Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе

Негізгі бөлім: Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ролі
1.1 Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
2. Салықтың мәні, түсінігі, бюджетке төленетін салықтар
3. Бюджет шығыстарын қалыптастыру негіздері
4. Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Жалпы алғанда мемлекеттiк бюджет - араларындағы өзара өтелетiн операцияларды есепке алмағанда, республикалық және жергiлiктi бюджеттердi бiрiктiретiн, талдамалы ақпарат ретiнде пайдаланылатын және бекiтуге жатпайтын жиынтық бюджет. Ал жергiлiктi бюджет - облыстық бюджет, республикалық маңызы бар қаланың, астананың бюджетi, ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) бюджетi болып табылады. Негізінен бекiтiлген бюджет - тиiстi қаржы жылына арналған, Қазақстан Республикасының Парламентi немесе тиiстi мәслихат бекiткен бюджет екендігі баршамызға айқын.
Мемлекетттік шығыстардың шығыстары негізінен бекітілген бюджеттің негізінде қайтарымды негізінде бөлінген қаржы ретінде есептеледі. Мемлекеттік шығыстар мынадай бағыттарда құрылады: яғни экономика салаларын қаржыландыру үшін және де әлеуметтік-мәдени дамуын қамтамасыз ету үшін, әрі ұлттық қорғанысты қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ т.б. Әрине еліміздің әлеуметтік-экономикалық саламыздың барынша жақсы қарқынмен дамуына ерекше ықпал ету мақсатында осы сәуір айында Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев мемлекеттік басшылық органдарының қызметкерлерімен және еліміздң қаржыгелерімен кездесіп, алдарына үлкен міндеттер қойды. Бұл кездесуде атап айтылғандай көзделген басты мақсат, елбасымыздың биылғы жылғы жолдауында атап айтылған алдыңғы қатарлы экономикасы дамыған елу елдің қатарына ену. Яғни осы мақсатқа жету барысында, елбасымыздың қаржыгерлерге қойып отырған талабы, еліміздің әлеуметтік-экономикалық жағынан дамуы барысында түрлі экономика саласының даму қарқынын жақсарту, әрине мұнда әсіресе білім, денсаулық сақтау, мәдениет саласын, сонымен қатар егеменді еліміздің аспанының ашық болып, еркін дамуына жол ашу.
Курстық жұмыстың басты көздеген мақсаты – мемлекеттік шығыстардың мәнін, бюджет тапшылығын, бюджетке төленетін салықтардың мәнін түсіндіру.
Қолданылған әдебиеттер

1. Ілиясов Қ. Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы:2005.-552 б.
2. Бохаев Д. Қаржы нарығының экономикалық мәні мен құрылымы
[Мәтін] / Бохаев Д// Экономика негіздері=Основы экономики.-2006.-
№1.-Б. 5-9
3. Дулатов Ы. Мемлекеттің қаржы жүйесі және қаржылық қызмет//Заң.- 1999.-.№8-Б.61-69
5. Жұманова Б. Инвестиция тиімділігін бағалау методологиясы// Жаршы.- 2002.-М5.-Б.7-9
6. Қазақстан Республикасының қаржысы: Статистикалық жылнама= Статистический ежегодник: 1990-2002 жж. / Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігі.- Алматы: Қазстатақпарат, 2003.- 144 б.
7. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика: Оқулық.-
Алматы: Экономика, 2003.- 432 б.
8. Молдабекова А. Ш. Қазақстанда халықтың қаржы қатынастарының
дамуы [Мәтін]: экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми
дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты/
Молдабекова А. Ш.- Алматы: Б. ж., 2006.- 29 б.
9. Өскенбаев Е. Мемлекеттің қаржы саясаттарының әлеуметтік жағдайға әсері және капиталды басқару проблемалары [Мәтін] / Өскенбаев Е.// Қазақстан жоғарғы мектебі=Высшая школа Казахстана.- 2006. - N 1. - С. 298-302
10. Экономикалық теория: Оқу құралы / Әубәкіров Я.А., Байжұмаев Б.Б., Жақыпова Ф.Н. Дабеев Т.П.- А.: Қазақ университеті, 1999.- 280
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
Негізгі бөлім: Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ролі
1.1 ... ... және ... ... ... мәні, түсінігі, бюджетке төленетін салықтар
3. Бюджет шығыстарын қалыптастыру негіздері
4. Қазақстан Республикасындағы бюджет ... ... ... ... ... - араларындағы өзара өтелетiн
операцияларды есепке алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ... ... және ... жиынтық бюджет. Ал жергiлiктi бюджет - облыстық ... ... бар ... ... бюджетi, ауданның (облыстық
маңызы бар қаланың) бюджетi болып табылады. Негізінен бекiтiлген бюджет ... ... ... ... ... ... ... немесе
тиiстi мәслихат бекiткен бюджет екендігі баршамызға айқын.
Мемлекетттік шығыстардың шығыстары ... ... ... қайтарымды негізінде бөлінген ... ... ... ... ... ... құрылады: яғни экономика салаларын
қаржыландыру үшін және де әлеуметтік-мәдени дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... ету ... сондай-ақ т.б. Әрине ... ... ... ... ... дамуына ерекше
ықпал ету мақсатында осы сәуір айында Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев мемлекеттік
басшылық органдарының қызметкерлерімен және ... ... ... үлкен міндеттер қойды. Бұл кездесуде атап айтылғандай
көзделген басты ... ... ... жылғы жолдауында атап айтылған
алдыңғы қатарлы экономикасы дамыған елу ... ... ену. Яғни ... жету ... ... ... қойып отырған талабы,
еліміздің әлеуметтік-экономикалық жағынан дамуы барысында ... ... даму ... ... ... мұнда әсіресе білім, денсаулық
сақтау, мәдениет саласын, сонымен қатар егеменді еліміздің ... ... ... ... жол ... ... ... көздеген мақсаты – ... ... ... ... бюджетке төленетін салықтардың мәнін түсіндіру.
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ... ... ... зор әр ... жеке ... көзге тусетін оқшауланған сфераларды бөліп керсетуге
болады. ... ... ... ... ... және
халықпен қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы ... ... ... ерекше саласын құрайды және ... ... ... ... ақша ... ... пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл ... ... ... экономикалық мазмұнын құрайды. ... ... ... ... ақша ... жасау және оны
ұдайы өндіріс пен ... ... ... ... жолымен қоғамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу ... пен ... ... ... ... ... ... болатын
экономикалық қатынастарды білдіреді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір ... ... ... бюджетке
ең алдымен жалпы қаржы категориясынан ажырататын өзгеше ... ... ... ... сипаты бар, әрқашан ақша нысанында жүзеге
асырылады, мақсатты ақша ... ... және ... ... ... ... бюджет қатынаста-рына белгілі бір өзіндік
ерекшелік тән, алайда ол қаржымен ортақ өзгеше белгілердің ... ... ... сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына
өзгеше белгілермен сипатталады:
мемлекеттен жалпы қоғамдық өнімнің бір бөлігін оқшауландырумен және оны
қоғамдық қажеттіліктерді ... ... ... ... айрықша экономикалық нысаны болып табылады;
құнды жасау және оны тұтыну процесін шарттастыратын материалдық ... және ... ... ... ... өндірістік емес сфера
қаржысынан мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол ұлттық шаруашылықтың
салалары, аумақтар, экономиканың секторлары, қоғамдық қызметтің сфералары
арасында құнды қайта ... ... ... ... оның тауар нысанындағы қозғалысымен тікелей байланысты
емес құндық бөліністің стадиясын ... жөне одан ... ... асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық өндірісте де, өндірістік
емес сферада да тауар-ақша қатынастарымен тығыз тоқайласып жатады.
Мемлекеттік бюджет, кез келген ... ... ... ... ... ... және оларға сәйкес келетін нақты
материалдық- заттай ... ... ... ... ... ақша ... ... затталынады. Мұның
нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік) процестер
мемлекеттің ... және ... ... ... өзінің
көрінісін табады. Бюджеттік қор- бұл қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың
құндық бөліністің белгілі стадияларын ... және ... ... ... әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және басқару жөніндегі
қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін мемлекетке түсетін бөлігі қозғалысының
объективті ... ... ... ... ... ... пайдаланылуы құнды бөлу және қайта бөлумен байланысты оның ... ... ... ... ... ... ... қаржы сияқты
бөлу және бақылау функцияларын орындайды. Бұл ... іс ... мәні мен ... ... ... ... айрықшалығымен
айқындалды. Бөлгіштік функцияның іс-әрекетінің өзіндік ерекшелігі сол,
қоғамдық өнімнің құны қоғамдық ... ... ... ... ... ... жеке ... жүргізуші субъектілер
арасында бөлінеді. Мемлекетік бюджет ... ... ... ... ... шамамен 10% және жалпы ішкі өнімнің 20% бөлінеді. Сонымен
бірге мемлекет қаржысының негізгі ... ... ... бюджет
бөлгіштік функция шеңберінде қосалқы функцияларды, атап айтқанда: ұлттық
табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... ... жене
ынталандыру; әлеуметтік саясатты ... ... ету; ... ... ... ... және пайдалануға бақылау
жасау сияқты ... ... ... ... функциясы бюджет
қорларын бөлудің сандық үйлесімдерінде, олардың Қоғамдық ... ... сай ... бөлудің ұнамсыз барысынан ауытқуын
анықтау және оларды жою мүмкіндігінде көрінеді.
Мемлекеттік бюджеттің сан қырлы маңызын ескере ... оны тек ... және ... ... ақша қоры ретінде ғана емес,
сонымен бірге негізгі қаржы жоспары, ... ... ... ... ... ... ... болады. Мәселен,
мемлекеттік бюджетте ... ... ... ... ... барлық негізгі қаржы институттары-салықтар,
мемлекеттің шығыстары, мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар және т.б.
өзінің шоғырланған ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Ол нақты кезеңге, ... бір ... ... ... шығындарын, орталықтандырылған қаржы
ресурстарының шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті негізгі қаржы
жоспары деп мойындау оның ... ... ... ... ... ... жоспарларының жүйесіндегі басымдық жағдайын, сондай-ақ қоғамдық ұдайы
өндірістегі айрықша рөлін айқындайды. Негізгі қаржы жоспары ... ... ... ... ... Елдің негізгі қаржы жоспарының
көрсеткіштері республика Парламентінің жыл сайын ... ... ... ... ... ... орындауға жатады.
Мемлекеттік бюджет ұлттық экономиканы басқарудың басты ... Ол ... ... ... ақша ... ... мен
пайдаланудың нысандары мен әдістерінің жиынтығы болып табылатын бюджеттпік
механизм арқылы ықпал етеді. Жалпы экономикаға ... ... ... ... рөлі ... ... Экономиканы ... ақша ... ... ... анықтау, оны жасау мен
бөлудің нысандары мен әдістерін реттеу, бюджеттің атқарылу процесінде қаржы
ресурстарын қайта бөлу ... ... ... ... бюджет орындалуы міндетті мемлекет заңдарының бірі
болып табылады (мысалы, келесі қаржы ... ... ... ... заң).
Сөйтіп, бюджетті осы жоғарыда айтылғандардың жиынтығы ретінде қараған
жөн ... ... көшу ... ... бюджеттің қаражаттары ең
алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды қаржыландыруға, ... ... ... ... тездетуге және ... ... аз ... ... аз қамтылған отбастарын) қол-дау, сондай-ақ
денсаулық сақтау, білім беру және ... ... ... ... тиіс. Шығындар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен
инвестицияларды ... жоне ... ... ... маңызды құралы болып табылады.
Қаржылық жоспарлау процесінде ... ... ... ... ... емес ... мекемелеріне айтарлықтай ықпал етеді. Мемлекеттің
ақша қорын жасау және пайдаланудың негізгі қаржы жоспары бола ... ... ... ... ... және ... етене
байланысқан.
2. Бюджет жүйесі және бюджет құрылысы
Мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларын орындауы үшін басқарудың
барлық деңгейлерінде тиісті ... ... ... ... Осы ... әр елде
аймақтардың шаруашылығын, әлеуметтік сферасын, әрбір ... ... заң ... ... ... ... ұстауды
және басқа шараларды қаржыландыру үшін олардың ақша ресурстарын жұмылдыруды
қамтамасыз ететін бюджеттер тармақтарының ... ... ... ... ... мен шығындарын қалыптастыру, оларды
тендестіру процесінде заңмен реттеліп отыратын белгілі бір ... ... ... ... Осы ... ... - ... жүйесін
ұйымдастыру мен құрудың қағидаттары, оның буындарының өзара қатынастары мен
байланысының ұйымдық ... ... ... ... - ... ... әр ... елдерінде бюджет құрылысы мсмелекеттің құрылысына,
аумақтық-әкімшілік бөлінісіне, экономиканың даму ... және ... ... ... ... байланысты өзгешеліктермен
ерекшеленеді.
Бюджет ... ... ... бюджет жуйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға және құқықтық ... ... ... ... сонымен бірге бюджет процссі мен қатынастарының ... Әр ... ... бюджет жүйелері өзінің құрылымы, бюджеттердің
жекелеген түрлерінің саны жағынан түрліше болып ... ... ... ... мен ... ... ... болады.
Бюджет жүйесінің құрамы елдің ... ... ... федеративтік және унитарлық құрылымы болуы мүмкін.
Федеративтік мемлекеттерде ... ... үш ... ... ... ... ... бюджет немссе орталық мемлекеттің
бюджеті;
федерация мүшелерінің бюджеттері (АҚШ-та - ... ... ... ... ... ... ... бюджеттер.
Унитарлық (біркелкі) мемлекеттерде екі буынды бюджет жүйесі қолданылады:
орталық (республикалық) ... және ... ... ... ... Екі
жағдайда да бюджеттердің оқшаулану мен дербестігінің түрлі дәрежесі болуы
мүмкін, бірақ, әдеттегідсй, ... ... ... ... байланысты төменгі бюджеттерге қатынасы бойынша
белгілі бір реттеуші рөл орталық бюджетте сақталады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан - федералдық емес, басқарудың
Президенттік нысаны және сайланылатын Парламенті бар ... ... ... ... мемлекеттік бюджетті құрайтын
бекітілетін, атқарылатын жәнс дербес ... ... ... ... ... ... бюджет;
облыстық бюджет, республикалык, маңызы бар қаланың, астананың бюджеті;
ауданның ... ... бар ... бюджеті.
Қазақстанда төтенше немесе соғыс ... ... ... ... ... және ... мүмкін.
1991 жылы Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі түбірлі өзгерістерге
ұшырады. Бұған дейін ... ... ... ... одақтас
республикалардың мемлексттік бюджеттері сияқты, КСРО-ның мемлекетгік
бюджетіне кірді, онда ол аумағының барлық ... ... ... ... ... ... де қамтылып көрсетілді. Ол одақтық бюджеттен, 15
одақтас республиканың мемлекеттік бюджеттерінен және мемлекеттік ... ... ... Одақтық бюджетке 1970-1990 жж. мемлекеттік
бюджет ресурстарының жалпы ... 52-50% ... оның 35% ... бюджеттерінің және 15% жергілікті бюджеттердің қарамағында
болды.
Бюджет кодексінс сәйкес, мемлекеттік бюджет- араларындағы өзара өтелетін
операцияларды есепке алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ретінде пайдаланылатын және бекітуге
жатпайтын жиынтық ... ... және ... ... ... кез-
келген басқа мемлекеттердегідей Қазақстан Республикасы қаржы ... ... ... ... ... ... ... және оның
егемендігінің негізі. Бюджеттің ... ... ... ... ... ақша ... ... бүл қорлар олардың жалпы
маңызды міндеттерін орындауды қамтамасыз ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарының функцияларын ... ... ... жасайды. Бюджеттерде мемлекеттің қаржы ресурстарының аса
ірі ... ... ... қаржы ресурстарын шоғырландыру
мемлекеттің қаржы саясатын ойдағыдай ... ... үшін ... ... ... түсінігі, бюджетке төленетін салықтар
Салық мәселесі мен салық салудың бай тарихы бар. ... ... ... ... ... бодды. Оған дәлелді теориялық экономия
классикалық мектебі ағылшын өкілдері еңбегінен табамыз: В. Петти. «Салық
пен жиынтық трактаты» - (1662 ж.), Д. ... ... салу жөне ... ... - ... А. Смит ... байлығының себептері
мен табиғатын зерттеу» - (1776 ж.).
А. ... ... ... ... ... үшін, бүл құлдық емес,
еркіндіктің ... Ф. ... ... жж.) салықтарды рұқсат
етілген тонау нышаны ретінде анықтады. К. ... ... - бұл ... ... және ... ... ... бесінші құдай» деп анықтады. АҚШ-
тың мемлекеттік кайраткері және ғалымы Б. Франклин ... ... ... пен ... ... ештеңе жоқ» деп айтты.
Шарль Монтескье (1689-1755 жж.) ризықтың қанша бөлегін бодандардан
тартып алып, қаншасын солардың ... етіп ... ... ... пен ақылгейліктен асатын ... ... ... ... Смит ... ... төрт принципін айқындаған. Оның осы принциптері
дамыған елдерде салық ... ... ... ... ... мемлекет мүмкіндігіне қарай, қабілеті мен күшіне сай
үкіметті ухтауға қатысады. Мемлекеттің қорғауымен ... ... ... ... ... сай ... ... ережені сақтау немесе сақтамау салық салудың терендігіне немесе тепе-
теңсіздігіне ұрындырады.
2. Жеке тұлға төлейтін салық міңдетті түрде айқын болуы керек. ... ... ... ... ... - барлығы дерлік төлем төлеуші үшін
анық әрі ашық болуы және кез ... ... да ... ... алынатын салық белгілі уақытта немесе белгілі тәсілмен төлеуші
үшін ыңғайлы кезде барлығын ... ... ... ой ... өткізіліп, толғағына толық
жеткізілгені дұрыс. Оның мемлекет қазынасына құйылуы, халық қалтасынан
алғаны және ұстағаны мүмкіндігінше аздау болғаны жөн. ... ... ... ... қалтасынан алу мен ұстаудың көп болуы да әбден мүмкін.
Себебі, оны жинау шенеуліктердің көп болуы талап етсе, ... ... ... ... мол ... ... ... асады.
А. Смит тікелей, жанбасы, жанама салықтар жүйесін және оларды қолданудың
әлеуметгік-экономикалық салдарын барынша терең талдады.
Салық дегеніміз не? ... ... ... ... дегеніміз
тұрғындар, кәсіпорын (фирма) мен ... ... ... ... төлем жүйесін айтамыз. Салық салудың мақсаты кәсіпорын (фирмамен)
тұрғындар қаржыларын қоғамдық қажеттілікке (өндірістік және ... ... ... мынадай принциптері бар:
- салық бар игіліктерге пропорционалды түрде қоғам мүддесіне сай алынады;
- салық табыс мөлшері мен ... ... ... ... ... қызметтерді атқарады:
- фискалды (тіркелген) немесе жұмылдыру, қызметі. Осы қызметте мемлекет
бюджеттік шығындарды қаржыландыру үшін салық жинайды;
- бөлу ... ... ... ... ... ... топтардың арасында,
территория, облыс, аудандар бойынша жүргізеді;
- реттеуші қызметі, ... ... ... тұтыну және қорлану
арасындағы пропорцияны реттейді;
- ынталандыру қызметі, мемлекет өндіріс пен техникалық прогресті дамыту
үшім әртүрлі ынталандыру ... ... ... шектеу қызметі, мемлекет салық саясаты арқылы кейбір өндіріс түрлерінің
дамуын тежейді немесе шектейді;
* бақылап-есептеу қызметі, мұнда ... мен ... ... ... көлемінің табысын есептеуді жүзеге асырады.
Салық сипаты тұрғысынан тікелей және ... ... ... ... ... ... ... және тұрғындар табыстарынан алынады. Осы
салықтың түрлеріне- ... ... ... ... ... бағалы қағаздар операциясынан алынатын т.б. салықтар жатады.
Жанама салықты мемлекет тікелей емес, баға арқылы айландыра отырып ... - ... ... баж салығы, қосымша құнға салынған салық жатады.
Жанама салық ... ... ... ... ... колданылады.
Салықтан алынатын сома - салықтың негізі аталады. Мысал ретінде табыстан
алынатын салықты қарастыруға болады. Табыстан алынатын салықты салық ... көзі ... ... ... ... алынатын салық алынған табыс
(пайда) көлемі мен салық жеңілдіктерінің өзара айырмасына ... ... ... ... ... тәртіпке негізделген заң
актілерімен айқындалады. Салыққа жеңілдіктердің төмендегідей түрлері бар:
- ... ... ... ... кейбір адамдарды салық төлеуден (соғыс ардагері, мүгедектер)
босату;
-салық негізінен босату;
-салык ... ... ... көлемін алуды ұзарта түсу)
және т.б. Салық өсімі - салық салу бірлігіне деген мөлшер.
Әдетте салық өсімі пайыз түрінде белгіленеді.
Салық ... үш ... ... түрі - ... ... ... ... мәнісі -табыстың өсуіне
қарай салық өсімінің мөлшері өседі. Кең ... түрі - ... ... айлығынан алынатын салық.
Екінші түріне салық өсімінің пропорционалды өсім жатады.
Үшінші түрінде - регрессивтік ... ... ... ... ... ... елдегі салық заңдылықтарында қолданылмайды. Бұл өсім ... және оның мәні ... ... мөлшерінін ұлғайуын табыстың
азаюымен түсіндіріледі.
Қазақстан Республикасында жалпы ... ... ... ... ... ... қайнар көзі саналады. Жыл сайын
Қазақстан Республикасы бюджет ... ... ... салықтан бөлінген
бюджет табысына түсіп отырады. Ал жергілікті салықтар жергілікті ... ... көзі ... табылады.
Жалпы мемлекеттік салыққа жататындар: заңды және жеке тұлғалардың
табысынан алынатын салық, қосымша құн ... ... ... ... ... ... ... мен жер байлығын пайдаланғандар
салығы.
Жергілікті салық пен алымға жататындар: занды және жеке тұлғалар мүлкінің
салығы: көлік, құрал-жабдығы ... ... ... занды және
жеке тұлғаларды тіркеудегі алым; қызметтің кейбір түрімен айналысуға құқылы
адамдардан алым; аукцион сатылымынан алынатын алымдар.
Салықтардың ішіндегі - салығы ... орын ... ... ... ... ... ... ортасында өндірілген екен.
Табыс салығы мынандай түрде қолданылады: пайда салығы, ... ... ... және ... топтардың табыс салығы. Табыс
салығы прогрессивті салық санатына жатады.
Прогрессив ... ... ... ... ... ... (көтеріңкі) табыс
салығы фирма мен тұрғындардың іскерлік белсенділігін төмендетпей ме деген
күдікті жиі ... ... ... ... ... 80-ші ... ... мәселені қарап, мынандай ой түйген: салық өсімінің жоғары болуы адамның
экономикалық белсенділігін ... ... ... ... ... Бюджет шығыстарын қалыптастыру негіздері
Мемлекеттiк бюджет - араларындағы ... ... ... ... ... және ... ... бiрiктiретiн,
талдамалы ақпарат ретiнде пайдаланылатын және бекiтуге жатпайтын ... ... мәні ... яғни ол ... ... iске ... ... органдардың өздерiнiң тұтынуына арналмаған)
өндiрiлетiн тауарларға (жұмыстарға, көрсетiлетiн ... ... ақы ... ретінде айқындалады.
Бюджеттің құрылымы жан-жақты қарастырылған. Бюджеттiң шығыстары, жалпы
алғанда, бюджет кредиттерi, қаржы активтерiн сатып алу, ... ... ... өтеу ... ... ... ... кодексі бюджеттiң құрылымы мынадай бөлiмдерден тұрады:
1) кiрiстер:
2) шығындар;
3) операциялық сальдо;
4) таза бюджеттiк кредит ... ... ... ... ... бойынша сальдо:
6) бюджет тапшылығы (профицитi);
7) бюджет тапшылығын қаржыландыру ... ... ... бюджет шығындары негізінен қайтарылмайтын негiзде
бөлiнетiн ... ... ... ... болып табылады.
Ал мемлекеттік шығындары мынадай түрлерге бөлiнедi:
1) мемлекеттiк мекемелердiң қызметiн қамтамасыз ететiн шығындар;
2) тұрақты сипаты жоқ iс-шараларды ұйымдастыру мен ... ... ... тапсырысқа арналған шығындар - мемлекеттiк саясатты iске
асыру мақсатында (мемлекеттiк органдардың өздерiнiң тұтынуына ... ... ... ... ... мемлекеттiк
органдардың ақы төлеуi;
4) жеке тұлғаларға ақшалай төлемдер - қызметкерлерге ... үшiн ... ... ... Республикасының жеке тұлғаларға ақшалай
нысандағы төлемдермен байланысты шығындар;
5) субсидиялар - ... ... және ... ... болып
табылмайтын шаруа (фермер) қожалықтары мен ... ... ... және
қайтарылмайтын негізде қаржыландыру;
6) ресми трансферттер - бюджеттiң бiр деңгейiнен екiншiсiне, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мемлекеттiң мiндеттемелерiн орындауға арналған шығындардың өзге де
түрлерi.
Мемлекеттің функцияларын іске асыру мүмкін, егерде олар ... ... ... ... ... іс-әрекеті мемлекеттік
құралдардың тікелей шығыстарымен байланысты. Шығыстар нақты шығындардың
көлемін көрсетеді. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... ... байланысты нақты түрлерінің
жиынтығы әрбір мемлекеттің бюджет шығыстар жүйесі болып табылады. ... ... ... ... үнем ... мен ... жұмсаудың қайтып оралмас принциптеріне негізделеді.
Мемлекетгік шығыстар мақсатты белгілеулер бойьшша қатаң іске ... яғни ... ... ... бойынша. Құралдардың қайтып
оралмас принципі ... ... ... ... ... ... экономиканың дамуын қаржыландыру құралдары жөнінде айтсақ, ... ... орын ... яғни бұл ... бөлінген бюджеттік
құралдарды қайтару принципі әрекетте болады. Үнем режимін сақтау принципі -
ол өз алды ... ... ... ... мен ... жүйесі.
Бұл жүйе бюджет ресурстарын нәтижелі және тиімді пайдалануды іске асыруға
мүмкіншілік ... ... ... ... бірнеше факторлармен шарттанады,
олардың ішінде ... ... ... ... мен ... ... даму деңгейі, мемлекеттің әкімшілік-аумақтық
жайластырушылығы, бюджеттік құралдар беру формалары саналады. ... ... ... мен ... ... ... мазмүны және
жалпы ішкі өнімді бөлу жөніндегі ... ... ... ... ... ... ел экономикасындағы рөлі мен мәнін анықтау
мақсатпен олар әр түрлі белгілер бойынша ... ... ... ... ... деңгейлері бойынша әрекеті бар бюджет шығыстарының
жіктеуі тағайындалған.
Мемлекеттің барлық шығыстары негізінде мемлекеттік ... ... ... қаржыландырыланады. Бұл ... ... ... ... байланысты келесі екі топқа бөлуге болады:
* өндірістік қорларды ұлғайту мен ... ... ... ету ... қоғам мүшелерінің әлеуметті-мәдениеттік мұқтаждықтарын қанағаттандыру
үшін.
Бірінші топқа - мемлекеттік бюджеттің экономиканы ... ... ... ... ... ... беруді, ғылым, қорғаныс пен мемлекетті басқаруды ... ... ... ... жатады.
Осы екі топ арасындағы арақатынас бюджеттің тиімділігін ... ... ... ... ... шығындардың деңгейі
қаншалықты жоғары және бюджеттің тұтынушылық шығындары соған сәйкес төмен
болса, соғұрлым бюджет ... ... ... ... ... ... құралдарын пайдалану тиімділігі бұл арада ... ... ... ... ... жүргізіп жатқан
әлеуметтік саясатына және ... ... ... ... ... түрлері бойынша шығыстарды қалыптастыру ерекшеліктері олардың
арнаулары маңында жатыр. ... ... ... ... ... ... негізгі факторларды есептеу қажет:
• басқару органдар арасындағы функцияларды шектеу;
• мекемелердін ... ... ... ... ... тиісті бюджетке апару.
Республикалық бюджеттін шығыстары келесі бағыттар ... ... ... ... ... ... қызметтер;
* қорғаныс, қоғамдық тәртіп, қауіпсіздік;
* құқықтық, соттық, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек және әлеуметтік қамтамасыз ету;
* мәдениет, спорт, туризм және ақпарат кеңістігі;
* тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы;
* ауыл, орман, су, балық шаруашылықтары мен ... ... ... ... ... өнеркәсіп, құрылыс және жер қойнауын пайдалану;
* көлік және коммуникация;
* басқа да бағыттар.
Осыған сәйкес, бірақ тиісті ... ... ... ... ... ... бюджеттер деңгейлері бойынша да қалыптасады.
Жергілікті ... ... ... ... ... ... және ... маслихаттар шешімдерімен
реттеледі. Биліктің жергілікті органдарына аумақтардың экономикалық ... ... ... жөнінде өкілеттік берілген. Әрбір бөлек
әкімшілік-аумақтардың экономикалық базасы ретінде ... ... ... ... ету үшін қажетті кірістер
кездері болатын меншікті мүлік пен оларға берілген объектілер саналады. Ал
қаржылық база ... ... ... құралдар мен жоғары тұрған
бюджеттерден ... ... ... ... ... табылады.
Бюджет жүйесінің әрбір деңгейінің ... ... мен ... ... ... ... ... бойынша қаржыпандыруы қажет
нақты объектілер және олардың іс-әрекеттін қамтамасыз ету үшін ... ... және ... бюджеттер шығыстарының лимиті бюджеттік
жоспарлау жөніндегі тиісті ... ... ... және даму
бюджеттік бағдарламалар үшін ... ... ... бюджет құралдарын пайдалануының басымдылык бағыттар
көрсеткіштері, операциялық қалдық ... ... ... ... ... көрсеткіштер және республика мен аймақтар дамуының
орташа мерзімді жоспарларымен анықталған көрсеткіштер бюджет шығыстарының
лимитін ... ... ... Бұл ... ... комиссияда
қаралып бекітілгеннен кейін, бюджет жоспарлау жөніндегі уәкілетті органдар
әрбір бюджеттік бағдарлама әкімшіліктеріне жеткізеді.
Ағымдағы бюджеттік ... үшін ... ... ... ... қолдалынылады:
* ағымдағы бюджеттік бағдарламалар ... ... ... ... ... мен алымдарды қоса);
* бекітілген натуралды нормалар;
* тиісті қаржы жылдағы ағымдағы бюджеттік бағдарламалар
көлемі;
* ... ... ... ... ... ... өсуі ... төмендеуі;
* ағымдағы қаржы жылда аяқталатын ағымдағы бюджеттік
бағдарламалар (оларды алып тастау).
5. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... оның ... жөне ... ... теңестірген, яғни баланстаған
дұрыс. Баланс- бұл тепе-теңдік, бюджетті жасаған ... ... ... ... ... мен ... осындай жай-күйіне жету
болып табылады. Кірістердің ... яғни ... ... ... ... шығыстардың жөне қайтарымды негізде бөлінетін кірістердің
ауқымынан асып түсуі бюджет артығын ... ... Ол ... ... ... ... немесе
бюджеттік қаражаттардың (республикалық және ... ... ... ... мүмкін. Аяқталған бюджет жылы бойынша бюджет кезеңінің
аяғында қалыптасқан бюджеттік қаражаттардың бос ... ... ... ... органдардың арнайы шоттарына есептеледі және кассаның
айналымдағы нақты ақшасының өсіміне және ... ... ... борышын жабуға пайдаланылады. Мұндай қажеттік болмаған жағдайда
бүл қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... асып түсуі мемлекеттік бюджеттің
тапшылыгыи тудырады. ... ... әрі ... ... ... ... сипаттайды.
Тапшылықтың ұйғарымды деңгейі деп елдің жалпы ішкі өнімге қатысты 2-3%
молшері ... ... ... ... ... қарыздар шығарудың
немесе қағаз ақшалар эмиссиясының көмегімен біршама жеңіл жабылуы мүмкін.
Бюджеттің едәуір және ... ... ... ... ... жаппайды, олар ақшаның қосымша (яғни тауар айналымының
қажеттіліктерінен тыс) эмиссиясымен ... ... бұл ... ақша айна-лысы заңының бұзылуына, ақшаның құнсыздануына, нақтылы
табыстардың жәнс халықтың тұрмыс деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді, ал оның болуы
мына себептергс байланысты:
1) елдің экономикасында өндірістің жалпы құлдырауы;
2) қоғамдық өндіріс шығындарынын өсуі;
1) ... ... ... жабылмайтын ақшаны шектен тыс шығару;
2) бюджеттің шығыстарында экономиканың даму деңгейіне
сәйкес ... ... ... ... ... әскери-өнеркәсіп кешенін ұстауға жұмсалатын әскери
шығыстарды, басқару шығыстарын қаржыландырудьщ қомақты
ауқымы;
3) "көлеңкелі" экономиканың ірі ауқымды айналымы;
4) ұлттық шаруашылықтағы ... ... мен ... ... төмендетудің мынандай әдістері болады:
1) шығыстар тұрақты, кірістер өседі;
2) кірістер тұрақты, шығыстар азаяды;
3) ... ... ... азаяды (тапшылық 2 еседен жылдамырақ
төмендейді).
Тапшылықты қаржыландыру-оны жабу үшін ... ақша ... ... ... ... ... ... Бұл жол теріс әлуметтік-экономикалық салдарлары
болатын инфляцияға жеткізеді. Өз кезегінде
ақша ... ... ақша ... ... ... ... түрде мемлекеттік бағалы ... ... және ... ... өткізу арқылы да тұлғалануы мүмкін,
коммсрциялық банктер озінің ... ... және ... арқасында айналыстағы ақшаның санын
көбейтеді.
Мемлекеттік қарыздар. Бұл жағдайда қаржыландыруға бос
ақша ... бар ... ... және т.б. қатысады.
Шетелдік қарыздар. Оларды Дүниежүзілік валюта қоры,
басқа халықаралық қаржы ұйымдары, үкіметтер, банктер береді.
Ұлттық ... ... Бұл ... мемлекет басқа
субъектілерге өзінің активтерін сатады.
Салықтардың мөлшерлемелерін көбейту бюджет ... ... ... оны ... амалы болып табылады.
Бюджеттің кірістерін көбейтуге және ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы шаралардың
жиынтығында нысаналы басқаруға бағытталған шараларды ... және ... ... ... қаржы жағдайын тұрақтандыруға жағдай жасайды, оның
әлеуметтік экономикалық дамуына жәрдемдесетін болады.
Бюджет ... ... ... ... үш тұжырымдамаға
негізделеді.
1. Жыл сайынгы теңгерілетін бюджет. Мұндай бюджет мұндаға ... ... ... деп ... ... ... мұндай жай-күйі
фискалдық саясаттың тұрақтандырушы, циклге қарсы бағыттылығын ... ... ... ... ... ауытқуын ұлғайтуы мүмкін.
Жұмыссыздықтың болуы және ... ... ... ... салық
түсімдері автоматты түрде қысқарады. Бұл жағдайда бюджетті теңгеру үшін
мемлекетке не ... ... ... не ... ... не бұл екі ... ... асыруы қажет.
Қорытындысы жиынтық сұранымның қысқаруы және өндірістің одан сайын ... ... ... ... ... ... инфляцияны үдетуі мүмкін.
Инфляцияның болуы кезінде ақшалай табыстардың артуы автоматты түрде салық
түсімдерін көбейтеді. Бюджеттің ... жою үшін ... мына ... тиіс: не салықтардың мөлшерлемелерін төмендетуі, не ... ... не бұл екі ... ... ... тиіс.
2. Циклдік негізде теңгерілетін бюджет. Бұл түжырымдамаға
сәйкес бюджет жыл сайын ... ... ... ... ... құлдырауын болдырмау үшін мемлекет тапшылықты әдейілеп жасай
отырып салықтарды азайтады және шығыстарды кебейтеді. Экономиканың ... ... ... ... көбейтеді және шығыстарды қысқартады, ал
пайда болған бюджеттің артығы құлдырау жылдарындағы тапшылықтарды өтеуге
бағытталады. Сөйтіп, циклге қарсы фискалдық саясат және ... ... ... ... ... ... мен өрлеулер терендігі
мен ұзақтығы бойынша бірдей болмайтындығы, мұның өзі
бюджеттің циклдік теңгерімділігін ... бұл ... ... ... табылады.
3. Қаржының функциялық ... ... ... ... емес толық қамтылуды қамтамасыз етуге жету үшін
жалпы экономиканы теңгеру болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... табылады, бюджет тапшылықтары мен мемлекеттік
борыштың да, бюджет ... да ... ... ... Бүл ... ... қарай салық жүйесі бюджетке түсетін түсімдерді автоматты
түрде қамтамасыз етеді, ал ... ... бұл ... ... ... нәтижесінде тапшылық өзін-өзі қаржыландырады
деп шамалауға болады. Бұдан ... ... ... іс ... ... ... ... және бюджеттің тапшылығын жаба ... ... ... бірге тапшылықтар мен ірі мемлекеттік борыштың болуы
қалыпты экономика үшін қауіпті емес деп шамаланады.
Циклдік негізде және ... ... ... ... ... бағдарланған фискалдық саясат ақша айналысының
жай-күйін есепке алатын, бюджет тапшылығының ... ... ... бағыттары бойынша тиімді шараларды қаржыландыруды
қамтамасыз ететін қаржылық шаралардың негізделген ... ... ... Республикасының өзге заң актiлерiнде, оның есебiнен ... тиiс және өзге ... ... тиiс ... ... жол берiлмейдi.
Республикалық маңызы бар қаланың, астананың, жергiлiктi ... ... ... ... заңдарымен көзделген өзге де
функцияларына жұмсалатын шығындар да қаржыландырылады.
Сонымен ... ... ... ... бар ... ... ... органдарының Қазақстан Республикасының заңдарында
көзделген өзге де ... ... ... да ... ... ... жазу ... мемлекеттік шығыстар түрлі бағыттарда
жүзеге асырылатындығына көз жеткіздік.
Солардың кейбірін атап та кетуге болады.
- жалпы сипаттағы мемлекеттiк қызмет ... ... ... ... ... ... сот, қылмыстық-атқару қызметi;
- бiлiм беру
- денсаулық сақтау
- әлеуметтiк көмек және әлеуметтiк қамсыздандыру:
- мәдениет, спорт, туризм және ақпараттық кеңiстiк:
- ... ... ... кадрларды қайта даярлауды және аталған мемлекеттiк ... ... ... қоса ... ... ... да
көрсетiлген қызмет түрлерiн орындайтын орталық мемлекеттiк органдар мен
басқа да ... ... ... ... ... жоғарыда аталған бағыттар бойынша бюджеттік инвестициялық жобалар мен
бағдарламаларға, халықаралық ... ... ... және ... ... етуге;
- орталық мемлекеттiк басқару органдарының Қазақстан ... ... өзге де ... ... ... ... мемлекеттiк органдар мен ... ... ... арналған шығындар Қазақстан Республикасының Президентi ... ... ... ... ... штат ... және Қазақстан Республикасының Үкiметi бекiтетiн заттай нормалар
негiзiнде жоспарланады.
Курстық жұмыста қаралып ... ... ... ... және ... ... ... жалпы алғанда еліміздің әлеуметтік-
экономикалық, әскери ұйымдардың саласын жақсарту мен олардың құрылымдық
салаларын өркендету ... аса мән ... ... ... келе ... ... еліміз халқының әлеуметтік-
экономикалық жағдайының өркендеуі мен мәдениетінің өрге озуы, қорғаныс
жағдайының артуы егемендік ... ... үшін ... күні ... жылғы жолдауында атап айтқан алдыңғы қарадағы 50 елдің ... ... бір ... деп атап айтуымызға болады.
Қолданылған әдебиеттер
1. Ілиясов Қ. Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы:2005.-552 б.
2. Бохаев Д. Қаржы нарығының экономикалық мәні мен ... / ... Д// ... негіздері=Основы экономики.-2006.-
№1.-Б. 5-9
3. Дулатов Ы. Мемлекеттің қаржы жүйесі және қаржылық қызмет//Заң.-
1999.-.№8-Б.61-69
5. Жұманова Б. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1990-2002 жж. / Қазақстан Республикасының
Статистика жөніндегі агенттігі.- ... ... 2003.- 144 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. ... ... Экономика, 2003.- 432 б.
8. Молдабекова А. Ш. Қазақстанда халықтың қаржы қатынастарының
дамуы [Мәтін]: ... ... ... ... алу үшін ... ... ... А. Ш.- Алматы: Б. ж., 2006.- 29 б.
9. Өскенбаев Е. ... ... ... ... ... және ... ... проблемалары [Мәтін] / Өскенбаев Е.//
Қазақстан жоғарғы мектебі=Высшая ... ... 2006. - N 1. - ... ... теория: Оқу құралы / Әубәкіров Я.А., Байжұмаев Б.Б.,
Жақыпова Ф.Н. Дабеев Т.П.- А.: ... ... 1999.- 280 б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджет және Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы мәселесі35 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды жою жолдары24 бет
Қазақстан Республикасының мемлекетттік қарызы24 бет
Бюджет баланысы. Бюджет тапшылығы16 бет
Бюджет тапшылығы14 бет
Бюджет тапшылығы және мемлекеттік қарыз23 бет
Бюджет тапшылығы және оны азайту саясаты24 бет
Бюджет тапшылығы мен инфляция3 бет
Бюджет тапшылығы туралы ақпарат33 бет
Бюджеттік тапшылықтарды қаржыландыру көздері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь