Адам аралық қатынас

1.Кіріспе.
2.Негізгі бөлім:

2.1 Адам аралық қатынастар жөнінде жалпы түсінік.

2.2 Тұлғааралық қатынастың пайда болуы мен дамуы.

2.3 Топ және ұжым ішіндегі түлғааралық қатынастар.

2.4 Адамның бірін.бірі қабылдауы мен түсінуі.

2.5 Таным мен түсінесудегі қателіктер себебі.
3.Қорытынды.
Динамика – белгілі бір себептен белсенді әрекет ететін күш, сонымен қатар, қимыл әрекеттің жағдайы, даму жолы, белгілі бір құбылыстың немесе объектінің әр түрлі сыртқы және ішкі факторлар әсерінен өзгеруі. Динамика тек қана құбылысы емес, сонымен қатар адам аралық қатынасты оқытады.
Адам қоғамнан тыс өмір сүре алмайды. Өйткені, оның психикасы тек айналасындағылармен қарым-қатынас жасау процесінде ғана қалыптасады, қарым-қатынас арқылы айналадағы дүние жайлы мәлімет алады, еңбек пен тұрмыс дағдыларына машықтанады, адамзат жасап шығарған түрлі құндылықтарды меңгереді.
Қатынас даралық мінез қасиеті, тұрақты ұстаным: сіздің елестетуіңіз бойынша қалыптасқан объектіге және ойға деген сезім, мінез-құлыққа жетелейтін сезім.
Динамика түсінігімен қатар кең мағынада адамның іс әрекеттегі қатынасты қамтамасыз ететін оның механизмдері қарастырылады, яғни оның объектісі мен субъектісі. Динамикада негізгі зейін объективті жағдайдың заңдылықтарына және адамның іс әрекеті бейнелеуішінің субъективті қатынастағы бейнеліге қойылады. Соның ішінде бақыланған фактілерден: іс-әрекетке қатысушының олардың психикалық реакциясына, тұлғааралық қатынастың қарым-қатынасқа т.б.
Психиолог Я.Л.Коломинскийдің социометриялық және аналогиялық зерттеулерде адам аралық қатынас динамикасы бақыланған қарым-қатынас арқылы емес, ол тұлғалық бағдар, симпатия, аттитьюд арқылы өлшенеді.
1.Алдамұратов Ә. “Жалпы психология”,Алматы Білім 1996ж.
2.Әбдіқалова Т.Ә. “Жеке адам мәселесі қазіргі кезеңде”
3.Бодалев А.А. “Восприятие и понимание человека человеком”, Москва, 19982г.
4.Богасловский “Общая психология”,Москва,1984г.
5.Бойко В.В.,Ковалев А.Г. “Социольно-психологический климат коллектива и личность”,Москва,1983г.
6.Гозман Л.Я.”Психология эмоциональных отношений”,Москва,1987г.
7.Жарықпаев Қ. “Жантану негіздері”,Алматы,2002ж.
8.Кроник А.А, “В главных ролях вы, мы, он, ты, я. Психология значимых отношений”
9.Лихачев В.Т. “Педагогика курс лекций”,1992г.
10.”Личность в социолитическом обществе” под.ред. В Делина, 1988г.
11.Немов Р.С. “Психология” книга 2, Москва,1994г.
12.Нұрғалиев Г.Қ. “Салыстырмалы педагогика”,Алматы,Рауан , 1999ж.
13.Сәбет Бап-баба “Жантану негіздері”.
14.Салагаев В.”Культура делового общения”.

15.Русско-казахский терминологический словарь
        
        Жоспар.
1.Кіріспе.
2.Негізгі бөлім:
2.1 Адам аралық қатынастар жөнінде жалпы түсінік.
2.2 Тұлғааралық қатынастың пайда болуы мен дамуы.
2.3 Топ және ұжым ... ... ... ... бірін-бірі қабылдауы мен түсінуі.
2.5 Таным мен түсінесудегі қателіктер себебі.
3.Қорытынды.
Кіріспе.
Адам өміріндегі ең ... ... - ... ... ... ... – белгілі бір себептен белсенді әрекет ететін күш, сонымен
қатар, қимыл әрекеттің ... даму ... ... бір ... немесе
объектінің әр түрлі сыртқы және ішкі факторлар әсерінен ... ... қана ... ... ... қатар адам аралық қатынасты оқытады.
Адам қоғамнан тыс өмір сүре ... ... оның ... ... ... ... ... ғана қалыптасады, қарым-
қатынас арқылы айналадағы дүние жайлы мәлімет алады, еңбек пен ... ... ... жасап шығарған түрлі ... ... ... ... ... ... ... елестетуіңіз
бойынша қалыптасқан объектіге және ойға ... ... ... сезім.
Динамика түсінігімен қатар кең мағынада адамның іс әрекеттегі
қатынасты қамтамасыз ... оның ... ... яғни ... мен ... ... ... зейін объективті жағдайдың
заңдылықтарына және адамның іс ... ... ... ... ... Соның ішінде бақыланған фактілерден: іс-
әрекетке қатысушының олардың психикалық ... ... ... ... ... социометриялық және аналогиялық
зерттеулерде адам ... ... ... ... ... арқылы
емес, ол тұлғалық бағдар, симпатия, аттитьюд арқылы өлшенеді.
Біз ... ... және ... Олар өзінің
бағытын,күшін өзгеріп ... ... оң не ... ... немесе бейтарап
болуы мүмкін. Адамдар арасында қатынастың қалыптасуы әдетте, олардың ... ... ... ... және ... ... ... екі адам
ортасында толық өз ара ... ... да, ... ... қатынастар
орныққаннан кейін, адамның эмоционалдық жағдайын бағалай отырып, біз оның
нақты көңіл күйіне ... ... ... ... ... ... адамның қатынасы ең алдымен оның қоғамдық өмірі мен өндірістік
қатынасының негізінде ... яғни ... өзге ... ... ... ... қатынасы.
Адам аралық қатынастар динамикасы ұжымдық қатынастағы жеке адамдар
арасындағы қатынастың дамуымен байланысты. Ұжым өз ... ... ... ... ... ете бастайды, ол талаптар біртінде кеңейтеді. ... ... ... ... ... өзін өзі ... және
өзін өзі реттеу механизмдері іске қосыла бастайды. Психиолог ... ... ... адам ... ... оның ... ... қатынастың мәдениеті. 2. адамгершілік эмоционалдық
қатынас мәдениеті. 3. тұлға аралық қатынас мәдениеті.
Сонымен,динамика бір тұлғаның ... ... ... өз ара ... аяқты өз ара қатынас факторларын қарастырады, ал өз
ара қатынас динамикасына әсер ... жеке адам ... жас ... ... ... ... мақсаты – қатынас твортчестволық процесс, жеке
адамның ... ... мен өз ара ... ... ... ұғым болғандықтан, ол қалай қалыптасады, дамиды, ... ... ... жауап іздеу, ең бастысы – оған әсер ... ... ... ... ... ... бейнесі мен мінез-құлығының
қасиеттері, сапалары мен ерекшеліктерінің қалыптасуындағы маңыздылығына
жеке түсінік беру.
Курстық жұмыстың ...... ... - әр бір адамның өмір
тәжірибесіне, біліміне, тапқырлығы мен ақыл-ойына байланысты жүзеге ... ... ... Сол ... адам ... қатынаста тұлғаның
даралық мінез қасиеті үлкен рол атқарып адами қасиеттері мен сипатының
қалыптасып, ... ... ... отырып, адамдық қатынастың даму
жолына бағыт беру – бұл жұмысымның негізгі ... ... ... жұмыстың өзектілігі – қоғам үшін, болашақ үшін жасалынған
әрбір қадам - өзекті ... ... ... қарастырылған тұлға аралық
қатынастың қалыптасуында «ат кісінесіп, адам сөйлесіп» дегендей әңгімелесу
барысында ... ... ... ... ... ... ... бітістерімен сырт көріністерін жете тану. Ең бастысы
адамның өзін-өзі ... алу ... ... ... аша ... ... құндылығы – жалпы адамзат дамуында, сонау
ғасырлардан бастап ежелгі ... ... ... олардың қарым-қатынасқа
түсіп техникалық құрал-жабдықтарын дамытуы, адамның көз жауын алатын
зәулім, сәулетті ... ... ... ... ... ... осы ... қатынастың тапырмайтын маңыздылығы болып табылады. Бұл
курстық жұмыстың құндылығы болып табылады.
Ғылыми зерттеу әдістері: Бұл курстық жұмысты орындау ... ... әр ... ... ... ... ... үйрену және ... ... ... ... теориялық талдаудан өткізу сияқты әдістерін
қолдандым. Сонымен қатар, көптеген ортақ мазмұнды еңбекті сұрыптау, ... ... ... ... ... зерттеу әдістерін қолдану – бұл
жұмыстың мазмұнын ашуға ... ... ... Бұл ... ... ... мен
психиологиялық өшпес іс қалдырған қазақ және орыс психиолог жазушыларының
айтқан пікіріне, еңбектеріне ... ... ... ... ... ... Морено, Б.Ф.Ломов, Д.Картрайт, А.Зандера,
А.С.Макаренко, Я.И.Уманский, А.А.Бодалев, Р.С.Немов секілді психиологтардың
еңбектерінде адам ... ... ... ... даму ... адам аралық қатынастың зерттеу әдістері жайлы ... ... олар ... әр ... ғылыми концепцияларымен психиологялық
бағыттағы көз ... ... ... ... ... ... мен қоса қазақстандық журналдардың адам аралық қатынастар жайлы
басылымдары ... ... ... өзіндік ғылыми қорытынды, түйінді ойлар
жазуыма ... ... ... ... интернет желісі тақырыпты
өрбітуге, ... көп ... ... Адам ... қатынастар жөнінде жалпы түсінік.
Адам аралық қатынас дегеніміз қарапайым да күрделі ... ... осы ... ... мүмкін емес.
Адам арасындағы қатынастардың түрі келесідей: жеке және қызметтік,
дара және топтық, тең құқықты және ... ... және ... Жеке қатынастар екі адам ... ... ... ... пен ... сенім мен күдіктенуден тұрады.
Мұндай сипаттағы қатынастардың ... ... әр жеке ... қоғамдағы орыны
мен міндетіне тәуелді емес. Мысалы, бала өз ата-анасын сыйлауы да, жеккөруі
де ... өз ... ... ... ... мұғалім бір шәкіртіне үлкен
сүйіспеншілік танытса, екіншісін көргісі келмейді.
Қызметтік қатынастар әлеуметтік топ не мекеме иелері ... ... ... құқы не ... орай ... ара ... ... адамның меншікті қасиеттері сипатында
қаралса, олар жеке ... ... ал ара ... ... ... екі, одан да көп ... ... ретінде қабылданса,
топтьіқ қатынастар деп аталады.
Тең құқықты қатынастар - қатынас мүшелерінің құқықтары мен міндеттері
теңгерілген жерде, ал ... ... ... мен ... ... ... қалыптасады.
Адамдар арасында қарама-қарсылық болмай, өзара терең сыйластық
жайлаған ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың ұнамды ниеттері екінші біреулердің
келеңсіз ниеттерімен тоғысқан шақтарда қарама-қарсылықты қатынастар ... ... ... ... ... ... дау-дамайлы,
жанжалды қатынастар өрбиді.
Адамдар арасындағы, тіпті кейде бір тұлғаның да бойынан ... ... түрі міне ... Бұл ... бәрі ... ... беретін бағалары мен мінездемелерінде, әр ... ... ... ... өзара байланысқан ойы мен
сезімінде көрініс береді.
Тұрақты да келелі ... ... ... ... ... ... ... өте қиын, себебі әрбір жеке адамның да, топ пен ұжымның да
қоғамдағы болмысын осы ... ... ... ... ... ... қатынастарға орай адам азаматтық қасиеттерін тіктейді. ... ... сол ... ... ... ... ... сәтті орындалуы не кедергіге ұшырауы мүмкін.
Адам аралық қатынастардан ... ең қиын да ... ... - ... ... ... яғни ... адамдардың көпшілік арасында
сыйымсыздығынан ұжымдық қатынастан шеткерілеп қалуы. Мұндай ... жек ... тап ... ... тыс ... ... өзі қатарлардан оң ... таба ... ... ... ... қауымдық өмір тіршілігінен ... ... ... қатынастардың ерекшелігі - олардың эмоционалды ... өзі ... ... ... ... ... айрықша сезімдер мен
ықыластарға кезігеді. Жеке ... ... ... ... ... әр адамның шын мәніндегі тұлғалық оң не теріс қасиеттеріне сай келе
бермейді. Олар әрқашан ... ... ... бір адамның
екіншісіне деген сезім толғанысының ауысуымен өзгеріске келіп тұрады. Көңіл-
күйдің бір сәттік ... жеке ... ... ... бүгінгі тәп-
тәуір сыйлы қатынас күн өтпей-ақ кері сипатқа енуі баршаға аян құбылыс.
Қызметтік қатынастар жеке қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... бермейді. Мұндай
қатынастардың әрбір тұлғаның көңіл-күйіне ... ... ... деп те атайды, яғни мұндай өзара байланыстар қатынасқа
түскен адамдардың әрқайсысының жеке ... мен ... ... ... ... өмірде жеке және қызметтік қатынастар өзара кіріге ... ... ... ... таза ... қарастыру мүмкін емес.
Біріншіден, әр адам ... ... ... ... мән мен сән ... отырады; екіншіден, әрқандай тұлға нақты
қатынастарға өзінің жеке ниет, ой, толғаныс және сезімдерімен ... ... бәрі ... ... ... ... қатынасына әсерін
тигізбей қоймайды.
Адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... қатынастарды адамдардың мәңгі арман еткен мұраты ретінде
қарастырған жөн. Бұл қатынастар типіне ... ... ... жатқызуға болады. Егер бір адамның екіншісіне психологиялық
тартымы болса, бірін бірі ... ... ... ... ... келген жақсылығын аямаса, міне мұндай қатынасты -үйлесімді қатынас
деп бағалау әбден жарасымды.
Қарама-қарсылықты қатынастар ... ... ... ... ... ... бір-бірінің әрекеті мен ниетін түгелдей шектемейді.
Бірде келіссе, бірде ... ... алға ... ... ... ... ... үзбейді. Қатынас түгелдей елемеу мен дау-дамайға
бармайды.
Кейде екі адам бір ортада бола ... ... ... ыстық та, суық
та шырай сезінбейді, яғни өзара ... ... ... ... ... олар арасындағы қатынас бейтараптық сипат алады.
Қоғамдық-әлеуметтік жағдайларға байланысты бір ... ... ... бірі ... өзін ... ... ... де туындап қалады.
Мұндай кезде адамдар бір-біріне тікелей жек көрушілік ... ... ... ... ... ... таба алмайды да, іздемейді де.
Мұның бәрі ортадағы жанжалды қатынастың ушығуынан.
Адамдар арасындағы және бір ... ... түрі - бұл екі ... ... ... ара ... ... бір адамдағы
екіншіге деген өзара тікелей қарсы екі бірдей эмоцияның: жек көрушілік пен
құрметтің қосарлана ... ... ... ... ... ... ... жатқан ниеттерінің нендей жағдайда екенін айырып алуында
біраз ... ... ... ... ... бірімен-бірі өзара
әрекетке, тілдесуге болған өмірлік қажеттігі жатыр. Тұрмыстық не қоғамдық
қажетсінуден бірін-бірі керексінген ... ... ... ... ал ... ... ... қалады. Өмірлік маңызды ... ... ... ... ... ... ... да болады. Бұл
жағдайда да қатынастар үзілмейді, бірақ мұндағы ... ... ... ... ... қажетсінулерінің арасында өз мәні бойынша ізгі адамгершілік
сипатты байланыстар да ... ... ... ... қатынас
деп атайды. Альтруист адамдардың барша ойы, ... ... ... қай жағдайда да жәрдем етуге бағышталады.
Адамдар аралық қатынастар сипатына ықпал етуші факторлардың бірі
психологиялық ... ... Көп ... ... ... қанағаттандыру үшін бірін-бірі керек етеді, бірақ көзқарас,
ниеттеріндегі болмашы айырмашылықтардан өзара қатынастарын қалыпқа түсіре
алмайды. Мұндай ... ... ... таба ... ... ... ұнамды қызметтік қатынас болғанымен, уақыт өтумен бірте-бірте өрім
түскен ... жеке ... ... ... ... ... айналады.
Адамдар арасындағы қатынастардың өзгеруіне мүмкін болар ... - ... ... ... ... ... ... орта
сипатының ауысуы. Екі немесе одан да көп адамдар ... ... ... ... психологиялық үйлестік болған, бірақ
кенеттен өзгерген әлеуметтік-саяси жағдай ... ... ... ... ... екі жікке бөліп тастайды. Мұндай жағдай жастарда
кездесіп ... ... ... жас ... ... кенет олармен
психологиялық үйлесім таппаған жақын туысқандарының ықпалынан құрдымға
кетеді. Мейлі, бұл жас ... ... ... ... ресми бекігенімен,
тату-тәтті туысқандық қатынастар арасындағыдай шапағатты жалғасын ... ... ... немесе өзгеруіне және бір себепші фактор -
бұл адамдардың жас деңгейі. Өмір бойы ... ... ... оның ... жандарға, болып жатқан оқиғаларға
әсерін тигізбей қоймайды. Жас деңгөйі өртүрлі адамдардың бір оқиғаға болған
бағасы бірінен бірі ... ... ... ықтимал, жастық айырма неғұрлым үлкен
болса, психологиялық келіспеушілік те ... ... ... ... өнер талғамы үлкендерге ұнай бермейтініне бәріміз де куәміз. Бұл
жағдай әулеттер арасындағы қатынастардың мән-мағынасына өз ... ... осы ... ... өз ... ... адам өзі сезе
алады ма, не сезбейді ме? Бұл сұраққа жауап ... ... ... бұл ... ... ой-өріс (сана-сезімі) даму деңгейіне
байланысты. Ақыл-есі біршама жетілген ... ... ... ... ... ... қабылдайды. Адам
аралық қатынастарды орынды сезіну және бағалау жоғары дамыған рефлекстік
қабілетті керек етеді (қоршаған ... ... ... ақпараттық сигналдарды
жан-жақты мәндік байланысымен қабылдап, жауап бере ... бұл ... ... ... ... ... қарағанда
өзара қатынасты дәлірек пайымдайды, ұнамды не ... ... оңай ... ... ... да ... сезінеді. Өмірде
екі ұшты немесе амбиваленттік және өз ... ... да, ... ... ... қамтыған қарама-қарсылықты қатынастарды бағалау
күрделірек келеді.
Адамдар арасындағы қатынастар сол ... ... адам ... ... да ... адам үшін ... маңызды
болса,оның бағалануында соғұрлым дәлсіздіктер жіберілуі мүмкін ... ... аса ... ... ... арақатынастарының ұнамды тараптарын асыра мақтауға бейім
келеді. Керісінше, кімде кіммен ұнамсыз қатынаста болса, адам ... ... ... ... ... ... де тұрады.
Әрқилы адамдардың өзара қатынастарын тануда көптеген жеке дара
ерекшеліктер бар. ... ... ... ... адамдар өзара
қатынастарды жан-жақты пайымдаумен, дұрыс қабылдауға қабілетті, екінші
біреулердің жалпы оң ... ... ... ... жетпейді, ал үшіншілер
төңірегіндегілердің өзіне деген бағасын бірде дұрыс түсінсе, бірде оған
сана-сезімі жетпей ... ... ... ... қалыптасып, орныққаннан былай біркелкі
тұрақты қалыпқа келеді. Егер де қатынастарға тән осы ... ... ... мемлекет, мекеме және топтар түзілмес еді. Себебі
қауымдық бірлестіктердің негізі ... ... ... ... біртекті болжамға келуінде. Ал жеке тұлғалар арасындағы
өзара байланыстар тұрақтылық ... ... ... өрекшелінеді.
Үлкен әлеуметтік топтардағы қызметтік, ресми қатынастар өзінің ... ... кіші ... байланыстар да біршама осылай.
ірілі-кішілі қауымдастықтардағы ... ... ... маңызы
зор факторларға тәуелді, сондықтан адамдар мұндай жағдайдағы қатынастарды
өзгерте бергенді онша құптамайды. Егер күнара ... ... ... бола ... қоғам аласапыраны таусылмай кетері баршаға аян.
Жеке адамдар арасындағы қарым-қатынастар өте нәзік те ... ... ... ... арасындағы қатынастар сол қатынас иелерінің құбылмалы
көңіл-күйіне тәуелді. ... ... ... егде ... ... тұрақтала түседі, балалық пен жат өспірім шақтағы адамдар
арасындағы бұрқасын жол ... бұл ... ... келе бастайды, адамның
ішкі дүниесі сабыр тауып, кездейсоқ қатынас, байланыстарға құлай түспей, ... ... алу ... жетеді. Қатынастардың тұрақталуының және бір
жөні - адамдар бірін-бірі жете танып, бірінің ... ... ... үйлесімге бейімделуі.
Адамдардың алгашқы танысуынан олар арасындағы бұдан былайғы
қатынастардың қай ... ... ... салу өте ... Көп ... ... басталған таныстық қапелімде үзіледі, ал ... ... ... ... ... ... ... ұнатпай жүрген адамына бара-бара
үлкен құрметпен ... ... де аз ... ... ... ... ... танысуда берген бағалары мен қабылдауына
байланысты психологиялық заңдылықтарға орай туындайды.
Нақты мезеттегі адамдар ... ... ... ... ... ... ... адамның денсаулығы мен психологиялық кейпі. Дені
сау, көңіл көтеріңкі болса, төңірегіндегілермен қатынас та ... ... ... ... ... ... ... одан әрі беки түседі, ал
қандай да ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастар олардың жеке мінез-құлығына да
байланысты. Әрдайым ... ... ... ... ақ ... ... ... пен ұжымшылдық қасиеттер
пайдалы. Ал сенімсіздік, күмәншілдік, ... ... пен ... ... ... ... кері ... тигізеді.
Ой-өрісі кең дамыған, жасы бар адамдар өз қатынастарын меңгере ... бұл ... ... келе ... іс, себебі көп жағдайда аралық
қатынастардың мәнін соларды түзуші адамдардың өздері де түсіне ... ... ... саналы басқару мүмкін емес.
Жас ұлғайған сайын қатынастар тек тұрақталып қана ... ... ... ... де ... ... ... жәрдемге келетін - оньің
даралық ерекшеліктеріне қосымша өмірлік тәжірибесі. Әрқашан адам ... ... де ... ... - ... ... ... қызмет
бабымен жұмыс жүргізетін, сендіре әңгіме айта ... ... ... ... ... мысалы: саясаткер, мекеме және
өндіріс басшылары, мұғалімдер, дәрігерлер мен ... Адам ... ... ... білу ... ... ... үздіксіз
үйрену арқылы жетілдіре, дамытып баруға болады.
2.2 Тұлғааралық қарым-қатынастың пайда болуы мен дамуы.
Адам қоғамнан тыс өмір сүре алмайды.Өйткені,оның психикасы ... ... ... ... ... ... арқылы адам белгілі мазмұнға ие болады.Адам
санасының дамуы қоғамның дамуымен байланысты.Қоғамнан тыс адам ... ... ... адамдар мен топтар күнделікті өмірде басқа да әртүрлі
топтармен,адамдармен істес болып,өзара тығыз қарым-қатынас жасайды.Бұл
адамдардың қызметіндегі немесе оқу орнындағы,сондай-ақ,өмір сүретін
ортасындағы адамдардың ... ... да ... адам – ... ... ... тұлға. Сондықтан, оның өмір – тіршілігіндегі әрбір ... ... ... ... ... ... ... тіршілік етуші азамат өзінің кім екенін былайғы
жұртқа өзін қоршаған ортамен сыртқы дүниеге деген қатынасы арқылы таныта
алады.Адамдар қарым-қатынасының сыр ... ... ... ... ... айқын бай қалады .
Қоғам –бүл адамдардың бірігіп тіршілік етуі.Жеке адамның қатынасы ең
алдымен оның қоғамдық өмір мен ... ... ... дамиды.Осы
бағытта адамдар арасындағы қатынастарды олардың психикасы мен санасының
қасиеттері ретінде есептей отырып,мынадай топтарға бөліп қарастырамыз:
1.адамдардың өзге адамдарға ... ... ... қатынасы 3.еңбекке
қатынасы.
1-топқа тән ерекшеліктер мәселен,тұлғаның өз құрбыларымен ... ... ... ... не керісінше,яғни тұйықтығына байланысты қарым-
қатынас ... ... ... ... ... мінездің ашық-
жарқындығы не түйықтығы байқалып,өзгелерге салқын қарауы,ұялшақтығы мен
тартыншақтығы сияқты сипаттары көзге түседі.
2-топтың ... ... ... пен ... пен ...... ... мінездің белгілері.Соған орай мұндай көрініс психологияда
эгоцентризм деп аталады.
3-топқа тән ерекшеліктер өзгелермен қарым-қатынас ... ... ... ... ... тұру ... қасиеттері арқылы сипатталады.Ал мұндай қасиеттерге
керісінше
ұнамсыз сипаттар–жалқаулық,жігерсіздік пен енжарлық.Адам бойындағы ... ... ... ... қатар,еңбек ету
әрекетінде адамдар топтпсып бірлесіп атқаратын іс-әрекетте ұжымның әрбір
мүшесіне ... бір істі ... ... ... ... ... мүшесінің әлеуметтік ролі,қоғамдық ... ... ... қарым-қатынастарға байланысты әрбір қоғам мүшесінің
ерекшеліктері азаматтық,өзіндік даралық бейнесі мен мінез-құлқының
қасиеттері,сапалары менқалыптасады.
Сонымен,1-топтағы ерекшелік – белсенділік пен ... ... ... және ... ... ... ... кейде оның ішкі жан дүниесінің
қаншалықты,әсіресе өмірдегі өз орнын таба ... ... ... адам ... ... сыры адам ... мақсатты
ниет тілектерді жете түсініп,қажеттіліктерге қол жеткізу ұшін дұрыс бағдар
беріп отыруды қажет етеді.
Қоғамдық қатынастар ... ... жеке ... ... мәні
ашылады. Бұл–эконномикалық, саяси,құқықтық,этикалық, эстетикалық қатынас.
Г.М.Андреевтің айтуынша қоғамдық қатынастың жекелеген сәті оның мүшелеріне
тұлғааралық ... ... ... ... ... шын ... құрылымы,онсыз ешқандай қоғамдық қатынас болмайды.
Қоғамдық және тұлғааралық қатынастың практикалық бірлігі туралы ... ... ... ... ... олардың мүлдем бөлінуін
көрсетпеуі тиіс.
Тұлғааралық қатынас арқылы адамаралық ... ... ... әлеуметтік психологиялық ... Ол ... ... ... ... байланыс,әкімшілік-психологиялық өзара әсер,эмоциялық-логикалық өзара
таным.
Тұлғааралық қатынас және қоғамдық қатынас ... ... ... ... қатар адамдардың
топтағы жеке сапалық негізіндегі қарым-қатынас, жұғысқыштық,тұйықтық,
ұялшақтық, жауапкершілік, ... ... ... ... ... ... ... тікелей қатынасы,ол қарым-қатынастың
әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... қатынас тікелей және жанама қарым-қатынас болады.
Тұлғааралық тікелей қарым-қатынас бірін-бірі ұнатып,сезімдік ... ... ... ... ... Жанама тұлғааралық қарым-
қатынас олардың бағалы заттарды өзара ... мен ... ісін бірі ... қалыптасады,сонымен қатар ол ... ... ... өнімі арқылы байланысатын адамаралық
қатынас.Мұндай қатынас ... ... ... ... пәні ... ... жанама қатынастардың түрлі
өзгерістерге ұшырайтынын ерекше атап көрсетіп,олардың мынадай деңгейлерде
қалыптасып ... мән ... ... топ – бұл ... ... те ... топтағы адамдардың өзара ... ... ... байланыссыз-ақ жүзеге асады, ә)ассоциация – бұл
күрделі топ,топтың іс-әрекеті ... ... ... сай ... ішіндегі қарым-қатынас жандана бермек, в)ұжым - топтың
ең жоғары дңгейде ұйымдасқан формасы,мұнда топ ... ... ... ... арқылы жүзеге асып,әрбір адамның қоғамдық мақсат
мүддесімен ұштасып жатады.
Тұлғааралық эмоционалды қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... әсері негізінде
құрылады.Ұжым мүшесінің өзара тартымдылығын бейнелейді.Мұндай қарым ... ... ... ... ...... ұймшылдығы
мен бірлігі,топтағы психологиялық ахуал,әрбір ұжым мүшесінің ... ... ... ... ... ... дара ... қарастырылады.Бұл мәселелердің бәрі ұжымдық мүдде деп
аталады.
Ұжымдық қатынас – ... жүйе ... ... ... және ... ... көрінісі тұлға мен
ұжымның ұдайы қарым-қатынаста болуы.Ғылыми зерттеулер нәтижесінде тұлға мен
ұжым арасындағы ... ... кең ... үш түрі анықталған:1.Тұлға
ұжымға ... ... ... мен ұжым ... ... ... ұжымды өзіне бағындырады (лидерлік).
Бірінші түрі бойынша тұлға ұжым талптарына өз ... ... ... ... ... ... өзінің жекелігін және
тәуелсіздігін сақтауы мүмкін.Егер тұлға ұжымға кіргісі келсе, онда ... ... түрі ... ... ... ... ... мүмкін: 1) Тұлға өз
тәуелсіздігін барынша сақтап ұжым талаптарына сырттай бағынады, 2) Тұлғаның
кейбір өзіндік іс-қимылы ұжым талаптарына сай ... ... ... ... бағындырады,бірақ бұл сирек
кездесетін құбылыс.Нағыз лидер еңбектері,іс-әрекеттері ескерілумен,бұл
модельде ... ... ... ... өзіндік тәжірибесі ұжым
мүшелеріне тартымды болуы міндетті.
Тұлғааралық ... ... ... ... ... ... ... тұлғааралық қатынастың
сыртқы детерминациясының «қаталдығы» адам әрекетінің ... ... ... ... іс-әрекетке серіктес таңдаудағы бір адамның
екіншісіне субъективті мәнділігінің өлшемінде қалыптасады.
Тұлғааралық қатынастың топтағы құқықтық ... ... ... қатынаспен тығыз ... ... ... бұл –
міндеткерліктегі қатынас. Ол арнайы ... ... ... ... ... әсер етеді, яғни адамдардың психикалық құқықтық ... ... Ол ... ... ... деңгейін
анықтайды.
Коммуникативті қарым-қатынас тұлғаның жанама үрдістік қарым-
қатынасын сипаттай отырып,ұжым мүшесінің ... ... ... ... Коммуникативті қарым-қатынас адамның жұғысқыштық,
адалдық, шынайылық, ашықтық, қарапайымдық сияқты сапаларымен қалыптасады.
Тұлғааралық ... ... ... танымдылығы когнитивті
қарым-қатынасты қалыптастырады. Ол адамның ... ... ... ... ... ... – қоғамдық саяси және құқықтық
қатынастың психологиялық өзара ... мен ... ... ... ... ... бейнеленеді.Олар тұлғаның мінез-құлқының,
әрекетінің тәуелсіз шараларын сипаттайды. Қатынастың өзара еріктілігі жеке
тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... сияқты сапалар орын алады
Тұлғааралық қатынастар ғасырлар бойы қалыптасқан моральдық
нормалар арқылы реттеліп ... ... ... ... ... ... білдіреді және олардың ... ... ... – тұлғааралық қарым-қатынасты реттеуші.Адамгершілік
мәселесінде адамға қойылатын басты талап – асыл да ізгі ... ... ... ... ... ... ... қайырымдылығымен,жомарттығымен ардақты. Адамгершілік
адамның рухани арқауы. Осыған орайкүнделікті өмірде біреуге «жақсы ... ... ... ақ пейілді» немесе «қатігез» деген моральдық деген
баға беріледі. Ал моральдық жағынан ... таза болу ... ... ... ... ... баға ... қоғамдық мүддеден
туып,дамдық қатынастың өлшеміне ... Ол ... ... еңбекке,
қоғамға, ұлтқа деген қатынасынан шығады.
Сонымен, қарым-қатынас – бұл әрқашан ... ... онда ... ... ... соның ішінде өзара
әрекеттік, өзара байланыстық, өзара ықпал сияқты формалардың ... ... ... әртүрлі әлеуметтік-психологиялық
феномендері ... ... - ... - келісімділік емес, махаббат-жеккөрушілік, ... ... ... – жеке ... ... ... өзара
әрекетткестігіндегі тұлғаның өзіндік санасынан шығатын күрделі үғым.
Ол адамдардың әртүрлі өзара әрекеттестік, өзара байланыстық,өзара
танымдық,өзара ... ... 3 Топ және ұжым ... ... ... — бұл ... ... тіршілік етуі. Еңбек ету әрекетінде
адамдар топтасып ... ... ... ... ... ... бір істі тұрақты түрде атқарып отыруы жүктеледі. Сөйтіп әрбір ұжым
мүшесінің әлеуметтік ролі, қоғамдық қызметі айқындала түседі. Ал сол ... ... ... ... ... ... ... мен шәкірт
арасындағы қатынаста, ... ... мен ... ... ата-аналар меп балалар арасындағы, сатушы мен ... ... мен ... ... үй иесі мен ... ... сан қилы ... қарым-қатынастар өрістеп әркімнің
өзіндік ролі мен ісін, міндетті қызіметі мен іс-әрекетін білдіреді. Міне,
әлеуметтік өмір ... ... ... ... ... азаматтық өзіндік даралық бейнесы мен мінез-құлқының қасиеттері,
сапалары мен ерекшеліктері қалыптасады. Осындай шым-шытырақ қарым-қатынаста
эрбір адам өзгелердің жағымсыз мінезі мен ... ... ... ... ... ... мен мақсаты орындалмаған адаммың өкішіні мен
реніштері, тасы өрге домалап ісі ... ... ... ... күйі
мен ризашылық сезімін біздер күнделікті өмірімізде ... ... ... ... болып азамат, адамдарды басқаратын әкім әлеуметтік
өмірдегі осындай алуан түрлі адамдар мінезімен ... ... игі ... асыру жолында қиыннан жол табуды, қалың бұқараның көңіл ... ... ... деп сананды.
Халық бұқарасымен қатынас орнату азаматтың әлеуметтік қызметі, қоғам
алдындағы ... ... ... ... басқарушылар мен бағынушылар арасындағы
қарым-қатынас орнатудың бірнеше түрлері бар. Олар ресми қатынастар мен
ресмисіз ... ... ... ... ... сүйіспеншілік
сезімдерге негізделгеи қатынастарда, әріптестер ... ... шын ... мен ... ашып ... Жан ... қыры мен ... қанығады. Мүлдай шын пиғылды ресмисіз қатынас ... ... бар. ... белгілер:
І.Адамның жеке басы мен кісілік қасиетін керсететін ашық-
жарқындығы, сенімділігі мен ақпейілділігі.
II. ... ... тіл ... ... ... жете
үсінісе алуы сияқты ұпамды сапалар.
Бұлардан өзге адамдардың бірімен-бірінің өзара түсіністік ... ... де ... ... ... қатыстыру. Мұндай
ерекшелік адам мінезінің көпшіл екенін көрсетіп, оларды толғандырып жүрген
мәселелер түйінін шешуге ... ... ... арасындағы мұндай
адамның үйымдастырушылық қабілетін өзгелерге де ... ... ... ... ... қатынасында олардың әрқайсысының өзіндік ролін көрсетеді.
Топ ішінде не элеуметтік ... ... ... адам белгілі бір жағдайда
өз тобында жетекшілік қызмет атқарса, ал өзге бір ... ол ... ... ... тұрады.
Адамның топ ішіпдегі өзіпдік ерекшелік бейнесі «Мен» — бейнесі оның
өзіндік міпез-құлқы мен іс-әрекетін, сол топ ... ... ... атқарып,
кандай орын алатынын көрсететін кез келгең адамның ... ... ... ... тән қасиеттер мен ... оның ... ... ... ... ... ... мінез-құлқының көршілетері,
сол мінез ерекшеліктерінің қандай топтар мен ұжым арасында өмір ... ... із ... отыратын бейнелерден кү-ралатын мінез енді
адамның түрлі орташа бейімделіп тіршілік етуі үшін оның ... ... ... ... жасалады. Мұндай өзіндік адам бейнесінің
жасалуы үшін мынадай екі ... ... ... бірі — адам ... бойынан, мінез-құлқындағы ұнамсыз сипаттар мен
жағымсыз қылықтарынан арылуға күш ... ... ... мен ... ... ұмтылады; екінші, өз басындағы мінезінің олқылық
жақтарын толықтырып, кісілік қасиетіне ... ... іс- ... ... арылу үшін күреседі. Сөйтіп ол ... ... ... ... ... мен кім болуым керек, өзім қарым-қатынас жасап
араласатын топ арасында қандай роль атқарамын» ... ... ... бар? ... ... ... ... белгілі мақсатқа жетуді
көздейді. Осындай мақсаттарын ... ... ... ол өзге ... ... ... Қатынас жасау адамның даралық мінез қасиеті. Ол ... ... 1. ... ... орнатуға ниет білдіруі. 2-
сатыда қатынас жасайтын әріптестерінің кімдер екенін танып білуге ... олар ... ... ... ... ... Әрбір әріптесі
мен өзінің өзара қатынасының нендей ролдер атқаруы жалпы ... ... ... ... екенін, танып білуге мэн беріп, мен олардың
арасында қандай орын ... деп, ... ... ... ... ... қойып, ішкі жан дүниесінің сырьгна барлау жасайды. Мүлың
бэрін ол өзінің ... ... ... де, ұжым ... өзімнің
атқаратын ісім мен мінез-қылығым калай болуы керек деген міндетті шешеді. 3-
сатыда қатынас жасаушы серіктері жайында өзара тілдесіп, ... ... Егер олар тіл ... ... белгілі іс-әрекеттерді атқаруға
кіріседі. Іс-эрекет үстінде ркым ішіндегі әріптестеріпің ... ... ... да, өзін де ... білетіпдей деңгейге көтеріледі. 4-сатыда
қарым-қатынас жасап, тілдескен әріптестер нендей ісерді ... ... ... іс-әрекеті мен міпез-құлқында, қабілетінде нендей жағымды істері
бар, ұнамды қасиеттері мен олқылыктары кездеседі деген ... ... кім ... ... болады. Егер жалпы тіл табысып кете ... ... ... онда ... түскен адамның өзгелермен онан әрі
қарым-қатынас жасаудың пайдасыз екенін аңғарып, олардан өзін аулақ ұстауға
тырысады.
Қорыта ... ... ... екі ... ... ... болады. Оның бірі — адамның ішкі дүниесінің қатысты
қасиеттері ойлауы меи ... ... ал, ... ... ... ... меп ... тілдесіп бірлесіп әрекет істейтін қатынас сипаттарын
білдіреді.
III. Адамның өзгелермен тілдесіп қарым-қатыпас жасай білуі ... ... аса ... ... ... ... ... кездескен адаммен
ашық-жарқын сөйлесіп пікір алысатын болсақ көңілің ашылып, жан ... ... ... ... ... ... ... айтқан сөзін тусінү
түгіл, оны құлағына да тимей қойса, көтеріңкі көңілің ... ... кұм ... ... адам ... ... сыр ... Дегенмен, қатынас
орнату кез келген ересек адаммен ... ... ... ... жалпы тіл табысатын болса, ал қайсы біреулер тек бұрыннан ... ғана ... ... ... үжым ішіндегі адамдармен ғана
сөйлесуді қажет деп санайтын ... ал өзге ... от ... ... ... ... ... көрі, кызмет бабындағы жетекші
бастықтармен ғана шүйіркелесіп пікірлесуді қалайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... Ондай тұлғалар
жайында жазушы В. Шукшин: «Осы біз кім болып барамыз? Неге ... ... ... деп ... Ал ... ... ... Я. Л.
Коломинский айтқандай «Біздер өзара тілдесіп пікір алысуымыз, шынымен ... ... ба, ... ... ... күнделікті өмірінде маңындағылармен тілдесіп пікір алысуы
ұжым ішінде болса да, ... ... мен ... ситуацияларға тәуелді болып
отыратындағы ақиқат жәйт қой.
Мұндай жай – жапсарлар әрбір адамның алдына ... ... мен ... да ... ... ... қалыптасады да, оның өзіндік
үстанымына, мүдцесіне сойкес болуын талап етеді.
Адамның өзіндік ұстанымы белгілі іс-эрекетті жүзеге асыру бағытында ... ... ... ... ... күйі, саналы түрде
орындайтыін жұмысы деуге болады. Ол осы әрекеті арқылы әр қилы ... ... ... ... ... ... ... жұмысын іске
асырудың амал-тәсілдерін іздестіреді. Қалайда болмасын әрбір адамның
даралық ... орай ... ісін ... ... ... өзге
адамдармен қарым-қатынас орнатудың тиімді жолдарын іздестіреді, ... ... ... ... ... жұмысын жүзеге асыру
мүмкіншіліктері бар екендігіне сенеді. Осы тұрғыдан келгенде тек ... өзі ғана ... ... де әлеуметтік орнын, мінез-күлқын,
көзқарасы мен пікірлерімен санасу қажеттілігін ... ... ... мән-
жайына барлау жасайды. Сөйтіп, адамның өзіндік ұстанымы жеке адамдар мен
әлеуметтік топтарға жататын ... де ... ... ... ... қасиеттің түрақты белгісі екендігін аңғарады. Өзге адамдардың
мінез-күлықтарындағы ерекшеліктерді біліп, оларды күнделікті өмірде ескеріп
отыру кез келген қоғам мүшесінің ... ... ішкі ... сыры мен
қырына зер салуды қажет ететін психологиялық факторлар.
Жеке адамға тэн психологиялық ерекщеліктердің бір ... ... ... ... ... бағалау деп-атаймыз. Бүл қасиет
адамның бойында саналы түрде орын ... ... Осы ... ... тобына да, мәселен, өндіріс ... мен оқу ... ... мен ... ... да тэн. ... топтарда қалыптасқан мінез-құлық
сипаттары олардың дәстүрлі іс-әрекеттері мен ... ... ... отырады. Сол топтардың мінез-құлқы мен пейілі де ... ... ... ... ... ... ... болатынын көрсетеді.
Олардың әрбір нәрсе мен оқиғаға қарым-қатынасы, ... ... ... мен ... түрлеріне әсерленіп оларды қабылдауы, сезінің түсінуі
де кейде ... ... ... ... ... ... мұндай топтар
мен олардың жеке мүшелерінің нәрселер мен оқиғаларды қабылдауы, таным-
түсініктері ... ... ... көрі ... ... күйі
басымырақ болып отыратынын көрсетеді.
Адамның әрбір құбылысты, істі негұрлым байыбына жете түсініп, оларды дұрыс
бағалауы ... мен ... ... әрі кеңір-ақ екенін байқатып
кез келген істің шындығына ой жүгіртіп, оларды дұрыс ... ... кез ... ... ... ой жүгіртіп, қалайда істің шынайы
мәніне түсініп, ақиқатты танып білуге сенімінін ... ... Адам ... тән осындай сипаттардың бәрі оның өмір тәжірибесі
мен ... ... ... қалыптасқан әлеуметтік
бағалау таптаурыны (стереотип) ... ... ... ... адам ... ... ... мэнін танып білудегі өресіздігі
мен ақыл-ойының таяздығьн көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... таптаурыны өзге адамдарды
қабылдап, олардың мінез-кұлқын бағалауда ерекше роль атқаратынына баса ... ... кез ... ... өзге ... ... пікірі оны өзінің
бұрыннан калыптасқан қалыпты көзқарасы мен өмір тәжірибесіне, дүниетанымы
мен білім шарқына сәйкес салыстыра отырып бағалайды. Мұндай ... ... ... ... білу ... ... ... да тәуелді болып
отырғандығы белгілі психолог маман А. А. ... ... ... ... ... ... ... бір ер адамның суретін
әртүрлі топтарга көрсетіп, осы ... ... ... ... ... деп сұрағанда тәжірибеге қатысқандардың бір тобы ... ғой» деп ... ал ... ... «мынау — ғалым эрі
оқымысты кісі сиякты» деп ... ... ... сыртқы тұлғасы мен түр-
сипатына, оның мінез-құлқын «осындай екен» деп бағалау ... ... ... өзіндік өмір тәжірибесіне байланысты түрліше
көзқараста болатындыгын көрсетеді.
Осы тұрғыдан келгенде бір ... өзге ... ... ... тани ... көзкарасы оның өз бойында бұрыннан ірге тепкен барлық
ерекшелігіне, ішкі ... ... ... ... ... ... ... адамдар өз басы жайында ұнамды ойда болып,
өзгелерді жете танып білмесе де олар жайында теріс пікірде ... ... ... осындай сипаттар анық өзге адамдармен тезарада тіл табысып
кетуіне кедергі жасайды жэне олардың біріне-бірінің сақтықпен қарап, кейде
өзгелерге ... ... да ... ... ... ... ... орнатуда осындай мінез көрністері олардың арасын
қашықтатып, жатырқаушылық сезімін тудырары ... ... ...... әрі өнер. Бұл творчестволық
процесс. Қатынас жасау, өзгелермен тіл ... ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асып
отыратын тіршілік мұктаждығы. Тіл табысып өзгелермен қатынас ... ... ... ... ... жалпы адамға деген
көзқарасын жете түсінуді ... ... ... ... ... мен түсінуі
Адамдар арасындағы қатынастардың қалыптасуы, әдетте, ... ... ... алуы, тусінуі және бағалауына байланысты, ягни тілдесу
нәтижесінде бір адамның екіншісінің ... ... ... ... ... ... ... тұлғалық образын оның сырт пішіні мен психологиясын
және әрекет-қылығын байланыстыра, ... ... ... ... ... ... әр ... қажетсінуінен, қылық мотивтерінен,
мінез бітістерінен, әрқандай өмірлік жағдайлардағы көңіп-күй толғаныстары
мен әрекеттерінен көрінеді. Бұлардың бәрі "Ат ... адам ... ... барысында назарға алынып, санада жіктеліп, бекиді де
адамның жеке, нақты бағасын беруге негіз ... ... ... ... ... біз оған ... сипатын айқындаймыз, оның даралық ерекшеліктерін тануға
мумкіндік ... ... ... танып, дұрыс бағасын беріп, оның әрекет-
кылығының ... мен ... ... ол тарапынан болып ... ... күні ... ... біз бұлардың бәрін өз
қажеттіктеріміз және мүдделерімізбвн салыстырамыз, әңгімелесудің ... ... осы ... екі ... да ... ... ... арасындағы қызметтік қатынастарға кірісеміз. Сонымен, қызықтырған
адамның мінез ... ... ... енді оған ... өз ... ... таңдастырамыз. Қайткенде де, біз таңдаған әрекет-
қылық түрі ол адамның даралық қасиеттеріне ... ... жөн. ... өкі адам ... ... ... ... жайлы да берік аралық
қатынастар орнығады.
Адамның эмоционалдық жағдайын бағалай отырып, біз оның ... ... ... ... дамытып, тереңдете түсуге мүмкіндік аламыз
және өзіміздің, оның және төңірегіндегіпердің мүдделеріне орай ол ... ... ... ... ... ... пайдаланамыз. Егер
біз қатысқан адамдарымыздың әртүрлі тұрмыстық ... ... ... ... ... оның ... ... бағытта басқаруға
және онымен ұнамды адамаралық қатынастар алып баруга қосымша мумкіндіктерге
ие боламыз.
Бөгде адамның ... ... ... біз оның дене ... және қылық-әрекеттік белгіпері бойынша топшылаймыз, Бұл
белгілер адамның сырт ... ... ... ... ... мөн ... байқалады. Адамның сырт көрінісі мен психологиялық
бейнесі арасында тікелей де толық ... ... ... ... да ... ... ... Әрқандай адам жөніндегі біздің бірінші
пайымдауымыз осы сырт келбет пен сөз, қылық көрінісінен ... ... адам ... мен дене ... ... ... екенін
дәлелдеген (Э.Крочмер, У.Шелдон т.б.). Дене ... ... ... ... ... мінезі жағынан да өзара ұқсамас. Осы тұрғыдан барша адамдар
үш типке жатады: астенин, пикник, атлетик. Пикник типтес адамдар - ... ... ... ... ... ... ... -
көбіне тұйық, оңашаланғанды ұнатады, ұдайы ойға шомып жүреді; ал ... ... ... ... ішкі жан ... оның сөзі мен ... айқын көрінеді. Қандай
сөздер мен тіркестерді қолдануына қарап, сөз ырғағы мен ... ... ... ... ... мен ... орай жеке адамның
ерекшеліктерін байқаймыз. Адамның сөйлеу мәнерінің біразы тума ... ... ... ... ... ... қатынастарға байланысты адамдардың психологиялық бейнесі
тұрақты келеді де, көбіне ауыспалы ... ... сырт ... ... ... ... өзгеріссіз сақталады. Осыдан біз адамды көпшілік ішінде
ажырата ... Және бір ... ... қасиеттер - адам мінезі, қылық-
әрекеті мен әдеттері. ғасырлар бойынша санамызда жасалған образдар ... көп ... ... ... ... кездейсоқ ұшырасқан адамымыз квптен таныс СиЩты болып көрінеді.
Ал ... ... оның ... мән ... ... ... біреу екеніне
кез жеткіземіз. Кейде, ... ... ... та, ... мінез
бітістерінен, әрекет-қылығынан бұрыннан бізге таныс белгілерді ... ... ... ... ... бекіген адам бейнесінде
үлкен роль ойнайтын - мінез бітістері, екінші ... - ... ... ... ... ұзақ ... ... белгілер - адамның
қажетсінулері, әрекет-қылық мотивтері мен қызығулары. Бұлар ... ... ... ... ... бұл үшін ... белгілер сол адамның сырт
көрінісі мен ... ... ... ... ... ... ... білу мүмкіндігін әңгімеледік, ал енді адам
өзін-өзі сарапқа сала ... ма, жоқ па ... ... ... ... ... да, кері де ... айту мүмкін. Егер адам өзін-өзі түк танымаса, ... ... ... ... алдын ала өзіндік болжастыруға
келмей, тұрақсыз ... енер еді. ... ... мұндай адамның қатынас
қылығы мен іс-әрекеттері ақыл оралымынан алшақ, төңірегіндегілердің ісімен
сәйкестік ... Егер адам өз ... сырт ... ... алмаса, оның
іс-қадамдары кейбір жағдайларда оғаш көрінеді. Егде адам бала ... ... бала ... ... ... ... ... мұндайларды не жай күлкіге алады, не сайқы-мазаққа телиді.
Екінші тараптан, егер адам өзі жөнінде бәрін біле ... онда ... ... да ... болмай қапері сөзсіз, себебі саналы адамның
бар өмірлік болмысы осы өзін тануға деген жоғары ынта-ықыластан нәр ... ... ... үшін өзін-өзі білө алмастық та, аса көп білу ... ... ... ... ... сырт ... ... өзінің мінез
бітістері жөнінде де азды-көпті мәліметке ие, бірақ бұл мәліметтер ... өзі ... ... ... ... ... ... адам
өзінің кейбір әлөуметтік талапқа сай қажетсінулері мен әрекет-қылығының
түрткілерін тануға бейім. Ал өз санасының астарында ... ... ... ... санаға жат психологиялық бітістерін тіпті де
білмейді.
Адам өзі ... ... ... оның ... ... ... болады.
Әрекеттері мен сол әрекеттерге берген басқалар бағасын салыстыра, адам
жанама түрде өзі ... мен ... ... ... нәтижеге жетісе, мақтау алып, не сәтсіздікке ... ... ... ұнамсыз бағасына кезігумен әр жеке адам өзінің
қабілет деңгейін ... ... ... ... ... болмаса
қанағаттанбауын ішкі, ниеттеген психологиялық бейнемен салыстыра алса, адам
өз қажетсінулері мен мотивтерінің оң не теріс ... ... та ... ... ұстайтын жәйт, өз бағаңды қорытындылауда толығымен ... ... ... ... ... өзіңіз ұнамды қатынастағы адамдар
сізді асыра мақтауға дайын тұрса, қалай да жек ... ... ... ... ... қасиет көре алмауы мүмкін. Сонымен бірге, әр адам ... ... ... ... де білмеуі мүмкін, себебі мұндай
саналық ... ... ... адам ... ... ... баға ... әрекетін байқастыру қабілетінен айрылады.
Адамның өзін-өзі тануы төңірегіндегілердің қабылдауы мен ... ... ... ... ... ... ... өзара түсінісуіне
тәуелді. Күнделікті тұрмыстық ... ... ... ... ... түзу үшін ... тәсілдер қолданылады: бітіс таңу,
алғашқы әсерлену, жаңалықты әсерлену, ... ... ... ... ... жеке адамның бітістерді біріктіре әсерленуі (Р. С. Немов).
Адам образын жасаудың ең көп тараған тәсілі бұл бітіс тану. Оның мәні:
адам ... ... тән ... мен ... тұрғысынан
бағалайды, яғни өз мінез бітістерін екінші біреулерге таңады, оның қылық-
әрекетін ... ... өзін сол ... ... қоя салады. Мұндай тәсіл
бір ... ... ... ... ... таңа салуда да көрінеді.
Осылайынша, ... ... ... ... ... ... таңу арқылы да нақты тұлға жөнінде бір жөнді психологиялық мәлімет
топтастыруымызға болады.
Алғашқы әсер тәсілі бөгде ... ... ... ... ... үшін қолданылады.
Бұл құбылыстың болуы адамга байланысты апғаш әсердің кейінгі әсерлерге
қарағанда күштірек сезілуінен. Назарға алынған адам ... көп, ... ... кейін бірі бір ізді қабылдау кезінде біздің санамызда ең
алғашқы мәлімет тұрақталып қалатыны ғыпымда дәлелденген.
Ал енді ... ... ... адам ... ... молдау
болып, мәлімет бөліктерін хабарлау барысында біршама уақыт үзілісі болса,
алғашқы ақпарат соңына қарай ... Бұл ... ... әсерленуге
қарсы құбылыс - жаңалыңты әсерлену ... іске ... яғни ... ... образы ол жөніндөгі ең соңғы мәліметке орай құрылады.
Ыңтималды болжай әсерлену деп келесі ... ... адам ... ... алдын ала болжастыру қабілетіне ие. Осыдан тұлға
басталған іс-әрекеттің ... ... мен ... ... ... ... Әлі қолда жоқ бүтін затты оның бөліктері бойынша ойда
белгілі бір формаға келтіріп, жан-жақты сипаттамасын бере алады.
Оқиғалар мен ... дәл ... ... ... ... мен ... қабылдауында өте қажет. Мысалы, адамға төн белгілі
бітістері бойынша оның әлі белгісіз, бірақ онда бопуы тиіс қасиет-терін ... ... ... адам ... адал да ... болатынына ешбір
күмәнданбаймыз, сондай-ақ, қорқақ әрдайым өтірікшіл, мәдениетті - ой-өрісі
кең, қайырымды - ... ... ... адам - ... ... күмәншіл
келеді. Егер өмір жағдайлары адамның әлі белгісіз қасиеттері жөніндегі
біздің ... ... ... онда ... ... ... бекіте түседі не керісінше де болуы мүмкін. Адамның болжастыру
қабілетіне өмірлік тәжірибе өзі түзетулер енгізіп, нақтылап береді.
Асыра ... әсер адам ... ... ... ... ... етуінен пайда болады. Мұндай әсерден бірінші берілген мінездеме қатып
қалган, езгермес, күйге түседі. Егер қандай да адам бір ... ... ... ... ... кейін де біз осы бағамыздан танбай, басқа
бір сын ... ол ... ... ... Керісінше де болуы
мүмкін: алғашқы тілдесуден ... адам ... қай ... түсіп жолықса да,
баяғы жек көрушілігімізден арылуымыз қиын, санамызда қалыптасқан ... ... ... ... өз ... бермеуге тырысады.
Психологиялық бейне жасауда ең күрделі де маңызды тәсіл - жеке адамның
бітістерді біріктіре әсерлену құбылысы. Оның мәні ... ... адам ... ... көп ... ... жүріп, қабылдау және бағалаумен жадында
олардың сырт ... ... және ... ... пайымдау
бекітеді. Көп қайталап кездескен бұл әсерлер бірігеді де, солардың ішінде
бірі, мысалы, адамның сырт келбеті белгілі бір ... ішкі ... Осы ... ... ... ... бір ... одан оның сырт пішініне қарап, өзіміздің ... осы ... ... ... іздөстіреміз. Мысалы, қабағы түксиген
адамдар көбіне тұйық, ауыр мінезді келеді. Міне осы ... ... ішкі ... ... ... нақты адамдардың бәріне бірдей
баламалай саламыз. ... ... ... ... ... ... ... ал іс-әрекеттегі жалпы қасиеттер адамдардың
жалпы сырт тұлғалық ... ... ... ... ... ... қасиеті жас өспірімдік шақтан орнығып, кейін өмір бойы түзетулермен
реттеліп ... Осы ... ... ... адам ... ... белгісі: әрекет-қылығы, дүниетанымы немесе мінезі - бойынша сол адамның
басқа да қасиеттерін бағалаушы адам өзінде қалыптасқан бірікпе образ арқылы
ашуға ... Егер осы ... ... ... ... ... ... мен ішкі дүниесі арасындағы байланыстың шындыққа жақын екенін
дәлелдей алса, онда бұл ... ... ... ... күні
бұрын болжастыруда таптырмас құралға айналады, ал кері жағдайда жаңсақ
әңгімелерге тап қылады.
Бөгде адамның ... ... ... ... және ... көп роль ойнайды. Қайырымды, мейірман, серлі адам басқаларды
жеңіл қабылдайды, себебі мұндай адамдар. ... ... де бай ... ие ... ... әрқашан жақсылық қасиеттерді
іздестіруге бейім келеді, ал өз өмір жолы ... ... ... ... ... адам ... да оңды ... жасауға қабілетсіз
келеді.
Кең әлеумет ортасында жүрген кәсіп, қызмет иелері (педагог, дәрігер,
экономист, саясаткер, әдебиетші, өнер ... ... ... ... ... ... біледі.
2.5 Таным мен түсінісудегі қателіктер себебі.
Бірін-бірі түсінісуде адамдар көбіне шектен тыс өзімшіл, ... ... ... ... ... ... оның ... баға берудегі өз қабілетін
асыра дәріптеуінен келіп шығады. Өзінің кейбір істерге байланысты ой-өрісі
мен ептіліктерінің мүлтіксіз жұмыс ... ... ... ... да сол ... ... дегендей жаңсақ ойдың арбауында
қалып қояды да, нәтижеде назарға алған ... ... қате ... ... Ал ... өзі ... де, ... Мұның түпкі себебі -заттар
мен жан дүниелі адамдарға болған қатынастардың өзіндік ерекшеліктерін
білмеуден.
Субъектив ... ... ... ... ... ... назар салмастан, адам нақты көріп тұрғаны мен естігеніне сеніп
қалады, ал көз бен ... ... ... ... жеке ... ... ... да адамды қабылдауымыз біздің өзіміздің сол
мезеттегі жан ... ... ... бен ... ... Осы ... адам бағалауда өз сезімі мен ... ... ... сене ... ... ... ... басқаны бағалай және қабылдай отырып, тұлға
өз қабылдау ... ... ... өтіп ... ескермеуі жөне сол
жағдайдың оның өзінің әрекет-қылығы мен ... ... ... әсер етіп жатқанын байқамауы мүмкін. Ал адам өзінің бақылау астында
екенін сезсе, өзінің әдеттегі, ... ... ... ... ... өзі де нақты жағдайларға орай өз әрекетінің формасын
өзгертеді. Мысалы, дәрігердің сырқатты ... ... ... мен сол адамды кездейсоқ көшеде не демалыс орнында кездестіріп,
тануы үлкен өзгешеліктерге ие, Осыдан ... ... ... ... орай ... мен ... ... тұрған шеп болмайды.
Асығыс қорытынды жасауға байланысты қателік мәні бақыланушы адам
жөніндегі пікір ... ... ... бәрі жинақталмай, үстірт
беріледі. Мұндай қателік ... үшін ... ... ... әрбір адам өзін ... ... ... деректермен
айқындалмағанша, бақылауға алынған тұлға жөнінде ой ... ... ... және бір тобы жалган қарапайымдылықтан ... ... ... өзін өзі шын мәнінде кім екенін білмейтін, қоғамдық беделі
жоқ, аңғырт ... ... Бұл ... ... төңірегіндегілердің ішкі
жан дүниесі мен әрекет-қылығының мәнін түсінуге ... ... ... ... не ... ... сенгіш кейіпте танытып, кім болса, соның
арбауына түсіп кете береді.
Қорытынды.
Адам аралық ...... жүйе ... ... ... және ... - жеке адамның
қоршаған адамдармен өзара әрекетіндегі тұлғаның өзіндік санасы ... ... ... аралық қатынас қарапайым да күрделі
проблема.Күделікті тұрмысымызда осы қатынассыз жасауымыз ... ... ... бірінші бөлімінде адам аралық қатынасқа жалпы
сипаттамада өмірдегі әртүрлі ... ... ... бере ... ... ... ... кейпіне,мінез-құлығына,ой-өрісінің
дамуына,даралық ерекшелігіне,адамның өзара түсіністігіне және оған ықпал
етуші факторларға ... ... ... ... ... тыс адам ... ... мүмкін емес және де
жеке адамның қатынасы,психикасы,санасы айналасындағылармен қарым-қатынас
нәтижесінде дамитындығына,сонымен қатар тұлғааралық ... ... ... шын ... ... ... ... қатынас
болмайтындығына тоқтала отырып,тұлғааралық қатынас ... ... ... ғасырлар бойы қалыптасқан моральдық
нормалар арқылы реттеліп отырады,яғни мораль тұлғааралық қарым-қатынасты
реттеуші ... ... ... ... топтар мен ұжымдағы адамдардың өзара қарым-қатынасы және олардың
өздеріне серік іздеп,әріптестер таңдауы адам психологиясындағы ... бар ... ... табылады.Қарым-қатынас жасаудың адам өміріндегі
қоғамдық-әлеуметтік психологиялық ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатымен байланысты екендігі
айқын.
Дегенмен,адам ... ... ... ... әрбір
құбылысты,істі неғұрлым байыбына жете түсініп,оларды дұрыс бағалауы ... мен ... ... – оның ... екенін байқатып кез келген істің
шындығына ой ... ... ... ... ... танып
білуі маңызды орын алады.
Адам аралық қатынас динамикасы әмбебап күрделі ұғым болғандықтан ... ... ... ... тұлғааралық қатынастардың әртүрлі өзара
байланыстар:қоғамдық ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... Ә. ... психология”,Алматы Білім 1996ж.
2.Әбдіқалова Т.Ә. “Жеке адам мәселесі қазіргі кезеңде”
3.Бодалев А.А. “Восприятие и понимание человека ... ... ... ... ... А.Г. ... ... коллектива
и личность”,Москва,1983г.
6.Гозман Л.Я.”Психология эмоциональных отношений”,Москва,1987г.
7.Жарықпаев Қ. “Жантану негіздері”,Алматы,2002ж.
8.Кроник А.А, “В главных ролях вы, мы, он, ты, я. ... ... В.Т. ... курс ... в ... ... ... В Делина, 1988г.
11.Немов Р.С. “Психология” книга 2, Москва,1994г.
12.Нұрғалиев Г.Қ. “Салыстырмалы педагогика”,Алматы,Рауан , ... ... ... ... ... ... общения”.
15.Русско-казахский терминологический словарь
.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Станциялардың түрлері. Аралық станция»7 бет
Адам аралық қатынастар психологиясы10 бет
Адам аралық қатынастар психологиясы туралы түсінік15 бет
Аралық сот56 бет
Аралық соттар: түсінігі, азаматтық юрисдикция жүйесіндегі орны, маңызы, мүмкінділігі, артықшылықтары88 бет
Аралық соттар: құқықтық табиғаты64 бет
Аралық станса34 бет
Аралық станцияны жобалау20 бет
Аралық қаржылық есептілік22 бет
Жылудың аралық кетуі бар адсорбер жобасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь