Қазақстанда аудитті нормативтік-құқықтық реттеу («Маңғыстау мұнай газ» акционерлік қоғамының қызметі мысалында)

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Аудиторлық істің құқықтық механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Аудитордың жауапкершілігі, құқығы және міндеттері ... ... ... ... ... ...4
1.2 Аудитті құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.3 Аудиторлық қызмет көрсетуді ұйымдастыру формалары ... ... ... ... ..9
2 Қазақстанда аудитті нормативтік.құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... .12
2.1 ҚР .ғы «Аудиторлық қызмет туралы» Заң ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.2 Аудит стандарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.3 Аудиторларды кәсіби аттестациялау және лицензиялау ... ... ... ... ...19
3 «Маңғыстау мұнай газ» акционерлік қоғамының қызметі ... ... ... ... ..22
3.1 «Маңғыстау мұнай газ» АҚ.ның технико.экономикалық сипатта.
масы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
3.2 «Маңғыстау мұнай газ» АҚ.ның есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
Аудиторлар қаржылық есептемелердің және басқа құжаттардың заң талаптарына сәйкес келмейтін тұстарын аудиттелген субъектіге хабарлауға міндетті, сонымен бірге аудиттің нәтижелері мен басқа да мәліметтердің құпиялылығын сақтауға міндетті және қолданыстағы нормативті-құқықтық актілердің талаптарына сәйкес басқа да міндеттерді орындауы керек.
Қазіргі уақытта аудит шаруашылық жүргізуші субъектілер қызметін қаржылық бақылаудың тәуелсіз жүйесі ретінде біздің қоғамымыздың күнделікті өміріне біртіндеп еніп келеді. Сол себепті де мемлекет пен кәсіби ұйымдар аудиторлық қызметпен айналысқысы келетін тұлғаларды дайындау және аттестациялау ісіне жоғары талаптар қояды. Бұл талаптар әлемдік іс-тәжірибеде кең таралған Халықаралық аудит стандартарында көрініс тапқан өлшемдерге сәйкес келді. Аудитор кандидаттарына қажетті талаптар ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңда және аудиторларды аттестация жөнінде біліктілік комиссиясы туралы ережеде анықталған.
Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар ҚР заңдарында және тапсырыс берушілермен жасалған келісім-шартта қарастырылатын өз міндеттерін біліктілеп орындауға жауапты. Тексерістерді сапасыз жүргізіп, шаруашылық етуші субъектілерге зиян шектіретін болса, аудиторға келісім-шартта қарастырылған мөлшерде материалдық жауапкершілік жүктейді. Аудитор өз жауапкершілігін аудиторлық фирманың қаражат есебінен, ал жеке аудитор - өз есебінен де, сақтандыру ұйымының есебінен де сақтандыра алады.
Аудиторлар қаржылық есептемелердің және басқа құжаттардың заң талаптарына сәйкес келмейтін тұстарын аудиттелген субъектіге хабарлауға міндетті, сонымен бірге аудиттің нәтижелері мен басқа да мәліметтердің құпиялылығын сақтауға міндетті және қолданыстағы нормативті-құқықтық актілердің талаптарына сәйкес басқа да міндеттерді орындауы керек.
Бірінші бөлімінде аудиторлық істің құқықтық механизмдері, ондағы аудитордың жауапкершілігі, құқығы және міндеттері қарастырылады.
Аудиттік қызметтерді жүзеге асырумен байланысты құқықтық және этикалық нормалардың өзара қарым-қатынасын мемлекеттік және кәсіби тәуелсіз қаржылық бақылау органдары әзірлейді. Біздің елімізде аудитті нормативті-құқықтық реттеудің мемлекеттік жүйесі құрылған.
Екінші бөлімінде, Қазақстанда нормативтік-құқықтық реттеулер, стандарттар және аудиторларды кәсіби аттестациялау және лицензиялау қызметтері қарастырылған.
“Аудиторлық қызмет туралы” заң Қазақстан Республикасында аудиттық қызметті жүзеге асыру процесінде мемлекеттік органдарды заңды және жеке тұлғалардың, аудиторлар мен аудиторлық заңдардың арасында туындайтын қатынастарды реттейді.
Үшінші бөлімінде, ҚР-да аудитті нормативті-құқықтық реттеуге мысал ретінде, «Маңғыстау мұнай газ» акционерлік қоғамының қызметі келтірілген. Ондағы «Маңғыстау мұнай газ» АҚ-ның технико-экономикалық сипаттамасы және есеп саясаты қарастырылған.
1. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. Аудит: Оқулық.- Алматы: 2006
2. Байдаулетов М.Б, Байдаулетов С.М. Аудит: Қазақ университеті – Алматы: 2004
3. Ержанов М.С. Аудит-1: (базовый учебник). – Алматы: 2005
4. Абленов Д.О. Аудит негіздері.- Алматы, 2006
5. ҚР Конституциясы- Алматы: Адилетт-пресс, 1997
6. Аудиторлық қызмет туралы Қазақстан Республикасы 2001 жылғы 15 қаңтардағы №139-11 Заңы (2006.05.05 №139-11 берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
7. ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы «өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңы 19.02.2007
8. Қазақстан Республикасының "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру" туралы заңы, Алматы, 28.02.2007
9. ҚР Аудит Стандарттары Алматы «Қаржы-қаражат» 1995
10. Аудит Халықаралық стандарттары -1,2т Алматы,2001
11. ҚР Бухгалтерлік есеп стандарттары Алматы, 2002
12. ҚР Азаматтық Кодексі – Алматы: Борки, 1999
13. ҚР Аудиторлық этикалар Кодексі «Қаржы-қаражат» 1995
14. www.zacheta.net
15. www.google.kz
        
        Жоспар
Кіріспе…………………………………………………………………..….3
1 Аудиторлық істің құқықтық
механизмдері............................................4
1.1 Аудитордың жауапкершілігі, құқығы және
міндеттері.......................4
1.2 Аудитті құқықтық
реттеу......................................................................
.6
1.3 Аудиторлық қызмет көрсетуді ұйымдастыру формалары..................9
2 Қазақстанда аудитті нормативтік-құқықтық
реттеу.............................12
2.1 ҚР –ғы ... ... ... ... ... ... ... және лицензиялау...................19
3 «Маңғыстау мұнай газ» акционерлік қоғамының қызметі..................22
3.1 «Маңғыстау мұнай газ» АҚ-ның технико-экономикалық ... ... ... газ» ... есеп
саясаты..................................28
Қорытынды...................................................................
...............................32
Қолданылған ... ... ... және ... құжаттардың заң
талаптарына сәйкес келмейтін тұстарын аудиттелген субъектіге хабарлауға
міндетті, сонымен ... ... ... мен ... да ... ... ... және қолданыстағы нормативті-құқықтық
актілердің талаптарына сәйкес басқа да міндеттерді орындауы керек.
Қазіргі ... ... ... ... субъектілер қызметін
қаржылық бақылаудың тәуелсіз жүйесі ретінде біздің ... ... ... еніп ... Сол ... де ... пен ... ұйымдар
аудиторлық қызметпен айналысқысы келетін тұлғаларды ... ... ... ... талаптар қояды. Бұл талаптар әлемдік іс-
тәжірибеде кең ... ... ... ... ... тапқан
өлшемдерге сәйкес келді. Аудитор кандидаттарына қажетті талаптар ... ... ... ... және ... аттестация жөнінде
біліктілік комиссиясы туралы ережеде анықталған.
Аудиторлар мен ... ... ҚР ... және ... ... келісім-шартта қарастырылатын өз ... ... ... ... ... жүргізіп, шаруашылық
етуші субъектілерге зиян шектіретін болса, аудиторға келісім-шартта
қарастырылған ... ... ... ... ... өз
жауапкершілігін аудиторлық фирманың қаражат есебінен, ал жеке аудитор - ... де, ... ... ... де ... алады.
Аудиторлар қаржылық есептемелердің және басқа құжаттардың заң
талаптарына сәйкес келмейтін ... ... ... ... сонымен бірге аудиттің нәтижелері мен ... да ... ... ... және ... нормативті-құқықтық
актілердің талаптарына сәйкес басқа да міндеттерді орындауы керек.
Бірінші бөлімінде ... ... ... ... ... ... ... және міндеттері қарастырылады.
Аудиттік қызметтерді жүзеге асырумен байланысты құқықтық және этикалық
нормалардың өзара қарым-қатынасын мемлекеттік және кәсіби тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жүйесі құрылған.
Екінші бөлімінде, Қазақстанда нормативтік-құқықтық ... және ... ... ... және ... ... қызмет туралы” заң Қазақстан Республикасында аудиттық
қызметті ... ... ... ... ... заңды және жеке
тұлғалардың, аудиторлар мен ... ... ... ... ... ... ҚР-да аудитті нормативті-құқықтық реттеуге мысал
ретінде, «Маңғыстау мұнай газ» акционерлік қоғамының қызметі ... ... ... газ» ... ... сипаттамасы және
есеп саясаты қарастырылған.
1 Аудиторлық істің құқықтық механизмдері
1.1 Аудитордың жауапкершілігі, ... және ... мен ... ұйымдарға кәсіби қызметті қанағаттанғысыз
дәрежеде ... үшін ... ... ... ... ... ... оны кредиторлары мен
инвесторлары, ... және ... ... ... ... ... ... органдар аудиторға қарсы сот немесе төрелік сот іс қозғауы мүмкін.
Аудиторлық ұйым барлық ... ... ... ... есеп ... ... туралы кәсіби пікір қалыптастыратыны
және оны білдіретіні үшін жауапқа тартылады. ... ... ... міндеттемелерді бұзғаны үшін ғана ... ... ... ... зиян шектіру және т.б. сияқты ... ... ... ... ... ... ... залалға әкеп
соқтыратын аудиторлық тексерулердің шалағай ... ... ... ... ... кейін анықталған қаржылық есептемесі негізінде
қабылданған шешімінің нәтижесінде қаржылық зиян шеккен ... ... ... әрекеті үшін аудиторға қарсы іс қозғайды. Сонымен бірге қаржылық
есептемелерді ... ... және ... ұсыну жауапкершілігі
тексерілетін субъекті басшылығының мойнында болады.
Егер қайсы бір тұлға аудитор өзіне зиян ... деп ... ... сот ... ... болса, ол міндетті түрде аудиторға жаза
тартқызатын ...... ... ... ... ... ... және алаяқтық әрекеттерге барғанын дәлелдеуі
керек.
Аудиторлар клиент алдында да және оның ... ... ... яғни ... ... ... үшінші жақ ретінде белгілі
бір шешім ... ... ... ... да ... ... фирмадан банк сол аудиторлық фирманың клиентіне беру жөнінде
шешім қабылдау үшін қаржылық есеп ... ... етуі ... ... өз ... нәтижелеріне сүйенетін нақты әрі
әлеуетті клиент инвесторларының ... да ... ... Бұл ... ... ... тырысуы мүмкін, бірақ олар оның ұқыпсыздығы
мен немқұрайлығын немесе алаяқтық жасағанын ... ... ... мен ... ... сақтаудың маңызды
аспектісіне аудиторлардың ... ... ... ... ... мен ... ... әсер ететін 9 позицияны бөліп ... ... ... ... ... жасау;
3. біліктілікті арттыру;
4. басқарушы қызметкерлерді бақылау;
5. мансап;
6. қызмет көрсетуге клиентті қабылдау;
7. кеңес беру;
8. тәуелсіздік;
9. фирманы бақылау.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... бақылаудың тәуелсіз жүйесі ретінде біздің қоғамымыздың күнделікті
өміріне біртіндеп еніп келеді. Сол себепті де ... пен ... ... ... айналысқысы келетін тұлғаларды дайындау және
аттестациялау ісіне жоғары ... ... Бұл ... ... іс-
тәжірбиеде кең таралған Халықаралық аудит стандартарында көрініс тапқан
өлшемдерге ... ... ... ... қажетті талаптар ҚР
«Аудиторлық қызмет ... ... және ... ... ... комиссиясы туралы ережеде анықталған.
Аудитор ізденушінің мінсіз ... ... ... экономика,
қаржы, есептік- талдама, ревизиялық – бақылау немесе құқық салаларында
соңғы жеті жыл ... 5 ... ... тәжірбиеде бар адамдар немесе
жоғарғы оқу орнында ғылыми- оқытушылық қызметпен ... ... ... ... салаларда соңғы 5 жыл ішіндегі 2 жылдық ... ... бар ... ... ... Олар белгіленген пәндер
бойынша біліктік емтиханын тапсырып, аттестациялаудан өтуі қажет.
Кәсіби аудитордың бірден- бір ... ... ... ... ... алдындағы жауапкершілігін терең сезінуі болып табылады. Ол
өзінің кәсібіне деген сенімділікті ... ... ... ... ... ... ... орындауға тырысқаны дұрыс, ол
үшін тәуелсіз, адал әрі объективті болуы керек.
Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың мынадай ... ... ... ... ... мен ... ... құқықтық актілер, нормалар мен стандарттар және
тапсырыс берушілермен жасалатын келісім-шарттың талаптары немесе «алдын-
ала ... ... ... сот ... ... ... мазмұны негізінде өз бетінше белгілеу;
2 бухгалтерлік кітаптарды, басқа да ... ... ... ... бар ... ақша ... тексеру, шаруашылық жүргізуші субъект басшысынан бақылау
жүргізуді, өнім ... ... ... жұмыс өлшемдерін, құжаттарды
тексеруді жүзеге асыруға қатысты құжаттарды талап ету;
3 тапсырыс берушіде, ... ... да ... ... ... ... ... құжаттар мен ақпараттарды, сондай-
ақ тапсырыс берушінің басшылығынан және қызметкерінен жазбаша немесе ауызша
түрде түсініктеме алу;
4 ... ... ... ... ... ... немесе аудиторлық фирмаларда қызмет ететін аудиторларды, сондай-ақ
тексерілетін объектілерде жұмыс істейтін басшымен қызметте тікелей ... бар ... ... ... ... ... ... тұлғалардан бөлек
басқа мамандарды келісім-шарт негізінде шақыру;
5 ... ... ... ... жағдайы мен
операциялары туралы қажетті мәліметерді банктен алу және т.с.с.
Аудитордың осы құқықтарымен қатар қаржылық есеп ... ... ... Олар шаруашылық қызметтерде талдау, еңбек, азаматтық,
қаржылық және шаруашылық құқық салаларындағы ... ... ... мүмкін.
Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар ҚР заңдарында және тапсырыс
берушілермен ... ... ... өз міндеттерін
біліктілеп орындауға жауапты. Тексерілерді ... ... ... ... зиян ... болса, аудиторға ... ... ... ... ... ... ... аудиторлық фирманың қаражат есебінен, ал жеке аудитор - өз
есебінен де, ... ... ... де ... ... ... есептемелердің және басқа құжаттардың ... ... ... ... ... хабарлауға
міндетті, сонымен бірге аудиттің нәтижелері мен басқа да мәліметтердің
құриялылығын сақтауға ... және ... ... ... сәйкес басқа да міндеттерді орындауы керек.
«Аудиторлық ... ... ... ... ... ... ... айналысқысы келетін тұлғаны аттестациядан өткізеді.
Комиссия «аудитор» атағын тиісті куәлік пен нөмірлі мөр ... ... ... ... ... ... асырумен байланысты құқықтық және этикалық
нормалардың өзара қарым-қатынасын мемлекеттік және кәсіби тәуелсіз қаржылық
бақылау органдары әзірлейді. Біздің ... ... ... ... ... ... Тәуелсіз қаржылық бақылау ұйымының
аңды базасының негізгі ... ... ҚР ... ... ҚР азаматтық кодексі (2);
- ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңы (11);
- ҚР «Бухгалтерлік ... алу мен ... есеп ... заңы
(8);
- ҚР қылмыстық кодексі (3);
- «Салықтар және бюджетке міндетті ... ... ... ҚР ... ... құқық бұзушылар туралы кодексі (4);
- ҚР бюджет кодексі (7);
- ҚР ... ... ... «Банкроттық туралы»;
«Шетелдік инвестиция туралы»; «Шектеулі және қосымша
жауапкершілікті ... ... ... ... банкі туралы» және т.б. заңдары (16,
20).
Жоғарыда аталған заңды құжаттарда аудиторлық ... ... ... ... ... мен ... ... Оларды айқын білген жөн және
іс жүзінде дұрыс қодану керек. Бұл арада ... ... ... ... толықтырылып, өзгертіліп тұратынын және қажет болған
жағдайда қайтадан ... ... ... ... болғандай, 1993 жылдың 18-ші ... ... ... ... туралы» заңы алғаш рет қабылданғаннан
кейін еліміздің экономикалық және қоғамдық саяси өмірінде елеулі өзгерістер
болып ... ... ... жүйесін басқару және оларды нормативті-
құқықтық реттеу салаларында ... ... ... ... ауыл ... және көлік саласынданарықтық қатынстарды
одан әрі тереңдету бойынша шаралар қабылданды. Кәсіпкерлікті дамытуға және
меншіктерді ... мен ... ... ... ... ... ... жасалып, құқықтық негіздері қаланды.
Бухгалтерлік есеп пен аудит бойынша халықаралық стандарттарға көшу,
бизнес саласындағы заңды және қаржылық–несиелік қатынастарды ... ... ... бәрі 1998 жылдың 20-шы қазанында қабылданған ҚР «Аудиторлық
қызмет туралы» жаңа заңды ... ... ... ... ... оның ... ... лицензиялау және жүзеге асыру,
аудитор кандидаттарын аттестациядан өткізудің ... ... ... ... ... ... принциптері, түрлері, субъектілері туралы
толығырақ айтылған. Аудиторлар және аудиторлық ... ... ... мен оның ... ... құқықтарына,
міндеттеріне және жауапкершілігіне ерекше мән берілген (11).
Аудит туралы екінші ... ... ... республикадағы
аудиторлар мен аудиторлық ұйымдардың нақты тәуелсіздігін нығайтуға ықпал
етті, өйткені үкіметтік және басқа да ... ... ... ... ... мен ведомствалардың нұсқауы бойынша мәжбүрлеп жұмыс
істету әрекеттері талай рет қайталанды.
ҚР «Аудиторлық қызмет ... жаңа ... ... ... ... ... мен Республикалық палатаны тексеру,
комиссияны сайлау және аудиторларды ... ... ... ... ... бойынша шаралар жүзеге асырылады. 1998 жылдың 22-
23 желтоқсанында ... ... ... ... ... ... Оның ... бойынша мынадай маңызды қаулылар
қабылданды:
1. ҚР «Аудиторлық қызмет ... ... іс ... ... ... мен ... ... міндеттері туралы;
2. Аудиторлардың Республикалық палатасын қалыптастыру туралы;
3. «Аудиторларды аттестациялау жөніндегі біліктілік комиссиясы туралы»
ережені бекіту туралы;
4. Республикалық палатаның Кеңесін сайлау ... ... ... ... тексеру комиссиясын сайлау
туралы;
6. Аумақтық аудитор палаталары төрағаларының Кеңесін сайлау туралы;
7. Аудиторларды аттестациялау ... ... ... ... ... ... таңда Қазақстанның көптеген аудиторлық ұйымдарында көрнекті
нормативті базалар бар, бұл ... ... ... ... ғана ... ... ... беру және басқа да кәсіби қызметтерде
жетістікке қол жеткізулеріне мүмкіндік береді. Осындай ... ... ... ... ... ... талдау, кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... бағалау, бухгалтерлік есеп,
есептеме жасау, құқық, салық салу, ... ... ... ... ... ... ... берулер және т.б.
ҚР «Аудиторлық қызмет беру» заңы аудиторды жүзеге асырудың құқықтық
негіздерін анықтайды әрі ... ... мен ... ... ... ықпалын тигізетін тәуелсіз қаржылық бақылау жүйесін
құруға бағытталған. Егер Қазақстан ... ... ... ... ... заңы мен басқа да заң актілерінен ... ... және ... ... ... бет ... халықаралық келісімшарттар мен келісімдердің ережелері қолданылады
(11).
Қарастырылып отырған нормативті-құқықтық актіде ... ... ... оны ... және клиентке басқа да аудиторлық және
кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... аудиторлардың функциялары мен міндеттері, тараптардың құқықтары,
міндеттері және жауапкершілік деңгейлері ... Бұл ... ... ... мен ... ... қарамастан барлық шаруашылық
жүргізуші субъектілерге қатысты республикамыздың барлық территориясында
қолданылады. Онда ... ... ... аудитор мен клиенттің
арасындағы қарым-қатынас, ... ... өз ... және ... ... ... ... толық тәуелсіздігі жеткілікті дәрежеде ашып
көрсетіледі. Тапсырыс берушіге (клиент) аудиторларды ... ... ... ... берілген. Ол, сонымен қатар, ... ... үшін ... аудиторлар мен аудиторлық фирмаларды
шақыруға құқы бар. Аудиторларға ұсынылатын мәліметтер мен ... және ... ... ... ... ... ... береді.
1.3Аудиторлық қызмет көрсетуді ұйымдастыру формалары
«Аудиторлық қызмет көрсету» ұғымына Республикалық және территориялық
аудиторлар палаталары, аудиторлық фирмалар мен тәуелсіз ... ... ... ... ... ... сәйкес Республикалық аудиторлар
палатасы тәуелсіз «бейүкіметтік», қоғамдық, коммерциялық ... ... және ... қаржыландыратын ұйым болып табылады. Аудиторлар
палатасы аудиторларды, аудиторлық ұйымдарды ерікті ... ... ... ... мен Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған
өзге де көздер есебінен қаржыландырылады.
Аудиторлық ұйымның құрамындағы аудиторлардың саны кемінде екі ... ... Оның ... ... ... және аудиторлық
ұйымдарға тиесілі үлес кемінде 51% болуға тиіс (11, 5-б.).
Аудиторлардың республикалық және ... ... ... біріздендіруге (унификация), жетілдіруге және ... ... ... ... ... есеп және экономикалық талдау
салаларындағы стандарттар мен ұсыныстарды сараптаумен қатар олар аудиторлық
фирмалар мен ... ... ... ... ... қоғамдық этикалық нормаларын анықтайды, аудиторлардың біліктілігін
арттыру, аудиторлық қызметтің нарығын зерделеу, аудиторлық ... ... ... ... ... ету, оларға аудиторлық істі
ұйымдастыруда кеңес берушілік-әдістік көмек көрсету бойынша ... ... көшу ... ... қызметтерді құрудың
қарқынын жеделдетіп, олардың жұмыс әдістерін жетілдіру аса ... ... пен ... ... субъектілер қызметін басқарудың көптеген
салаларында экономикалық ... ... ... ... ... береді.
Қазақстан Республикасында аудиттің пайда болуы мен қалыптасуы Қаржы
министрлігінің БТБ (Бақылау-тексеру басқармасы) жанынан шаруашылық ... топ ... 1989 ... басталады. Содан кейін оның
негізінде 1990 жылдың 15-ші ақпанындағы ҚазССР Министрлер Кеңесінің № ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстанаудит» атты шаруашылық есептегі аудиторлық орталық
құрылды. 1992 ... бұл ... жеке аса ірі ... акционерлік
компанияға айналды.
1993 жылдың 18-ші қазанында Жоғарғы Кеңес «Қазақстан Республикасындағы
аудиторлық қызмет туралы» бірінші заңын ... ал 1994 ... ... елдегі аудиторлардың 1 съезінде аудиторлар палатасының Жарғысы
тіркеуден ... ... ... ... ... ... аудиторлық фирмалар
мен 3000-нан астам маман ... ... ... жеке кәсіпорындар әрекет
етеді. Келешекте аудиторлық істің мамандарына деген қажеттілік арта түседі.
Аудиторлардың ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің саны шамамен 30 мыңдай адамды құрауы
керек. Нарықтық ... ... ... ... ... ... – аудиторлық істің келешекте дамуын ... және ... ... ірі ... ... ... ... ықпалын тигізеді.
ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» заңында ашық ... ... ... ... пен ... кәсіпорынды қоспағанда кез
келген ұйымдық-құқықтық формада аудиторлық қызметті жүзеге асыру үшін
құрылған ... ... ... ... ... ұйымдарға
анықтама берілген (11, 4-б.).
Аудиторлық ұйымдарды құру ... ... ... әр
түрлі формаларын мынадай түрде мақсатқа лайықты пайдалану:
- шетелдік аудиторлық фирмалардың өкілдіктерін;
- біріккен ... ... ... ... мен ... шағын жеке меншік және жеке кәсіпорындар;
- жеке-дара аудит және кеңес беру.
Бірінші типтегі аудиторлық ... 2002 ... ... ... ... аталатын: «КПМГ», «Делойт Энд Туш», «Артур Андерсен», «Эрнст энд Янг»,
«Прайс Уотерхаус куперс» шетелдік компаниялардың өкілдіктері кіреді.
Бұл ... ... ... зор ... ірі қалаларда
офистерге, үлкен штаттарға және халықаралық ... ... ... ... ... ... ие. ... бестік» мүшелерінің жылдар
бойы тірнектеп жинаған тәжірибесі және жоғары ... бар. ... ... да өз ... ... ... ... беделді тендерге қатысып жүр. ... ... ... ... ... біріккен және қазақстандық компаниялар мен
қаржы-банк мекемелері жатады.
Екінші тип ТМД ... ... ... және ... және шетелдік фирмалармен («Үлкен бестіктен» басқа) біріккен
аудиторлық ... ... ... ... ... фирмалар
шетелдік, біріккен және отандық компанияларға ... ... ... ... ... ұйымдардың қатарына біздің еліміздегі ЖАҚ ... ... ... Ол 2000 ... ... ... «ВДО
International» деп аталатын әлемдегі аса ірі ... ... ... ... ... мүше боп ... жылы ... «ВДО International» 99 елдің аудиторлық фирмаларының
қызметін қамтиды және 2002 жылдың ... ... ... атты ... ... кейін бұл ассоциация «Үлкен бестіктің» құрамына кірді.
Үшінші тип – бұл ... ... ауыл ... ... және басқа да салаларға қызмет көрсететін
салааралық аудиторлық компания. Ол өзіндік ерекшелігі бар ... ... оның ... ... бар, отандық кәсіпорындарға кең ... ... ... ... ... төртінші типі – құрамына бірнеше аудиторлыр
кіретін шағын дербес аудиторлық ... Олар ... ... және икемділігін, клинетпен тікелей байланысуды, қызметтер мен
адам ресурстарын оңтайландыру мүмкіндіктерімен ... ... ... ... осы ... НАК ...... «Ержановтар және К», ЖШС «Ай-аудит» және т.б. жатқызуға болады.
Ұйымдастыру формасының бесінші типі – жеке-дара аудиттеу және ... Бұл ... ... ... ... ... тұрған жоқ, мұнда кәсіби-
кеңес берушінің негізгі жұмысы ... сөз ... ... ... ... ... құны ... шығындардың болмауынан төмен, сол себепті де
оның қызмет саласын едәуір кеңейтеді.
Аудиторлық ұйымдардың іс-тәжірибесін талдау ... ... ... ... ... ... әр түрлі салалардағы кәсіпорындармен өзара
байланысының формаларын анықтауға мүмкіндік береді.
2 Қазақстанда ... ... ... ... қызмет туралы заң
“Аудиторлық қызмет туралы” заң ... ... ... жүзеге асыру процесінде мемлекеттік органдарды заңды және жеке
тұлғалардың, ... мен ... ... ... ... реттейді. Ол 6 тармақтан және 25 баптан тұрады ... ... ... ... (1-4 ... 2-тармақ. Аудитор,
аудиторлық ұйымдар, аудиторлар палатасы (5-6 баптар). 3-тармақ. Аудиторлық
кандидаттарды ... және ... ... ... ... ... Аудиторлық қызметті жүзеге асыру (14-16 ... ... ... мен ... ұйымдардың құқықтары, міндеттері және
жауапкершіліктері (17-20 баптар). 6-тармақ. Аудиттелінетін ... ... мен ... (21-25 ... ... “Қазақстан Республикасындағы банк және банктік қызмет
туралы”-31 қыркүйек 1995ж. №244,”Сақтандыру қызметі туралы”- 18 ... ... ... ... ... 7 ... 2004ж, ... монополия туралы”-9 шілде 1998ж. №272-1, “Акционерлік қоғам туралы”
12мамыр 2003. №415-2, “Жауапкершілігі ... және ... ... ... 22 ... 1998ж, №220-1 ... ... аталған
субъектілер аудитін жүргізудің кемшіліктері ... ... ... ... ... заңында – 27 желтоқсан
1994ж. № №25 266- ХIII (өзгертулерімен және толықтыруларымен) 23 ... ... ... ... ... қорытындыны
міндетті түрде меншік иелеріне, мемлекеттік статистика және мемлекеттік
бақылау органдарына дайындап тапсыруы белгіленген. ... ... ... 1995 ... 28 ... №161бұйрығымен бекітілген
№33-ші “Заңды тұлғалардан алынатын табыс ... ... және ... ... ... ... ... және толықтыруларымен)
Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме арқылы ... ... ... емес ... ... ... органдарына міндетті түрде
декларацияда көрсетілген мәліметтердің ... ... ... ... ... тапсыру шарттарын анықтайды.
Заңдар мен нормативтік актілер қаржылық қорытынды есепке қатысы
бойынша ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қорытынды есебінің нысанын немесе мазмұнын, есепке
алынуға тиісті сомаларды немесе ... ... ... ... ... ... ... Басқа заңдар немесе нормативтік
актілер субъект басшылығы тарапынан сақталуға тиісті, яғни, олар ... ... ... ... ... ... ... белгілейді. Субъект
қызметінің заңдар мен нормативтік актілерге сәйкес ... ... ... ... және тағы сол ... қаржылық зардап шегуге алып келуі
мүмкін./13/ Қазірігі кезде ... ... ... ... ... ... ... кодексінің, “Әкімшілік құқық бұзушылық туралы”
кодексінің, ... ... ... ...... туралы”
заңнын, Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... ... жауапкершіліктерін бірнеше түрге бөлуге болады.
Аудиторлық жауапкершіліктің бөлінуі
| ... ... ... | | ... | | ... ... ... Егер клиенттің зыин шегуіне келіп
соқтырған, квалификациясыз ... ... ... ... орын ... сот ... ... аудиторлық фирманың төмендегілер өндіріліп
алынуы мүмкін:
• Клиенттің шеккен зияны толық мөлшерде
• Қайта тексеру жүргізуге шығарылған шығыстар
Алайда, аудиторлық ... ... ... ... ... ... шеккен зияны мен аудиторлардың іс-әрекеті
арасындағы байланысты соттың дәлелдеуі мүмкін болуын шулы сот ... ... ... ... ұйым ... ... қорытынды есебінің
барлық маңызды аспектілері бойынша олардың дұрыстығы (сенімділігі) жөнінді
кәсіби пікірін құрастырғаны және оны ... үшін ... ... ... құрастыру және оны білдіру кезінде ол Қазақстан Республикасындағы
аудиторлық қызметті реттеуші норматиытік құжаттардың ... ... ... ... басшылыққа атқаруға тиісті. Азаматтық кодексте
(9бап,4 пункт) “Құқығы бұзылған тұлға, заң ... ... ... ... ... ... болса, өзінің шеккен зиянының толық
қайтарылуын талап ете алатындығы ... ... ... ... ... ... ... орындала салмайды. Клиент сотта
аудитордың кінәсін дәлелдеп беруге тиісті. ... ... ... ... ... ... ұқыптылықпен орындау мүмкіндігінің жоқтығынан немесе
келісім-шарттың бұзылуынан орын алады. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... тарапынан ұқыптылық
болып табылады. Ешкімнің абсолюттік жетілгендікке қол жеткіжуі мүмкін ... ... кез ... ... қате түсінік жұмыстың ұқыпсыз
орындалуына ... әсер етуі ... ... ал ... оны ... ... ... атап айту керек. Жалпы көпшілік қабылдаған
стандарттарға ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қылмыстық жауапкершілік. Қылмыстық кодекстің 229-бабында /15/, сондай-
ақ, аудиторды өз қызметінің міндеттеріне қарамастан жеке басы ... ... не ... ұйым үшін ... табу және ... болу ... өкіметтілігін асыра пайдаланғаны үшін, сөйтіп басқа тұлғаларға
немесе ұйымдарға зиян ... ... егер ... бұл ... ... заңды мүдделеріне және құқықтарына не болмаса
заңмен қорғалатын ... ... ... ... елеулі зиян
келтірілген болса, жазалау шаралары қарастырылған.
Әкімшілік жауапкершілік. Аудит-қызметтің ... ... оның ... ... ... ... ... бар.
Аталмыш заңда аудиторлық қызметті тиісті лицензиясыз жүзеге асырғаны үшін
қылмыстық және әкімшілік жауапкершілік, ... ... ... ... ... ... ... бюджетке алу түріндегі материалдық
жааупкершілік қарастырылған. Лицензия беруші орган ... ... ... ... ... Егер ... ... немесе бақылаушы органдар лицензия
алушының лицензиялық ... мен ... ... анықтаған
болса;
• Егер лицензия аулшы жіберілген қателіктерді (бұзушылықтарды) жою
жөніндегі лицензия берушінің талаптарын орындамаса.
Лицензия ... ... ... ... ... ішінде
төлемеген жағдайда, сондай-ақ, заңды тұлғаның ... ... ... өзінің заңдық күшін жоғалтады және жойылған болып ... ... ... ... ... ... 13-бабында “
лицензия беруші лицензияның қызметін заңға сәйкес тоқтау себебін көрсете
отырып, алты айға ... ... ... құқықты екендігі, сонымен
бірге аудиторлар мен ... ... ... ... алу, қызметін
заңға сәйкес тоқтау себебін көрсете отырып, алты айға ... ... ... ... ... ... аудиторлар мен аудиторлық
ұйымдардың лицензия беруден бас ... ... ... алу, ... ... ... ... үшін сотқа шағымдану құқығының бар
екендігі” айтылған /2/. Әкімшілік ... ... ... ... ... да /14/ ... ... біліктілік куәлігінсіз кәсіпкерлік қызмет
айналысқаны үшін жауапкершілік қарастырылған. Егер бұл қызмет ... ... ... ... онда ... ... айып-пұл
төленеді. Кодекстің 185-186 ... ... ... ... жалтарғаны үшін және аудитің дұрыс емес ақпараттарды бергені ... ... түрі ... ... ... есеп ... ... заңдарды және активтік актілерді қарастыру” деп аталатын
Халықаралық аудит қазіргі кезде басшылыққа алынып жүрген ... ... ... және оны айқындау ... ... ... ... ... ... мүмкін саясат пен ... ... ... және ... процедуралардың осы
талаптарды қанағаттандыратындай етіп жасалынуын қамтамасыз ету мониторингі.
Ішкі бақылаудың тиісті жүйесінің құрылуы және жұмыс істеуі ... ... ... ... ... ... ... заңдардың регистрін
енгізу. Кәсіпорындар ішкі аудит қызметіне немесе ревизиялық комиссия тиісті
міндеттерді жүктей отырып, жоғарыда көрсетілген процедураларды ... ... ... ... 183-184 ... ... аудиттер үшін
аудиторлық қызметпен айналысуға құқық ... ... ... ... мен ... ұйымдар тегін айып-пұлдардың мөлшері анықталған.
Аудитордың немесе бухгалтерлік есеп ... ... ... рұқсаты
бар басқа да тұлғалардың тексеру жүргізу кезінде бухгалтерлік есеп жүргізу
немесе ... ... құру ... ... және белгіленген
талаптардың бұзушылық ... ... ... ... ... болғандығы үшін. Аудитордың (аудиторлық ұйымның) әдейі
күмәнді аудиторлық қорытынды жасағаны ... ... 2.1) ... жауапкершіліктерін сақтандыру . Аудиторлық тексерудің
жоғары деңгейдегі тәуекелдікке ие болуына ... ... ... ... 18-1 ... ... қызметті сақтандыру аудитті өткізу
кезінде зиян келтірудің салдарынан ... ... ... ... ... келісім-шарттарының жасалынуы қарастырылған. Кәсіби
жауапкершілікті сақтандыру ерекшеліктері сақтандыру ... ... ... аудиторлық қызмет көрсету кезінде жіберген
қателіктерінің немесе жаңсақтықтарының ... ... ... ... ... ... ... заңмен белгіленген оның
міндеттемелерімен байланысты мүліктік болып ... ... ... ... ...... ... бірегей талаптарды
және аудит өткізу тәртібін анықтаушы ... ... ... ... ... ... ... қабылданады және оларды мемлекеттік өкілетті оргондар
бекітеді /2/. 2000жылғы наурыз айында ... ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға
көшіру және оларды ... ... ... ... ... ... Ол ... аудит өткізудің жалпы тәсілдерін, аудиторлық
жүргізудің ауқымен, ... ... ... ... аудит
методологиясы мәселелерін, сондай-ақ аудиттің өткізілу шартына қарамастын,
осы кәсіптің барлық өкілдері қолдануға ... ... ... стандарттарының маңызын төмендегілер айқындайды :
• Жоғарғы сапалы аудиторлық тексеруді қамтамасыз етеді;
• Аудит өткізудің барлық ... ... ... ... ... тексеру нәтижелері дұрыстығының құқықтық кепілдігінін
қамтамасыз етеді;
• Қазақстан ... ... ... және оны ... ... ... ... етеді;
• Аудит өткізу және оның нәтижелерін рәсімдеу ... ... ... ... мәліметтерді бір ізге салу
міндеттерін шешеді;
• Аудиторлық тексеру ... ... жаңа ... ... ... етеді;
• Ақпаратты пайдаланушыларға аудиторлық ... ... ... ... ... ... беделін қорғайды; мемлекет тарапынан бақылауды
жояды;
• Аудиторға клиенттермен келіссөз жүргізуге көмектеседі;
... ... ... жекелеген элементтерінің байланысын
қамтамасыз етеді;
Жұмысшы стандарттар - аудиттің алдында ... ... ... ... байқау және бақылау, дұрыс мәліметтерді жинау және
ішкі ... ... ... ... ... жіне бағалау) орындау
кезінде аудиторлар басшылыққа алатын ... ... ... – аудитор
өзінің алдында тұрған міндеттерді тиімді әрі кәсіби деңгейде орындауына
үшін оның ... ... ... ... бір ... мен кәсіптік дәреже
(ол үшін әзірлік, кәсіби біліктілік, тәуелсіздік, әділдік, аудитті ... ... ... бөлу ... етіледі).Қорытынды есеп және аудиторлық
қорытынды жасау стандарттары.
Аудиторлық тексеру нәтижесі бойынша ... ... ... және ... қатысты стандарттар. Аудиторлық
қорытындыда қаржылық қорытынды есептің бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... (ХАС) ... Халықаралық
аудиторлық практика жөніндегі комитет (ХАПК). Аталмыш комитет 1997 жылы ... ... ... ... ... ... ... жанындағы тұрақты комитет болып ... ... ... ... болу ... ... Лондон қаласында
негізі қаланған, халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары жөніндегі
Комитетке мүше болуға ... ... Бұл екі ұйым ... ... ... қатысты болса, соңғысы-бухгалтерлік есеппен байланысты.
Бухгалтерлердің халықаралық ... ... ... комитеттері этика,
білім беру, қаржы және ... ... ... ... ақпараттық
технология және мүшелікке алу мәселелерін ... ... ... халықаралық комитет аудит пен соған жалғас қызметтердің
бүкіл әлемдегі бірегейлік дәрежесін көтеру үшін солар ... ... ... ... шығарады. Қазіргі кезде қолданыста жүрген
халықаралық аудит стандарттарын ... ... 70-ші ... ... Үш таңбалы номерге олар 1994 жылы ие болды. Соңғы жылдарда болған
маңыздырақ өзгерістердің арасынан 1998 жылғы жинақта ... ... ... 1 шілдеден бастап күшіне енген, аудиттегі ішінара тексеруге ... ... ... жаңа ... атап ... ... аудит стандарттарының баяндалу стилі хабарлай айту үлгісімен
берілген және онда ... ... ... ... жиі ... ... ... мен ұсыныстар қаратырылған.
Аудит стандарттары аудиттің сапасы мен сенімділігіне қойылатын нормативтік
талаптарды ... және ... ... ... аудиторлық тексеру нәтижесі жөніндегі ақпараттардың
құпиялығының сақтаудың белгіленген деңгейін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... талабына сай ету мақсатымен, оларды кезең ... ... ... ... ... ... бірлескен фирмала қызметінің дамуына,
сонымен бірге аудиторлық қызметтің аймақтарда енгізлуіне байланысты аудитті
халықаралық масштабта ... ... ... ... аудиторлық қызметтің алыс және жақын (ТМД) шетелдердегі даму
жолы бірдей, сондықтан аудиттің кезекті мәселелерін ... ... ... ... фирмалары оның методологиясына, ғылыми және ... ... ... және ... ... ерекшеліктерін
ескере отырып аудит стандарттарын жасайды. “Қазақстандағы Халықаралық аудит
стандарттары” версиясы бухгалтерлер мен ... ... ... ... ... негіз етіп алу үшін ТМД елдеріне
ұсынылған. Осы стандарттардың ... ... ... ... 2.1. ... келтірілді). Төменде (кесте 2.2.) халықаралық
аудит стандарттарының жекелеген аспектілерінің атаулары мен ... ... ... ... ... ... 199 ... аспектілер ... ... ... ... мен ... ... |
| ... (кіріспе) ... ... ... ... ... ... стандарттарының концептуалдық |
| ... ... ... |Жауапкершілік ... ... ... есеп беру ... ... және оны |
| ... ... ... ... ... ... ... ... шарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... |Қаржылық қорытынды есеп беру аудитін өткізу кезінде заңдар мен|
| ... ... ... ... |Жоспарлау ... ... ... ... ... білім ... ... ... ... ... ... ... ... ... және ішкі ... ... |Компьютерлік ақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ... ... пайдаланушы |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеулер – нақты баптарға қатысты қосымша |
| ... ... ... ...... ... ... ... ... ... ... ... және ... таңдалған тестілеу процедуралары |
|540 |Бухгалтерлік бағалаулардың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ету ... ... ... тапсыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Ішкі аудит қызметінің жұмыстарын қарастыру ... ... ... ... жұмысын пайдалану ... ... ... ... және қорытынды есепті тапсыру |
|700 ... есеп беру ... ... ... ... |Салыстырмалы көрсеткіштер ... ... ... ... қорытынды есеп бар құжаттардағы |
| |басқа ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... ... жасалынған келісім бойынша |
| ... есеп ... ... ... ... тексеру ... ... ... ... ... ... есеп беруге шолу жасау бойынша келісімдер ... ... ... ... ... ... |
| ... бойынша келісімдер ... ... ... компиляциялау (құрастыру) бойынша |
| ... |
| | |
| | ... ... ... аудитор өзінің қызметін ел ішінде ... ... ал ... ... - ... кәсіби тәжірибесі
мен түйсігінің көмегімен реттеуге тиісті. Мысал, үшін ... ... бар, АҚШ, ... ... сияқты өркеиетті елдерде
халықаралық стан,дарттар аудиторлық фирмалармен ... үшін ... ... ... және лицензиялау
Қазақстан Республикасы үкіметінің 1999 жылғы 29 маусымдағы қаулысымен
(өзгертулерімен және толықтыруларымен) аудиторлық қызметті ... ... Осы ... ... беру тәртібі мен шарттары, сондай-
ақ аудиторлық қызметті лицензиялауға қойылатын квалификациялық талаптар
белгіленді. /18/ Қазақстан ... ... ... ... ... 27 ... №384 ... өтініш берушіге және банктер ... ... ... ... ... беру туралы өтінішке
тіркелген құжаттардың тізіміне қойылатын ... ... ... ... емес ... ... ... коммисиясының ережесінде оның Қазақстан Республикасының
аумағында аудиторлық ... ... ниет ... ... ... ... құрылғандығы атап көрсетілген.
Комиссияның құрылтайшысы болып табылатын аудитордың аумақтық палаталары.
Ережеде, сондай-ақ ... ... ... ... жұмыс істеу
тәртібі анықталған./20/ Аудиторлыққа кандидаттарды аттестациялау ережесінің
1.2. параграфында ... ... ... берілген.
“Аттестациялау деп - өкілетті орган бекіткен біліктілік талаптарының
негізінде ... ... ... ... кандидаттардың біліктілік
деңгейін Біліктілік комиссиясының анықтауын айтады. Аттестация аудиторлыққы
кандидаттардың анықтауын ... ... ... ... ... ... кәсіби дайындықтарын растайды ” /21/. Сондай –
ақ аталмыш құжатта ... ... ... ... тапсыру және сақтау тәртібі. Модульдік емтихан тапсырмаларына
қойылатын негізгі талаптар: Ұйымдастыру және бағалау топтары: Аудиторлыққа
кандидаттарды ... ... ... ... рәсімдеу:
Аттестацияның өткізілуіне жауапкершілік және ... ... ... ... ... туралы” заңы 3-тармағының
9-бабында аттестациялауға жоғары білімі бар және экономика, қаржы есеп-
талдамалық, бақылау-ревизия немесе құқық салаларында ... жеті ... ... ... ... тәжірибесін жинақтаған, сонымен бірге жоғарғы орындарына
бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... және ... ... салаларында соңғы бес жылдың екі жылынан
кем емес ... ... ... ... олар ... ... ... аудиторлық қызмет пен айналысуға қойылатын
талаптардың бірі – ... ... алуы ... білеміз.
Аудитор алуға тиісті білімінің негізгі элементтері төмендегілер ... ... ... ... ... тәжірибесі;
• Арнайы кәсіптік білім:
Негізгі (базалық) білімге экономикалық немесе заңгерлік жоғарғы білім
жатады.
Практикалық жұмыс ... ... ... ... және атқарған
лауазымдық жұмысымен анықталады.
Арнайы кәсіптік білім беруге ... ... және ... ... бойынша оқу-әдістемелік орталықтарында және ұйымдарда білім беру
және аудиторлық фирмаларда тәжірибеден алу кіреде.
Аудитор ... ... ... деңгейін мынадай жолдармен көруіне
болады:
• Заңдық құжаттарды, стандарттарды, ереже-нұсқауларды оларға енгізілген
өзгертулер мен толықтыруларды тұрақты және жүйелі ... ... ... ... ... ... ... өткізудің әдістемесі және оны ұйымдастыру бойынша ... ... ... ... (зерттеу) арқылы.
3 «Маңғыстау мұнай газ» акционерлік қоғамының қызметі
3.1 «Маңғыстау мұнай газ» АҚ-ның технико-экономикалық сипаттамасы
Қандай шаруашылықтың салаларын алып қарастырсақ та ... ... ... бipi болып табылады. Кез ... ... ... бip ... ... ... ... сапасына тағы басқа
факторларға байланысты ауытқып отырады. Қоғам мүшелері арасында материалдық
игіліктерді бөлу оның ... ... ... ... экономикалық заңы
негізінде жүргізіледі. Қызметкерлердің еңбекақысы алынған нақты өніммен
тығыз байланысты ... ... ... ақы ... ... бұл ... сай ... Еңбек адам мен табиғат ... ... ... ... ... қатар, әpбip тіршілік иесінің табиғат
берген күш жігері, табиғатты өзгерту арқылы коғамның және жеке ... ... ... ... Әpбip ... кезеңнің еңбек процессінің
қоғамдық дамуы мен өз әдіс-тәсілдері қалыптасуына ... ... ... ... ... ... ... өз дәуіріне сай пісіп-
жетіліп болған соң өзіне керексізін сылып тастап, ең қажетті ... ... ... ғылыми негізде ұйымдастырудың нәтижесінде оның сипаты ... ... Осы ... экономиканы басқаруды қайта кұрудың пайдасы
ұшан теңіз. Ол барлық ... ... ... ... ... ... ... еңбегін бағалауды бipтe-бipтe жақсартуға қол жеткізеді.
Жұмысшы қызметкерлердің өндірген өнімдері мен icтeгeн жұмыстары толтырылған
алғашқы ... ... ... ... ... ... бригадаларынан қоғамының әкімшілігі белгілеген мерзімде
бухгалтерияға келіп түciп отырады. Бұл ... ... ... ... ... және ... олардың дұрыс толтырылуы жағынан тиісті
және лауазымды тұлғалардың қолдарының ... және ... ... ... ... Сондай-ақ, бұл құжаттағы еңбек бағасының дұрыс
қойылуы олардың жұмысшы ... ... ... және ... есептеу
қағидаларына сәйкес ақы соммалары әр түрлі белгілер негізінде есептелініп
және оның нәтижесін қорытындылауға қажетті ... ... ... ... қызметкерлерден заңға сәйкес сомаларды ұстауға болады.
"Маңғыстаумұнайғаз" ашық акционерлік қоғамы ... ... ... Республикасы мемлекеттік комитетінің "Мұнайгаз"
мемлекеттік холдинг компаниясын кұру ... 1993 ... 8 ... ... ... ... "Маңғыстаумұнайгаз" мемлекеттік өндірістік бірлестігін
қайта құру ... ... ... ... ... ... 1995 ... 24 мамырдағы №59/01-5 қаулысымен кұрылған. 1963 жылы
кұрылған кәсіпорын акционерлік қоғамға айналмас бұрын ... ... ... ... жылы ... ... Республикасының энергетика
Министрлігінің кұрамында болды, ал 2002 жылдың 8 қазанынан 2005 жылдың ... ... ... ... ... ... ... болды. "Мұнайгаз" холдинг компаниясының қаулысына сәйкес 2006
жылы кәсіпорын кұрамынан "Өзенмұнайгаз" ... ... ... ... ... Қоғамның негізгі қызметі мынадай:
- мұнай және газ өндіру, тасымалдау, мұнайды өңдеу және шикізатты өткізу;
- ... ... ... ... ... ... ... сәйкес қайшы келмейтін басқа да қызметтермен
айналысу.
- мұнай және газ кен орындарын бұрғылау және игеру.
- ... және газ ... ... ... ... ... ... — 10.894.602 мың теңге мөлшерінде
тағайындалған. Оның ішінде мемлекеттік меншік үлесі 30%.
"Маңғыстаумұнайгаз" АҚ - ның ... ... ... ... ... ... ... бipiн құрайды.
"Маңғыстаумұнайгаз" АҚ - ның ... ... және ... ... және ... басқармалар кұрайды. ... ... ... ... деп ... мұнайдың маңызы зор. Оның өнімі
соңғы жүз жылдықта өте көп мөлшерде өсті. Бipaқ 1999 жылы 4 ... ... ... мен ... ... ... өздерінің теңге ауыстыруымен байланысты еркін баға
енгізу туралы бірлескен ... ... ... ... ... ... ... ретінде ресейлік дағдарысқа сілтеме жасады.
Сонымен қатар, Қазақстанда ... eтyші және ... ... ... ... ... ... алатын табысының елу
пайызын кейбір ерекшеліктерімен теңгеге айырбастайтынын жариялады.
Ресейлік ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық өндірушілер мен ... ... ... ... ... ... ... сыртқы нарықта көптеген қиыншылықтарға кезігуде.
Қазақстан мұнайға өте бай, бipaқ кен өте тереңде орналасқан. Теңіз
біздің мұнайымыздың өте терең қабаттарында орналасқанын ... кен ... ... беретіндігін дәлелдеді десе де
болады. Қазақстанның мұнай ... ... кем ... ... 21 - ... ... ... ғасыры.
1998 жылдың мамырынан "Маңғыстаумұнайгаз" АҚ-ның ... ... ... ... ... 60% ... ЦентралАзияПетролиум
Индонезиялық компаниясы саналады. Кәсіпорынның ... ... ... акция бар. 2000жылы ... ... ... ... 30% ... ... ... туралы мәлімдеді. Сол кезде
мемлекеттік пакет акциясы кем дегенде 100 млн. ... ... ... ... ... ... АҚ-на Павлодар мұнай өңдеу
зауытының 51%-дан тұратын пакетін зауыттың компанияға алдын ала берілген
мұнайы үшін ... ... ... меншікке берді. "Павлодар MӨ3-i" АК-
ның 49% ... ... ... ... 1996 жылы ... ... 8 кен
орнының көмірсутегі шикізатын өндіру үшін 25 жыл ... ... ... ... 3 газ ... ...... Қаламқас, Шығыс Жетібай, 2 мұнай
газды - Бұрмаша және ... 2 ... ... Алатөбе, Солтүстік Қарақұя
және мұнай газ конденсаты кен орны- Жетібай.
1996 жылы қарашада "Маңғыстаумұнайгаз" АҚ-на 25 жыл ... ... ... газ ... кен орнының мұнай өндіруге лицензия берілді.
1997 жылы ... ... ... ... газ ... ... ... Бектұрлы, Придорожное және Ащыағар мұнай орнынан, Атамбай сары
төбе және ... ... ... лицензия 31 жылға) және газ мұнай
өндіретін орын ... (25 ... ... шикізатын өндіру мен
барлауға 7 лицензия алды.
"Маңғыстаумұнайгаз" ... ... ... 36 кен орны бар. ... ... 15. (2 ipi - ... ... және 13 ұсақ кен орындары
— Жетібай, Қарақия топтары). ... кен ... ... ... ... млн. тоннаны құрайды, пайдаланып жатқан қоры 180 млн. тоннадан жоғары.
Компания ең ... ... ... 1992 жылы ... (6,4 млн. ... ... ... жеткіліксіздігімен және кен
орындарының ... ... ... тек 1999 жылы ... ... ... кәсіпорын өндіру көлемінің біртіндеп орнын толтырып жатыр.
2002 жылы 4,41 млн. тонна болды. 2000 жылға ... 238,6 мың. ... Оның ... ... кен ... 2001 жылы 3,49 млн. ... мұнай,
Жетібай кен орынында 0,92 млн. тонна мұнай ... 2003 ... АҚ-ы 4,4 млн. ... ... ... ... отыр.
Мұнай өндірудің өcyiн бұрын жұмыс істемей ... ... ... мұнай қайтарымдылығын арттыру әдісін қолданумен қамтамасыз
етті. 2002 жылы Гидрожарылыс әдісі 60 скважинаға ... Оның ... кен ... ... ... ... Асар, Шығыс Жетібай, Оңтүстік
Жетібай және т.б. ұсақ кен ... ... ... ... ... ... жылы ... өндірістік басқармасына мұнай айдау мен
дайындау бойынша 2 ... цех ... 1 ... ... ... 1988 жылы ... ... Цехтың жобалық қуаты жылына 3
млн. тонна мұнайды құрайды.
Қызметкерлерге еңбекақы төлеу бойынша еңбекақы қорын талдаудың мәні
мен ... - ... қоры ... ... және ... ... Өзгермелі және тұрақты еңбекақының өзгеру себептері. Инфляцияны
ескере отырып, кәсіпорын қызметкерлерінің ... ... ... Еңбек
өнімділігінің өсу қарқыны мен оның төлену ... ... ... ... ... ... ... мұнай мен тауарлық газ
саналады. Тауарлық газды тек ... ... ... Қаламқас жерінде жолшыбай газ шығарылады және өндіру кезінде
iшінара жағылады. Төмендегі келтірілген кестеден 2005 және 2006 ... ... ... ... көлемі нақты зерттелінген.
"Маңғыстаумұнайгаз" AҚ-ы бойынша тауарлық мұнайдың балансы
кесте 2
|Көрсеткіштер |2006 |2007 |
| |Мың. тг. |% |Мың. тг. |% |
| ... ... |4037,1 | |4410,0 | |
| "Каз ... Ойл" ... |3915,9 |97 |3704,4 |84 ... ... | | | | |
| Оның ... ... |82 |3111,7 |84, |
| ... |704,9 |18 |592,7 |16 ... ... Ойл" YMTK |-7,9 |0 |-1378 |0 ... ... ... | | | | ... қайтару |121,1 |3 |0 |0 ... ... алу |00 |00 |705,6 |16 ... ... ... |4037,1 |100 |4410,0 |100 ... көpiп ... 2007 жылғы өндіру көлемі 2006 жылға
қарағанда айтарлықтай өскен. 2006 жылы ... ... ... 2007 жылы 84%-ын ... "Жетібаймұнайгаз" тауарлы мұнай
қорытындысының 2006 жылы 18%-ын, 2007 жылы 16%-ын ... және ... ... ... ... көре ... 1. ... мұнай газ" AҚ-ы бойынша 2007 жылға тауарлық мұнайдың
балансы
"Маңғыстау мұнай газ" AҚ-ның ... ... ... ... |2006 |2007 ... +/-|% |
| ... | | | ... ... ... |мың | ... |712791,2 |22 |
|табыс ... ... | | | ... ... құны |мың ... ... ... |15,7 |
| ... | | | | ... ... |мың |405379,5 ... ... |66,6 |
| ... | | | | ... |мың ... |262526,4 |73175,0 |38,6 |
|шығындары -оның ... | | | | ... | | | | | |
|- ... ... | мың |189219,4 |262526,4 |73307 |38,7 ... ... | | | | |
|- ... ... |мың |132,0 | | | |
| ... | | | | ... қызметтен |мың |216028,1 |413115,5 |197087,4 |91,2 |
|түскен табыс ... | | | | |
| ... ... |
| |
| |
| |
| |
| ... ... ... |мың ... |149099,1 |- 9254,1 |- 5,8 |
|шығындар ... | | | | ... ... |мың ... ... ... |-10,5 |
| ... | | | | ... ... ... |8743 |9316 |573 |15 ... саны | | | | | ... ... ... |6120 |6521 |401 |6,5 ... | | | | | ... персонал | | | | | ... ... |2623 |2795 |172 |6,5 ... ақы қоры |мың ... ... ... |53 |
| ... | | | | ... ... ... |27184 |39016 |11868 |43,5 ... | | | | | ... өнімділігі |теңге |5236,4 |7180,5 |1944,1 |37 |
| Қор ... | |1,84 |2,60 |0,76 |41 ... ... газ» АҚ 2007 жылы 2006 ... ... ... түскен табысы 712791,2 мың. теңгеге өскен. Сонымен қатар ... құны да ... ... өнім ... түскен табыс пен
өзіндік құнның өсуіне байланысты жалпы табыс 270262,4 мың.теңгеге өскен.
Мерзімдік ... 73307 мың. ... ... ... саны 2007 жылы
күрт өсті.
Сурет 2 «Маңғыстау мұнай газ» АҚ –ның технико-экономикалық көрсеткішетрін
2007 жылды 2006 жылмен салыстырғандағы ауытқулар
3.2 ... ... газ» ... есеп ... қоғамның басқару органдары 3 немесе 4 сатыдан ... ... ... 4 ... ... құрылымы. Атап
айтқанда акционерлердің жалпы жиналысы, басқарма, бақылау ... ... ... ... ... ... жай акция иелеріне
қоғамды басқару құқықтарын пайдалануға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ол ... ғана ... ие бола ... Басқарма қоғамның
күнделікті жұмысын басқарып отырады. ... ... ... жасау, күнделікті жұмысты жедел шешу, қаржыландыру шараларын
дайындау және жүзеге ... есеп беру ... ... басқарма қызметін бақылап отыратын орган. Бақылау
кeңeci басқарма мүшелерін тағайындау, ауыстыру жұмыстарымен ... ... ... ... күнделікті қызметін басқарады.
Тексеру комиссиясы атқарушы органның қаржы шаруашылық қызметін ... ... ... ... ... талабы бойынша
немесе өз беттерімен тексеру жұмыстарын жүргізеді.
Қaзipгi таңда ... ... 5 ... ... және
"Маңғыстаумұнайгаз" акционерлік қоғамы 100%-дық құқы бар 14 жауапкершілігі
шектелген серіктестіктің құрылтайшысы ... ... Енді ... акционерлік қоғамының ... ... ... ... :
1. ... мұнай газ өндіру басқармасы:
-Қаламқас кен орнында мұнай және газ өндіру.
-Мұнай мен газды өндіріс ішінде ... ... ... және газ ... басқармасы:
- Жетібай кен орнында мұнай және газ өндіру
-мұнай мен газды ... ... ... ... Акционерлік қоғамға информациялық
-есептеу қызметін көрсету.
4.Материалдық жабдықтау басқармасы:
Акционерлік ... ... ... ... ... ... басқармасының атқару аппараты туралы мәліметтер.
Бизнесті жоспарлау және экономикалық ... ... ... ... ... бюджетін жоспарлау, мұнай мен газдың
бағасын шығару, ... - газ ... ... баланс, тұтынушыларға
өткізілген өнімнен түскен түсімнің есептерін жасау және ... ... ... жұмыстарымен айналысады.
- Коммерциялық бөлім "Маңғыстаумұнайгаз" АҚ-мен жұмыстас барлық ... және ... ... ... ... ... ... -
шарттардың тиімділігін талдау, ... ... ... ... ... ат ... ... - техникалық жабдықтау бөлімі - материалдық техникалық
жабдықтарды беретін мекемелермен келісім - шарт ... және оның ... ... ... ... шаруашылық қоғамдармен келісім шарт
жасау және алынған материалдық құндылықтар үшін есеп жүргізу.
- Қаржы және бухгалтерлік есеп ... — ай ... ... ... ... формасы, қаржы — шаруашылық қызметінің қорытындысы
туралы №2-шi ... ... ... міндеттемелері, ай сайынғы
дебиторлық қарызын шығару.
- Денсаулық сақтау және спорт бөлімі — ... және ... ... мұнайшыларды қызықтыратын спорт ойындарын ұйымдастыру,
мұнайшыларды ... ... және ... сақтау жұмыстарымен шұғылдану.
- Әлеуметтік жұмыстармен айналысу бөлімі — мұнайшылардың медициналық
сақтандыру жұмыстары, ... ... кен ... ... ұйымдастыру, жыл сайын мұнайшыларды жаздық ... ... ... Транспорт бөлімі - вахтаға жұмысшыларды уакытында тасу, бөлімшелерді
транспортпен қамтамасыз ету, жеңіл машиналар қызметі.
- ... ... - ... ... ... және ... ... технологиялық ... ... ... ... ... - ... және
тәжірибелі - құрастыру жұмыстары, өндіріске жаңа техника және озық
технологияны ... Бас ... ...... ... энергиясымен
қамтамасыз етіп отыру, кен орындарында электр желілерін пайдалану.
- Кен орындарын игеру жөніндегі өндірістік бөлім - ... ... ... ... объектілерінің өндірістік қуаттарын icкe қосу және ... салу ... ... дер ... ... ... бітпеген құрылыстар көлемін қысқартуды бақылау.
- Бас геолог - мұнай және газ кен орындарын игеру, шикізат базасын
дамыту саласындағы барлық жұмыстарын ... ... ... және ... ... ... және
алдағы болжау жоспарларын ... ... ... ... және ... газ кен ... ... бөлімі - мұнай мен
газдың қорын ұлғайтуды ... ету, ... - ... ... ... және оны негіздеу, жер қойнауындағы қазба ... ... ... сақталуын бақылау болып саналады.
- Жобалау бөлімі - ... және ... ... ... ... ... - іздеу жұмыстарын ұйымдастыру, мұнай- газ
жаңа кен ... ... ... ... ... ... техникалық -экономикалық негізін қарастыру.
- Мұнай және газ балансының бөлімі - мұнайдың балансын ай сайын ... ... ... ... кестесін жасау, мұнайды сату келісімдерін
жасап жүзеге асыру, келісім паспорттарын жасау, өнім ... ... ... және ... келісімдерін дайындау және оны жүзеге асыру.
- Заң бөлімі - ... ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету, құқықтық мәселелер бойынша анықтама,
кеңес беру, ... - ... ... дық құқы бар ... ... ... «Маңғыстау технологиялық ... - ... газ ... ... қызметін көрсету.
2. «Бозашы» технологиялық транспорты – арнайы техника
қызметтері.
"Жетібай технологиялық транспорт" - арнайы техника қызметтері
"Маңғыстау мұнай ... - кен ... ... ... ... ... ... - вахтаға жұмысшылар тасу және жеңіл машиналар қызметі
"Шегендеу" - цементтеу құралдарын пайдалану ... ... ... - ... газ кен ... ... ... құрылысы, Жетібай
кен орнындағы ұңғыларды жер асты және күрделі жөндеу жұмыстары.
8. «Химремонтскважин» - ... кен ... ... ... ... жөндеу және мұнай өндіру технологиялық процесін
химияландыру.
9. «Маңғыстаумұнара» - мұнаралар орнату, кен орындарында құрылыс
салу және де ... кез ... ... ... - ... және газ кен ... ... ... ... ... ... - ... өндіру қондырғыларына қажетті қосалқы
бөлшектер мен құралдар жасау.
12.«Маңғыстауэнергомұнай» - кен ... ... ... АҚ - ның кен ... ... тамақтандыруды
ұйымдастыру.
14. «Мұнайтелеком» - АҚ – ды ... және ... ... ету, ... телемеханика және өлшеу құралдарына техникалық
қызмет көрсету.
«Маңғыстаумұнайгаз» АҚ - ның құрамындағы осы ... ... ... ... ... ... - түкпірінен келген
халық жұмыс істеуде. Ал енді ... ... ... ... қарастырайық: 1999 жылы 4 сәуірде Қазақстан Республикасы
Үкіметі мен Қазақстан Республикасының ... ... ... ... еркін бағамын енгізу туралы бірлескен шешім қабылдады.
Мұнай өндіруде мұнай мен газды өндіру жөніндегі цех негізгі өндірістік
бірлік ... ... Ол ... ... техникалық режимінің
негізінде қолданыстағы скважиналарды пайдаланумен айналысады.
Қорытынды
Аудиттық қызметтерді жүзеге ... ... ... және ... өзара қарым-қатынасын мемлекеттік және кәсіби тәуелсіз қаржылық
бақылау органдары әзірлейді. Біздің елімізде аудитті ... ... ... ... ... ... ұғымына Республикалық және территориялық
аудиторлар палаталары, аудиторлық фирмалар мен тәуелсіз аудиторлар ... ... ... ... ... ... ... аудиторлар
палатасы тәуелсіз «бейүкіметтік», қоғамдық, коммерциялық кәсіби, өзін-өзі
басқаратын және өзін-өзі қаржыландыратын ұйым ... ... ... ... ... ... ... негізде біріктіреді және
мүшелік жарналар мен Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынбаған
өзге де ... ... ... ... ... қызмет туралы” заңы 3-тармағының
9-бабында аттестациялауға жоғары білімі бар және ... ... ... ... ... ... салаларында соңғы жеті жылдың бес
жылы ... ... ... ... ... ... ... орындарына
бухгалтерлік есеп және аудит бойынша ғылыми-оқытушылық қызмет ... және ... ... салаларында соңғы бес жылдың екі жылынан
кем емес мерзім ішінде ... ... олар ... ... ... туралы” заң Қазақстан Республикасында ... ... ... процессінде мемлекеттік органдарды заңды және ... ... мен ... ... ... туындайтын
қатынастарды реттейді. Ол 6 тармақтан және 25 ... ... ... ... ... ... ... аудитор өз
мамандығын жетік білу керек. Сондықтан да, аудитор алуға ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі, арнайы
кәсіптік білім. Негізгі білімге экономикалық немесе заңгерлік жоғарғы білім
жатады. Практикалық жұмыс тәжірибесі тиісті ... ... және ... ... ... ... ... біліктілік деңгейін мынадай жолдармен көтерсе
болады: заңдық құжаттарды, стандарттарды, ... ... ... мен толықтыруларды тұрақты және жүйелі түрде оқып-
үйрену арқылы; семинарға, конференцияға қатысу арқылы; ... ... және оны ... ... ... және ... тәжірибені
оқып үйрену (зерттеу) арқылы.
Қандай шаруашылықтың салаларын алып қарастырсақ та еңбекақы негізгі
өзекті мәселелердің бipi ... ... Кез ... ... ... бip ... ... мерзіміне, жұмыс сапасына тағы ... ... ... отырады. Коғам мүшелері арасында материалдық
игіліктерді бөлу оның еңбекке қарай бөлудің объективтік ... ... ... ... еңбекақысы алынған нақты өніммен
тығыз байланысты болуын қамтамасыз ... ақы ... ... бұл заңға
неғұрлым сай келеді. Осы ретте экономиканы басқаруды қайта кұрудың пайдасы
ұшан теңіз. Ол барлық ... ... ... ... ... ... ... еңбегін бағалауды бipтe-бipтe жақсартуға қол жеткізеді.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., ... Ж.Ғ. ... ... 2006
2. Байдаулетов М.Б, Байдаулетов С.М. Аудит: Қазақ университеті – Алматы:
2004
3. Ержанов М.С. Аудит-1: (базовый ...... ... ... Д.О. ... ... ... 2006
5. ҚР Конституциясы- Алматы: Адилетт-пресс, 1997
6. Аудиторлық қызмет туралы Қазақстан Республикасы 2001 ... ... ... Заңы ... №139-11 берілген өзгерістер мен
толықтырулармен)
7. ҚР «Аудиторлық қызмет туралы» Заңы «өзгертулер мен толықтырулар енгізу
туралы» Заңы ... ... ... ... есеп және ... есеп ... заңы, Алматы, 28.02.2007
9. ҚР Аудит Стандарттары Алматы «Қаржы-қаражат» 1995
10. Аудит ... ... -1,2т ... ҚР Бухгалтерлік есеп стандарттары Алматы, 2002
12. ҚР Азаматтық ...... ... ... ҚР ... этикалар Кодексі «Қаржы-қаражат» 1995
14. www.zacheta.net
15. www.google.kz

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары3 бет
Билер соты7 бет
Орыс Географиялық Қоғамы45 бет
Философияның даналық және адамзат қоғамының дамуы15 бет
Халық ағарту ісі12 бет
Қазақстан және орыс зиялылары20 бет
"Астана-финанс" акционерлiк қоғамы12 бет
"мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қоры" акционерлiк қоғамын құру туралы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь