Коммерциялық банктердегі несие саясатына талдау жүргізу (АҚ «БТА» банк тәжірибесінде)

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 НЕСИЕЛІК САЯСАТ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ МАҚСАТТАРЫНА ЖЕТУДІҢ НЕГІЗГІ ҚҰРАЛЫ
РЕТІНДЕ

1.1 Коммерциялық банктердің несие саясатының негіздері ... ... ... ... ... ... ..4

1.2 Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

1.3 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22


2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕ САЯСАТЫНА ТАЛДАУ ЖҮРГІЗУ (АҚ «БТА» Банк ТӘЖІРИБЕСІНДЕ)

2.1 Екінші деңгейлі банктердің несиелік саясатын талдау және негізгі көрсеткіштерін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

2.2 АҚ «БТА» Банкінің несие саясаты және негізгі көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40

2.3 Несиелік мониторинг, банктің несиелік портфелінің сапасын бақылаудың әдісі ретінде және проблемалық несиелермен жұмыс жасау ... ... ... ... ... ... ...45


3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 64

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .66
Коммерциялық банктердің банктік жүйенің екінші деңгейін білдіреді. Олар банктік ресурстарды шоғырландыра отырып, заңды және жеке тұлғалармен кең көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасында 2009-ші жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтер бойынша 37 екінші деңгейлі банктер, 380 филиалдары бар, олардың ішіндегі 35 банк Алматы қаласында орналасқан. [1]
Қазақстан Республикасының қаржы нарығындағы ең бір дамыған саласы болып банк секторы саналады. Қазіргі кезеңде экономикамыздың өсіп дамуында банк жүйесінің маңызы зор. Ал коммерциялык банк табысының 3/1 бөлігіне дейінгі үлесін несиелеу операциялары алып келеді. Сондықтан да жекелеген банктердің несие саясатын қарастыру, оның құрылымын талдау мен нарық жағдайына бейімделу икемділігін талдау өте маңызды.
Өткен жылғы АҚШ-тың ипотекалық нарығында басталған дағдарыс Қазақстанның банк секторына, сонымен бірге жалпы экономикамызға өз әсерін тигізбей қоймады. [2,6]
Қарастырылып отырған тақырыптың өзектілігі – банк секторындағы 2007-ші жылдың тамызында басталған дағдарыс әсерін талдау, одан шығу жолдарын іздеу, банктердің активтерінің сапасын және өтімдлігін қалпына келтіру мүмкіндіктерін талдау болып отыр. Банктердің несие саясатының дағдарысқа бейімделуін талдау, біздің талдау пәніміз болып табылады.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаттары – коммерциялық банктің несие саясатының мәні мен мазмұнын ашу, оның банк қызметіндегі рөлін айқындау және жалпы несие саясатын жетілдіру жолдарын талдау.
Аталған мақсатқа жету келесідей міндеттерді орындауды талап етеді:
• Коммерциялық банктің несие саясатының құрылымы мен мағынасын нақтылау, ашып көрсету;
• Жекелеген банктің несие саясатын қарастыру;
• Коммерциялық банктің несие саясатының концептуалдық моделін негіздеу;
• Жалпы банк секторының дүниежүзілік нарықпен байланысын анықтау;
• Қазақстан нарығының жалпы дүниежүзілік нарықтың бір бөлігі екендігін айқындау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – коммерциялық банктер, оның ішінде АҚ «БТА» банк - болып табылады.
Дипломдық жұмысты жазу кезінде заңдық актілер, номативтік материалдар, статистикалық мәліметтер, банк пен кәсіпорын есептері, отан және шетел авторларының жұмыстары пайдаланылды.
1) www.afn.kz «Банк секторының ағымдағы жағдайы», 1 қаңтар 2009жыл;
2) www.bta.kz АҚ «БТА»-ның ресми сайтының мәліметтері;
3) Мақыш С.Б. «Коммерциялық банктер операциялары»; ИздатМаркет,
Алматы, 2004жыл (139-189бет);
4) Сейтқасымов Г.С. «Банковское дело», Алматы 1998жыл (108-122бет);
5) Газета «Капитал», «Качество активов банков ухудашеатся», 24 ақпан,
2008жыл (5 бет);
6) АҚ «БТА» банкінің Директорлар Кеңесімен бекітілген (17/06/2004 жылғы
№23 хаттама), «БТА»-ның Несие саясаты;
7) АҚ «БТА» банкінің нарықтық несиелеу туралы нұсқаулығы, 2006жыл;
8) АҚ «БТА» банкінің Директорлар Кеңесімен бекітілген (24/11/2003 жылғы
№22 хаттама) нарықтық несиелеу бойынша Несиелік Комитет туралы
ережелері;
9) Мониторинг және проблемалық несиелермен жұмыс жасау туралы
ережесі;
10) Газета «Капитал»; «Чего бояться и от кого ждать помощи?» 27 қыркүйек,
2007жыл (8бет);
11) «Егемен Қазақстан»; Ұлттық Банк Төрағасы Әнуар Сайденовпен сұқбат,
18 желтоқсан 2007жыл;
12) «Личные деньги» журнал, №4 (24) апрель/ 2008жыл, (8-11бет);
13) «Личные деньги» журнал, №1 (21) қаңтар/ 2008жыл, (8-11бет);
14) Лаврушин «Деньги, кредит, банки», Москва 1998жыл, (198-218);
15) 27 желтоқсан 1994 жылғы «Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексі (Негізгі бөлім), өзгертулер мен толықтырулармен;
16) 30 наурыз 1995 жылғы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
17) 31 тамыз 1995 жылғы «Қазақстан Республикасының Банк және банк
қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, өзгертулер мен
толықтырулармен;
18) 23 желтоқасан 1995 жылғы «Жылжымайтын мүліктің ипотекасы туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы;
19) 30 қараша 2000 жылғы «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
20) 25 желтоқсан 1995 жылдың №2727 «Жылжымайтын мүлікті мемлекеттік
тіркеу және олармен мәміле жасау туралы» Қазақстан Республикасының
Президентінің жарлығы;
21) www.kase.kz АҚ «БТА» банкінің 2006, 2007, 2008 жж. Жылдық есебі;
22) «Қазіргі экономикалық ОРЫСША-ҚАЗАҚША түсіндірме сөздік-
анықтамалық», Алматы-2003жыл, М.Р. Насыров; С.Р.Тоқсанбай;
С.К.Құлпыбаев;С.П.Гуляева;
23) «Толық экономикалық Орысша-Қазақша СӨЗДІК», Алматы-1999жыл,
С.Р.Тоқсанбай;
24) «Қазақша-Орысша; Орысша-Қазақша оқушыларға және жоғары оқу орны
студенттеріне арналған СӨЗДІК», Алматы-2002жыл.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.......................................................3
1 НЕСИЕЛІК САЯСАТ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ МАҚСАТТАРЫНА ЖЕТУДІҢ
НЕГІЗГІ ҚҰРАЛЫ
РЕТІНДЕ
1.1 Коммерциялық банктердің несие саясатының негіздері
……....................4
1.2 ... ... ... қабілетін бағалау ………………….................15
1.3 Несиелік қабілетті және тәуекелді бағалаудағы шетел
тәжірибесі……………………………………………………………..................22
2 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕ САЯСАТЫНА ТАЛДАУ ЖҮРГІЗУ (АҚ «БТА» Банк
ТӘЖІРИБЕСІНДЕ)
2.1 Екінші ... ... ... ... ... және негізгі
көрсеткіштерін
бағалау.....................................................................
...................29
2.2 АҚ «БТА» Банкінің несие саясаты және негізгі көрсеткіштерін
талдау......................................................................
...............................................40
2.3 Несиелік мониторинг, банктің несиелік портфелінің ... ... ... және ... ... жұмыс
жасау...........................45
3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕ САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ.....................................................................
.............55
Қорытынды...................................................................
...................................... 64
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...66
Кіріспе
Коммерциялық банктердің банктік жүйенің екінші деңгейін ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалармен
кең көлемде банктік операциялар мен қаржылық қызметтерді жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасында 2009-ші жылдың 1 ... ... 37 ... деңгейлі банктер, 380 филиалдары бар, олардың ішіндегі 35
банк Алматы қаласында ... ... ... ... нарығындағы ең бір дамыған саласы
болып банк ... ... ... кезеңде экономикамыздың өсіп дамуында
банк жүйесінің ... зор. Ал ... банк ... 3/1 бөлігіне
дейінгі үлесін несиелеу операциялары алып келеді. ... да ... ... ... ... оның құрылымын талдау мен нарық
жағдайына бейімделу икемділігін талдау өте маңызды.
Өткен ... ... ... нарығында басталған дағдарыс
Қазақстанның банк секторына, сонымен бірге жалпы экономикамызға өз ... ... ... отырған тақырыптың өзектілігі – банк секторындағы 2007-
ші жылдың тамызында басталған дағдарыс әсерін ... одан шығу ... ... ... ... және ... қалпына келтіру
мүмкіндіктерін талдау болып отыр. ... ... ... ... талдау, біздің талдау пәніміз болып табылады.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаттары – коммерциялық банктің несие саясатының
мәні мен мазмұнын ашу, оның банк ... ... ... және жалпы
несие саясатын жетілдіру жолдарын талдау.
Аталған мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... ... несие саясатының құрылымы мен мағынасын нақтылау,
ашып көрсету;
• Жекелеген ... ... ... ... ... ... ... саясатының концептуалдық моделін негіздеу;
• Жалпы банк секторының дүниежүзілік нарықпен байланысын анықтау;
• Қазақстан ... ... ... ... бір бөлігі екендігін
айқындау.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі – коммерциялық банктер, ... АҚ ... банк - ... ... ... жазу ... заңдық актілер, номативтік
материалдар, статистикалық ... банк пен ... ... ... ... ... ... пайдаланылды.
1 НЕСИЕЛІК САЯСАТ КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТІҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ МАҚСАТТАРЫНА ЖЕТУДІҢ
НЕГІЗГІ ҚҰРАЛЫ
РЕТІНДЕ.
1.1 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ... ... ... ... ... несиелік қызметінің міндеттерін, оларды іске
асыру құралдары мен әдістерін, сондай-ақ несиелік процесті ... мен ... ... ... саясат несиелік механизм
көмегімен жүзеге асырылады.
Несиелік саясат – банктің несиелік жұмысын ... ... ... ... ... құжаттар жүйесін жасау шарттары.
Кең мағынасында, несиелік саясатты несие ... банк пен ... ... ... ... ... ... саясат – бұл несиелік ... ... ... ... мен ... ... саясат банктің несиелік жұмысын, оның жалпы стратегияларына
сай ұйымдастыру негізін және ... ... ... ... ... (ұйымдастыру) жасау шарттарын білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуға тиіс:
- нұсқаулық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
- несиелеудің мақсаттарын ... және ... ... ... ... мақсаттарды іске асырудың бірнеше ережелерін қамтиды;
- оны іске асыруды ... ... ... мен ... ... ... ... банктің стратегиясын, оның тәуекелді басқару
облысындағы саясаттарын ескере отырып жасалады.
Несиелік саясат ... ... ... ... ... ... ... несиенің берілуіне және несиелік портфельді басқаруға жауап ... ... ... ... ... ... мен
критерийлерін;
● несиелеу облысындағы стратегиялық шешімдер қабылдайтын
тұлғалардың басты іс-әрекеттерін;
... ... ... ... және банктегі несиелік қызметтің
сапалылығын;
● ішкі бақылау қағидаларын.
Несиелік саясат банктің ... ... ... ... ... ету үшін және несиелік қызметкерлердің
лауазымды міндеттерін анықтау үшін қажет. Несиелік саясатты іске ... бір ... ... ... ... ... тәжірибеге
енгізу мүмкін емес. Сондықтан да, жазбаша ... ... ... ... оны іске ... соған сәйкес ережелері несиелік процесті жүргізудің
негізін құрайды.
Несиелік ... банк ... ... ... ... ... ... дұрыс таңдай білуіне, сондай-ақ, несие беру
мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін бірінші реттік ... бар ... мен ... ... несиелік қабілетіне қарап «өз клиентін»
таңдаудағы біліктілігіне негізделеді. Сондай-ақ, несиелік саясат банктің
бүгінгі ... ... ... ... ... ... несиелік өнімдерін
анықталады. Мысалға, кәсіпорындарға қысқа мерзімді ... ... ... және ұзақ ... ... ... кеңейтуге, жаңартуға, техникалық жағынан қайта қаруландыруға,
ғылыми-техникалық инновацияларды енгізуге) берген қолайлы.
Несиелік саясатттың маңызды элементі ... ... ... ... ... ... ... несиелеу мүмкіндігі туралы
сұрақты шешу ... ... ... ... ... ... ... несиелік қызметкерлердің құзыретін сақтауға бақылау ... ... ... жағдайына және оның ішінде несиелерге
қойылатын жалпы бақылау).
Ішкі ... ... ... банк ... несиелеу мақсатын
қалыптастыруды және бұл мақсаттардың банктің ... ... ... ... қаншалықты сәйкес келетінін анықтауды талап
етеді. Несиелеу мақсаттары ... соң, ... ... ... ... ... саясатын және оған қоса ... мен ... ... ... стандарттар мен нұсқалықтарды жасаудың бастапқы кезеңі
аяқталуына байланысты, бұл ... ... ... ... ... ... ... Сараптаушылардың талдауы және
ұсыныстары енгізілгеннен кейін, несиелік саясат ... ... ... кеңесі, несиелік комитет) саясатты және соған сәйкес
нұсқаулықтарды бекітеді.
Несиелік ... ... ... ... кейде несиелеу бойынша
жекелеген ережелерді де ... ... ... саясатта бір қарыз
алушыға келетін лимиті анықталады. Сонымен қатар, несиелік саясатта барлық
несиелердің несиелік ... ... ... сай ... ... мүмкін.
Несиелік саясатта несиелік комитет туралы ереже де ... ... ... беру ... қорытынды жасап, несиені беруге
байланысты мәселелерді қамтиды.
Отандық банктер тәжірибесіндегі ... ... ... ... ... ... берген клинеттің өтінішін және несиелік қызметкердің несие
беру туралы қорытындысын қарайды;
- несие беру немесе одан бас тарту ... ... ... ... ... байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
- несие сомасы мен мерзімін анықтап, пайыз мөлшерлемесін бекітеді;
- несиені қайтаруды қамтамасыз ету тәсілдеріне талаптар белгілейді;
- ... ... ... ... ... ... ... берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібін бекітеді;
- банктің несиелік стратегиясын ... ... ... ... ... талдайды;
- несиелік комитеттің мәжілісінің ... қол ... ... ... ... ... саясатпен банк қызметкерлерін таныстыру, оларды соған сай
келетін ережелер мен ... ... ... ... ... негізгі элементі болып табылады.
Несиелік саясат несиелік қызметтің басты бағыттарын анықтайды.
Оларды, өз ... ... ... ... ... іске ... ... тұжырымдауға болады. Несиелік саясатта мынадай элементтер
көрсетілуге тиіс:
● несиелік қызметті ұйымдастыру;
● несиелік ... ... ... бақылау жасау;
● құзіретті бөлу ... ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша шектулер;
● несиелермен жасалатын ағымдық жұмыстардың принциптері;
● несиелер бойынша зиян шегу ... ... ... ... ... саясатты іске асыру тәсілдері мен әдістерін
белгілі бір ... яғни ... сай ... мынадай үш құжат түрінде көруге
болады:
1) несиелеу ... ... ... ... нұсқаулықтары.
Сондай-ақ аталған үш құжат ерекше бір құжатта – «Несиелік саясат
бойынша ... ету» ... ... ... ... ... ... қызметтерін нақтылайтын несиелік нұсқаулықтар мен несиелеу
стдандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарлары анықталады.
Несиелеу стандарты – бұл ... ... ... ... асыратын
барлық қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты.
Несиелеу стандартында мынадай ... ... ... ... қаржылық ақпараттарын жинау және талдау тәртібі;
● несиенің кепілхаттар және кепілдемелермен қамтамасыз етілуіне
қойылатын талаптар;
... ... және ... процесті ұйымдастыру ережелері;
● қарыз алушының несиелік қабілетін талдау тәртібі;
... ... ... ... ... айрықша түрлері бойынша ережелер (мысалға, ипотекалық
немесе тұтыну несиелері бойынша).
Барлық банктер бойынша құжаттар үлгілері ... ... ... ... ... ... туралы шарт, кепілдеме туралы шарт
және тағы ... ... ... ... ... іске асырудың жалпы
алгоритімін бекітетін кезектіліктің қадамдарын суреттеуді білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір ... ... ... ... қарыз алушы туралы қажетті ақпараттар жинау
және несиелік қабілетіне талдаудан бастап, несиелік ... және ... ... ... болар зиян процесін қамтитын несиелік процестің
барлық кезеңдері көрсетіледі.
Несиелік ... ... ... ... ... несиелеу процесін ұымдастыруға бақылау жасауға негіз ретінде
болу;
... ... ... ... ... үшін анықтама
материал және нұсқаулық ретінде болу;
... ... ... үшін ... ... ... бақылау жасау құралы;
● несиелік талдау және ... ... ... тексеруді жүзеге
асыруына негіз болатын талаптарды анықтау.
Коммерциялық банктің несиелік саясатын іске ... ... ... ... жұмысқа ерекше көңіл бөлініп және қосымша
бақылау жасалуға ... ... ... ... ... мәнін және қызметтерін, сондай-ақ
несиелік қатынастарды ... ... ... ... ... ... принциптері негізінде несиелік процесс, яғни банктік
несиелердің берілуі, пайдалануы және ... ... ... Несиелеу
принциптеріне байланысты банктік несиелердің берілуінің басты шарттары:
несиенің мақсаты және ... ... ... ... шеңберінде
қатынасу нәтижелілігі және т.б. анықталады.
Қазіргі несиелік қатынастарды ұйымдастыру ... екі ... ... - ... экономикалық тәртіптегі принциптер:
● несиенің мақсаттылығы;
● несиенің дифференциалдығы.
II топқа – несиенің мәнін ... ... ... мерзімділігі;
● несиенің қайтарымдылығы;
● несиенің төлемділігі;
● несиенің қамтамсыз етіліуі.
Қазіргі несиенің дифференциялдық принциптерінің мазмұны ... ... ... ол ... ... ... яғни ... қайтара алатын шаруашылық органдарын беріледі. Сондықтан ... ... тек ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады. Екіншіден, бұл ... ... ... ... және банктер несиелік ресурстарға деген
сұранысын оқып-үйрену барысында потенциалды қарыз ... ... және ... ... несиенің қамтамасыз етілу сипатын және
олардың банк үшін пайдалылығын, сондай-ақ қаражаттардың жұмсалу ... ала ... ... ... ... дейін іске
қосылады. Үшіншіден, несиелік қабілеттігіне байланысты ... оның ... ... вариантымен салыстырғанда қаталдау
болып табылады.
Мерзімділік – белгілі ... ... ... мәніне
негізделген несиенің ерекше бір белгісі. Ол, яғни несие берушінің қарыз
алушыға берілген ... ... бір ... ... келісілген тәртіпке сай
қайтарылуы тистілігімен қортындыланады. ... ... ... ... ... ... оның экономикалық категория ретніде басқа да
тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық категорияларынан ажыратылатын
ерекшелігімен сипатталады. Қайтарылмайтын ... ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады.
Шарушылықтың нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты несиелеудің бұл
принциптеріне ерекше мән берілген. Біріншіден, оның сақталуына ... ... ... ... ... ... ... тәуелді.
Екіншіден, бұл принципті сақтау ... ... ... ету үшін ... ... ... ... принициптері
тартылатын несиелік ресурстардың қайтарымсыз жұмсалымдарға салынуына жол
бермейді. Үшіншіден, әр жекелеген қарыз алушы үшін бұл ... ... жаңа ... ... ... ... төлемділігі – бұл несие беруші қарыз алушыға берілетін
қаражатты қайтару барысында ... ... өсіп ... Іс жүзінде ақылық несиені пайдаланғаны үшін төленетін сыйақы
(пайыз) түрінде беріледі.
Несиеге қойылатын сыйақы мөлшерлемесін несиенің бағасы деп те ... ... ... ... ... ... үшін ... мөлшерлемесі
несиеге деген сұраныс пен ұсыныс негізінде ... ... ... үшін ... мөлшерлемесін белгілеуде
ескеретін басты факторына мыналар жатады:
... ... ... ... ... ... ... белгіленген сыйақысының базалық
мөлшерлемесі;
● банкаралық несие бойынша орташа ... ... өз ... ... ... ... ... орташа сыйақы
мөлшері;
● банктің несиелік ресурстарының құрылымы тартылған (қаражаттар ... ... ... несие бағасы соғұрлым қымбат болуға тиіс);
● несиеге деген сұраныс (сұраныс аз ... ... ... да ... ... сұралатын мерзімі мен түрі, нақтырақ айтсақ, банк үшін оның
қамтамасыз етілуіне байланысты тәуекел дәрежесі;
... ақша ... ... ... ... ... соған сәйкес несие үшін төленетін сыйақы да ... ... ... ... ... құнсыздануынан банктің
ресурсын жоғалту тәуекелі артады).
Сонымен қатар, пайыз мөлшерлемесінің объективтік және ... ... ... ... да әсер ... Шын ... заңды және
жеке тұлғалардан тартатын несиелік ресурстар қаншалықты қымбатқа ... ... ... ... ... ... несие бойынша жай және күрделі сыйақы есептеу
формулалары қолданылады.
Жай ... ... ... ... түрде беріледі:
мұндағы:
i – сыйақы мөлшерлемесі;
P – қарыз қалдығы;
n – сыйақы есептелетін кезеңдегі күндер саны;
I – ... ... ... ... жай сыйақы сомасы.
Несие бойынша есептелетін күрделі сыйақыны есептеу формуласы ...... ... – несиенің бастпақы сомасы;
n – аймен берілетін несиенің ұзақтығы;
I – ... ... ... ... ... сомасы.
Егер де несиелеу мерзімі кезеңінде ... ... бір ... өткен несиелер шотына жатқызылса, онда мерзімі өткен несиелік
қарызға сыйақыны есептеу мынадай формулаға ... ...... ... қарыз бойынша есептлетін сыйақы сомасы;
g – мерзімі өткен қарыз сомасы;
Q - мерзімі өткен қарыз бойынша ... ... ... - ... берлігеннен бастап мерзімі өткен ... ... ... ... ... ... ... - несие бергеннен бастап мерзімі өткен қарыз пайда ... ... ... келесі принципі – берілетін ... ... ... ... Бұл ... ... ... негізінен несиенің
экономикалық категория ретінде шығуымен ... ... ... та ... ... бұл принцптің мазмұны толығымен өзгерген.
Бүгінде несиенің қамтамасыз етілу ретінде кепіл, кепілхат, кепілдеме,
сақтанлыру міндеттемелері ... осы ... ... ... ... тоқталайық:
Кепілге берілетін несие – бұл қарыз алушының активтерімен қамтамасыз
етілген несие. Кепілге берілетін активтер қарыз алушының иелігінде ... ... ... ... ... ... ... алушының жағдайы жақсы
болып келген жағдайларда ... ... ... де ... ... ... етудің ең тұрақты формасы ретінде мынадай
шарттарды сақтайды: біріншіден, ... ... ... ... несие
мөлшері мен пайыз мөлшерлемесін қоса алғандағы сомасын, сол ... ... ... және оны ... ... үшін ... ... анықтау қажет;
екіншіден, кепіл туралы келісім жасаған кезде, ... ... ... ... бақылап отыру қажет. Бұл айтылған жағдайлар көбіне ... да ... ... ... ... ... ... анықтаудағы нақты мәселелері
кездеседі. Сондықтан кепілге ... ... ... мынадай сипатта
болуын білу шарт:
Біріншіден, кепілге несие берілуі туралы шешім қабылдағанға ... ... ... ... ... алынатын мүліктің нарықтағы қозғалыс мүмкіндігін
үнемі тексеріп ... ... ... өтімділік дәрежесін есепке алу өте ... ... ... ... зат көп ... ... нақты ақшаға айналуға
тиісті.
Төртіншіден, кепіл туралы келісім жасасқанда, кепілдің амортизациясын
немесе моральдық тозу жақтарын ескеру ... ... ... ... ... өзінің бастапқы құнын тез жоғалтады.
Кепілхат – қарыз алушы төлеуден бас тартқан жағдайда, ... ... ... ... ... жазбаша міндеттемесін береді. Бұл жағдайда
кепілхаттың заңдылығы туралы несие ... ... ... ... ... ... құқығы туралы сұрақтың маңыздылығын ескеру
қажет. Кепілхатты ... ... ету ... ... ... берушінің тұрақтылығын алдын ала бағалап білуді талап етеді.
Кепілхат – ... ... ... ретінде мынадай түрлерге
бөлінеді:
Біріншіден, ол қамтамасыз етілген немесе қамтамасыз етілмеген болып
келеді.
Екіншіден, ол ... ... ... ... ... ... оны беруші бір қарыз алушының барлық қарызын несие берушіге төлей
алмайтындығы жағдайында төлеуге кепіл береді. Мұндағы ... ... ... ... ... ... кепілдік береді. Кепілхаттың бұл
түрлері біздің елімізде дами алған жоқ.
Үшіншіден, жеке ... ... ... Жеке ... ... серіктестерді несиелеу барысында қолданылады. Корпорациялардың
кепілхаттары басқа бір ... ... ... ... ... пайдаланылады. Бұл аталған кепілхаттар дамыған елдер тәжірибесінде кең
қолданылғанымен де, біздегі корпорациялардың беретін кепілхаттарына ... де ... ... ... өтей алатындығына сенімсіздік танытуда.
Несиелерді қамтамасыз етудің келесі бір жолы – несиелерді сақтандыру.
Бұл енді біздің тәжірибемізде кезінде ... де, оның ... ... орын алуда.
Несиелеу әдістері – несиенің берілу және қайтарылу ерекшеліктерімен
байланысты ... ... ... ... ... айналымының
шеңберінде қатынасу тәсілдері.
Реформалауға дейінгі кезеңдегі отандық банктік ... ... ... ... ... бойынша;
● айналым бойынша;
Қалдық бойынша несиелеу барысында несие қозғалыстағы (яғни, несиені
беру және қайтару) ... ... ... тығыз байланысты
болды. Ондай құндылықтарға: әр ... ... ... ... және ... ... ... бөлшектер, тауарлар
және т.б.), аяқталамған өндіріс, ... ... ... дайын өнімдер
және жөнілтілген тауарлар жатады. Қорлардың ... ... өсуі ... сұранс тудырып, ал олардың азаюы несиенің сол мөлшерде қайтарылуын
талап етті. Мұндай несиелеу ... ... ... ... болды,
өйткені, несие шаруашылық органдардың құндылықтары мен қаражаттарының орнын
жабуға бағытталады. Компенсациялық несиелер жай ... ... ... ... бұл ... ... есеп ... шотынан шегеру
жолымен жүзеге асырылады.
Айналым бойынша несиелеу (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозғалысы материалдық ... ... яғни ... түсу ... ... анықталады. Бұл несиелеу әдісінде жаңа несиенің
берілуі мен бұрын берілген несие бойынша қарыздың ... ... ... қалып отырады. Мұнда несие төлемдік сипатқа ие ... ... ... ... ... және ең ... заемдық қаражаттарға
деген қажеттілік туындаған кезде жүзеге асырылады. Сөйтіп, айналым бойынша
несиелеу әдісі ... ... ... ... ... ... ... бойынша беріліп отырылған.
Бұл жерде несиенің қайтарылуы өнімді сатудан түскен ақшалай түсімдер
есебінен банктік несиелік шотқа түсу ... ... ... ... әдіс ... рет пайдалануға жараса, ал ... ... ... беріп отыру үшін қызмет етумен ... ... ... ... ... және ... ... оның рөлі арта түсті.
Қалдық бойынша несиелеу әдісі нарықтық жағдайға өтумен ... ... ... ... ... 80-ші ... банктік
реформалаудың бірінші кезеңінің жүрісінде саны көп ... ... ... ... сол сияқты айналым ... да) ... ... бойынша ірі объектілерді тек айналым бойынша несиелеуге
өтудің объективті процесі аяқталады. Мұнда айналым бойынша несиелеу ... мен ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
мұндай формаға іс жүзінде шарушалықтың барлық салалары өткізілді. Қазіргі
жағдайда мұндай тәртіпте өнеркәсіптік, ... ... ауыл ... және ... ... ... қазіргі банктік тәжірибеде несиелеу әжісінің үш түрі
қарастырылады:
● айналым бойынша ... ... ... ... ... ... айналым-қылдықтық;
Айналым бойынша несиелеу барысында несие несиелеу ... ... ... ... ... қарыз алушының шығындарын
оның ресурсы босағанға дейін аванстайды. Несиеге деген ... ... ... ... ... ... ... бұл
қажеттіліктің азаюына байланысты несие қайтарылады. Бұл әдіс негізінен
несиенің қозғалысымен ... ... ... ... ... үздіксіз қамтамасыз ететін, яғни үздіксіз ... ... ... табылады.
Қалдық бойынша несиелеу барысында несиеге деген қажеттілік тауарлы-
материалды ... және ... ... ... ... ... ... қажетті құндылықтарды өзінің ... ... ... алуы ... және содан соң оларды қамтамасыз ете отырып,
банктен несие алуға өтініш жасайды, сондай-ақ ... ... ... бұл ... ... құндылықтардың қалдықтарын есепке ала
отырып, компенсациялау тәжірибесінде беріледі, ал ... ... алу ... ... үшін ... ... бойынша несиелеуде,
несиелеу объектісінің ... ... ... ал ... бойынша
несиелеуде, несиелеу объектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық ... ... іс ... ... ... ... ... Мұндағы бірінші кезеңде,
несиеге деген қажеттіліктің туындауына байланысты несие берілсе, ал ... ... ... ... ... ... Бірінші кезеңде несие тауарлы-
материалды құндылықтарды кепілге алып, шығындар ... ... ... клиенттің банк алдындағы мерзімді міндеттемелері негізінде
өтеледі.
Шетелдік банктік тәжірибеде несиелеудің ... екі ... ... әдіс бойынша несиені беру туралы мәселе әр алған сайын қарапайым
тәртәіппен ... ... ... ... белгілі бір мақсатты
қажеттілікті қанағаттандыруға беріледі. Бұл әдіс ... ... ... яғни ... ... беру ... қолданылады.
Екінші әдіс барысында несиелер қарыз алушы үшін ... ... ... ... шегі ... ... Бұл ... шегі оларға
белгілі бір мерзім аралығында төлем құжаттарын банкке ... ... ... ... ... ... ... мұнадай формасын несиелік жиені ашу деп атайды.
Несиелік желі – келісілген ... ... ... бір ... ... ... несие беріп отыратындығы заңдастырылған, яғни банктің қарыз
алушының арасында жасалған несиелік ... ... кез ... ... ... төлеуге болады. Несиелік желі көбіне бір ... ... ... ... одан да ... мерзімге ашыдуы мүмкін. Клиент банктен
несиелік желі мерзімінің кез келген уақытында қосымша келіссөздер жүргізбей-
ақ және ... ... ... ... ала алады. Бірақ банк қарыз
алушының қаржылық жағдайының нашарлығынын байқап ... ... ... ... ... ... ... сақталады. Бекітілген тәртіп
бойынша, ... желі ... ... ... және ... ресурстары бар
клиенттерге ашылады. Клиенттің өтініші бойынша несиелеу шегі қайта қаралуы
мүмкін.
Несиелік желінің ... және ... ... ... ... желі ... ... несиені беріп және ... ... банк пен ... ... қарым-қатынас аяқталады.
Жаңартылатын несиелік желі барысында (револьверлік) несие автоматты ... ... ... ... беріледі және өтеледі. Несиелік желі,
сол ... ... да ... ... Мұндай мақсатты несиелік желі
клиенттің бір келісімшарт төңірегінде белгілі бір тауарларды жабдықтауды
төлеуі үшін ... ... желі ... ... ... ... ... ірі объектінің айналымы бойынша несиелеу әдісіне көбірек ұқсатығы ... ... та ... ... айырмашылықтар бар. Сөйтіп, шетелдік
банктер несиелік желіні тек бірінші класстық қарыз алушыларға ғана ... ... ... банктерде ондай клиенттерді бөліп жатпайды. Сонымен
қатар, несиелеу шегін анықтау ... де әр ... сол ... ... ... ... ... Бізде ол біршама маңызды. Мұндай
кемшіліктер жаңа коммерциялық құрылымдарға несиелік желі ашуға ... та, ... ... ... ... ... - әр жекелеген
несиелерді беру барысында қарапайым көзқараста болу болып табылады.
Несиелік тәуекелді басқару
Кез келген банктің ... ... ... ... ... яғни оның қайтарымдылық дәрежесіне тікелей байланысты. Несиенің
уақытылы қайтарылмауы банктің зиян шегуіне ... ... ... несиелік тәуекелді басқару шараларымен уақытылы айналысып отыруға
тиіс.
Несиелік тәуекел – ... ... ... ... ... ... немесе оған есептелінген сыйақысын өз уақытында ... ... ... зиян ... ... тәуекелді басқару жүйесінің негізгі ... ... ... ... лимиттер белгілеу;
● несиелік ұсынысты бағалау және ... ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты несиелерге рейтинг қою және
белгіленген лимиттермен салыстыру;
● несиелер бойынша мүмкін болар зияндарды ... ала ... ... анықтау;
● несиелік шешімдерді қабылдау ... ... бөлу – ... ... ... ... портфельді басқару;
● проблемалық несиелерді қалпына келтіру.
Кез келген ... ... ... мөлшер шегінде (лимит) беріледі.
Несиенің мөлшерін банк мекемесі қарыз алушымен бірлесе ... ... ... ... ... ... шығындарды, өндіріс көлемі
мен өнімнің өтімділігін, ауыл ... ... оның ... ... және
басқа да шығындарды ескере отырып анықтайды.
Қарыз алушыға берілетін несиенің мөлшері әр ... ... ... ... ... қарыз алушыға берілетін несие ... ... ... ... байланысты. Бірақ та бұл өтініштегі несие
мөлшері несиені қайтарудағы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Екіншіден, несиенің мөлшері экономикалық жағдайларға байланысты,
соның ішінде:
● қарыз алушының төлем ... ... ... ... ... ... ... тауарлы-материалды бағалар қорына
және олардың өтімділік дәрежесіне;
● маржа деңгейіне;
... ... ... және ... ... ... ... банкет бар ресурс көлеміне және т.б.
Несиелерді авторизауиялау – несиелік ... ... ... ... және ... ... білдіреді.
Несиелік мониторинг – несие бойынша мәселе ... ... ... ... ... ... ... қадағалап отыруға байланысты
шаралар жүйесі болып табылады.
Несиелік портфельді ... – бұл банк ... ... ... ... ... барлығын айқындауды және олардың ең ... ... ... ... ететін жоғарғы жетекшілері қызметі болып табылады.
Несиелік портфельді ... іске ... ... алғы ... ... ... ... мен олардың топтары үшін несиелеудің ішкі
банктік лимитің белгілеу;
... ... ... болатын, жекелеген қарыз
алушылардың тәуекел деңгейін көрсететін несиелік тәуекелді талдау
формасын жасау;
● әр түрлі салалар бойынша несиелеуді диверсификациялау;
... ... ... бар ең ... ... ... ... тәуекел деңгейі бар салаларға қатысты несиелік саясатты
қатандату;
... баға ... ... ... ... ... – несиелік портфельді құруға ... ... ... және ұзақ ... өміршеңдік қабілетті
жақсарту үшін пайдаланылатын басты тәсіл.
Проблемалық несиелерге:
● несиелік келісімшартта ... ... ... ... және ... ... берілген несиелер;
● сақтандыру, кепілхат ... ... ... ... ... ... компанияларының, кепілхатты және кепілдеме
берушілердің банк алдындағы міндеттемелері орындалмағандар;
● несиелерге есептелетін пайыздың несиелік келісімшартта көрсетілген
күннен 30 күн ... ... ... ... ... ... несиелерге қарсы шараларға мыналар жатады:
- қарыз алушының қызметін қайта құру;
- несиені қайтару кестесін өзгерту;
- пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін өзгерту.
Несие үшін ... ... ... ...... ... Оның ... жалпы жағдайда тартылған ресурстарға төлем
мен сыйақы маржасының қосындысынан құралады.
1.2 ... ... ... ҚАБІЛЕТІН БАҒАЛАУ
Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау
әдістеріне де ... Айта кету ... ... ... ... – бұл ... банк ... өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде саудының қайтарылмай ... ... ... ... ... іс ... байланысты
болып келеді. Сондықтан да, банк несиесінің берілуі алдын ала ықпал ететін
факторларды оқып-үйрену ... ... ... оқып ... ... ... несиелік қабілеті – бұл қарыз алушының өзінің қарыздық
міндеттемелері бойынша толық және уақытылы есеп айырысу қабілетті.
Қарыз ... ... ... оның ... қабілетінен бір
айырмашылығы – онда өткен кезеңдегі немесе қандай да бір ... ... ... ал ... ... ... өтеу
қабілетін болжайды. өткен уақыттардағы қарыз ... ... ... ... ... ... ... барысында
иек артатын ең бір формальды ... ... ... Егер де ... ... ... қарызы болып, ал балансы ... және ... ... ... ... онда ... ... өткен уақыттағы
төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі туралы
қорытынды үшін негіз ... ... ... қабілеті бар клиенттер
банкке, жабдықтаушыларға, бюджетке ұзақ ... ... ... ... ... ... ... нақты қарыз алушыға
беретін нақты несиесімен байланысты қарапайым (жеке) ... ... ... ... ... ... бағалау және несиелік
операцияларға байланысты мүмкін болар ... ... алу ... ... ... ... және пайда табуға мүмкіндік береді.
Әлемдік және отандық банктік тәжрибе ... ... ... мынадай критерийлерін бөліп ... ... ... ... ... алу ... ... қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу ... ... ... несиенің қамтамасыз етілуі, несиелік мәміле жасалатын ... ... ... қызметінің заңдылық негізі, банк стандарты мен
қадағалау ұйымдарына несиенің сипатының дәл келуі).
Қарыз ... ... деп оның ... ... ... ... және
менеджерлерінің беделі, қарызды қайтарудағы жауапкершілігі және ... ... ... ... сай келуі түсіндіріледі.
Қарыз алушының заңды тұлға ретіндегі беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... ... ... салалық көрсеткіштерге
сай келуінен, оның ... ... оның ... сатып алушылары, несие берушілері) іскерлік ... ... ... ... ... кәсіби жарамдылығына
(білімі, жұмыс ... ... ... жеке ... ... жағдайына, оның басқаратын құрылымы мен банк арасындағы қарым-
қатынастар нәтижесіне байланысты негізделеді.
Қаражатты қарызға алу қабілеті ... ... ... ... ... ... қол қоюға немесе ... ... ... яғни ... ... фирманың өкілдерінде белгілі бір
өкілеттіктерінің болуын ... ... ... оның ... қабілетінің біршама маңызды
критерийі болып саналады. Оны бағалауда ... екі ... ... ... оның ... яғни ... банктің тарапынан жарғылық қордың
(акционерлік капиталдың) ең төменгі мөлшеріне қойылатын талабы және
қаржы ... ... ... ... ... ... меншікті капиталды жұмсау дәрежесі, яғни
ол банк пен ... ... ... ... бөлінуін
куәландырады. Қаншалықты меншікті капитал жұмсамалы көбірек болса,
соғұрлым қарыз ... ... ... ... ететін
факторларды қадағалап отыруға мүмкіндік туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі – қарыз алушының активтерінің құны ... ... ... ... ... екінші қосымша көздердің
(кепіл, кепілхат,кепілдеме, сақтандыру қағаздарының) болуы. Мұндағы қосымша
көздер қарыз алушының басына қаржылық киындықтар туу ... ... ... ... ... ... кепілдік береді.
Кепілдік сапасы, кепілхат ... ... мен ... тұрақты
болуы, қарыз алушының ақшалай қаражатының жеткіліксіздігі жағдайында аса
маңызды.
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... саяси факторлар
жатады. Бұл жағдай банктің ... ... ... ... ...... бұл мынадай сұрақтарды ескереді:
Қарыз алушының қызмет етуі және ... ... ... ... ... және ... ... бар ма? Заңдардағы күтілетін өзгерістер
(мысалы: салық заңы) қарыз алушының ... ... ... ... Несиелік өтініште көрсетілген қарыз алушы және ... ... ... несиелік саясаты туралы құжатта белгіленген ... сол ... ... ... бақылап отырып, банктік
қадағалау ұйымдарының стандарттарына қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен, банк ... ... ... ... ... қабілетті бағалау тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
● іскерлік тәуекелді бағалау;
... ... ... алушының қаржылық тұрақтылығын бағалау;
● қаржылық коэффициенттерді бағалау;
● ақша ... ... ... ... туралы ақпарат жинактау;
● орналасқан жеріне бару арқылы қарыз алушының жұмысын қадағалап
отыру.
Отандық банктік тәжірибеде қарыз ... ... ... басты факторға оның қаржылық жағдайы жатады. Ол қарыз алушының
қызметін көрсететін көрсеткіш ретінде қызмет ете ... ... ... ... ... және ... ... сондай-ақ
пайданы алу, бөлу және тиімді пайдаланумен сипатталады.
Қарыз алушы кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштері
Қарыз алушының кәсіпорынның несиелік қабілетін ... оның ... баға ... сипттайды. Қаржылық жағдайына баға беруде клиенттің
қаржылық құжаттары қолданылады.
Қарыз ... ... ... ... оның мынадай төлем
қабілетіне байланысты:
1) ... ... ... төлем талаптарын уақытылы қанағаттандыру;
2) несиені қайтару;
3) жұмыскерлер мен ... ... ... ... ... және ... ... алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... және кең
көлемде жасалады. Қарыз алушының ... ... ... үшін оның
тиімділігін, төлем қабілеттілігін, шаруашылық-қаржылық қызметін жан-жақты
бағалауға мүмкіндік беретін ... ... ... көптеген
әдістемелер қолданылады. ҚР-да ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... Банк Директорының 27 қыркүйек 1994
ж. мәжілісінде №26 ... ... ... ... ... ... талдауына байланысты банктердің әдістемелік нұсқауы», сондай-ақ
АҚШ-та және басқа да елдерде пайдаланылатын әдістемелер де біршама танымал.
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық ... ... үшін ... көздер
ретінде Қаржы министрлігі бекіткен мынадай жылдық бухгалтерлік ... ... ... ... ... (№1 ... ... нәтижелері
және оларды пайдалану туралы есебі» (№2 форма); Кәсіпорын балансы қосымша
бет (№3 форма); ... ... ... есеп ... ... ... қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы есебі» (№1-Ф –
мерзімді - тоқсандық формалары) және «Кәсіпорынның ... ... ... ... ... шығындары туралы есебі» (№5-з – мерзімді
– тоқсандық – жылдық формалары).
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... пайдаланылады (1 – кесте):
1-кесте
Қарыз алушы заңды тұлғаның несие қабілеттігін
бағалау
бағалау көрсеткіштері
|№ | ... ... | ... ... |
| | | |
| |1 |2 |
| ... өтімділік ... ... ... |
|1 ... ... |
| | ... ...... |
|2 ... ... ... |ағымдағы міндеттеме |
| | ... ... ... |
|3 ... рентабельдігі | |
| | ... ... ... ... |
|4 ... сауда |өнімді сатудан түскен түсім |
| ... ... мен ... |Пайда/ негізгі құралдар + |
|5 ... тыс ... ... тыс активтер |
| ... | |
| | | |
| ... ... ... |Пайда/ меншікті капитал |
|6 | | |
| ... ... ... |Пайда/ ұзақ мерзімді ... және |
|7 ... ... |
| | ... ... ... |
|8 |Қаржы тұтқасы коэффиценті ... |
| ... ... өтеу ... ... ... |
|9 |коэффициенті ... ...... |
| | ... ... ... |
| ... қызмет ету коэффициенті |Пайда/қарыз бойынша шығындар |
|10 | | |
| | | ... |Қор ... ... ... ... активтер |
Дерек сөзі: Мақаш с.б. «Коммерциялық
банктер операциялары», ... 2004 ... ... ішінде аса көңіл аударатын бұл баланс
өтімділігіне байланысты көрсеткіштер.
Өтімділік деп ... ... ... түрлері бойынша өз
міндеттемесін орындай алу қабілетін түсіндіреді. Өтімділік жалпы қарыз ... ... ... ... ... ... ... көлеміне
байланысты болып келеді. Баланс өтімділігі актив баптарындағы ... ... ... ... ... қаражаттарды,
пассив баптарындағы төлеу мерзіміне қарай топтастырылған міндеттемелермен
салыстыру арқылы ... ... ... ... ... ... үш топқа
бөлінеді:
1) ақшалай қаражаттар (есеп айырысу ... және ... ... ... ... ... ... басқа да ақшалай қаражаттар;
арнайы қорлардың қаражаттары; күрделі ... ... ... ... жеңіл іске асатын талаптар (төлейтін мерзімі жетпеген, жөнелтілген
тауарлар және ... ... ... есеп ... ... ... ... қаржылай көмек ретінде
берілген қаражаттар бойынша есеп ... банк ... ... ... ... берілген несиелер бойынша жұмысшыларымен
және қызметкерлерімен есеп айырысу). Жеңіл іске асатын талаптар қатарына
мерзімінде төленбеген жөнелтілген ... мен ... ... есеп ... құрамында үш айға дейінгі қарыздар есепке
алынбайды. Мұнда «өзінің жүйесіндегі кәсіпорындармен ... ... ... ... қаражаттар бойынша есеп айырысу» бабында ... үш ай ... ... ... ... алынады.
3) жеңіл іске асатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан ... ... ... ... ... өндірсітік қорлар; аяқталмаған
өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; дайын өнім; ... да ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты өтімділік
коэффициентінің ... ... мәні 1,2 мен 1,5 ... ... ... 1-ден ... болуы жарамайды. Өтімділік коэффициенті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды босатуын ... ... бұл ... мәні ... ... ... алушы тұрақты келеді.
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. Алашақтар ... ... ... ... ... ... әсер ... баға беруге және
сондай-ақ жүргізілген несиелік саясаттың нәтижелілігін бағалауға ... ... ... ... ... ... ... қажет:
● қызметінің көлемі (қаншалықты өндіріс және өнімді сату көлемі үлкен
болса, соғұрлым ... ... қоры көп ... ... және ... ... (өнімге сұраныс және оны сатудан түсетін
төлемдердің жылдамдылығы);
● өндіріс ... ... ... ... көлемі);
● материалды қорын жаңарту үшін қажетті уақыт (өтімді қаражаттардың
айналысы);
... ... ... ... ... ықпал етушілерге мыналар
жатады:
● ағымдағы қызмет зияндары;
● өткен жылдары және төтенше оқиғалардың нәтижесінде болған ... ... ... ... ... күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны ... ... Егер де ол ... ... активтерінің жұмыс тиімділігі азаяды. Өтімді қаражаттардың артық
болу ... ... ... жұмсалымдары кеңейтпей-ақ ... ... ... ... ... жинақталып қалуы.
Жеке тұлғаның несиелік қабілетін бағалау
Жеке тұлғаның ... ... ... ... әр банкте әр түрлі
қалыптасқан.
Жеке тұлғаның несие қабілеттігін ... ... өте ... ... ... ... неғұрлым мұқият талданса, соғұрлым несиенің
сапасы жоғары болады.
Қарыз алушының төлем қабілетін ... үшін ... ... ... ... жеке ... қабілетін
бағалау көрсеткіштері
|№ | ... ... | ... ... |
| | 1 | 2 |
| | ... қарыз төлемінің |Несиенің мөлшері/ несиенің |
|1 ... ... ... ... |
| ... ... ... |Несиенің мөлшері*сыйақы |
|2 ... ... ... ... |мөлшерлемесі/ 12ай |
| | ... ... және ... | |
|3 ... ... ... ... + СМАТ |
| | | |
| ... ... ... | |
| | | ... ...... және |
|4 ... табыс (ТТ) ... да ... |
| | | ... ... ... 35- |
|5 ... несиелік қабілеті (НҚҚ) |45% -дан төмен болмауы тиіс) ... ... ... С.Б. ... ... операциялары», Алматы 2004
(187-бет).
Мысалы: М.Е. Естаев деген азамат 360 000 ... ... ... 36 айға, 18% жылдық сыйақы мөлшерлемесінде сұрап отыр ... ... таза ... – 18 000 ... және кепілге жылжымайтын мүлік қояды.
Жоғарыдағы кестедегі көрсеткіштер көмегімен қарыз алушы
М.Е. Естаевтың төлем қабілетін былай бағалаймыз:
Сонымен, қарыз алушымыз ... ... яғни оған ... ... Енді ... кепілге қоятын затын бағалауға арналады. Айталық, ... ... 2 ... пәтер ұсынылады. Оның нарықтық (салыстырмалы)құны
1 500 000 теңге тұрады. Банк тарапынан ... ... ... ... құны ... ... банк тәжірибесінде кепіл құны
пәтердің бағалау ... 70% -нан ... ... Ол үшін ... ... Пәтердің тозу коэффициенті = Пәтердің нарықтық құны* 3% ... = ... ... ... ... пәтердің бағасының төмендеу тәуекелі = Пәтердің ... 15% ... ... = ... = 225000 ... ... бағалау құны = Пәтердің нарықтық құны – Пәтердің тозу
коэффициенті – ... ... ... ... = 1500000 – 45000 ... = 1230000 ... Пәтердің кепіл құны = Пәтердің бағалау құны *60% = ... Бқл ... ... ... ... ... етілу
дәрежесін сипаттайды.
1.3 НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТТІ ЖӘНЕ ТӘУЕКЕЛДІ БАҒАЛАУДАҒЫ
ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІ
Шет елде клиенттердің несиелік қабілеті туралы ақпараттар ... және олар ... ... ... ... фирмалар немесе
агенттіктер жұмыс жасайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... фирма «Дан энд Брэд форд» 3 млн. жуық
АҚШ-тығ, Канаданың, Данияның фирмалары туралы ... ... ... және ... ... ... ... банктердің зиянға ұшырауының өсуіне біршама әсер
ететін факторларға жасалған талдау, батыстың банкирлеріне мынадай ... ... ... ... ... мәліметтеріне сәйкес,
несиелер бойынша банктердің зиян ... ... ... 67% - ... ал 33% -ы ... ... ... тиеді (3 – кесте):
3-кесте
Несиелеу барысындағы
банктің зиян шегуіне
әкелетін ... | | | ... ... |67% ... ... |33% ... ... ... |22% ... ... |12% |
|Несиеге деген өтінішті оқып үйрену|21% |Кредиторлық қарызды |11% ... ... ... ... ... талап етуі | ... ала ... ... кеш |18% ... ... |6% |
|көңіл бөлуі және ... | ... | ... ... | | | ... ... | | | ... етудің сапасының |5% ... ... |4% ... | | | ... ... Мақыш С.Б. «Коммерциялық
банктер операциялары», Алматы 2004 ... ... зиян ... ... ... ... факторлар қатарында
бірінші орында компаниялардың банкроттығының тұруы тегін емес. Банктің кез
келген ... ... ... факторларды басынан кешуі мүмкін. Сондықтан
қарыз алушының несиелік қабілетін ... ... банк ... ... оның қаржылық жағдайын толық анықтап ... ... ... ... ... ... ... ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы өзгерістер
мен бәсекеге төселе алмауы, өз мүмкіндіктерінің шамадан тыс ... ... ... жоқтығына қарамастан компанияның жылдам кеңеюі,
акционерлік капиталдың жетіспеушілігі және заемдық ... ... ... ... ... ұшырауын куәландыратын белгілерге: шоттағы
айналым қаражаттарының ... ... ... ... несиелер
бойынша төлемдердің уақытын созуын өтінуі (екінші рет мерзімі ұзартылғаннан
кейін несие проблемалық несиелер қатарына ... және ... ... қамтамасыз ету құнына, барлық несиелік құжаттардың
дұрыстығына байланысты несиелерді ... ... ... ... ең ... ... бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
• ең жоғарғы тәуекелі бар несиелер;
• шектеулі тәуекелі бар несиелер;
• ережеден шығу барысында ... ... ... емес ... ... ... ... тәуекелдер үшін, ... ... ... белгіленеді.
Несиелік тәуекелдерді төмендетудің ең басты тәсіліне – потенциялды
қарыз алушыларды таңдау жатады. Қарыз алушының қаржылық ... ... оның ... ... ... ... ... байланысты сенімділігін
бағалауда көптеген әдістер қолданылуда.
Шетелдік банктердің тәжірибесінде ... ... ... ... ... несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға кандидатты бағалау жүйесінде ағылшынның клирингтік
банктерінде ... ... ... ... ... PARSER ... әдістерін жатқызуға болады.
PARSER:
P – Person – потенциалды қарыз алушы туралы ақпарат, оның ... – Amount – ... ... ... ......... қайтару мүмкіндігі;
S – Security – қамтамасыз ету құралы;
E – Expediency – несиенің мақсаттылығы;
R – Remuneration – ... беру ... үшін ... ... – Character – қарыз алушының беделі;
A – Ability – қарыз алушының бизнесін бағалау;
M – Means – ... ... ... ... – Purpose – ... ... – Amount – ... сомасының;
R – Repayment – несиені қайтару мүмкіндігі;
I – Insurance – несиелік тәуекелден сақтандыру ... ... ... ... қарыз алушыларды дұрыс
таңдай білуде «алты Си ережесі» қоданылады:
... ... ... ... capacity (қаржылық мүмкіндігі);
● cash ... ... ... ... етуі);
● conditions (жалпы экономикалық жағдай);
● control (бақылау).
Қарыз алушының ... бұл оның ... ... ... өтеуге дайындығын білдіреді.
Қарыз алушының қаржылық ... оның ... ... ... Ол оның ... мен ... және ... алдағы
уақыттардағы өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының алған несиені ... ... ... ... ақшалар тасқыны;
2. Активтерді сату;
3. Қаржыларды тарту.
Көрсетілген көздердің кез ... ... ... арналған
қаражаттың қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. Бірақта банктер несиені
қайтарудың негізгі көзі ретінде ... ... ... ... ... ... сату ... алушының балансын нашарлатып жіберуі мүмкін
деп санаса, ал ... ... ... ... ... ... позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақшалардың жетіспеуі қарыз алушының қаржылық жағдайының
нашарлығын сипаттайтын басты ... ... ... ... ... ... ... анықталады:
Нақты ақшалар = Таза пайда + Амортизация тасқыны +
+ Кредиторлық ...... қоры және ... ... ... артықшылығы – оның көмегімен несиелік қызметкер қарыз
алушының менеджерлерінің ... және ... сол ... ... ... ... ... жағдайын анықтай алады.
Қамтамасыз етуі. Сондай-ақ банк қарыздың қамтамасыз етілуі, яғни ... ... және ... ... ... ... ... мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген өтінішті қарау барысында ... шарт ... ... ... ... және оның банк ... сол
сияқты қарыз алушының жағдайына тигізер ықпалын сипаттайтын экономикалық
конъюктуралық жағдай, бәсекелестердің болуы, ... баға және ... ... ... ... қабілетін бағалаудағы соңғы факторға
бақылау жатады. Мұнда өзгерген заңдылықтар, құқықтар, экономикалық және
саяси жағдайлардың қарыз ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап іздейді.
Әлемдік банктік тәжірибеде бағалаудың мынадай көрсеткіштер
қолданылады:
1. ... ... ... k1 – ... ... зияндар / Несие бойынша қарыздың орташа сомасы;
ә) k2 = Несие бойынша зияндар / Несиелердің жалпы сомасы.
Екі коэффициент те (k1 және k2) ... ... ... үшін ... ... ... деңгейі Солтүстік Американың
банктері үшін 0,5 – 1,0%, ал k2-кі 0,7 – 1,5%. ... ... ... қарыздар бар болса) k1 коэффициентінің деңгейі 1,5 ... ... ... 1980 ... басы мен ... ... ... сферасындағы дағдарысқа байланысты ипотекалық ... ... ... ... ... мәні 1%-ға жуық ... Ал
қазіргі кезде американдық банктерде k1 шамамен 0,45 – 0,6%-ды құрайды.
1. Тәуекелге, шағылған маржа (RAM) =
Таза ... ...... бойынша зиян
=
Активтер
Тәуекелге шағылған маржа (RAM – risk adjusted margin), бұл несиелік
тәуекелге ... ... ... ... (GIM – gross interest ... ... ... нормалар қатарына RAM көрсеткіші болмағанымен
де шетелдік банктер оны несиелік тәуекел деңгейін ... ... Бұл ... ... ... оның ... ... 3-3,5
%-ды куәләндырады.
Таза пайыздық табыс (NII)
Таза пайыздық маржа =
(NIM) Активтер
Таза ... ... + ... да
табыстар
Жалпы пайыздық =
Маржа (GIM) ... ... ... / ... жалпы сомасы,
3. Бір қарыз алушыға келетін несие / ... ... ... ... тәжірибеде банктердің бір қарыз алушыға келетін
несиенің сомасы банктің меншікті ... 25% ... ... Бұл ... ... ... білдіреді.
4. Банкпен тығыз байланысты қарыз ... ... ... ... ... капиталы.
Банкпен тығыз байланысты қарыз алушыларға банктің құрылтайшыларын,
директорларын, акционерлерін және банкпен тікелей байланыста болып, ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Несиелерді сапасын қарай топтау және талдаудың маңызы бар. Несиенің
сапасы деп сол несиеге тиісті несиелік тәуекелдің дәрежесі ... ... ... деңгейіне кері пропорционал (несие сапасы
қаншалықты жоғары болса, соғұрлым оның қайтарылуы ... және ... ... Бұл ... ... ... көрсеткіштерінен несие
сапасының немесе банктің несиелік портфелінің көрсеткіштерінің ... бұл ... ... ... ... анықталатын нақты шамасында.
Несиенің сапасының категорияларына байланысты несиелік портфель құрылымын
және несиенің әр ... ... ... ... ... және ... проблемалық, мерзімі өткен, үмітсіз несиелерді біле ... ... ... ... ... төмендетуге бағытталатын шаралар
қатарына жүзеге асыруға мүмкіндікке қол жеткізеді.
Несиелік тәуекелді басқару, реттеудің ... ... ... несиелік портфельді диверсификациялау;
• қарыз алушының төлем қабілетін алдын ала талдау;
• несиелік тәуекелді жабуға арналған ... ... ... ... оңтайлы (банк үшін) құрылымын талдау және қолдау;
• несиелердің қамтамасыз етілуін және олардың мақсатты пайдалануын талап
ету.
Несиелердің қайтарылмауынан зиян шегу – кез ... банк ... ... ... ... ... жою мүмкін емес, бірақ ең төменгі
мөлшерге жеткізуге ... ... ... банктерде проблемалық
несиелердің пайда болу себептерін айқындауға ... сол ... ... болуын болжайтын толық жүйе жұмыс жасайды. Бұл ... ... ... ... ... әсер ... ... байланысты және
байланысты емес факторлар келтіріледі. Бірінші факторларға несиелік
процеспен байланысты, яғни ... ... ... ... және ... талдауды қамтитын барлық аспектілері жатады. ... ... ... ... және ... ... жатады.
Американдық банктік тәжірибе несиелік процесті проблемалық несиелерді
анықтауда 25 белгіні қолданады:
Қарыз алушының тарихына байланысты белгілер:
• Таяу арадағы қарыз алушының қаржылай ... ... ... туралы ақпараттардағы алшақтық және қарама-қайшылық.
Қарыз алушының жетекшілері мен басқармасына қатысты белгілер:
• Қарыз алушының ... ... ... моральдық сапасының төмендігі;
• Серіктестер арасында, компанияны иеленушілер, отбасы мүшелері арасындағы
билік үшін күрестің болуы;
• Басшылардың жиі ... ... ... ... ... ... басшысының несиелік процесті жеделдетуге банк
қызметкерлеріне қысым ... ... ... ... ... ... көрсететін «белгілері»:
• Қарыз алушының жабдықтаушылары мен сатып алушылар ортасының өзгеріссіз
болуы;
• Қарыз алушының өз алашақтарына жасайтын бақылауының әлсіздігі;
• Қарыз ... ... сол ... проблемалық салаға жатуы;
• Балансты жүргізудің қысқаруы, яғни ... және ... ... ... ... ... ... Қарыз алушының несиені сұраудағы нақты мақсаты болмауы;
• Қарыз ... ... ... анық ... ... ... өтеудегі резервтік көздерінің болмауы;
• Несие берілетін мақсатына қарыз алушы ... ... ... ... ... несиелік өтінішінің негізсіздігі;
• Қарыз алушы несиені акционерлік капиталын кепілге бере отырып сұрауы;
... ең ... ... ... айналыс аумағына бағытталуы;
• Несиенің қайтару мерзімі жеткілікті негізделмеуі.
Белгіленген ... ... ... ... ... ... қызметі туралы есеп беру ... ... Банк ... ... ... нормалардан ауытқуы;
• Несиелеу шартының қайта қаралуы; несиенің қайтарылуы схемасындағы
өзгерістер; несиенің ... ... созу ... ... ... Қарыз алушының шаруашылық-қаржылай көрсеткіштерінің жоспардағыдан немесе
күтілетін көрсеткіштерден ауытқыуы;
• Қарыз алушының есеп және бақылау жүйесіндегі ауытқуы.
Бұл ... ... ... ... ... мерзімі өткен
несиелердің алдын алуға немесе олардың пайда болуын анықтап ... ... Егер де банк ... ... ... ... онда
несиелердің өтелуіне бағытталатын әрекет ету ... ... ... ... ... әлі де ... өз ... бойынша жауап
беру қабілетін жоғалтпаған жағдайда банк несиелік ... ... ... қарастырады.
Жаңа шарт несиені қайтару кестесіне бағытталып, банк пен ... ... ... мақсат – проблемалық несиелерді жою ... ... ... қарайды. Сонымен қатар, американдық коммерциялық
банктердің күмәнді несиелерді анықтау және жою ... әр ... ... ... банк және ... алушыға нағыз серіктестер ретінде
әрекет етеді. Олар жаңаша келісім ... ... ... алушыға несиені
өтеудегі мерзімінің кешіктіріліуне мүмкіндік беріледі.
Егер қоысмша жасалған келісім нәтиже бермесе, яғни ... ... ... ... және ... өтелуіне көз жеткізу ... онда банк ... ...... етілген мүлікті сатуға
көшеді. Қамтамасыз етілген мүлікті сату – бұл несиенің ... ... ... ... ... ол ... ... ақшаға айналдыру
процесін білдіреді. Қамтамасыз етілген мүлікті аукцион және ... ... сату ... нарық жағдайын сәйкес ауытқуы мүмкін.
Бұл жерде оны бағалау нарықтық ... ... ... ... Егер ... ету құралы, проблемалық несиені қайтаруға
толық мүмкіндік бермесе, үшінші кезең – ... сот ... ... ... Сот ... ... ... міндеттемелері бойынша жауап беруін
талап ету туралы шешім шығарады. Сот ... ... ... ... ... ... мен активтері арқылы несиені қайтаруға болатынына
көмектеседі.
Сот шешеімінің орындалуын банк әр ... ... ... ... ... Бұл ... ... жұмыс жасаудың төртінші кезеңі болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары мынадай:
1. Борышқорлың ... ... ... сот ... орындалу жолында
қарызды қайтару.
2. Тіркелген мүлікті ... ... ... ... ... ... үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына тыйым салу.
4. Банкке тұрақсыз борышқордың мүлкін басқарушы тұлға ... ... ... ... ... банк ... нәтижесі
борышқордың банкроттығы болып табылады. Бұл ... ... ... – бұл
күмәнді несиелерге қолданылатын шешім құралы.
2 ТАРАУ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ НЕСИЕ САЯСАТЫНА ТАЛДАУ ЖҮРГІЗУ (АҚ «БТА»
Банк ТӘЖІРИБЕСІНДЕ)
2.1 ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... несие саясаты нарықтық қатынастар жағдайында
несие беру тәжірибесін ... банк ... ... ... ... ... шығындарын жоюы мақсатында жасалады.
Коммерциялық банктер несие саясатының жалпы қағидаларын (меморандум)
әзірлеп-жасайды, оның басты мақсатын және несие берудің ... ... ... тәуекелге жол бермеуге, сапалы несие қоржынын
қалыптастыруға мүдделілік танытады.
Несиелік саясат банктің несиелік қызметінің ... ... ... ... мен әдістерін, сондай-ақ несиелік процесті ұйымдастыру
принциптері мен тәртібін белгілейді. Несиелік ... ... ... ... ... саясат – банктің несиелік жұмысын ұйымдастыру негізін және
несиелеу процесіне қажетті құжаттар ... ... ... ... несиелік саясатты несие беруші банк пен қарыз
алушылар тұрғысынан қарастыруға болады.
Тар ... ... ... – бұл несиелік процесті ұйымдастыру
барысындағы банктің стратегиясы мен тактикасын сипаттайды.
Несиелік ... ... ... ... оның ... ... ұйымдастыру негіздерін және несиелеу прцесін ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Жалпы несиелік саясат мынадай сипатта болуға тиісті:
- нұсқаулық емес, яғни директивті ... ... ... ... ... және ... анықтауға мүмкіндік
береді;
- нақты мақсаттарды іске асырудың ... ... ... оны іске ... ... ететін стандарттар мен нұсқаулықтарды
қамтитын құжаттардан тұрады.
Несиелік саясат банктің стратегиясын, оның ... ... ... ескере отырып жасалады. Несиелік саясат несиелік
қызметтің мынадай негізгі бағыттарын анықтауға ... ... ... берілуіне және несиелік портфельді басқаруға жауап беретін
банк қызметкерлері жетекшілікке алатын объективті стандарттар ... ... ... ... ... ... ... іс әрекеттерін;
- сыртқы аудит қызметттерінің жұмысын және банктегі несиелік қызметтің
сапалылығын;
- ішкі бақылау қағидаларын.
Несиелік саясат банк ... ... ... қамтамасыз ету үшін және несиелік қызметкерлердің лауазымды
міндеттерін анықтау үшін қажет. Несиелік саясатты несиелік ... ... ... ... ... ... біртұтас ережелерін
тәжірибеге енгізу мүмкін емес. Сондықтан да, жазбаша түрде ... ... пен оны іске ... ... ... ережелері несиелік
процесті жүргізудің негізін құрайды.
Несиелік саясат, банк қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... ... білуіне, сондай-ақ несие беру
мүмкіндігі туралы сұрақты шешуде банк үшін ... ... ... бар ... мен қарыз алушының несиелік қабілетіне қарап, «өз клиентін»
таңдаудағы біліктілігіне негізделеді. ... ... ... ... иелігіндегі немесе ертең енгізуді дұрыс санайтын ... ... ... кәсіпорындарға қысқа мерзімді ... ... ... және ұзақ мерзімді инвестициялық
несиелер (өндірісті кеңейтуге, жаңғыртуға, техникалық ... ... ... ... берген қолайлы.
Несиелік саясаттың маңызды элементі банктегі бақылауды ұйымдастыру
болып табылады (потенциалды ... ... ... ... ... шешу барысында несиелік стандартты дұрыс қолдануға бақылау жасау;
жекелеген ... ... ... ... бақылау жасау;
банктің несиелік портфелінің ... және оның ... ... ... ... бақылау). Ішкі несие саясатын жасау банк
жетекшілерінің ... ... ... және бұл ... ... міндеттері мен стратегиялық мақсаттарымен қаншалықты ... ... ... ... ... ... анықталған соң, соның
негізінде банк қызметкерлерінің қажетті ... ... ... ... ... несиелік саясатын және оған қоса ... мен ... ... жасалады.
Несиелік стандарттар мен нұсқаулықтарды жасаудың ... ... ... бұл ... бірінші редакциясы тәжірибелі
қызметкерлерге сараптауға берілуі ... ... ... ... енгізілгеннен кейін несиелік саясат бойынша комитет (немесе
директорлар кеңесі, ... ... ... және оған ... ... ... несиелеу лимиттерін, тәртібін, кейде несиелеу бойынша
жекелеген ережелерді де қамтиды. Мысалы, ... ... бір ... ... ... ... ... Сонымен қатар, несиелік саясатта
барлық несиелердің несиелік құжаттарда көзделген мақсаттарға сай берілуі де
қарастырылуы мүмкін.
Несиелік ... ... ... ... ... де қамтылады.
Несиелік комитет несие беру ... ... ... ... беруге
байланысты мәселелерді қамтиды.
Отандық банктер ... ... ... ... мынадай:
- несие алуға берген клиенттің өтінішін және несиелік қызметкердің несие
беру туралы қорытындысын қарайды;
- несие беру ... одан бас ... ... ... қабылдайды;
- несиелік тәуекелдерге байланысты несиелеу формаларын анықтайды;
- несие сомасы мен мерзімін анықтап, пайыз мөлшерлемесін бекітеді,
- ... ... ... ету ... ... ... несиелеу шартын бекітеді (несиелік лимит, несиелік желі);
- берілген несиелерге мониторинг жүргізу тәртібін бекітеді;
- банктің несиелік стратегиясын жасайды;
- несиелеу бойынша бөлімшелердің ... ... ... ... мәжілісінің хаттамаларына қол ... ... ... ... ... ... ... алушылардың негізгі қызметіне байланысты
тәуеклдігі жоғары операцияларды немесе жобаларды ... ... ... ... да ... болады.
Несиелік саясатпен банк қызметкерлерін таныстыру, олардың соған сай
келетін ережелер мен ... ... ... ... ... ... элементі болып табылады.
Несиелік саясат несиелік ... ... ... ... өз ... ... ... қабылдаған бағыттарын іске асыру
жүйесі ретінде тұжырымдауға болады. Несиелік ... ... ... тиіс:
- несиелік қызметті ұйымдастыру;
- несиелік портфельді басқару;
- несиелеуге бақылау жасау;
- құзыретті бөлу принциптері;
- несиелеуді таңдаудың жалпы ... ... ... ... бойынша шектеулер;
- несиелермен жасалатын ағымдық жұмыстарының принциптері;
- несиелер бойынша зиян шегу ... ... ... ... несиелік саясаттыы іске асыру тәсілдері мен әдістерін
белгілі-бір формада, яғни соған сай ... ... үш ... ... ... несиелеу саясаты;
2. несиелеу стандарты;
3. несиелеу нұсқаулықтары.
Сондай-ақ, аталған үш құжат ерекше бір құжатта – «Несиелік ... ... ету» ... саясатында несиелеуді жүзеге асыратын ... ... ... ... ... мен несиелеу
стандарты, несиелеудің жалпы бағыттары мен бағдарлары анықталады.
Несиелеу стандарты – бұл ... ... ... ... асыратын
барлық қызметкерлердің жетекшілікке алатын құжаты. Несиелеу ... ... ... қарыз алушының қаржылық ақпараттарын жинау
және талдау тәртібі; несиенің кепілхаттар және ... ... ... ... әкімшілік стандарттар және несиелік процесті
ұйымдастыру ережелері; қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... талаптар; несиелеудің айрықша түрлері
бойынша ... ... ... ... тұтыну несиелері бойынша).
Барлық банктер бойынша құжаттар айналымын стандарттау мақсатында
несиелеу стандарттарына ... ... ... ... тиіс. Ондай
құжаттарға: несиелік келісім-шарт, кепіл туралы шарт, кепілдеме туралы шарт
және т. б. ... ... ... ... іске ... жалпы
алгоритімін бекітетін кезектіліктің қадамдарын суреттеуді білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы, несиелік саясатта қарыз алушы ... ... ... ... ... қабілетіне талдаудан бастап, несиелік талдау және ... ... ... зиян ... ... несиелік процестің барлық
кезеңдері көрсетіледі.
Несиелік саясат мынадай қызметтерді атқарады:
- банктегі несиелеу процесін ... ... ... ... ... несиелеуді жүзеге асыратын бөлімдердің қызметкерлері үшін анықтама
материал және нұсқаулық ретінде болу;
- несиелік бөлімдердің ... үшін ... ... орындалуына бақылау жасау құралы;
- несиелік талдау және аудит бөлімі жұмыскерелрінің ... ... ... ... ... анықтау.
Коммерциялық банктердің несиелік саясатын іске асыру процесінде
проблемалық несиелерменжасалатын жұмысқа ерекше көңіл бөлініп және ... ... ... Банкі» Акционерлік Қоғамның қалыптасу тарихы 1925 жылғы қазанның ... ... Ол ... ... ... ... ... Кеңесі
Президиумының шешімімен республика аумағында Өндірістік банк (Өндірісбанк)
бөлімшесі ашылды.
Уақыт өте келе ... ... ... әртүрлі қайта
ұйымдастырулар болды.
1932 жылдың 7 маусымында ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді салымдар банктерін ұйымдастыру
туралы» ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығын және құрылысты қаржыландыру мақсатында банктің
Қазақ өлкелік ... ... ... ... ... Кеңесінің қаулысымен Алматы
облысаралық конторасы КСРО Өндірісбанкінің ... ... ... ... ... Кейіннен КСРО Құрылысбанкінің Қазақ ... ... ... 1987 ... 17 ... СОКП ОК мен ... Кеңесінің «Еліміздегі банктер жүйесін жетілдіру және ... ... ... жасайтын ықпалын күшейту туралы» №821
бірлескен Қаулысына сәйкес, үш ... ... ... ... ... ... ... сауда банкі) негізінде 6 банк құрылды:
• КСРО Мемлекеттік банкі;
• КСРО Өнеркәсіп-құрылыс банкі;
• КСРО Сыртқы экономика ... КСРО ... ... КСРО ... құрылыс банкі;
• КСРО Жинақ банкі.
1991 жылдың 4 наурызында КСРО Мемлекеттік коммерциялық өнеркәсіп-
құрылыс банкінің №126 ... ... ... ... ... банкі – «Тұранбанк» Қазақ Республикалық ... ... ... ... өзгертілді.
1991 жылдың 24 шілдесінде ҚазКСР Министрлер Кабинетінің 1991 жылғы 24
шілдедегі №444 Қаулысына сәйкес «Тұранбанк» Қазақ ... ... ... Акционерлер жиналысында «Тұранбанк» ҚАБ-нің ... ... ... Ораз ... ... ... ҚАБ ... 66 филиалдан құралды.
1990 жылдың 23 қаңтарында Қазақ КСР ... ... мен КСРО ... банкінің арасында жасалған 1989 жылғы 11 желтоқсандағы келісім
негізінде, КСРО Сыртқы экономикалық ... ... ... ... КСРО ... ... ... Қазақ Республикалық банкі
ашылды.
1992 жылдың 14 ... ... ... №3 ... Республикасы Министрлер Кабинетінің 1992 жылы 28 тамыз ... ... ... ... ... ... ... қызмет
банкі «ALEM BANK KAZAKHSTAN» Қазақстан Республикасының Сыртқы экономикалық
қызмет банкі деп атауын өзгертті. ... ... ... ... ... ... «Alem Bank Kazakhstan» Акционерлік банкі бірнеше
жылдар қатарынан мемлекеттің кепілдендіруі бойынша шетел несиелерін тартуда
Қазақстан Республикасы Үкіметінің агенті болды. «Alem Bank ... ... ... ... 20 филиалды қамтыды.
1997 жылдың 15 қаңтарында Қазақстан ... ... ... ... ... және ... акционерлік
банкін қайта ұйымдастыру туралы 15.01.97 ж. №73 қаулысына сәйкес «ТұранӘлем
Банкі» Жабық Акционерлік Қоғамы құрылады. Осы ... ... ... Қаржы министрлігіне «ТұранӘлем Банкінің» акциясын қолдануға
және иеленуге рұқсат беріледі. Сондай-ақ, банктің жарғыларын және ... ... ... ... ... Акционерлердің жалпы
отырысында «ТұранӘлем Банкі» ЖАК-ның Басқарма Төрағасы қызметіне Тәтішев
Ержан Нұрілдәйімұлы тағайындалды.
1998 жылдың 1 ... ... ... Жабық Акционерлік Қоғамы
«ТұранӘлем Банкі» Ашық Акционерлік Қоғамы болып өзгертілді.
2003 жылдың 26 қыркүйегінде ... ... ААҚ ... ... «ТұранӘлем Банкі» Акционерлік Қоғамы болып өзгертілді.
2008 жылдың 24 қаңтарында «ТұранӘлем ... АҚ ... ... ... ... ... министрлігінің Тіркеу қызметі
комитетінде қайта тіркеуден өтіп, № 3903-1009-АҚ күәлігін алды және ... АҚ деп ... ... 2007 ... ... ... банк қолға алған
Ребрендигті жүргізудің басты алғышарты табысты банк конгломератын құруға
бағытталған жаңа стратегияның ... ... ... ... 1,3 ... астам жеке және 150 мың корпоративті клиенттері бар;
• Қазақстан бойынша 22 ... мен 289 ... ... ... ... ... және ... халықаралық өкілдіктері бар;
• БТА-ның банк желісі Ресейге, Украинаға, Беларусь еліне, Қырғызстанға,
Арменияға, Грузияға, ... мен ... ... банк ... – бұл ең бастысы, оның ... Банк ... ... ... ... ... ... бойынша,
«БТА» банкінің несие-қаржылық жүйеде сапалы қызметтері мен сенімділігінің
арқасында ең алдыңғы орынды иеленеді.
Банк жұмысының ... және ... ... ... ... мен ... Ұзақ ... ынтымақтастық;
• Жеке қызмет көрсету;
• Жоғары кәсібилік;
• Құпиялық.
«БТА Банк» ... ... ... ... ... ... қызмет
көрсетуге, екіжаққа пайдалы ұзақ мерзімді байланыс орнатуға және ... ... және ... ... ... ... өз мүмкіндіктері мен әлеуеметтерін толықтай жүзеге асыруға
көмектеседі (4-кесте).
4-кесте
«БТА» банкінің жалпы
клиенттерінің саны
| ... саны |
| ... ... |01.01.2006 |01.01.2007 |01.01.2008 |01.01.2009 |
| 564038 | 629904 | 772602 | 961476 | 1301311 | 1271442 ... ... «БТА ... ... ... (kase.kz)
Берілген кесте мәліметтеріне сүйене отырып, 2004-жылдан бастап
клиенттер ... ... ... ... ... болады. Алайда, 2009
жылдың басында «Дүниежүзілік дағдарыстың» 2-ші толқынына ... ... ... клиенттер саны 29869-ға кеміген. Оны төменгі диаграммадан
да көре аламыз.
1-диаграмма
«БТА ... ... ... ... «БТА
Банкінің» жылдық есебі, 01.01.2008 (kase.kz)
Заңды тұлғалар.
«БТА Банк» ... ... ...... әртүрлі саладағы
заңды тұлғаларға қызмет көрсету. Банк клиенттеріне қызметтеріне қызметтің
бірнеше түрлерін ұсынады.
«БТА Банк» әрбір ... ... ... ... ... жеке ... банктің негізі қызметтерін ұсынып, стандартты емес
қаржылық шешімдерді де ... Банк ... ... саясатты қолданады. Банк
өз өнімдерінің жиынтығын үнемі сапалы кеңейтіп отырады.
«БТА Банкі» ... ... үшін ... ... ... және ... ... қызмет түрлерін ұсынады. Банк заңды тұлғаларға жан-жақты
қызмет ... ... ... экономикасының әртүрлі өндіріс салаларында
бизнестің сапалы дамуына мүмкіндік туғызады.
Заңды тұлғалар үшін келесідей қызмет түрлері мен ... ... ... ... ... ... жобалары
• Шоттармен жүргізілетін операциялар
• Тендерлік кепілдік
• Қазынашылық
• «БТА Коннект» Банк-Клиент жүйесі
• «БТА Online»
• Валюта ... ... ... ... тұлға ретіндегі
клиенттерінің ... ... ... ... ... ... ... |01.01.2008 |01.01.2009 |
| 32236 | 77511 | 88322 | 74535 | 95653 | 126 927 ... ... «БТА ... ... ... ... Банкінің» клиенттер базасының
динамикасы
Кесте бойынша 2005 жылы 2007-ші жылмен салыстырғанда «БТА Банк»
АҚ-ның қызметтерін пайдалунышы заңды ... саны ... ... ... ... ... ... 2 есеге дейін өскендігін көре аламыз.
Алайда клиенттер санының кемуі 2007-ші жылы да ... ... ... азайғандығы орын алған. Бірак клиенттер саны 2009-ші жылдың басына
аса қарқынды өсті.
Жеке тұлғалар.
Банк дегеніміз – бұл, ең әуелі, оның ... Банк ... ... тиімді орналастырып, банк қызметінен жеткілікті дәрежеде пайда
алуларына бар жағдайды жасайды.
Қазақстанның экономикалық және қаржылық дамуы халықтың ... және ... ... ... ... ... бұл жеке
тұлғалардың несиелендіру қызметтеріне тікелей әсер етіп, қызығушылығын
арттырады. Бұл тұрғыда «БТА ... ... ... ... несиелендірудің бірнеше түрін ұсынады. Сондай-ақ, несиелендірудің жаңа
түрлерін үзбей шығарып тұрады. Бұл қызметтің түрлеріне, ең ... ... ... ... ... ... ... зәру
мұқтаждыққа несие беру, шұғыл несиелендіру және т.б. ... ... ... ... ... өнімдер бөлігінде депозиттердің
бірнеше түрлері ұсынылады. ... банк ... ... ... жеке ... ... ... жеке тұлғалар үшін мынадай қызмет түрлері мен өнімдерді
ұсынады:
• Несиелер
• Салымдар
• Ақша ... ... ... ... ... Жол чектері
• Сейфте сақтау
• Шоттармен жүргізілетін операциялар
• Валюта айырбастау операциялары.
6-кесте
«БТА Банк» АҚ-ның
жеке тұлға ретіндегі
клиенттердің саны
| Жеке ... ... ... ... ... | ... |01.01.2009 |
| 531802 | 552393 | 684280 | 886941 | 1205658 | 1144515 ... ... «БТА ... ... ... ... тұлғалар саны 2004-ші жылдан бастап тұрақты түрде ... ... ... ... ... ... ... клиенттер саны 61143
кеміген, бұл жағдай «Дүниежүзілік дағдарыстың» тигізген әсері.
7-кесте
«БТА ... ... ... ... 2006 жыл | 2007 жыл | 2008 ... | | |жыл ... | | | |
| | ТМД ... ... | ТМД ... ... |ТМД ... |
| ... ... ... ... |Елдері |шетел |
| | | | | | ... | | | | | |ері ... 30 | 25 | 25 | 54 | 16 | ... | | | | |55 ... | | | | | | ... | | | | | ... 30 | 2 | 39 | 2 | 50 | ... | | | | | |1 ... | | | | | | ... 2 | 2 | 6 | 5 | 7 | ... | | | | | |0 ... көзі: «БТА Банкінің» жылдық есебі,
01.01.2006, 2007, 2008 (kase.kz)
Барлығы 2006 жылдың соңында Алыс ... ... 23 ... ... ... 32 ... ... 2006 жылдың соңында банк-
корреспонденттердің саны ... ...... 2007 ... ... Алыс ... мемлекеттерінің 29 банктерінде
әр түрлі валюталарда 41 Ностро-шоттары және ТМД ... 19 ... ... орналасқан. 2007 жылдың соңында ... ... ... және ТМД) – 705.
Барлығы 2008 жылдың соңында Алыс Шетел мемлекеттерінің 21 ... ... ... 35 ... және ТМД ... 17 ... ... орналасқан. 2008 жылдың соңында банк-корреспонденттердің
саны (Алыс шетел және ТМД) – ... ... БТА ... ... ... өз ... ... білдіреді. Бақылау агенттерінің кең ауқымда жұмыс
атқаруларының арқасында банк шетелдік және ресейлік институттардың ... ... банк ... ... 2008 жылы ... ... банк ... активтері 01.01.2009ж. жай-күйі бойынша
25,5 млрд. долларға жетті, жылдық өсім 56%-ды құрады. Активтер жыл ... ... ... ... ... ... 30%-ға ... борышқорлық құнды қағаздар (өсімі 62%), ... ... ... 41%), ... жыл соңында 3,8 млрд. долларды құраған
меншікті ... ... ... ... ... банк ... Топтың үлесі есепті мерзімде 25,5%-дан, (22,8% 01.01.2008),
депозиттер бойынша үлес – 23,7%-ды ... ... ... ...... ... - 19,5%).
Өткен жылы «БТА» еліміздегі экономикалық ... ... ... ... ... көлемін ұлғайтты. Банктің несие қоржыны есепті
мерзімде 88%-ға өсіп, 19,9 млрд. долларды құрады. Ортақ несие қоржынындағы
Топың ... ... ... (2007 ж. ... ... ... жылы банктің пайда көрсеткіші өсімнің тұрақты болғанын көрсетті.
Таза пайыздық маржа көлемі жыл ішінде былайша өзгерді:
| ... | ... | ... | ... | ... |
| | | | | ... |4,8% |5,3% |5,6% |6,0% ... ... «БТА ... ... 01.01.2008 (kase.kz)
2008 жылғы ТПМ несие қоржынының сапасын ... ... ... сақтай
отырып 1,8 пунктке ұлғайды.
2008 жылғы қорытынды бойынша Топтың пайдасы бұл 2007 ... ... 2 ... артып, 580 млн. долларды құрады.
«БТА» Тобының жұмыс нәтижесі мына коэффицинеттерде көрсетілген:
ROA – ...... ... капиталдың жеткіліктілік коэффициенті * – 17,2%
2 деңгейдегі капиталдың жеткіліктілік коэффициенті * – 17,9%
( *Базельдік келісім ұсыныстарына сәйкес )
8-кесте
«БТА» ... ... ... ... ... орындауы. 01 қаңтар 2009ж.
| | 1 ... |
| | |
| |2009 ж |
|I ... ... ... | ... ... ... | ... |
|2- дәрежелі Капитал | ... ... ... субординирленген қарызы мен банктің | ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... ... ... ... |
|К1 00,6-дан кем еместігі шартында | 0.139 ... ... ... ... ... ... | |
| | ... есепке алып өлшеген активтер сомасының 1,25%-нан|24,069 ... ... ... ... (провизиялар) мөлшері | ... ... ... шарттарында | ... ... ... ... |
|айырмасы | ... ... ... ... | 203,659 ... ... қалдықтары | ... Бір ... ... ... ... ... мөлшері | ... ... ... аспайтын) Тәуекелді ең | 0.107 ... ... | ... капиталдың 0,10-нан аспайтын банкпен ерекше | 0.088 ... ... ... ... ... ең ... | ... | ... ... ... ... ... | ... активтер k4-1 | ... ... | ... ... ... ... кем нормасында) | 1.369 ... ... ... ... есептеу | ... ... ... | - ... ... міндеттемелер | - ... ... ... кем ... | 0.048 ... жалғасы
|V К6 | ... ... және ... да ... емес ... |1.394 ... банк ... мөлшерінің меншікті | ... ... ... аспауы тиіс) | ... ... «БТА ... ... ... ... ... бойынша «БТА» Банкінің Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкімен белгіленген барлық пруденциалдық нормативтерін ... ... ... ... ... ... банк ... негізгі бағыттары шағын
және орта бизнес субъектілерін қолдау және жеке тұлғаларға қызметтердің кең
ауқымдағы түрлерін ұсыну болып ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылы ТМД елдеріндегі несиегерлерді
қаржыландыруды бірітіндеп азайтуды және ішкі ... ... ... ... отыр. Сонымен қатар, Банк ішкі рыноктардан тартылған
ішкі қарыздардың орнын депозиттермен толтыру саясатын жалғастыруды ... Бұл ... ... ... ... халықаралық қаржы
тарту үлесі және ішкі рыноктарда тартылған депозиттер үлесінің ... 2008 жылы Банк ... 20%, ... ... 17 %, ... – 21 %-ға ... көзделіп отыр. Банктің болжамына сәйкес несие
қоржынының ... ... ... ... ж. ... сақталады, яғни
(мерзімі өткен, күмәнді) несиелер 5%-дан аспайды.
2.2 «БТА» Банкінің несие саясаты және негізгі көрсеткіштерін талдау
Банктің несие ... ... ... несиелік қызметркерлерінің
несиені ұйымдастыру бағыттары мен басымдылықтарын, құралдары мен ... ... ... болып табылады.
Несие саясатының рөлі мен қажеттілігі – бұл іс әрекеттің сатылылығын
және де жалпы несиелеу ережелерінің ... ... ... ... несие саясаты салымдардың жоғары дәрежеде сенімді
болуын ... ету, ... ... ... ... портфелінің
жоғары деңгейде әртараптандырылуы, қарыз алушылармен ұзақ ... ... ... негізделеді. [4]
Несиелік қызметтің банк пайдасын ... ... ... (таза табыстың шамамен 47%), банк оған жоғары дәрежеде көңіл бөледі.
Банктің ... ... ... ... табыстылық пен тәуекелділік
дәрежесі арасындағы арақатынасты тұрақтандыруға бағытталған. Ол ... ... ... ... ... нарықтық жетік білу және нарықтық
даму тенденцияларын болжау арқылы қол жеткізіледі. [6]
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау банктің ... ... ... ... ... Несие саясатын жүзеге асырудың табыстылығы
оның дұрыс ұйымдастырылуына ... ... күні ... ... ... несиелеу процесін қарастырайық.
Банк нарықтағы банк өнімдерінің барлығын дерлік ұсынады.
Банк ... ... ... жүзеге асыру барысында келесі заңдар
мен нормативтік құқықтық актілерді, сонымен ... банк ... ... ... 27 желтоқсан 1994 жылғы Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
(Негізгі бөлім), өзгертулер мен толықтырулармен;
• 30 наурыз 1995 ... ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы;
• 31 тамыз 1995 жылғы «Қазақстан Республикасының Банк және банк ... ... ... ... өзгертулер мен толықтырулармен;
• 30 қараша 2000 жылғы «Қазақстан ... ... ... ... Республикасының Заңы;
• 25 желтоқсан 1995 жылдың №2727 «Жылжымайтын мүлікті мемлекеттік тіркеу
және олармен мәміле ... ... ... Республикасының
Президентінің жарлығы;
• 16 ... 1999 ... ... Республикасының Ұлттық Банкінің
қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейлі ... ... ... ... мен ... ... «БТА» банк АҚ-ның Диркеторлар Кеңесімен бекітілген (17.06.2004 жылғы
№23 ... ... банк ... ... ... ... банк АҚ-ның Директорлар Кеңесімен бекітілген (24.11.2003 жылғы
№22 хаттамасы) ... ... ... ... ... ... ... және проблемалық несиелермен жұмыс жасау туралы ережесі;
• Қазақстан Республикасының нормативті-құқықтық актілері; ... ... ... ... ... ... ... «БТА» банк АҚ-ның ішкі құжаттарымен реттеледі. [7]
Банк Басқармасы мен Несие Комитеті банктің несие саясатының басты
бағыттарын ... ... ... ... ... әр түрлі салалардың несиелік тәуекелділік
дәрежесін ескере ... ... ... ... ... ... ... портфелінің құрылымы (мерзімі, пайыздары, категориялары
бойынша);
- Бір қарыз ... ... ... ... анықтау (банктің Бас
кеңсесі және бөлімшелері үшін);
- Саланың ерекщеліктерін ескере ... ... ... ... ... ... ... бағалау әдістемесі («шағын», «орта», ... ... ... ... ... ... әдістемесі;
- несиелер үшін банктің ішік базалық мөлшерлемесін анықтау. [8]
Несиелік ... ... ... – бұл ... берушінің консультациясынан
бастап несие беру сатысын қоса ... ... ... іс-әрекеттерінің тізбегі:
• Клиенттің консультациясы
• Несиелік өтінішті қабылдау
• Несиелік өтінішті ... ... ... ... ... ... ... Несие беруге дайындық кезеңі
• Несие беру.
2. Посткредиттік процесс (Management) – ... ... ... ... ... ... ... (алдын ала немесе жоспарлы түрде)
• Несие шарттарын қайтақарастыру
• Қайтақаржыландыру
• Пролонгация
• Несиелерді сату/өтеуін төлеу (выкуп). Секьютеризация
... ... мен ... ... ... ... ... Мониторинг
• Проблемалық несиелермен жұмыс жасау.
9-кесте
Дерек көзі: «БТА Банкінің» нарықтық
несиелеу бойынша нұсқаулығы,
Алматы 2007жыл
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... |Несие бойынша өтініш берушіні несиелік |Консультант;|
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... Өтініш берішінің |Несиелік |
| ... ... ... |Эксперт. |
| ... ... ... ... | |
| ... ... жіберу; | |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| |де ... ... ... | ... жалғасы
|Өтініштің | ● ... ... ... ... ... ... | ... |
|экспертизасы |салыстыру; Мемлекеттік зейнетақы қоры |Анддеррайтер|
| ... ... ... |
| ... ... жағдайда Өтініш берушінің | |
| ... ... ... ... шалу | |
| ... ... егер жұмыс орны немесе | |
| ... ... ... келмеген не | |
| ... ... ... жағдайда | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... өнім | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... мен | |
| ... есептеу/бағалау; | |
| ... ... ... қызметтің | |
| ... ... ... іс ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... үшін ... | |
| ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... алу. ... ... (досье)| |
| ... | |
| ... ... (досьені) Андеррайтердің | |
| ... ... | |
| ... бойынша өтінішті Өкілетті орган | |
| ... ... Оң ... қабылданған | |
| ... ... ... мидл ... | |
| ... беру ... ұйымдастыру үшін | |
| ... ... ... ... ... - | |
| ... ... хабарлау. | ... ... ... тексеру (сотқа |Қауіпсіздік |
|берушінің |тартылу немесе басқа да жағымсыз ақпарат) ... ... ... ... ... ... ... |
|Құқықтық | ● ... ... ... ... ... |құқықтығының экспертизасы; ... |
| ... ... Республикасының |эксперт |
| ... ... ... ... жалғасы
|Қамтамасыз ету|Мүлікті бағалауға байланысты есепті ... ... ... ... ... |
| ... ету заңының алдын ала бағалау |Андеррайтер |
| |(тек ... ... ... |
| | ... |
| | ... |
|Андеррайтинг |Эксперттік қорытындысының талаптарға ... |
| ... ... | |
| ... сатысында құжаттаманың | |
| ... ... мен ... ... | |
| ... базасы бойынша Банкпен ерекше | |
| ... ... ... салыстыру; | ... ... емес және ... ... |Бас ... ... несиелік өтініштерді қарастыру |кеңсенің: |
| ... ... ... ... ... |
| |экспертизасы; ... |
| ... ... ... тексеру; |заңгері, |
| ... ... ... ... ... |Заңгердің қорытындысын тексеру: ... |
| ... ... ... Банкпен ерекше | |
| ... ... ... ... | ... ... өтініш бойынша шешім қабылдау |Өкілетті |
| | ... ... ... ... ... ... жөнінде |Андеррайтер |
|жеткізу |хабарлау; ... ... | ● ... ... құжаттамасын |Несиелік |
|берілуі ... ... ... ... ... ... ... туралы Келісімшарт дайындау; |р |
| ... ... ... ... ... ... | |
| ... жіберілетін толық құжаттама (досье)| |
| ... | ... ... «БТА ... нарықтық несиелеу бойынша нұсқаулығы, Алматы
2007жыл
2.3 Несиелік мониторинг, банктің несиелік портфелінің сапасын бақылаудың
әдісі ретінде және проблемалық несиелермен жұмыс жасау
Несиелік портфель банк ... ... ... ... ...... ... тәуекелділіктің негізгі көзі болып табылады. Банк
тұрақтылығы, оның ... ... ... ... ... несиелік
портфельдің құрылымы мен сапасын тәуелді болады. Сондықтан ... мен ... ... несиенің бір ғана салада ... ... ... ... тыс ... анықтау мақсатында,
сонымен бірге банк тарапынан көңіл бөлуді қажет ... ... ... ... ... құрылымын мұқият талдайды.
Несиені қайтару мен ол бойынша проценттерді төлеуді бақылау ... ... ... ... табылады. Ол қарыз алушының несиелік
құжаттамасын (кредитное досье) талдау, ... ... ... ... ... берілген ссудалардың жағдайын бағалау ... ... ... ... ... ... ... АҚ-ның «Мониторинг жүргізу мен ... ... ... жұмыс істеу ержелері» Регламенті қолданылады. Банк
қызметкерлері мониторингті осы құжат негізінде жүргізеді.
Мониторинг сөзі (ағыл. Monitorig < ...... еске ... ... ... мағынаны береді.
Мониторинг – банк қызметкерлерінің несие беру және ол ... ... ... ... ... несиенің немесе несиелік портфельдің
жағдайын бақылау; қабылданған тәуекелдерді талдау және болжау ... іс ... ... ... жүргізудің негізгі мақсаты – несиелік портфельдің
жағдайын бақылау, жедел шешімдер қабылдау ... ... ... және ... ... ... мүмкін болатын
шығындардың алдын алуға қажетті іс шараларды ұйымдастыру, ... мен ... ... ... көзделген мақсаттардан
ауытқуларды дер кезінде анықтау болып табылады.
Мониторинг келесі жағдайларда жүргізіледі:
• Қарыз ... ... ... ... сай қолданбауы;
• Қарыз алушының/ жұмыс беруші – ... ... ... ... бойынша қызмет көрсету процесі барысында қаржылық
жағдайындағы өзгерістерді;
• Несие бойынша кепіл затының сапасының төмендеуі/ ... ... ... ... ... ... ... өтеу төлемінің
мерзімін кешіктіру/ төлемеу;
• Несиелік карточкалар бойынша берілген несие лимиттерінен асып түсу
(overlimit).
Несиелеу процесінде ... ... ... ... ... ... сай ... мониторинг;
• Мерзімі кешіктірілген қарыз мониторинг;
• Несиені қамтамасыз ету затының мониторингі;
• Жұмыс беруші – Компанияның қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ... ... мониторингі;
• Құрылыс объектісін пайдалануға беру барысының мониторингі;
• Филиалдардың несиелеу қызметінің мониторингі.
Несиенің мақсатқа сай қолданылуының мониторингі.
Несиенің мақсатқа сай қолданылуына мониторингі несие ... ... мен ... ... ... көрсетілген мақсатқа сай қолданылуын
бақылаумен анықталады.
Несиенің мақсатқа сай қолданылуын растау – ... ... ... болып табылады. Ол келесілерге байланысты:
- несие бойынша кепіл ретіндегі ... ... ... ... ... ипотека) құнының несиелік тәуекелдердің орнын толтыруы тиіс;
- Банк берген несиелер бойынша сатып алынған / соғылған жылжымайтын ... ... ... салу ... 3 жылға қолдану мүмкіндігін салық
органдарында ... ... ... ... ... Жылжымайтын мүлікті сатып алуға / құрылысына / жөндеу жұмыстарына;
• Автокөлік ... ... ... ... тексеру міндетті түрде жүргізілуі
тиіс.
Қаражаттарыдың мақсатқа сай жұмсалуын тексеру келесі әдістер ... ... ... ... растайтын құжаттарды қарау;
• Мүлікті визуалды тексеріп қарау:
- несиені автокөлік сатып алуға берген ... ... ... жөндеу жұмыстарына берілген жағдайда.
Мониторинг жүргізудің жаупкершілігі:
Несиелік эксперт – мәміленің жасалу барысында несиенің ... ... ... ... ... сай ... тексеруді
жүргізуге жауапты.
Бағалаушы – салынып жатқан үйдің/ коттедждің, жылжымайтын мүлікті
жөндеу ... ... ... ... тексерілуіне жауапты.
Мидл-Офистің маманы – несиелік құжаттардың ішінде мақсатқа ... ... ... алу/ ... ... құжаттарға қосу.
Несиенің мақсатқа сай қолданылуына мониторинг жүргізу нәтижесі –
несиенің мақсатқа сай ... ... ... ... ... ... растайтын құжаттарды алу/ рәсімдеу/ несиелік құжаттарға қосу.
Несиенің мақсатқа сай қолданылмауы ... ... ... мен оған ... несиеге бағытталған тиісті іс шараларды
жүргізуге Өкілетті органның/ ... ... ... ... ... сәйкес):
- Қарыз алушыға несиені өтеу жөнінде талап қою;
- Несиенің мақсатқа сай емес қолданғаны үшін айыппұл ... және ... ... ... ... ... мониторингі.
Мерзімі кешіктірілген қарыз мониторнигі – мерзімі ... ... ... себептерін белгілеп, оларды жою жұмыстарын
жүргізу процесі.
Мерзімі кешіктірілген қарыз ... ... ... қамтиды:
- негізгі қарыз бойынша несие көлемі 100$ ... ... ... ... тең ... одан да көп ... ... қысқа мерзімді шоттарға берілген несие сомасының негізгі қарыз бойынша
және сыйақы ... 50$ ... ... ... теңгедегі эквивалентіне
тең немесе одан көп болатын несиелер.
Көрсетілген шектеу жүргізілетін жұмыстардың ... ... ... Қарыз көлемі көрсетілген сомалардан аспайтын ... ... ... ... ... ... телефон арқылы бір рет
хабар етумен шектеледі.
Несиені қамтамасыз ету ... ... ... ету ... ... – міндеттеменің орындалуы
кепілзатпен қамтамасыз етілсе, кепілзат жағдайын ... және ... ... несиелік борыш шарттарының және мерзімдерінің орындалуын
бакылаумен, немесе кепілгерлікпен ... ... ... ... ... немесе кепілгерлік берілген шарттар мен мерзімдердің
сәйкестігін тексерумен тұжырымдалады.
Жүргізілетін жұмыстардың нәтижесі: несиелік ... ... ... ... жағдайын және өтімділігін бақылау, кепілзатының сапасын
жоғарлату болып табылады.
Жұмыс беруші – Компанияның ... ... ... ...... ... жағдайының мониторингі – тұрақты
түрде жүргізілетін есеп берулер мен Басқармалық ... ... ... ... ... ... ... процесі.
Несиелік портфельді бақылауды, сондай-ақ ... ... ... ... несиелерді тексеру жылына бір рет ... ... ... ... мен ... ... ... ірі ссудаларға тұрақты түрде қадағлау жүргізілсе, белгілі бір сомадан
төмен мөлшердегі ссудалар бойынша ... ... ... ... Банкінде жүргізілетін мониторинг банктің несиелік
саясатын жүзеге асырудың күшті құралы болып табылады. [9]
Мерзімін кешіктірген несиелерге банк ... ... ... ... ... кешіктіру күніне байланысты портфель құралады.
«БТА» АҚ-ның несиелік портфелінің құрылымын ... ... ... ... уақыт бойынша
құрылымы
1 қаңтар 2009жыл.
Мың.теңге
|Несиелік |1 айға |1ай мен 3| 3ай мен | 1жыл мен | ... ... ... ... |1жылға | | |ы |
| | ... ... ... |жоғары | |
| | | | ... | | ... |2657307 ... ... ... |842243384 |230426|
| | | | | | |5636 |
| % | 0,043% | 0,79% | 12,27% | 58,37% | 28,53% |100% ... ... «БТА ... есебі, 01.01.2008 (kase.kz)
Кесте бойынша банктің несиелік портфелінің 13%-на жуығын қысқа
мерзімді ... ... ... орта ... ... және ... ұзақ мерзімді несиелер құрайды. Барлық берілген несиелердің басым
бөлігін орта мерзімді ... ... ... бұл нарықта орта
мерзімге несиелер сұранысы жоғары екенін көрсетеді. ... ... банк ... ... ... көп ... бөлу ... екендігін көрсетеді.
11 – кесте
Несиелік портфельдің
валюталық құрылымы
1 қаңтар 2009жыл.
Мың.теңге
|Несиелік портфель | | % ... | | |
| | | |
| ... |41% ... ... | | |
| | | |
| ... |52,5% ... | | |
| | | |
| ... |5% ... да ... | | |
| | | |
| ... |1,5% ... | | |
| | | |
| ... |100% ... ... «БТА ... есебі, 01.01.2008 (kase.kz)
Берілген несиелердің 52,5%-ын АҚШ долларында берілген, бұл ... ... ... АҚШ ... ... ... ЕУРО-мен 5%-ы ғана
алса, теңгемен несиені 43% несие алады, яғни теңгеге ... ... ... ... ... ... ... Қадағалау
Агенттігінің
сапалық классификациясы, 1
қаңтар 2009жыл.
Мың.теңге
|Несие типі| ... жыл ... | ... жыл ... |
| | ... % | | % ... |% |
| | | ... | | |
| | | |я | | | |
| | | |лар | | | ... ... ... |2148934776|2337395953|8,8% |
|көлемі | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |324,8% |61666473 |33130317 |-46,3% |
|Заңды |588988819 ... |68,6% ... ... | | | | | ... ... |206489156 |137,7% |310851074 |286534857 |-7.8% ... | | | | | ... ... «БТА ... ... ... (kase.kz)
Кесте бойынша банктің несие операциясының көлемі ... жыл ... жыл ... ... ... ... жылдың басына қарай өсу
қарқыны біршама төмендеген. Яғни, жалпы несиелеу көлемі 8,8%-ға ғана ... ... және жеке ... ... ... және ... ... да Қазақстандық ірі банктер сияқты, «БТА» АҚ-ы да, активтердің
қарқынды өсуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... өте
тәуелді. Бұндай тәуелділік инвесторлардың көңіліне байланысты нарықтық
қорлануда ... ... ... бір дәрежеде туғызады.
Банктерде 2007-ші жылдың екінші жартысында өтелуге тиісті ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін 2008-шы жылға қалдырып, ... ... ... ... ... ... айындағы «БТА Банкінің аналитикалық
қорытындысы» баяндамасында, ... ... ... ... ... ... конценнтрациясы (Material borrower concentration) 2007-ші
жылдың екінші ... $ ... ... ... ... ... ... «БТА» банк үшін несиелердің концентрациясы ... қала ... ... ... ... ... және ... сегменттері
тарапынан үлкен тәуекелділігі банк рейтингін ... ... ... ... жылдың соңына займдардың 25% құрылыс және
жылжымайтын мүлікке берілген (ипотекалық несиелерді ... ... бірі ... ... ... инфраструктуралық
бағдарламаларды қаржыландыруға жұмсалған. Сондықтан да ... өсу ... ... ... ... құрылыс және
жылжымайтын мүлік саласындағы концентрациясына ... аса ... ... өйткені олар мемлекеттік артықшылықтарға ие.
Сонымен бірге, айтылған ... ... ... ... ... ең ... ... бар. Жалпы банк
активтеріндегі займдар мен депозиттер үлесі, сәйкесінше 22% және 20% (2008-
ші ... ... ... ... ... бойынша).
Агенттік сарапшыларының баяндамасы бойынша шамамен банк табыстарының
үштен бір бөлігі салыстырмалы түрде тұрақты көздерден – нарықтық ... ... ... қалыптасады. Бірақ көтерме банк операциялары, mid-
market операциялары мен сақтандыру ... Moody's ... деп ... ... бағасының өсуіне байланысты
коорпоративтік несиелеу маржасы қысқаруына қарамастан, «БТА» өзінің ... ... ... ... тырысады деп Агенттік болжайды.
Хабарлаушының ақпараттары бойынша «Қазақстанның ірі депозиттік
мекемелерінің (DTI's) ... ... ... жүйелік
құлдырау салдарын минимализациялау не мүлдем жою мақсатында үкімін мақсатты
іс-шараларды ұйымдастырады», деп ... ... ... жөн ... банк ... өте жоғары дәрежеде
конценстрацияланған, өйткені алты ірі DTI's, яғни ірі депозиттік ... ... ... ... ... 90%-на ... ... Аталған алты ірі банктің ... ... ... және ұлттық экономикасының маңызды делдалдары болып табылады.
Егер осы маңызды DTI's-тың қайсы бірі ... ... ... ... ... аса қарқынды дамуы мүмкін, нәтижесінде ақша массасының кенеттен
қысқаруы потенциалды салдары ретінде пайда болады.
Жалпы ... ... банк ... ... ... ... ... экономика, ол сөз жоқ ашық ... ... өзі ... ... ... ... да, ... жағдайына қарай, жалпы әлемдік үдерістерге айтарлықтай әсер
ете алмайды. Бізді тамыз (бұл ... ... ... ... туралы айтылған) айында іске қосу ілмегінің рөлін атқарған ... қуып ... ... бұл ... ... ... ішкі фактор
салмағының жоғары болғаны аса маңызды. Сыртқы фактор – АҚШ-тағы ипотекалық
дағдарыс. Ішкі ...... ... алу ... жоғары болуы. Сондықтан
ел ішінде сыртқы және ішкі ... ... ... тұруға мүмкіндігі
бар қаржы жүйесінің тұрақтылығына қол жеткізу қажет. Осы бағыттағы ... ... ... сыртқы заемдардының көлемі еліміздің ... ... ... ... қоймады. Қазақстанның несиелік
рейтингісі 2007-ші жылдың қараша айында өзінің критикалық мәніне ... ... ... ... ... ... ... банк акцияларының бағасы 10-15%-ға дейін төмендеді.
Сонымен қоса, Standart & Poor's ... ... ... ... ... ... ... қысқаруы мүмкін, өйткені
мемлекет банк ... ... мен ... ... ... бір ... ... мәжбүр болғандықтан. Бұл Қазақстан Республикасының алдағы
уақытта ЖІӨ-нің өсу ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Алайда жалпы банк жүйесінің аталған банктерді қоса алғанда ... ... ... дәрежеде. Бұл банктердің ... мен ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіштер реттеушілермен бекітілген минималды ... ... ... ... ... банктердің қысқа мерзімді тәуекелдердің әсерінен
мүмкін активтерінің сапасының төмендуі, келесі алғышарттарға ... ... ... ... ... тексеру, экономикалық өсудің
әлсіреуі, коропоративтік сектордағы өтіміділіктің төмендуі, ... ... ... және ... потенциалды қысымы деп түсіндіреді.
Сонымен бірге банк жүйесіндегі ұлттық стандарттарға сәйкес жекелеген
несиелердің бағалауы нәтижесінде 5-ші категориялы ... ... ... ... (Fitch ... бұл несиелік портфельдің проблемалық
несиелерге сәйкес келетін баламасы) көлемі 2007-жылдың ... ... ... ... ... ... өскен.
Автивтердің сапасының төмендеуі дәрежелі барлық банктерде орын алуына
қарамастан, «Альянс Банк», кейіннен «Банк ... мен ... ... ... ... нашарлаған.
Жалпылай алғанда табыстылық пен капитализациялау көрсеткіштерінің
икемді ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Барлығын айта келе отандық банктеріміздің сыртқы қаржыландыруға
тәуекелділігі банк жүйесіне, жалпы ... кері ... ... да банктердің сыртқы қарыздары тартуына шек қою ... ... ... ... тарту жолдарын іздестіруі керек. Өйткені
еліміздің азаматтары ... ... ... ... емес, көбіне олардың салыстырмалы тұрақтылығына байланысты
таңдайды. Көріп отырғанымыздай банктер тұрақтылыққа ... ... қол ... Бұл да банк ... ... бір ... ... валюта қорының (ХВҚ) жыл сайынға жиналысына ... ... ... ... ... ұсыныстар жасады:
ХВҚ-ның сарапшылары қадағалауды одан әрі күшейту, өтімділік ... ... ... ... ... ... ... жіктеу және провизиялар жасау жөніндегі жоспарларына өздерінің
келісімін берді.
Сондай-ақ, дағдарыс ... ... ... ... ... атап ... Ұлттық банктің сол жағдайдағы іс-әрекеті дұрыс деп
бағаланды.
ХВҚ сарапшылары ... егер ... ... реттеу кезінде оларды
капиталдандыруға көбірек назар аударса, енді ... ... ... ... ... ... толықтыру керек деп жөн көрді. Тіпті
үлкен капиталға ие болса да ... ... ... Бұл ... сабақтарының бірі.
Екінші сабак – активтердің сапасы. Бұл біз үшін де өзекті, себебі
біздің банктердің активтерінің төрттен үш ... – олар ... ... егер ... ... ... қатысты проблемалар туындаса,
онда тұтастай алғанда активтердің сапасы туралы әңгіме қозғаған дұрыс. Осы
тұжырымдар ... ... ... және ... ... ... өте мұқият қадағалау қажет, себебі активтердің
сапасына қатысты проблемалар ... бір ... ... дейін жасырын болуы
мүмкін. Олардың нашарлауы бірден пайда болмайды. Сондықтан ... ... не ... ... ... ... ... Бұл сабақ өте
маңызды.
Қазақстанның банк секторындағы аталған оқиғаларды ... ... деп ... ... оны тек ... «түзетулер» деп
түсіндіреді. Оларды қалай түсіндірседе де, олар ... ... ... ықпалын тигізді және тигізуде.
Аталған оқиғалар экономикамызға тек теріс әсерін ... ... ... оң ... де ... ... ... мүлік нарығындағы
бағалардың шамадан тыс ұлғайып кетуін ... ... ... ... ... ... ... қарқындауына, сыртқы
қаржыландыру көлемінің шектеуіне байланысты банктердің ішкі ... ... ... ... айтқанда несиелеу қарқынының ... ... ... ... ... ... ... оң әсерін
тигізді.
Қорытындылай келе банктердің өз позицияларын тығырықтан алып шығып,
бұндай келеңсіз жағдайларды ... үшін ... ... ... ... ... ... жайында ғана емес, сонымен қатар ресурстарды
қалыптастыруда несиелерді тарту саясатын да ... ... ... жұмысты қорытындылай келе коммерциялық банктің несие
саясаты банктің несиелік қызметін ұйымдастырып қана ... ... ... ... ... жағдайларға бейімделу қарқыны мен мүмкіндігін
бейнелейтін ... ... ... көз жеткіздік.
Несиелеу саясатында несиелеуді жүзеге асыратын бөлімшелер
жұмыскерлерінің қызметтерін нақтылайтын ... ... мен ... ... жалпы бағыттары мен бағдарлары анықталады.
Несиелеу стандарты – бұл ... ... ... ... ... ... жетекшілікке алатын құжаты.
Барлық банктер бойынша құжаттар үлгілері жатуға тиіс. ... ... ... ... ... ... ... туралы шарт
және тағы басқа жатады.
Несиелік нұсқаулық несиелеу процедураларын іске ... ... ... кезектіліктің қадамдарын суреттеуді білдіреді.
Басқаша айтқанда, ол несиелік қызметтің нақты бір бағыттарына жатады.
Жалпы, несиелік ... ... ... туралы қажетті ақпараттар жинау
және несиелік қабілетіне талдаудан бастап, несиелік талдау және аудит,
несиелер ... ... ... зиян ... қамтитын несиелік процестің
барлық кезеңдері көрсетіледі.
Диплом жұмысында несие саясатының нақты практикада қолдануын «БТА»
АҚ-ның мысалында қарастырылды.
Банктің ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру бағыттары мен басымдылықтарын, құралдары мен әдістерін
түсіндірудегі ... ... ... ... саясатының рөлі мен қажеттілігі – бұл іс әрекеттің ... де ... ... ... ... ... ету.
«БТА» банкінің несие саясаты ... ... ... ... қамтамасыз ету, несиелік тәуекелдерді азайту, несие портфелінің
жоғары ... ... ... ... ... қаржылық
қатынастар принциптеріне негізделеді. ... ... ... ... ... дер ... ... саясатына өзгерістер енгізу
арқылы, жоғары дәрежеде төтеп берді.
Сонымен бірге жекелеген ... ... ... ... мен ... да әсер етеді.
Қазақстанның қаржы нарығына дүниежүзілік ... ... ... несие саясаттарын қайтақарастыруын және несие беру шарттарын
қатаңдатуына себеп болды. Еліміздің ... ... ... ... келесідей түзетулер енгізді: сыйақы мөлшерлемесін ұлғайтты,
несиелеу мерзімін қысқартты, алғашқы төлемдер көлемін ұлғайтты және ... ... ... тек ... ... ... ... бірге оң әсерін де тигізді. Олар: ... ... ... ... тыс ұлғайып кетуін реттеуге, банктердің қызмет сапасын
жақсартуына, банктердің арасындағы бәсекелестіктің ... ... ... ... ... банктердің ішкі нарыққа көңіл
аударуына итермелейді. Жалпы айтқанда ... ... ... ... ... ... мемлекеттің қаржы жүйесіне оң әсерін
тигізді.
Қорытындылай келе банктердің өз позицияларын тығырықтан алып ... ... ... ... үшін банктің несие саясатында тек
өздерінің беретін несиелері жайында ғана емес, ... ... ... ... ... ... да мұқият қарастыру қажет.
Қолданылған әдебиеттер:
1) www.afn.kz «Банк секторының ағымдағы жағдайы», 1 қаңтар 2009жыл;
2) www.bta.kz АҚ «БТА»-ның ресми сайтының ... ... С.Б. ... ... ... ... ... (139-189бет);
4) Сейтқасымов Г.С. «Банковское дело», Алматы 1998жыл (108-122бет);
5) Газета «Капитал», «Качество активов банков ухудашеатся», 24 ... (5 ... АҚ ... ... ... ... ... (17/06/2004 жылғы
№23 хаттама), «БТА»-ның Несие саясаты;
7) АҚ «БТА» банкінің нарықтық несиелеу туралы нұсқаулығы, 2006жыл;
8) АҚ ... ... ... ... ... ... ... хаттама) нарықтық несиелеу бойынша Несиелік Комитет туралы
ережелері;
9) Мониторинг және ... ... ... ... ... ... «Капитал»; «Чего бояться и от кого ждать ... 27 ... ... ... ... Ұлттық Банк Төрағасы Әнуар Сайденовпен сұқбат,
18 желтоқсан 2007жыл;
12) «Личные деньги» журнал, №4 (24) апрель/ ... ... ... ... ... №1 (21) ... 2008жыл, (8-11бет);
14) Лаврушин «Деньги, кредит, банки», Москва 1998жыл, (198-218);
15) 27 желтоқсан 1994 жылғы «Қазақстан Республикасының Азаматтық
Кодексі (Негізгі бөлім), ... мен ... 30 ... 1995 жылғы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
17) 31 ... 1995 ... ... ... Банк және ... ... Қазақстан Республикасының Заңы, өзгертулер мен
толықтырулармен;
18) 23 желтоқасан 1995 жылғы «Жылжымайтын мүліктің ипотекасы ... ... ... 30 ... 2000 жылғы «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
20) 25 желтоқсан 1995 жылдың №2727 «Жылжымайтын мүлікті мемлекеттік
тіркеу және ... ... ... ... ... ... ... www.kase.kz АҚ «БТА» банкінің 2006, 2007, 2008 жж. Жылдық есебі;
22) ... ... ... ... ... ... М.Р. Насыров; С.Р.Тоқсанбай;
С.К.Құлпыбаев;С.П.Гуляева;
23) «Толық экономикалық Орысша-Қазақша СӨЗДІК», Алматы-1999жыл,
С.Р.Тоқсанбай;
24) «Қазақша-Орысша; Орысша-Қазақша оқушыларға және жоғары оқу орны
студенттеріне ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанда валюталық операцияларды жүргізу ерекшіліктері10 бет
Кенесары бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық күресі9 бет
Ломбардтық несие4 бет
«БТА Банкі» АҚ-ғы ұйымды басқарудың әдістері мен тәсілдері17 бет
АҚ «БТА» банктердің қаржылық нәтижесін талдау85 бет
Банктердегі арнайы шоттар мен есеп айрысу шотындағы нақты ақша қозғалысы23 бет
Банктердегі арнаулы шоттардағы ақшалай қаржылар есебі29 бет
Банктердегі басқару процессіне сипаттама31 бет
Банктердегі тәуекелдерді басқаруды ұйымдастыру және тәукелді бағалау әдістері50 бет
БТА АҚ қаржылық қызметін талдау88 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь