Қоғамның даму саясатының басқару жүйесінің тиімділігін арттыру

Кіріспе

1 ҚОҒАМНЫҢ ДАМУ САЯСАТЫНЫҢ БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ

1.1. Қоғамның дамуының негізгі шарттары, экономикалық даму факторлары мен типтері және оның ерекшеліктері
1.2. Экономикалық қызметтің қозғаушы факторларын жүзеге асырудағы әлеуметтік . экономикалық тенденциялардың мәні мен түрлері
1.3. ХХІ ғасырдың қарсыңындағы Қазақстан Республикасынының әлеуметтік.экономикалық саясаты

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК .ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІН РЕТТЕУ ЖӘНЕ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЖОСПАРЛАУДЫ ТАЛДАУ
2.1 2010 . 2014 жылдары даму факторлары мен жағдайлары
2.2 Елдің 2010 . 2014 жылдарға арналған экономикалық саясаты және әлеуметтік.экономикалық даму болжамы
2.3 Макроэкономикалық тәуекелдер және ден қою тетіктері
2.4 Бюджет.салық саясатының негізгі бағыттары

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ МЕН СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЖОСПАРЛАУ
3.1 Қазақстан Республикасының Президентінің 2013 жылғы жолдауына шешімін табу мәселелер мен ұсыныстар
3.2 Әлеуметтік саладағы мәселелерді орындау мен дамудың негізгі бағыттары

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Өткен ХХ ғасыр барысында Қазақстанның әлеуметтк – экономикалық дамуының негізгі үдерістерінің бірі кенттену болып табылады.
Елдің 2010 – 2014 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы (бұдан әрі – Әлеуметтік-экономикалық даму болжамы) Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 желтоқсандағы № 95-IV Бюджет кодексіне сәйкес әзірленді.
Әлеуметтік-экономикалық даму болжамы макроэкономикалық көрсеткіштердің және әлеуметтік параметрлердің болжамдарын, Қазақстан Республикасының бес жылдық кезеңге арналған әлеуметтік-экономикалық даму үрдістері мен басымдықтарын, салық-бюджет саясатының негізгі бағыттарын, мемлекеттік және республикалық бюджеттердің, Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының, Қазақстан Республикасының шоғырландырылған бюджетінің болжамдарын, сондай-ақ 2010 – 2012 жылдарға арналған республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бойынша болжанатын шығыстардың көлемін құрайды.
Әлеуметтік-экономикалық даму және бюджет параметрлерінің болжамы орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың Стратегиялық жоспарларын және 2010 – 2012 жылдарға арналған республикалық және жергілікті бюджеттерді әзірлеуге негіз болып табылады.
Жоғарыда айтылған мәселелердің бәрі дипломның ең алдымен болжамдық аспектісінің маңыздылығын көрсетеді.
Осылайша, жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, біз зерттелініп отырған мәселенің ғылыми және тәжірибелік маңызының зор екенін, сондай-ақ бүгінгі таңда өзекті екенін айта аламыз.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Мәселені зерттеудің қаншалықты пысықталғанын қарастырудан бұрын келесі өте маңызды жайтқа назар аударғымыз келеді. Қазақстанның экономикалық және демографиялық даму мәселелері, олардың қоныстау жүйесіндегі рөлінің маңыздылығы жайлы кеңес ғалымдарының көптеген жұмыстарында қарастырылған.
Кеңес Одағында кенттеуне географиялық, экономикалық, демографиялық, сәулеттік, экологиялық, социологиялық және басқа да тұрғыда зерттелді. Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық дамуы бойынша ғалымдар да қарастырған.
Бұл мәселені Ю. Л. Пивоваров, Б. С. Хорев, Г. М. Лаполардың жалпы еңбектері орасан зор үлес қосты. Географиялық және қоныстану аспектілеріне көп көңіл бөлген олар қазіргі заман кенттену мәселелерінің көбін ғылыми тұрғыда зерттеп шыққан. Зерттеушілердің еңбектері кенттенудің мағынасы, оның үрдістері, даму факторлары, мемлекеттік, аймақтық және басқа да айырмашылықтары жөнінде толық мағлұмат береді.
Кеңес кезеңіндегі қазақстандық экономистердің республиканың әлеуметтік – экономикалық дамуы мәселелері бойынша ең ірі, әрі ең маңызды еңбектерінің бірі болып Т. А. Әшімбаевтың «Экономика Казахстана: свершение и перспективы» монографиясы танылады. Бұл жұмыста өсу серпіні құрылымдардың ілгерілеуі және Қазақстанның жалпы экономикалық және белгілі біл саларындағы өзрерістер көрініс тапқан.
1. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» - Алматы: Дәнекер 2001 ж;
2. Насырова М.Р. Қазіргі экономикалық орысша-қазақша түсіндірме
сөздік-анықтамалық. – Алматы: 2010 ж. – 880 бет;
3. Қазақстанда аймақтық аудандарды дамытудың басым бағыттары. «Мемлекетті әлеуметтік, экономикалық, технологиялық және саяси жаңартудың өзекті мәселелері», атты халықаралық ғылыми – практикалық конференцияның материалдары. – Көкшетау, 2010ж;
4. Қазақстан Республикасы дамуының стратегиялық және ағымдағы мақсаттары. – 2010ж. 2011ж. 2012ж. статистика мәліметтері;
5. Нарықтық экономика жағдайында агроөндірістік типтегі аудандардың әлеуметтік – экономикалық инфрақұрылымын дамыту мәселелері. // «ХІ Шоқан тағылымы» халықаралық ғылыми – тәжірибелік конференция материалдары. – Көкшетау, 2006ж;
6. Алматы облысы аудандарының әлеуметтік – экономикалық инфрақұрылымының даму стратегиясы.// Материалы международной научно – практической конференции «Ускоренная модернизация и динамичность национальной экономики Казахстана». – Қазақ Ұлттық Аграрлық университеті. – Алматы: 2012ж;
7. Состояние и перспективы экономического развития Республики Казахстан. Аль-Пари журналы, 2013 ж;
8. Алматы облысын дамытудың басым бағыттары. // «Мемлекетті әлеуметтік, экономикалық технологиялық және саяси жаңартудың өзекті мәселелері», атты халықаралық ғылыми – практикалық конференцияның материалдары. – Талдықорған қ. 2010 ж;
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Қоғамның даму саясатының басқару жүйесінің тиімділігін арттыру
1.1. Қоғамның дамуының негізгі шарттары, экономикалық даму факторлары мен
типтері және оның ... ... ... ... ... жүзеге асырудағы
әлеуметтік – экономикалық тенденциялардың мәні мен түрлері
1.3. ХХІ ғасырдың қарсыңындағы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік –экономикалық көрсеткіштерін
реттеу және стратегиялық жоспарлауды талдау
2.1 2010 – 2014 жылдары даму ... мен ... ... 2010 – 2014 ... ... ... саясаты және
әлеуметтік-экономикалық даму болжамы
2.3 Макроэкономикалық тәуекелдер және ден қою ... ... ... негізгі бағыттары
3. Қазақстан Республикасынының әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... ... ... Президентінің 2013 жылғы жолдауына шешімін
табу мәселелер мен ұсыныстар
3.2 Әлеуметтік саладағы мәселелерді орындау мен дамудың ... ... ... ... ... ... ХХ ... барысында Қазақстанның
әлеуметтк – экономикалық дамуының негізгі үдерістерінің бірі ... ... 2010 – 2014 ... ... әлеуметтік-экономикалық даму
болжамы (бұдан әрі – Әлеуметтік-экономикалық даму ... ... 2008 ... 4 ... № 95-IV ... ... сәйкес
әзірленді.
Әлеуметтік-экономикалық даму болжамы ... және ... ... ... ... бес ... ... арналған әлеуметтік-экономикалық даму
үрдістері мен басымдықтарын, салық-бюджет ... ... ... және ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының, Қазақстан Республикасының шоғырландырылған бюджетінің болжамдарын,
сондай-ақ 2010 – 2012 ... ... ... ... ... ... ... шығыстардың көлемін құрайды.
Әлеуметтік-экономикалық даму және бюджет параметрлерінің болжамы
орталық және жергілікті ... ... ... ... 2010 – 2012 ... арналған республикалық және жергілікті
бюджеттерді әзірлеуге ... ... ... ... мәселелердің бәрі дипломның ең алдымен болжамдық
аспектісінің маңыздылығын көрсетеді.
Осылайша, жоғарыда айтылғандарды қорытындылай ... біз ... ... ... және ... ... зор ... сондай-ақ
бүгінгі таңда өзекті екенін айта аламыз.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. ... ... ... ... ... ... өте ... жайтқа назар аударғымыз
келеді. Қазақстанның экономикалық және демографиялық даму мәселелері,
олардың қоныстау жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... қарастырылған.
Кеңес Одағында кенттеуне географиялық, экономикалық, демографиялық,
сәулеттік, экологиялық, социологиялық және басқа да тұрғыда ... ...... дамуы бойынша ғалымдар ... ... Ю. Л. ... Б. С. ... Г. М. Лаполардың жалпы
еңбектері орасан зор үлес қосты. Географиялық және ... ... ... ... олар ... ... ... мәселелерінің көбін ғылыми
тұрғыда зерттеп ... ... ... ... ... ... даму ... мемлекеттік, аймақтық және басқа да
айырмашылықтары жөнінде толық мағлұмат ... ... ... ... ...... дамуы мәселелері бойынша ең ірі, әрі ең маңызды
еңбектерінің бірі болып Т. А. Әшімбаевтың «Экономика ... ... ... ... ... Бұл ... өсу ... құрылымдардың
ілгерілеуі және Қазақстанның жалпы экономикалық және ... ... ... көрініс тапқан.
Қорытындылай келе, Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық және
стратегиялық жоспарлауды ... ... кең ... айтуға
болады. Алайда бұған қатысты көп мәселелер әлі күнге дейін ... ... ... ие ... Мысалға, қазақстандық
ғылымда тек қана жанама және үзінді ретінде ... ... мен ... Қазақстан Республикасының
әлеуметтік – экономикалық даму үдерістерін теориялық тұрғыдан зерттеп, оған
әсер ететін ... ... және ... ... ... ... даму бағыттарын жетілдіру үшін ұсыныстар жасау – ғылыми ... ... ... Бұл ... қол ... үшін мынадай міндеттер
қойылды.
• Қазақстан Республикасының дамыту ... ... ... мен мазмұнын бағалау;
• Қазақстан Республикасының экономикалық даму ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік – экологиялық – экономикалық
жағдайларын сауықтырудың басты қағидаларын негіздеу;
Зерттеу нысаны. Қазақстан Республикасы
Зерттеудің ... - ... ... ... осы ... ... Республикасының әлеуметтік – экономикалық даму мәселелері мен
оларды ... ... ... ұсынған отандық ғалымдардың
фундаменталды еңбектерң танылады. Зерттеудің ... ... ... ... ... заңдық және нормативтік актілері, ҚР
статистика Агентігі.
Методологиялық аппарат ... ... ... ... жүйелі –
функционалды, сарапты, экономика – статистикалық, аймақтық салыстырмалық
және жүйелік – ... ...... және нақты –
экономикалық.
Жұмыстың ғылыми – тәжірибелік маңыздылығы. Зерттеудің теориялық және
практикалық ... ... ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық, ... ... ... ... ... және ... ... әзірлеу
кезінде қолдануға болатындығында.
І – бөлім. Қоғамның даму саясатының басқару жүйесінің тиімділігін арттыру.
1.1. Қоғамның дамуының негізгі шарттары, экономикалық даму оның
типтері мен ... және оның ... ... ... негізін материалдық өндіріс құрайды,
оның негізгі мақсаты адамдардың әр түрлі қажеттіліктерін қанағаттандыру
болып ... ... – бұл жеке ... ... қоғамның өз өмір
жағдайын немесе ... ... ... жүргізуге қажетті заттарға (тұтыну
заттары, еңбек заттары және еңбек құралдары) деген талабы.
Адамдар ... сан ... Олар адам ... аса ... қанағаттандыратын бірінші қатардағы қажеттіліктер (адамның
киімге, тағамдарға, ... ... ... ... және т.б. қажеттіліктері),
екінші қатардағы қажеттіліктер, ... ... ... өндіру үшін
адамдардың еңбек заттарына, еңбек ... ... ... ... ... рухани қажеттіліктерді де атап ... ... ... ... ... ... Олар
қоғамның даму барысында өзгеріп, жаңарып отырады. ... ... ... ... ... ... өсу заңына сәйкес,
қажеттіліктер үнемі тұрақты түрде өзгеріп, өсіп ... ... ... ... адамдардың әр түрлі қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... бай болса да,
адамдардың барлық қажеттіліктерін толық қанағаттандыра алмайды, себебі,
адамның ... ... ... қажеттіліктері шексіз болады.
Адамдардың әр түрлі шексіз қажеттіліктерін қанағаттандыру ... ... ... ... деп ... ... деп ... көрсету және тауарлар өндіру үшін пайдаланатын өндіріс
факторларын айтамыз. Олар келесі ... ... ... ресурстар (жер, табиғи байлықтар және капитал);
• Еңбек және адамның кәсіпкерлікке деген ... осы ... ... ... қарастырайық.
Жер және табиғат байлықтары - өндіріс ... ... ... ... Оған ауыл шаруашылық жерлері, орман, қазба
байлықтар, су ресурстары және т.б. ресурстар жатады.
Капитал немесе ... ... ... мен тауарларды
өндіруде қолданылатын адамдардың жасап шығарған өндіріс құрал-жабдықтары
және өндіріс ... ... ... ... ақша ... ... Еңбек
– бұл адамның дене, интеллектуалдық және рухани күш-куатын жұмсау процессі,
яғни жұмыс ... ... ... ... ... ... – бұл ... өзгерістерге деген
жауапкершілігі бар, тәуекелділікке бара алатын, істі ... ... ... ... ... қарай алатын қабілеттілігі.
Сонымен, экономикалық ресурстарға табиғат, адам және адам ... ... ... ... ... бір қасиет тән: олар ... ... ... ... ... ... ... деген сұранысын толық қанағаттандыра алмайды. Сондықтан, қоғам
қандай тауарларды және қай ... ... ... ... керектігін
тауарлардың қайсысын өндіруден бас тарту мәселелерін шешуге мәжбүр ... ... әр ... ... өндірістік мүмкіндіктеріне қарай тауарлардың
белгілі бір мөлшерін өндіре алады. Сондықтан, ... бір ... ... үшін ... өнімді өндіруді кеміту есебінен жүзеге асырады.
Экономиканың дамуы көбінесе ... жаңа ... ... ... табылады. Сонымен қатар ірі әлеуметтік экономикалық
мәселелелерді шешуге ... ... ... теория
«экономикалық даму» ... ... және ... ... мән береді.
Экономикалық даму ұлғаймалы ұдайы өндірістің болуымен түсіндіріледі:
бұл жыл ... ... ... ... әрі ... ... және олар ... өндіріс құралдары мен тұтыну құралдарынан тұрады. Жыл ... өнім ... өсуі ... ... ... ... типіне
немесе ұлғаймалыұдайы өндірістің интенсивті типі негізінде дамиды.
Ұлғаймалы ұдайы өндірістің экстенсивті типінде өнім шығаруды ... ... ... ... саны және ... ... екі есе ... ұдайы өндірістің интенсивті типінде осындай нәтижеге жұмыс
күшін және ... ... ... ... ... қол ... ... бұл ұлғаймалы өндірістің типтерін белгілі арақатынаста
немесе бірін-бірі толықтыратын жағдайда кездестіреміз. Қазіргі ... ... ... ... ... ... дамыған
елдерде экономикалық өсудің жаңа сапасы ... ал ... мен ... ... ... ресурстарды қамтамасыз ету,
қаржы қайтарымының көтерілуі негізінде жүзеге асады.
Ұлғаймалы ұдайы өндірістің қайнар көзі қосымша құн ... ... ... ол ... қаржы ретінде жұмсалады. ... ... ... мен ұсынымы жағдайында мұның өзі жеткіліксіз.
Сұранымның қалыпты жағдайындағы экономикалық ... ... ... ... ... ... қиындық туа қоймайды. Экономиканың жеткілікті
қарқынды дамуы сол кезге ... ... асуы ... ... қай ... өсудің шектеулі кедергілерімен жолыққанша. Ондай кедергілерге
табиғи ресурстардың қосымша жетіспеушілігін жатқызамыз.
Әдетте, бұл ... ... ... шаруашылық айналымына
жекелеген, қомайлы емес пайдалы қазбаларды қосу есебінен жабылады және бұл
ресурстарды қымбаттатады. Өнделген ... ... ... ... ... ... ... өте аз береді. Оның ... ... ... өзгереді және экономикалық
өсу қарқыны төмендей бастайды. Сұранымның өсу жағдайында ... ... ... одан әрі қиындай түседі, сондықтан экономикалық ... ... ... ... ресурстарының саны мен сапасына;
• еңбек ресурстарының саны мен сапасынан;
• капитал ресурстарына;
... бар ... ... ... ... ... ... өзіндік экономикалық
шектеулері бар. Мұндай жағдайға тап ... ... ... бағыт-бағдарын
өзгертуге тырысады. Экстенсивті дамудың қайнар көзінің жойылуы ... өсу ... ... итермелейді. Демек техникалық
процестің ресурсты сақтау түрлеріне бағыт-бағдар жасау: оларға – материалды
сақтау, энергияны сақтау және ... ... ... ... ... ... өсу ... мен қызмет көрсетудің жылдық көлемінің
ұлғаюымен байқалады. Сондықтан экономикалық өсуді өлшеудің ... ішкі (ЖІӨ) ... ... ... өнім (ЖҰӨ) ... ... ... (ҰТ)
болып табылады. Экономикалық өсу абсолюттік және ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, осы жылы реалды
ЖҰӨ 210 млн№ теңге құраса, ал аддыңғы да – 200 ... ... ... ... тұрғыдағы өсімі 10 млн№ теңге, ал салыстырмалы тұрғыда – ... ... сан ... Олар адам өміріндегі аса маңызды
қажеттіліктерді қанағаттандыратын бірінші қатардағы қажеттіліктер (адамның
киімге, ... ... ... пәтерге деген және т.б. қажеттіліктері),
екінші қатардағы ... ... ... ... ... үшін
адамдардың еңбек ... ... ... ... ... жатады. Сондай–ақ, рухани қажеттіліктерді де атап өтуге
болады. ... ... ... тығыз байланысты. Олар
қоғамның даму барысында өзгеріп, жаңарып отырады. ... ... ... ... ... Қажеттіліктің өсу заңына сәйкес,
қажеттіліктер ... ... ... ... өсіп ... ... ... міндеті адамдардың әр түрлі қажеттіліктерін барынша
қанағаттандыру болып табылады. Қандай ... ... ... бай ... ... ... қажеттіліктерін толық қанағаттандыра алмайды, себебі,
адамның материалдық игіліктерге деген қажеттіліктері шексіз болады.
Жекелеген уақыт ... ... өсу ... өсу ... өсу ... бір ... оң қозғалысын және оның
әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... өндіргіш күштердің даму деңгейі болып ... ... ... күші ... ... ... пен тұтыныс арасындағы
қайшылық жалпы ... және ... күш ... ... Тұтыныстар
өндірісті ынталандырады, екінші жағынан өндірістің өзі жаңа тұтыныстарды
қалыптастырады – сөйтіп ... ... ... Бұл ... – оның
қоғамдық түріне тәуелсіз ең ... және ... ... табиғи негізі.
Кез – келген қоғамда тұтынысты дәріптеу экономикалық заңы бар. Жыл сайын
тұрғындардың өседі және ... ... да өсіп ... ... ... үшін экономика материалдық және ... ... етуі ... ... байқалатындығы, экономикалық жүйе
осы мәселені қандай дәрежеде шеше ... ... ... ... анықталады. Ескеретін жай, қоғам ресурстары ... ... ... өсудің интенсивті типі ... ... ... мен ... ... ... ... негізінде, еңбек өнімділігінің өсуі есебінен ... ... бұл ... ... ... ... қолданудың
нәтижесінде ғана жүзеге асады.
Экономикалық өсудің қазіргі типінің өзіндік ерекшелігі бар. Оның ... ... ... 50-ші ... ... ... революция
дамуының сәйкестігімен байланыстырылады. Экономикалық өсу сапалық жаңа
дәрежеге көтерілді және ол ҒТР ... ... ... ... ... қазіргі дәуірі технологиялық революция айдарымен жүзеге ... ... ... ол мынаны байқатады:
• еңбекті сақтандыратын ... ... ... яғни
робототехниканы кеңінен қолданатын жұмыскерсіз ... ... ... ... ... ... ... (
мұндай технологияларға мынаны жатқызамыз: плазмалық, электронды-сәулелік,
радиациялық, биологиялық және басқа ... ... ... ... ... шикізат пен материалды кешенді өңдеу
арқылы аз ... және ... ... ... ... ... ... ағынды суға және қоқыс, үйінді тасталуын
жою, яғни қоршаған ортаны ыластамау.
Жаңа жағдайда ... ... баға беру ... ... орынға
сандық мәселе емес, шығарылған өнімнің сапасы көтеріледі.
Экономикалық өсудің жаңа сапалық ... - ... ... құрылуымен, ғылымды қажет ететін салалардың үлес салмағының
артуымен түсіндіріледі. Олар ҒТР нәтижелерін ендіруді және қамтамасыз ... ... ... ғылым ролінің өзгеруімен экономикалық өсу жаңа
сапалық дәрежеге көтерілді. Ғылым қоғамның тікелей өндіргіш күшіне ... ... ... аталған барлық жағдайлар экономика қозғалысына,
экономикалық дамуына жаңа сапалық сыйпат береді.
Экономика өсуінің қайнар көзі – экономикалық ... ... мен ... ... Олар ... ... көлемін ұлғайтуға
және сапасын раттыруға белгілі уақыт кезеңінде барынша мүмкіндік жасайды.
Ірі өнеркәсіпті бір сатысынан басқасына ауыстырған ... ... ... ... ... дамуының қатарларында да
терең өзгерістер туғызады. Бұл процестің белгілері ... ... ... ... «Мүмкін соғыстан кейінгі тарихқа тән жалпы
азаматтық құрылымының интенсивті ... ... жаңа ... өтудің
куәсі болар... Ол ... ... ... ... ізгіліктен
қосуға бағытталған». Мәселенің бұл қойылысында қазіргі дүниедегі өзгерісті
мәнді мойындау бар.
Екінші жағынан, болып жатқан ... ... ... ... өзгерістерді көшіруге болмайды. Олар, жай ғана модификация емес,
басқа мазмұнға, жағдайға өту. Бұл ... ... ... ... ... ... кейін қоғамдық өндірістің ... ... ... ... өмірге объективті келуін
қамтамасыз етті. Нәтижесінде қоғамдық өндіріс машинаға сүйеніп өз ... екі ... ... ... мен ... салаларының
оқшаулануы және өзара байланыстылығы. Тауарлы ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
өндірістің бір түрінен екіншісіне ауысып өтпелі ... ... ... бұл ... жағдайы нарықтық қатынас дамуының жаңа
сатысын – ... ... ... ...... ... өйткені мұнда ұжымдық өндіріс
қалыптасады, біреуінің заңдылықтары басқасына ... ... ... ... ... өндіріс заңдылықтарына негізделген ұжымдық
өндірістің ... ... ... ... ... дамуының табиғи-тарихи процесі меншіктің түрлі формаларының
басын ... ... ... бір ... ... жолмен басқа
тәсіліне ауысып отырады.
Экономика жүйелерінің осы ... ... бірі – ... ... ... ... ... басты ерекшелігіне келсек, мұндай
экономикалық жүйеде жоспарлы экономиканың элементтері нарықты экономиканың
элементтерімен қатар ... және ... да ... ... даму ... ... Аралас экономика жүйесінің басты негізі –
жартылай мемлекеттік, ... ... ... ... ... Мысалы,
Швецияда, жалпы Скандинавия елдерінде аралас экономика жүйесі ... бойы ... ... ... ... осы ... аса жоғары деңгейде
әлеуметтік-экономикалық даму қамтамасыз етіліп, ... өмір ... ... ... ... ... механизмі негізінде – тұрақты
капиталдың, онда ең ... ... ... арқылы, немесе өндіргіш
күштерді толық пайдалану арқылы ... ... ... ... өрлеу деңгейінде тұрақты өсіруде, күрделі қаржыны ... ... ... ... ... шаруашылығының потенциалын,
әлеуметтік сапасының салаларын құрып, іске қосып жұмыс істету - ... ... ... ... ... осы ... ... өмір жүзінде
орын алып, ондағы жалпы өнім көлемінің өсімі ең жоғары деңгейге жетті.
2. Салыстырмалы қосымша құн өндіру әдісін ... ең ... ... ... ... еңбек өнімін арттыру арқылы қажетті уақытын ... ... ... ... тауардың құнын, тауардың қоғамдық ... әр ... ... ... ... ... ... жұмысшының жұмыс күнін ұзарту арқылы өндірілген қосымша құн.
Аралас экономика жүйесінің сипаттамасының қатарында басты мәселе ... ... ... ... ... ... ... Жоғарыда
қаралған аралас экономика жүйесінің басты ерекшеліктері – осы ... ... ... ... үлгі ... ... методологиялық негіздері қалыптасады. Ол жүйеде бұл қатынас,
әсіресе меншік үлесі, дәл, нақты ... сол ... ... даму, атап айтсақ, мысалы жүз жыл бойы ... оның ... ... ... ... ... экономика жүйесінің
негізінде дамып, әлемдік деңгейде өркендеу, даму тәжірибесін іс жүзінде
көрсетіп ... Осы ... ... ... ... элементтерін
пайдалануда социалистік елдер де кездесіп отыр. Бұл жерде ... ... ... ... Қазіргі жағдайдағы тәжірибеге сүйенсек, ол
аса ірі әлем елдерінің ... ... ... ... осындай жүйе
механизмін қолданған осы және басқа ... ... ... аса ... дәрежеде
болып келе жатқаны мәлім. Аталған жүйелердің ішінде ең жоғары деңгейдегі
даму – аралас экономикалық ... яғни ... ... және ... ... ... келеді.
Қандай да болмасын экономикалық нұсқаны құрғаннан кейін, оның шынайы
күнделікті өмірде экономикалық даму ... ... ... ... ... ... пен ... деңгейін шығару, теңестіру болып
келеді. Ондай теңестіру осы ... ... ... ... экономикалық дамудағы барлық ресурстарды толық пайдалану
негізінде жасалады. Экономикалық есептеу – талдауда ... ... іске ... тұрақты әрбір кезеңде модульдерді қайта ... ... өмір ... ... ... керек. Әсіресе,
мынадай мәселелерге жауап беруге ... ... ... ... ... бойынша; өндірістік шаруашылық мекемелерде, ондағы еңбек
өнімділігі жалпы табыс-кіріс, шығын, қорыта ... ... ... ... ... Осындай мәселелерді шешу үшін және экономикалық ... ... ...... тұжырымдау және шешім қабылдау қажет
болады.
Мұндай экономикалық жүйеде жоспарлы экономиканың элементтерін нарық
экономикасы жүйесімен қатар қалыптастыратын нақты ... ... ... ... ... да ... елде даму негізін салады. ... ... ... айтып кеткен болатынбыз.
Бүгінгі таңда әлемнің көптеген елдеріндегі экономикалық дамудың
негізгі мақсатына халықтың өмір сүру ... және ... ... ... Сонымен қатар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... халықтың ақшалай
табыстарын арттыру,білім сапасын жақсарту, азық – ... ... ... ... ... күрес жүргізу, айналадағы табиғи ортаны
жақсарту, халықтардың тең мүмкіндіктерін ... және ... ... ... жүйесін жүзеге асыру жатады.
Аталған мақсаттардың ішіндегі- Қазақстан Республикасының экономиканы
тиімді басқару жүйесі ... ... аса ... ... ... ... ... экономиканы тиімді басқару сол аймақтың территориялық,
климаттық, экономикалық және әлеуметтік ... ... ... ... билік ... ... және ... билік) арқылы реттеліп, жүзеге
асырылады.
Жаңа заманда әлем елдеріндегі ... ... ... ... макроэкономика, оның жалпы ел ... ... және ... негіз және сол деңгейде ... ... ... ... ... ... ... тікелей
әсерінен саяси экономика – объективтік ... ... ... Ал, ... ... макроэкономикалық теориясыз, ғылымға ... ... ... ... ... ... даму мүмкін емес.
Макроэкономика үш бөлімнен тұрады:
1. Қарапайым және фундаментальды, макроэкономиканың ... ... ... ... және ... нұсқасымен салыстырмалы түрде
алғанда;
3. Әртүрлі нарықтарды экономикалық талдау, яғни ... де ... ... жүйелерді алсақ, оның қарамағында
конъюктуралық саясат, оны ... ... ... ... ... ... талдау жасау. ... ... жүйе ... оны ... ... ... мәселесі,
экономикалық теорияның негізін қамтамасыз ету қажет. Онда:
а) қоғамдағы өндіріс процесінде өндіру, бөлу, айырбастау және тұтынуда
– адамдардың санасы мен ... тыс ... ... ... ... ... ... жиынтығы;
ә) қоғамда өндіріс процесінде өндіру, бөлу, айырбастау және ... ... ... мен ... ... ... ... оларда реттелетін
экономикалық қатынастар.
Осы аталған ... ... ең ... ... капиталды
пайдаланумен тікелей байланысты, оның басты нақты дәлелдері, біріншіден,
бұл жұмыс күшін сатып алуға жұмсалатын, әр ... ... өсіп ... Сонымен қатар, ол айналымы капитал ... өз ... ... ... ... заттар болуы және өндіріс құрал-жабдықтары
түрінде болатын, өндіріс ... өз ... ... ... ... ... тауардың тұтынуын қамтамасыз ететін негізі ... ... ... ... өзі ... күші ... артық жасаған, еңбек ақы
төленбеген еңбегі ... ... құн ... ... Осыған байланысты
жұмысшының және оның жанұя мүшелерінің өмір сүруі үшін ... ... ... ... өінм ... аталған капитал, еңбек процесінде
жұмысшының өзінің ... күші құны ... ... қосымша құн өндіру
қабілеті ретінде туындайды.
1.2. Экономикалық қызметтің қозғаушы факторларын жүзеге асырудағы
әлеуметтік – экономикалық тенденциялардың мәні мен ... ... ... ... үй ... ... деген мағынаны білдіреді.
Қазіргі кезде экономика мағынасы кең көлемді ... ... ... ... ... ... қатынастар жиынтығы;
- мемлекеттің халық шаруашылығы;
- экономикалық қатынастардың функциональды немесе салалы аспектілерін
оқытатын, ... ...... ... саяси қондырғысының құрылуы, олардың
өздеріне тән қоғамдық сананың формалары болады.
Саясат ... іс – ... – бұл ... өрісі,
мемлекеттік
билікті қолданудың ... ... ... ... ... ұлттар,
таптар қатынастарымен байланысты.
Саясат экономикалық қозғалыстың нақты факторы және ... ... ... ... ... және ... қарым – қатынасының мінезі, классикалық
формула ретінде нақты айқындалған:
- саясат экономиканың ... ... ... ... басым болады.
Саясат ішкі және сыртқы болып ... ... ... құрылымын
келесі кезеңдермен сәйкестендіруге болады.
1) стратегиялық және тактикалық мақсаттардың ... алға ... ... ... ... формаларын,
құралдарын, әдістерін жасау.
3) белгіленген мақсатты орындауға ... ... және ... саясат – жалпы саясаттың құрамдас бөлігі: Экономикалық
шараларының жүйесі, ... ... ... ... ... ... ... арқылы мемлекеттің
жүзеге асыруы. Оның пайда ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге есептелген және ірі
масштабты ... және ... ... ... ... және экономикалық тактикаға бөлінеді.
Экономикалық саясатты іске ... ... ... ... өте зор.
Өтпелі экономикадан кейінгі экономика, постранзиттік экономика
терминдері экономикалық ... ... ... ... ... ... («post» латын тілінен аударғанда «кейінгі» «соңғы»
деген ұғымды блдіреді).
Әңгіме жоспарлы - әкімшілік ... өту ... ... ... ... ... әрі ... дамуының стратегиялық
міндеттемелерін шешуге қоғамның крісетіндігі туралы болып отыр.
Осылайша ... ... ... ... ... ... соңғы
жылдарындағы тұрақты экономикалық өсуі негіз болды. Мәселен, 2000 – ... ... ... ... ... ішкі ... өсімі орта есеппен
6%-ды құрады. Экономикалық өсу қарыны бойынша Қазақстан соңғы ... ... ... ғана емес, сонымен қатар нарықтық қатынастарға көшкен бір қатар
еуропалық елдерді де басып озып ... ... өсу ... ... тенденциялар
қалыптасуда:
• дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіру, ... ... ... ... ... ... ... салаларды құру;
• экономиканы шикіхаттық бағыттан өңдеуші бағытқа диверсификацияландыру;
• ТМД елдерінің ... ... ... саясатына бет бұруы;
• Экономиканы көп ұлттық эконоимкаға бетбұрыс;
• Жаңа инвестициялық саясатқа бағытталу;
• Индустриалдық – инновациялық саясатқа бағытталу.
Мәселен, ... 2015 ... ... жаңа ... ... және 2030 ... қарай жаңа индустриалды мемлекет құру
бағдарламасы жасалынды.
Қазірде Азия жолбарыстары ... ... және ... өркендеуші
индустриялық мемлекеттер болып табылатын Оңтүстік Корея, Малайзия, Бруней,
Сингапур, Тайвань елдерін ... ... және ... ... ... ... ... келтруге болады. Ұзақ уақыт бойы
экономикалық өсудің жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... отыр. Жалпы ішкі өнімнің орташа жылдық өсімі 7,7%-ды
құраған.
Елге шетел инвестицияларының ... ... ... ... ... Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) кіруі ... қол ... ... роль ... ... және ... да ... күш алуда. Сингапурға
келер болсақ, ол осыдан қырық жылдан астам уақыт бұрын тәуелсіздік алғаннан
кейін жан басына шаққанда 200 ... ... ... ... бар ... өте кедей мемлекет болды. Бүгінде Сингапурдың жан ... ... ... 20 мың доллардан асады. Малайзия 20 жылдың ішінде
өмір сүру деңгейінің он есе артуына қол ... ...... ... алдағы отыз жылға
арналған бағдарламасында болашақтағы ... ... ... Онда 2030 ... ... Қазақстан Республикасының экономикалық
саясатының негізгі жеті басылымдықтары анықталған.
Қазақстан Республикасының бұл бағдарламасының басты стратегиялық
мақсаты – ... ... ... қол ... және ... ... қатарынан дамыған индустриалдық елдердің қатарына көшуін
қамтамасыз ету.
Монополия мемлекеттік ... ... ... қызметке құқық
тек қана мемлекетте болды. Нарықтық экономика кәсіпкерлік ... үшін ... ... ғана емес, сонымен қатар ... ... ... жеке
адамға мүмкіндік ашты, бұл жағдай нарық ... ... мен ҒТП – ке ... ... ... ... ... қызмет құру - өтпелі кезеңде мемлекеттің алдында тұрған
басты ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыыз етуге және халықтың өмір деңгейін ... ... одан әрі ...... ... ... ... ахуалды жақсартуды қамтамассыз етуге қабілетті.
Нарық жағдайында кәсіпкерлік қызмет көп нышанда болады, оларды мына
түрде ... ... ... бойынша шағын, орта және ірі кәсіпкерлік;
- кәсіпкерліктің субъектілері ... ... ... ... әр ... ... жеке тұлғалар, келісім – шарт міндеттемелірімен, біріккен адамдар тобы
яғни, ... ... ... ... ... ... ... тәріздес мемлекеттік кәсіпкерлік бола алады.
Өтпелі кезеңде кәсіпкерлік қызметтің даму кешенді және көп ... алуы ... ... ... қызмет Қазақстан Республикасының
әлеуметтік – экономикалық саясатының стратегиялық ... жету ... ... ... табылады.
Атақты неміс ғалымы, экономист Йозеф Аиза Шумппеиердің (1883 – ... ... ... кәсіпкерлік жаңа игілікті жасауға немесе осы ... ... жаңа ... ... ... жаңа ... ... жаңа
өткізу нарығын игеруге, шикізат немесе жартылай фабрикаттардың жаңа
көздерін табуға ... ... ... ... ... ... бұл щаруашылық жргізудің әдісі және ... ... ... ... негізделгеннен экономикалық ойлаудың ерекше типі.
Еркін кәсіпкерлік – бұл деңгейдегі жаңалық, бұл мемлекеттік қолдау мен
ынталандыру қажетке ... ... Осы ... кәсіпкерлік кәдімгі
күнделікті бизнестен түбірінде ұқсамайды және ...... ... ... – жаңа ... ... ... болып табылады.
Кәсіпкерлік дамудың басты сәті нарық экономикасында бәсекелестік
ортаны құру үшін ғана ... ... ... ... ... үшін жол ... ... алу мен мемлекеттік меншікті жекешелендіру болып
табылады.
Атақты ағылшын ғалымы, экономисі Альфред Маршалл атап ... ... ... ...... пен өндірістің
еркіндігі». А.Маршаллдың бойынша – ...... ... экономикасына өту еркін кәсіпкерлікке жол ашты, біпақ барлық
мәселелерді шешкен жоқ. Оларды шешу үшін мемлекеттің ... рөлі ... ... ... ...... реттеуге
мемлекеттің араласуы. Бұл ең алдымен ... ... ... ... бұған сұранысты ынталандыру, салықты реттеу арқылы
инвестицияны ынталандыру, амортизацияны жылдамдату және т.б. ... ... ... тән ... бірі – ... пен ... өзара
байланысы. Бірақ мұнда басқа да көптеген ... ... мен ... ... әр ... ... ... саяси топтардың мүддесін білдіріп, қоғамдық
өндірісті біртұтас өзара ... ... мен ... ... ... ... ... басты белгісі – мемлекеттік меншік. Айталық, жеке
сектордың қолынан бәрі келе бермейді, бұл әсіресе ... жол ... ... ... ... ... ... білінеді. Қазіргі
өндірістің бұл салалары тек үлкен көлемде ақша қаржыларын талап етіп ... ... ... ... ... ... ... етеді. Олар өз
кезегінде шаруашылықтың басқа салаларына айтарлықтай тікелей ықпал жасайды.
Мемлекеттік меншіктің ... ...... ... жаңа ... ... ... сипаттайды. Аралас экономикаға меншіктің
көптүрлілігі тән, мұнда жеке-дара және ... ... түрі ... ... басқа түрлерінің пайда болуына әсер етеді. ... ... бір ... ... және ... ... арқылы
реттеу. Олардың қолдану басқарудың мемлекеттік және де ... ... ... ... және ... немесе зерттеу сипатында болады.
Өнеркәсіп органдарын сәйкестендіретін мемлекеттік жоспарлау ... ... ... ... сияқты стратегиялық жоспарлау
принципі негізінде «тұрақтандыру саясатына, ... ақша және ... ... ... ... үшін қолдануы».
Жапония аталған шаралардан басқаларын да ... ... ... үшін ұзақ мерзімді индустриалдық құрылымды жан-жақты жасайды. Бұл
құрылымдар әлем ... ... ... ... күштермен
анықталады». Жапонияның, мысалы индустриалдық дамуы жоғары ... ... ... ... ... ... ... та жоғары болады. Әр түрлі мемлекеттік құрылымдарда олар ... ... ... сан ... Олар адам ... аса ... қанағаттандыратын бірінші қатардағы қажеттіліктер (адамның
киімге, тағамдарға, тұрғын үйге, ... ... және т.б. ... ... ... ... қажетті тауарларды өндіру үшін
адамдардың еңбек ... ... ... ... ... жатады. Сондай–ақ, рухани қажеттіліктерді де атап ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысты. Олар
қоғамның даму барысында ... ... ... ... ... ... өзгеріп отырады. Қажеттіліктің өсу ... ... ... ... ... ... өсіп отырады. Экономикалық
жүйенің негізгі міндеті адамдардың әр ... ... ... ... ... Қандай қоғам болмасын, тіпті бай болса да,
адамдардың барлық қажеттіліктерін толық қанағаттандыра ... ... ... ... ... ... ... болады.
Аралас экономиканың мәнді бір сипаты – ... ... ... ұйымдастырудың, басқарудың рөлінің артуы.
Ұйымдастыру қатынастары рөлінің артуы тек қана ... ... ... экономикалық процестердің салдарынан болады. Қарастырып отырған
аралас экономиканың белгілерінің тағы бір жағы ... ... ... диверсификацияланған фирмаларға ауысуы. Олар ... ... мен ... ... ... өзгертеді. Ірі
кәсіпорындардың көлемі, олардың өндірістік тұтынуы, транспорттық және
ақпарат ... ... өнім ... – бәрі баға ... ... ... ... берекетсіздігін жоюға жағдай
жасайды, еркін бәсеке дәуіріне тән қиындықтарды жеңуге көмектеседі.
Аралас экономиканы қазіргі ... ... даму ... жүйе ... оған ... бір заңдылықтар тән. ... ... және ... ... ... тәуелді. Аралас
экономика шаруашылықты жүргізу жүйесі ретінде пайда болып тек қана, ... ... ... ең алдымен тауарлы қатынастар жүйесін тереңдете
түседі. Бұл шеңбердің ұлғаюы тауарлы қатынастардың жер ... ... ... ... ... Олар ... өндіріс заңдылықтарының
дамуынан, оның заңдары әрекетінің күрделуінен, элементтерінің ... ... және олар ... ... тең ... ... ... түрлі өндіріс әдістері арасындағы кедергі, ... жеке ... ... араласуынан болады деп қарамау керек.
Аралас экономиканы көп укладтылықпен теңестіру де қате көзқарас. Әр ... ... ... ... әдістерінде болады. Айталық, дамыған
капитализмде феодалдық жер ... ұсақ ... ... ... бірақ осының себебінен капиталистік өндірістің
қатынастардың негізіне аралас ... ... ... ... ... ... керісінше емес. Аралас экономиканы
формациялық емес деп қарау да күмәнді. Мұндай көзқарас азиаттық ... оған ... ... ... орны ... Шын ... бұл көзқарас қоғамдық қатынастарға үстірт қараудан
шығады. Егер бұл құбылыс капитализмде емес, социализмде де емес ... ... ... ... бола ... ... ... қоғамдық даму
барысындағы процестерді көрсете алмайды.
Аталған бағыттармен қоса тағы да ескере кететін ... ... ...... ... ... ең ... басқару жүйесі арқылы қол жеткізуге болады. Себебі осы тиімді
басқару ... ... ... отырып. Ал бұл ... өз ... ... әлеуметтік –экономикалық дамуының мүмкіндіктерін
айқын көрсетеді.
Экономикалық өсу экономиканың бір ... оң ... және ...... ... көрсетеді. Мұндай прогрестің жалпы
критериі өндіргіш күштердің даму деңгейі болып ... ... ... күші ... болады. Өндіріс пен тұтыныс арасындағы
қайшылық жалпы негізгі және қозғаушы күш ... ... ... ... екінші жағынан өндірістің өзі жаңа ...... ... қайталана береді. Бұл қайшылық – оның
қоғамдық түріне тәуелсіз ең ... және ... ... ... негізі.
Кез – келген қоғамда тұтынысты дәріптеу ... заңы бар. Жыл ... ... және ... ... да өсіп отырады. Олардың
тұтыныстарын қанағаттандыру үшін ... ... және ... ... етуі қажет. Осыдан байқалатындығы, экономикалық жүйе
осы мәселені ... ... шеше ... ... ... ... анықталады. Ескеретін жай, қоғам ресурстары ... ... ... ... ... типі ... ... игіліктер мен қызмет көрсетудің артуы ... ... ... ... өсуі ... ... ... бұл барлық өндіріс ... ... ... ғана ... асады.
Экономикалық өсудің қазіргі типінің өзіндік ерекшелігі бар. Оның артта
қалуы ХХ-шы ғасырдың 50-ші жылдары басталған ғылыми-техникалық ... ... ... ... өсу ... ... көтерілді және ол ҒТР жағдайында ... ... ... ... ... дамуының объективтік процестерін ... ... ... экономикалық құбылыс – аралас экономиканы сипаттайды, ол
бұрынғының қойнауында туған қоғамдық шаруашылықты ... жаңа ... ... ... түрі тауарлы ұжымдық қатынастарды бар ... ... ... ғалымдарды аралас экономика туралы айтуға мәжбүр етті,
содан кейін теория жасауға кірісті. Қоғамдық ... ... ... ... экономиканың тарихи алғы шарттары еді. ... ... шын ... қатынастардың бер жағын емес, ең тереңдегі шын нақты
қатынастарды айқындайды. Аралас ... ... ... ... пен
кәсіпкерлердің арасындағы қатынастарды емес, экономикалық ... ... ... ... ... мен ... ... қатынастарды емес, ол бір қоғамның өндіріс ... ... ... ... Аралас экономикада ешкімді, ештеңені
ешқандай қыстау, қинау шыңдау жоқ. Мұнда эволюция табиғи ... ... ... ... ... ... «ескертуімен» өзгеріп
жүріп отырады. Оның ... ... жаңа ... ... ... ... бұл бір ... әдісінің екіншісіне өту кезеңі емес.
Мұндағы процестер өте күрделі, ... жаңа ... ... ... мен ... ... ... өзгерген
түрлері туралы сөз болып отыр. Бұлар ... ... ... ... өйткені ол бұрынғы түрдегі процестерді өзіне қабылдамайды және
адекватты материалдық-техникалық база ... ... ... жүргізудің жаңа түрінің қалыптасуын айтқанда мынаны атап
өту керек: ... бәрі ... ... ... дәрежелі, қоғамдық өндіріс
түрінің біреуін басқасының ауыстыруы бұл тауарлы ... ... жаңа ... ... ену процесі – аралас экономика. Аралас
экономиканың өтпелі экономикадан ... ... ... ... даму ... және ... өзгерісті ұйымдастыруды көрсетеді.
Әр түрлі елдердің қазіргі экономикасын аралас экономика деп сипаттауға
болады, ... ... ... ... ... ... деп ... келмейді.
АҚШ-ң, ГФР-ң экономикасы өз бойына тауарлы және ... ... ... ... туып келе ... қоғамдық-экономикалық
құрылыстың экономикалық укладтары жоқ. Сондықтан біз ... ... ... ... ... экономика дей алмаймыз. Жаңа ... алғы ... және жаңа жүйе ... өз ... ... ... сияқты. Зерделеп отырған құбылыстың белгілерін атау қиын емес,
өйткені оларды бұрынғы ... өз ... ... ... ... олар ... ... немесе индустриалды
қоғамның, болмаса басқа бір концепцияның белгілі ... ... Осы алғы ... ... ... ... ... және ұжымдық
өндірістің барлығын, оларға тән заңдар, ... мен ... ... ... ... экономикалық шындықтың құн заңы мен
жоспарлылық заңының ... ... Олар ... Дж. ... «Нарықтық
қатынастар кейбір жоспарлау жолымен модификацияланып отыру тиіс» деп жазды.
Проблеманың осы жағына назар аударуды Ч.Макмиллан жақтап ... ... ... ... теорияның ең үлкен қателіктерінің бірі –
бизнесмендерді қозғаушы күш қызмет ... мен ... ... ал ... ... ... бірден-бір мүдде – сатып алу мен сату
қатынастары. Мұнда күмәнді ірге тасты өндіріс ... ... ... ... ... үшін ... ... енгізу керек». Жоспарлылық пен құнның
модификацияланған түрлері әлі де болса ұжымдық ... ... ... ... ... ... ХХІ ғасырдың қарсыңындағы Қазақстан Республикасынының әлеуметтік-
экономикалық саясаты.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 ... ... ел ... 1997 жылғы 10 қазандағы Қазақстан халқына
Жолдауында баяндалған Қазақстанның 2030 ... ... Даму ... ... іске ... ... болады.
Қазақстан Республикасы Үкіметі бағдарламасының басым бағыттары ... 2006 ... 1 ... ... өз ... жаңа
серпіліс жасау қарсаңында» (Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша
қабілетті елу ... ... кіру ... және 2007 ... 28 ... ... жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына жолдауларының,
Қазақстан Республикасының 2007 – 2024 ... ... ... ... ... ... ... экономикасы көне заманнан бастап Қазан төңкерiсiне дейiнгi
кезеңде көшпелi мал ш-на ... Мал жыл бойы ... ... ... ... ортақ меншiгi болып саналып, қазақ шаруалары ... ... Мал жеке ... ... Шын ... ... иесi
жайылымға да иелiк еттi. Қазақстан Ресейге қосылған, одан мемлекеттiлiгi
жойылған ... ... ... 1891 ж. Дала ... өмiрге
енгiзiлгеннен кейiн, көшпелi ... ... ... ... ... көшпелiлердiң едәуiр бөлiгiн жерсiз қалдырды, ал
шұрайлы жайылымдық алқаптар ... ... ... Көшу ... қысқарып, табынның құрылымы және малды бағып-күту ... ... ... ... мен мал ... ... болды. Болыстар мен
ауылдарға бөлiнген жерлердiң шекарасы айқындала бастады.
Мемлекет – ... ... ... ... ... жария
билік қызметі мен ... ... ... қалыптасқан. Негізгі
мемлекеттік белгілер – келесілер.
1) Ерекше мекемелер мен ... ... ... ... жиынтығы ерекше күштеу аппаратының
қалыптасуы.
2) Құқық, ... ... ... тәртібін және
құрылымын ... яғни ... ... және
мақұлданған міндетті ... ... ... ... ... болуы.
Мемлекет биліктің жоғары болуы, ол мынадан көрінеді:
- ... ... ... ... ... сот, ... – бұл қоғамдық дамудың нәтижесі, саяси және әлеуметтік
қоғам ... бір ... ... бұл ... ... ... бірге қоғамның пайда болуымен қалыптасқан. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ортақ
мүддемен бірігуі, қоғамдық еңбек бөлінісінің дамуы және ... ... ... ... ... мүшелерінің бөлінуі және
таптардың ... ... ... және ... пен ... басқару
мекемелерінің қалыптасуы.
Мемлекет эволюциясының бірнеше ... ... және ... ... дамуы:
1. Алғашқы кезең мемлекеттің ... ... 2 ...... ... ... ... қалыптастыру және құлдыққа
салуды қысқарту.
2.Орта ғасырдағы мемлекет және жаңа ... ... (XVI ... ... ... ... және ... мен меншіктік
қатынастардың басымдылығы.
3. Азаматтық ... және ... ... дайындау
этаптары, халық ... ... ... ... ... ... ... шарт қарым - қатынасына кірді.
4. Мемлекет эволюциясының ... ... ... ... және ... ... ... тән типологиясы бар, оның әртүрлі түрлерін
жіктеуге болады. Жіктеудің ... ... ... ... басқару күшінің классикалық табиғаты (құл ... ... ... ... ... ... ... республикалық, президенттік ... ... ... ... ... ... ... либералды
мемлекет);
— саяси ұйымның құрылымы (унитарлы мемлекет, ... ... ... ... ... және ... ... басқарудың міндетті
қалыптасуы;
— саяси жүйеге сай, ... және ... ... ... ... саяси функцияның қалыптасуы;
— мемлекет ... ... – ішкі ... ... және тәртіп
сақтау, аумақ ... ... ... ... ... ... монополиялық құқық қатарының болуы.
Экономикалық және діни өмірдің ... ... ... мен ... өсуі ... мемлекеттің ролі
әртүрлі режимде және ... ... ... ... ХХ ғ. ... ... мемлекет
идеясы пайда болды, әлемдік басқаруды құру, бұлар мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... жүзілік соғыс, деканонизация, ... ... ... және оның ... ... ... ... етуі, әлемдік мәселелерінің пайда
болуының негізгі факторы болып ... ... ... ... әлі жоқ. Бұл ... ... ... мысалы Европа Одағы атқарады.
Болашақтағы Қазақстан Республикасы экономикасының негізгі экономикалық
мақсаттары мына бағдарлама ... ... ... ... ... ... мен даму стратегиясы» ... (1992 ... Н.Ә. ... экономика саласындағы, яғни қоғамдық өмірдің
шешуші ... ... үш ... ... нарықтық жүйеге өтуді
жалғастыру болатынын атап көрсетті.
І кезең 1992-1995 ... ... ... ... процестерін қамтиды: меншікті едәуір бөлігін жекешелендіру және
тұтыну нарығын тауарлармен толтыру.
ІІ кезең ... ... ... шикізат базасын өзгертуге
қадам басу үшін, телекоммуникация мен транспорт жүйелерін жеделдете дамыту,
сонымен бірге ... ... және ... ... капитал, жұмыс күші,
бағалы қағаздар мен интеллектуальды меншік нарықтарын қалыптастыру үшін
қажет.
III кезең ( 2006 – 2012 ... ... ашық ... жедел
қарқынмен дамыту, осының негізінде өтпелі кезеңде стратегиялық мақсаттарға
жету және Қазақстанның әлемдік ... ... ... ... ... ... позициясының нығайуымен сипатталады.
1997 жылы қараша айындағы Елбасының Қазақстан халқына жолдауында
өтпелі кезеңдегі әлеуметтік – ... ... ... шығарылады,
тежеущі факторлары айқындалып, 2030 жылға дейін жүзеге асыруға көзделген
жеті ұзақ мерзімді мақсаттар мен ... ... ... ( 22 тарауды
қараңыз).
Қойылған мақсаттарды жүзеге асыру мына үш кезеңде болуы қажет:
- 1998 – 2000 ... 2001 – 2010 ... 2011 2030 ... мерзімді басымдылықта Қазақстан Республикасы Президенті:
«Қазазқстан Конституциясына сәйкес біз ...... ... деп тағы да атап ... ... заңдар мен шешімдер
біздің стратегиямыздың жүйесінде болуы керек.
«Қазақстан 2030» бағдарламасының бірінші кезеңде (1998 2000 жылдар)
көздеген ... ... ... ... ... ... 2000 жылдың 21 ақпанында Республика Үкіметімен кездескенде осы
бағдарлама ... ... ... ... болуы тиіс деді.
Президент ұзақ мерзімді стратегияда анықталған реформалардың бірінші
кезеңі ... атап ... ... ... ... ... әлеуметтік –
экономикалық саясатының бес басты бағыттарын ... ... ... ... және ... қызметті одан әрі
дамыту;
- басқарудың тиімділігін арттыру;
- өндіріс секторына несие беру;
- экономикалық ... ... ... ... ... жою;
Қазақстан Республикасының әлеуметтік – экономика ... ... ... ... ... ... жақсарту деп – ең маңызды мәселе халықты
жұмыспен қамту мәселесі екенін атап ... ... ... ... және ... ... туралы бағдарламаны дайындауда.
Жұмыспен қамту мәселесін шешуде шағын кәсіпкерлікке маңызды рөл ... ... ... және орта ... одан әрі ... олардың
өкілдері Қазақстан шикізатын өңдеуді кеңейтуге негізделген өндірістерді
құруға және дамытуға ат ... ... ... Ел ... ... ... және орта бизнестің әжептеуір дамуында ... ... ... Осы елдерде бюджет кірістерінің
жартысынан көбі ... және орта ... ... ... және де ... ... ... деңгейіне тәуелді болуы».
Қазақстан Республикасының эконмикалық саясатының негізгі басымдығы
біздің экономиказдың шикізаттық ... ... ... ... Әзірге осы
мәселені шешуге байланысты кешенді құрылымдық саясат жоқ. ... жаңа ... ... ... және ... ... ... ауыл
шаруашылығын өңдеу өнеркәсібін құру мен дамытуда айқын шаруашылығын өңдеу
өнеркәсібін құру мен ... ... ... ... ... ... ... өңдеуді ұйымдастыру, мұнай химиясының басқа да өнімдерінің
өндірістерін ұйымдастыру ... ... және ... ... үшін ... ... дамыту міндеттері қойылды. Бұл тек өнеркәсіптің ... ... ... жолдары.
Осы жұмыстың негізгісі – бәсекеге қабілетті баға мен ... ... ету. ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілетті өңдеу өнеркәсібін құру.
Экономикалық өсудің жаңа сапалық белгісі - ... ... ... ... ... ... салалардың үлес салмағының
артуымен түсіндіріледі. Олар ҒТР нәтижелерін ендіруді және қамтамасыз етуді
жүзеге асырады.
Қазіргі ... ... ... ... экономикалық өсу жаңа
сапалық дәрежеге көтерілді. Ғылым қоғамның тікелей өндіргіш күшіне айналуы
аяқталып келеді. Жоғарыдағы аталған ... ... ... ... ... жаңа сапалық сыйпат береді.
Экономика өсуінің қайнар көзі – экономикалық ресурстар, экономикалық
мүдделер мен ынталандыру жатады. Олар атқаратын қызметтің ... ... ... ... ... ... ... барынша мүмкіндік жасайды.
Ауыл щаруашылығы мен өнеркәсіптің әлі іске жаратылмаған ... ... ... ... ... және орта ... дамытуда қарастыратын
көшіп – қону саясатын ... ... ... Осыған байланысты
кәсіпкерліктің өмір сүру мен одан әрі мәселесі қойылады. Осы ... ... ... ... құқ, халықтың табыстары, нарықтың коньюнктурасын
жақсарту, нарықтық бәсекені қажетті деңгейде ұстау және ... ... ... ... қиылысады.
Соңғы онжылдықтағы келеңсіз үдерістердің бірі – өңірлердің әлеуметтік-
экономикалық дамуы деңгейінің ала-құлалығы одан әрі ұлғаюы мен ... ... ... ... түсуі болып табылады. Қазақстанның артта
қалған өңірлеріне экономикасы ұзақ уақыттар бойы тоқырау ... ... ... аз ... ... ... ... әлеуметтік саласы нашар дамыған, ахуалы қолайлы
емес аумақтар жатады. Мұндай аумақтардың ... мен бұл ... ... ... ... ... кеңістігінде тұрақты даму
жолындағы басты тежеу ... ... ... ... шаруашылық құрылымдарының
әртүрлілігінде, өндірістік әлеуеттің ерекшелігі мен ... ... ... ... ... ... ... бейімделу
деңгейінде, сондай-ақ дамуды мемлекеттік реттеудің бәсеңдеуінде жатыр
(өңірлік экономикалық және ... ... ... ... ... және әлеуметтік артта ... ... ... ... орындауды көздейді:
– түрлі өңірлердегі халықтың нақты табысы мен өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі жағынан қарайлас деңгейде
және өз шығыстарын қаржыландыру мүмкіндіктері ... ... ... ... Бұл ... шешу үшін ... ... сүйеніп,
басқаруды орталықсыздандыру саласында реформа жүргізген жөн. ... ... ... ... одан төменірек – өңірлік және
жергілікті деңгейге беру қажет. Бұл үшін алдымен өңірлік және ... ... ... ... ... ... ұйымдық,
кадрлық және басқару әлеуетін нығайту керек. ... ... ... ... ... ету үшін ... ... қамтитын үйлесімді
аумақтық бағдарламаларды талдап жасау қажет. Оларда жергілікті ... және ... ... ... ... ... ... бастамалар, даму басымдылықтарының өзгеруі, ... ... жаңа ... ... ... дамуының ресми және
ресми емес жоспарларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу көрініс ... ... ... тұрақты дамудың аумақтық бағдарламалары мыналарды
көздеуі қажет:
... ... өмір сүру ... ... ... мен көтеру
жөніндегі шаралар жүргізу;
– аумақтардың ... ... ... тыс ... экологиялық апат өңірлерінде экологиялық дағдарыс жағдайын сауықтыру
жоспарларын іске асыру.
Мұндай бағдарламалардың табысқа жетуінің кепілі – ... ... ... жүзеге асыру үдерісіне жұртшылықты мейлінше көптеп тарту ... ... ... ... Республикасының әлеуметтік
экономикалық саясатының міндеттеріне толығырақ тоқталайық: ... және ... ... одан әрі ... жақсарту.
2. Қазақстан Республикасынының әлеуметтік –экономикалық көрсеткіштерін
реттеу және стратегиялық жоспарлауды талдау
2.1 2010 – 2014 ... даму ... мен ... жылы ... экономиканың құлдырауынан кейін 2010 ... ... ... ... ... ... ... көтерілуі күтілуде. Сонымен қатар, әлемдік ... ХВҚ ... ... деп бағалап отырғандықтан, көтерілу, тиісінше,
баяу болады.
Елдердегі қаржы ... ... ... ... ... қарсы белсенді шаралар өсуді жылдамдатуға ықпал ете алады.
Орта мерзімді кезеңде әлемдік қаржы дағдарысынан болған ... ... ... ... ... ... төмендету мақсатында
қайта тарату жүргізіледі.
Орта мерзімді кезеңде әлемдік экономиканың жандануы мен оның ... ... ... ... және ... ... ... ететін болады.
Әлемдік экономиканың даму перспективаларын ескере отырып, ... ... ... ... ... ... күрт өсуі
күтілмейді.
Халықаралық ұйымдар мұнайға, металдарға әлемдік бағалардың біртіндеп
көтерілуін болжап отыр.
2010 жылдан бастап ... ... ... 2014 ... ... жыл сайын
1,5-3 %-ке өсетіні күтілуде.
Халықаралық ұйымдардың болжамдары бойынша 2010 жылы ... ... бір ... 60-70 АҚШ ... ... ... ... Үкіметі жанындағы ауыл шаруашылығы, жер қойнауын
пайдалану және энергетика саласындағы экономикалық зерттеулер ... ... 2010 ... ... металдарды әлемдік тұтыну көлемі орта
есеппен 2014 жылға дейін жылына 4-6 %-ке өсуі күтілуде, бұл ... ... ... тудырады.
Орта мерзімді кезеңде бір уақытта әлемдік қаржы нарықтарында ... ... ... ... ... ... нашарлай түсуіне, әлемдік тауар
нарықтарындағы бағалардың кезекті және тым елеулі ... алып ... ... соңында және 2010 жылдың басында жаһандық ... ... ... ... мүмкін болатыны туралы әртүрлі
сараптамалық бағалаулар ... ... ... әлемдік экономиканың
қалпына келуі кейінірек кезеңге шегерілуі мүмкін.
Әлемдік қаржы-экономикалық жүйеде жағдайды нашарлатуға ықпалын тигізе
алатын үйлеспеушілік орын ... ... ... ... толқынының
мүмкін болуын анықтайтын тәуекелдер бар. Бұл белгісіздік нақты сектор ... ... ... ... ... ... шаралары. Бұдан
басқа, банк секторындағы проблемалар болжамданғаннан да терең және ... ... бұл банк ... ... нашарлауына әкеліп соғады.
Негізгі дамыған елдердегі экономикалық белсенділік азаюы факторлардың бірі
болып табылады. ... ... ... ... ... экономикадағы оң
қозғалыстардың болмауы және жұмыссыздықтың өсуі кейіннен тұтынушылық
сұраныстың төмендеуіне әкеп ... ... ... 2009 жылы ... мен ... ... ... қолдау көбінесе Қытайдың ішкі қорларын өсірумен ... онда ... ... ... ... ... ... ішкі қорларына ауысуы әлемдік тауар нарығындағы бағалардың кезекті
күрт ... және ... ... алып ... мүмкін.
Әлемдік қаржы-экономикалық дағдарысының екінші ... ... ... ... ... және оның ... келуін неғұрлым
кейінгі кезеңге қалдыруына әкеп соғады.
Әлемдік экономиканың даму үрдістері және Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... әлемдік
бағаның деңгейіне және әлемдік қаржы нарықтарындағы жағдайларға байланысты
дамудың үш мүмкін сценарийін қарастыруға мүмкіндік береді.
1-нұсқада (пессимистік болжам) орта ... ... ... және ... ... ... нашарлауы бөлігінде барынша
пессимистік болжамдар көзделуде.
Аталған сценарий бойынша мұнайдың әлемдік бағасы (Brent) 2010 жылы ... ... 30 АҚШ ... дейін төмендеп, кейін 2011 жылға 35
АҚШ долларына және 2012 – 2014 ... 40 АҚШ ... ... артуы
болжанады.
Әлемдік қаржы нарықтары сыртқы қарыз алу үшін жабық болады.
2-нұсқада әлемдік ... және ... ... жағдайлар
тұрақталады және сыртқы қарыз алу шарттары жақсарады деп болжанады.
2010 жылы мұнайдың әлемдік ... бір ... ... АҚШ ... ... ... кейін 2011 – 2014 жылдары ... 60 АҚШ ... ... ... ... ... ... әлемдік баға жыл сайын орташа
5 – 8 %-ке ... ... ... ... ... әлемдік бағасының 2010
жылы бір барреліне орташа 60 АҚШ доллары, кейін 2014 ... ... ... АҚШ ... ... ... болжанады.
Әлемдік қаржы нарықтарындағы жағдай жақсарады, екінші деңгейдегі
банктердің сыртқы қарыз ... кең жол ... ... және ... ... ... ағымдағы
жағдайды ескере отырып, барынша ықтимал 2-нұсқа болып табылады. ... ... ... осы ... ... дамудың қалыптасқан
үрдісіне жақын.
Дағдарыс кезеңінен кейін ... ... ... ... ... ... ол ... қалпына келтіру кезеңі және экономиканың
сапалы және теңгерімді өсуі кезеңінен тұратын ... ... ... кезеңінің ұзақтығы әлемдік экономика дамуының
үрдістеріне тәуелді болады. Қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... экономиканың даму
перспективаларына қатысты ... ... ... ... ... ... ... кезеңі 2012 жылы аяқталуы мүмкін.
Бағалаулар бойынша, 2012 жылға қарай ЖІӨ халықтың жан басына ... ... ... яғни өткен жылдардағы ең жоғары көрсеткішіне жетеді.
Өсуді қалпына келтіру ... ... ... және сапалы
өсу кезеңіне өту үшін негіз қалыптасады.
2010 – 2014 ... ... ... ... ... ... ... келесі ішкі факторлардың әсерінен дамитын болады.
Әлемдік экономиканың жандануына және Қазақстанның ... ... ... ... ... ... қуаттарды іске қосу
есебінен өнеркәсіп өндірісінің өсуі қалпына ... ... ... және ... өнеркәсібінің ілеспе салаларында белсенділік артады.
Бұдан басқа, мұнай өндіру көлемінің арттыруынан көрінетін ... ... газ ... ... белсенділік байқалатын болады.
Экономиканың мемлекеттік секторында белсенділіктің сақталуы, сондай-
ақ Үкіметтің, Ұлттық Банктің және ҚҚА-нің ... және ... ... жөніндегі 2009 – 2010 жылдарға арналған бірлескен ... ... әрі – ... ... іске асырылатын ... ... ... ... ... ... қолдауға
ықпалын тигізетін болады.
Жоспардағы агроөнеркәсіптік кешенді, ... және орта ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығында, өңдеу өнеркәсібі және қызмет көрсету, соның ішінде ... ... ... ... ... ... етеді.
Сыртқы күйзелістердің ықпалына тап болған ... ... ... ... ... ... үшін ... тарапынан
оларға басқарылатын түзетулер талап етіледі. Бұл ретте мемлекеттік реттеу
саясаты макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Экономиканың теңгерімді және сапалы
өсу кезеңінде осындай ұстаным экономиканы «сауықтыруды», оның ... ... ... және ... инвестициялардың сапасын жақсартуға
мүмкіндік береді.
Экономикалық өсудің тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... отырып қолдауға мүмкін емес
болады.
Осы кезеңде дағдарыстан шығу жолдарын табу ғана ... ... ... ... ... одан әрі ... негізгі басымдықтары мен
бағыттарын анықтау, дағдарыстан кейінгі ... ... жаңа ... ... ... әзірлеу міндеті тұр. Экономикалық дамудың
тұрақтылығы экономиканың өсуінің қайнар көздерінің ішкі ... пен ... ... ... ... ... ... етудегі рөлінің
артуы, ішкі сұранысқа бағдарланған шикізат емес салаларды және экономиканың
өзегі деп аталатын – әлемдік ... ... ... ие салаларды
дамытуда жүзеге асырылатын болады.
Елді 2010 – 2014 жылдардағы ... ... ... Экономиканы әртараптандыруға және саудаланбайтын салаларды
дамытуға жәрдемдесетін болады. Индустриализациялау саясатын іске ... жаңа ... ... ... ... береді және оның сапалы
өсуіне ықпал ететін болады.
Ірі инвестициялық жобаларды іске асыру ел ... ... ... ... ақша ... ... деңгейін және экономиканы
несиелендіру көлемін қамтамасыз ету экономиканың ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету бойынша негізгі соманы
өтеу, банк активтері сапасының ... ... банк ... ... ... банктердің несиелендіру белсенділігінің артуына жол
ашады. Бұдан басқа, банк жүйесіне экономика субъектілерінің сенімін қалпына
келтіру ... ... ... және ішкі көздердің есебінен банктердің
ресурстық базасының толығуын қамтамасыз етеді.
Ішкі әлеуетті дамытуды толық іске ... ... ... ... ... ... шиеленісіне дағдылану, сондай-ақ ұзақ
мерзімді перспективадағы сынақтарға бейімделу үшін жеткілікті экономикалық
өсудің ... ... ... ... ... 2010 – 2014 ... арналған экономикалық
саясаты және әлеуметтік-экономикалық даму болжамы
Экономиканың өсуі, кіріс деңгейі, жұмыспен қамту және инфляция деңгейі
бойынша әлеуметтік-экономикалық дамудың ... ... ... 2020 ... ... ... даму ... жылмен салыстырғанда 2020 жылға қарай қойылған экономиканың өсу
параметрлерін қамтамасыз ету мақсатында 2010 – 2014 жылдары ... ... %-ке ... ... 2020 ... қарай ЖІӨ көрсеткіші бойынша жан ... ... ... ... бар елдердің қатарына кіруін ... үшін 2014 ... ... аталған көрсеткіш 10 мың АҚШ доллары ... ... ... ... ... ... ... төмендеуіне оның орта
мерзімді кезеңдегі 2009 жылдың соңында 8,0 – 8,5 %-тен 2014 ... ... ... дейінгі деңгейге төмендеуі ықпал ететін болады.
Жұмыссыздық деңгейін 2020 жылға қарай 5 %-тен ... ... ету үшін 2010 – 2014 ... оның 7 %-ке ... ... ... Қалпына келтіру кезеңінде дағдарыс кезінде бәсеңдеген
салалардың өсу қарқыны, ... ... ... жетуі тиіс, одан кейін
бірінші қатарға Қазақстанның өндірістік әлеуетін ... ... ... қалау көрініс табады.
2010 – 2014 ... ... ... ...... өсуін қалпына келтіру және экономиканың одан ... және ... ... ... ... ... өсуін қалпына келтіру, экономиканың сапалы және
теңгерімді өсуі қолайлы макроэкономикалық ортаны ... ... ... болады. Өз кезегінде, орта мерзімді кезеңдегі экономикалық өсудің
сапасы мен тұрақтылығы экономиканың «өзегімен» қамтамасыз етілуі ... ... ... ... мақсатқа жету үшін мынадай
негізгі міндеттер шешілетін ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету;
«отандық экономиканың «өзегін» қалыптастыру.
Қойылған міндеттерді ... үшін ... ... және
құрылымдық саясаттар құралдарын ... ... ... ... іске ... ... ... қалыптастыру
қажет.
Құрылымдық саясат экономиканың тұрақты өсу қарқынын қамтамасыз етуде
ішкі факторлар рөлін арттыруға бағытталатын болады. Бұл үшін ішкі ... ... ... ... ... ... ... экономиканың
құрылымын қайта құру жүзеге асырылады. Экономиканың ... ... ... бойынша әлемдік нарықта және «экономиканың өзегі» ... ... ие ... ... ... ... ... іске асыру, экономиканың шикізат емес ... ... және ... ... ... жеделдетуді
ынталандыратын жаңа Салық кодексінің жағдайында жүзеге асырылады.
Құрылымдық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
инвестициялар;
экономиканың шикізат емес салаларын дамытуды, олардың инвестициялық
тартымдылығын арттыруды ... ... ... ... ... шикізаттық емес
секторларына ұзақ мерзімді инвестицияларды ынталадыру;
жеке сектордың ... ... ... ... ... ... алуды да одан әрі дамыту
көзделеді.
Экономиканың өсуін қалпына келтіру үшін экономикалық ... үшін ... ақша ... көлемін қамтамасыз етуге бағытталған,
бірақ бұл ретте экономикаға инфляциялық қысым ... ... ... жүргізіледі.
Алайда, «арзан ақшалар» саясатын ұзақ жүргізу инфляциялық ... ... етуі ... ... ... өсуін қалпына
келтіру шаралары бойынша ақша-кредит саясатының екпіні инфляцияға қарсы
реттеу жағына ауысады.
Ақша-кредит саясаты ... және ... ... ... ... қалыптасады. Қысқа мерзімді ноталар шығару, екінші
деңгейдегі банктер депозиттерін тарту, ... аз ... ... ... ... ... құралдары болып қала береді.
Ұлттық Банктің операциялары бойынша ставкалар ақша нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... факторлар мен шетел валютасының
сұранысы мен ұсынысы арақатынасымен негізделген теңгенің айырбас бағамының
қысқа мерзімді ... ... жол ... ... саясат құрылымдық және ақша-кредит саясатының шараларымен
жиынтықта ... ... ... және оның ... одан ... ... туғызуға бағытталады.
Экономиканың дамуын ынталандыру макроэкономикалық тұрақтылыққа зиянын
тигізбеуді ескере отырып жүзеге асырылады.
Фискалдық саясат шеңберінде бір ... ... ... ... ... - экономиканың өсуін қалпына келтіру үшін қажетті ... ... ... ... деңгейін қамтамасыз ететін
мемлекеттік шығыстар деңгейін қолдау көзделеді.
Мұнайдан алынған ... ... және ... ... ... болады.
Бұдан басқа, құрылымдық, ақша-кредит және ... ... ... ... ... қалыптасуына, оның сыртқы
күйзелістерге әлсіздігі дәрежесінің төмендеуі, экономиканың «қызып кетуі»
қайталану ... және ... ... ... ... ... ... мерзімді кезеңдегі негізгі теңгерімді экономикалық ... ... және ... ... ... ... – 2014 жылдары инвестициялардың өсу қарқыны жылына орташа 3,6 ... ... ... Бұл ... технологиялық жаңғырту жүргізуге мүмкіндік
беретін негізгі капиталдың жинақталуының жеткілікті жоғары өсуін қамтамасыз
етеді.
2010 – 2014 ... ... өсуі ... 2,6 %-ті ... Бұл ретте,
мемлекеттік тұтыну үй шаруашылықтарындағы тұтынумен салыстырғанда барынша
жоғары қарқынмен өседі.
Тұтастай ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
1-кесте
2010 – 2014 жылдары экономика өсуінің параметрлері, өткен жылға қарағанда %
|Көрсеткіштер |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 ... |101,0 |102,2 |102,9 |103,3 |103,7 ... ... жеке |101,2 |102,0 |102,8 |103,2 |103,5 |
| ... |102,8 |103,5 |103,7 |104,0 ... |101,1 |103,4 |103,8 |104,4 |105,1 ... және |104,9 |102,5 |102,8 |102,3 |103,4 ... ... | | | | | ... және |103,9 |102,6 |103,3 |102,8 |103,5 ... ... | | | | | ... ... орта ... ... ... саясат мемлекеттік
тұтыну мен инвестициялардың көрсетілген параметрлерін қамтамасыз ... ... ала ... ... – 2014 ... нақты ЖІӨ-нің өсу қарқынының 2010 жылы 2,4 ... 2014 жылы 3,9 %-ке ... ... ... – 2014 жылдары ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемі ... ... 4,0 %-ті ... ... көлемі 2010 – 2014 жылдары орташа ... %-ке ... сол ... ... ... ... көлемінің артуы
өнеркәсіп өндірісі көлемінің өсуіне ықпал етеді.
Мұнай және газ ... ... ... 2009 ... млн. ... 2014 жылы 85,0 млн. тоннаға дейін артады.
Өнеркәсіп өндірісі ... ... ... және ... ... ... ықпал етеді.
Құрылыс көлемінің өсу қарқынының 2010 жылы ... 1,0 %-тен ... 3,7 %-ке ... көлік қызметінің –1,7 %-тен 4,0 %-ке дейін артуы
болжамдануда.
Байланыс ... ... ... ... ... алғанда жылына 5,8
%-тен астам деңгейде өсіп отырады.
Орта мерзімді кезеңде әлемдік тауар нарығында бағалардың ... ... ... ... ... көлемінің ұлғаюына мүмкіндік туғызады.
Ішкі табыстардың өсуі импорттың ұлғаюына ықпал етеді.
2010 жылы ағымдағы шот дефицитінің ЖІӨ шаққандағы ... 2,8 ... ... одан ... 2011 – 2012 ... оның 1,8 %-ке ... төмендейді.
2-сурет
2010 – 2012 жылдарға арналған төлем теңгерімінің болжамы*
* Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің болжамы
Төлем ... ... ... ... ... және елдің орта мерзімді кезеңге арналған макроэкономикалық
дамуы параметрлерімен үйлесімді болып отыр.
Болжамдар бойынша 2014 жылы ЖІӨ ... жан ... ... ... АҚШ ... ... соманы құрайды.
3-сурет
2010 – 2014 жылдарға арналған ЖІӨ-нің халықтың жан басына шаққандағы
болжамы
Қалпына ... және ... ... ... ... өсу ... ... жүргізу басымдықтар ретінде халықтың өмір тіршілігінің
сапасын және әлеуметтік стандарттарын орнықты арттыруды көздейді.
Жұмыссыздық деңгейінің 2010 ... 7,6 %-тен 2014 жылы 7,0 %-ке ... ... отыр.
2010 – 2014 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму
көрсеткіштердің ... ... ... ... тәуекелдер және ден қою тетіктері
Теңгерімделген және сапалы экономикалық өсуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ден қоюдың
әртүрлі тетіктерін талап ететін белгілі бір ... ... ... ... ... ... шығу белгілерінің жоқтығы, шикізат
ресурстарына әлемдік бағалардың одан әрі төмендеуі, сыртқы нарықтардың
қарыз ... ... ... салдарынан экономикалық жағдайлардың нашарлауы,
мемлекеттік ... ... мен ... төмендеуіне, теңгенің
құлдырау жағына қысым көрсететін, елге шетелдік валюта ағымының қысқаруына,
іскерлік және ... ... ... және кейіннен
экономиканың рецессиясына алып келеді.
Инвестициялық, ... және ... ... қосымша
ынталандыру мақсатында экономика секторларының өтімділігін ... ... ... ... ... ... ... қаражат тарту;
кредитке тәуелді салаларды қолдау үшін, оның ішінде, ... мен даму ... ... тарту;
екінші деңгейлі банктердің өтімділігін арттыруды, соның ... ... ... ... ... қайта қарау арқылы қолдау.
Жағдайлар жақсарған кезде – шикізат ресурстарына әлемдік ... ... ... ... ... ... қол жетімділік ашылған жағдайда
елге шетелдік валюта ағынының артуы, бюджет түсімдері мен ... ... бұл, өз ... «экономиканың қайта қызып кетуіне», инфляция
деңгейінің артуына, сондай-ақ теңгенің ... ... және ... ... ... қабілеттілігінің төмендеуіне алып келуі мүмкін.
Осы жағдайда мынадай қажетті шаралар қабылдануы қажет:
артық өтімділікті және ақша эмиссиясын стерильдеу;
Ұлттық қордағы жинақтарды ұлғайту;
фискальдық саясатты ... ... ... ... ... қарқынынан төмен деңгейге дейін қысқарту);
ақша-кредит саясатын ... (ең кіші ... ... және ... ставкалар арқылы);
Ұлттық банктің халықаралық резервін ұлғайту;
Банк секторының сыртқы қарыздармен байланысты тәуекелдерді ... ... ... тәуелді экономика секторларында
«қызып кетудің» қайталану мүкіндігіне байланысты капитал ағындарын ... ... және ... ... ... ... ... қажет.
2.4 Бюджет-салық саясатының негізгі бағыттары
Алдағы орта мерзімді кезеңде фискалдық саясат жедел ... ... ету және ... одан әрі ... өсуі үшін ... және қаржы дағдарысының салдарын еңсеру, мемлекеттік басқару
мен жоспарлау жүйесін ... және оны ... ... ... үш деңгейлі бағыт бойынша бір мезгілде жүргізіледі:
Бірінші бағыт – экономиканы қолдау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... және жұмыссыздықтың өсуіне
жол бермеуді қоса ... ... ... шешу ... ... ... ... іске асыруды жалғастыруды, қаржы секторын
тұрақтандыруды, жылжымайтын мүлік нарығындағы проблемаларды ... ... орта ... ... ... ... дамыту мен инновациялық,
индустриялық және инфрақұрылымдық жобаларды, оның ішінде ... ... ... ... іске ... көздейді. Жекелеген салық
ставкаларын азайтуды қоса алғанда, ... ... ... жөніндегі іс-
шаралар жалғасады. Бұдан басқа, ... ... ... әрі ... ... саясатын түзететін икемді шешімдер, оның ішінде бюджет параметрлерін
нақтылау шаралары қолданылатын болады.
Екінші бағыт – мемлекеттік қаржыны сауықтыру мемлекеттік жоспарлаудың
нақты ... ... ... ... ... асыруды көздейді:
мемлекеттік мақсаттар – ... ... ... ... ... міндеттер – іс-шаралар – ресурстар – ... Өз ... ... ... және ... оң әсер ... орта мерзімді және
ұзақ мерзімді келеңсіз салдарларға – ... ... ... ... әкеп соқпайтын бюджет қаражатының ... ... ... 2009 жылы ... оңтайландыру нәтижесіне қысқартылған
бюджеттің ағымдағы шығындарының ... ... ... ... ... аяқтау және жаңаларын іске асырудың, оның ішінде
әртүрлі ... ... ... ... ... алу себебінен
созылуына жол бермеу арқылы іске асыруды реттеуді көздейді.
Үшінші бағыт – ... ... ... экономиканың сапалы өсуінің
негіздерін қамтамасыз ету, ол бір жағынан бюджеттік қаржыландырумен, екінші
жағынан экономикалық ... жеке ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуды арттыруға, сондай-ақ экономиканың
құрылымын тиісті өзгертулерге және ... ... ... ... ... ... шараларымен бекітілетін орта мерзімді және
ұзақ мерзімді жоспарлаудың нақты басымдықтарын тұжырымдауды ... ... ... 1 ... бастап «Салық және бюджетке төленетін басқа
да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) жаңа Қазақстан Республикасының
Кодексі ... ... ол ... ... және
әртараптандыруға, бизнесті «көлеңкеден» шығаруға ықпал етеді.
Жаңа Салық кодексі:
- ... ... емес ... ... жалпы салық жүктемесін
азайту;
- экономиканы жаңғыртуға және әртараптандыруға ықпал ететін ... ... ... ... және ... рәсімдерді
оңайлату есебінен бизнес жүргізу үшін жағдайды жақсарту.
Төмендегі нормалар Салық кодексінің барынша маңызды әрі ... ... ... табылады:
Салықтық жүктемені төмендету ... 2009 ... ... табыс салығының ставкасы 30 % -тен 20 %-ке дейін төмендеді.
Корпоративтік табыс салығының ставкасының ... ... ... ... алу ... ... ... салық преференциялары корпоративтік табыс салығы бойынша ғана
берілетін болады. Жеңілдік үш жылға дейінгі кезең ішінде инвестицияларды
жедел ... ... ... бір мезгілде зияндарды өтеудің мерзімі 3 жылдан 10 жылға дейін
ұзартылады, бұл инвестициялық ... ... ... мүмкіндік береді;
2009 жылдан бастап қосылған құн салығының ставкасы 13%-тен 12 ... ... 2009 ... ... ... сальдо деп аталатын, яғни
тауар беруші төлеген ҚҚС сомасының сатып алушы ... ҚҚС ... ... ... ереже енгізілді. Бұл шара салық төлеушінің ... ... ... ... ... ... мен жаңарту
кезеңінде төлеген ҚҚС нысанындағы айналым құралдарын тоқтатып қоюды жоюға
бағытталған.
Тіркеуге ... ... қою ... ... құн ... ... айналым шегі 15 000 еселік ... ... ... еселік мөлшерге дейін жоғарылатылды, бұл шағын бизнеске салықтық
және әкімшілік жүктемені ... ... ... ... ... ... экономиканы тұрақтандыру жөніндегі
бүгінгі жағдайда Салық кодексінде қаржы секторындағы салық салуға қатысты
бірқатар мәселелер көрініс ... ... 2009 – 2011 ... ... ... ... ережесі) шекті коэффициентін ұлғайту есебінен сыйақыны
шегеру мөлшері қаржы ... үшін 7-ден 9-ға ... өзге де ... тұлғалар
үшін 4-тен 6-ға дейін ұлғайтылды.
Шағын кредит ұйымдарына салық кезеңі ішінде ... ... ... ... ... ... ... кредиттердің орнына резервтер құру
жөніндегі ... ... ... ... құқығы берілді.
Жер қойнауын пайдаланушыларға салық салу жүйесі реформаланды.
Жер қойнауын пайдалану бөлігінде ... ... ... өндіру
салығымен (ПҚӨС) ауыстыру көзделген. Пайдалы қазбаларды өндіру салығын
есептеу жер қойнауын ... ... ... ... көлемінің
әлемдік баға бойынша есептелген құнына ... ... Бұл ... ... ... аз ... және ... кен
орындарын игеретін жер қойнауын ... үшін ... ... ... жеңілдікті ставкалар белгіленеді. «Теңізшевройл»
(ТШО) ... ... ... мен қолданыстағы Өнімді ... ... (ӨБК) ... ... жер ... ... үшін
келісім-шарттардың салықтық режимінің «тұрақтылығы» ережесі ... ... ... ... ... 5 %-ке ... бар ... регрессивті шкаласынан 11 %-і ставкасымен ... көшу ... ... Жеке ... ... ... ... ставка 10
% деңгейінде сақталды.
Сондай-ақ салық кодексіне мүліктік ... ... ... ... ... мүлікке дейін мүлікке салық салу базасы
қысқартылды, заңды тұлғалардың құны 120 млн. теңгеден ... ... ... ставкалар 0,5-тен 1%-ке дейін көтерілді, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... түзету
коэффиценттері алынып тасталды.
Салықтық әкімшілендіру Қазақстан дамуының жаңа кезеңінің болмыстарымен
сәйкестендірілді. Салықтық реформаның басқа да ... ... ... ... ... ... бар заң ... тиіс екендігі нақты айқындалды,
бұл ретте, ол әкімшілендірудің сапасы мен ... ... ... ... ... ... Салық кодексіне салық салу саясатындағы
нормативтік құқықтық ... ... ... ... салық рәсімдері
оңайлатылды.
Кіріс түсімдерін болжау
2010 – 2012 ... ... ... ... ... ... және басқа да нормативтік құқықтық актілердің ережелерін ... орта ... ... ... ... ... ... негізінде айқындалған.
Кірістерді есептегенде мемлекеттік басқару және ... ... ... 2010 жылы 1 ... 25 %-ке, ... 1 ... 30 %-ке ... және Әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік
қорына аударымдардың 2010 жылы 5%-ке ... ... ... ... және 2010 – 2012 ... ең ... ... мөлшерінің
ұлғаюына байланысты жеке табыс салығының төмендеуі ескерілді.
2- кесте
Мемлекеттік бюджеттің кірістері ... ... ... |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл ... |14,2 |15,2 |15,0 ... түсімдер |13,6 |14,6 |14,4 ... емес ... |0,4 |0,4 |0,4 ... ... сатудан түскен |0,2 |0,2 |0,2 ... | | | ... ... ... ... түсімдер көлемінің
2010 – 2012 ... ... ... макроэкономикалық
көрсеткіштердің болжамды параметрлері ... ... ... ... ... ... АҚШ долларына теңгенің бағамы, сондай-ақ алдыңғы
жылдардағы түсімдердің серпіні, ағымдағы жағдайды талдау.
2010 жылы ... ... ... ... ... ... % ... болжанып отыр, 2011 жылы – 8,3 %, 2012 жылы – 8,0 %.
4-сурет
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына тікелей салықтық түсімдердің 2010 ... ... ... болжамы
Мемлекеттік және республикалық бюджеттердің, Қазақстан Республикасы
Ұлттық қорының, Қазақстан Республикасының ... ... ... бойы Қазақстан экономикасы орнықты өсуді көрсетіп,
шоғырландырылған бюджеттің профицитін ... етіп ... Атап ... ... ... бүгінгі таңда әлемдік қаржы дағдарысының салдарын
жұмсартуға мүмкіндік берген резервтерді ... ... ... – 2012 ... ... ... мен ... бюджеттің мұнайға қатысты емес тапшылығы
Алайда, бюджетке шығыс жүктемелерді азайту ... ... ... ... одан әрі ... ... асырылмайтын
болады. 2009 жылға арналған республикалық бюджетті нақтылау кезінің өзінде
бірқатар бағыттар бойынша, оның ... ... және ... ... ... ... компаниялардың, әлеуметтік кәсіпкерлік
корпорациялардың ... ... ... ... ... ... және ... жөндеу бойынша шығыстар қысқартылған,
тиісті шаралар басталған болатын.
Даму бюджетінің іске асырылу тәсілдері қайта ... бұл ... ... бойынша шығыстарды оңтайландыруға және мемлекеттік
ұйымдардың жарғылық ... ... ... берді.
6-сурет
2008 – 2012 жылдардағы мемлекеттік бюджеттің
кірістері мен ... ... ... 2008 ... ... 2012 жылға қарай
ғана қол жеткізілетінін ескере отырып жоспарлы кезеңнің үш жылдық ... ... 9,7 % ... ... ... шығыстардың өсуін тежеу
саясаты жүргізілетін ... Бұл ... ... өсуі ЖІӨ өсу
қарқынынан жоғары болмайтындығын білдіреді.
7-сурет
2008 – 2012 ... ... ... шығыстарының
және ЖІӨ өсуінің қарқыны
2009 жылы мемлекеттік шығыстар көлемінің төмендеуіне қарамастан ... ... ... ... ... өсуіне байланысты, бюджет саясаты
мемлекет қабылдаған барлық ... ең ... ... ... ... ... ... қамтуды қоса алғандағы ел
халқын әлеуметтік ... ... ... ... ... толық және
уақтылы жүзеге асыру үшін қаржы ресурстарын жұмылдыру мен шоғырландыруға
бағытталатын болады.
Осылайша, орта ... ... ... әлеуметтік бағыттылығы
сақталатын болады және мемлекеттік шығыстарды жоспарлаған кезде Қазақстан
азаматтарының әл-ауқатының артуы, атап ... ... ... ... мен ... ... экономиканың дағдарыстан кейінгі сапалы
өсуі үшін жағдай жасау негізгі басымдықтар ... ... ... шығыстарын болжаған кезде Мемлекет басшысының
Қазақстан халқына жыл сайынғы «Қазақстан халқының әл ... ... ... ... ... мақсаты», «Дағдарыстан жаңару мен дамуға»
жолдауларында айтылған тапсырмаларды іске асыру ... ... ... ... ... ... болжамды
көлемдері мен бюджет шығыстарының негізінде бюджеттің теңгерімділігін
қамтамасыз ету ... ... ала ... ... ... Үкіметінің саясаты қаржы дағдарысының тұтастай
экономикаға салдарын жұмсарту мәселелерін ... ... ... және
борышқа қызмет көрсетуге арналған шығыстардың өсуінен барынша бюджетке
түсетін жүктемеге жол ... ... ... оңтайлы деңгейін
қамтамасыз етуге арналған.
8-сурет
Үкіметтік қарыздар есебінен мемлекеттік бюджет
тапшылығын қаржыландыру
Мемлекеттік және республикалық бюджеттердің 2010 – 2012 ... ... ... ... ... жылы ... Республикасы Ұлттық қорының шикізат ресурстарына
қолайсыз баға конъюнктурасы ... ... ... ... ... тұрақтандыру функциясы алғаш рет іске асырылды.
2008 – 2009 жылдары ... ... ... ... бюджетке 607,5 млрд. теңге және тиісінше ... ... 347,9 ... ... ... 2008 жылы осы ... бәсекеге
қабілеттілікті қамтамасыз ету жөніндегі шараларды іске асыру және ... ... ... ... ... үшін ... ... ... ... ... ... ... капиталын
ұлғайтуға бағытталды. 2009 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... 2009 ... 6 ... ... мен дамуға» (Жол картасы) Жолдауын іске асыру жөніндегі
іс-қимыл жоспарының іс-шараларын іске асыруға бағытталып отыр.
2010 – 2012 ... ... қор ... «жеп ... ... ... ... алдындағы жыл соңының қор активтерінің белгіленген 1/3
бөлігі шегінен шықпай, тек ғана ... ... ... ... қор ... ... ... саясаты жүргізілетін болады.
9-сурет
Мемлекеттік бюджет түсімдерінің жалпы көлеміндегі Ұлттық қордың кепілдік
берілген және ... ... ... ... ... ... ... 1 қаңтарына жинақталған Ұлттық қор активтерінің ... ... ал ... ... ... ... ескере отырып
оларды, соның ішінде 2010 – 2011 жылдары да аз қарқынмен ... да ... ... ... қор ... ... 2012 ... соңына 4,7
трлн. теңгені немесе 2008 жылмен салыстырғанда 1,4 есеге ұлғая отырып, 31
млрд. АҚШ ... ... қор ... ... ... 2010 – 2012 ... ... неғұрлым маңызды, экономикаға және халықтың жұмыспен қамтылу
деңгейін қолдауға барынша ... ... ... қайта
бағдарлау ескеріле отырып жүзеге асырылатын болады.
Инвестициялық бағдарламалардың теңгерімділігін, ел мен ... мен ... ... дамуына орай жеке сектор жобаларын
іске ... ... ... қамтамасыз ету жүйелі және жедел
шаралар ... ... ... ... ... ... саясат
бағыттарымен келісетін екі негізгі бағыт бойынша жүзеге асырылады. Жүйелі
сипаттағы ұзақ мерзімді шара ... ... даму ... ... білдіреді, ол мемлекет ресурстарын тиімсіз пайдалануды
азайтуға, өндірістік, ... ... ... ... дамыту мен халықты таратып орналастыру ... ... ... және жеке ... ... ... ұсынады.
Инвестициялық саясаттың алдында тұрған міндеттерді жедел шешу
Қазақстанның индустрияландыру картасын ... ... ... ... ірі инвестициялық жобалардың салалық ерекшеліктері ескеріле отырып,
оларды іске ... ... ... ... ... ... 2010 – 2014 ... мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде инвестициялық жобаларды
қаржыландыру үшін «Самұрық-Қазына» ұлттық ... ... АҚ, ... АҚ, ... ... ұзақ мерзімді облигациялық
қарыздарын тарту болжанып отыр.
Бұл ретте компаниялардың қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... әл-ауқат қоры» АҚ төмен рентабельді
әлеуметтік маңызды жобалар бойынша 5 жыл ... 271,5 ... ... ... ... капиталдандыру жоспарланып отыр, ол осы жобалар
бойынша облигациялық қарыздарды мерзімінен бұрын өтеуге жұмсалатын болады,
оның ішінде:
2010 жылы – 10 ... ... жылы – 10 ... ... жылы – 30 млрд. теңге;
2013 жылы – 110,8 млрд. теңге;
2014 жылы – 110,8 млрд. теңге.
3. Қазақстан Республикасынының ... даму ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентінің 2013 жылғы жолдауына шешімін
табу мәселелер мен ұсыныстар
Бәсекеге қабілетілік және экспорт жөніндегі ... ... бұл ... әрі ... ... ... ... оны құруды мен Үкіметке
тапсырамын.
Екінші бағыт - Әлемдік шаруашылық жүйесінде қазақстандық "тауашалард”
іздестіру, оларды қолғақкарату және ... біз ... ... ... бен ... ... бағыттарды кеңейте беруге тиіспіз. Бұл ретте басты ... ... ... ... ... мен Қара ... ... аударған жөн.
Екіншіден, әлбетте, бір Қарағанда, тартымдылығы аз ... ... де ... ... "тауашаларды" да назардан тыс калдырмай,
жаңаларын да іздестіре беру қажет. Бұл жұмысқа ... ... ... сыртқы әріптестерімізді де тартуғга болады.
Үшіншіден, Қазақстанда халықаралық бәсекеге ... ... ... жаңа ... ... ... ... жаңа, соның
ішінде жоғары техиологиялық жаңа өндірістерді дамыту.
Мәселен, өткен жылы Солтүстік ... ... ... ... жоқ биоэтанол өндіретін бірегей кәсіпорын ашқанымыз
өздеріңізге мәлім.
Биылғы жылы Атырау облысында алғаш рет шоғырлаған ... ... ... ... ... ол ... ... уақытта әлемдік
деңгейдегі мұнай-химия кеішенін ... ... ... ... ... ... зауыты қазірдің өзіде есропалық стандарттарға caй
келетін бензин мен дизель отынын шығара алады.
Төртіншіден, біз ... ... жаңа ... ... ... ... мүмкіндікіеріне талдау жасауымыз керек, ... ... онда ... ... ... ... мен ... көрсету
құрылымдарын жасақтап үлгерді. Мұндай серпінді жобалар, айталық, ... ... Азия ... ... ... ... ... Қытаймен шекарада қазақстандық шикізатты өңдеп, осы өніммен, сондай-
ақ энергия көздерімен, отынмен және басқаларымен ... алым ... ... қамсыздандыра алатын кәсіпорындар құру тиіді болмақ. Содан
кейінгі уақытта біз онда "Қорғас" халықаралық шекаралық ... ... іскс ... және ...... қақпасы" сауда-
экономикалық аймағын құру арқылы тасымалдау, ... ... ... қамсыздандыру жәнінде түрлі қызметтер көрсету ордасын дамыта
алар едік.
Үкімет және бірінші ... ... және ... ... ... мемлекеттік холдингтер біздің экономикамызға қатысушыларға жауапты
ұсынымдар жасау арқыды экспорттық "тауашаларды" ... ... ... ... игеріп, кеңейту бағдарламасын әзірлеп, іске қосуға
мідетті.
Үшінші бағыт іргелі және "серпінді" жобаларға қатысу
Біздің экономикалық ... ... ... ... көшбасшылығын айқындатады.
Ендігі жерде біздің қолымызда Қазақстанды экономикалық дамудың ... әрі оны ... ... ... ... айналдыра
алатындай күш бар.
Біріншіден, Үкімет компанияларымызды келешегі зор өңірлік жобалар
жайында ақпараттандыру ... ... ... ... ... ... ... негізде мемлекеттік контрактілер алуына жәрдемдесуге тиіс.
Бұлар жоғары технологиялық өндірістер, инфрақұрлымдық және басқа да жобалар
болуы мүмкін.
Екіншіден, біздің ірі ... ... ... ... мақсатында ұлтаралық компаниялармен ынтымақтастығын ынталандырып
отыру керек.
Үшіншіден, Қазақстан ... ... ... ... ... төңірегінде топтасуын дамыта отырып, бұл өңірде осы заманғы
халықаралық сауда технологияларының нетізінде ... ... ... ... ... ... барлық тиісті органдар мен ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз
ету жөніндегі өңірлік орталыққа" айналдыруға қолайлы жағдайлар туғызуды, ең
бастысы, қазақстандық компаниялардың өңірлік ірі ... ... үшін ... ... ... тапсырамын. [11]
Төртінші бағыт - Мемлекеттік холдингтердің қызметін шоғырландыру және
олардың ... ... ... ... ... ... көп ... халықаралық рынокта бәсекеге
қабілетсіз, бағынбайтын көп бейінді конгломераттарға айналып кетуіне жол
бермеу керек. ... ... ... бip ... ... ... қаржылық "acmaуға" айналып кетуінен де сақтанып, бұған қоса
мемхолдингтер өз ... ... ... компаниялар мен ұйымдардың
қызметін қайталамай, керісінше, осынау экономикалық қызметті жаңа ... ... ... ... бәсекелестік пен томаға-
тұйықтықтан арылуға, олардың тиімділігі мен ашықтығын қамтамасыз етуге тиіс
екенін ескеру ... ... ... ... ... ... ... бағытталған ұлттық cтратегиясыяның бәсекеге
қабілеттілігі мен іске ... ... ... ... ... ... алуға тиіс.
Біріншіден, мемхолдигтерге жане тиісті мемлекеттік органдарға бүгінге
дейін жинақталған талдау, маркетинг және технологиялық ... ... ... ... ... мен қол жеікізу мерзімдерін көрсете
отырып, дәйекті іс-қимылды айқындауды тапсырамын. ... ... ... ... қалыптастыру және толымды халықаралық
ықпалдастыққа кірігу нақты серпінді жобаларды іске ... осы ... ... мен жоспарының болуын қажет етеді.
Екіншіден, мемхолдингтер халықаралық компаниялармен бірлескен ... ... ... ... ... ... ... белсенді
жұмыс жүргізуге тиіс. Біз үшін, әсіресе, ... емес ... ... ... маңызды.
Үшіншіден, мемхолдшігтер экономиканы әртараптандыруда өзіндік рөл
атқаруға, осы үлеріске қазақстандық шағын және орта ... ... ... ... отыруға тиіс.
Төртіншіден, мұндай міндеттерді шешу үшін мемхоллингтерді біртұтас
организм ретінде қайта ... ... ... ... ... ... ... істейтін, тиімді, икемді әрі ашық ... ... ... Осыған байланысты әрбір мемхоллингті құрайтын
құрылымдарға, олардың тиімділігі мен бейінділігіне тиісінше ... ... ... әрбір мемхолдингтің басқаруында қандай активтердің ... ... ... қайсысын бәсекелестік opтаға ... ... ... ... ... міндеті — экономиканың мемлекеттік
секторындағы кәсіпорыпдарды басқара отырып, олардың құнының арттырылуын
қамтамасыз ... ... ... оның ... ... ... ... өз дамуының біртұтас
cтратегиясын жедел қарқынмен әзірлеуді ... ... ... отандық инфрақұрылымдық қызметті
тұтынушыларға, сыртқы ... ... ... ... ... беруге тиіс міндеттер мен жобаларды орындау үшін
өзінің ... мен ... ... ... Яғни,
кәсіпорындарымыз бен халқымыз, сөзсіз неғұрлым сапалы әрі мүмкіндігінше
арзан ... ... жол, ... және ... ... тиіс.
Төртіншіден. "Самұрық" өзінің cтратегиясын қамтамасыз eту үшін
жинақтаушы зейнетақы қорларының, даму ... және ... ... жеке ... ... тартудың айқын схемасын
әзірлеуге тиіс.
"Қазына"
"Қазына" өзінің ... ... ... ... мен ұйымдар
қызметінің ортақ cтратегиясын тұжырымдап, іске ... ... ... ... ... тиіс ол — ... шағын, орта және ірі
бизнесінің бәсекеге қабілеттілігі мен экспорттық мүмкіндіктерін арттыру
үшін көмек ... мен ... ... ... ... ету және ... "тауашаларды" қалыптастыру үшін қолайлы
жағдай ... ... ... ... қоры ... зор ... мен өндірістердің
бәсекеге қабілеттілігін арттыру мен экспортына қолдау жасау үшін қолданбалы
зерттеулерді қаржыландырудан бастап, ... ... ... және
ішкі рыноктарға орнықтыруға дейінгі осы заманғы қызмет көрсетуді қамтамасыз
етуге тиіс. Қор экспортқа сервистік қолдау ... ... ... ... ... "Қазына" экономиканың басым ... мен ... ... ... мен экспорттық мүмкіндіктерін арттыру
мақсатында жаңа технологиялардың енгізілуі мен қолданбалы ғылымның дамуын
қалай ынталандыратынын айқындап алуы керек.
Үшіншіден, ... ... ... озық ... ... өндірмейтін өнеркәсіпке, соның ішінде қаржыландыруды құрылымдау,
экспорттық кредиттер, экспорттық сақтандыру және т.б. арқылы ... ... ... ... ... және экспорттың қолжетімділігін
жәрдемдесуге кеңейткен жөн.
Төртіншіден, халықаралық рынокта өз ... ... ... ... сақтай алатын жаңа өндірістерді ... ... ... ... жан-жақты зерделеген жөн. Бүгінгі танда "Қпзына"
Қазақстан экономикасының бәсекеге ... жаңа ... ... ... үшін ... құралдарды иеленуі тиіс.
Бесіншіден, Қор қызметінің маңызды бағыттарының бірі тиісті халықаралық
компанияларды ... ... мол ... өндірістерге тарту болуы
керек.
Алтынтыдан, Қор барынша экспорттык бағытта құрылған арнайы ... ... ... ... отандық және шетелдік бизнесті
белсене тартуға тиіс.
Жетіншіден, биылғы жылы Қорлар қорын соның ... ... ... ... құру қажет. "ҚазАгро"
"ҚазАгро" ұлттық холдингі жұмысына да осы тәріздес қадамдар енгізілуі
тиіс.
Біріншіден, ... ... ... — ауыл шаруашылығының
өнімділік деңгейін көтеру, жердің тозуының алдын алу, ... су ... ... ... ... тиімділігін арттыру, сонымен қатар
ескірген аграрлық технологиялардың қолданылуына, ... ... ... ... қою, сондай-ақ ұсак шаруа қожалықтарының бытыраңқылығын
еңсеру мәселелерін жүйелі түрде шешу.
Екіншіден, "ҚазАгро" алға ... ... ... ... ... ... ... талдау жүргізіп, бірінші кезекте
өркеңдету қажет болатын бағыттарды айқындауға міндетті. ... ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерінің жаңа
рыногы пайда болды, бұлар — экологиялық таза өнімдер, жаңа өндірістер және
басқалары.
Үшіншіден, "ҚазАгро" таяу ... ... ... ... ... және жаңа ... өнім өндірушілерін қаржыландыру
жүйесін ... іске ... ... ... ... нысаналы болуы тиіс
әрі ескірген агро технологияларды алмастыруды және ... ... өнер ... құруды қарастыруы қажет. Бәлкім, бұл үдеріске ... ... ... банктерді тарту қажет.
Барлық мемхолдингтердің, оларға кіретін ұлттық компаниялар мен басқа
ұйымдардың басты ... ... ... ... іс-
тәжірибесін, есептілік пен ашықтықты енгізу арқылы олардың қызметін ретке
келтіру болып қала ... ... ... ... үшін корпоративтік басқарылымның үлгі-
қалыбына айналуы тиіс.
Біріншіден, мемхолдингтердің ... ... ... ... құрылуы қажет.
Екіншіден, мемхолдингтер қызметінің ашықтығын арттыра берген жөн. ... ... ... олардың меншіктік құрылымы, ... ... ... және тағы ... ... ақпаратқа
қанық болуы керек.
Үшіншіден, мемхолдингтердің шаруашылық қызметі, жеке ... ... ... ашық ... ... ... ... асырылуға тиіс.
Төртіншіден, cтратегияны жүргізу үшін ... ... мен ... ... ... ... асыру үшін Директорлар кеңесінің
ұтымды жұмысын қамтамасыз еткен жөн.
Бесіншіден, біздің ойымызша, мінсіз беделге ие ... ... ... мемхолдингтер жұмысының қорытындылары бойынша жүргізілетін
жыл сайынғы аудит аталған ... ... ... ашық жүйелілікті
қамтамасыз етуге және осы ... ... ... ... баға ... ... ... барлык мемхолдингтер жұмысын айкындауға тиіс.
Мемхолдингтер басшыларына 2013 жылғы тамыздан кешіктірмей, Президенттің
бекітуі үшін өздерінің дамуы мен жаңа ... ... ... ... мен ... ... кейін "Самұрық",
"Қазына". "ҚазАгро" алдарына қойған міндеттерді іске асыруға кірісулері
керек, ал басшылары ... ... ... үшін дербес жауап береді.
Бесінші бағыт - Өндіруші сектордың тиімділігі мен макроэкономикалық
қайтарымдылығын едәуір арттыру
Біз ... ... да ... әрі өзара тиімді энергетикалық саясат
жүргізуге ниеттіміз.
Көмірсутегі секторын одан әрі ... ... және ... тартуды экономиканы әртараптандырумен тікелей байланыстырып,
осы арқылы жаңа, келешегі зор өндірістер құру жөніндегі маңызды міндеттерді
шешу ... ... заң ... ... ... ала отырып біздің табиғи
ресурстарымызбен жұмыс істейтін ірі инвесторлардың алдына Қазакстанды
индустрияландыруға үлкен әрі нақтылы үлес ... ... ... қоюы ... ең ... ... ұлттық басымдықтарын негізге аламыз. Бұл
ретте біз көршілеріміз бен халықаралық ... ... және ұзақ ... ... ... етеміз.
Қазақстанның өңірлік энергетикалық кеңістіктегі тұғырын одан ... ... ... ... ... жетті.
Біріншіден, Үкімет мемхолдингтермен бірлесіп, қазақстандық энергияны
экспортқа шығарушылардың халықаралык ... ... ету және ... ... нақты шаралар қолдануға тиіс.
Екіншіден, Үкімет газ өндіру саласының жаңа ... ... оны іске ... ... ... ... ... энергетиканы үздіксіз жеткізуді қамтамасыз ету үшін өз
көршілерімізбен келелі келіссөздер жүргізіп, ... ... ... өңір ... энергетикалық желілерінің кешенді жүйесін
жасақтау тиімді ... ... ... және ... ... ... ететін нарықтық жүйе қалыптастыруға
жәрдемдесетін Энергетикалық қауіпсіздік жөніндегі кеңес құрудың да маңызды
екеніне көз ... ... ... өзі өңірдегі барлық елдердің мүддесіне
сай келеді.
Төртіншіден, өзіміздің табиғи ресурстарымызды ... ... ... ... ... ... әрі "лас" ... әкелу, қалпына келетін ресурстарды тиімсіз пайдалану ... ... да ... шешу үшін ... ... ... ... қайраңындағы мұнай өндірілетін кен орындарын игеру барысында
табиғатты ... ... ... ... ... ... ... көмірсутегін өндіру кезінде "Жасыл мұнай" қағидаты бойынша
экологиялық стандарттарды ... ... ... ... ... мәселесін қаперге алуы тиіс.
Біздің энергетика мен мұнай-химия ... ... ... мәселесі —
энергия өнімдеріне қосылған құнды ұлғайту арқылы осы ... ... ... ... газ ... ... маршруттары сияқты басым секторларды басқару пәрменді болуы ... ... және ... ... ... ... мен
газ өңдеу кәсіпорындарын жаңарту мен қайта ... жаңа ... құру ... ... ... ... іске асыруы
қажет. Біз мұнай мен газ ... ... құны ... және ... ... өндірістерді дамытуға тиіспіз.
Үкімет еліміз экономикының қазіргі кезеңдегі ... ... ...... ... ... біліктілікпен шешуге
қабілетті осы заманғы кадрлармен толықтыруы қажет.
Екіншіден, энергеика және ... ... ... ... да
мемлекеттік органдармен бірлесе, энергия үнемдейтін технлогияларға көшу
жөніндегі практикалық шаралар ... ... ... Табиғи
ресурстарлы үнемдеу мен ұтымды пайланудың ... ... ... ... экономикалық және экологиялық факторларды оңтайлы
ұштастыру қағидаттарын сақтай ... ... ... жөн. ... ... энергетика өндірісі мен тұтыну қалдықтарын төгу мен орналастыруға
қатаң мемлекеттік бақылау енгізу, кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... қалдығы аз
технологиялар енгізу және басқа да мәселелерді қарастыруы қажет.
Үшіншіден, Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі осы ... ... ... мен газ саласында теңдестіре өндіру мен ... ... бір ... ... жаңа кен ... ... мен
іздестіруге және мұнай-газ ресурстарын пайдаланудың жаңа тәсілдерін
пайдалануға ... жаңа даму ... ... тиіс.
Төртіншіден, заңнамалық базаны ... жер ... жер ... ... мен ... ... ... жүзеге асыру қажет. Үкімет бюрократиялық кедергілерге
жол бермеуге, рұқсат ететін құжаттар ... ... жер ... құқық беру тәртібін оңайлатуы тиіс.
Бесіншіден, Үкіметтің ірі кәсіпорындардың әлеуметтік міндеттемелерін
орындауы және ... ... ... ... ... мамандармен
алмастыру жөніндегі ... ... ... жүйесін
жетілдіруі қажет.
Алтыншы бағыт - Ырықтандыру жағдайында қаржы жүйесінің ... ... ... жаңа ... біздің банктеріміз жергілікті рыноктағы, сондай-ақ өңірлік
әрі халықаралық жобалардағы бәсекелестік ... әзір ... ... ... жүйемізге резидент еместердің қолжетімділігіне байланысты ... ... біз ... ... ... жөніндегі келіссөздер
аясында алып тастадық.
Екіншіден банк жүйесі тарапынан экономикалық ... зop ... ... ... ... ... үшін ... жасалуын және
банктердің өңірлік экономикалық жобаларға, соның ішінде ...... ... ... ... ... қажет.
Үшіншіден, екінші деңгейдегі қуатты банктердің ... ... ... ... ... және ... іске ... үшін тарту туралы маңызды мәселені шешу қажет.
Төртіншіден, капиталдың қозғалысы саласындағы ... ... ... ... мәселеге тағы да ... ... Бұл ... ... ... ... қарызын қолдау қажеттігін есепке ала
отырып қарастырған дұрыс. Біздің ... ... ... ... иек артады, мұның өзі еліміздің сыртқы жиынтық қарызының бақылаусыз
ұлғаюына әкеп соқтыруы мүмкін.
Бесіншіден, біз ... ... ... қор рыногын құруымыз керек.
Халықты өзінің жинақ ақшасын бағалы ... ... ... ... дамуы мүмкін емес. Халықты инвестициялық сауаттылық ... ... ... ... ауқымды жұмыстар жүргізу де қажет.
Алтыншыдан, электрондық банк қызметтері инфрақұрылымын ... ... ... одан әрі жетілдіру электрондық сауданы дамытудың қуатты
факторына айналмақ.
Үкімет Қаржылық қадағлау агенттігімен бірлесе жоғарыда көрсетілген,
осындай ... ... ... мен ... ... ... тиіс.
Жетінші бағыт - Қазақстан үшін тиімді
жағдайларда БСУ-ға кіру
Қазақстанның жаһандық экономикадағы бәсекелестік ұстанымдарын көп ретте
оның Бүкіләлемдік сауда ... ... ... ... болады. Бұл
міндетті біз бірнеше жыл бойы дәйекті түрде шешудеміз, әрі тиянақтауға ... ... ... ... ... ... ... жылдың
соңына дейін Қазақстанның заңнамасын БСҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... кіруінің барысында Үкімет аграрлық
секторды қолдаудың лайықты ... ... ... және өнеркәсіп орындарын
БСҰ жағдайында тиімді жұмыс істеуге дайындау жөніндегі тиісті ... іске ... ... ... ... жетілдіру мен ... ... осы ... ... ... ... ... ету
жөнінде нақтылы, пәрменді және жүйелі ... ... ... ... ... өңір ... арасындағы кедендік кедергілерді
азайту және өңірдегі сыртқы тарифтердің бірыңғай деңгейін ... ... ... Осы және басқа да мақсаттарға арнап, ... ... ... кеден жүйесіне едәуір қаржы бөліп келеді.
Төртіншіден, барлық заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... керек.
Бесіншіден, Үкімет ''Атамекен" одағымен бірлесіп, ... ... ... ... өзіміздің ... ... үшін ... ... ... тиіс. [12]
Сегізінші бағыт - Экономиканы әртараптандыру және шикізаттық емес
секторды дамыту
Үкімет экономиканың басымдыққа ие ... емес ... ... ... ... асыруға баса назар аударуға
міндетті.
Біз "жинақтауларымызды өсіруден" ... ... ... ... ... ... өзі, ең алдымен, инфрақұрылымды дамытуға және
Қазақстан ... одан әрі ... ... ... ... ... білдіреді.
Біріншіден, Үкімет нақтылы еселемелі тиімділік беретін ... және жүйе ... ... ... ... жағдай
туғызуға тиіс. Мұндай өндірістердің, айталық, мұнай-газ машиналары, арнайы
қорытпалар өндірістерін, биохимиялық және мұнай-химия ... ... ... өнімдерін өндеу, құрылыс материалдары өндірістерін
және басқаларын қамтуы ... ... ... ... ... оның салаларының өнімділігі
мен кірісін өсіру, отандық өнімнің ұлттық бәсекелестік артықшылықтарын
дамыту ... ... ... ... ... ... іске
асыруы керек.
Үшіншіден, заңнамалык базаны жетілдіру, жер қойнауын ... ... және жер ... ... ... ... ... қажет.
Төртіншіден, Үкімет жер қойнауын пайдалану, машина жасау және ауыр
индустрия салаларында қазақстандық қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... пен мемхолдингтерге "Атамекен" кәсіпкерлер одағымен кеңесе
отырып, аса ірі ... үшін ... ... әртараптандыру
cтратегияларын қалыптастыру жөніндегі талаптар мен ұсыныстарды тұжырымдауды
тапсырамын. ... ... - ... ... ... және ... ... біртұгас мемлекеттік cтратегиясын жүргізу
Біріншіден, өзіміздің бәсекелестік артықшылықтарымызды ... ... ... трансфертен белсенді әрі байыпты жүргізуіміз ... жаңа ... ... ... ... ... ... отандық ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізумен шұғылданатын
конструкторлық бюролар мен жобалау ұйымдарының желілерін ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды,
соның ішінде венчурлық негізде қаржыландыруды қолдайтыи құрылымдар ... ... ... ... әзірлемелерінің "сыртқы" кетуіне жол
беруге болмайды.
Үшіншіден, Қазақстан бизнесінің инновациялық белсенділігін көтермелеу
шарт. ... және ... ... зор ... ... сектордың еншісіне тигені жөн.
Төртіншіден, зерттеу жұмыстарына мемлекеттік тапсырыстар жасауды бір
жүйеге келтіру қажет, сонда ғана бұл ... ... ... ... сұраныс туатын болады.
Бесіншіден, зияткерлік меншік пен сауда белгілерінің қорғалуын
нығайтып, технологиялық ... ... ... ету ... ... мен
қаржылаңдыру үшін ашық болатын инновациялар мен патенттер банкін құру
қажет. Бұл — ... ... ... - ... асу мен ... ... өңірлік
орталықтарын қалыптастыру және олардың жұмыстарын бастауы
Едәуір экономикалық әлеуеті бар ... ... ... дамыту
есебінен өңірлік орталықтарды және экономикалық өсу мен ... ... ... ... ... ... дамуды
қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Үкімет тұтастай алғанда ... ... ... ... ... үшін ... ... келіп осындай орталықтарды анықтауға тиіс.
Небәрі он жылдың ішіңде шалғайдағы шағын қаладан осы заманғы мүмкіндігі
мол шаһарға айналған ... ...... ... ... маңызды орталығына айналғаны, әлбетте, қазақстандықтарға ғана ... ... біз ... айтулы астаналарымен шындап бәсекеге түскіміз келеді
екен, онда өзіміздің осы мүмкіндіктерімізді одан әрі ... ... ... Астананың оңтүстік-шығыс бағытындағы оң және сол жағалауда
кемінде екі жаңа орталық ... ... ... ... ... биотехнологиялар орталығы жаңа ғылыми
кешенінің құрылыс қарқынын жеделдетудің маңызы үлкен.
Үшіншіден, Үкімет ... іске ... ... ... ғылыми инновациялық медицина орталықтарының негізіңде
Астанада медициналық ... қуру ... ... ... ... ... ... Астанада құрлықтағы су ресурстарын зерттеу мен қорғау
мәселелерін ... ... ... тиіс Еуразиялық су орталығын құру қажет.
Астана қаласының әкімі мен Үкіметке орта ... және ұзақ ... қол ... ... ... ... ... айқындауды тапсырамын.
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар туралы мәселе де көкейкесті.
Біз инфрақұрылымды ... ... ... ... және
өңірлердің бәсекеге қабілеттілігін көтеруді қамтамасыз ету әрі ... "өсу ... ... ... Қазақстанның кеңістіктік
шоғырлануына қол жеткізу мақсатын алдымызға қойып отырмыз.
Біріншіден, бұл ... ... ... ... әрі осы ... қызмет көрсету мен ... ... ... ... ... іске ... ... Мемлекеттік және
жеке секторлардың топтасуы үдерісін ... ... ... ... ... ... ... отырып, мәселен,
Астана қаласы, Ақмола мен ... ... ... ... ... ... ... нақтылы "өсу орталықтарын" құру қажет.
Екіншіден, мұндай "экономикалық өсу ... ... ... ... қамтамасыз етіуге тиіс, онда мектепке дейінгі,
орта және кәсіптік-техникалық білім беруге баса көңіл бөлінуі керек.
Үшіншіден, "өсу ... ... ... ... (ӨКК) желісін дамыту негізінде де жасақтаған дұрыс. Олардың
қызметі аграрлық ... және ... ... ... ... ... жүзеге асыруды көздейді. ... ... ... ... пен активтерді беріп, кәсіпкерлердің қатысуымен
корпорацияларды дамыту мәселелерін шешкені дұрыс.
Үкімет пен әкімдер бірлесіп, ... ... ... мен ... ... жөніндегі жоспарларымызды ескере отырып, осы
орталықтарда ... ... мен ... ... орналастыру
жөнінде нақты ұсыныстар әзірлеуге тиіс.
Он бірінші бағыт - Мемлекеттік-жекеменшік әріптестіктің негізінде
cтратегиялық ... ... ... осы саладағы басқару сапасын
көтеру
Үкіметке әкімдермен бірлесіп, осы заманғы инфрақұрылымды ... ... ... бұл ... біздің халықаралық инфрақұрылымдық рынокқа кірігуімізді;
- өңірлердің экономикалық белсенділік орталықтарын дамытуды;
- көліктің алуан түрлері арасындағы технологиялық өзара ықпалдастығын;
- бизнес пен ... ... ... ... ... ... жоспарды іске ... үшін біз ... ... ... пайдалануға және мемлекеттік-жекеменшік әріптестік
негізінде инфрақұрылымдық даму тетігін қалыптастыруға тиіспіз.
Біріншіден, біздің көлік ннфрақұрылымын нысаналы түрде қолдап, жаңартып
және ... ... ... Біз ... ... ... ... тиіспіз, бұл үшін өзіміздің көлік жүйемізді әлемдік жүйеге
кіріктіруіміз керек.
Екіншіден, әye ... ... ... ... ... Біз
аэропорттарымыз бен авиация ... ... ... талаптары мен
халықаралық деңгейге сәйкес келтіруіміз ... Әуе ... ... ... және құнын төмеңдету үшін жергілікті авиация
рыногындағы бәсекелестікті дамыту үшін барлық жағдай ... ... ... ... тиісті бағдарламасы 2013 жылдың соңына
дейін әзірленуге тиіс.
Үшіншіден, темір жол тасымалы мен оны басқаруды ... ... ... ... ... ... жолдары желісін жаңарту турасында
әңгіме қозғаған орынды. Бұл орайда Темір жол ... ... ... ... ... ... және ... сұраныс
әскерілетіндей деңгейде құрылып, кеңейтілуге тиіс. Темір жол ... ... мен ... ... ... ... әлемдік
стандарттарға, ал тарифі жөнінен саланың негізді талаптарына сейкес болуға
тиіс.
Көлік және коммуникациялар министрлігі ... ... ... жүрген Темір жол көлігіндегі тасымалдау ережелерін
қайта қарап, экономикалық ... ... ... ... ... жаңа ... ... керек.
Төртіншіден, телекоммуникациялар саласында монополиясыздандыру мен
еркін бәсекені дамыту жөнінде жүйелі жұмыс жүргізу ... алда тұр. ... ... ... ... үшін ... ... теңдестіру жұмысын
да аяқтайтын кез жетті ... ... ... мектептерімізге,
кәсіпорындарымыз бен үйлерімізге келуін арттыру үшін интернет-қызметтің
құнын төмеңдетуге жағдай ... ... су ... ... ... да дәл осындай жауапты
тұрғыдан келу қажет. Каспий ... ... ... жаңа порттар мен
теңіз көлік ... ... Кеме ... ... жаңа қуаттарын
жасақтау мен қолданыстағы теңіз бен өзен порттарын жаңарту бағдарламаларын
іске асырған ... ... ... ... ... жылы Автомобиль
жолдары саласын 2012 жылға дейін ... ... іске ... ... Авто жол ... ... ... тұңғыш рет 10 млрд.-қа
жуық АҚШ ... ... ... Бұл ... ... ... ... арттырып, жолдағы жарақаттану қатерін азайтады.
Үкімет жарты жылдың ішінде халықаралық маңызы бар негізгі автожолдарды
халықаралық стандарттарға сәйкес келтіруге ... ... ... ... ... көлік-логистикалық кластерді дамыту ауқымында ... ... ... жалғастыратын Қазақстанның аумағы арқылы ... жолы ... ... ... ... ең шалғай елді мекеңдеріне жетуімізді
жеңілдететін жергілікті ... бар ... ... ... кеңейтуіміз қажет.
Он екінші бағыт - Электрэнергетикалық ресурстарды дамыту және атом
энергетикасының негіздерін жасау
Бүгінгі таңда Онтүстік Қазақстан, ... ... ... ... Алматы қаласын электр қуатымен қамтамасыз ету аса өзекті мәселе ... ... ... ... ... ... өзіміздің
энергиясы мол және энергиясы талшы өңірлеріміздің арасында ... ... ... ... ... ... ... технологияларға көшуіміз
қажет.
Екіншіден, электр энергетикасы ... ... ... ... ... мен ... ... шешу, жаңа өндірістерді
дамыту, жұмыс істеп тұрған жабдықтар мен электр ... ... ... мен ... ... үшін ... туғызу қажет.
Үшіншіден, энергия көздерін әртараптандыру еліміздің бүкіл аумағындағы
тұрақты дамуды ресурстармен қамтамасыз ету мақсатында атом ... ... ... ... ... атом ... станциясы құрылысының
техникалық-экономикалық негіздемесін жасау қажеттігі туып отыр.
Төртіншіден, Норвегия мен Швецияның үлгісі бойьшша энергетикалық одақ
шеңберінде іргелес ... ... ... ... ... де қарастыру қажет.
Энергетика және минералдық ресурстар министрлігіне 2013 жылдың соңына
дейін өңірлердің энергетикалық қажеттіліктерін шешу үшін жұмыс ... ... ... қуаттарын ұлғайту, жаңа ұқсатушы қуаттар салу мен
электр ... ... ... ... ... кешенін әзірлеуді
тапсырамын. Еліміздің оңтүстігін энергиямен ... ... әрі ... ... уақыт жетті.
Сонымен қатар, электр энергиясын тиімді пайдалануды ынталандыруға,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... енгізу тетіктерін әзірлеуге бағытталған экономикалық және
әкімшілік ... да ... ... ... ... ... үшінші бағыт – Шағын және орта бизнесті қолдау жөніндегі дәйекті Іс-
қимыл
Біріншіден, Үкімет іскерлік бастамашылық жолында заңнамалық, әкімшілік
және ... ... ... және қалай пайда болатынын анықтап
алуға, оларды барынша қысқартуға, сондай-ақ ... және орта ... ... ... қандай да бір негізсіз есепті болуына жол
бермеуге тиіс. ... ... ... ... ... дамуын
толығымен ынталандыратындай, сондай-ақ бизнестің "көлеңкеден" шығуына
жәрдемдесетіндей етіп одан әрі ... түсу ... біз әділ ... орта ... мен экономикалық
ойыншылардың бәріне бірдей жағдай туғызу жөніндегі жұмысты ... ... ... ... ... ... ... шектеу мен нарыққа қатысушылардың ымыраластығы фактілерін
анықтаудың, экономикамыздың іргелі ... ... ... ... ... тетіктерін жасауды, сондай-ақ айып пұл санкцияларын
қолдану туралы тиісті ұсыныстар ... ... біз ... ... ... ... ... тиіспіз,
біздің тиісті салалардағы бәсекелестік қатынастарды қайта құрылымдау мен
дамытудың жаңа ... ... ... ... ... ... табиғи монополиялар сақталып қалған телекоммуникациялар
мен аэронавигация, темір жол ... мен ... ... энергетикасы, мұнай
мен газ құбыры көлігі, сондай-ақ тұрғын үй ... ... ... ... мен ... мақсатында теуелсіз салалық ... ... ... ... басқаратын бұл құрылымдар тарифтік және
техникалық реттеу функцияларын қоса ... ... жаңа ... мен ... құру үдерісін жетілдіру
қажет. Мәселен, "жалғыз терезе" жүйесі шеңберінде кәсіпкерге фирманы екі-үш
күннің ішінде тіркете алатындай жағдай ... ... ... және ... экономикалық өсу үшін біздің
Қазақстанның шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... катализатор ретінде ... ... ... ... әрі ... ... белсендірек
пайдалануымыз қажет.
Алтыншыдан, жаңа өндірістерді ашық және жариялы конкурстық негізде
дамыту үшін арнаулы бағдарламалар әзірлеу ... онда ... ... бизнес қалыптастыру, айталық, заңгерлік және консультациялық
шығыңдарды жабу үшін қаржылық және техникалық қолдау алар еді. Бұл ... ... ... деп ... төртінші бағыт - Халықаралық талаптарға сай келетін техникалық
стаңдарттарды жедел әрі барлық жерлерде енгізу
Қазақстанның халықаралық ... ... ... ... халықаралық техникалық стандарттар талаптарын орындауды талап
етеді.
Техникалық стандарттау өнім мен қызмет сапасын ... ету ... ғана ... ... тауарларымыз бен қызметіміздің ... ... ... ... ... міндетті шарты
ретінде де қарастырылуы керек.
Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... жетістіктері негізінде жүргізіліп, көптеген
жалпы экономикалық салалық және ішкі ... ... ... ... ... және сауда министрлігіне:
біріншіден, техникалық реттеу туралы заңды атқару турасында жинақталған
іс-тәжірибенің ... ... алты ... ... ... ... ... мен
ережелерін практикалық ... ... ... ... ... бесінші бағыт - Жеке меншік институтын және контрактілік
қатынастарды дамыту
Жеке меншік институты мен контрактілік қатынастарды жан-жақты нығайту
тұрғысындағы ... ... іске ... ... ... ... қажеттігін тағы да атап көрсеткім келер еді.
Біріншіден, бұл салада құқықтық база мен құқық ... ... ... сөз жоқ, бірінші кезектегі міндеттердің ... ... ... тиісті дестесін әзірлеуді тапсырамын. Таяуда
"Жылжымайтын мүлікке құқықтарды және ... ... ... ... ... ... редакциясы), "Жылжымайтын мүлікке
құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік ... ... ... ... ... ... актілеріне өзгерістер
мен толықтырулар енгізу туралы заң жобалары қабылданады деген ... ... ... жеке ... ... Мен ... ... сезімін тәрбиелеу керек, ол үшін білім беру мен ... ... ... ... ... тұтқаларын және тағы басқаларды
пайдалану қажет. Мен сондай-ақ өзіміздің азаматтық қоғам институттарының
сындарлы рөліне үлкен үміт ... ... жеке ... ... ... — бір мезгілде адамның құқықтары мен бостандықтарының
кепілдіктері үшін ... ... ... ... Үкімет мемлекет пен жеке меншік әріптестіктің ережелерін
нақты анықтайтын контрактілік қатынастарды ... үшін ... ... тиіс. [14]
Он алтыншы бағыт - Қазақстанды одан әрі ... ... ... ... біз ... ... осы заманғы
талаптарына сай келетін Қазақстанды одан әрі индустрияландыру саясатының
негізінде ... ... ... ... ... қуаттармен жарақталуы және
еліміздегі негізгі қордың ескіруі ... ... ... ... талдау жүргізу және негізгі құрал-жабдықтарды, ... мен ... ... ... ... бағытталған
нақты іс-қимыл бағдарламасын әзірлеу керек.
Екіншіден, неғұрлым басымдықты салалар мен кәсіпорындарды және оларды
осы заманғы негізде ... ... ... ... ... ... алу ... одан әрі индустрияландыру барысында жетекші рөл ... жеке ... ... ... ... ... әзірлеу қажет.
Үкіметке 2008 жылдың соңына дейін Индустриялық — ... ... ... Экономиканың бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... жаңа ... ... cтратегиясымен етене
ұштасатын нысаналы жұмыс жүргізуді тапсырамын.
III. Еңбек рыногының даму ырғағы мен келешегіне сәйкес ... ... мен ... қайта даярлаудың халықаралық стандарттарын қамтамасыз
етуге бағытталған мемлекеттік саясат
Он жетінші бағыт - Бастауыш және орта білім беру, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... еліміз бойынша әлемдік стандарттар деңгейінде сапалы білім
беру қызметін ... қол ... ... 3 ауысымдық оқытуды жою керек. Таяудағы үш ... ... ... негізінде Қазақстанның өңірлерінде 100
жаңа мектеп салу қажет.
Екіншіден, оқытудын, әр ... ... мен ... ... ... біртұтас жүйесін жасау керек.
Үшіншіден, он-лайн тәсілінде оқыту тәжірибесін дамытып, елімізде оқу
теледидарын құру қажет.
Төртіншіден, оқу жоспарларына жаратылыстану ғылымдары ... ... ... мен ... ... ... ... пәндер
енгізу керек.
Сонымен қатар ғылыми жаратылыстану бейініндегі арнаулы сыныптар жүйесін
құруды қарастырған жөн. Үкімет осы ... ... ... ... әзірлейтін болсын.
Бесіншіден, мектептерге ағылшын тілінің шетелдік оқытушыларын тарту
қажет. Кез келген орта ... ... ... ең ... ... шет
тілін оқып үйренуіне жағдай жасайтындай дәрежесіне қол жеткізуіміз қажет.
Алтыншыдан, жұмыстың жоғары нәтижелеріне қол жеткізген ... ... ... ... ... ... ... туралы
ойластырған жөн, айталық, оларды аз ... ... ... ... ... түрінде беруге болар еді. Бұл олардың
одан әрі неғүрлым ... әрі озық ... беру ... білім алуларына
жағдай жасайды.
Үздік оқытушылардың жұмысын бағалау мен оларға сыйакы төлеу ... ... ... ... ... ... - Оқу ... халықаралык, стандарттар деңгейінде
аттестациялауды енгізу, жоғары білім беру саласында нақтылы және инженерлік
ғылымдарды басым дамыту
Біріншіден, Үкімет әрбір жоғары оқу ... ... беру ... ... ... беретін халықаралық деңгейде аттестациялау жүйесін
енгізугс ... ... ... беру ұйымдарын халықаралық аккредитациялау үшін
беделді агенгтіктерді тарту жөнінде де ... ... ... ... ... ... ... ғылыми мекемелерді алдынғы қатарлы жоғары оқу орындарымен
біріктірген ... ... өзі ... беру мен ... ... ... ... құруға негіз болар еді.
Үшіншіден, Үкімет оқытудың мамандандырылған бағдарламалары мен нақтылы
және ... ... ... орталықтарын дамыту үшін
тиісті нормативтік құқықтық база ... ... ... және ғылым министрлігі мен Үкіметтің өзге де тиісті
құрылымдары ғылыми-техникалық оқыту бағдарламасын ... ақша ... ... мен ғылыми және қолданбалы зерттеулердің ... ... ... ... және ... ... сала
аралық үйлестірілуін нығайту қағидаттары бойынша оның іске ... алуы ... ... ... мемлекеттік даму институттарын
белсендірек тартып, сонымен қатар жеке ... ... ... және ... білім беру ісіне құйылуын көтермелеп отыруымыз
қажет.
Алтыншыдан, біз үшін ... ... ... ... ... ... шетел ғалымдары мен оқытушыларын белсендірек тарту өзіміздің
білікті оқытушылар ... мен ... ... ... ... cтратегиямыздың құрамдас бөлігі болуы керек.
Жетіншіден, ақпараттық технологиялар мен ... ... ... ... ... білім беру бағыттарын құру
міндеті де алдымызда тұр.
Он тоғызыншы бағыт - "Парасатты экономика" ... ... ... байланыстары жүйесіне белсене кіріккен осы заманғы
белді мемлекеттердің барлығы ... ... де ... ... тіккен еді. Ондай экономика құру үшін, ең ... ... ... ... керек екені анық.
Бастапқы кезеңде біз мыналарға назар аударуымыз керек: Біріншіден,
тұтас ... ... ... даму ... сәйкес өзіміздің жаңа
экономикамызға қажетті білімнің баршаға ортақ базасын ұдайы жаңартып отыру
үшін ілгері талаптар ... ... ... ... ... білім беру бағдарламаларын іске асыру мен ғылыми қолданбалы
зерттеулер жүргізу үщін ... ... беру ... құруға
тікелей қолдау көрсету міндет.
Үшіншіден, ғылыми-зерттеу институттары мен жоғары оқу орындарының
мемлекеттің ... жеке ... ... ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-
конструкторлық жұмыстарға ... ... ... ғылыми
басылымдар және т.б. алу үшін бірлесіп, конкурстарға қатысу ... беру ... жаңа ... берущі компанияларға осы
технологиялармен жұмыс істеуге тиіс ... ... ... түрде
оқытуды үсынған жөн.
Бесіншіден, кәсіпкерлердің жеке меншік сектордың ғылыми-технологиялық
камтылуы мен басекеге қабілетгілігіне мүдделі ... ... ... да ... ... ... ... мамандарды оқьпу
жөніндегі контрактілік міндеттемелерін орындауын қалтқысыз бақылап отырудың
да ... ... ... ... ... ... мен ... бағыттары.
Осыдан екі жыл бұрын біз дәйекті әлеуметтік жаңарута қарай бет ... ... қол ... үшін ең бастысы — маңызды осы көкейкесті өмірлік қағидаттарды іске
асыру үшін қазақстандықтарға:
- отбасын ... ... үй ... ... ... ... жинақтаулар қалыптастыру жөнінде барлық қажетті жағдайлар
туғызу болып табылады.
Өзіміздің алдыңғы ... және ... ... ... біз екі ... қорытынды шығара аламыз.
Біріншісі. Мемлекет тарапынан халықты әлеуметтік қалдау ол нысаналы әрі
атаулы сипат алған жағдайда ғана нәтижелі болады. Мемлекет қоғамның ... ... зәру ... ... ... және сол үшін
жауапкершілікті іс ... ... алып ... ... ең ... ... көп
балалы аналар, ардагерлер, мүгедектер.
Екінші. Ең пәрменді әлеуметтік саясат өнімді еңбекке ... ... ... ... жасақтау болып келді, әрі солай болып қала ... ... ... да бір ... ... айырылып қалған
адамдардың еңбекке оралуына нақты ... ... ... ... алуына жағдай жасауымыз керек. Сонымен қатар жастар ортасында
жұмысшы Мамандықтарының, әсіресе өнеркәсіптегі мамандықтың беделін ... ... ... ... алуымыз қажет.
Жиырмасыншы бағыт - Тұрғын үйдің қол жететіндей болуын қамтамасыз ... ... ... нарығын дамыту саласындағы дәйекті саясат
Біріншіден, Үкімет ... ... ... ... ... құрылыс индустриясын дамыту, қол жетерлік жалға берілетін
тұрғын үй кешеңдерін салу, жер учаскелерін бөлу ... ... ету, жеке ... үй ... дамуын ынталандыру сияқты
бағыттарын іске асыруды мүмкіндігінше жеделдетуге ... ... сапа ... көшу ... ... ... ... қызмет көрсетудің саласын ... ... ... келеді.
Үкіметтің және тиісті министрліктердің алдында елімізде жылжымайтын
мүліктің ... ... ... әрі ашық ... құру ... ... тұр. Бұл рынок халықтың тұрғын үй алуына неғұрлым қолайлы жағдайлар
туғызылуын, ... ... ... ... мен ... ... ... берілуі, қаржы ұйымдарына тиімді кредит құралдарын дамыту
мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... жылжымайтын мүлікпен сауда-
саттық жасасу саласында әкімшілік және ... ... ... ... ... жөн. Сондай-ақ жер учаскелерін ресімдеуді оңайлату,
сондай-ақ оларды беру ... ... ... ... де шешкен дұрыс.
Төртіншіден, жылжымайтын мүлікке құқықтарды және онымен ... ... ... жүйесін жетілдіру жөнінде шаралар қолдану,
сондай-ақ жылжымайтын мүлікті бағалаудың тиімді ... ... ... кең ауқымды тұрғын үй құрылысын жүргізу үшін қосымша
көтермелеу көздерін жасау ... де ... ... Үкімет жылжымайтын мүліктің ... ... ... озық халықаралық тәжірибенің негізінде жалға берілетін
тұрғын үй құрылысын одан әрі жүргізуді ... мен жеке ... ... ... ... ... тетіктерін жасауға тиіс.
Жетіншіден, ипотекалық кредиттеуге қатысты қызмет көрсететін сақтандыру
компанияларын ынталандырудың заңнамалық негізін жасақтау да қажет.
Жиырма бірінші бағыт - ... ... ... ... жақсарту және
денсаулық сақтаудың жоғары технологиялық жүйесін дамыту
Біріншіден, ... ... ... ... ... мен ... ... қайта саралау арқылы медициналық қызметтің
нәтижелілігі мен сапасын арттыруға жету керек деп ... ... ... ... ... алдындағы ашық есептілігі жүйесін де, әрі ... мен ... ... ... де ... ... ... медициналық қызметтің мемлекет көрсететін бөлігін
анықтап беретін уақыт жетті әрі оны жеке ... ... ... Екінші жағынан, жеке медицинаның дамуына да мүмкіндік беру керек.
Екіншіден, орташа өмір ... ... ... арттыру, ана мен бала
өлімі көрсеткіштерін төмеңдету, туберкулезбен сырқаттану және АҚТҚ/ЖҚТБ
дертіне шалдығудың етек алуын ... ... ... әзірлеу
керек.
Үшіншіден, бастапқы медициналық ... ... ... ... оқу ... ... ... айналуға тиіс. Осыған
байланысты халықтың ... өмір ... мен ... ... ... білімі мен хабардарлығын арттыра беру ... ... ... ... сипат алуына және спортты насихаттауға ерекше ден қою
керек.
Төртіншіден, ... үш ... ... ... тетігін пайдалану арқылы Қазақстан ... 100 ... ... ... санитарлық инфрақұрылымына байыпты назар
салып, барлық елді мекеңдерді сапалы ауыз су мен ... ету ... ... қолы ... медициналық және медициналық
сақтандыру ... ... ... ... үшін ... әзірленуі шарт.
Жетіншіден, дәрігерлер мен медицина қызметкерлерін оқыту, аттестациялау
мен даярлаудың халықаралық стандарттарына жедел қарқынмен көшу ... ... ... ... деңгейіне, мамандығының түріне және
жүктелетін міндетінің аукымына қарай медицина қызметкерлерінің еңбегіне ... ... ... енгізуді де дәйекті ойластырған дұрыс.
Біз осымен бір мезгілде халықтың қалың топтарының қолы жететін ... ... ... жүйесін жасақтауға кірісуге тиіспіз. Бұл
үшін:
Біріншіден, Денсаулық сақтау министрлігі, бірінші кезекте, мектепке
дейінгі ... мен ... осы ... және ... ... ... алу мен ... қызметін жетілдіру, науқастарға медициналық
консультациялар беру, әлеуметтік сипаты бар сырқаттарды емдеу мен сауықтыру
жүйесін әзірлеуге тиіс. ... ... ерте ... мен одан ... жоғары технологияны орталықтардың құрылуын көтермелеп отыру
қажет.
Екіншіден, мемлекет денсаулық ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде науқастардың ұлттық
электрондық медициналық картотекасын ... ... ... ... ... - ... ... жүйесін дамыту
Үкімет Жинақтаушы зейнетақы жүйесін одан әрі ... ... ... ... өзекті міндеттер мыналар:
Біріншіден, зейнетақылық жинақтаулардың сақталуы мен ... ... ... ... ... ... жөнінде мемлекеттік кепілдіктерді
қамтамасыз ету.
Екіншіден, халықты жинақтаушы ... ... ... ... ... ығытына қарай саяси және әкімшілік даму
Жиырма үшінші ... - ... ... ... ... ... ... — жалпыға танылған демократиялық
құндылықтар мен өзіміздің көпұлтты және көп ... ... ... ... ... ... және құқықтық
мемлекеттің негіздерін одан әрі нығайта беру.
Дамуымыздың негізгі бағыттары, ең алдымен, мыналар:
- мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... пен тепе-теңдік жүйесін нығайта беру;
- бөліктің өкілді органдарының өкілеттіктерін кенейте беру;
- саяси ... ... ... ... қоғам институттарын дамыту
үшін қолайлы жағдайлар туғызу;
- меморгандар жұмысының ... мен ... ... мемлекеттік шешімдер әзірлеу үдерісіне жұртшылықгың қатысуын қамтамасыз
ету жолында атқарушы билік құрылымдарын реформалау;
- адамның ... мен ... ... ... одан әрі ... ... ... өзін-өзі басқарудын дамуы үшін жағдай туғызу;
- ... ... ... жәрдемдесу. Мемлекеттік комиссия, бір
жыл бойы жұмыс істеп, демократиялық реформалардың негізгі ... ... ... ... мен ел ... ... жобаларын
дайындайтын заңгерлер тобының қолында.
Мұның бәрі де, сайып келгеңде, ... ... жаңа ... ... ... ... және ... құрылымының оңтайлы үлгісін
таңдауына мүмкіндік беретініне мен сенімдімін.
Жиырма төртінші бағыт - Әкімшілік реформаларды іске ... жене ... ... корпоративтік басқару, нәтижелілік, транспаренттілік және қоғам
алдындағы есептілік қағидаттары негізінде үздік ... ... ... ... ... жаңа ... түзудеміз.
Біріншіден, Үкімет әкімдермен бірлесе отырып, бағдарламалық құжаттарды
әзірлеу мен ... ... ... түбегейлі өзгертуге тиіс. Әрбір
мемлекеттік органның cтратегиялық жоспары болуы керек, ... ... ... ... ... ... нысаналы
көрсеткіштері белгіленуге, әр мемлекеттік қызметшінің жұмысы ... ... ... ... ... бағдарламаларды қайтадан ой елегінен
өткізуді тапсырамын, керек жерінде ... ... ... ... ... ... ... басқа деңгейге
берген жөн.
Екіншіден, мемлекеттік органдардың cтратегиясыялық, ... және ... ... ... ... ... ... Жыл сайын міндеттердің қосарластығына жол бермеу, бюджет
аралық қатынастарды жетілдіру, ... ... ... ... ... ... жүргізіп отыру қажет.
Үшіншіден, тиімділікті, нәтижелілікті, бақылауда ұстауды және ашықтықты
қамтамасыз етуге бағытталған бюджеттік жоспарлауды жетілдіру ... ... ... экономикалық қызметінің барлық
cтратегиялық емес түрлерін бәсекелестік-нарықтық ортаға беруге ... ... ... алуларды ұйымдастыру жүйесі айқын
ережелер белгілейтін болуы ... ал ... ... ... ... әрі орындауға оңтайлы болғаны дұрыс.
Алтыншыдан, Үкімет мемлекеттік қызмет көрсетудің сапалы стандарттарының
әзірленуі мен енгізілуін қамтамасыз етуге ... ... ... 1
шілдеге дейін республикалық, сондай-ақ жергілікті деңгейлерде көрсетілетін
барлық мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... пен ... ... билік органдары өздерінің
қызметінің ашықтығы мен есептілігін арттыруға бағытталған шаралар кешенін
әзірлеуге тиіс.
Сегізіншіден, ... ... ... арттыруға, сондай-
ақ олардың жұмысқа деген ықыласын ... ... ... қатаң
талаптар енгізген дұрыс.
Тоғызыншыдан, мемлекеттік органдардың қызметі азаматтарға көрсетілетін
қызметтің тиімділігі мен ... ... ... ... ... ... іске ... нәтижесі ескеріліп, екшелуге тиіс.
Оныншыдан, "электрондық үкімет" ... ... ... мұқият талдау жүргізу керек. Осыны ескере отырып, әрі әлемнің
жетекші ... ... ... осы заманғы ... ... ... беру ... ... әкімшілік реформа жүргізуге қажетті нормативтік құқықтық негіз
әзірлеуді тапсырамын.
Жиырма бесінші бағыт - ... ... мен ... одан әрі
нығайту үшін Қазақстан халықтары Ассамблеясының рөлін көтеру
Қоғамдық ... одан әрі ... ... келгеңде, еліміздің серпінді
дамуын қамтамасыз ету мен өзіміз алдымызға қойған асқақ міндетті ойдағыдай
орыңдаудың негізі болып табылады.
Сондықтан да Қазақстан ... ... ... ... ... аясын кеңейтіп, оның беделін барынша арттыра беру, әсіресе,
заңнамалық денгейде арттыру қажет.
Ассамблея еліміз дамуының жаңа кезеңінде ... ... ... ... ... ... бірлігін нығайту және Қазақстан қоғамын
жаңартудың ... ... мен ... ... биік тұратын негіз
қалаушы құндылықтары бойынша арнайы қоғамдық келісімді қолдау мен дамыта
беру.
Екіншіден. ... ... ... үшін ... ұлттық,
әлеуметтік, былайша айтқанда, "зәузаттық" шығу тегіне қарамастан, тең
мүмкіндіктерге ... ... ... ... ... ... және конфессияаралық келісім мен
ықыластылықгы одан әрі нығайтуға қажетті қолайлы ... ... ... ... мен ... кез ... және біздің азаматтарымыздың конституциялық құқықтарына қысым
жасауды көздейтін әрекеттерге қарсы қатаң әрі дәйекті қарсы тұру.
Жиырма ... ... - ... ... ... дамуы және
үштұғырлы тіл саясаты
Біріншіден, "Мәдени мұра" бағдарламасының шеңберінде жүргізілген
жұмысты ... ... ... ... ... Даму ... құру
туралы мәселені жете зерделеу керек. Қор тұрақты мониторинг ... ... ... және ... ... қатыстыру арқылы біздің халықтарымыздың мәдени құндылықтары мен
дәстүрлерін дамытуды қолдап отыруға ... ... ... ... қағидаттарының негізінде жүргізілуге тиіс.
Екіншіден, "Тілдердің үштұғырлығы" мәдени жобасын кезеңден іске ... ... ... ... бүкіл әлемде халқы үш тілді пайдаланатын
жоғары білімді ел ретінде танылуға тиіс. Бұлар: қазақ тілі — ... орыс тілі — ... ... тілі және ... тілі — ... ойдағыдай кірігу тілі.
Жиырма жетінші бағыт - Құқық қолдану іс-тәжірибесін жетілдіру және
құқық тәртібін нығайту
Ашық, демократиялық ... ... ... ... ... ... мен ... тәртібі — ажырағысыз ұғымдар екенін, бірінсіз бірінің
өмір сүре алмайтынын естен шығармауымыз ... ... да ... мен ... ... пәрменді жүйе қажет.
Біріншіден, құқық қорғау мен басқа мемлекеттік оргаңдардың құқық
тәртібін қамтамасыз ету ... ... және ... ... ... іс-қимылын үйлестіруді күшейту керек.
Екіншідеи, өз назарымызды ... ... ... ... ... мұны кеміту шараларын қолдану міндет.
Үшіншіден, өзіміздің құқық қорғау органдарымызға ... ... ... ... секілді қатерлерге қарсы күресу үшін қосымша ресурстар мен
құралдар ... ... ... құқық бұзушылықтың алдын алудың жалпы мемлекеттік
жүйесінің жасақталып, жұмыс істеуін қамтамасыз ету, бұл іске ... ... ... ... ... жаңа ... және геосаяси жауапкершілігі
Жиырма сегізінші бағыт - Қазақстанның жаңа халықаралық ... ... ... ... ... және жаһандық қатерлереө қарсы күреске
қатысу
Қазақстан ядролық қарулануды тежеуге, халықаралық лаңкестікке, ... ... ... мен ... да осы ... ... қарсы
күреске жұмылған халықаралық ауқымды ынтымақтастықтың белсенді мүшесі ... және ... қала ... ... проблемаларының, айталық, табиғатты қорғау сияқты
проблемасының, шекарааралық сипаты бар. Оларды өзіміздің ... ... ... ... Азия ... ... ... негізінде ғана шешуге болады. Бұл үшін ... ... ... және Анды келісімдерінің үлгісі бойынша тұрлаулы дамудың
шекарааралық аймағы құрылуға тиіс.
Энергетикалық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... ... қарсы күреске дейінгі өміршең маңызды мәселелерді
шешуде басқа елдермен ынтымақтаса отырып, біз өңірлік ... ... ... ... ... ... ... еліміз бен
беделімізді алдағы уақытта да нығайта беретін боламыз.
Мұның бәрі де біз үшін ... ... ... ... ... ... тату ... өзара қарым-қатынастарымыздан, АҚШ-пен
cтратегиялық ... ... ... ... көп ... дамытуға мүдделілігіміз бен бұл бағыттағы ... ... ... ... ... ... өңірлік тұрақтылықты қамтамасыз
етудегі, Орталық Азия елдерінің экономикалық ... ... ... және Қара теңіз аймағындағы ... ... ... ... дамудың артықшылықтарын пайдалану үшін ... ... ... әрі ... ... ... қамтамасыз ету керек.
Мұның бәрі де Қазақстанның ... ... Азия мен Таяу ... ... ... ... ... АӨСШК, ШЫҰ секілді
өңірлік құрылымдарды нығайту жөніндегі сындарлы бастамаларынан нақты
көрініс тауып ... ... біз ... уақытта:
Біріншіден, өзіміздің көршілерімізбен Орталық Азияның бүкіл аумағында
барынша қолайлы іскерлік ахуал орнықтыру жайында ... ... ... ... ... ... ... қаражат салуға мүмкіндіқ
беретін, импорт пен экспорт арнасында, капитал мен жұмыс күшінің жылжуында
бюрократиялық және ... ... ... ... беретін ерекше
келісімдер жасасу қажеттілігі тууы да ықтимал.
Екіншіден, біз өзіміздің күш-жігерімізді Орталық Азия ... ... ... мен ... ... ... ... тиісті
жобаларды іске асыру мәселелеріне жұмылдыруымыз қажет. Бұл, ең алдымен,
"Қазына" қорының ... ... ... ... ... ... ... тәртібін енгізу мәселесін талқылай алар едік. Біз Орталық Азия ... ... ... ... ... ... басқарумен жылжып тұруын
жақтаймыз.
Отызыншы бағыт - Қазақстанның "өркениеттердің үндесуін" дамытудағы
мадениетаралық және ... ... ... ... ... ... ... елімізде тұрып ... ... ... ... болып табылатын барлық ұлттар өкілдерінің
ұстамдылығын, конфессияаралық және ... ... ... ... ... ... танылып отыр.
Біріншіден, бүгінде мәдениетаралық және конфессияаралық үндеудің
маңызды ... ... ... ... рөлін жаңа деңгейге
көтеру керек. Қажет болған ... ... ... ... туып ... ... ... келісуге боларлық саяси шешім табу жолында халықаралық
дәнекер міндеттерін де атқара алар еді.
Екіншіден, өркениеттердің үндесуін кеңейту мен ... дәл ... ... ... ... ... ... біз осы заманғы
дүниенің өзекті мәселелері бойынша Шығыс пен Батыс арасындағы түсіністікті
жақындастыруға бағытталған ірі халықаралық ... ... алар едік ... ... ... мен ... ... мен мырзалар!
Біз алдымызға қойып отырған биік мақсаттарға жету биліктің ... мен ... ... ғылыми жеке сарапшы топтар тарапынан
қосымша көп ... ... ... ... көп ... іске ... ... тосын тұрғыдан келуді талап етеді.
Ең бастысы, кешенді жаңарту үдерісі еліміздің күллі халқының, қоғамның
барлық топтары мен ... ... ... әрі солардың тікелей
қатысуымен жүргізіледі.
Қорытынды
Дипломдық зерттеуде қарастырылған мәселелер негізінде төмендегідей
қорытындылар мен ұсыныстар жасалды.
1. ... жаңа ... ... ... бейімделе алмауы
айрықша әлеуметтік мәселе болып табылады. Жұмыс күші рыногы ... ... және ... жолға қойылған ақпарат жүйесі, ұтымды жәрдем жүйесі,
жұмыспен ... ... ... ... бағдарламалар әзірлеу, жаңа жұмыс
орындарын ашу, жеке секторлардың өркендеуі ... ... ... ... ете алар ... ... халқы санының қоныстандырудың ... ... ... өсуі ... аймақтың экономика саларының дамуына байланысты
болады.
3. Әлеуметтік сала нысандары да жіті ... ... ... етеді.
Көптеген мектеп, кітапхана, ауруханалар күрделі жөндеуді қажет етеді.
Жергілікті бюджеттің ... ... ... ... ғана емес,
тіпті қолда барын күтіп ұстауға, сол сияқты қысқа отын сатып ... ... ... ... ... ... Қазақстанның тұрақты
экономикалық дамуы өндірісті қайта құру, өнімді өткізудің жаңа рыноктарын
іздестіру, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі мүмкін. Зерттеу барысында Қазақстанның
өндірістік салаларын ... ... ... бағдарламасына
біріктірілді. Сонымен қатар Қазақстанның дағдарыс ... ... ... Ондағы негізгі мақсат – тарихи қалыптасып қалған үдеріс,
яғни еңбекті аймақтық ерекшеліктеріне қарай ... ... ... зерттеу жұмысына сәйкес балық кластерін дамыту жөнінде ұсыныс
беріліп отыр. Сонымен ... ... ... ... ... ... критерийлері, аймақтың экологиялық көрсеткіштері, жалпы
аймақтық өнімнен басқа кедейшілік деңгейі, сол сияқты жұмыссыздық деңгейі
де міндетті ... ... ... ... ... дағдарыстағы аймақтардың тұрақты түрде
өз бетімен дамуын ... ету ... ... Жаңа жеке ...... құрылымын өзгертудің неғұрлым жедел және тиімді тәсілі.
Алайда тек қана жұмыс орындарын ашу үшін өз ... кез ... ... ... қана қою жеткіліксіз. Бұл жұмыс орындарының жоғары
дәрежеде мамандандырылған, ал олар ... өнім ... ... ... ... ... ... тұрақты экономикалық ... ... ... ... салынған
инвестициялар ... ... үйдi ... берудiң,
абаттандыру және ... ... ... ... және ... ... ... ӘЛЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан – 2030» - Алматы: Дәнекер 2001 ж;
2. Насырова М.Р. Қазіргі экономикалық орысша-қазақша түсіндірме
сөздік-анықтамалық. – ... 2010 ж. – 880 ... ... ... ... дамытудың басым бағыттары.
«Мемлекетті әлеуметтік, экономикалық, технологиялық және саяси жаңартудың
өзекті мәселелері», атты халықаралық ғылыми – ... ...... ... Қазақстан Республикасы дамуының стратегиялық және ... – 2010ж. 2011ж. 2012ж. ... ... ... ... жағдайында агроөндірістік типтегі аудандардың
әлеуметтік – экономикалық инфрақұрылымын дамыту мәселелері. // «ХІ Шоқан
тағылымы» халықаралық ғылыми – ... ... ...
Көкшетау, 2006ж;
6. Алматы ... ... ...... даму ... ... ... научно –
практической конференции «Ускоренная модернизация и ... ... ...... ... ... университеті. –
Алматы: 2012ж;
7. Состояние и перспективы экономического развития Республики
Казахстан. Аль-Пари журналы, 2013 ... ... ... дамытудың басым бағыттары. // «Мемлекетті
әлеуметтік, экономикалық технологиялық және саяси ... ... атты ... ғылыми – практикалық конференцияның
материалдары. – Талдықорған қ. 2010 ж;
-----------------------
-8,8
-9,9
-9,5
-10,3
-11,0
-3,7
-1,9
-5,0
-4,6
-4,8
-3,4
-2,9
1,5
5,2
8,3
5,9
-1,6
-1,5
-2,5
-2,3
1,9
3,7
2,2
5,4
-12
-10
-8
-6
-4
-2
0
2
4
6
8
10
2001 жыл
2002 жыл
2003 жыл
2004 ... ... ... ... ... ... ... жыл
2012 жыл
ЖІӨ-ге %-пен
Шоғырландырылған бюджеттің теңгерімі
Мұнайға қатысты емес тапшылық
124,9
108,8
110,9
108,9
99,6
109,8
106,2
113,2
90,7
140,5
0,0
20,0
40,0
60,0
80,0
100,0
120,0
140,0
160,0
2008 жыл
2009 жыл
2010 жыл
2011 жыл
2012 жыл
%
ЖІӨ-нің ... ... ... ... ... ... ... жыл
2011 жыл
2012 жыл
ЖІӨ
% пен
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
4,0
4,5
млрд. теңге
Тапшылық, млрд. теңге
ЖІӨ -ге процентпен
1,1
1,2
1,1
1,2
1,3
26,5
35,1
29,6
27,9
28,1
0,0
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
1,2
1,4
1,6
2008 жыл
2009 ... ... ... ... ... қор қаражатын тарту
Мемлекеттік бюджет түсімдерінің жалпы көлеміндегі үлесі
3,3
3,5
3,8
4,2
4,7
0,0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
2008 жыл
2009 жыл
2010 жыл
2011 жыл
2012 жыл
трлн. ... ... ... қор активтері

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 81 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің ұлттық экономикасын модернизациялау барысында зейнетақы жүйесін қалыптасу деңгейін бағалау және зейнетақы активтерін экономикалық нақты секторларына инвестициялау механизмдерін жетілдіру88 бет
Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің қалыптасуы мен дамуы22 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қызмет етуінің тиімділігі107 бет
Қазақстанның жоғары білім беру саласы және оны мемлекеттік реттеу жүйесінің қазіргі жағдайын талдау100 бет
Экономикалық өсу қоғамның әл-ауқаты мен өндірістің тиімділігін арттыру ретінде48 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь