Жасөспірімнің өзін-өзі кәсіпке бейімдеуі

Кіріспе

І . тарау. Жасөспірімдерді кәсіпке бейімдеудегі рухани.адамгершілік тәрбие.
1.1. Рухани тәрбие негіздері
1.2. Адамгершілік тәрбиесі
1.3. Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу


ІІ.тарау. Жасөспірімдердің кәсіпке бейімделуіндегі халықтық педагогиканың ролі.
2.1. Халықтық педагогика жайлы түсінік
2.2. Жасөспірімдердің кәсіпке бейімділігі мен дарындылығын қарым.қатынас арқылы дамыту
2.3. Ата.ана тәрбиесі және дене тәрбиесі арқылы кәсіпке бейімдеу
2.4. Бейнелеу және көркемөнер жасөспірімдердің кәсіпке бейімделуінің негізгі құралы
2.5. Көркем шығарма арқылы жасөспірімдерді еңбекке тәрбиелеу

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

Қосымша
Қазақстан Республикасының тәуелсіз ел, дербес мемлекет болып егемендік алуына орай қоғамды демократияландыруда, ізгілендіруде, жасөспірімдердің өз-өзін кәсіпке бейімдеуіне ұстаздық қолғаыс көрсетудің маңызы, мәні зор.
Зерттеу өзектілігі:
Қазіргі күнде жасөспірімдердің қабілеттерін арттыра отырып, олардың жеке тұлға ретіндегі адами асыл – қасиеттері - еңбексүйгіштік, адамгершілік – эстетикалық рухани сезімдерін тәрбиелеу мәселесі ең өзекті мәселе болып отыр. Еңбек - адамның рухани және дене күшін жұмылдыру арқылы өзіне дейін жасалған тәжірибиені пайдаланып, тиісті құрал-саймандармен жұмыс тәсіліне қолдану арқылы жүзеге асырылатын іс-қимыл процесі. Осылайша еңбекті адамның өзінің өмірлік қажетінің қамтамасыз ету жолында жұмсаған күш-жігері, деп ұқсақ, онда оны байлықты жасаушы ретінде түсіндіретін ерте заман экономистерінің тұжырымдарындарында шындық жатқаның жоққа шығару қиын.
Осы орайда халықтық педагогика негізінде, көркем шығарма негізінде, қазақ көркемөнері негізінде өсіп келе жатқан жас ұрпақты кәсіпке бейімдеу- қазіргі бәсекелестікке сай, жаңа қоғам құруға бейім, икемді, ұлттық, адамзаттық құндылықтарды меңгере алатын, патриоттық сезімі берік қылыптасқан азаматтарды тәрбиелеудің басты құралы.
Зерттелу деңгейі:
Жұмыстың теориялық және практикалық маңызын анықтау барасында Т.О. Рамзаева, В.Г. Горецкий, Н.Н. Светловская, М.С. Соловетчик, М.Н. Оморокова, В.Н. Зайцев, О.В. Сосновская, О.В. Дженелей, Р.Н. Бунеев, О.Б. Кубасова, В.А. Левин, сынды ғалымдардың ой-пікірлері басшылыққа алынды.
1. Қазақстан Республикасы мәдени-этикалық білім беру тұжырымдамасы, “Егемен Қазақстан”, 1996 ж. 7 тамыз.
2. “Бастауыш мектеп” журналдары. 2001-2006.
3. “Қазақстан мектебі” журналдары. 2002-2005.
4. Байтұрсынов А. “Ақ жол”Алматы. 1991.
5. Аймауытов Ж. Психология. “Рауан.”1995.
6. Жұмабаев М. Педагогика.
7. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту әдістемесі. “Рауан.”Алматы. 1997.
8. Қоянбаев Ж. Педагогика. Алматы. 1990.
9. Ұзақбаева С. Балаларға эстетикалық тәрбие берудегі халықтық дәстүр.
Алматы.1990.
10. Дүйсембекова Ш. Педагогика. Семей. 2004.
11. Әбенбаев, Құдиярова А, Әбиев. Педагогика. Ж.Астана.2003.
12. Салқынбай А, Көккөзова М. “Әдіскер тағылымы” Алматы.1990.
13. Бержанов Қ,Мусин С Педагогика тарихы.Алматы.1984.
14. Сейталиев Қ. Тәрбие теориясы. Алматы.1986.
15. Болдырев Н.И. Класс жетекшісі. Алматы. 1987.
16. Жұмақанов Ә., Аймағамбетова Б., Бозжанова К.Семьяда балаларды
адамгершілікке тәрбиелеудің кейбір мәселелері. Алматы. 1985.
17. Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақ тәлім-тәрбиесі. Алматы. “Санат”1995.
18. Коротов В.М. Мектеп оқушыларының өзін-өзі басқаруы. Алматы. 1978.
19. Нұрғалиева Г. Оқыту әдістері. Алматы.1991.
20. Бастауыш сынып оқулықтары. “Атамұра”, “Рауан”
21. Ақшолақов Т. Шығарманың көркем айшықтарын таныту. Алматы.
“Рауан”1992.
22. “Қазақ тілі мен әдебиеті” журналдары.2006.
23. Жиенбаев С. Бастауыш мектепте кітап оқыту методикасы.Алматы.1979.
24. Лейтес Н. Судьба вундеркиндов. // Семья и школа, 1990, №12 27-28с.
25. Бозжанова К. Бастауыш мектепте оқушылардың оқу дағдысын қалыптастыру. Алматы. 1989.
26. Эфроимсон В.П. Загадка гениальности. Москва, Знание, 1991г. 83с.
27. Клименко В.В. Психологические тесты таланта. Харьков, Фолио, 1996г. 34с.
28. Жексенбаева Ү.Б. Балалардың дарындылығын диагностикалау. Алматы, Радиал, 2005 39б.
29. Воспитание познавательной активности учащихся в процессе внекласной работы. Алма-Ата, мектеп, 1984жг. 233б.
30. Лихачев Б.Т. Теория эстетического воспитания школьников. Москва, Искусство, 1985г. 43с.
31. Қалиев С., Оразаев М.,Смайлова М.Қазақ халқының салт-дәстүрлері.
Алматы. “Рауан” 1994.
32. Каштанбекова Р. Мақал-мәтелдерді қолдану ерекшеліктері. Қазақстан мұғалімі.2- 2004.
33. Тұрманжанов Ө. Қазақ мақал-мәтелдері. Алматы.”Ана тілі”1993.
34. Мұқанов М. Жас және педагогикалық психология.Алматы.1982.
35. Базарбав М. Көрікті ойдан-көркем сөз. Алматы. “Рауан” 1994.
36. Ақназаров Б., шыныбекова Ә. Оқу процесінде тәрбиелеу. Алматы.1982.
37. Қуантаева К.,Халитова І. Абай мұрасы және мектептегі тәрбие жұмыстары. Алматы.2001.
38. Джанбубекова М. Бастауыш сынып оқушыларының экономикалық тәрбиесінің педагогикалық негізі. Автореферат.Алматы.2000
39. Мұқанов М. Жас ерекшелігі және педагогикалық психология. Алматы. “Мектеп” 1982.
        
        Жасөспірімнің өзін-өзі кәсіпке бейімдеуі
ЖОСПАР
Кіріспе
І – тарау. Жасөспірімдерді кәсіпке бейімдеудегі рухани-адамгершілік тәрбие.
1.1. Рухани тәрбие негіздері
1.2. Адамгершілік тәрбиесі
1.3. Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу
ІІ-тарау. Жасөспірімдердің кәсіпке ... ... ... Халықтық педагогика жайлы түсінік
2.2. Жасөспірімдердің кәсіпке бейімділігі мен дарындылығын қарым-қатынас
арқылы дамыту
2.3. Ата-ана тәрбиесі және дене ... ... ... ... Бейнелеу және көркемөнер жасөспірімдердің кәсіпке бейімделуінің
негізгі құралы
2.5. Көркем шығарма арқылы ... ... ... ... ... Республикасының тәуелсіз ел, дербес мемлекет болып егемендік
алуына орай қоғамды демократияландыруда, ізгілендіруде, жасөспірімдердің өз-
өзін кәсіпке бейімдеуіне ұстаздық қолғаыс ... ... мәні ... ... ... жасөспірімдердің қабілеттерін арттыра отырып, олардың
жеке тұлға ретіндегі ... асыл – ... - ... – эстетикалық рухани сезімдерін тәрбиелеу мәселесі ең өзекті
мәселе ... ... ... - ... рухани және дене күшін жұмылдыру арқылы
өзіне дейін жасалған ... ... ... құрал-саймандармен
жұмыс тәсіліне қолдану арқылы жүзеге асырылатын іс-қимыл процесі. Осылайша
еңбекті адамның өзінің өмірлік қажетінің ... ету ... ... деп ... онда оны ... ... ретінде түсіндіретін ерте
заман экономистерінің тұжырымдарындарында шындық жатқаның жоққа ... ... ... ... негізінде, көркем шығарма негізінде,
қазақ көркемөнері негізінде өсіп келе жатқан жас ... ... ... ... сай, жаңа ... ... ... икемді, ұлттық,
адамзаттық құндылықтарды ... ... ... сезімі берік
қылыптасқан азаматтарды тәрбиелеудің басты құралы.
Зерттелу ... ... және ... ... ... барасында Т.О.
Рамзаева, В.Г. Горецкий, Н.Н. ... М.С. ... М.Н. ... ... О.В. Сосновская, О.В. Дженелей, Р.Н. Бунеев, О.Б. ... ... ... ғалымдардың ой-пікірлері басшылыққа алынды.
Зерттеу жұмысының мақсаты:
Жасөспірімдердің бойындағы негізгі адами құнылықтарды сипаттау арқылы
ұлттық мұра, ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу. Сол арқылы жасөспірімдердің кәсіби бейімделуіне
бағыт-бағдар беру. Оқушы қабілетін дамытып, дүниені ... сөз, ... ... ... ... және еңбек пен адамгершілік құралы
екендігін ... ... ... ... ... ... жасөспірімдердің кәсіпке бейімдеу;
- Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу;
- Жасөспірімдердің кәсіпке бейімділігі мен ... ... ... ... ... және дене тәрбиесі арқылы кәсіпке бейімдеу;
- Бейнелеу және көркемөнер арқылы жасөспірімдердің ... ... ... ... ... ... еңбекке тәрбиелеу
Зерттеу әдістері:
- ғылыми – теориялық әдебиеттерді талдау;
- оқу – ... ... ... нәтижесінде салыстырмалы түрде талдау,
бағалау;
- оқу материалдарының ... ... ... ... ... ... әртүрлі проблемалық жағдаяттар туғызып, сырттай бақылау, әңгімелесу.
Практикалық маңыздылығы:
Қоғам өзі талап етіп ... ... ... ... білімді
тұлға тәрбиелеп шығару болғандықтан жасөспірімдердің кәсіпке бейімделуіне
тәрбиелеу өте маңызды процесс. Бітіру ... ... ... зерттеу жұмысының нәтижесі көптеген ғылыми – теориялық әдебиеттер
мен монографиялардың және ...... ... ... ... ... ... қорытындысы мектеп мұғалімдері
мен студент – практиканттарға тиімділігі мол, ... де ... ... -
әдістемелік құрал болып табылады.
Бітіру жұмысының құрылымы:
Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан, жалпы әдебиеттер тізімінен
және ... ...... ЖАСӨСПІРІМДЕРДІ КӘСІПКЕ БЕЙІМДЕУДЕГІ РУХАНИ-АДАМГЕРШІЛІК ТӘРБИЕ
1.1. Рухани тәрбие негіздері.
Оқушыларға рухани-адамгершілік тәрбие беру - қазіргі мектептердің ең
маңызды міндеттерінің бірі. Бұл ... ... ... ... ... ... рөлі ... сайын артып, моралдік фактордың
ықпал аясы кеңейіп келеді.
Рухани-адамгершілік тәрбиелеудің мақсаты оқушылардың белсенді өмірлік
жолын, ... ... ... ... сөз бен ... бірлігін
қамтамасыз етіп, адамгершілік нормаларынан ауытқұшыларға жол бермеуді
қалыптастыру болып табылады.
Адамның адамгершілік ... ... оның ... ... ал ... қоршаған орта мен ... ... мен ... ... ... ... ... балаларда бастапқы адамгершілік сезімдер мен ұғымдар, адами мінез-
құлықтың ең ... ... ... ... бұл ... ... ... ұйымдарының басшылығымен жүйелі жүрде
көзделген мақсатқа сай жүргізіледі.
Жасөспірімдердің мектеп жасына дейінгі қалыптасқан мінез- құлықтарының
және ... ... ... ... формалары,
адамгершілік білімдері мен сезімдері негізінде жасөспірімдерге ... ... ... мен ... жаңа ... одан ... ... тәрбие мен алдыңғы тәрбие арасында диалектикалық өзара
байланыс бар. Тәрбие ісі әрбір нақты ... ... тән ... ... ... ... бағдар ұстайды, соған әзірлейді,
ал одан әрі ... ... ... ... ... ... ... түрде пайдаланады. Белгілі кезеңде баланың психикасында ... жаңа ... ... әлі де әлсіз және шектеулі болса да педагог
соған сүйенуі тиіс.
Тәрбие ісі ұзақ және күрделі үрдіс. ... ... қай ... ... тиімділігін жетілдіру ісі жүзеге асырылып келеді. Бұл ... ... ... ... қоғамдағы мемлекет қажеттігіне ... ... ... ... оның ... күш-қуаты мен
саясатына тәуелді екендігі белгілі. Олай ... ... ... ... ... ... ... туындайтын қажеттікке сай тәрбиенің
мақсатын нақты анықтау болап ... ... ... қарағанда тәрбие мақсаты- әрбір жасөспірімді
жан-жақты және жарасымды етіп ... Адам - жер ... ... ... сатысы, қоғамдық-тарихи іс-әрекеті мен ... ... ... ... мен ... ... ... сезімі мен ойлау ... оның өмір ... ... ... ... ... Әркімнің өз басының
адамгершілік тәжірибесі басқа адамдардың ... ... ... ... туғызады. Бұл тәжірибе жасөспірімдерге адамгершілікті үйрету
үрдісінде дамытылады.
Тәрбие үрдісі ... ... бен ... ... ... ... етуі ... Балалардың өз әрекеттері мен өзгелердің
әрекеттерің түсінуі адамгершілікті бағалауына және ... ... ... ... ... ... бағытталған тәрбие үрдісі әр
баланың жеке басының қасиеттерін негізге, ала ... оның ... үшін ... ... ... ... етіп ... керек. Ортақ мұрат
тәрбиені қажетті ... ... ... жеке ... ... ... ие ... Тәрбиелеуді индивидуализациялау жасөспірімдердің
бойындағы ең жақсы белгілері мен қасиеттері көрінетін ... ... ... ... аса ... ... жасөспірімнің
адамгершілік жағынан жетілуі. Оның рухани-адамгершілік қасиеттерінің елеулі
өзгеруі болып табылады. ... ... ... және күрделі
жағдайлардағы адамгершілік мінез-құлқының ... ... ... ... ... өз әрекеттерінің
адамгершілік тұрғыдан ... ... ... ала болжап білуден, іштей
бақылауы - ожданының пайда болуынан, әрекеттерінің ... ... ... ... иесі екенін түсіне білушіліктен ... ... ... жемісі. Бұл жүйенің жемісі - ... ... ... бар игі ... ... ... қаланады. Сондықтан
еліміздің ертеңгі үлт тізгінін ұстар ... ... аса мән ... ... ... ... орай ... тәрбие үрдісін үлттық
қағидаларымен толықтыру өте қажеттілікті талап етеді.
Бүгінгі таңдағы мектептер балаларға жекелеген ғылыми ... ... ... да ... ... ... тәрбиелеуге мән бермей
келеді. Соның салдарынан ... ... ... бой ... ... не ... ... өсуіне әкеліп соғуда. Ендеше рухани-
адами салауаттылық жолын қалыптастыру жеткен тәрізді.
Бүл бағытта жалпы білім беретін орта мектептердің ... ... ... ... ... ... мен қосымша оқу құралдары да жарық
көруде. Соның бірі-халықаралық бөбек қорының торайымы Назарбаева ... ... ... сабағы.
Бүл пәннің мақсаты-әрбір адам өзінің жеке басындағы қүндылықтарды
қоғам мен өз елін ... ... ... ... ... жалпы
адамзаттық және адамдық қүндылықтармен үштастыра алатын Қазақстан ... жеке ... ... ... ... ... ... бағдарламасын жасап, оны балабақшадан бастап ... ... ... ... ... ... беру үрдісімен үйлестіру болып
отыр.
Егер бұрын базалық білім беру үғымы аясында жас ... ... ... ... ... ... ... әрекетін түсіндіріліп келсе, қазіргі кезде
бүл үғым ... ... ... ... сүйіспеншілікті дамытуды, сондай - ақ әділдікке, зорлық ... ... ... бағалау білуге тәрбиелей отырып оқытуды талап
етеді.
Сондықтан ... беру ... ... оқушылардың рухани-адамгершілік
тұрғысынан кемелдеуіне назар аудару ... ... ... жағымды
істермен айналысатын адамның айналасындағыларға көрсетер үлгісімен берер
тәлім - тәрбиесі мол болмақ. Ал оның бәрі ... ... жас ... ... ... ... ... ғана дұрыс бағыт алып, бағдарын
ерте айқындаған баланың бойында бұл құндылықтардың қатары ... ... ... - ... ... даму кезендерінде адамның рухани өзегін
қоректендіруші болып, білімнен бұрын жеткізілуі ... ... ... - ... қас ... ол келешекте оның өміріне опат әкеледі» ... - ... ... ... - ... ... отырып тәрбиелеуде
адам бойындағы жағымды қасиеттер мен жағымсыз ойлар баламен іштей сезімдік
байланыс орнатқанда ғана бір - ... ... ... түсініктік пайда болып, қимастық сезім туатындай
^ағдай туындауы мүмкін. Ондай ... ... ... тез аяқталуын күтпейді.
Керісінше жағымды қатынас мерзімін ұзартуға тырысады. Мүндай ... ... ... ең ... ... бірі ... ... тэрбиесінде үлттық тәрбие маңызды рөл атқарады.
¥лттық тәрбиенің қажеттілігі мен ... ... аса ... ... Ол ... ... ... өзіндік ерекшеліктерін ескеріп
отыруды қажетсінеді. Мәселен, бастауыш мектептің ... ... ... және ... ... ... білім алудың керек
екендігіне оның көзін жеткізу ... Бүл ... ... - ... пәндер оларға жақсы ықпал етеді.
Көп бағыттағы әрі салалы ... ... бір ... ұшы экологиялық,
туған жер табиғатын ойлауға келіп тіріледі. Міне, бала бойына адамгершілік
қүндылықтарын осындай пәнждерді оқыту барысында ... ... ... ... ... бірі ... патриотизм. Бүл жалпы
өмірде сана - сезім, идеология, саясат пен ... ... ... ... үлт ... ... мен ... эрқашан үлгі. Олардың еліне, жеріне деген сүйіспеншілігін,
айтқан тәлім сөздерін ... ... бала ... ата - ... ... көрінісін сіңіру мүғалімнің шеберлігіне
байланысты.
Ж.Аймаутов 1918ж ... ... 1,2 ... «Тәрбие» деген көлемді
мақаласында тәлім - ... ой - ... ... ... ақыл ... эр ... болуы тәрбиенің эр түрлі болуынан. Адам баласының үрлық
істеу, өтірік айту, кісі ... ... ... ... ... ... ... деп түжырымдайды.
Қазіргі қоғамда бүл айтылып отырған бүзық пиғыл мен іс - ... ... ... ... ... көрініп, бұл етек алған заңсыздықтарды
ауыздықтау бүкіл мемлекеттің өзекті мәселесіне айналып отыр.Жоғарыда ... ... ... - өзі ... ... бұл ... ... арналған бірден - бір қүрал болып табылады.
Аталмаш бағдарлама арқылы ... орта ... ... ... алынып, жүзеге асса нүр үстіне нүр ... еді. ... ... ... ... сай ... деп ... адамгершілік қүндылығымен
рухтанған, ұлттық сезімі жоғары адам ... ... ... ... бүл ... ... әдебиет, саз,
бейнелеу, тарих сияқты пэн негіздері сияқты және басқа да ... ... ... бар. ... ... өзінің ішкі мазмұнындағы
ерекшеліктеріне орай оқушылардың ішкі дүние ... ... Бүл ... оқу, үйірмелік қызметі өзара қатынаста болып, мектеп
оқушыларына рухани - адамгершілік қүндылықтары арқылы ... ... ... ... ... ... кем - кетігін
толтырар ертенгі болашақ иелерін ... ... ... ... ... ... шаралардың тағы бірі - «Балбөбек» атты бағдарлама.
Бағдарламада Қазақстан ... ... ... ... және ол бес ... ... Ондағы басым бағыттар мыналар:
тзрбиелеу мен білім беру мазмүнын ... әдст - ... салт ... ... ерекшеліктерге сэйкес жаңартылуы. материалдың баланың
даму ерекшеліктеріне үйлесімді іріктелуі.
- ... ... ... ... ... ... жүргізу
арқылы апталық жүктемені азайту, ... ... ... ... дарын
ерекшеліктерін ескере үйымдастыру зерттеу. Мүнда "имандылық тәрбиесі" -
деген бөлімі бар. Бүл ... ... ... ата-анамен тұысқан,
Отанға деген көзқарасты қалыптастыру, әдеп - ғұрып ... ... ... әнгімелер қажет.
Тәрбиенің жеткізілу тәсіліне бүгінгі күнгі мектептердегі оқу-тәрбие
үрдісінің жаңа технологиялармен үйымдастырылуына ... ... ... ... кесіп, алғашқы қадамдарын жасай бастаған "Өзін өзі ... ... ... ... ... ... ... мәселесімен тығыз байланыстыра қарастырылатыны ... өзі ... ... көзі өзін өзі ... басталады.
Заман талабына сэйкес өмір сүру тәртібі адамның өзін өзі өзгертуіне,
өзіндік көзқарастардың қалыптасуна айнала қоршаған ортамен санасуына ... ... ... ... ... ... ... тэрбиелеу үрдісін жетілдіру ісі оқу тәрбие үрдісінің мазмұның
жанартуға бағытталған жаңа бет ... ... ... ... ... ... ... бермейтін дара ерекшеліктер көп-ақ. Өйткені халқымыздың бүл
ғаламға, өмірге, тіршілікке және дінге ... ... ... елде
табыла бермейтін үлкен философия жатыр. Бүл философияда әдептілік айрықша
орынға ие.
Халқымыз әдепті өз түрмыс-тіршілігіне арқау ... ... ... нық ... ... оны ... ... дінгегіне айналдырған.
Тұрмыстағы әдеп, ең алдымен, міндетті түрде тәрбиеден басталады. Өйткені
халқымыз эдептілікті адамдық тәрбиенің ... ... деп ... ... халық педагогикасының қайнар бастауына айналды. сондықтан да әдеп-
инабатсыз салт-дәстүрді ой ... ... өзі әбес ... ... ... ... ерекшеліктерімен
таралған. Үлтты үлттай айыратын маңызды түста осы болса керек. әр бір ұлт
өмірі - ... ... Ал, ... ... ... ... бірі - сол
әдептілік. қазақ халқы да өзінің түрмыс- тіршілігінде жэне күн ... ... ... ... ұстап, ғүмырларын онымен нэрлендіре
білді. ... ... ... ... ... ... басты күшке
айналды.
Иә, алдыңғы үрпақ ағалар кейінгі үрпақ інілерге ... өмір ... ... және жалпы өмір жайлы тәжірибелерін беріп кетеді. Ал,
бізге дейінгі өмір сүрген бүл бабалар өмірінде әдеп ... ... ... халқы ахадай мүра болъіп келе жатқан салтьшда, әдепке үлкен мән ... ... ... еңбектерін, жасаған жүмыстарьш, ЗЩрғаН
ЩЗМеттерт дұрыс ... және де ... ... ... ... ... деген ниетің қастерлеу, өзіне білдірген алғыс-қүрметтерді
сыйлау, қандайда болмасын жасалған игілікті іске, ... ... ... ... ... ... шын пейіл, ақ көңілден рахмет
айту, алғыс білдіру, міне, ... бәрі эдеп ... ... ... кісі өз ... ешбір адамға бүлдамайды, оны ешкімге міндет
етпейді, өзін өзге жандардан жоғары үстауға ... да. Ол, ... ... мүлдем ат құйрығын кеседі. Тұрмыс-тіршіліктегі
ең қауыпты нәрсе осы болуы керек. Сондықтан эдепті кісі ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың бірі - менменшілдік, өр
көкіректік, өзімшілдік, кісі танымастық, жағымпаздық, арамдық, жабайлық
және осы ... ... ... ... осы ... ... жэне ... әдептілікке жат санаған.
Ал, өзінен сұралмаған жағдайларда басқалардың ісіне араласпау, ақыл айтуға
әуес болмау, аз сөйлеп, көп тыңдау, ... ... ... ... бөлмеу,
асқа-суға қомағайлық танытпау, басқаның сыртынан ... оны ... ... ... тұрмыс-тіршілікте әдептілік, инабаттылық қылықтар
болып саналады.
Сондай-ақ, үй ... және ... ... ... ... мен ... тап-түйнақтай етіп таза ұстайтын, өзі де жинақы
жанды ... ... адам деп ... ... бэрі бүл ... ... ... дейді. Сол бақытқа жету үшін
қолынан келген бар мүмкіндігін істеп бағады. ... ... ... ... оңай ... ұмытып жатады. Бұл жол - әдептілік жолы.
Адам - өз ... өзі ... ... ол өз ... ... ... ... Дүрыс пайдалана алған жағдайда ғана дегеніне
жете алады. Бүл да ... ... ... ... ... ... әдептілікке жат нәрселер оны жаулап алады.
Олай болса, адам эдеп нормаларынан аттап кетпей, ... ... ... осы ... ... ... ... әдеп
ережелеріне сай үстай алғанда, өзін-өзі әдептілік тұрмысынан қадағалай
алғанда ғана бүл ... ... ... ... жете ... дегеніміздің өзі адамның ішкі жан дүниесінде орнайды. Бақыт дегеніміз
- тек көзге ғана көрінетін ... ... Ол - ... ... Олай ... мол ... бұл ... ең бақытты жан деп толық айта аламыз.
Күнделікті түрмыста елмен санасу, олармен ... ... ... ... ... беру, өзгеге жәрдемдесу, көршімен жа^сы қатынаста
болу, достармен сыйласу, туысқандармен ... үжен ... ... ... ... ... танытылмаса, эдептілік сақталмаса және
адамгершілік болмаса, өмір астан-кестен болмақ.
ӨмІрЛІК ЩрМЫСТа Щамдар МІНДеттІ түрде бір-бірлерімен қатынаста болады.
ал, бұл қатынас әуелі ... ... кісі ... ... деп ... ... қүрмет білдірудің басты белгісі. қазақ халқында өзінен бірер жас үлкен
болсын немесе кіші ... ... ... ... деп айту салтқа айналған.
бұнымен қатар аңғалдық жасап, ынғайсыздық жайттарға тап болғанда ... ... ... ... айту? ал оған «оқасы жоқ» деп ... да ... ... адам ... ... бойындағы әдептілігін сыртқа шығара алуы
керек. яғни9 ол елге күндей күлімдеп қарауы, иман жүзділік танытуы, жылы
сөздер ... кісі ... ... ... тек нүр шашу ... ... әдеп сөзі адамдармен қарым-қатынаста кісінің ... ... ... ... ... қағидаларын сақтау деген
мағынаны білдіреді. бұл ... адам ... ... ... ылтипатын
жеткізіп, олардың мүдделерін түсінетіндігін көрсетеді. ал, мүның ... ... ... атқаратын рөлі өте зор.
1.2.Адамгершілік тәрбиесі
Қазақ, тілінде әдептілік, сыпайылык, ізеттіллік деген сездердің ... бір. Ол — ... Яғни ... ... ... сыйлау,
шыншыл жэне әдлетті болу, сондай-ак, адамның көпшілік алдында ... ... ... қоғамының даму тарихы арқылы қалыптасып, әрбір
дәуірдің өзіндік қайшылықтарымен біте қайнасып, әліде жетіліп келеді.
Жомарттық, батылдық, ... ... ... пен ... ар
мен намыс жене тағы басқа да адамгершілік категориялары сонау көне дәуірден
басталып, күні бүгінге дейін өз маңызын еш ... ... ... ішкі ... ... ... негізгі формалары - үміт,
сенім және махаббат үнемі даму ... ... Адам болу — ... ... аты ... соң, сен — ата-ананның, елінің, Отанның перзентісін. Отан
алдындағы қарызын мен парызын — ең үлы жауапкершілігін.
Адам болу үшін Абай ... ... ... ... қылмақ, жүгірмек. Ақылмен ойлап сөйлемек...
Акщ керек, ес керек, міңез керек...
Адамгершілік ... әдет ... ... дәтүрлерімен тығыз
байланысты. Ол жеке адамға сыртқы ... ... ... да, сайып келгенде
онымен бірдей қоян-қолтык, қосыла кетеді. Ал ағлақ ... ... ... ... ... баласының коғамда бағалануы, дәріптелуі, ардакқталуы — тікелей
оның, ... ... ... Ол егер ... да адал ... ... ... адамдық, түрғысынан
реттейтін болса, нағыз адамгершіл жан болып шыға келеді де, қоғамдағы ... да, ... да ... пен ... ... ... ... өлшенеді Ал, бұл іс-
әрекеттерден моральдык, қасиеттер туындайды. Осы моральдык, қасиеттерге ие
болган адам адамгершіліктің не ... ... ... ... ... ... деп дәріптеген. Өйткені адамгершіл болу ... ... ... жан — ... яғни ... ... адамдарды ойлаушы
жэне соларға қол үшын беруші жан. Мысалы, "Жақсы — ай мен ... ... ... ... ... ... келді десенші, жақсылыктың лепесін ала
келді десенші деген нақылдар жақсы адамның адамгершілдік ... ... жан ... жеке ... ... болу ... ... Адамға
қойылатын басты талап - асыл да, ізгі адамгершілік қасиеттерді ... ... ... ... ... адам — ... адамгершілігімен, қайырымдылығымен, адалдығымен
жэне әділеттілігімен ардақты. Адамгершілік — адамның, рухани арқауы. Осыған
орай күнделікті ... ... ... ... немесе "жаман адам" деген
әдепттілік бағасы беріліп жатады.
Ал, әдепттілік жағынан кіршіксіз таза болу ...... ... ... ... ... адам өзгелердің қайғы-
қуанышына ортақтасып, оларға қысылғанда қол ұшын береді. Ол — ... ... мен ... өз ... ... өміріндегі ең, асыл ... ... ... ... енгізудің үлгісін көрсетуші.
Мәдениет дегеніміз - адам баласының, үлттың және нэсілдің ішкі жан
дүниесінің уілі мен ... ... мен ... ... ... ... ... діл мен дүниетанымның жұлыны",— дейді ... пен ... ... алмау керек.
Өркениет дегеніміз — тәндік жэне пенделік тіленіштің ауыр жүгінің
жеңілдетілуі, қарынның ... ... ... ... қамшының
сабындай болган ғүмырдағы пеңденің ашы тері мен азапты жұмысын азайту
жолындағы ... ... ... ... "ракат,
бейнеттенбейсінің" ләззаты.
Абай атамыз: "Жүректен қозғайын, эдептен озбайын",- ... ... ш§ау ... ... ... Ол адамнъщ білімділігің, мэдәшіеттілігііі
көрсетеді. Халқымыз жақсы міңез-қүлқымен өнегелі ісімен көзге түскен кісіні
әдеітгі ісі деп ... ... мен ... ... оның сөйлескен сөзінен, істеген
ісінен, мінез-қүлқынан, әр түрлі жағдайда өзін үстай білуінен және ағайын-
туыстары, ... ... ... ... ... ... көрініп турады. Халык, эдепті адамды ... ... ... — рухтын, пенделіктен шым-шымдап қүтылуға, элемді гармонияны
іздеуге, адамнын, шайтан азғырмай түрғандагы ... ... мін ... ... ... мінсіз он сегіз мың ғаламның үйлесім ... ... ... ... - әлі де сәби адамзаттың жаратушы мен табиғат ұстаздық,
ететін ... ... алар ... ... сөз, ... ... ... әдет-ғүрып, бүйым, болып көрініс беруі. Бірақ, ібіліс ... ... те бар. Адам ... ... пен ми ... керек.
1.3. Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Еңбек - адамның рухани жэне демек үшін жұмылдыру ... ... ... ... ... тиісті қүрал-саймандармен жүмыс тәсіліне
қолдану арқылы жүзіле асырылатын іс-қимыл процесі. Осылайша ... ... ... ... ... еті ... ... күш-жігері, деп
үқсап, онда оны байлықты жасаушы ... ... ерте ... ... шындық жатқаның жоққа шығару қиын.
Еңбектің - әдеп - инабат ... ... ... көзіміз
жетеді. 20 ғасырда еңбекке осындай ... ... ... ... ... бір ... Адам ... істеген уақытта ғана толық
адам болады. Адамшылық қасиеттер ... ... ... ... туралы ой-
пікірлерін эйгілі Абай жасаған. Еңбек адам өмірінде маңызды роль атқарады.
Еңбек ... ... ... ... ... ... адам еткен еңбек. Демек,
адамның адам болуында еңбек шешуші роль ... ... ... еңбек
қүралдарын жетілдіре отырып, өзіде жетіліп, кемелдене берген. Сондықтан
қоғамның даму ... ... пен ... ... ... ... ... дс
болар еді. Өнтконі^ сртс замандарда еңбек түрлері, еңбек құралдары мен
еңбек ету ... ... ... ... ... жабайы сипатта
болғаны, ақын айтқандай, т^к бір тамақ дсп жорта берудің шеңберінде болғаны
белгілі. Тек бертінде, келе-келе ... ... ... ... тек қана
күнкөріс талабын қанағаттыру аясынан босауға мүмкіндік туды. Ол өз ретімен
басы ... ... ... ... ... ... салт-ғүрыптардың
қолданудан шығып қалуына алып келді. Оған адамның басқалар үшін де ... ... ... ... одан әрі дамып, өркенденуіне байланысты еңбек
бөлінісі тереңдей, ... ... ... түр ... көбейтті. Жэне оның
саны ай сайын, жыл сайын дегендей ... ... көне ... ... та жатыр.
Адамның жеке түлға ретінде мінез-қүлқының қалыптасуы. Оның өзін-өзі
басқаруы мен түрмыста ... ... тік ... ... тура ... ... ... байланысты. Адамның осы сапалық
қалыптасуындағы ... ... ... болып табылады. Ерікті еңбек адамның
шығармашылық мүмкіндігіне кен өріс ашып оны жүзеге асыруға ... ... ... еңбектің игі әсері зор. Себебі оның әдептілік,
инабат - ... ... ... ... ... еңбек, жалпы
алғанда, әлеуметтік сипатта бола отырып топтық және ... ... ... береді. Сол арқылы іске асырудың ... ... ... ... ... ... өмірден өз орынынң табуының жолын табады.
Адам ... ... ... ... ... ... ... кәдеге жаратумен қатар оқып үйренуден жэне кәсіби
әзірліктен алған іс-тәжірибилерін пайдаланады. Бұл мағынада еңбек тэрбиені
шындаушы жэне оның ... ... ... бағаланады, отбасынан
мектептін бүл дэршіндер мен жастардың қоғамдық белсенділіктерін ... ... ... тигізетін онды әсерлері еңбек арқылы
нығайтады.
Сонымен қатар еңбек барысында ... өмір ... ... оның ... ... жіберген кемшіліктермен ол
қылықтар түзетіледі. Адам психологиясына тән бір ... ... ... ... ... ... ұзаққа созылған сайын, соғұрлым арқа-бастары кеніп
жоқшылықтын жөнін танып, барлықтын ... ... ... қалады. Мұнын
мысалын осы күнгі жастар арасынан жие кездесуге ... Олар ... ... ... тұрмыстың қалай жасалғаның елестете алмайды және
оған талпынбайды да. Ол үшін күресу керек екені де ... ... ... ... ... ... ... сөз-әдептілік мәселесі.
ал, эдепті болу дегеніміз - ата-ананың тілін алу, ... ... ... ізетті де инабатты болу, әрбір адамға сыпайы сөйлеп, сый-
қүрмет көрсету.
Әрбір эдепті адам өмірге қызыға қарап, қиындықтарына ... ... ... сол ... жету үшін эрекет жасайды. ... ... білу ... одептіліктщ белгісі. кітап осьшы ЖИШТЙВДЫ,
Кітап негізінен төрт бөлімнен түрады. бірінші бөлімде әдептілік ... ... ... ... ... ... тұрмыстағы
қолданылу ерекшеліктері айтылды. сондай-ақ бұл бөлімде эдептіліктің
маңызына орын ... ... ... жеке ... ... өміріндегі
маңызы, өркениеттілікке, руханиятқа тигізетін әсері жеке-жеке ... ... ... ... ... ... ... қасиеттер, тәлім-
тэрбие негіздері, үстындар және қажетті бағыттар арқау етілді. бүл ... ... төрт ... ... мысалы, « әдептілік мектебі »
тармағында баланың еңбекке, салауаттылыққа, имандылыққа, ... бой ... ... тәрбиесі » тармағында адамгершілік,
мэдениеттілік, достық және т.б. тэрбиені бойына сіңіріп ... « ... » ... намысты, кішіпейіл, жомарт болып ер жетуі,
«әдептілік ұстындары » тармағында ... ... ... ... кию, сөз ... т.б. ... ... керекті қамтылды.
Үшінші бөлімде жеке қарым-қатынастар қолға алынды. күнделікті өмірде
ата-ана мен бала, мүғалім мен ... ... мен ... үй иесі мен ... иесі мен ... келуші және ерлі-зайыптылар арасындағы қарым-қатынастар
өте маңызды екені белгілі. қоғамда бүл қарым-қатынастар жөнге қойылмайынша,
өркениеттілікке қол жеткізу ... ... ... бүл ... ... баса ... ... эрқайсысын жеке-жеке тармақтарға
бөлдік.
Төртінші бөлімге жалпы қарым-қатынастар ... ... ... жалпы кімдермен қалай ... болу ... ... сәлем беру, көршілермен араласу, мүқтаж адамдармен, қамқорсыздармен
және жетімектермен байланыс құру эдептілігі осы бөлімде қамтылды.
Жалпы, әдепті болу үшін ... ... ... ... болу ... және әдептілік қасиетті бойғадарыту үшін жақсылықты ... ... ... ... ... ... жолында табандылық таныту әрі ол ... ... ... ... деп ... ... сезімдерді қалыптастыру
керек екені кітапта баса ... болу үшін ... ... сезініп, оны бағалап, сол
игілікке үмтыла білу ... ... кісі ... ... керек. сонда ол
әдептілікті бойына сіңірген инабатты жан болмақ.
Халықаралық қоғамдық қорларының басты мақсаттарының бірі ... ... ... ... тэрбиелеуге атсалысу. ал, ол жастарды
тәрбиелеумен тікелей байланысты. осы түрғыдан жастар тәрбиесі ... ... ... ... бүл ... - осы ... бір көрінісі.
алдағы жоспарларымызда жастар тэрбиесі үшін аса қажетті басқа да ... ... ... ... ел ... беріктігін сақтайтын келешек үрпақ ... ... ... ... ... ... ... сүйетін азамат болып
өсуі - қоғам үшін басты мэселе.
Осы бағытта елжанды, жерженды, ұлтжанды, халықжанды жас ... ... ... ... ... ... болашағын баянды
ететін - бүгінгі жастар. ал, жастар өз халқының ... ... онда ... ... күмэнді болмақ.
ІІ-ТАРАУ. ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ КӘСІПКЕ БЕЙІМДЕЛУІНДЕГІ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКАНЫҢ
РОЛІ
2.1. Халықтық ... ... ... ... мен ... ... бұл ... шалқап жатқан мұхит сияқты кең дүние.
Қазірде білім беретін университет, институт, техникум, училище,
мектеп, ... т.б. ... ... бұл ... ... бары ... Бұл орынды нәрсе. Дегенмен осы жұмыста бір жүйе
бар ма деген сұрақ бізді еріксіз мазалайды:
Қай жерге барсаң да біз ... ... ... ... ... Енді жұмыстың мазмұнына үңілсек әр ... ... ... ... ... жатқан сияқты. Міне, осыған байланысты Этнопедагогика ... ... ... өзіндік айырмашылығы бар екендігі айтқымыз
келеді. Біріншісі кең мағына берсе, ... ... ... ... ... ... Қ.Жарықбаевтың “Қазақстан мұғалімі” газетінде
мынандай бір пікірі бар: “Этнопедагогика - ұлт пен ... ... ... ортақ жинақталған тәлім-тәрбие жүйесі. Сондықтан оның ауқымы ... Ал ... ... ... ... тап өкілдері (бай, кедей
т.б.) ... ... ... ... т.б.) ... қарай
қалыптасқан, түсініктер мен талғамдардың жүйесі. ... ... ... ... ... ... жинақы, белгілі
көз-қарасқа сай құралады. Сондықтан этнопедагогикада құрастырылатын тәлім-
тәрбиелік ... бәрі ... ... ... жарай бермейді, өйткені
оның озығы мен қоса тозығы да жиі ... ... ... ... салаларымен тығыз байланыста болып,
дамуы қажет: тарих, этнография, ұлттық ... ... ... ... тіл, ... ... ... С.Қалиев (Ана тілі газеті,
қыркүйектің 23-і- 1993 ж) ... ... ... ... ... 1)Әдептілік; 2)Қайырымдылық; ... ... ... 5)Білуге тырысу; 6)Үлкенді сыйлау; 7)Инабаттылық.
Тіпті мынандай пікір бар: Халықтық педагогикаң, егемендігің, ұлттық
тілің т.б. не керек? Егерде мынандай ... ... түбі не ... өмір жалғаса бере ме? – дейді.
Қазірде 60-қа ... ... ... қандай молшылық, рахат көрдің
деп сұрасақ “70 ... 10-15 жыл ... ... бір арам тер ... ... – дейді. Ия, шынында тәрбие әлеуметтік өмірден тығыз байланысты
болатыны бәрімізге мәлім.
“Ұлт ... ... ... ... ... ... тіркесін жиі естиміз.
70 жыл бойына Коммунистік тәрбиені ... ең ... ... ... бірі
болып шықтық. Ал орыс тілін білмейтін ... бес ... ... ... да, ... ... арқылы поездар жүргізіп қойды.
Оның ішінде сигареттің талын тік қойсаң құламайды. Бұл ... ... ... ... ... ... енді тіл үйренсек, осындай озық елдерден, бар, бай елдердің тілін
үйренейік те. Бірақ, оған да өз ана ... ... ... ... (“Ана
тілі” газеті, тамыздың 26-ы, 1993, 2-бет)
Шынындада тамаша айтылған сөз. Халықтық педагогиканың негізгі-өз
өміріміздің ... ... ... Ол үшін ... елдердегі де озат
тәрбиені пайдаланып, өзіміздің өмір сүру ортамыздың ... ... ... оқу ... ... үшін ... ... педагогика пәнінің мамандары халықтық педагогиканы ... ... ... ... ... ... ... журналының 9-санында 1993 ж. ... ... ... пікір жазған. Мазмұны біркелкі жақсы ... ... ... ... де ... бөлімнің екінші тарауында Төле би,
Бала би туралы екі ... ... (Осы ... бөлімнің алтыншы
тарауындағы екінші бөлектегі - “Өнер ... ... ... ... ... ... ... барлығына сын көзбен қарадық. Екшеп, електен
өткіздік, өзіміздің халықтық педагогикадан ... ... ... ... ... ... жұмысты мынандай бірнеше салаға
бөлуге болады:
1)Мұғалімдердің оқушылармен, ата-аналармен ... ... ... ... ... ә)тәрбие сағаттары; б)пән сабақтары арқылы
халық педагогикасын оқыту; ... қыз ... ... ... ... ене тәрбиесі т.б. бағытта кең түсінік беру;
2)Оқушылармен жүргізілетін жұмыстар: а)Үйірмелердің жұмысы; ә)Үй
шаруасы ... ... ... ... ... г)Халықтық
болжау бюросы; д)Жыршы, термешілер мектебі; е)Шежіре клубы; ... ... ... а)Ұлттық мейрамдар;
б)Творчествалық көрмелер; ә)Ағалар алқасы тәрбие отауы;
4)Халықтық педагогиканың шара қолдану топтары: ... ... ... ... ... ... т.б. ә)Ар ... жолдасдық
соты; в)Шарихат жазасы, молдалар ... ... ... ... ... салт-дәстүр ережесі, нәтижесі:
а)Оқушылардың салт-дәстүр ережелері; ә)Ерлердің салт-дәстүр ережелері;
б)Әйелдердің салт-дәстүр ережелері; в)Ер ... ұл ... ... ... ... ... педагогикада осындай жұмыстың барлығын студенттердің,
оқушылардың, жастардың бойына сіңіру ... ... ... ... ... ... бейімділігі мен дарындылығын қарым-қатынас
арқылы дамыту
Жасөспірімдердің білімін толықтыруын жүзеге асыруға әсер ететін оның
мінез ... ... ... ... ... бейімділігі
көбіне жақсы жағымен көрінеді. Көптеген белігіл ғалымдар бала ... ... ... ... ... көзге түсе бастаған.
Кибернетиканың негізін қалаушысы Н.Винер өз автобиографиясын «Бұрынғы
вундеркинд» деп атаған. Ол 15 ... ... ... ... ... Гюгода вундеркинд болған. Ал Грибоедов пен И.Мечникоты да ... ... ... ... 11 ... ... ... 15 жасында
философия факультетінің 2 бөлімін бітірді. И.Мечниковтың ... ... бала ... ояна ... Сауатын ашар ашпастан ботаникаға
арнап шығармалар жазып және ... ... ... ... ... ... журналда, соның ішінде шетелдік журналдарда көрініп жүрді.
Сонымен қатар, бала кезінде вундеркинд ... ... ... ... ... Н.Боголюбов 12 жасында орта мектіпті ... ... ... ... бірі ... ... ол 3 ... өз бетімен оқып, есептеп үйренген. Ал екінші жағынан
алып қарасақ, баланың аса ақылдылығы мен зеректігі уақытша ... ... ... келе бала ... дамытып, оны жаңа деңгейге көтерумен бірге,
кейде оны шектеп, қабілетін жоғалтуы да мүмкін. (24)
Жасөспірім кезіндегі дарандылыққа ... ... ... ... ... ... ... қабылдап, өзін қоршаған айналаға
таңданып, түрлі ... ... ... ... Олар ... ... тәртіпті және айтқанды екі етпейтін орындаушылар. Дамудың ... ... ... жалпы қабылданған ережелер мен ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі
эмоция негізінде қалыптаса бастайды. Эмоция ... ... ... жылдам дамытады. (25)
Соңғы жылдары жасөспірімдердің әсіпке бейімділігі жоқ ... ... ... ... ... ... ... танымдық
мүмкіндіктері мен жалпы дамуына әсер ... Бұл ... ... ... жас ... ... керек. Бұл ерекшеліктер жалпы
дамудың бағытын көрсетеді.
Қоршаған орта әсерлерін ұғыну ақыл-ойдың ... ... ... Бала ... ... кәсіпке бейімділіктің шындыққа сәйкестігін
және оның әрі қарай қалай дамитынын байқау өте ... ... ... ... ... ғана сәтті болып, қоғамдық маңызы бар мәселелерге шын
жөн сілтеуші ... ... да аз ... дегенмен де ерте жаста
байқалған кәсіпке бейімділік ата-аналар мен ... ... ... ... ... ... ... дамиды. Олар шын
дарындны тануы мүмкін. Мұнадй балалардың жақсы ... үшін ... ... жас ... білуі тиіс. Аз жылда жаңа туған ... ... және ... ... ... тән ... ... Психиканың дамуы өскен кезінде қайталанбайтын ... ... ... ... тез ... ... шақ. Осы жас
ерекшелігіне сай амитвын қабілетіне, әсеріне, жүйке жүйесіне басты назар
аудару керек. ... ... ... ... ... ... емес, рухани әлемі де үлкендерден өзгегеше болып табылады.
Н.Лейтестің ... жас ... ... ... ... ... семізталдығы бірдей болмауы жасөспірімдіктің әр кезеңінде
психикалық ... ... ... бағыт таңдауға мүмкіндік береді. Бұл жайлы
К.Чуковсикй өзінің елгілі «Екіден беске дейін» шығармасында атап көрсеткен.
Бір қызығы тілден ... ... бала ... ерекше жағдайы,
тілдің ойлануы түрлі формаларын игеруге мүмкіндіук ... де, күрт ... ... формасының қалыптасуы уақытында басталмаса, сөйлеудің
дамуы қиындайды.
Кәсіби бейімділік біркелі болмайды. ... ... ... ... ... түрлі жаста әр түрлі дамуын, тоқтап ... ... ... кезікті. Осының негізінде Н.Лейтес ерекше дарындылықтың
келесі ... ... ... ақыл-ойының ерте жастан жылдам
гүлденуінің мәні ... тез ... әр ... ... болатын
сезімталдылық қабілеттерінің бір-біріне жақындауы. Ал бұл ... есе ... ... математик, академик А.Колмогоровтың ойы бойынша баладағы
кәсіпке бейімділік үлкендер ... ... де ... мүмкін. (26)
Бала қызығушылығы мен бейімдерін анықтау психадиагностикалық жұмыстар
сияқты күрделі жұмыс ... ... ... ... зерттегенде, оқыту мен тәрбиелеу тұжырымдары мен ... жағы ... ... ... ... тұрақтала
қоймағанын растайды. Бірақ бұл себеп осы мәселені ... ... ... Бала ... мен ... ... ... біздің
педагогикалық іс-әрекетіміз шындыққа тура келмеуі мүмкін. (27)
Бір жағынан бейімділіктер абсолютты сәйкес ... ... ... мен дарындылық сәйкес келмеген жағдайдың өзінде, бастысы
олардың арасында ... ... бар. Бұл ... ... ... бастапқы
кезеңдерінің өзінде жеткілікті түрде қалыптасып үлгереді, яғни бала өзі
жақсы игерген ... ... ... ... қызығып, осы жетістіктері үшін
үлкендер мен құрбылары тараынан ... ... көз ... ... ... бір ... ... пен дарын индикаторы
болса, екіншісінен, бағыттаушы нүкте қызметін атқарады.
2.3. Ата-ана тәрбиесі және дене тәрбиесі арқылы кәсіпке бейімдеу
Жасөспірімдерді халықтық ... ... ... бейімдеу
тәрбиесінің де үлесі ұлан-ғасыр. Халық зердесіне үңілсек, ұрпақ тәрбиесі
қай елдің, қай кезеңнің болсын ... ... ... ... Бұл ... ғасырлыр бойы тек халықтың өткен тәжірибесіне сүйенгенде ғана сәтті
шешімін тауып отырған. Ол ... ... ... тілімен,
тарихымен, өнерімен біте қайнасып, тарихи кезеңдер ерекшелігіне, қоғам тану
сатыларына қарай жетіліп, ұрпақтан-ұрпаққа ауысып ... ... ... ... ... ... ... дүние. Ол
тұтастай алғанда жас ұрпақ үшін ... ... ... ... еңбек
қуатының қайнары. Оның ішінде тікелей бала тәрбиесі жөнінде атам заманнан
жиып ... мол ... бар. ... өз ... ең ... ... ұрпаққа күнделікті тұрмыста үйретіп, бала бойына сіңіріп ... ... ... ... ... ... ұрпақ тәрбиелеу үшін
халықтық педагогиканы оқу-тәрбие жұмысына негіз етіп алу ... ... ... ... еңбекке баулу сабақтары үшін халқымыздың
ұлттық ... ... ... ... ... әдіскерлік құрал жоқ болса
да, ... ... өз ... өз ... мүмкіндігі мен жағдайына
байланысты оқушыларға ұлттық дәстүріміз туралы ... ... ... жөн. ... ... бұйымдар жасатқызып оларды ұлттық ою-
өрнектермен әшекейлетіп, осы жасалған заттарды барлық ... ... ... ... пайдалануға болады. Қазақ халқы негізінен төрт-түлік мал
өсірумен айналысқан, мал түрін ірі қараға шаққан. Бұл ... ... ... ... ... шешу арқылы грамматикадан заттық, ... ... ... ... ... бірге 1-3 кластарда
арифметикалық амалдар жөнінде білім-дағдыларын қалыптастыру мақсатында есеп
ойындарын ... ... ... ... бота маң басқан,
Төрт аяғын тең басқан,
Шұнақ құлақ бес ешкі,
Қос-қос лақты қос ешкі,
Төрт қозылы екі қой,
Бәрін бірге ... ... ... Он бір ... бес ... ... бір ешкі,
Екі қоян, үш түлкі,
Таба алмасаң бол күлкі.
(Жиырма төрт)
Немесе ... ... ... ... ... ... 1) Шопан ата ауылына 16 інген, 10 нар бар. Барлығы неше түйе?
(Жиырма алты) Бұл ... ... мәні ... мал ... ... ... еңбек процесінің мәнін, мазмұнын көз алдына
елестете отырып түсінеді. Қазақ халқының ою-өрнектерін, ... ... ... та ... ... ... геометриялық ұғымдарды
түсіндіруге болады. Мыс: ... ... ... т.б.) ... құрақ көрпеше де т.б. ... ... ... қарастырайық.
Соның бірі шаруашылық жұмысына байланысты ... ... ... кейінгі жылдарда түйенің көзін байлап шығыр айдап, егістің
суарылғанын өз көзімізбен көрдік. Бұл ... ... ... 50 жылдардан бастап шығырдың шаруашылық мәні жойылды. Енді бұл
құрылғының өзіндік тарихы бар. Кейбір ... ... ... ... ... ... ... бастаған делінеді. Шығыр ... ... екі ... ... Сол ... өзара тісі болады. Бір
дөңгелекті түйе айналдырады. Сол тіс арқылы екінші үлкен айналысқа ... ... ... ... байланған бірнеше шелектер болады. Осы
айналыста ... суды ... өзі іліп ... ... ... ... егіс ... Еңбек тәрбиесіне байланысты келесі бір құралдың түрі-
ол Өрмек. Ол қазақтың тоқу құралы. Алаша, басқұр, бау, ... ... ... ... ... ... ... құралдар: серу ағаш, күзу
жіп, адырғы, қылыш, мосы, күзу ... күзу ... Үш ... ... төгіп шығады. Мүйіз жасап теру ағашын пайдаланып, ерсі жіппен
қарсы жіптің ... ... ... ... деп ... ... жасаған киіз кілем. Сырмақ ... үшін ... ... ... ... ... етіп киіз басылады. Оның
өрнектеудің үш ... бар. ... ... ... бетін түрлі түсті ... ... бір ... ... болмаса әшекей жіптермен оюлап
өрнектейді. Сырмақ ою-өрнектерінің ... ... ақ, қара ... ... ал
түріне қарай қос мүйіз, тармақты мүйіз, бұғы мүйіз, ... ... тағы ... ... ... ... ... түсті ою-өрнек салынған киіз, үй жиһазы. Ол күзем
жүннен жасалады. Бетіне ақтай немесе қызылға, көкке боялған жүн тартылады.
Текеметтің бұдан ... ... ... ... киіз басумен бірдей. Ол
мынандай жұмыстың бөліктерінен тұрады: 1)Жүн жаю. 2)Шабақтау. 3)Ою ... ... ... 6)Білектеу. 7)Қазандау, қарпу, ұзындалу жұмыстары
жүргізіледі. Ең соңында текеметті жайып, жиегі тегістеп, құрғатады. ... ... ... қос ... ... мүйіз, сыңар мүйіз тағы сол сияқты
болып бөлінеді. Текеметтің көлемі әр түрлі болады.
Енді келесі, малды ұстау, үйрету ... ... ... ... Асау ... ұстауға арналған арқаннан жасалған арнайы ... деп ... ... асау ... ... ... Ол ... Ұзындығы 12-15 құлаш болады. Оның тұзақшасын жасаған да ... ұшын ... ... да, оның ... ұшын шумақтап ұстап лақтырады.
Мойнына бұғалық түскен асау жұлқынып ... тез ... да ... ... ... түседі. Келесі жұмыстың түрі ыссыда малдың сүтін ішу
үшін бие ... Осы ... ... байлау-бие сауу үшін құлынды енесінен бөліп, желіге байлайды.
Құлын желіге әбден отыққан кезде байланады. Осыған ... ... ... сияқты той-домалақ өткізеді, уыз қымыздың алды деп ... дәм ... Бие ... үшін ең ... ... ... Желі шаңы тез ... кетпейтін көгалды, әрі жатқан құлын ... ... ... тартылады. Бос тартылған желі де құлынның оралып
қалуы немесе енесіне ... еміп қоюы ... Желі ... ... ... ... ... қағылады. Жас құлын енесін еміп жатқан кезде,
шошытпай ... ... жөн. ... ... кезде құлынды сауырынан сипап,
қасып, қолға үйретіледі. Үркітпеуге тырысу қажет. Қазақта “бие ... ... ... бар. Бие сауым аралығы 1-2 сағаттан болады. Биеге ... ... ... құлынды тартып алады. Бұндағы мақсат биені иіту
қажет. Енді осы ... ... ... ... ... үшін ... ... түрі бар. Соның бірі-саба.
Саба-қымыз ашытуға және тасуға арналған ыдыс. Ол ... ... ... жасалып, түйенін шудасынан иірілген жіппен тігіледі. Саба
былай жасалады: жидітіп, жүнін қырыққан шикі теріні ... ... ... соң төрт бой етіп ... де, оны ... ... құм ... Кепкеннен
кейін ішіндегі құмын төгіп, ішін түтінмен ыстайды. Сабаның ... мол ... ... ... ... береді. Аузы піспек
сиятындай ғана мөлшерде болады. “Бес ... ... ... ... бар.
Жалпы сабаға 8-10 шелек сүт сияды. 35-40 ... ... ... ... ... еменнен жасалған күбі мен электр піспек қолданылып ... ... Мес ... тағы ... сусын құюға арналған ыдыс. Мес бітеу
сойылған серкенің терісінен жасалады. Бітеу теріні етшелден ажыратып, жүнін
ұстарамен қырып, илеп ыстайды. ... ... ... дем ... тұруы үшін
аузына жілікпен жасалған түтікше ... ... ... бір рет ... ... Келесі құралдың түрі-күбі. Күбі-қымыз, шұбат ашыту
үшін саба ... ... ағаш ... Оны көже ... май ... үшін ... Оның ауыз жағы жіңішкелеу келеді, дөңгелек қақпағында піспек
өтетіндей тесік болады. Күбі ... әр ... әр ... ... ... көбінесе қайыңнан, аршадан, еменнен, жиде ағашынан ... ... бірі ... деп аталады. Келі-келсап-дәнді дақылдарды
түюге, ұнтақтауға арналған ағаштан жасалған құрал. Келі қатты ағаштан ойып
жасалады. Келсаптың ұшы ... басы ... ... ... ... ... қаралау, ақтау үшін, ал тақта келі тарыны жармалау,
ұнтақтау үшін пайдаланады.
Осы еңбек ... ... ... тағы ... ... мәдени
өсімдік ретінде, адам баласы тамақ жасап қорек қылатындары да ... ... ... құмаршық т.б. жатады. Төменде ... ... ... ... ... бала ... соғыстан кейінгі кездерде
құмаршықты басып қуырып, нан ретінде, тары ретінде ауқаттандық. Бұл ... ... Құм ... ... Тамыз-қазан айларында гүлдеп жеміс
береді. Биіктігі 20-100 см. Сабағы түбінен бастап ... ... ... ... ұн және май ... Құм тоқтату үшін де өсіруге
болады. Дене тәрбиесіне байланысты қазақ салтындағы жаугершілік ... ... ... ... ... ... ... үш мағынасы бар. 1)Садақ оғының масағы. Өте ... ... ... өте берік кремний тасынан жасаған жебе 19 ғасырдың І-жартысына
дейін қолданылды. ... ұшы. ... ... ... ... ... бір құралдың түрі-Қорамсақ. Қорамсақ-садақ оғын салып, белге
байлап немесе иыққа асып алатын оқ ... Оны ... ... ... ... екі ... ... таспа тартып, оған садақ жебесін
қатарлай тізеді. Қорамсақты алуға оңай болу үшін қорамсаққа жебенің ... ... ... ... тізіледі. Жырда айтылғандай:
Қорамсаққа қол салды,
Бір салмады мол салды.
Суырып алған қу жебе,
Ұрыспаққа жол салды,-деген шумақтар бар. ... бір ... ... деп ... ... айқаста, шабу, түйреу үшін
қолданылатын қылыш тектес қару. Қылыштан өзгешелігі екі жүзді болады. ... ... ... тартылған сағақ темірі бар. Наркескен болаттан
соғылып, қалың сауытты бұзып өтетін күшті соққыға ... ... ... ... жоғары лауазымды әкімдер ұстады, шайқаста көзге түскен
атақты батырларға сыйға ... ... мұра ... ... балаға
ауысып отырды. Келесі құрал-ҚЫЛЫШ. Қылыш-шабу, шаншуға арналған түзу немесе
имек жүзді, болаттан ... ... ... 6-7 ... болған деген
боолжам бар. Оның ұзындығы 700-900 мм, ені 30-35 мм. ... ... ... ... ... ... ... орта ғасырда қазақ, түркі
халықтары арасында кең тараған. Бес қарудың бірі деп ... ... бір ... ... ... найза, шоқпар
соққысынан, садақ оғынан қорғану үшін қолына ұстайтын қорғаныш құралы.
Жазғы ыстық кезде егіс даласында ... ... ... пана болу ... ... ұғым бар. Енді осы туралы айтпақпыз. Қос-шөп шабу, егін
салу, егін жинау ... ... ... үш ... ... ... от жағатын орны, төбесінде ашылып, жабылатын түндігі болады. Қос
деп кейде белгілі бір кәсіптегі адамдар тобында атайды.
Садақ-аң аулауда, ... ... ... ... жебе ... арналған
қол қаруы. Орта ғасырда садақты оқ-дәрімен ... ... ... ... лақтыруға арналған көне құрал. Түркі халықтары бұл
құралды ертеде жаугершілік кезінде ... ... ... келе
айтарымыз бұл параграфте еңбек, дене тәрбиесіне байланысты бастауыш ... ... ... айттық. Содан кейін қазақтың салт-дәстүріндегі
төрт түлік малға байланысты (бұғалық, бие байлау, саба, мес, ... ... ... (шығыр, өрмек, сырмақ, текемет, келі-келсап, қос,
құмаршық) ... ... ... ... ... қорамсақ,
наркескен, қылыш, қалқан) түсінік бердік. Осы жоғарыда айтылған қандай салт-
дәстүр ... ... ... ... дене ... пайдалану керек болды.
Ал бұның өзі студенттің, оқушының, қазақтың салт, дәстүрін біліп ... ... ... болмасын жүйелі түрде іске асыралса, ... дене ... ... ... ... қорытынды пікір осы.
2.4. Бейнелеу және көркемөнер жасөспірімдердің кәсіпке бейімделуінің
негізгі құралы
Көркемөнердің қазақ ... ... ... ... орны ... алған қазақ халқының мерейі ... ... биік ... ... ... үшін ұлттық мәдениетімізді жаңғыртып,
көркейту қажет. Ұлттық мәдениеттің ауқымы кең. Ол – ең ... ... ... ... ... дамыту, белігілі бір
кәсіпке бейімделу. ... келе ... ... ... ... өнерге баулу – жасөспірімдердің ... ... ... ... ... ... қатарына қосылу үшін
жастарымызға жан-жақты сапалы білім, тәрбие, кәісіп ... ... ... ... ... қалған қазақтың ұлттық өнерінің түрлері өте
көп. Оларға жаңаша талдау жасау қажет. Ұрпақ тәрбиелеуде ... ... ... ... алу ... ... Ұлттық педагогика – ол
халықпен бірге дамып, ... ... ... ... келе ... ... ... арқауы. Ұлттық тәрбиені жастардың бойына сіңіруде,
белігіл ір ... ... ... ... ... ... ... туын желбіретіп, келер ұрпаққа еліміздің еңсесін
түсірмей, оны ары қарай өрлете түсу үшін қоғамға саналы, ... ... ... ... тұрған азаматтарды тәрбиелеу қажет. Оған атсалысу –
аға буынның, ұстаздардың, тәрбиешілердің міндеті. Сондықтан ... ... ... келе ... ... ... ... салт
дәстүр мен ұлттық өнерді үйрету қажет. ... ... ... ... мен ... жете ... ... тәлімнің сыры мен қырын
көркемөнер түрлерін ... ... ... ... Ол үшін ... ... киіз үй, қол өнер түрлерінің, тарихи ескерткіштердің шығу
тарихымен, өнер қайраткерлерінің ... және ... ... қажет.
Қазақ халқын, оның мәдениетін дүние жүзі мойындауы үшін ұлтымызыдң
тілін, дінін, салт-дәстүрін, ... ... ... отырып, ұлттық
мәдениетімізді әлемдік деңгейге көтеру – мемлекет алдындағы ... ... ... ... бай. Олар ... үй ... жүннен мата,
кілем, алаша тоқыды, теріден былғары иледі, ... ... ... Ал ... ... ... оның тілігілу мен өрнектеу тәсілін
және зерлеу, ... ... ... қолөнершілердің шеберлігін
көруге болады.
Сәндік қолданбалы бұйымдары асқан шеберлікпен, төзімділіктің, еңбектің
арқасында орындалды. ... ... көзі – ... ... ... мен ... ғана өсіріп қоймай, оның адамгершілік, дүниеге
көзқарасын қалыптастырып, рухани сезімін байтытады. «Еңбек - өнер ... - өмір ... - ... ... пен өнердің егіз екенін жасөспірімдер
сезінуі қажет. Қазақ ... ер ... тән және қыз ... ... ... ... ... олардың ерекшелігіне тоқталу керек.
Қолөнерді үйретуде халық ... ... зор. ... ... - өсіп келе жатқан жасөспірімдерді халықтың көркемөнеріне ... келе ... ... ... тарихи орыны жоғалтпай, оны
жаңа үлігде, жаңа технологияда орындай отырып, ... ... ... ... ... ... ... өнер мәдениеті
мыңдаған жылдар бойы жиналған өте бай құнды дүниелермен ... ... ... ... барлық жағынан өзіндік орны бар үлкен ... ... ... ... ... ... ... басты
мәселе, оның шығармашылық қабілетін, кәсіпке бейімділігін ... ... ... ... ... отырып ой өрісін кеңейту болып
табылады. Басты міндет ... ... ... ... өзара байланыстыра
өту және еңбекке баулу пәнінде көркемөнерді үйрету арқылы кәсіпке ... ... ... ... ... ... ... пәндерді, соның ішінде әдебиет пәнін оқытуға
зор көңіл бөлініп отырылады. Әдебиеттік оқу пәні ... ... жан ... ... асқақ армандарға ұшқандай бір сезімде ... ... ... ... ... әсер ете ... ... Көркем шығарманың
ерекшелігі де осында. Мұғалім білім беруде әртүрлі оқу ... ... ... ... ... ... ... сабаққа тек тыңдаушы ғана емес,
еңбектенуші, өз ойын жеткізе білуші ретінде қатысса көбірек ... ... ... ... әдістерін қолданып жан-жақты білім беруге, өз ойын
жеткізуге толық ... ... ... ... ... жетері анық. Мұндай
жағдай әсіресе көркем шығарманы оқытуда өте пайдалы. ... ... ... ... ... жеткізіп таныстыру шығармаға түпкілікті
талдау жасауға жағдай жасайды. ... ... ... ... ... ... ... кешегі мен бүгінгі өмірі суреттеледі. Көркем
шығармаларда адамды ... ... ... ... ... әсемдік
әлеміне жетелейтін бір сезім күштері бар. Сондықтан да біз оларды ерекше
бағалап осы сезімдерге бөлене ... ... ... ... осы негізде
өз ойларын қалыптастыруға жетелеуіміз керек. Қ. Бітібаева көркем шығарманы
оқыту ... ... ...... ... ... көркем мәтінмен
жұмыс істей отырып, олардың ойлануына, толғануына, пікір айтуына ықпал ету;
көркем шығармаға деген ... , ... ... ... ... ... ... жолымен білдіру емес, ондай інжу-маржанды
оқушының мәтінінен өзіне таптырту”.(7;156 ) Біз тек ... ... рөл ... ... ... ... шығарманың мазмұнына кіріп, жан-
жақты өз ойларымызды айтып ... ... ... ... ... де зор ... жасаған болар едік.
Көркем шығарманы әдеби - теориялық талдау жасау ... ... ... ... ... идея, сюжеттік-композициялық
құрылым, образдар жүйесі, шығарманың тілі, сөз өнерінің
көркемдегіш құралдарын меңгерту - білім беру нысанын құрайды.
Өскелең ұрпақтың ... ... ... ... ... ... әдеби бейнелерді ойластырудың арқасында жүзеге
асады. ... ... ... ... ... жақындастырудың маңызы
зор. Бұл әрекетте әдеби шығарманың эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... да бір оқиғаның эстетикалық
тартымдылығы - ... ... оң ... ... ... ... Мұның
әсіресе бастауыш сынып оқушылары үшін маңызы ерекше.
Әдебиет - сөз өнері. ... ... ... ... ғана
балаларды эстетикалық ... ... оның ... ... оятады. Қазақ халқының әдебиеті мен өнері, мәдени шаралар
балаларға эстетикалық ... ... бір ... Нағыз әсем өнер ғана адам
жанына рухани азық болады, адамның адамгершілік сезімін ... ... ... ... ... ... оның адамгешілік ұстанымы
қалыптасады. Бұл оның тұлғасының қалыптасуына ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде өмір сүрмесін азық-
түліксіз, киім-кешексіз күн кеше алмайды.Сол себептен адамдар ерте кезден
–ақ өмір сүру ... үшін ... ... тек ... ету арқылы ғана
игілікке асыратындығын түсінген. Еңбек - адам ... ... ... ... ... ... ету ... адам өзіне, өмір
сүріп отырған қоғамына ... ... және ... ... ... ... ... т.б./ қасиеттерін біртіндеп қалыптастырып отырады.
Жас ұрпақты білімді,еңбекке төзімді етіп ... ... ... ... ... ... мектептің басты ... ... және ... дау туғызбайды. Бастауыш мектепте
оқытылатын әдебиеттік оқу пәні ... ... ... ... ... назарда ұстайды. 2-сыныптың ана тілі оқулығында бір бөлім
“Еңбек түбі-береке”деп аталады .Бұл ... ... ... еңбексүйгіш, еңбекқор ұғымдарына қарама-қарсы мәнді
еріншектік, жалқаулық сияқты жаман қасиеттерден аулақ ... ... ... ел көгерер, М.Дулатов. Байлық ).
1.Оқушылардың өзіне-өзі қызмет етуге, отбасындағы еңбекке баулу (Қ.Мырза
Әли.Жұмыстың жылуы).
2.Мол ... ... егін ... ... келе ... ... ... мағлұмат беру, мал күтіміне байланысты рәсімдер,бұйымдардың
жасалу жолымен таныстыру, киіз үй ... ... үй ... ... ... ... ... бағдар
беру,оқушыларды қолөнер жұмыстарына баулу, ұсталық, зергерлік ... ... ... және оларды пайдалана білуге үйрету сияқты
маңызды міндеттерді басшылыққа алады.
3.Балаларын ерте ... ... ... түрлі өнер бұйымдарын жасауға
баулыған қазақ жұрты көркемдікке, талғампаздыққа, өнер ... ... асыл ... көз ... ... дағдыландырған.Еңбек
тәрбиесі-адам өмірі дамуының басты құралы. А.Г.Ковалевтің бастауыш сынып
оқушыларын көркем шығармалар арқылы ... ... ... ... өткізу жөніндегі қағидаларын былайша нақтылауға
болады:
А) Оқыған көркем шығарма бойынша өтілетін ... ... ... сынып жасындағы оқушыға ұғынықты болуы тиіс/ дерексіз ұғымдармен,
күрделі пайымдаудармен жүктемені көбейтуге болмайды.
Б) Әңгімелесуді әдеби шығармалардан алынған ... ... ... ... ... ... ... адамгершілік мәселесінің қойылуы мен шешілуіне
назар аударту, моральдық мәнін ашу.
Д) ... ... ... жан - ... ... ... ... қайырымдылық, әділдік, шыншылдық сияқты қасиет сапаларының
ара қатысын, оларды заман рухына, ұлттық мінезге сай бейнелеп көрсету.
Г) Әдеби шығарманың ... ашық және әсер ... ... ... өсіп келе ... ұрпағын ойлы да іскер,
жігерлі де батыл, өзіне-өзі сенімді, интеллектуадық ... ... ... ... азамат етіп, белгілі бір кәсіп иесі болуға
тәрбиелеуде ... ... орны ... Тәрбиенің сан-салалы,
күрделі мәселелеріне терең ... ... ... тұрмыста
кездесетін дағдылар арқылы баланың жан-дүниесіне әсер ... ... ... ... ... ... Бастауыш саты-білім, дағды,
іскерліктің, қалыптасуының бастамасы ... ... ... жеке бас қасиеттері, оның ... ... ... ... тәрбие мен бастауыш сыныптарда
жүзеге аспақ. ... ... ... мен ... ... ... ... ашылар кезі. Бастауыш
мектептің негізгі міндеті – жеке тұлға дамытып, оның ... ... ету, ... ... ... нығайту, іскерлігі мен дүниетанымын
қалыптастыру, оқуға деген қызығушылығын оятып, ынтасын арттыру, осылардың
нәтижесінде кәсіпке ... ... ... ... осы ... ... ... тұлға –ұстаз. Бала жаны жаңалыққа құмар, ... ... ... ... ... тырысатын болғандықтан, бастауыш сынып
мұғалімі олардың осы талпынысын дамытып, ... ... ... ... талғамы бар білімді тұлғаны тәрбиелеп шығарауы тиіс.
М.Жұмабаев ... ... ...... дәл ... етіп шығару емес. Келешек өз заманына ... ... ... ... ... ... ... Қазіргідей ақпарат ағымы жаулап ... ... ... табиғатына әсер ететін орта барда, жасөспірімдердің
бойына ұлттық рух дарыту, сол ... ... ... ... ... ... етеді.
Оқыту мен тәрбиелеу үрдісінде оқушының кәсіпке бейімділік
қасиеттерін дамытып, ... ... ... ... ... ... ... ортайып, оқушы санасын шым-шытырық оқиғалы
шетел фильмдері мен комьпютерлік ойындар улап жатқанда оқушылардың ... ... мен ... ... ... қалыптастыру керек деген
сұрақ әрбір мұғалімді толғандырары анық.
Ең бірінші оқушы фантазиясын жетілдіру керек. ... ... ... ... ... Бала ... терең әрі бай болуы
үшін жанды суреттеулердің көп болуы ... Адам ... ... ... ... да ... бай ... адамның сезімдері әр түрлі нәрседен оянымпаз ... ... ... сұлу суреттен, біреудің поэзиядан. Исскуствоның әйтеуір
бір түрінен ләззат алмайтын, ... ... адам ... (6) ... ішінде сөз өнерінің, көркем қоленрдің орны ... ... ... ... халық ауыз әдебиетінің барлық нұсқаларымен
танысады. Бала ұлттық рухани уызға жарып өсуі керек. Рухани уыз-халық ... ... ... халқымыз “баланы жастан”, “жасыңда алған білімің тайға ... деп дөп ... дәл ... ғой. Сәби ... ... ... қалып өскен баланы оқыту да оңай, оның қаны мен жаны нағыз қазақ
болып өседі.
Бастауыш сынып оқушылары сыртқы ... ... ... ... ... ... бәрін ақиқат деп сенеді. Сондықтан ... ... ... беру ... ... ... ... босқа жіберуге болмайды. К.Д.Ушинский “жас баланы жақсы істі,
жақсы сезімді, жақсы ойды сүюге ... ... ... ғана жақсы” деген
болатын. Балалар адамдардың мінез – құлқын, іс - әрекетін, қылықтарының
себептерін түсіне білуге, жақсының жақсылығын сезе ... ... ... ... ... ... бала ... балаларға сапалы білім беруге
айырықша назар аударылып отырғаны мәлім. Әсіресе ... ... беру ... ... мен ... ... аса
зор көңіл бөлініп отыр. Қазіргі талап бойынша баланы басты ... ... жаңа буын ... ... ... ... әр ... ізденісті талап ету орынды және заңды. Жасөспірімдермен
үнемі іс-тәжірибелік жұмыстарды дұрыс ... ... ... ... ... ... ... өз орнын табуға бағыттаймыз.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасы мәдени-этикалық білім беру тұжырымдамасы,
“Егемен Қазақстан”, 1996 ж. 7 ... ... ... ... ... “Қазақстан мектебі” журналдары. 2002-2005.
4. Байтұрсынов А. “Ақ ... ... ... Ж. ... “Рауан.”1995.
6. Жұмабаев М. Педагогика.
7. Бітібаева Қ. Әдебиетті оқыту ... ... ... ... Ж. ... ... 1990.
9. Ұзақбаева С. Балаларға эстетикалық тәрбие ... ... ... ... Ш. ... Семей. 2004.
11. Әбенбаев, Құдиярова А, Әбиев. Педагогика. Ж.Астана.2003.
12. Салқынбай А, Көккөзова М. “Әдіскер тағылымы” Алматы.1990.
13. ... ... С ... ... ... Қ. ... теориясы. Алматы.1986.
15. Болдырев Н.И. Класс жетекшісі. Алматы. 1987.
16. ... Ә., ... Б., ... ... ... ... ... мәселелері. Алматы. 1985.
17. Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазақ ... ... ... ... В.М. ... ... өзін-өзі басқаруы. Алматы. 1978.
19. Нұрғалиева Г. Оқыту әдістері. ... ... ... ... ... ... ... Т. Шығарманың көркем айшықтарын таныту. Алматы.
“Рауан”1992.
22. “Қазақ тілі мен ... ... ... С. ... ... кітап оқыту
методикасы.Алматы.1979.
24. Лейтес Н. Судьба вундеркиндов. // ... и ... 1990, №12 ... ... К. Бастауыш мектепте ... оқу ... ... ... В.П. ... гениальности. Москва, Знание, 1991г. 83с.
27. Клименко В.В. Психологические тесты таланта. Харьков, Фолио, 1996г.
34с.
28. Жексенбаева Ү.Б. ... ... ... Алматы,
Радиал, 2005 39б.
29. Воспитание познавательной активности учащихся в процессе внекласной
работы. Алма-Ата, мектеп, 1984жг. 233б.
30. ... Б.Т. ... ... ... ... Москва,
Искусство, 1985г. 43с.
31. Қалиев С., Оразаев М.,Смайлова М.Қазақ халқының салт-дәстүрлері.
Алматы. “Рауан” 1994.
32. Каштанбекова Р. Мақал-мәтелдерді ... ... ... ... ... Ө. ... мақал-мәтелдері. Алматы.”Ана тілі”1993.
34. Мұқанов М. Жас және педагогикалық ... ... М. ... ... сөз. Алматы. “Рауан” 1994.
36. ... Б., ... Ә. Оқу ... ... ... ... К.,Халитова І. Абай ... және ... ... ... ... М. Бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... ... М. Жас ... және ... психология. Алматы.
“Мектеп” 1982.
ҚОСЫМША
Әр дәуірдің өзінің бет-бедері болады. Ал оның-бет-бедері адамдар.
Ендеше ... ... ... кең, жаны жайсаң болуы керек. Жаңа
дәуірден жұмысқа ... ... ... сол ... ... ... майталман маман екеніңізді көрсете білуіңіз қажет. Төменде
студенттердің әдіскерлік даярлығын ... ... ... қосымша
материалды жариялап отырмыз. Сыныпта ертеңгілікті өткізді
Ертеңгіліктің тақырыбы, мақсаты:
“Әкем, шешем және мен”
Оқушыларды халықтық салт-дәстүрмен таныстырып, өз ... ... ... ... ... ... ... зергелік бұйымдары ұлттық аспаптар “Қазақ халқының
қолөнері” атты кітап, “Шаңырақ” энциклопедиясы, “Ақ сандық, Көк ... кеші ... т.б. ... ... ... Класта “Адай күйі” жайлап естіліп тұрды.
Бастаушы Жұбан Молдағалиевтің “Мен қазақпын” өлеңін ... ... ... соң оған ... ... ... ... Ол үшін оқушыларға
сұрақтар қойылды. Ертеңгілік тақырыбы, мақсаты хабарланды. Ертеңгілікті
одан әрі ... ... ... ата –аналармен бірге халық ... ... ... ... кейіпкерлерімізді шақырғанбыз.
Енді осы кейіпкерлерімізге сөз береміз:
Жиренше: -О, жарандар!
Тойларын бақты болсын,
Достығымыз берік болсын
Білім, өнер ... ... ... ... ... ... салтыңды елім,
Мереке басы болсын берекенің,
Игі еңбектің жемісін бәрің жегің.
Алдар көсе: Мен ... ... адал ... талай серік боп.
Жаманды талай алдадым.
Тазша бала: Туа сала атандым Тазша бала,
Мендей аңқау болмас-ау басқа бала,
“Дәстүрлі той ... ... ... ... желдірттім жаста болса.
1-бастауыш: Жоғару шық қонақтар,
Келіп тұрған алыстан.
“Жақсылық жеңсінші” деп.
Жан аямай алысқан.
2-бастауыш: Сіздердің әділ істерің,
Ғасырлар бойы тынбайды.
Аңыз-дастан. Жырлардан,
Жастар оқып тыңдайды.
Ертеңгілікті ... ... ... ... әділ ... ... қосылып: Тыңдаңыздар, тыңдаңыздар,
Той дабылын қағып тұрған.
Мұнда біз бар, Естімеген естілік,
Тыңдамаған тыңдалық,
Ал, достар, Жарысқа кәне, шығалдық.
Осы ... ... ... ... ... ... ұраны: “Салт-дәстүрімізді қастерлеп сақтаймыз”
“Құлагер” командасының ұраны: “Ата-бабамыздың өнерін, ... ... ... ... әр ... ... сұрақтарына жауап берді. Бір
команда сұраққа дайындалып болғанша, ... ... ... ... ... ... ҚОЙЫЛҒАН СҰРАҚТАР:
1. Малдың он екі мүшесін атаңыз.
2. Қай мүшелер қандай ... ... ... әнін ... “Ақтабан шұбырынды, алқа қол сұлама” деген өлең ... ... ... “Жал-жая” қалай жасалады?
6. Ежегей қалай жасалады?
7. Адай күйі кімдікі?
8. Ат әбзелдерін ... Үй ... ... Бала ... жөнінде қандай халық нақылдарын, сөздерді білесіз?
11. Өтірік өлең айтып беріңіз.
12. ... ... ... ... ... ... ... қандай шешендерді болған?
15. Шекпен қалай жасалады?
16. Ұлттық ойындарды атаңыз?
17. Бесік әлдиін айтып ... ... ... ... ... ... ... туыстық сөздерін атап шық.
2. Өтірік өлең айтып бер.
3. Қазақтың ... ... ... ... ол ... жасалады?
4. Халық ауыз әдебиетінің қай кейіпкері ұнайды? Неліктен?
5. Төрт түлікті төлдерімен ата.
6. Киіз үй ... ... ... ... ... жазба ақыны кім? Оның бір өлеңін жатқа айт.
8. Жаңылтпаш ... ... ... ... ағартушысын ата.
10. Қазақтың тілек өлеңдерін білесің бе?
КОНКУРСТЫҚ ӨНЕРЛЕР:
Ата-аналарға:
1. Айтыс өнері
2. Терме жарысы.
3. Қазақтың ... ... ... киім ... ... тағамдар жарысы.
6. Ұршық иіру, Жіп түю жарысы.
Оқушыларға:
1. Ілгек қадау.
2. Өрік өрме.
3. Айтыс, терме жарыстары.
4. Қазақтың ұлттық ... ... ... ... ... ... тарту” ойынының мазмұны: Әр командыда ... адам ... ... ... екі топ арқан тартысады, қай жағы орталық сызықтан
бұрын тартып әкетсе, сол ұтады, бәйге алады.
“Орамал тастамақ” ойынының мазмұны. ... ... ... ... ... алып ... де біреуінің астына салады. Сол кісі ... ... әрі ... жалғау керек. Ол сезбей қалса, құнтартады, өнер
көрсетеді. Ертеңгілік соңында ата-аналар ... ... ... ... ... ... Содан кейін әділ қазылар алқасының төрағасы
қорытынды айтып ертеңгілікті аяқтады. Ертеңгілікті дайындауда: қолданылған
әдебиеттер: “бастауыш ... ... ... ... ... көк сандық”, “Мектеп кеші көңілді” атты кітаптар.
Атыраулық әдіскер Ғ.Сұлтанова “Мәсіні” қазақтың ұлттық киімі, “Ұршық”,
“Сықырлауық” тақырыбына бүлдіршіндермен ... ... ... ... барысы: Балаларға аяқ киімін бір түрі-Мәсі ... ... ... ... ... оны кім ... туралы түсініктерін молайту.
Мәсінің пайдасы қандай екенінің түсіндіру. Әдіскерлер жұмыс: ... ... ... ... ... ... ... Жаңа сөздер: қоныш,
ұлтан, былғары, құрым. ... ... ... ... әр ... қиылып алынған мәсінің ою-өрнектері. Сабақтың барысы: Кіріспе.
-Балалар өткен сабақта не өттік?
-Ұлттық ою-өрнектермен таныстық.
-Оюдың қандай түрлерін білесіңдер?
-Қошқар мүйіз, құс ... ... ... ... ... ... ... тақтаға ілінеді)
-Кім мәсіні көрді? Қайдан көрді?
-Мәсіні кімдер киеді?
-Суреттегің мәсі немен өрнектеледі?
-Ою қалай аталады? Тәрбиеші қолыгна ... ... ... ... ... мәсі, былғарыдан, құрымнан жасалады деп ... да мәсі ... ... келеді. Мұнау мәсінің қонышы деп ... ... ... ... –Балалар сендер білесіңдер ма? Мәсіні аналарамыз,
мамаларымыз, әжелеріміз, тіпті ... ... Мәсі әрі ... ... аяқ киім. Мәсі тазалық үші аса қымбат. Қарандар, мен қазір сендреге
қағаздан қиып алынған мәсінің пішіні беремін, Оны ... ... ... ... ... ... ол сендердің мамаларыңға,
апаларыңға, әжелеріне, арналған деп ... ... ... ... кім әдімі өрнектеген, оюлар дұрыс орналастырылған ба?
-Айнұр, сен қандай оюды қиып ... ... ... ... оюын неге ... ... біз бүгін не деп аталатын ұлттық киіммен таныстық?
-Мәсі.
-Мәсі неден ... ... мен ... кім ... ... ... Оның ... пайдасы бар?
-Мәсіні кімдер киеді деп ойлайсыңдар?
-Деген сұрақ-жауап арқылы сабақ аяқталады.
Сабақтың тақырыбы: “Ұршық” (қазақтың ... ... ... үй ... ... құрал-жабдықтары туралы
мәлімет беру. Балаларды ұршықпен таныстыру. Жаңа сөздер: сабы, мұрындық,
саптау, ... ... ... құралдар: ұршық, жүн. Әдіскерлік тәсіл:
әңгімелеу, ... ... ... ... ... Балалар менің қолымдағы
не екенін білесіңдер ме? (Білетін балалар жауап береді) – Бұл ... ... Ол ... иіру үшін ... ... үш ... ... (басы, сабын,
мұрындық) Сабын ағаштан жасайды, басын тастан қашап не қорғасынан ... Ал ... бас жақ ұшы ... ... ... Жіп
ауырланғанда сынып кетпеу үшін мұрындық қатты ағаштан ... ... ... азғантай жүн бұл жүнді мұрындыққаорай, ұрышқты аяққа
сүйкеп, айналдыра ... иіре ... ... жіп ... ... –Балалар ұршықтың бөліктерін кім атап береді? –Иірілген жіптен
нелер тоқуға болады? –Мына ... ... ... ... ... ... апа, әкелеріне көмектесесіңдер. (балалар жүнді түтіп жатығады) Сабаққа
жақсы қатысқан адамдар ... ... ... ... ... ... киіз үйдің сықырлауығы не қызмет атқаратыны
туралы оүсінік беру. Жаңа сөздер: сықырлауық, табалдырық, маңдайша, ... ... киіз үй ... ... ... ... қылқалам.
Әдіскерлік тәсіл көрсету, әңгімелеу, сұрақ, жауап. Сабақтың барысы: балалар
біз өткен сабақта немен таңыстық? ... ... киіз үй деп ... ... ... ... айтасыңдар. Біз өткен сабақта киіз үймен таныстық.
Оның бөліктерін, яғни “Сүйектерін” кім атайды?
-Шаңырақ, кереге, ... оның ... ... Ол ... деп аталады.
“Сықырлауық” – керегенің шеңберін қосатын, киіз үйге кіріп шығатын ... ... пен ... және ... ... құралады. Қос босаға мен
маңдайшабын өрнектермен әшекейлейді. –Балалар табалдырық ... ... ... одан атап ... ал ... ... ... жоғары
жағында. Есіктің босағалары қарама-қарсы орналасады, кереге босаға баумен
бекітіледі. Есік ортасынан екі жаққа ... ... ... есік ... ... ... ... қағазға киіз үйдің есігін, яғни
сықырлауықты салыңдар, сосын ... мен ... ... ... ... ... орындап болған соң) –бабалар киіз,
үйдің есігі қалай ... –Ол ... ... ... не үшін
керек? –Деген сұрауларға балалардың берген жауабын сабақ аяқталады. Сұрақ-
жауапқа белсеңе қатысқан балалар мадақталады.
“Халық мұрасы” атты ... ... ... 4 курс студенті
М.Қосымбаев) ҚАТЫСУШЫЛАР: Атасы (Кенжебаев Е.). Әжесі: (Есениязова К.).
Немерелері, ... ... ... ... ... әке. ... салт-
дәстүрлер: бесік жыры, айтыс, асық ойының таныстыру. Үлкендерді сыйлауға,
әдет-ғұрыпты сақтауға ... ... ... ... тәрбиесіне
баулу. Көрнекілігі: Киіз үй көрінісі, шымдылық, ... күй ... ... домбыра, “Ақ серек, көк серек” кітабы. Класс іші ... ... ... ұстаздар, ата-аналар! 70 жыл тоқырау заманында
өмір сүріп, ... ... ... ... де болады. Бірақ соңғы жылдары
жариялылық арқасында “өшкеніміз қайта ... ... ... тіріліп”
ұмытқалған дәстүрімізді жаңғыртып жатырмыз. Соның куәсі ретінде ... ... ... ... ... ... ... отырмыз. Жұмағұлов А.
“ата-баба салт дәстүрлері” әнін орындайды. Көрініс: ... шал, ... үй ... ... ... шай ... Бір кезде бесіктегі бала
жылайды. Атасы: -келінжан, бала оянды ғой ... ... ... ғой ... ... іше ... ... кетеді) Келін бесікке жақындап.
“Бесік жырын” ... ... ... ... әй ... әй ... ... жат бөпем,
Жілік шағып берейін,
Байқұтанның құйрығын
Жіпке тізіп берейін…..
Осы кезде даладан екінші немересі келіп:-Ата-даладағы балалар асық
ойнап жатыр. Мен ... ... ... ... ... үйретші, қалай
ойнайды. –Атасы:-Бар, алып келе ғой асықтарыңды. Балаға асық ойнауды
үйретеді. Бала ... ... ... ... ... ... ... шай құяды.
Атасы ас ішіп болғаннан кейін, ас қайырады.
–Асқа берекет,
Адамға қанағат,
Күллі пәледен аманат,
Аумин!
Жатар кезеде барлық жанұя мүшелері ... ... қыз бен ... ... ... айтуды өтінеді. -Әжетайымыз, ертегі айтшы. ӘЖЕСІ:
-Мен сендерге құлындарым, Ыбырай атыңыздың “Әке мен бала” әңгімесін ... ... ... ... екі ... ... мен бала” әңгімесін
көрсетеді. Әкесімен баласы келе жатып, ... ... ... ... ... ана тағаны көтере қойшы. Баласы ерніп тағаны алмайды. Әкесі тағаны
еңкейіп алып, қалтасына салып жүре береді. ... ... ... шиелерді
көтеріп алып, аузына салады. Сонда әкесі: -көтердің бе, балам, жаңа бір ... ... ... ... ... енді міне оның ... он ... шиені жеп келесің. Баласы ұялады.
Әңгімені айтып болғанша немерелері ұйықтап кетеді. Енесі: келінжан
ертең шілдехана тойы ғой бәрі әзір ме? ... -Иә, бәрі ... күн: Ата, әже ... келе ... Шашу ... Қонақтарды
қарсы алады. Үйге кіріп, дастарханнан дәм татады. Қымыз ішеді. Енді ... ... ... Баланың атына жақсы-жақсы тілектер айтылады.
-Бауы берік болсын! Ер азамат болып өссің. Денсаулығы ... ... ... Абдулқасымова С. Мамбетсапаева Г, Жұмағалиева А.
-Керемет! Өркенің өссің! Бәркелді! Ән “шашбаулым” ... ... ... ... ақындарымыз қайда? Кәне, айтысқа шығындар?
Қыз бен жігіт ... Үш қыз бен үш ер бала ... ... ... ... ... ... бұлғайды.
Шақырғанға келмесең,
Көк шешек деп қарғайды.
Қыз бала: Шақырғанға бармаймын.
Кәмпитімнен бермеймін…
-Ой, бәрекелді! Көп ... ... ... ... ... ... ... тойға Қожанасыр келе жатады. Соны жұрт көріп. –Оу, ... өзі келе ... Мен ол ... ше ... ... ... ... оқушы Қожанасыр болып киініп келеді) ... келе ... ... ... ... ... айна ... екені есіне түсіп, еңкейе бергенде
айнадан өз бейнесін көреді. –Тақсыр, кешіріңіз, айна ... ме еді? ... ... Жұрт ду ... Осы ... ... да ... Қожеке! Төрлетңіз! Деп үйге ... Бәрі ... үйге ... Тәрбиеде адамгершілікке тәрбиелеудің эстетикалық
сипаты жағынан алғанда ең әуелі бала сәлемдесуден ... ... ... ... ... яғни ... ... бойынша тәрбиелеген кезде,
балаға үлкенді сыйлау, ... ... ... ... кеңпейіл болуға тәрбиелеу
керек. Біздің қазіргі кезде өткізген тәрбие ... ... ... ... ... ... Мысалы: Бүгінгі өткен тәрбие
сағатымыз кішкентай баланың тұсау кесу рәсімін көрсетеміз-дейді. ... Г.М. ... ... ... ... ... айту, шашу, байғазы,
тілектер туралы кеңінен түсінік береміз. Үлкенді сыйлау көрсету.
(Мыс: үлкеннің атын ... ... ... дәу ата) ... ... киіз үй ... Екі кереге құрылған, керегеге түскиіз ілінген.
Үй ішінде ата, әже, ... ... ... ... ... ... кесуін айтады. Шал көрші ауылға тұсау кесу ... ... ... ... ... керекті құралдарды дайындайды дастархан жасау рәсімін
көрсетеді. Кемпірі: атасы-ау осы кенжемнің тұсау берік болсын деп, көрші
ауылдан ... ... ... ... ... ... Жүрісі
ширақ, пысық, ауыл сыйлаған келін ғой. Атасы: өзін біл, сенікі де ... ... ... ... ғой. Апа ... келе жатыр. Осы
кезде шашуын шашып, 2-3 кемпір, келіндер, ... шал ... Әже: Үйге ... ... ... ... Әже: ... қайнаға кенжемнің тұсауын
кесуді сенін келініне ... деп ... ... Ә, мейлін,
(дастарханға отырады, шай ішілп болады) Әже: келін, ... ... ... ... алып ... ... ... қазақ киімі болуы керек. Әжей ақ
білекеке тұсау кесуді тапсырылады. Қыз келіншек баланың екі жағынан ... ақ ... ... ... кесі ... ... Ақ ... келін: Ал әже
немереңіз жүрісі ширақ болсын, әр уақытта жолы болсын, өмірде сүрінбесің!
Қадамы құтты болсын! ... ... ... ... ... деп ... телпек кигізеді. Бақташы қанағаға: Құтты болсын! Мен ... ... ... шабысы ұзақ болсын! Келіндер баланы қаз басып жүргізеді.
-Қаз-қаз ... қаз ... ... мәз, ... ... ... ал, айналайын сау бол, өркенің өссің! Жапырағың жайылсың! Мынау
саған еңбегіне орамал. (Ақбілектің иығына мата ... ... Тәй, ... тәй ... келе ғой ботам. (кемпір, келіндер байғазы ... ... ... шашу шашады.) Көрші ауылдан келген ата бата береді: “Бәрі
қолдарын ... ... ... ... жай ... ... бай ... қой болсын.
Шайнағаның май болсын.
Азын-аулақ дәулетін,
Күнде өзіне той болсын.
Тәңір берген нәсібен, тепкілесең, кетпесің
Желінің ол шеті мен бұл ... оқ ... ... ... ... ... беттесің,
Кең пейіл берсін!
АУМИН!
Білім мен тәрбие егіз. Олай болса бүгінгі мектепте жасөспірімдерге
білім беріп, ұлттық тәрбие ... ... ... ... ... бұлағы-халықтың педагогика. Халықтық педагогиканың негізгі көздеген
мақсаты: өзінің бай тарихы тәжірибесіне ... ... ... ... ... білім машықтарын меңгеруге, үйелмен ауыл-аймақтың елінің ар-
намысын қорғауға баулып ізгі ... ... ... ... ... ... қабілетін дамыту.
Көркем шығаманы оқыту әдістемесі.
Сабақтың мақсаты: Оқушыларды шығармамен таныстыру, көркем шығармаға
қызығушылықтарын арттыру, түсініп ... оқу ... ... ... ... ... мінез-қылықтың дағдыларын сіңіру, әдептілікке, еңбек
сүйгіштікке баулу, жағымсыз ... ... ... ... нанды
қастерлеуге үйрету.
Сабақтың барысы.
1. Ұйымдастыру кезеңі. Үй жұмысын тексеру. Кәрім Сауғабаевтың ... ... ... әр ... ... мәнерлей оқи отырып, ... ... ... өздері бір-біріне сұрақтар қояды;1
ә) ақын нанды неге қадірлеп, қастерлеп үнемдеп ұстаңдар дейді? Мына
жолдарда ақын не ... Нан - ... ... үйде ... ... ... жазып келу керек еді, соны оқыту.
Бір дән жатса, еңкейіңдер, ... ... ... ... ... “Нан туралы аңыз” – мазмұнын айту, балалардың есіне ел ... ... ... жөнінде оқыған шығарманы есіне түсіру “Алғашқы
көмек”, Бәдел Тұрсынбаев;
г) өлеңнен ... ... ... ... ... ... оқу. ... тер төгіп, еңбектеніп қана табамыз. Еріншек, жалқау адам нанын таба
ала ма?
Осы жерде қандай ертегіні еске түсіруге болады?
Еңбек ... ... ... ...... ... Мақалдың сыңарын тауып, оқу, мағынасын
ашу.
2. Сөзжұмбақ.
| | | | | | ... |Е |М |Е |Р |Е ... Венн ... ... ... ... ... айтқызу.
VІІ. Үйге тапсырма.
3. “Қолғабыс” әңгімесін оқып келу.
4. Өзің ата-анаңа қандай қолғабыс тигізіп жүрсің?
VІІІ. Білімдерін ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаһандану туралы ақпарат5 бет
Жергілікті есептеу торабы42 бет
Жергілікті есептеу торабын жобалау37 бет
Компьютерлік желіні жобалау110 бет
Эссе-шығарма «саяси процесс»5 бет
Қазақстан Ұлы Отан Соғысы жылдарында. Қазақстан экономикасын соғысқа бейімдеуі және қайта құруы14 бет
“Жергілікті есептеу желілерін жобалау”33 бет
Бастауыш сынып жасындағылардың ерекшеліктері мен дамуы6 бет
Жоғарғы оқу орындарындағы оқу процесiнде әлеуметтiк педагог тұлғасын қалыптастыру мәселелерi4 бет
Суицид және жасөспірім5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь