай жеңілдік болмағаны
жөн. Егер біздің заңнамада жоғарыда айтылған тұстар нақты айқындалса , ... ... ... ... ... төлеуші неге салық төлейтінін
білген болар еді. Өз ... ... да ... ... таңда елімізде салық заңнамасын барынша ... ... алып ... және ставкаларды төмендетуге бағытталған. Бұл
іске асса, тиімді салық әкімшілігін жүргізуге болады. Салықтық ... ... ... бір ... қысқартып үнемделген қаржының
есебінен білікті ... ... ... ... туар еді.
Жеңілдіктер жайлы өз ойын Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Құсайынұлы өз
ойын білдірді. Рахметов Н. мырза: «2001 жылы жаңа Салық кодексін құрған
кезде ... ... ... ... ... болатын. Бірақ, кейіннен
салық реформалары нәтижесінде белгілі бір салалар үшін ойластырылған салық
жеңілдіктері көбейіп кетті. Бұндай өзгерістер ... ... ... ... қоймады. Жыл сайын салық кодексі жеңілдіктерге найзағайдан
кейін өскен саңырауқұлақтар ... ... ... Бұдан бөлек,
корпоративтік табыс салығы ... ... ... сыйақыларға байланысты
банктерді босату» жеңілдігі енгізілген. Бұл жеңілдік 2004 ... ... ... ... шығуы керек болатын. Бірақ, бұл жеңілдік түрін 2006
жылдың 1 қаңтарына дейін, содан кейін ... ... ... ... 1-ші ... ... созылды. Осындай жағдайдың салдарынан салық
комитеттері салықтың бюджетке толығымен және мерзімді ... ... ... ... ... ... қадағалауға тура келіп отыр.»[23]
Экономиканың түрлі секторларында жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сақтамай отыр деген
пікірді жиі естиміз. Тікелей ... ... ... ... ... ... ... қана емес, отандық компаниялар арасында да салық заңнамасын
сақтамай отырған салық ... ... Егер ... ... ... алып ... олардың арасында заңнаманы сақтамай ... ... Осы ... ... айтып өткен «Қоғамдық ... ... ... ... жүгінгенгенді жөн көріп отырмын.
Сауалнама бойынша оған қатысқан ... ... 82 ... салықты
міндетті түрде төлеу қажеттігін айтқан.
Ал қалған 18 пайызы салықты төлемей қойса да ... ... ... беруге болады деген пікір білдірген. Шетелдіктер жайлы ... ... ... көп ... ... стратегиялық салаларында жұмыс
істейді. Кезінде ондай салаларға оларды өзіміз шақырдық. Олардың әрқайсымен
жеке-жеке келісімшарттар ... ... ... ... ... етеді. Басқару бұл ... ... ... қазір корпоративтік басқаруды қалай жолға қою
қызу талқыланып ... ҚР ... ... ... ... ... ... бағыт бар. Соның ішінде, ... ... ... ... тиімді салық қызметін жолға қою. Салық органдарының ... ... ... бір ... ғана. Бұл айтарлықтай
көлемді міндет.
Себебі елімізде салық органдарына стратегиялық ... ... ... қазір бұл жұмысты қолға алуда. Елбасы мемлекеттік органдарда
корпоративтік басқарудың үздік ... ... ... ... ... басқарудың ең үздік тәжірибесін енгізу қажет дей отырып
алға басу ... ... ... ... ... ... ең әрі кеткенде
нақты өлшемделген 7-8 стратегиялық мақсаттар болуы керек, содан ... ... тиіс ... алға ... Корпоративтік басқарудың
әлемдік тәжірибесінде оны теңдестірілген көрсеткіштер жүйесі деп атайды.
Салық органдарының ... ішкі ... ... ... ... салықтардың
санына сәйкес бағаланады. Сондықтан салық органдар 2010 жылға қарай ... ... 26 ... кем ... деп ... қойып отырмыз. Салық
ставкаларын төмендетудің күтіліп отырғанына қарамастан, еліміз ... қол ... ... ... ... бар ... ... стратегиялық мақсат – салық төлеушілердің кем дегенде 90 пайызы
салық органдарының қызмет ... ... ... ... ... ... қалыптастыру[24].
Қазақстанның әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің ... ... ... ... әртараптандыру ісінің салық жүйесінің
бәсекеге қабілеттілігін арттыруға да тікелей қатысы бар екенімен келісерсіз
деп ойлаймын.
Салық ... ... ... мен салық салудың айрықша
режимдерін кеңейту жөнінен ... ... ... ... ... кері ... ... қала алған жоқ. Бұл орайда салық
жеңілдіктері ... ... ... әкімшіліктің мөлдірлігі мен
тиімділігінің де ... ... ... ... ... салықтық
жеңілдіктердің көп болуы, сондай-ақ салық салудың жекелеген режимдері
шаруашылық ... ... үшін ... ... ... соқтырып, салық жүйесінің бейтараптығына нұқсан
келтірді әрі бақылаушы органдар тарапынан сыбайластық құқық ... ... ... жағдайлар туғызды.
Біз бүгінде Қазақстан экономикасының жеңілдік пайдаланатын ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерсіз дамуға ұмтылмауына апарып соқтырғанын ... Бұл ... ... ... ... ... ... дөңгелек үстелде
депутаттар да өте орынды атап көрсетті.
Халықаралық көзқарас тұрғысынан алғанда салық жеңілдіктерін ... сол, ... ... салық жүйесі бүгінгі таңда барлық дамыған
елдер ұмтылып отырған “салық ... ... ... ... ... талаптарына мүлде сәйкеспейді.
Сондықтан да біз жүйені оңтайландыру және салық жеңілдіктері мен салық
салудың айрықша режимдерін ... ... ... ... әрі бұл
жұмыстар неғұрлым ... ... ... деп есептейміз. Біздің
пайымдауымызша, ... ... ... ... ... салық
жеңілдіктері алынып тасталуы керек. Оның өзі ... ... ... болып табылатын портфелді әртараптандыра отырып, салық жүктемелерін
ешқандай ауыртпалықтарсыз жаппай төмендетуге ... ... ... корпоративтік табыс салығымыз мемлекеттік бюджетке түсетін
төлемдердің ішіндегі ең беделді және үлесі ... ... мен оның ... ... бар. ... ... елу ... қабілетті ел
қатарына қосылып, Дүниежүзілік сауда ұйымына кірмек ойымыз бар.
Дүние жүзілік сауда ұйымына кіру үшін шет елге ... ... бен ... ... ... емес ... табыс салығында ең басты мәселелер ... ... ... ол салық жеңілдіктері, екіншіден салық ауыртпалығы
және үшіншіден салық ставкасы. Қарап тұрсаңыз, бұл үш мәселенің еш ... ... ... сай. Еш ... ... ... ... Ал, егер оны ашып қарастырсақ көптеген сұрақтар туындай бастайды.
Мысалы, жоғарыда салық жеңілдіктерін ашық анық атап ... Н. ... ойын да ... ... ал енді өзіміздің нәтижемізге келетін
болсақ, шыныменен-ақ салық ... тым көп ... ... ... ... корпоративтік табыс салығын жеңілдетпейді, керісінше
қиындатады. Тұғырыққа ... ... ... ... ... ... ... ойға келтіріп, салықтан жалтару да орын алады. Бүгінгі күні
салықтық жеңілдіктер халыққа қарапайым ... ... оның ... өзі ... ... алып келеді. Ал бұл өз ... ... ұзақ және ... ... тура ... Ал оны күте ... бар, ... бір орында тұрмайтын, яғни салық комитетінде
жауап күтіп 3 күн тұратын салық төлеушілер де аз. ... ... ... да жол ... ... ... ... жеңілдіктерді дұрыс
қолданбайды. Қазақстандағы барлық кәсіпорындардың сол жеңілдікке ену
мәселесі ... ... ... ... ие кәсіпорындар бәсекелес
кәсіпорындар алдын артықшылық ретінде сол ... өзін ... ... сол ... ену үшін ғана ... Яғни ... ... ой салып, идеяларды ойлап табу емес, жеңілдікті кім алар екен деген
ғана оймен жұмыс жасайды. Осы ... тысм көп ... да ... ... болғаныман толық салықтан босатылмай, ерекше ... ... ... ... жақсы болар еді. Содан кейін,
жеңілдіктерінің маңыздылығын ... ... ... ... ... ... ... кірісуі керек. Бұл мәселеге
ынталандырушы ... ... ... төмендеуі үлкен әсерін тигізер
еді. Салық ... : ... ... салық ұрылымы, алыну механизмі және
салықты әкімшілендіру жатады.
Республикамызда ... ... ... ... ... ... іс - ... мен қаржы жағдайына әсер етеді.
Сондықтан да, салық саясатында ... оның ... ... отырып, салық ауыртпалығын өлшеудің есебі мен талдауы
әдістерін жасау қажеттілігі туындайды. Ондай әдістер ... және ... ... салуға қатысты өзгерістер енгізілгенде кәсіпорынға
беретін әсіресе салыстырмалы талдау жасау да мүмкіндік береді.
Мәжіліс ... ... ... Дьяченконың төрағалығымен 2005
жылдың 16 мамырында өткен Өкімет сағатында «Салық саясаты: ... ... ... ... ... ... Экономика және
бюджеттік жоспарлау министрі ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікпен айналысатындар салықтық жеңілдіктерге
иек артуына болатындығын, сондай – ақ, ... ... ... ... ... ... осы мәселелерге байланысты салық
кодексіне өзгерістер енгізілетінін айтып өтті.
Депутат Кенжеғали Сағадиевтің айтуы бойынша салық ауыртпалығының жоғары
болуына байланысты шамамен он екі ... АҚШ ... ... ... ... ... ... қамын ойлау мақсатында салық ауыртпалығын төмендетуді
ұсынуда, ал салық және басқа да бюджетке ... ... ... ... жағының негізгі бөлігі құралатын, сол жинақталған қаржыдан
мемлекеттің болашаққа ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін
ескерер болсаұ, ... ... ... ... ... кезеңде мүмкін
емес деп ойлаймыз. Өйткені бүгінгі таңда тұрғындардың әл – ... ... ... көп ... ... қажет ететін сияқты.
Салық – қаржы әдебиетінде салық ауыртпалығына макроэкономикалық сипатта
жалпы ұлттық өнімге салық түсімдерінің жалпы ... ... ... Жалпы салық ауыртпалығына экономикалық теория көзқарасымен
қарап, ... ... ... түсінігі мен байланысын ашуға әрекет етер
еді.
Мұндағы тұтынушы ретінде тұрғындарды, өндірушілер салық ... мен ... ... ауыртпалықтары деп екіге бөліп алуымыз
қажет. Мүндағы ... ... ... ... ретінде
кәсіпорындарды аламыз. Біріншіден, ... ... ... болу ... ... ... арасындағы бөліну тетігін зерттейміз.
Екіншіден, салық ауыртпалығын экономикалық теория ... ... ... ... шығу ... ... ... ресми түрде аталып,
отырмасада салық пайда ... ... те ... ... еді. ... ... салық және тағы басқа бюджетке міндетті төлемдерді төлеу барысында
қандайда бір өз игілігінің бөлігін мемлекетке қайтарымсыз береді.
Ең ... ... бұл, ... ... 30-35 ... ... Салық ауыртпалығынң үлкен болуы салық базасын бұзып, көлеңкелі
экономикаға алып ... ... ... ... ... санын азайтады.
Салық ауыртпалығын зерттеу барысында, салық ауыртпалығынан ең бұл
экономиканың өндірістік секторы зардап шегеді екен.
Экономикалық ... ... ... бойынша, кейбір
кәсіпорындар 5-8 салықтан, немесе 3-5 ... ... ... ... анық ... салық ауыртпалығынан өндірістік кәсіпорындар зардап
шегеді.
Қазақстанда қазіргі таңда салық ... ... және ... методология жоқ. Экономикалық әдебиеттерде салық ... ... ... ... ... Министрлігінде салық
ауыртпалығын бюджетке түскен барлық ... мен ... ... көлеміне қатынасы арқылы анықтайды. Біздің ойымызша, бұл әдіс ... және ... ... ... ... де ... ... барлық салықтық төлемдерді қосқан кезде жеке ... ... ... зейнетақы қорына кеткен түсімдерді
заңды ... ... ... ... ... ... қажеті
жоқ.
- Екіншіден, бұндай методология тауардың өзіндік құнына кеткен
шығындарды есепке ... ... ... өндірісте өзіндік құнды
материалдық шығындар және амортизациялық есептер жататын болса, сауд-
делдалдық кәсіпорындарда ... ... құн ... ... ... орнаған кезде салық
ауыртпалығын төмендету, экономиканың нақты секторының дамуына алып ... де ... және орта ... ... ... ... ... біздің ойымызша келесіде ұсыныстар бар:
- Салықтар мен басқа төлемдердің бюджетке біркелкі орналасуын
қалыптастыру
- Салық ... ... ... ескере отырып,
корпоративтік табыс салығы ... ... ... ... ... бүгінгі күні 30 және 10 пайыздық екі ... ... бар, ... бұндай пайыздық ставкалармен
кәсіпкерді өндірісн ... еш ... ... ... ... ... ... және инвестициялық
қорлар үшін арнайы режим ойластыру
Салық ауыртапалығынан кем емес, мәселелердің бірі корпоративтік табыс
салығының пайыздық ... ... біз ... ... ... ... керек. Болашақта ДСҰ кіруді мақсат етіп, кәсіпорындар ... ... ... мен ... ... және көп мөлшерде өндіруге
жағдай жасауымыз ... Ал ... үшін ең ... ынталандырушы
пайыздық ставка қажет
Біздің ойымызша, қазіргі кездегі ставка (30%)
Қайта қарастырлуды талап етеді. Барлы салық төлеушілер үшін бір ... ... ... ... ... ... корпоративтік табыс салығының
ставкасын регрессивтік ставка арқылы есептеген дұрыс шығар. Бұл ... ... ... ... ... объектісі көбейген
жағдайда, салық ствакасы төмендеп отыратын ставка қолданған әбден ыңғайлы.
Бұл пайыздық ставка ... мен ... ... ... ... ... және ... жөніндегі төрағасы Кежеғали
Сағадиевтің қосымша бағдарламасында: елімізде кәсіпкерлікпен айналысудың
қымбатқа ... ... айта ... ... ... салығының
пайыздық мөлшерін 30 пайыздан 25 пайызға дейін төмендету қажет екендігін
айтты.
Ал басқа да ... ... ... ... ... ... пайызға дейін түсіріп, дифференциалды ставкаларды қолдануға ұсыныс
жасады. Осыған қоса 2007 жылы ... ... ... дөңгелек үстел
нәтижесінде шағын және орта бизнесті ... үшін ... ... алып тастап, корпоративтік табыс салығын жыл аяғына ғана ... деп ... ... ... ... бұл ... ... ұсыныс
ретінде қарауға әлі де болмайды.
Жалпы, жоғарыда атап кеткен ... ... ... ... ... деп шешімге келсек, оны қалай тоқстату керек деген сұрақ
туады. Біздің ... ... ... жоғарғы деңгейде жұргізу.
Нақтылай келсек салықтық тексеру жүргізетін салық ... ... ... ... ... Себебі, көптеген корпорациялар
ешкімге білдіртпей кейбір кірістерді тығып қалуы да ықтимал, ... ... ... сол ... ... салық инспекторы болжай келіп,
қателіктер мен заң бұзушылықтарды анықтай алады. ... ... ... ... ... ... бар. ... төлеуші мен салық
испекторы арасыда бір жүйенің болуы жұмысты оңайлататын еді. ... ... ... емес ... ... көп ... ... Алматы қаласы Бостандық ауданы бойынша салық комитетіндегі
жетілдіру мәселесіне келетін ... ... ... ... қамтылған
жағдайда тұрақты болар еді. ... ... ... ... ... табыс салығының есеп қисабын қабылдайтын арнайы терминал
болса жаман ... еді. ... ... ... ... ... толтырып,
есеп қисап өткізу барысында көптеген сұрақтар туады. Сол кезде ... тек осы ... ... ... ... өзінде туған сұрақтарын
қойып, толтыруда нұсқаулық ... ... еді. ... ... ... ... ... техникалық жағдайға байланысты терминалдадың
жұмыстарын тоқталуы, не болмаса салық ... ... ашық ... корпусты жөндеу жұмыстары жайлы ... ... ... төлеушілерге
телефон арқылы немесе хат түрінде хабарландырылып тұрар еді. біздіңше,
осындай шағын мәселелердің өзі де ... ... ... ... ... ... ... келе, дипломдық жұмыс жасау барысында, өздерімізге талдау
жасадық. ... ... ... жүйесі нарықтық экономика
талаптарына барынша сай келгенімен, әр бір салықты бөлек алып ... ... ... ... бір мәселе туындайды.
Біз жаһандану процесіне әлі енбесекте, жаһандану ... ... ... тигізеді. Себебі, біздің мемлекетіміз әлі жас және болашақта
көздеген ... мен ... көп ... ... ... ... елінің қатарынан нық орын алу мен 30 ... ... ... елді ... ... ... стратегиялық
мақсаты ретінде жоспарлап отыр. Дүние Жүзілік Сауда ... ... ... мен ... ... жүзіне ұсынбақ жоспары бар.
2001-2010 жылдар арлығында салықтық-бюджеттік саласында тұрақты
салық ... және ... ... құру ... табылып отыр. Салықтық
түсімдерді ЖҰӨ-ге 30 пайыздық қатынаста болатынай етіп, көбейту. ... ... және ... ... ... ... ... де көзделіп отыр.
Бүгінгі күні Корпоративтік табыс салығының мәселелері де ... тұр. ... ... кеткен салық ауыртпалығы өз орнын белгілеп ... ... ... жүргізген зерттеу нәтижесі салық ауыртпалығынан
көбінесе ... ... ... зардап шегеді екен. Салық
ауыртпалығынң жоғары болғандығы ... ... ... ... ... ... әсерін тигізіп тұр.
Салық ауыртпалығы салықтар арыснда ... ... ... ... ... салығы сезінеді.
Келесі өзекті мәселе бұл салық жеңілдігі. Салық ... ... ... ... отыр. Мысалы, өндірістік саладағы
берілген жеңілдіктерің болуы әлі өз әсерін көрсеткен жоқ. Бұл жерде екі
мәселе болу ... ... ... жеңілдігінің дұрыс емес берілуі және
салық ... ... ... ... ... ... ставкасына көңіл толмаушылық
көп кездестіруде. Экономистердің ойынша, 30 ... ... ... ... ... ... Бұл жердегі ұсыныстардың бірі пайыздық
ставканың регрессивті болуы, яғни өндіріс көлемі ... ... ... ... отырған, салық төлеуші үшін де ... ... ... және ... үшін де ... ... ... саясаты салық берешегін жеңілдету жолымен республика
экономикасына қаражаттарды салу ... ... ... ... ... диверсификацияны ынталандыру бойынша және экономиканың
жаңа салаларын дамыту міндеттерін іске асыру ... ... ... ... ... бағыттарын анықтауда [1].
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық
актілеріне салық салу мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... Заңы ... жеңілдетулерінің жиынтығын қарастыратын, жалпы салық
ауыртпалығының ... ... ... ... және ... салықтар,
арнайы салық режимдеріндегі салық), экономиканың ... ... іске ... ... қатар экономиканың бөлек секторының
ерекшеліктерін іске асыруға жеке кәсіпкерліктің еркін ... ... ... ... мәселелерді шешуге және де жеке кәсіпкерліктің
дамуына кедергі жасаушы кейбір әкімшілік мәселелерді шешуге бағытталған:
- қосылған бағаға салық ... ... жеке ... ... 10 пайыз дәрежесінде барлық жеке тұлғаларға фискалды
мөлшерін енгізу;
- әлеуметтік ... орта ... ... 30 ... ... патент және жеңілдетілген декларация негізінде шағын бизнес субьектілері
үшін арнайы ... ... ... ... ... ... ... өндіруші кәсіпорындарға қосылған бағаға салықты
төлеуде арнайы тәртіпті енгізу;
- білім, ғылым, ... және ... ... ... ... іске асырылатын, мемлекетті әлеуметтік тапсырыс аясында
бөлінетін қаражаттарды корпоративті ... ... ... ... ... асыру бойынша айналымдарды – қосылған баға салығынан босату;
- үлесақыға екі еселі салық салуды жою;
- жеке кіріс салығы соммасын ... ... ... енгізуге болатын
ерікті зейнетақы мөлшерін шектеуші ... ... ... ... ... бойынша алдын ала төлемдерін аудару жүйесін,
корпоративті кіріс салығы бойынша алдын ала ... ... үшін ... ықпалшаралрын жеңілдетумен бірге жетілдіру.
Дүниежүзіндегі бірінші халықаралық салық келісімінің ... Е. ... ... ... «біз бүгін тура немесе жанама ... ... ... ... табыламыз». Салықтар халықаралық
экономикалық қатынастар саласындағы мемлекеттік ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Қазақстан Тәуелсіздік алғалы бері оның әр түрлі мемлекеттермен
экономикалық байланыстары қарқынды дами бастады. Бұл өз ... екі ... ... ... ... екі ... ... туындатты. Қазіргі кезде Қазақстан, АҚШ, Канада, Нидерландия
корольдігі, Украина, Әзірбайжан тәрізді көптеген ... екі ... қол ... Халықаралық практикадағы кеңінен танымал модельдер
мен Қазақстан экономикасының ерекшеліктерін ескере ... ... ... қазақстандық моделі Қазақстанның басқа мемлекеттермен
экономикалық ынтымақтастығын кеңейту және ... ... ... ... салық қатынастарын реттеуге ықпал етуге ... ... екі ... ... ... екі ... салық салу
мәселелеріне жол бермеу, ұтымды шешу жолдарын қарастырады. Конвенцияның
шарттары нақты кезеңдегі ... даму ... ... ... ... ... бұл - ... шаруашылық өмірдің барлық
аспектілерін көп ұлттандыра және біріктіре отырып, дүниежүзілік ... ... ... мен ... ... ... кезінде,
салық жүйесі мен салық саясатының белгілі үйлестірілуі ... ... ... ... ... салудың негізгі көрсеткіштері мен
механизмінің келісімі үшін салық жүйесінің бірігуі ... ... ... ... ... мемлекет ахуалды
белсенді түрде басқара білуге тиіс. Ол үшін қажетті ресурстардың бәрі
де бар.
Экономиканың ... ... және ... ... ... ... ұлттық көзқарасты сақтау мәселесі сақталуы
қажет.
Қазақстанның мемлекеттік ... ... ... ішінде және сырт
жақта да ұлтық көзқарасты сақтауы ... ... ... ... дамыған мемлекеттердің саясатын
қолдана алмайды. Себебі дамыған ... ... мен ... ... оларға ұлттық нарықтардың ашық болуы тиімді, жоғары
пайызды ставкаларды қолдануға қорықпайды, себебі оның бәрі ... ... ... ... ... ... қамтамсыздандырылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. 2007-2024 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының тұрақты дамуға
көшу Концепциясы.
2. Налоговое право ... ... / ... Г.И. ... ... ... ... и кредиты в вопросах и ответах / Под ... А. ... ... ... ... Б.Ж. ... және ... салу. Алматы, 2003.
5. Қазақстан Республикасының салық Кодексі, 2008 жыл.
6. А.Д.Үмбеталиев, Ғ.Е. Керімбек. Салық және салық салу. Оқулық. Алматы,
Экономика, 2006жыл.
7. В.Д. Ли ... в ... и ... ... 2005
8. Б.С. Утибаев, Р.М. Жунусова, В.А. Саткалиева. ... ... ... ... 2006 ... Елубаева Ж. Межбюджетные отношения: ... и ... ... и опыт отдельных стран). Алматы. 2002.
10. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет ... ... ... г. 19 б.
11. Нурумов А. Налоги Республики Казахстан и развитых стран. Алматы, Суд-
словарь-2005 г. 113 ... ... О.В. ... системы развитиых стран мира. М.,1997.
13. Налоги учебное пособие. Издание третье. Под редакцией Д.Г. ... ... ... Салық Комитетінің есебі.
15. С.Т. Жакипбеков Налоговый ... и пути его ... 2004 ... ... Б.Ж. ... ... ... негіздері мен нысандары.
// ҚазҰУ хабаршысы №2. 2006 23 ... ... ... ... ... жылдарға арналған
Әлеуметтік –экономикалық даму бағдарламасы.
18. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ... ... 2008 ... Ақпан. Қазақстан халқының әл-ауқаттын
арттыру –мемлекеттік саясаттың басты мақсаты
19. Рахметов Н. Қ. «К 2012 году ... ... ... в ... ВВП ... ... 27%» Деловая Неделя 43(771) 9 ноября 2007 год
20. Садыкова Р. Налоговое планирование как ... ... ... “Каржы-Каражат ”, № 1, 2003 г.
21. А. Молдагалиева «Казахстан на пути ... ... ... ... ... РК №7 (95) 2007жыл, шілде
22. Сейдахмедова Ф.С. “Налоги в Казахстане ”. Алматы,2002 г.
23. Вестник Налоговой Службы РК № 12 (100) ... 2007 ... ҚР ... ... ... өзгерістермен және толықтырулармен
31.01.2006ж.
25. Шаекин Р.М. Приоритеты и ... ... // ... ... 2003. №3.
26. www.salyk.kz
27. www.e.gov.kz
28. www.stat.kz
29. www.tax.kz
-----------------------
Бюджеттегі салықтың орындалуын бақылау
Бюджеттегі ... ... ... ... механизмі мен оның элементтерінің қызметін қорытындылау
Салық салу жүйесін жетілдіру бағыттарын өңдеу
Жалпымемлекеттік салықтық жоспарлау
Салықтар ... ... ... ... барысында іс-әрекеттерді
жүзеге асыру кезеңдері
Қазақстан Республикасы Үкіметінің негізгі міндетін таңдауы, оның ішінде
салықтық әкімшілік және ... ... ... мен ... ... ... мен ... қоғамдық-саяси мақсаттарды және
оларға берілген бағалауды есепке ала отырып, салық салудың концепциясын
әзірлеу
Салық салуға жалпы өзгеретін және ... ... ... ... салық концепциясын таңдау және негіздеу
Салық жоспарларын жүзеге асыру механизмдері
Қоршаған ортаның мониторингі
Бюджет-салықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... саясаттын есепке алу
Қоғамдағы саяси үрдістерді есепке алу
Сыртқы экономикалық қызметтің өзгерісін есепке алу
Рыноктың конъюнктурасын есепке алу

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпоративтік табыс салығын анықтау және талдау48 бет
Корпоративтік табыс салығы: мәні, маңызы және қызмет ету механизмі80 бет
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев Қазақстан Республикасында тіркелген шетелдік дипломатиялық корпуспен кездесу өткізді..4 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
Еліміздегі корпоративтік табыс салығының мемлекеттік бюджет табыстарын қалыптастырудағы, сондай-ақ жалпы экономикадағы ролі33 бет
Корпоративтік табыс салығы65 бет
Корпоративтік табыс салығы туралы61 бет
Корпоративтік табыс салығы: алыну механизмі және жетілдіру мәселелері84 бет
Корпоративтік табыс салығын жетілдіру жолдары6 бет
Корпорациялық табыс салығының қалыптасу тарихы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь