Экономикалық жүйелер

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І бөлім. Экономикалық жүйенің кезеңдеріне өркениетті жақындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

ІІ бөлім. Экономикалық жүйенің түрлері ... ... ... ... ... ... ... .18

ІІІ бөлім. Аралас экономиканың моделі ... ... ... ... ... ... ... ...25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
Қолданылған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
Шаруашылықты жүргізудің жаңа түрінің қалыптасуын айтқанда мынаны атап өту керек; жаңаның бәрi емес, жаңаның жоғары дәрежелі, қоғамдық өндіріс түрінің біреуін басқасының ауыстыруы, бұл тауарлы өндірістiң заңы. Өндірістің жаңа ұжымдық түрінің ену процесі - аралас экономика.
Қазіргі қоғам дамуының объективтік процестерін талдау мынаны білдіреді: қазіргі экономикалық құрылыс - аралас экономиканы сипаттайды, ол бұрынғының қойнауында туған қоғамдық шаруашылықты жүргізудің жаңа түрі. Тек сыртқы көрініс түрі тауарлы ұжымдық қатынастардың бар екенін көрсетті, сөйтіп экономист ғылымдарды аралас экономика туралы айтуға мәжбүр етті, содан кейін теория жасауға кірісті. Қоғамдық шаруашылықты жүргiзудің екі түрі, аралас экономиканың алғы шарттары еді. Сондықтан аралас экономика шын өмірдегі қатынастардың бер жағын емес, ең тереңдігі шын нақты қатынастарды айкындайды. Аралас экономика өзiнiң бойына мемлекет пен кәсіпкерлердің арасындағы қатынастарды емес, экономикалық укладтар арасындағы қатынастарды емес, тіпті формациялар мен өндіріс арасындағы қатынастарды емес, ол бір қоғамдық өндіріс түрінiң екіншісімен ауысу қатынастарын жинақтаған.
Аралас экономикада ешкiмді, ештеңенi ешқандай қыстау, қинау жоқ. Мұнда табиғи эволюция табиғи жолмен, біреулері жаңадан, бұрынғылары қоғамдық өндіріс "ескертуімен" өзгерiп, жүріп отырады. Оның өтпелілігі мұндай жаңа өндіріс әдісінің пiсiп-жетiлуiнде, бірақ бұл бір өндіріс әдісінiң екіншісіне өту кезеңі емес.
Мұндағы процестер өте күрделі, өйткені заңдылықтарды қалыптастыру бұрынғылардың модификациялануы мен жаңалануы, мәндік қатынастары өзгерген түрлері туралы сөз болып отыр.
Арнайы әдебиет:
1. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Әлем экономикасы (оқулық) I-бөлiм Алматы: Дәнекер, 2003. – 251 бет
2. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық. Алматы: Санат, 1998 – 479 бет
3. Шеденов О.К., Ядгаров Я.С. Экономика iлiмдерiнiң тарихы: оқу құралы. Алматы:Қазақ университетi, 2003 – 313 бет
4. Борисов Е.Ф. Экономическая теория: учебник. М.: Юрайт-М, 2002 – 384 бет.
5. Экономическая теория: учебник для студентов высших учебных заведений / под ред. В.Д. Камаева. 8-е изд., пер. и доп. М.:Владос, 2002 – 640 с.

Қосымша әдебиет:
1. Курс экономической теории: учебное пособие./под ред. Чепурина М.Н. Алматы, 1994. – 480 с.
2. Макконел Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: принципы, проблемы и политика. М., Республика, 2000.
3. Ребнев Л. С., Нуреев Р. М. Экономика: Курс основ.  М., 2000.
4. Словарь современных экономических и правовых терминов / Авт.-сост. В.Н. Шимов и др.; Под ред. В.Н. Шимова и В.С. Каменкова. – Мн.: Амалфея, 2002.
5. Экономика. Краткий словарь. – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 336 с. – (Словари XXI века).
6. Агапова Т.А., Серегина С.Ф. Макроэкономика: Учебник – МГУ: Дис, 1997.
7. Дорнбуш Р., Фишер С. Макроэкономика: учебное пособие Алматы: Бiлiм, 1997.
        
        Аралас  экономикалық  жүйе,  түрлері,  моделі.  КУРСТЫҚ  ЖҰМЫС
Жоспары
Кіріспе…………………………………………………………………………3
І бөлім. Экономикалық ... ... ... ... Экономикалық жүйенің түрлері………………………..18
ІІІ бөлім. Аралас экономиканың моделі………………………….25
Қорытынды………………………………………………………………….41
Қолданылған ... ... жаңа ... ... ... ... өту керек; жаңаның бәрi ... ... ... ... ... түрінің біреуін басқасының ауыстыруы, бұл тауарлы
өндірістiң заңы. Өндірістің жаңа ... ... ену ... ... ... ... дамуының объективтік процестерін талдау мынаны
білдіреді: қазіргі экономикалық ... - ... ... ол ... ... ... ... шаруашылықты
жүргізудің жаңа түрі. Тек сыртқы көрініс түрі ... ... бар ... ... ... экономист ғылымдарды
аралас экономика туралы айтуға ... ... ... ... ... ... Қоғамдық шаруашылықты жүргiзудің екі ... ... алғы ... еді. ... аралас экономика шын
өмірдегі қатынастардың бер жағын ... ең ... шын ... ... ... экономика өзiнiң бойына мемлекет пен
кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... ... емес, тіпті формациялар мен ... ... ... ол бір ... өндіріс түрінiң
екіншісімен ауысу қатынастарын ... ... ... ештеңенi ешқандай ... ... ... табиғи эволюция табиғи ... ... ... ... өндіріс "ескертуімен" өзгерiп, жүріп ... ... ... жаңа ... ... ... бірақ
бұл бір өндіріс ... ... өту ... ... ... өте ... өйткені заңдылықтарды
қалыптастыру бұрынғылардың ... мен ... ... өзгерген түрлері туралы сөз болып отыр.
Қазақстанда және ... да ... ... ... ... ... өту кезеңiнде ... ... ... ... ... ... басымдалағы бiзге өткен
күннен мұра болып қалды, ... одан ... ... ... ... ... үшiн тұтас реформалар бағдарламасын
қабылдау қажет. ... ... ... өткен жолы бiздiң
мемлекетiмiздiң объективтi заңдылықтары мен ... аса ... және ... ... таза ... ... көшу
үшiн, ұзақ тұрақтандыру қажет ететiндiгiн айқын көрсетiп отыр. ... ... ... экономика саласында ... ... ... ... ... тұрақтандыру бағдарламасын жүзеге асыру
тәжiрибелерiн есепке алу ... ... ... ... ... ... халықаралық нарықтағы болашағы мен ... ... ... ... бiр елде ... ... ... iс-әрекет жасауға әсте болмайды. Бiр әлеуметтiк-экономикалық
жүйеден басқасына ауысу тек ... ... ғана ... ... ... ... қоғамдық санасының түбегейлi
өзгеруiн, меншiк саласында жаңа ... ... ... ... ... ... пайдав болуын талап етедi. Осының
бәрi ... ... ... аспаса, қоғамның барлық саласында ... ... ... бiздiң бiр жүйеден ... ... ... ... ... ... Қазақстан үкiметi
нарықтық қарым-қатынастарға кедергi жасамастан қоғамның ... және ... ... қамтамасыз етуге байланысты
белсендi де, мақсатты саясат ... ... ... ... ... ... ... егжей-тегжейлi салыстырсақ, онда маңызды
айырмашылықтың бiрi ... ... жеке ... ... аз ... көз ... ... да экономикалық
реформа бағдарламасында мемлекеттiк меншiктi бiрте-бiрте ... ... кең ... жеке меншiктеу ерекше орын алады.
Қазiргi кезде қазақстандағы ... ... ... өту жағдайларында үкiмет алдында түрған ... ... ... ... байлықтың мемлекет ... ... ... ... ... дамуының қазiргi кезеңiне
барынша тән ... мiне, ... ... ... баға
берiлдi деген ойдан аулақ бола ... ең ... ... ... ... ... позициялар ұқсастығын атап
өту ... Осы ... ... және ... ... алмасудың
республикада өтпелi кезең мiндеттерiн шешу үшiн ... ... ... ... ... өркениетті жақындау
Меншік барлық қоғамдық құрылысқа тән объективтік қатынас ... ... ... ойшылар назарынан тыс қалмаған. Әр ... ... ... табиғаты туралы және оның ... рөлі ... өз ... ... салып өткен.
Көне грек әлемінің идеалына ... ... ... идеалдық
мемлекет туралы ілімін дүниеге әкелген. ... ... ... ... ... ... ... артықшылықтарын
дәлелдеу адамгершілік — өнегелілік ... ... ... Өнегелік — бұл мән және рух ... ... ... ... оны жеке алып ... ... ... өнегелілік бағытында қызмет ету адамгершіліктің белгісі;
жеке ... жеке ... ... ... ... жоғары ұстайды,
әр адам тек өзі үшін ... иесі ... ... ... ... ... адамгершілікке жатпайды.
Көне Римнің цивилизациясы ... ... ... жеке ... ... өзінің жалпыламалық бірлігінен бөліне бастады, ... ... ... ... мен ру ... ... ... түсті.
Жеке меншікке артықшылық ... оны ... орын ... ... ... ... одан әрі дами
түсті. ... ... ... өмір, табиғат және ... ... ... ... Эгоистік, индивидуалистік
тұлғаға бағытталған, протестант этикасының ықпалымен, экономикалық
адам ... ... ... және ... ... теориясын табиғи
құқық деп түсінетін, жеке ... ... ... келді, ал "адамның
бостандығы, еркіндігі" деген түсінік, "меншігі бар ... ... ... цивилизацияның адамгершілікті бағалауы ... ... ... ... ... ... қолдау
алатын, ал дүниеқорлық, пайдақорлық ... ... ... ... және ... деп ... Жалпы және жеке меншіктің ұштасуына, үйлесіміне ... үміт ... әр ... ... мен түрлерінің мәндік ... ... ... ... жүйе халықтың
шаруашылық, практикасының нақты жағдайында ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұнда халықтың ... ... ... ... оның ... ... және өмірге, ... ... ... көзқарастары
қамтылады. Міне осындай жағдайлардың өзі, жүйелердің ... ... ... олар ... ... ... ... өздері
бейнелейтін мәдениетке сай келеді.
Экономикалық жүйенің ... ... ... ... солармен есептесу керек. Бір ... ... ... ортамен зат және қуат айырбастасып отыратын ашық жүйе
болады, ... ... ... ... жасамайды, өзінің
элементтерін жаңаландырып отырады. Екінші жақтан, ... ... ... бір көрінісі ретінде, экономикалық жүйе, алдымен
өркениеттің осы типін ... ... ... ... ... ... жүйе ... әрекет етеді: бір ... ... ... ... ... ... ... қолданылу
мүмкіндігі төмен, шектелген болады. Бұл ... ... ... және оның ... ... ... ... береді. Табиғи шек қоюшы тетіктер рөлін, ... ... және оның ... ... ... ... ат салысатьш, экономикалық жүйенің әдет-ғұрыптары, ... ... ... ... жүйелердің сыртқы
ортамен тұрақты байланысқа ... осы ... ... ... ... ... ... Бұл ішкі
жүйелік өзгерістердің ... ... ... ... ... ... жаңарған үлгісі ... ... ... ... ... үлгі» деген түсінік қолданылады.
Бұл нақты ақиқаттың ... ... ... бір ... ... келетін танып білудің нәтижесі.
Ресейдегі (кешегі күнге ... ... елі ... ... ... ... ... өркениетінен айырмашылығы, осыларда
қалыптасқан ... ... ... көрінеді. Батыс Еуропада
таза капитализм үлгісі қалыптасқан. ... таза ... ... ... ресейлік нарықты аралас экономиканың ерекше типінің
туындысы ... ... XX ... осы екі ... ... үлгісін - әкімшілік-бұйрық типті экономиканы сыйлады.
Енді осы үлгілермен танысайық. Бұл ... мына ... ... ... ... ... және ... үстемділік пен оны жүзеге асыру ... ... рөлі және ... ... ... ... капитализмде меншіктің көп тараған формасы — ... ... әр ... ... өзінің мүддесіне сәйкес
жүргізеді; әр ... ... ... ... ... өз шешімдеріне сәйкес жүргізеді; ... ... ... ... өте көп болады. Бұл еркін бәсекелестікті ... әр ... ... ұсақ болғандықтан, олар ... ... әсер ... сондықтан нарықтың ... ... ... жүргізе алмайды. ... ... ... тек өзіне тән элемент болып табылады. Осы жағдай
нарыққа реттеуші рөл ... және баға ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің рөлі өте ... ... ... ... ... ... үстемдік бір орталықтан жүргізіледі; ... ... ... ... субъектерінің әрекеттері жалпы
мақсатты орындауға ... жеке адам ... ... ... ... қоғамдық, немесе,
жеке меншік болады. Орталықтан жүргізілетін ... ... ... ... жүргізіледі, ал ... ... ... ие ... ... айналым арқылы жету
бағынышты рөл ... ... ... ... ... Бұл ... ... басқаратын органдар ... ... ... ... өз ... ... XIX ғ. ... жартысындағы шаруашылықтың ерекше
құрылысы аралас экономика ... ... ... ... ... салыстырғанда, осы үлгі, жетекші ... ... ... сіңіруі арқылы қол жеткен ... ... ... Ол бір-тұтас организмнід әр
бөлшектері ретінде ... ... ... ... ... көптүрлілігіне, ... ... ... ... ... көп ... болуына және
оларда мәндік мағыналар бар ... ... ... ... ... ... К.Н. ... ашқан заңның
қорытындысы ... ... ... ... болмауы және
шаруашылық жүргізудің формаларының көп болуы — бұл ... ... олі ... ... идея түріндегі дамудың ішкі көзі ... ... ... ... ... ... көзқарасы екі
жақты деуге болады: аралас экономика теориясы бұлардың арасында ... ... бір ... бір ... деп ... ... ... келмейді. Сонымен қатар, олар ... ... ... тенденциясы деп, еркін бәсекеден жетілмеген
бәсекеге, таза ... ... ... ... ... ... ... тек бір полюстен ... ... ... ... ...... монополиясы, немесе,
мемлекеттің монополиясы арқылы жүзеге асырылуында. ... ... ... ... ... ... ... шектелген
жұмысшы күшін қабыддайтын шағын бизнессіз және экономикада ... пен ... ... ... ететін мемлекеттік
кірісушіліксіз өмір сүре алмайды, ... ... Егер ... ... ... құбылыс, ешкімді тандандырмайтын қарапайым
жағдай болса, ... ол ... ... ... ... ... болған, шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... экономика таза капитализмді ығыстыра бастады.
Бір шектен ... ... ... ... ... екі ... ... ал аралас экономикаға тән емес. Батыста өнімді өндірушілер
және ... ... ... ... — ірі ... ... үстемдік (өкімет) ыдыратылмаған. ... ... ... ... өкімет тоталитарлық
сипаттамада болмайды, ол ... ... ... осы ... болатын қатынастар ... ... ... ... ... ... ... меншік халықтық, мемлекеттік, жеке ... ... ор ... ... ... ... сәйкес
жүргізіледі, бірақ қоғам көлеміндегі ... ... ... ... ... ... ... атқарады, мемлекеттік
және жеке ... ... ... ... ... ... отыратын жүйе болады.
Технократиялық өркениет тұрғысына қарағанда, дәстүрлі ... ... ... ... тән ... Ол ... экономикалық
жүйенің бастапқы, тұңғыш типіне ... оның әр ... түрі ... ... дәстүрге, ұлттық, мәдени, рухани тамырларға
негізделеді. ... ... ... түрлері мен ... ... ... тән ... қасиеттерді атап
өтейік: экономикалық іс-қимылдар бастапқы, ең ... ... ... ... ... ... бастапқы қауымдасының мүшесі
болып саналады; ... ... ... ... пен ... жүргізіледі.
Дәстүрлі экономика өте тұрақты ... Оны ... ... ... Бұған дәлел, осы қоғамның табиғаты. Жеке ... ... ... ... жағдайда және экономикалық
әрекеттер алғашқы нақты байлық деп ... ... ... ... қалу ... ... ... және оның осы
статусын ұдайы өндіріп отыру арқылы ... ... ... ... экономикасына көшу дәстүрлі ... ... ... Бұның нәтижесінде тұрақтылықтың ескі ... ... әлі ... ... осылай жүргізу алдын ала ... ... ... ... ... ... орны
Реформалау дегеніміз экономикалық жүйе үлгісінің бір ... өту ... ... Бұл ... ... ... ... өзгеруі қалайда қажет деп тілемейді. XX ғ. ... ... ... ... және еркін нарықпен реттелетін
экономикалық үлгі өзін өзі ... ... ... ... нарық
механизмінің орнына ... ... ... ... Экономиканы
мемлекеттік реттеу бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ... ... ... соң одан бас тарту ... ... ... ... соқты. Кейнс және оның ... осы ... ... ... ... ... ... АҚШ-ғы
Рузвельттің курсы практика жүзінде ... ... ... ... ... ... ... қатал
жүргізілуіне кедергі етпейді. ... ... ... ... өкіметтің тоталитарлық сипатына икемділігін
білдіреді. Осылай, XX ғ. 30-шы ... ... ... ... ... әкімшілік экономика орнады, ... жеке ... ... ... қарамастан, бұйрық
экономикасы орнады. Кейін осы жағдай ... ... ... ... ... ... Бұлардың барлығында
тоталитаризмнің келуіне үлес қосқан, сол ... осы ... ... экономикалық және саяси ... ... ... ... дәлелі бойынша, тауар өндірісінің дамуында,
меншік формасы ешқашан ... ... ... ... ... ... ... бәсекенің өзі меншік формасына
парықсыздықпен ... Бұл ... ... өйткені меншіктің екі
формасыда мыңдаған ... бойы ... ... ... ... ... формаларының эволюциясы қоғамдық өндіріс процесінде
жүріп ... ... мен ... ... ... ... Бұл процесс шаруашылық ... ... ... ... ... біршама төмендетеді. Мысалы, меншік иелерінің
(акциялар ... ... ... ... ... ... жасасатын бір ғана занды тұлға болып ... ... ... үлес ... ... ... тенденциясы және банктік несие мен облигациялық капиталдың
күрт ... ... ... ... ... ... жатыр. Акциялардың индивидуалдық иемденушілерінің үлес салмағы
азайып, меншік иелерінің ... ... ... ... төмендеуде, компанияны басқару менеджерлерге көшіп келеді.
Осы замандағы ... ... ... негізі — тауар
өндірісінің болуы, экономикалық үлгінің бір ... ... ... Ал экономикалық жүйелердің ... ... ... ... ... мен тауар айналымының даму
дәрежесі; экономикалық өкіметтің типі және оны ... ... осы ... жүйесіндегі байлық, деп түсінетін ... ... ... ... ... ... қарағанда
субъективтік акт болып көрінеді. Оны ... ... осы ... ... ... құбылыстарды ашты.
Алдымен көзге түсетін ... ол ... ... ... ... ... ... асырылуы. Табиғи ортада ... тек ... ... зиян ... өзгерістерді
қабылдайды. Мысалы, терушілікті және аң аулауды ... ... және ... ... бойы егіншілікпен, мал өсірумен
айналысатын қауымдармен көршілес ... ... ... ... ... сондада өздеріне тән иелену әдісін ... одан ... Тек тым ... ... ... ... ... бейімделуге мәжбүр еткен.
Дәстүрлі өмір туралы бұрмалау жиі кездеседі. ... ... ... ... емес, ол жеке ... ... ... ... ол жеке ... ... тән, атадан атаға
дарыған, ұрпақтан ұрпаққа жайылған ... ... ... ... әрі ... ... ... өркениеті материалдық
табысқа жетуді кездеп, іс-әрекет етуді ... деп ... ... ... ... ... ал ... халқы
тойымсыздық пен парақорлықты кіналайды. ... ... ... ... оның бизнес бойынша серіктесі — ... ... ... ... ... ... ... өнегелік информацияны ұрпақтан ұрпаққа ... ... ... ... табысқа жетуі ... ... ... ... ... ... маңызын
көтеріп, экономикалық өкіметтің ... мен ... ... болады. Кейде меншіктің басым формасын өзгерту реформаның
құлдырауынан ... ... ... ... ... әлеуметтік, психологиялық жақтарын қозғайды. Ол адамның
психикалық күйімен және оның ... ... ... ... өнегелік тікелей халықтың байлығының ... ... өз ... жету ... ... ... ақиқатынан
қол үзбеу керек. Ол ... ете аз ... ... ... ... ... болады: осы өркениеттің негізгі ... ... ... шаруашылық іс-қимылдың жаңа жағдайларына
келістіретін өзгерту ... ... ғана ... жетеді.
Керісінше болса, ... ... жол ... күштен күйретуші
күшке айналады. Жапонияның дәстүрлі ... ... ... ... ... ... мұнда дәстүрлі қоғамның түрақтылығын
ұстап тұрған ... ... ... ... субъектінің
еңбекті ұйымдастырудың жаңа ... ең ... ... ... ... ... ... Осының
нәтижесінде жеке адамның бүрынғы статусы жаңа ... ... ... ... ынталану мен өнімділігі жағынан батыстағы
формалардан арта ... ... ... ... ... ... сәтсіздіктерінің көбі, оның өркениет
ерекшеліктерімен есептеспеуімен ... ... көп ... ... деуге болады. Өйткені осы ... ... ... ... қоғамның негізгі белгілері мынадай: экономикалық, ... ... мұра деп ... дара адам ұзақ ... бойы ... ... ... жоғарғы экономикалық өкімет тым ортақтанған болады
және ол ... ... ... ... отырып өз әрекетін әміршіл-
әкімшілік әдістермен ... осы ... ... ... типтес қоғам болып табылады.
Қазақстан көп ұлтты мемлекеттік ... ... ...... көп ... ... — біріктіру
әдістерін іздестіруге ... ... ... өмір тым көп ... ол ... экономикалық жүйеге айналмаған. Экономикалық
біркелкілік ... ... ... ... ... ... ... негіздерге дарыған. Супер ... ... ара ... ... ... ... әуел ... жақындасу кушімен қамсызданған. Қазақстан өзін ұлттық ... ... ... ... ел деп ... мұнда халықтар өз
елдерінің ... ... ... өмір ... ... ал ... ... белгілі тұрмыс қалпына әр халықтың
құқы бар ... ... ... ... күн ... ... ... әр халыққа ұнамды территория игеруге
мүмкіндік берген. ... ... ... ... ... жоққа шығармай, оның ... мәні бар ... Бұл ... ... ... экономиканы баршаға
ортақ үлгіге көшіруді мақсаттанған әрекеттер, ... ... ... ... ... ... ... этника
бірлігіне зиян келді және ... ... ... ... ... ... алып пайдаланылатын жағдайларды
тандау қажеттілігінің ... ... ... ... ... ... көшу процесінде, бөтен тәжірибе, немесе, мақтауы
асып ... ... ... деп қабылдан-са, әдетте, реформаторлар,
өздерінің іс-қимылының жемісін көзі ... ... ... етіп,
асығыстық жасайды, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... формаларын жояды, жаңа ... жоқ ... ... ... Әдетте, Бұлар оздерінің ... ... оған ... қарайды.
Өкінішке орай, бүгінгі тандағы реформалау процесі әлі ... ... ... ... ... ... ... біздің елдің ... ... ... ... ... біркелкілігіне сүйенетін, батыс
үлгісі ... ... ... ... ... арқаулары ұмыт
болуда, экономикалық орта мен ... ... ... ... қолдаушы өнегелілік мақсаттарымен санаспау
етек алуда. ... ... ... ... ... ... ... қажеттігі өндіріс жағдайында бой
алғаны жөн екенінің мәні ... ... ... ... күші
әлі оның кұлдыратқыш күшінен ойдағыдай асып түсе алмай ... ... ... ... кәсіпкерлік қимылдарды ынталандыру ... тек ... ... ... ... мөселесін шеше
алмайтын, жекешелендіру арқылы ... ... ... ... ... ... ... санын көбейтуді ... ... ... ... ... оны ... айналдыруға асықпайтын аз адамдардың қолына тиіп ... ... ... ... ... емес: жоғары дамыған нарық
экономикасы бар ... ... жеке ... өз ... тек
бөлу қатынастары арқылы сақтап ... ... ... үстемдік
етуші — жалпы меншік, осы меншіктің акционерлік ... ... ... ......... қарыз капиталын
пайдаланатын экономикалық субъект. Қазақстандағы реформалар ... ... ... ... ... қолайлы жағдайлар
жасай алмай отыр, сондықтан еңбекке және ... ... де ... қосылмай отыр.
ІІ. Экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... ... белгілі экономикалық жүйе ретінде қызмет жасайды.
Экономикалык жүйе - бұл экономикалық ... ... ... ... қатынастар мен ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... жүйені топтаудың
кең таралған екі фактор негізінде ... ... ... ... ... ... ... бойынша.
Осыңцай әдістер негізінде экономикалық жүйені ... ... ... экономика;
ә) әкімшілдік-әміршілдік экономика;
б) еркін бәсекелестік (таза капитализм) нарыктық экономика;
в) ... ... ... (казіргі капитализм) немесе
аралас экономика.
Енді осы ... ... ... ... ... ... оқшау шаруашылыққа негізделеді.
Ұрпақтан ұрпакқа беріліп отырған ... мен ... ... ... кім үшін ... ... анықтады. Экономиканың осы ... ... ... Азия, Латьш ... мен ... ... өте сирек кездеседі.
ә) еркін бәсекелестік нарықтык экономика ... ... және ... ... еркін бәсекелік ... ... ... ... ... және ... өз ... үшін қолдануға тырысады. Ол ... ... үшін ... келтіруді ойламайды. Адам тек өзінің
мүддесін көздейді, ... бұл ... ... басқа кездегідей, ол
көрінбейтін қолмен, ... ... ... және оның ойында бұл
болғандай ... ... ... ... тіпті саналы түрде
көздегенмен де, ол ... ... ... жиі ... экономика ең идеалды экономика ретінде қарастырылады.
Еркін (либералды) ... ... ... ... А. ... Ол нарықтық экономикаға барынша ... беру ... ... ... ... нарықтық экономиканың нақты қызмет атқаруы
көрсеткеніндей, оның бөлінбес ...... ... ... ... ... болып келеді. Экономикалык дағдарыстар
тарихын зерттеуі көрсеткендей, олар 1825 ... ... ... ... жылда қайталанып отырады. Дағдарыс кезінде саудада ... ... ... өнімдер мөлшері толып кетеді, қолма-қол
ақшалар ... ... ... пен фабрикалар тоқтатылады және
жұмысшылар жұмыссыз қалады. ... ... ... және экономика
бүлінеді.
Кесте 1
Экономикалық жүйенің ... мен ... |Т И П Т Е Р ... | |
| ... А Р Ы Қ Т Ы Қ |
| ... | |
| | ... |Қазіргі ХХ-шы ғасыр |
| | |ғғ | |
| ... ... ... ... |
| ... |бәсекелесті|бағытталған |аралас |
| | |к | | ... ... ... ... ... ... ... |бөлшектеп |бөлшектеп ... ... ... | ... ... ... |Мемлекеттік |Жеке ... ... ... ... ... | |индивидуалд|мемлекеттікпен |мемлекеттікпен ... | |ы | | ... | | | | ... ... ... |Нарықтық және |Нарықтық және |
|реттеу | ... ... ... |
| | ... | |
| | | | | ... ... ... |Экономикаға мемлекеттің |
| | ... ... |
| | |жыл ... |Экономикалық дағдрыстарды |
| | ... ... |
| | ... |мен ... ... |
| | |лык ... шаралар. |
| | ... ... ... ... және |Күшті әлеуметтік|
|көпщіліктер |мемлекеттік |н ... ... ... |
| ... ... |әлеуметтік |тепе-тенсіздігін |
| ... ... ... ... |
| ... | ... | |
| ... ... | |
| ... жою | | | ... ... ... ... ... еркін
бәсеке және оны тереңірек талдау ... ... ... ... ... ықпал етеді. Әміршілдік
экономика ... ... ... ... ... ... бейнесінде, тіпті ... ... ... ... ... ... қоғамдық-жоспарлы реттеумен
алмастырылады».[2]
Әкімшілдік-әміршілдік ... ... ... ... мынада: ол ашықтүрде ... ... ... ... Ал қиын шешуші кезеңде ... ... және ақша ... ірі ... ... ... мен
бағдарламасын жүзеге асыруға ... және ... ... ... ... ... негізделген
социалистік елдер ғана ... жеке ... ... ... ... колданады. Айталық, екінші дүние жүзілік ... бұл ... ... ... Экономиканың ауқымды
салалары мен барлық салалары ... ... және ... ... бақылауында болды. Осы ... ... ... дәл ... ... асты.[3]
Әміршілдік-әкімшілдік экономиканың олқылықтары мынадан ... ... ... сауалдарын көп сатылы бюрократтық
инстанциясы ... шешу ... ... ... келісімін алуға кеп
уақыттың кетуі — барынша ... ... ... ... ... — жаңа ... ... қажеттілігі, жаңа техника мен
технологияны ... ... Ал ... ... уақыт бұған кедергі
жасайды.
Екіншіден, кәсіпорын жоспарының орындалуы ... ... ... жоғары жақтағы орталық ұйымдар алдында есеп береді.
Кәсіпорын ... ... ... ... құрылады. Сондықтанда
орталық ұйымдар экономика және ... ... ... ... ... бола алмайды.
Осының барлығы әкімшілдік-әміршілдік ... ... ... оны ... тапшылыққа алып келеді.
в) қазіргі нарықты экономика аралас ... ... ... ... ... ... не? Американ экономисті Пол
Самуэльсон былай деген: «Аралас ... ... ... ... ... нақтыланған алып ... ... әрі ... ол: ... ... — бұл ... ... элементтерімен бірге болатын экономика» — дейді.
Аралас нарықтық ... ... түп ... болып
«конвергенция» теориясы (авторы — Нидерланд экономикалық мектебінің
профессор-экономисі Ян ... және ... ... ... ...... институтының профессор-экономисі Джон
Кеннет ... ... ... ... индустриалды қоғамды»
аралас экономиканың ерекше бір типі ретінде қарастырып оның ... ... ... ... ... ... ... механизм баға мен көптеген
саладағы өндірісті анықтайды, олай ... ... ... ... ... ... отырады» — деп ... ... ... аралас нарықтық экономика теориясының негізін қалаушы
герман экономисі, Фрайбург университетінің ... ... ... жж.) ... ... Оның ... ... әлеуметтік корғаудың толығырақ жүйесін ... ... ... қол ... ... ... ... Бұл
тұжырымдаманын ұраны мынау: «... адамды экономикалық ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатқа емес
экономикаға мысал ретінде ... ... ... ... ... ... 4%-ы мемлекеттің қолдануында болады, ал ... ... ... әлеуметтік мақсатқа бағытталады.
Іргелі әлеуметтендіру қорытындысы мынада: ... ... жеке ... ... ... ... ... іс-
әрекет жасайды. Ал, жоғарғы деңгейде өмір сүру ... ... ... ... ... оның ішінде мынандай саланы
— жұмыссыздық, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... Республикасы қалыптасуы мен ... ... ... әлеуметтік бағытталған нарықтық экономика ... Ол ... ... ... ... түрлерін
араластыра — өзара іс-әрекетке негізделеді. ... ... ... және ... өзара байланыс жүйесінде өз ... бір ... ... әртүрлі меншік түрлерінің
арақатынасы кандай болуы ... ... ... екінші жартысына
дейін емір сүрген еркін нарықтык экономика дәуірінде ... ... ... ұсақ жеке меншік артығырақ сипатқа ие
болады. Ұсақ кәсіпкерлер ... ... ... Бұл ... ... еді. ХІХ-шы ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... түрі қалыптаса бастады.
Ал, ХХ-шы ғасырдың басынан мемлекеттік ... ... ... ... ... жетілмеген (еркін емес) бәсеке жағдайында,
нарықты ... ... ... ... ... ... жеке ... 30-35% көлемін, корпоративті (ұжымдық) ... ... яғни 50%-ын және ... ... ... ... ... кебінесе елдін экономикалық даму
ерекшелігімен анықталады.
Дамыған елдердегi ... ... ... ... ... ... ... қазіргі экономикасын аралас зкономика деп
сипаттауға болады, бірак АҚШ-тың ... ... ... ... айтуға келмейдi. АҚШ-тың, ГФР-ның экономикасы өз бойына тауарлы
және ... ... ... жинақтағанымен, оларда туып
келе жаткан ... ... ... ... Сондықтан, бiз АҚШ-тың немесе ГФР-нің ... ... дей ... Жаңа ... ... алғы ... жаңа жүйе ... өз бетімен ... ... ... ... ... ... белгілерін атау қиын смес,
өйткені оларды бұрынғы ... өз ... ... ... ... олар монополистік капитализмнің немесе
индустриалды қоғамның, болмаса басқа бір ... ... ... ... Осы алғы шарттар аралас экономика
ұғымын анықтайды. ... ... ... ... атап өтуге
болады. Алдымен аралас экономика ... ... ... ... ... барлығын, оларға тән заңдар, заңдылықтар ... ... ... ... нақтылы экономикалық
шындықтың құн заңы мен ... ... ... білдіреді. Олар
туралы Дж. Гэлбрсйт "Нарықтық қатынастар кейбір ... ... ... ... деп ... ... осы жағына
назар аударуды Ч. Макмиллан жақтап, ... мына ... ... ... ... ең ... ... -
бизнесмендерді қозғаушы күш қызмет көрсету мен ... ... ... ... ... ... ... мүдде сатып
алу мен сату ... ... ... ірге ... ... ... сүре алмайды. Оның дамуы үшін ... ... ... пен құнның модификацияланған түрлері әлі де болса
ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... экономиканың моделі
Қазақстан республикасындағы осы кезеңдегі экономика жүйесі және ... ... аса ... ... ... ... әрбір
күн үсті- үстіне жаңа ... ... ... ал бұл
жағдайда экономиканы тұрақтандыру мәселесін ... ... ... өзі іс- қимыл стртегиясында да, ... ... ... ... етіп ... ... одан әрі құлдырап,
ұлттық табыс ... бара ... ... жұмыс істеуе тура
клкді.
Экономиканың қазіргідей жағдайға тап болуының себептері көп, ... ... да, ... да ... та, ... та ... көбі республиканың ондаған жылдар бойғы «Социалистік» дамуы
кезеңінен бері ... ... ... факторлар республика
экономикасының бурыңғы одақ ... ... ... ... ... бағыттары мен қарқындарына өте
тәуелді болуына байланысты.
Сонымен ... ... ... ... ... ... реформалау жөніндегі ғылыми негізделген стратегия
да, бағдарлама да жоқ ... Осы ... ... ... ... мәні бар шешімдер ... олар ... ... ... оған қоса ... ... ... асыру ісінде жасқаншақтық байқалатын.
Мемлекет жаңа экономикалық құрылымдар жасау, ... ... ... кнңінен өрістету бағытында неғұрлым батыл күш-жігер
жұмсауға тиіс ... ... біз көз ... ... ... ... ырықтандыру
күткендегідей нәтижелер бермейді. Бірақ біз бұл ... ... ... ... жасайды екен деп жалтақтаймыз. Негізінде
заң актілері бар, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі қажет.кәсіпкерлікке
қызмет көрсететін бүкіл жүйені, яғни рынок ... ... ... ... ең ... – рыноктың ұсақ ... ... ... ... өзі ... ... күрт
артуына себеп болады. ... ... ... ... кіші бизнеске
үйрету ... ... ... ... тигізетін қорлар ... ... өту ... ... алдында тұрған басты
проблема- бүкіл дерлік ұлттық ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір бөлігі ғана
белсенді ... ... ... ... ал ... ... ... акцияларын иеленіп, жалданып жұмыс
істетінін ... ... ... ... бөлу ... бәрі ... меншік иесі кәсіпкерге айналуына себеп болмайды,
рынок ... ... ... ... ... болады.
Банк және қаржы –несие жүйесінде капитал банктер, ... ... ... қор ... ... өтетін мемлекеттік
емес секторды едәір ... ... үшін қарж ... ... қамтамасыз ету жолымен, ... ... ... ... қызметті қаржыландыру мен сақтандыру жүйесін
мемлекеттің қатысынсыз ... ... іс ... Кәсіпкерлік қызметті ... ... ету ... ... ... қолда бар тауадар, рыноктың жайы,
банк несие ... ... ... ... ... ... ... дер кезінде ... ету ... ... қазіргі кезеіәндегі аса ... ...... өзгерту.бөліп беру жүйесін, соның ішінде оның соңғы
тұтқасы – ... баға ... ... ... ... ... тек меншік ... ... ... ... асыруға болатынын көрдік.
Қазіргі бағыт кесек – ... ... үшін ... ... жасап отыр.
Мұның нәтижесінде қым- қиғаш еңбек рыногы ... ... онда ... ... жұмысшылар) сатушылар көп болып, оны сатп ... ... ... тым аз ... Концепциялық
көзқарастарға өзгерістер енгізу, заңдардағы қайшылықтарды жою, ... ... ... ... ... ету ... қрасы күрес жүргізудің тиімді ... бірі – ... ... ... ... оның өзін- өзі бейімдеуі, көптеген
шағын ... ... ... ... тез және тиімді
қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттің қолдау көрсетуі ерекше
маңызды.
Көптеген ... ... даму ... ауыл ... ... ... өркендетудің кең ауқымды жоьаларын жасаудан
басталады, оның өзі ... ... ... ... ... ... ... Орташа дамыған ... ... ... ... ... осы замаңғы салалар мен мешеу
аграрлық сектор ... ... ... ... Өнеркәсібі
дамыған елдер экономиканы жаңа технологиялар ... ... ... ... ... ... басқалардың бәрі осы жолмен
жүруі тиіс ... ... бар. ... ... индустриаландырумен
әуестенді, ауылшаруашылығына тым аз ... ... Оған ... жағдайында билік құрылымдарына негізгі ... қала ... ... ... ... қалалардың дамытылуын қамтамасыз
ететін жобаларға бөлінеді, алайда ... ... ... ... болуы тиіс.
Үкіметтің, үкіметтік емес ұйымдардың, фермерлер ... ... ... үлгі ... ... қажет. Ол жобаларға
ауыл ... да ... ... ... ... ... ... бүкіл әлеуметтік инфрақұрылымдарды да дамыту
мәселелерін енгізуге болар еді. ... ... ... олар жергілікті кадрларды оқытуға, адамдарды ... ... ... ... ... мен ... жаңа даму моделіне көшу үшін ... ... ... ... фермерлердің ... ... ... мүмкіндік берген болар еді. Жобалардың үлгілік
сипаты ... тең ... ... ... соң бірін желісті
жұмысқа жұмылдыруға ... ... еді. ... ... ықшам
бағдарламалар көмегімен дамыту, мемлекеттік саясаттың ондай жобаларды
көтермелеп, ынталандыруын ... ... ... ... көп ... ... оны
басқару проблемасымен байланысты. Ал енді бұл мәселедегі ... ... ... түсті, жасалып жатқан нақты қадамдар ... ... ... ... ... қажет. Басқару
проблемаларын процеске қатысушылардың: партиялардың, кәсіподақтардың,
үкіметтік емес ... ... ... ... ... ... ... Басқару ендігі ... ... ... ... оның ... ... ... шешімдер қабылдау
процесінде жаңа қатысушыларды ... қосу ... ... ... ... ... Мәселелердің бірі – салалық ... ... ... ... Бүгінде көптеген
проблемалар көлбеу сипат ... ... тік ... арқылы
өтуде. Бұл бұндай проблемаларды ... ... ... ... ... отыр. Жалпы ... ... ... ... ... да, ... келісілген саясат болып
табылмайды және оның ... ... ... ... ... ... өтпелі кезеіде шоғырландырылуы қажет
функцияларды белгілеп, басқару ... ... ... ал ... ... ... естен шығармау керек. Реформаларды
кадрлармен қамтамасыз ету ... ... ... жаңа әдістерге
қайта үйрету қиын, ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... керек.
Кадрларды тынымсыз оқыту жүйесін жасау, және жиі-жиі ... ... ... ... ... ... көрінісі – экономика реттеудің
мемлекеттің араласуы. Бүл ең ... ... ... күшеюінен көрінеді. Бұған ... ... ... ... ... ... амортизацияны жылдамдату және
т.б. ... ... ... ... тән белгінің бірі-
мемлекетпен бизнестің ... ... ... ... ... ... аралық буындар мен ... бар, ол ... ... ... таптардың мүддесін білдіріп, ... ... ... ... ... мен ... лоббизм жолымен
реттеуге ... ... ... ... мемлекеттік меншік. Айталық,
жеке сектордың қорынан бәрі келе ... бұл ... ... ... атом энергетикасында, космостық техникада игеруде
ерекше ... ... бұл ... тек ... ... ... ... етіп қана ... ... ... ... күш ... ... ... Олар өз кезегінде шаруашылықтың
басқа салаларына айтарлықтай ... ... ... меншіктің пайда болуы- тауар қатынастарында жаңа
лептің, ... ... түрі ... ... ... ... ... болуына әсер етеді. Аралас экономиканың маңызды
бір белгісі ... және ... ... ... реттеу. Оларды
қолдану басқарудың мемлекеттік және ... да ... ... ... және ... ... зерттеу сипатында болады.
өнеркәсіп органдарын сәйкестендіретін мемлекеттік жоспарлау ... ... ... ... сияқты стратегиялық
жоспарлау принципі ... ... ... , ... ... ... ... экономикалық белсенділікті реттеу ... ... ... басқаларын да жүргізеді. Олар: “бүкіл
экономика үшін ұзақ ... ... ... жан-жақты
жасайды. Бұл құрылымдар әлем ... ... ... ... ... Жапонияның, мысалы, индустриялдық дамуы ... ... ... көшуі анығырақ болған ... ... та ... ... Әр түрлі мемлекеттік
құрылымдарда олар түрлі көріністер ... ... ... ... бір сипаты- микро-макро деңгейіндегі
экономикалық процестерді ... ... ... ... ... ... ... тек қана техникалық
себептерден емес, алдымен ... ... ... ... ... ... экономиканың белгілерінің тағы бір
жағы ... ... ... ... ... ... ... Олар микро
деңгейдегі ұйымдастыру мен басқару қызметін түбірінен ... ... ... ... ... тұтынуы, транспорттық
және ақпарат ... ... өкім ... бәрі ... ... ұсынысты бақылауға, нарықтық берекетсіздігін
жоюға ... ... ... ... ... тән ... жеңуге
көмектеседі.
Аралас экономиканы қазіргі қоғамның индустриалдық даму ... жүйе ... оған ... бір ... тән. ... тауарлы және ұжымдық өндірістің заңдарына ... ... ... ... ... ... ... болып,
тек қана ұжымдық өндірісті дамытып қоймайды, ең ... ... ... тереңдете түседі. Бұл шеңбердің ұлғаюы ... жер ... ... елдерде қамтуынан айқын
білінеді. Олар ... ... ... оның ... ... ... жаңа ... көрінеді
және олар ұжымдық ... тең ... ... ... ... ... ... дамуының объективтік процестерін талдау ... ... ... құрылыс - ... ... ол ... қойнауында туған қоғамдық ... жаңа ... Тек ... ... түрі тауарлы ұжымдық
қатынастардың бар екенін ... ... ... ... ... ... айтуға мәжбүр етті, содан кейін теория
жасауға кірісті. ... ... ... екі ... ... алғы шарттары еді. Сондықтан ... ... ... ... бер жағын емес, ең тереңдігі шын ... ... ... ... ... ... ... пен
кәсіпкерлердің арассындағы қатынастарды емес, экономикалық укладтар
арасындағы ... ... ... ... мен өндіріс
арасындағы қатынастарды емес, ол бір ... ... ... ауысу қатынастарын жинақтаған. ... ... ... ... ... қинау жоқ. Мұнда табиғи ... ... ... ... ... ... өндіріс
"ескертуімен" өзгерiп, жүріп отырады. Оның өтпелілігі ... ... ... ... ... бұл бір ... әдісінiң
екіншісіне өту кезеңі емес. Мұндағы процестер өте ... ... ... ... ... ... мәндік қатынастары өзгерген түрлері туралы сөз ... ... ... ... кезеңде айтуға болмайды, өйткені ол
бұрынғы түрдегі ... ... ... және ... база ... ... қамтымайды.
Шаруашылықты жүргізудің жаңа түрінің қалыптасуын айтқанда мынаны
атап өту ... ... бәрi ... ... жоғары дәрежелі,
қоғамдық өндіріс түрінің ... ... ... бұл тауарлы
өндірістiң заңы. Өндірістің жаңа ... ... ену ... ... ... ... экономиканың өтпелі ... ... ... ... ... даму ... және
қайта өзгерісті ұйымдастыруды көрсетеді.
Аралас экономиканың ... ... бір ... ... ... өндіргіш
күштердiң өсуі азамат ... ... ... да ... ... туғызады. Бұл процестің белгілері
Ресей ғалымдарын мынандай ... ... ... ... тарихқа тән жалпы адамзат құрылымның интенсивті ... жаңа ... ... ... ол ... ... iзгiлiкпен қосуға бағытталган" мәселенің бұл ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан ... ... ... ... ... көшіруге болмайды. Олар жай ғана
модификация ... ... ... ... өту. Бұл ... ... ірі ... нәтижесі, содан кейін ... ... ... ... ... ... объективті келуін ... ... ... ... ... ... өз ... қарама-қарсы екі тенденция
қосады, кәсіпорындар мен ... ... ... және өзара
байланыстылығы. Тауарлы ... ... ... ... ... ... қатынастардың қоғамдық өндірістің бір
түрінен екіншісіне ауысып ... ... ... ... бұл өтпелі жағдайы нарық қатынас ... жаңа ... ... ... ... ... - ... экономика, өйткенi мұнда ұжымдық
өндiрiс қалыптасады, біреуінің ... ... ... ... қызметінің ... ... ... ... ұжымдық өндірiстiң заңдылықтарының әрекеті
сипатымен байланысты. Экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... Шаруашылықты
жүргізудің бір тәсiлi табиғи жолмен ... ... ... ... экономиканы түрлі өндіріс әдістері арасындағы кедергі,
ол мемлекеттік жеке ... ... ... ... ... керек. Аралас экономиканы көп ... ... ... көзқарас. Әр түрлі укладтар түрлі дамыған ... ... ... ... капитализмде феодалдық жер пайдалану, ұсақ
тауарлық шаруашылықтың ... ... ... осының себебінен
капиталистiк өндірістік қатынастардың ... ... ... тауарлы ... ... ... ... емес. Аралас экономиканы формациялық емес деп ... ... ... ... ... ... ұштасады, оған маркстік-
лениндік формация жүйесінде орын табылмағаны ... Шын ... ... қоғамдық қатынастарға үстірт қараудан шығады. Егер ... ... де ... ... де емес десек, онда ... ... бола ... ... ... ... даму
барысындағы процестерді көрсете алмайды.
Аралас экономиканың ... ... ... ... ... тағы ... жекеленген кәсіпорындардың трест, концернге диверсификацияланған
фирмаларға ауысуы. Олар ... ... мен ... ... ... Ірі көсіпорындардың көлемі, олардың
өндірістік тұтынуы, транспорттық және ... ... ... ... баға ... сұранысты, ұсынысты бақылауға,
нарықтың ... ... ... ... ... ... ... қиындықтарды жеңуге көмектеседі.
Аралас экономиканы қазіргі ... ... ... ... жүйе ... оған ... ... тән. Ол заңдылықтар тауарлы жоне ... ... ... Аралас экономика шаруашылықты ... ... ... болып, тек қана ұжымдық өндірісті ... ... ... ... ... ... ... түседі. Бұл
шеңбердің ұлғаюы ... ... жер ... ... ... ... білінеді. Олар тауарлы ... ... оның ... өрекетінің күрделенуінен,
элементтсрінің жаңа ... ... және олар ... тең ... ... табылады.
Аралас экономиканы мемлекеттiк реттеу
Экономика өзiмен-өзi бола ... деп ... Джон ... ... ... ... ... – бұл ... ... ... ... ... ... ... мөлшерi, ал ол ... ... ... және ... ... ету үшiн ... ... реттеу. Кейнс ақша-несие және
салық ...... ал ... ... ... Фридмен жағымды экономикалық бiлiмдердi нормативтi ... ... ... ретiнде бағалайды. Саясат әсiресе ... ... гөрi ... ... ... экономикалқы саясатты экономикалық үрдiстерге әсер
ететiн мемлкеттiк шаралардың ... ... ... ... ... ... қажетсiз, қатерлi тенденциялардың пайда
болуына әкелмейтiн жағдайларды ... ... деп ... ... ... ... ... жүзеге асыра
алатындығы ... ... ... ... тәжiрибе, ереженi растайтын
ерекшелiк болыр табылады. Диктатура нарықтық ... ... ... ... ... екiншiсi ерiктiлiкке негiзделедi. ХVII
ғ. меркантилистерi – нормативтi ... ... ... ... жете басқару шаруашылық аймақта ... ... ... деп жазды. Олар ... ... ... ... ... ... деп таныды.
ХХ ғасыр ... ... ... ... ... ... болатын.
ХIХ ғ. екiншi жартысынан ұлттық өндiрiс бұрын-соңд ... ... ... соңы ... ... ... және бiрқатар жаңа ... ... ... яғни
қоғамдық еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуiмен ... Осы ... ... пропорционалды макродеңгейде ұстауда, антициклдiк
реттеуде сұранысты туғызды.
Монополиялық ... ... ... ... ... басып кiруi басталды. Осы ... ... ету үшiн ... ... ... ... мемлкеттiк құралдармен iске асыру қажет болды.
Мемлекеттiк реттеу ... ... ... кең ... ... iске асыру үшiн ... ... ... ... ... ... (денсаулық сақтау, бiлiм
беру, кедейлерге көмектесу және т.б.) ... ... мен ... ... мүмкiн емес. ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны
қорғауды мемлекеттiк қолдауды үйымдастыру ... ... ... ... ... нарық өзiнiң табиғаты бойынша қамтамасыз ете
алмайтын жаңа ... ... ... ... ... ... келесi түрде бейнелеуге болады:
- экономикалық үрдiстердiң жиынтығы
- экономикалық ... әр ... ... ... тәжiрибенiң дәлелдеуi бойынша ... ... мен ... ... бiр жағынан және
экономикалық ... ... ... ... ... бар, экономикалық тәртiптердiң артта ... ... ... ... экономикалық тәртiп деп нарықтық ... ... ... яғни ... жүргiзушi субъектiлер
шешiм қаьылдауға және қайнда да бiр ... ... болу үшiн ... ... ... ... жиынтығы.
Шаруашылық тәртiп – мемлекет қандай мөлшерде экономикалық ... ... ... және ... ... ... мемлекет органдары шаруашылық тәртiпке ... ... ... ... ... ережелер және
жарлықтар шығаратын кәсiпкерлiк одақтар кiредi.
Тарихи тәжiрибенi ... ... ... экономикалық саясаттардың
келесi типологиясын ұсынды: iс-әрекеттер ... ... ... ... жарым-жартылай басқару саясаты;
орташа жол саясаты; ... ... ... және ... жоспарлы-орталықтандырылған басқару туралы ... ... ... құлдырауынан кейiн қалған
қорғаныс өнеркәсiптерiн мұзды тасқын ... ... ... Оның ... билiк туралы мәселе ... ... ... орталықтандырылған шаруашылықтағы билеушiлер ... ... ... ... өткiзетiн, бақыланбайтын
топтардан тұрады. Көптеген жеке тұлғалардан ... ... ... ... iске асырылуы мүмкiн емес.
Орта жол саясаты мемлекеттiң ... ... ... бiр ... ... пен жоспарлы шаруашылық арасындағы
ымыраға ... ... ... ... ... мақсатта
мемлекеттiк араласу, толық жұмыспен қамтылу саясаты, коньюнктуралық
реттеу.
Бәсекелестiк ... ... ... ... ... ... ... дамуына мүмкiндiк туғызады. ... ... ... ... билiктi (монополиялау
үрдiстерiн) және ... ... ... ... формаларын
шектеу немесе ... ... жол ... оның ... жолдарын ойлап шығару болып табылады.
Үзiктi (пунктир) экономикалық саясатқа жеке ... ... ... ... ... ... ... iс-әрекеттер жатады. Осының ... жағы ... жол табу ... ... бұзуы мүмкiн. Осы
мағынада белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... қисайтуы мүмкiн.
Кең мағынада ... ... – бұл ... құрылымдардың
ұлттық шаруашылыққа макроэкономикалық ықпал ... ... ... iске ұлттық дiл және дәстүрлердi, "жұмыссыздықты" ... ... ... ... ... және т.б.
қосатын әлеуметтiк-психологиялық факторлар кiредi.
Мемлекеттiк реттеудi болжайық.
Осында жеке ... ... ... мүддесiн бiлдiру
еркiмен ауыстырылған. Ең жақсы ... ... ... ... қызмет көрсетулердi көбейтпей-ақ иiмдi қайта таратуы ... ... ... ... ... экономикалық таңдаудың құқығын
ұзақ мерзiмдi шектеу азаматтардың енжарлығын, ... ... ... ... үмiтiн туғызатындығын
дәлелдейдi.
Жоғарыда айтылған экономикаға белсендi ... ... болу ... ... бiлiдре ме? Әрине, жоқ. Қалай ... ол ... ... ... және қызмет көрсетулерге қатысты
және төрешiлдiк бассыздығын шектейтiн ... ... ... сыйлығының лауреаты Дж.М.Бьюкенен "Еркiндiктiң шектерi:
анархия және Левиафанның ... ... ... ... мен ... ... ... жөнiндегi азаматтық келiсiм
түрiндегi қажеттi ... ... ... белгiлейдi.
Мемлекеттiк реттеу ... ... ... ... екi
қарама-қарсы бастама бар:
- казыналық, нұсқаулық саясаттардың қысымы. Оны ... ... iске ... ... ... ... жүзеге
асырады;
- индикативтiк әскер ету шаралары. Ол ... ... ... ... ... ... өзi ... үшiн
жағдай жасауға бағытталған ... ... ... ... (әмiр берумен) экономикада әкiмшiлiк жоғары билiкке
ие, олар ... ... ... ол ... ... ... ... және ... ... көп
миллионды жиыны жағынан сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... Бұл жүйе ... ... ... ерiктiгiнен
айырады, сонымен қатар, қай уақытта да ... ... ... ... шаруашылыққа тартылатын экономикалық жүйелердi
қарастыра отырып, ғалымдар, бiр ... оғаш ... ... ... және ... ... ең төмен жүйе ең ... ... ... ... ... ... ... таралуы
орынды болып табылады. Өз ұстазының нұсқауларын түгел ... ... ... ... ... ғажайыпты" жасаушы Л. Эрхард
оның пiкiрiне ... ... ... қарағанда, мөлшерлi
болуы керек.
Мемлекеттiк реттеуге, дәлiрек ... ... ... ... ... алады. Яғни артықшылықты дауыс беру ... ... ... ... ... түйіндесек, қоғамдық меншік
түрлерінен жеке ... ... ал жеке ... ... ... буржуазиялық түр өзгерістері (типтері) қоғамдық
еңбек бөлінісі ... ... ... ... ... даму
дәрежесіне байланысты. Өндіргіш күштердің аса ... ... ... ... ... меншік капиталының
конструкциясына елеулі әсер етеді. Бірақ, бұл байланыс ... ... күш ... ... ... буын - шаруашылық, ... ... ... ... ... ... ғана
жаңа мәнге ие болды. Ал, әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ол ... ... сана деңгейіне
сәйкес дамыды.
Меншік экономикалық қатынастардың бүкіл ... ... ... ... ... ... Осы ... әрқилы өндіріс
тәсілдерінде дамудың көзіне айналды. Адамзат қоғамындағы ... ... яғни ... ... иемдену - адамдар
үшін, ... ... ... ... - өз ... ... алғышарты ретінде сипатталды. Меншікті иемдену ... ... ... еңбек процесінің ... ... ... пен ... ұқсастық заңы ... ... ... дамуының негізгі элементтерін абстрактылы
жорамалдау арқылы ... ... ... ... ... ... ... айтқанда қоғамдық өндіріс
түріндегі ... ... ... Олар жай ғана ... ... мазмұнға, жағдайға өту. Бұл ... ... ірі ... ... ... ... қоғамдық өндiрiстiң
индустриаландыруы капитализм шеңберінде ұжымдық өндірістiң ... ... ... ... ... ... қоғамдық
машинаға сүйеніп өз бойына ... екі ... ... мен ... ... ... және ... Тауарлы өндірістегі ұжымдық қатынастарды ... ... ... ... ... өндірістің бір
түрінен екіншісіне ауысып ... ... ... ... бұл ... жағдайы нарық қатынас дамуының жаңа ... ... ... ... ... - аралас экономика, өйткенi мұнда ұжымдық
өндiрiс ... ... ... ... айналады.
Аралас экономика қызметінің ерекшелігі, ... ... ... ... ... ... әрекеті
сипатымен байланысты. Экономикалық қатынастар дамуының табиғи-тарихи
процесі ... ... ... ... ... ... бір ... табиғи жолмен басқа тәсiлiне ауысып отырады.
Қолданылған ... ... ... С.С., ... А.С. Әлем ... ... ... Алматы: Дәнекер, 2003. – 251 бет
2. Экономикалық ... ... ... ... ... 1998 –
479 бет
3. Шеденов О.К., Ядгаров Я.С. ... ... ... ... Алматы:Қазақ университетi, 2003 – 313 ... ... Е.Ф. ... ... ... М.: ... 2002
– 384 бет.
5. Экономическая теория: учебник для ... ... ... / под ред. В.Д. ... 8-е изд., пер. и ... 2002 – 640 ... ... Курс ... ... ... пособие./под ред. Чепурина
М.Н. Алматы, 1994. – 480 ... ... ... Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: принципы,
проблемы и политика. М., ... ... ... Л. С., ... Р. М. Экономика: Курс основ. ( М.,
2000.
4. ... ... ... и ... ... / Авт.-
сост. В.Н. Шимов и др.; Под ред. В.Н. ... и ... – Мн.: ... ... Экономика. Краткий словарь. – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 336
с. – ... XXI ... ... Т.А., ... С.Ф. ... ... – МГУ:
Дис, 1997.
7. Дорнбуш Р., Фишер С. Макроэкономика: ... ... ... 1997.
-----------------------
[1] Смит А. Исследование о природе и ... ... ... ... ... 1962, 332 ... Энгельс Ф. «Анти-Дюринг» — М.: 1973, 254 ... ... К. ... ... ... модель». — М.:
Экономика, 1973. 254 бет.
[4] Брагинский С.В., ... Я.А. ... ... ... пути обновления — М. ... 1991, 258 ... ... Дж. "Нонос иидустриальнос общсстію", с. 60
[6] Макмиллан Ч. ... ... ... 1988 г. с. ... ... ... ету ... демеуқаржылар, шектеулер
және басқалар)
Әлеуметтiк орта
Экономикалық субъектiлердiң психологиялық реакциясы (кәсiпкерлердiң,
жалдамады ... орта ... ... биязылығы)
Мемлекеттiк ықпал етудi қабылдаудың сипаты мен деңгейi ... пен ... ... ... ... ... ... ықпал етудiң тиiмдiлiгi

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық жүйелер және оның мәні 14 бет
Қазіргі заманғы экономикалық жүйелер. Қазақстан экономикасын басқару24 бет
Ұлттық экономика және экономикалық жүйелер13 бет
Ұлттық экономика және экономикалық жүйелерді құрылымдаудың теориялық негіздері27 бет
Әлеуметтік-экономикалық жүйелер басқармасындағы жүйелі әдістеме және үлгілеу15 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
ENRC корпорациясы үшін радиорелейлі жүйелер негізінде резервтік радиоарна құру16 бет
SCADA жүйесі және интернет жайлы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь