Чехословакиядағы бархыт революциясының тарихи маңызы

Кіріспе

І. Тоталитаризмнің орнауымен дамуы 1945.1988 жж

1. Тоқыраудың себептері мен алғышарттары.
2. Шығыс Еуропа елдеріндегі революциялық жағдайлар.

ІІ. Революция және одан кейінгі Чехословакияда басталған саяси.экономиканың қайта құрылуы.

1. 1989 жылғы демократиялық революцияның басталуы мен барысы.
2. Чехословакиядағы саяси.экономикалық қайта құрулар.
3. Чехия тәуелсіз мемлекеттерінің дамуы.

ІІІ. Қорытынды.

ІV. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе

1989-1990 жылдары Шығыс Европа елдерінде түбірлі демократиялық өзгерістер басталды. «Ақиқат социализм» жүйесі күйреді. Кейінгі кездегі Орталық және Шығыс Европа елдеріндегі терең өзгерістер қөптеген жұртқа мәлім. Ең бастысы-осы елдер тоталитарлық жүйені жойды, қоғамда батыл өзгерістерге бет бұрды. Дағдарыспен күрестің жолдары әр түрлі болады. Бір мезгілде болмаса да, барлық елде революцияның алғышарттары қалыптасты, елде терең өзгерістер жасау қажеттігі пісіп-жетілді. Дағдарысты жеңудің бірнеше жолдары пайда болды.
Біріншіден, Польшада, Венгрияда, Албанияда сол кездегі билеуші партияның реформалық басшылары оппозияциямен келісімге келді.
Екіншіден, Чехословакиядағы «Жұмсақ революция түрінде болды»
Үшіншіден, Болгариядағы басқарушы құрылымның ішіндегі өзіндік бүлік, Герман Демократиялық Республикасындағы символдық Берлин қабырғасының құлауы.
Төртіншіден «Румыниядағы халық қөтерілісі жолымен болды. Бұл өзгерістердің бәрі Кеңес Одағындағы қайта құрудың жерімен жүріп жатты.
Беделі түскен басшылардың қызметтерімен айырылу, еркін қөп партиялы сайлау өткізу үшін, заңды саяси биліктің құрылуы үшін алғы шарттар болды. Сайлаулар 1990 жылдың бірінші жартысынан басталды. Сайлаулар тарихи аренаға жаңа қыземеткерлер мен олардың жақтастарын шығарды. Бостандық идеясы, демократия деген революцияның ұрандары кең тарады сөйлен либералдық және демократиялық партиялар жақсы көрініс алды. Өсіп жеткен дағдарыс орталық күштердің қызметтеріне бұғау салды. Көптеген елдерде дағдарысқа шыдамай бұрынғы саясаткерлерді сынап, батыл өзгерістерді талап етті. Тек қана Чехословакияда орталық бағыттағы қозғалыс қалың бұқаралық қолдау алды. Жаңа үкіметтердің саяси, идеялық айырмашылықтарына қарамастан олардың қызметтеріндегі жалпы белгілерді бақылауға болады.
1. Әміршіл-әкімшіл саяси жүйеден, демократиялық көп партиялық жүйеге көшу;
2. Әміршіл орталықтанған, мемлекеттік меншікке негізделген экономикалық көп түрлі меншіктегі нарық экономикасына айналуы.
Чехословакиядағы 1989-1990 жылдардағы демократиялық революция барысында осы ортақ белгілер де, тек қана Чехословакияға тән ерекшеліктер де болды. Сондықтан Чехословакиядағы 1989 жылғы «барқыт» революциясын зерттеу жалпы Шығыс Европа елдеріндегі демократиялық өзгерістерді толық, жан-жақты түсінуге мүмкіндік береді. Бүкіл Шығыс Европа елдеріндегі 1989-1990 жылдардағы демократиялық өзгерістер ішінен Чехословакияны таңдау себебін мынадай жағдайларға байланысты:
1. Чехословакия-Шығыс Европа елдері ішіндегі ең жоғары дамыған ел, сондықтан ол Батыс Европа жүйесіне көшуге неғұрлым дайын болды;
2. Нарықтық экономика мен көппартиялық жүйеге көшуге талпынушылық Чехословакияда сонау 1968 жылы басталған еді;
3. Демократиялық өзгерістер Чехословакияда өте жұмсақ түрде жүрді, саяси мәдениеттің батыстың үлгісімен іске асты. Сондықтан 1989 жылғы Чехословакиядағы революциялық өзгерістерді зерттеу ерекше маңызды болуға тиісті.
Диплом жұмысын жазуда бір қатар деректер пайдаланылды. 1998 жылы басылып шыққан «Россия, которую мы не знали» деп аталған жинақта 1968-1969 жылдардағы Прагадағы оқиғалардың құжаттары берілген [1]. «События в Чехословакии» деп аталған жинақта сол оқиғаларды көзімен қөргендердің естеліктері жарияланған. 1994 жылы шыққан «Восточная Европа на новом пути» деп аталған жинақта 1989-1990 жылдардағы оқиғалардың уақыттары қөрсетіліп, құжаттары берілген.[2] Бұл жинақтан Чехословакиядағы «Азаттық форумның» құжаттарын алдым.
Чехословакиядағы 1989 жылғы демократиялық революция 1989-1992 жылдары тек қана баспасөз бетінде және ғылыми журналдарда талқыланды. Жұмысты жазу барысында бұл субъекті жеткілікті түрде пайдаланылды[3].Үлкен зерттеу еңбектерінің ішінде Н.В. Коровицинаның Чехословакиядағы социалистік қайта құрулардың чех және словак халықтарының әлеуметтік жағдайына тигізген зардабы туралы монографиясын атауға болады[4].Бұл субъекте Чехословакия экономикасының соғысқа дейін және соғыстан кейінгі дамуы салыстыра зерттелген. 1968 жылғы Чехословакия оқиғаларына жаңа көзқараспен қарап, талдау жасаған В.Л.Мусатовтың еңбегі 1996 жылы шыққан.[5].Соңғы жылдары Шығыс Европадағы экономикалық және саяси өзгерістерге талдау жасаған бірнеше үлкен зерттеулер басылып шықты.[6] Бұл еңбектерде Чехословакиядағы 1989 жылғы «барқыт» революциясы және Революциядан кейінгі өзгерістер де қамтылған.
Диплом жұмысы екі тараудан, кіріспе мен қорытындыдан тұрады. Жұмыстың соңында пайдаланылған әдебиеттер тізімі берілген.
Пайдаланылған әдебиеттер

І деректер

1.1 Восточная Европа на новой Пути (Хроника событии, документы, комментарии) М.,1994 г
1.2.Россия, которую мы не знали1939-1993 М.,1995
События в Чехословакии (сборник документов) М., 1983 г
ІІ Зерттеулер
2.1Восточная Европа на историческом переломе М.,1991
2.1Восточноевропейскии социализм становление режимы, попытки по модернизации, причины краха М., 1992
2.3.Дидусенко А Улица Город Страна Уроки демократии продолжаются. Новое время 1983, 51
2.4. Дидусенко А Акт последний Акт первый Новое время 1990,2
2.5. Дидусенко Чехославакия; Чехии минус Словаки Новое время №4
2.6.Даубек В Политические краски,, пражской осени-проблемы мира и социализма,1990,№2
2.7. Елин Л Торгуем только Танками - Новое время, 993,№6 Задаржюк Э.Г.Взгляд на Чехословакию 1988 ноябрь1989 г-«Советское славоведения» 1990 ,№3
2.9 Кокебаева Г.К. Общественно-политические перемены в странах восточной Европы в освещении журнала – В кн. Проблемы экономической и политической истории международных отношении в новое и новейшее время. Алматы, 1997
2.10.Корнилов А Жестокое развитие нежной революции Новое время 1990, №25
2.11.Коровицина Н.В. Агония соцмодеринизации судьба двух поколении двух европейских нации М., 1993
2.12.Костенко К. Какого цвета бархат? Новое время ,1990, №14
2.13.Кумистиков.В Многоголосии хор. Новое время,1990 №5
2.14.Лапигии М.В. уроки Чехославадского кризиса 1968 г. Новая и новейшая история 1992,№6
2.15.Мажауш М. Чехословакия новое мышления и перестройка. Новая и новейшая история 1989, №3
2.16. Мусатов В.Л.Предвестники кризисы в Восточной Европе (1956-1981) М.,1996
2.17.Пихая Р.Г. Чехословакия 1968 г Новая и новейшая история 1995,№1
2.18.Постреволюционная Восточная Европа М.,1995
2.19.Провозник Д Так чья же это драма? Новое время,1992,№30
2.20.Травничек В.,Гук Р Десять дней, которые потрясли республику-Новое время 89№49
2.21.Руденко И первые раскаты грома – «Новое время» 1993 №7
2.22 Семенихин И. Бархат и сталь революции- за рубежом,1990,№31
2.23.Ярошевскии В. От тоталитаризма к свободе рынка - «Эхо планеты»,1991,№30.
2.24Ярошевскии В Плюс приватизация всей страны» Эхо планеты,1992,№36
2.25.Ярошевский В Экономика Чехии и Словаки Новая и новейшая история,1993, №3.
        
        Тақырыбы: Чехословакиядағы бархыт революциясының тарихи маңызы.
Кіріспе
І. Тоталитаризмнің орнауымен дамуы ... ... ... ... мен ... ... ... елдеріндегі революциялық жағдайлар.
ІІ. Революция және одан кейінгі Чехословакияда басталған саяси-экономиканың
қайта ... 1989 ... ... ... басталуы мен барысы.
2. Чехословакиядағы саяси-экономикалық қайта құрулар.
3. Чехия тәуелсіз мемлекеттерінің дамуы.
ІІІ. Қорытынды.
ІV. Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
1989-1990 жылдары ... ... ... түбірлі демократиялық
өзгерістер басталды. «Ақиқат социализм» ... ... ... кездегі
Орталық және Шығыс Европа елдеріндегі терең ... ... ... Ең бастысы-осы елдер тоталитарлық жүйені жойды, қоғамда батыл
өзгерістерге бет ... ... ... ... әр ... ... ... болмаса да, барлық елде революцияның алғышарттары қалыптасты, ... ... ... ... ... ... ... бірнеше
жолдары пайда болды.
Біріншіден, Польшада, Венгрияда, Албанияда сол кездегі ... ... ... оппозияциямен келісімге келді.
Екіншіден, Чехословакиядағы «Жұмсақ революция түрінде болды»
Үшіншіден, Болгариядағы басқарушы құрылымның ішіндегі өзіндік бүлік, ... ... ... ... ... ... ... халық қөтерілісі жолымен болды. Бұл өзгерістердің
бәрі Кеңес Одағындағы қайта құрудың жерімен ... ... ... басшылардың қызметтерімен айырылу, еркін қөп партиялы
сайлау ... ... ... ... биліктің құрылуы үшін алғы шарттар болды.
Сайлаулар 1990 жылдың бірінші жартысынан басталды. Сайлаулар тарихи ... ... мен ... ... ... ... ... деген революцияның ұрандары кең тарады сөйлен либералдық және
демократиялық партиялар жақсы ... ... Өсіп ... ... орталық
күштердің қызметтеріне бұғау салды. Көптеген елдерде дағдарысқа шыдамай
бұрынғы ... ... ... ... ... ... Тек ... орталық бағыттағы қозғалыс қалың бұқаралық қолдау алды. Жаңа
үкіметтердің саяси, ... ... ... ... ... ... ... болады.
1. Әміршіл-әкімшіл саяси жүйеден, демократиялық көп партиялық жүйеге көшу;
2. Әміршіл орталықтанған, мемлекеттік меншікке ... ... ... ... ... экономикасына айналуы.
Чехословакиядағы 1989-1990 жылдардағы демократиялық революция барысында осы
ортақ белгілер де, тек қана ... тән ... де ... ... 1989 ... ... революциясын зерттеу жалпы
Шығыс Европа елдеріндегі демократиялық өзгерістерді толық, ... ... ... ... ... ... ... 1989-1990
жылдардағы демократиялық өзгерістер ішінен Чехословакияны таңдау себебін
мынадай жағдайларға байланысты:
1. Чехословакия-Шығыс Европа ... ... ең ... ... ... ол ... Европа жүйесіне көшуге неғұрлым дайын болды;
2. ... ... мен ... ... ... талпынушылық
Чехословакияда сонау 1968 жылы басталған еді;
3. Демократиялық өзгерістер Чехословакияда өте жұмсақ түрде жүрді, саяси
мәдениеттің ... ... іске ... ... 1989 ... ... ... зерттеу ерекше маңызды
болуға тиісті.
Диплом жұмысын жазуда бір қатар деректер пайдаланылды. 1998 жылы ... ... ... мы не ... деп ... жинақта 1968-1969
жылдардағы Прагадағы оқиғалардың құжаттары берілген [1]. ... ... деп ... ... сол ... ... қөргендердің
естеліктері жарияланған. 1994 жылы шыққан «Восточная Европа на новом ... ... ... ... ... оқиғалардың уақыттары қөрсетіліп,
құжаттары берілген.[2] Бұл жинақтан ... ... ... алдым.
Чехословакиядағы 1989 жылғы демократиялық революция 1989-1992 жылдары
тек қана баспасөз бетінде және ... ... ... Жұмысты жазу
барысында бұл субъекті жеткілікті түрде пайдаланылды[3].Үлкен ... ... Н.В. ... ... ... қайта
құрулардың чех және словак халықтарының әлеуметтік жағдайына ... ... ... ... ... ... ... соғысқа дейін және соғыстан ... ... ... 1968 ... ... ... жаңа ... қарап,
талдау жасаған В.Л.Мусатовтың еңбегі 1996 жылы шыққан.[5].Соңғы жылдары
Шығыс ... ... және ... ... талдау жасаған
бірнеше үлкен зерттеулер басылып шықты.[6] Бұл еңбектерде ... ... ... ... және Революциядан кейінгі өзгерістер де
қамтылған.
Диплом жұмысы екі тараудан, кіріспе мен қорытындыдан тұрады. Жұмыстың
соңында пайдаланылған ... ... ... ... которую мы не знали 1939-1993. М., 1995
2. Восточная ... на ... пути ... ... документы,
комментарии). М., 1994
3. Жұмысының соңындағы әдебиеттер тізімін қараңыз.
4. Коровицына Н.В.Агония модернизации: субьба двух ... ... ... М., ... ... В.Л. Предвестники бури Политические кризисы вВосточной ... М., ... ... Восточная Европа: экономические ориентиры и
политические коллизми. М., ... ... ... ... ... ... мен алғышарттары.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шғыс ... ... ... ... ... ... герман және итальян әскерлерінмен ... ал, ... ... ... ... және Хорватия олар Германия
және Италия мемлекеттерінің одақтастары болады. Фашизмнен құтылған кейін
Еуропа елдері тәуелсіздігін ... ... ... фашизмнің режимінен
құтылуымен экономиканы қайта құру мақсат болды. Осының нәтижесінде Орталық
және ... ... ... ... орын алды. Фашистік партиялар
өкілдерімен қоса саяси істерге араласпады. Ал, ... мен ... ... ... ... сақталынған экономикасында жеке және
кооперативтік қәсіпкерлер сақталып отырды.
Батыс және ... ... ... ... ... ... ... ұқсас болып дамыды. Ал, ерекшелігі болып Шығыс Еуропаны Кеңес
әскерімен компартия биледі. ... бір ... ... ... ... ны ... қозғалыстарымен басқарып отырса, екіншіден
КСРО-ның билік басына ықыласының ... ... ... ... ... дамудың социалистік нұсқасын таңдап дамуымыз қажет ... ... ... ... ... ... ішкі тәуелсіздігін
сақтап компартияға қолдау қөрсетіп ... ұсақ ... ... өтті.
Мәскеуде 1947-48 жж. нақты орыныққаннан кейін өзінің саяси ... ... ... ... ... ... ... социализм нұсқасын құруда. Ал, кейбір
елдер КСРО-ның жүйесінің қөшірмесі ретінде болды.
Көп партиялық жойылды (Венгрия, Румыния, ... ... ... ... ... ... ... енді (Польша,
Чехословакия, Болгария). Барлық атқарушы билік компартия қолына ... ... ... ... қалып отырды.
Сталиндік «теория» класстық күрес өрістеп Шығыс Еуропа елдерінде
репрессиялық жүйе ... Ол ... ... ... емес партиялық
қызметкерлеріде енді. ... ... ... (Венгрия) Г.Гусак
(Чехословакия), К. Озодзе (Албания), Л.Патрашкану (Румыния), Т.Костов
(Болгария) және ... ... ... ... ... ... жүзеге өткізу
және индустрализация жүргізу мен ауыл шарушылығын кооперативтендіру.
Нарықтың экономика жүзуші күшке ие ... ... және ... ... ... Жеке ... ... ұғым жойылып, барлық шаруашылықтар
мемлекеттің қармағына енеді.
Шығыс Еуропа елдерінде Чехословакия мен Германияның Шығыс ... ... ... болып келеді.
Ал, шаруашылығы бұл жерлерде дамуы арыта қалып соғыс тым әлсіретіп
жіберді.
Социализмді құру кезіндегі ... ... ... ... оның басты себебі болып ... ... ... ауыр
өнеркәсіп дамытудың нәтижесінде жүрді. КСРО-бұл жерде шикізат ... ... ... беріп отырды. Индустрилизация нәтижесінде қала
халқының саны артып отырды.
Шығыс ... ... ... әсер еткен ол 1949 ж өзара
экономикалық көмек (ӨЭК) ... бұл ... бұл ... ішкі ... ... алып ... ... кейін тарих сахнасына и «социалистік
лагері» термині кеңінен таралады. [1]
Шығыс Еуропа елдері 1947-48 жж тоталитарлық ... ... ... ... КСРО-дан ерекшелігі бұл жерде азаматтық ... ... ... ... ... ... КСРО 1955 ... келісімі яғни әскери одақ құрылады.
Шығыс Еуропа елдері үшін 50 жылдардың аяғымен 60 ... ... ... ... оған ... ... ... әдіс
жасалынды.
Досталинизация кезінде Шығыс Еуропа ... ... ... ... Бұл ... ... мен демократиялық жол таңдауы. Оған
қосымша Варшава келісімдегі 5 елдің әскерінің шығарылуы.
Экономикалық реформалар ... ... ... элементтер
шектелеп отырды.
1968 жыл Чехословакияда саяси жағдайдың түпкілікті өзгерумен басталды.
ЧКП Орталық Комитеттің қаңтар ... ... ... ... Орталық Комитеттің бірінші хатшылығына Александр
Дубчек келді. А.Дубчек бастаған жаңа үкімет партия мен ... ... ... ... ... ... қабылдады. Өйткені жоспарлы және
бір орталықтан ... ... даму ... аз екені
Шығыс Европадағы ең дамыған ел Чехословакияда өте ... ... ... өз ... даму ... толық пайдалана алмады.
Сондықтан А.Дубчек бастаған Чехословакия Коммунистік партиясы 1968 ... ... даму ... жаңа түр» берудің бағдарламасын жасады.
[2] «Әрекет бағдарламасы» деп аталған осы құжатта Чехословакияның ... сай ... ... ... өту ... ... коммунистік партияның қоғамдағы жетекші рөлі туралы дея
жоққашығарылды: партия қоғамының үстінен ... ... ол ... ... ... ... жинап, қоғамға қызмет жасауы қажет деп көрсетілді. Ал
мемлекеттік қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... жаулардан қорғау міндетін іске асыруға тиісті деп атап
айтылды.
Кеңес Одағы және басқа социалистік елдер Чехословакия ... ... өте бір ... ... Бұл ... өз ... де
ықпалын тигізуі мүмкін деген ойда болған олар Чехословакиядағы өзгерістерге
жол бермеуге ... СОКП ... ... мен ... Коммунистік
партиясы Орталық Комитетінің өкілдері Чиерке қаласында кездесу, одан ... ... ... ... ... ... ... өздері
кездесіп, Чехословакиядағы жағдайды талқылады. (Бұл ... ... ... жоқ). Осы ... ... бес ... Чехословакия Коммунистік партиясына елдегі ... ... ... тиым ... ... ... ... елде
цензураны қайта қалпына келтіру туралы талап қойды. ... ... ... ... бұл талаптарды елдің ... ... деп ... оны ... бас ... «өздері қалап алған
өзгерістер жасау бағытын дұрыс деп есептеді». Осы бағытты іске асыру ... ... ... ... ... қабылданды. Алайда ЧПК басшыларының
қатарындағы бес адам (А. ... ... ... ... ... ... ... Л.И.Брежневке хат жазды. [3]
1. Коровицына Н.В. Агония ... ... двух ... двух
европейских наций. М., 1993
2. Россия, которую мы не знали 1939-1993 М., 1995, с 231
Бұл хатта реформаларды ... ... деп ... ... ... құтқаруды сұрайды.
Чехословакиядағы оқиғалар басқа социалистік елдерді де алаңдатты.
Болгария Коммунистік ... ... ... Чехословакияда
контрреволюция басталды деп есептеп, КСРО ... ... ... ... ... ұсыныс жасады. 1968 жылы 8 августе Кеңес Одағы Коммунистік
партиясының орталық Коммунитеті Чехословакияда ... ... ... ... өткізіп, онда Чехословакиядағы ... ... ... ... деп ... [4] 18 августе Москвада Варшава
Шартына мүше бес елдің (Балгария, Венгрия, ГДР, Польша, КСРО) ... ... Осы ... Л.И. ... ... ... туралы
хабарлама жасап, мәселесі шешудің саяси елді дәрменсіз деді. Кездесуге
қатысушылар Чехословакиядағы социалистік құрылысты сақтап ... бір ... ... ... елу ... ... ... Л.И.Брижнев ЧКП-ның
Орталық Комитеті мекемесін кінәлады. 20 авгуспен 21 авгуске қараған түнде
Чехословакияға бес ... ... ... кірді. Елді бағындыру қарулы күштің
қөмегімен жеңді. [5]Кеңес әскерлері Прагаға кірген бойда ... ... ... ... ... Москваға жіберілді [6]ЧКП
Орталық Қомитетінің Президиумы бұл әрекетші халықаралық құқты бұзу ... ол ... ... ... әскерлері бос
қолбасшысының жаңа үкімет құру туралы талабын орындаудан бас тартты. ... ЧКП ХІУ ... ... ... ... ХІУ съезд: «Чехословакия
болған жоқ және ... ... ... болған жоқ және
социализмге ... ... ... ... ... ... ... алынған чехословак коммунистерін босатуды талап етті.
Ұлттық жиналыс (парламент): «Бір де бір ... ... ... ... әскерлерін шақыруға өкпелі емес ... ... ... ... ... Чехословакиядан!», «Басқыншыларға масқара!» деген
жазуы бер тақталар көтеріп келді. [7]Олардың барлығы тұтқындалды. Алайда
Чехословакияның басқыншыларының ... және ... ... ... Одағын басқа әрекет жасауға мәжбүр етті. Тамыздың алдында ... ... ... және ... ... кездесу жасап,
елдегі жағдайды реттеу туралы келісімге қол қойды. Чехословакияда кеңес
әскерлері қала тұратын ... ал ... төрт ... әскерлері шығарылды.
Кеңес әскерлерінің елде ... ... ... қарсы топтар
әрекетке кірісті.
5. Мусатов В.Л. Предвестники бури. Полетические кризисы в ... ... М., 1996 с ... ... в Чехословакии (Сборник документов) М., 1983
Кеңес Одағының қолдауымен олар 1969 жылы апрельде А.Дубекті ... ... ... ... ... олар ... оның орнына
Густов Гусок келді. Жаңа басшылық ЧКП ХІУ съезінің шешімдерін заңсыз деп
жариялады, ал Варшава ... ... ... ... ... деп бағалады».
1991 жылы декабрьде Прагада «Чехословакияның 1968 ... ... ... ... ... ... ... ғылыми конференция өтті.
Конференцияны Чехословакия ... ... ... ... ... үшін ... ... комиссиясы
ұйымдастырды [8]
Бұл комиссия 1990 жылы құрылған еді, содан бері ол ... ... ... ... жететін құжаттарды оқып зерттеді және 1968 ... ... ... көргендермен әңгімелесті. ... осы ... ... ... ... В.Славик, В.Шимак. т.б.
1968 жылғы оқиғалардың кейіпкерлері қатысты. Конференцияны ашу ... ... ... деп аталған 1968 жылғы оқиғалардың шын мәнінде
реформалар болғанын, оны Варшава
7. Россия, которую мы не ... ... М., ... Латын М.В. Уроки чехословацкого кризиса 1968 г. «Новая и ... 1992, ... ... әскер енгізуін тоқтатқанын айта ... ... ... артқа қарай шегіндіру болды, бірақ сонымен қатар ... ... ... ... деп атап ... ... КСРО басқыншыларымен жасалған ... ... өз ... бас ... емес, мыңдаған чехтар мен
славактардың өмірін сақтап қалу үшін жасалған әрекет деді.
1969-1970 жылдары Чехословакия ... ... ... ... ... тағы басқа бірқатар адамдар партиядан ... ... ... ... кетті. Әсіресе, зиялы қауым
ғылыми қызметкерлер, ... ... көп ... шекті. Алайда елдегі
оппозицияны мүлде құрта алған жоқ. 1977 жылы Чехословакия адам құқы
жөніндегі ... ... ... соң, ... және ... бір тобы, шіркеу қызметкерлері «Хартия-77» деп аталған
ұйым құрды. Осы ұйымды құрушылар ішінде А.Дубчек пен жасушы ... ... ... бұл ... бірден-ақ қудалай бастады, алайда ұйым жұмысын
тоқтатпады. Кейіннен 1989 ... ... ... ... күші
болған «Азаматтық форум» осы ұйымның негізінде пайда болды.
1. Шығыс Еуропа елдеріндегі революциялық жағдайлар.
Шығыс Еуропа елдеріндегі экономикалық жағдайы 70-жылдардың ... ... ... ... мәселелер пайда болды. Жұмыссыздық пайда болып
инфляция ... ... және ... ... ету ... үстемдігі шайқалып жұмыссыздық жоқ деген жасыруы мүмкін емес
еді.
Социализмнің шарасыздығын білген халық ... ... ... социализмнің тоқырауы жалпы экономикалық, саяси,
моральдық тұрғыдан дағдарысқа алып ... Оның ... ... жолы ... ... ... ... құру» процессі еді.
Ол дегеніміз елдегі ... ... ... ... мен ... баға беру ... басшысы Горбачев 80 жылдың аяғында «Шығыс Еуропа стратегиялық
маңыз жоқ және ... ... ... ... жоқ» - ... ... Лихачев 1987 жылы Венгер теледидарына «Әр бір өз даму жолын таңдайды».
Осы ... ... ... мемлекеттерінде революциялық жағдай ерекше
жағдайға келді. Авторитарлық-бюрократиялық режим ... ... ... ... ешбір нәтижесі болмады.
Революцияға қозғау болған ... ... ... ... ... себеп болды.
Еуропа қалаларында Берлин, Прага, Лейпцинг, София және Бухарестегі
мыңдаған халықтардың ... ... ... ... ... ... Бұл жерде халықтың басым бөлігін ... ... ... негізгі талаптардың бірі демократиялық билік орнату, ал,
авторитарлық-бюрократиялы ... ... ... ... ... ... ел ... араласа бастады.
Шығыс Еуропадағы 40 жылдардың соңғы ширегіндегі революциялармен
ерекшелігі мен ұқсастығы ол ең алдымен биліктің 40 ... ... алып ... ... ... ... құру ... ал, 1989 жылы саяси
режимді құлату одан оппозициялық күш келуі соңы капитализмді құру.
Экономикалық реформада бағыттары: ақша-товар қатынасын ... ... ... ... ... ... ажыратып,
шаруашылықты демократиялық түрге көшіруі.
Шығыс Еуропаның ... ... ... ... сай революция
жүрді. Соңғы жылдарда басты қиындық туғызып ... ол ... ... мемлекеттерінен заңсыз имегранттар.
Саясатты туралы айтар болсақ 1989 жылға дейін елді екі билік партия
басқарды. Ол ... ... ... ... 17 қарашада Чехословакияда «Бархат революциясы»
Студенттердің бас ... ... Бас ... соңы ... Азаттық
форуммен аяқталды. Бұл кездегі елдің қөшбасшы ретінде ... ... ... ... ... Ол ... ... диссидент 1936
жылдың 6 қазанда бай жанұяда дүниеге келеді. 1968 жылы ЧССР - ... ... бірі ... орнжылдар бойы Еуропа картасы өзгермеді. Мыңдан еуропалықтар
бұл жағдай мәңгілікке қалған бұны өзгерту үшін бір ... ... ... Ал, бірақ бұл қатыгез соғысты ешқайсысы тілемеді.
ХХ ғасырдың соңғы жылдары социалистік лагерьдің ... ... ... ... ... ... ... Балтық теңізінен Адриат
теңізіне дейінгі созылып жатқан 7 мемлекет ... ... ... Шығыс Германия, Польша, Румыния, Чехословакия және Югославакия.
Ол бұл жерде Кеңес Одағының ... ХХ ... 40-шы ... Бұл ... ... партияның диктатура жүріп отырды. ... ... және ... ... ... жүрді.
1989 жылы Шығыс Европада Кеңес өкіметінің қайта құру бағдарламасының
тегі жетіп демократиялық жаңару басталып мемлекеттер өз даму ... ... ... ... бұл экономикамен тікелей
байланысты болды. Жарты ... ... ... ... болған
Шығыс Еуропа банкроттық жағдайда еді. Күнделікті қажетті заттардың ... ... ... ... Осы тығырықтан шығу үшін Батыс елдерден қарыз
алып ел коммунистік ... ... ... ... Еуропа елдерінің саяси сауаттылығы күшейіп жұмысшылар өздерінің
ынтымақтастығын құрды.
Коммунистік партияның ықпалы түсіп, демократиялық күштердің ... ... ... ... ... ішкі дағдарысты бастап ... бас ... 70 ... ... ... басшылары шаруашылыққа
сүйенебастады. Маркстік оқудың маңызы жоғалып, ескі саясаткерлер гвардиясы
саяси сахнадан кетті.
Польша, ... ... ... ... ... зор ... Ол университет ашып материалды көмек көрсетіп
отырды. Ең маңызды оқиға болып 1978 жылы Рим кардиналы ... ... ... ... ... ІІ аты алып папа болды. Оның тұсында Вашиканның
әлемдік оциализмге көзқарасы өзгеріп ... ... ие ... ... екінші жартысында Шығыс Европа ... ... ... ... назар ұстады. «Қайта құру» социализмнің әлемін ... ... ... ... үстемдігінен Кеңес Одағы бас ... ... ... ... КСРО ... ... ішкі саясатына
араласпайды деген мәлімдеме жасады. Бұл дегеніміз шығысевропа елдерінің
1987-1989 жж саяси экономикалық ... ... ... ... берді.
Польшадағы демократиялық революция.
Польшадағы революцияның тамыры 80 жылдардың басына барады. Польшаның
сыртқы қарызы елге шетел қаржысының ... алып ... ... ... ... ... ... негізді көбейтумен жол іздеді. 1980
жылдың 1 шілдесінде ет және оның өнімдеріне баға ... ... 1980 жылы 12 ... ... ... етті. Ал, 14тамызда
В.И.Ленин атындағы Гданьск атындағы судоверорь тоқтатылды. Кейінен ... Гдын ... ... ... түсті. Оған 304 кәсіпорын қатысып
«21 пункт» деген құжатпен ... ... ... сөз ... кәсіподақ құру, саяси қылмыскерлерді ботсату және т.б.
Келіссөздер Цецинде 30 ... ... 31 ... ... пен ... қол ... 1980 жылы 1 ... польяк қоғамы өзіндік билікке қол
жеткізді, онда ереуіл шығуға, тәуелсіз кәсіподақ құруға, сө бостандығына.
Гданьскіде 17 қыркүйекте бүкілполяк ... ... ... ... кәсіптік өзін-өзі басқару одағын құру және оның аты «Солидарность» деп
аталып көшбасшысы Лех Валенса болды. Осы кезде халықаралық ... ... ... ... ... Польшаны қиындыққа тастамаймыз, және
қауіпке бермейміз» -делінген сөз ... ... бұл ... КСРО ... кіргізбеді себебі ол уақытта КСРО Ауғаныстанда соғысып ... ... ... ... елде жағдай қиындап дүкендерде тауарлар
жоғалып, әр аудандарда «аштық ... ... ... ... ... коммунисттер өздерінің көшбасшысы-
генерал Войцеха Ярузельскийді сайлады. 28 ... ... ... ереуіл
өтеді. Осы кезде Ярузельский министрлер Кеңесінің басшысы ретінде 12 мен 13
желтоқсанда «Солидарности» ... ... 6647 ... ... жұмыс істеуіне тиым салды.
Ал, 1982 жылдың 22 сәуірінде «Солидарность»-тің заңсыз уақытша
координациялық комиссиясы құрылды. ... ... ... ... құру ... әсер ... 1986 жылы қыркүйекте Польшаның ішкі ... ... ... ... қылмыскерлері бостандыққа жіберді. 29 қарашада ... ... ... ... ол заңды түрде жұмыс істеді.
Үкімет 1988 жылдың ақпан-сәуір айларында бағаның ... ... ... Осыдан біраз кәсіпорындардың әкімшіліктері жалақыны
көтерді. Соқы ... ... ... ... ... құнсызданып, дүкен
сөрелерінен қажетті заттар жоғалды.
Соңында поляк ... ... ... комиссиясын құруды шешті.
Онда биліктің реформалау жаз ... ... ... ... оппозициямен
келісімге келді. Барлығын заңды түрде жүргізіп ... ... ... ... ... Маусымда парламенттік сайлау өтіп оппазиция 161
орынның 160 алды, ал сенатта 100 орынның болып ... ... ... ... ... өкілі Тадеуша Мазовецк болып билікте
анткоммунистердің салмағы артты. ... ... 1991 жылы ... ... ... ... ... басшылары 60-шы жылдардың өзінде-ақ нарықтық қатынасты реттеп
мәдени мәдени өмірді еркін ... ... Ал, 1988 ... ... партиялық конференция шақырылып экономика мен саяси қайта құру
шешімін қабылдады. ... ... ... ... ... ... Бірінші кезекте бірпартиялық жойылды. Нәтижесі көп күтірмеді
соңынан ондаған оппозициялық ұйымдар ... ... және ... көп ... ... ... бейбітшілік сақталды. 1989 жылғы көктемде Венгер
басшылары дөңгелек үстел өткізді оппозияциямен. Ал, 23 қазанда парламент өз
аттын ... ... ... ... ... ... ... болып өзгертілді. 1990 жылы парламенттік сайлау өткізіліп онда
Венгер демократиялық ... ... ... ... ... ... өмір ... тоқтатты.
Чехия экономикасы: Европадағы өндірістің елдердің бір болып ... ... ... ... ... және ... ... жедел дамыған. 1869
жыл Чехияның алғашқы банкі ашылып ол-Живностенлік банк деп аталды.
Ал, ХХ ... ... ... қарқынды дамыған мемлекет болады.
Қазіргі таңда Орталық Еуропадағы Чехия бай ... ... Оның ... ... ... ... аз дамыған. 1997 жылғы дерекке
жүгінсек жалпы ішкі өнім адам басына шақанда 5050 АШ долларын ... ... 4415, ... ... ... ... ... мемлекетті Словенкиядан кейін
екінші орын алады. Ал, адам басына келгенде 1000 адамға –358 ... ... ... елде ... ... ... елде
жекешелендіру жүріп, шет ел ... ... чех ... ... ... ... ... жасаудағы жалпы
ішкі өнімнің төмендеуіне соқтырды.
Үкімет экономиканы қарқынды даму үшін ... ... ... ... ... тартты. Ол дегеніміз елдің тұрақтылығымен
шетел компанияларының тиімді жұмыс істеп экспорт ұлғайды.
Соңында елде 47 ... ... ... ... ... ... Негізгі
инвестиция көлік және байланыс саласына тартылды.
Соңығ жылдары бұрынғы кеңес мемлекеттерімен «Шкода» көліктерін сату
арқылы Ресей, Қазақстанмен бйланысып ... ... ... дәрі ... және троллейбустар, ... ... және ... ... ... ... ... дамып жатыр.
Румыниядағы «халықтық-коммунизмнің» құлауы
Елдің 80-шы жылдарының басында ауылшаруашылық құлдырауына соқтырды.
Дүкен сөрелері босады. Ал, 80-жылдардың ортасында ел қиындыққа ... ... 1989 жылы 16 ... оған ... ... Ласло
Текешаның депортациясы ол ұлт венгр антикоммунистік насихаттау жүргізілген.
Оның қорғау ... ... ... ... күшпен басу халық
арасында қатты наразылыққа соқтырды. ... ... ... күн ... ... жүрді. Диктатор құлауменаяқталды. Нәтижесінде қамалып 22
желтоқсанда ал, 25 желтоқсанда ату ... ... ... 1990 ... ... жүйе ... Ел ... 1991 жылы желтоқсанда
қабылданды. Қорытындысы Румынияда социализм өмір сүруін тоқтатты.
Социализмнен ... ... ... ... елдерге қарағанда Болгария КСРО-мен тығыз байланыста
еді. Ел 1973 жылмен 1985 жыл аралығында жыл сайын КСРО-дан 400 млн. ... алып ... ... ... саласы нашар болған тауарлар Кеңес
нарығында сатылып жатты.
Соңы 1991 жылы ... ... өмір ... ... ... ... ... КСРО-неың құлауына себептердің бірі болды.
Германияның бірігуі
Герман демократиялық ... ... ... ... ... ... орныққан. 1989 жылы мамырда Венгрия шекарасын ашқан
кейін көптеген несістер ФРГ мен ... ... ... ... ... екі Германияның қосу туралы ой туында тұрды. ГДР-дің
билік басында ... ... ... ... 1990 жылы халықтық
палатада тағы сол партия жеңіске жетті.
ІІ тарау. Революция және одан кейінгі ... ... ... ... ... демократиялық революцияның басталуы және барысы
1985 жылы Кеңес Одағында ... ... ... құру ... Басқа
социалистік елдер сияқты Чехословакия халқы да қайта құруды үлкен үкіметпен
қарап ... ... ... ... және ... ... өкілдері
дағдарыстан елді сақтап қалу жаңарту реформаларын жүргізу туралы, ... ... қызу ... жапты. Чехословакия коммунистік партиясының 1986
жылы март айында ... ... ХУІІ ... ... ... ... құру, әлеуметтік-экономикалық дамуы жеделдету
жоспарын қабылдады. [1] ... ... ... ... ... талдау жасауға мүмкіндік туды.
1968 жылы партиялық билеттерінен айрылған коммунистік партия ... ... осы ... ... ... Олар ... ішіне
өткендерді саралауға күш табылатын шығар деп үміттенді. Коммунистік партия
мүшелірі де қайта ... ... ... ... ... ... Тіпті
коммунистік партия арасында «советтік қайта құру өтпелі кезең»,-деген
ұғыныс қалыптасты.
1. Матауш М. ... ... ... и ... –«Новая и новейшая
история», 1989 №3 с 180
партиясының бас секретарлығынан босатылып, бұл орынға М.Якии тағайындалды.
Орталық ... – елде ... ... бәрі өте дұрыс өтуде, партияға
ешқандай жаңарту қадамын жасаудың қажеті жоқ деген ... ... ... ... 1987 ... ... ... жалғасып 1987 жылдың желтоқсанында ЧКП
Орталық Комитетінің УІІ пленумы болды. Пленумда ... өз ... ... ... ... қызметке келуі «Прага қөкжемін»
қайтып алып ... ... тез атап ... ... бірге 1968-1969 жылдардағы оңшыл оппорпеунистер мен
ревизионистердің сатылғыштығын айтады. Якии 1968 жылдан кейін бақылау жасау
және тексеру ... ... ... ... өзі 500 мың коммунисті
тазартуға қатысқан.
Қатып ... ... ... саясаты, ертеректе Германияның
территориясымен бірге ... алып ... ... ... саналатын
Батыс Чехословакияның құлдырауына алып келді. Батыс ... үшін 15 жыл ... ең ... жыл 1987 жыл деп ... Еңбек өкімділігінің төмендеуі, тұрғындарды тауар мен ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүру дәрежесі басқа Шығыс Европа елдеріне қарағанда жоғары деп ... ... ... ... деп ... ЧССГ эмигранттары. Якии партияның жоғары баспалдағына ақырын
қөтерілді.
1977 ... 1981 ... ... ... ... ... ... болды. М.Якии СОКП Орталық комитетінің ауылшаруашылығы
бойынша ... ... ... СОКП ... ... дәл осындай
қызметінде жүрген ... ... рет ... [2] ... ... ... ... бір
мезгілде ішкі сұрақтарды кейінге қалдыру бағытын қатаң ұстап екі ... ... ... жариялық Чехословакияға келді.
Аяғында, әйтеуір КПЧ қайта құру ... ... ... ... аппараты үшін ғана еді, халықпен сөйлесу туралы сөз де
болған жоқ. ... ... ... ... ... ... елдегі заводтың 30 процентінің жұмысын тоқтатады. 1
млн. адам ... ... ... Ірі өзгерістер үшін тек ... ... 1988 жылы ... айында жастар «Бізге бостандық
керек!», ... ... ... ... ... алаңына шықты. Полиция
көзден жас ағызатын газды қолданып, шеруді тараттып. 70 адам тұтқындалды.
Бұл қаңтар ... ... күші ... ... үшін ... ... ... рет оның бүкіл ел басынан ... ... ... ... шеше ... шарасыздығы көрінді. Бірақ, коммунистік партияға
жазалау күшіне сеніп, тағы да билікті қолында ... ... ... ... ... 1989 жылы ... 28-октябрьде тағы
да қайталанды. 450 мыңнан астам каталиктік игіркеудің жағдайын жақсартуды
талап ететін 31 пунктен тұратын құжатқа қол ... шеру ... ... ... жас ... газ бен шоқтар қолданылды. ЧКП үшін бұл ... ... ... ... Халықтың шыдамының жеткен күні 1989 жыл 17-
ноябрь болды ... ... ... аппарат тарапынан тазалау
тоқтатылып Партияның беделі түсті. 1968 жылы жаңару ... ... үн ... ... ... басталған еді, енді 20 жыл өткеннен кейін
жаңару ағымы партияда жоқ ... ... Бұл ... ... тыс, ... халықтың қалың бұқарасының ішінде басталды.
Қайта құру басталғаннан бері төрт жыл ... ЧКП өз ... ... халық сенімін ... ... ... ... ... қолданғаны мен іс жүзінде өзгерістің басты қарсылығы болып
келді. Бірақ халықты алдай алмады, 1989 жылы ... ... ... ... 17-қарашада Чехословакия тарихындағы қайғылы оқиғаны еске
түсіруге арналды. Бұдан 50 жыл бұрын дәл осы күні ... ... ... ... ... мен ... ... соққы берді.
3.Восточная Европа (очерки революционных переобразований 1989-1990 г.) М.,
1991
Студенттік қозғалысының жеті ... ... ... ... ... ... ... табылды, ал студенттер қамалды. Осы
қайғылы даталы күнді еске түсіру үшін 1989 ... 17 ... ... ... шеру болды. Студенттер Альбертов құрбандарын еске алды.
Сосын бүкіл чехтар үшін әулиені жер, ... ... ... өкілі
Керел Гинек Махиди қабіріне бағыт алды. Жастарда бірігіп, өздерінің
құқығын, күшін, ... ... ... ... ... ... алаңына жетті. Бұл бағытты үкімет қаттыгездігімен ерекшеленетін
арнаулы тәртіп сақтаушы топ ... ... ... ... ... жоқ. ... бұзып-жарып өтпек болған студенттер жасақтың тойтарысына
ұшырады. 143 адам ... ... ... 38-і ауыр ... алды, 100-
ден аса адам тұтқындалды. [4] 1938 ... ... ... ... ... студенттер қаны қайта ақты.
Қайғылы оқиға саяси өзгеріске бастама болды. Шерулер ... ... ... ... ... бұқарасының 1989 жылғы қозғалысы 17-қарашада
полицияның қатыгез қимылына ғана қарсы ... ... бұл ... ... саяси, экологиялық, әлеуметтік ... ... ... ... жеке билігін қоғамда бүкіл ... ... ... Өз ... ... ... социализм идеясын ... ... ... ... ... ... жалпы дағдарысы.
Прагада Сталиндік-Брежнивтік империяның саясатының қалдығы әрбір ... ... ... ... ... ... ... алыңыз, картаға
қарап отырып, Кеңес Одағының географиясын оқуға болады. Архангельск қөшесі,
Қазан қөшесі, ... ... Омск ... тағы ... ... соғыстан кейінгі өмірді қайдан және кім сайлағанын есте ұстап
жүруді ұғындырғандай. ... ... ... шаруашылықтың
жүйесі елдің экономикасын күйретуге алып келді. Экономикалық дағдарыс саяси
дағдарысқа ұласты. ЧКП-ның бұрынғы басшылары сөз жүзінде ... ... іс ... ... ... ... өзгерістерді жүзеге
асыруда ауытқушылық, айналымының қөрсетті. [5] Олар социалистік ... ... ... өзгерістер Чехословакияны айналып өтеду деп ... құру тек қана ... ... ... ... ... ... Өзгеріс базасының даму жолына түсуге әрекет болды. ... ... ... ішкі және ... себептермен алға дейін
жетелемеді.
Халық ұзаққа созылған қайта жаңаруға деген үміткерін жоғалтты. ... 20 ... ... ... өз ... ... әділ, социалистік,
мәдени еркін дамитын қоғамды дамыту мүмкіндігінен айырылып қалды.
5. ... ... ... «прожеской осении»-Проблемы мира и
социализма, 1990
1965-1968 жылдары ... ... ... ... ... ... Бұл тек қана ... ғана
емес, саясатқа да залалым тигізді. Студенттер шеруі бүкіл Чехословакияны
қамтыған ... ... ... ... екі күн ... ... ... қозғалысы дүниеге келді. «Азаматтық форум» қозғалысы
драматург Ваулов Гавел бастаған «Хартия -77» және ... да ... ... ... [7]. Азаматтық форум ереуілге бос-қөз болып
отырды. Ереуілді ұйымдастырушылар негізінен тәуелсіз мәдениет топтары мен
студенттер журналының ... ... ... барлық уақытында
ұйымдастыру қызметін жүргізді. Біреулер селода үгіт-насихат ... ... ... ... ... өте ... ... өзгеріс болды. Коммунистермен есеп айыруға шақырды.
Ереуіл үстінде демократия ұрандарымен демократиялық ... ... ... ... ... ... тыңдамады.
[8]Ереуіле қатысқан халық Кеңес Одағының империялық саясатына қарсы үндемей
іште тынып жатқан наразылықтарын ... ... ... ашық айта бастады.
7. Костенко К. Какого цвета бархат? «Новая время», 1990 №14 с 16
9. Жеское развития нежной ... ... ... 1990, №25 с ... көп ... ... ... Чехословакияда 1969
жылдан кейін болған емес. Халық «ЧКП монаполиясы ... ... ... ... ... алып ... сайлау жүргізуді талап етті.
ЧКП мен бұрынғы басшылық аппаратты атау атының жолына ... ... ... ... ... түрде айрылуды, лепірмелі уәделерді
тоқтатуды талапетті. Халық ... ... ... Осы дағдарыс-социализмнің сталиндік ... ... ... ... және жоғары дәрежеде билік ... өмір ... ... ... ... ... тырысушылық соңы
насырға табатын оқиғалар туғызды.
Шерулердің жалпыхалықтық ереуілге ұласуы ЧКП басшыларының ... ... ... ... ... ... ... 24-нобярь күйі ЧКП
Орталық Комитетінің бас хатшысы М.Якии баяндама жасады, ... ... ... ... құру ... әлсірегені сталуы Орталық
Комитетінің мүшесі Алточии Млады ... ... ... жағдайды
басынан шеше алмағанша айтып және Орталық Комитетіндегі маман мәселесін
қайта ... ... Бұл ... ... ... Орталық Комитетінің
акретариаты мен презид толық ... ... ... Қөрел Урбалек
бастаған жауа басшылық шиеленіс бұнымен тоқтаған жоқ. Келесі күні ... ... ... ... ... ... ЧКП Орталық
Комитетінің бірінші хатшысы және ... ... ... ... ... ... мәжбүр болды. Жиналыс студенттер шеруі
туралықаулы қабылдады және тез ... ... ... мен ... ... үшін ЧКП ... ... төтенше отырысты шақыруды
ұсынды. 1968-1969 дағдарыс жылдарына және одан ... ... баға ... ... ... бұқара шерулері жалғасты. 27-ноябрь күні күндізгі
сағат 12,00-14,00 арасында екі сағаттық ереуіл ... ... ... 17-ноябрьдегі оқиғаны талқылау үшін комиссия құрды. ЧССР
конституциясына өзгеріс ... ... ... ... және
ұлттық майдандағы рөлі туралы 4-ші және 6-шы баптары алынып тасталды. 3
декабрь күні ... ... ... ... ... 21 адам болды. 16-
сы ЧКП мүшесі, 5-еуі басқа ... және ... ... 4-декабрь
күні кешке Прагада қайтадан болды. «Азаматтық форум» басшысы Ваулов ... ... ... ... ... ... түсінбейтіндер»-деп
сөз сөйледі. Студенттер 10-декабрьге дейін үкіметте ... ... ... ... ... деп ... 8-декабрьде ЧССР
үкіметінің председателі А.Адамец ... ... ... күні ... ... ... «Азаматтық форум», Славакияның «Езгіге қарсы
қоғам» өкілдері жүзеге дейін үкіметтің жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... тағайындады. ЧКП-ның 10 мүшесі
және басқа партия мүшелері ... ... ... ... коммунист.
Чехословакия республикасында іс жүзінде 1948 жылдан кейін ... ... ... ... аз орын алды. [10] Президенттің уақытша
міндеттерін үкімет өз қолыма алды.
Парламент екі аптаның ... ... жаңа ... ... болды. Осы күні М.Чичель ... ... ... ... 6 ... және 9 ... ... 10-декабрь күні бәрін толғандырған төңкеріс аяқталды.
ІІ-тарау
Революциядан кейінгі Чехословакияда басталған саяси және
экономикалық қайта құрулар.
1990 жылы ЧССР парламентінің ... ... ... ... ... ... ... Вацлов Гавел сайланды. Чехословакия
конституциясына ... ... ... ... ... жаңа президенті. 53 жасар 5 жыл түрмеде отырған ... ... ... ... өзі ... жылғы «Прага көктемі» жетекшілерінің бірі Честлер ... ... ... «Азаматтық форум», «Езгіге қарсы қоғам» басқа
да саяси партиялар Гавелдің кандидатурасына бір ... ... ... ... ... ... ... қойылды. Мемлекеттің негізгі
қызмет орындары ... [1]1990 жылы ... ... ... ... Бір ай ... ЧКП қоғамдағы басқару жайман айырылды. Екі
республика мемлекеттің атауынан социалистік деген сөзді ... ... ... ... ... ... жөнінде тартыс күшейді. Чехтар мен Славактар
арасындағы көп жылдардан бері жиналған мәселелер ... ... ... үшін Чехия және Словакия республикасы Чехия және
Славакия Федераттивтік ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қатыныстарды ... ... ... ... ... венгрлер, моравиялықтар арасында
наразылық бас көтерді.
Әр халық өзінің өзіндік партиясын ... ... ... ... деп аталған қоғамдық қозғалысы, румындардың «тәуелсіз
ұйымы», ... ... ... пайда болды. [3]
Сайлауға қатысуға тіркелу үшін әр партия 10 мыңнан кем емес қол жинау
керек. Осы ... ... ... Федеративтік республикасында
жаңадан саяси күштердің қалыптасуынан ... ... ... ЧКП мүшелерін жауапқа тартуды өршіді. Прага прокуроры Сокол Т.
ЧКП-ның заңсыз деп жариялауды талап ... (4( ... ... қиын жағдайда
өтті. Сайлаушылар біріші турда 96 проценті қатысты. «Азаматтық ... ... ... ... ... ... 46,6 процентті дауыс
алды. ЧСФР жаңа үкіметі мемлекетті іске ... ... ... кейінгі құрылған парламент іс жүзінде қайтадан экономикалық
реформаға жол ашатын ... ... Жаңа ... ... арада құны
төмендеп кеткен кронды еркін валютаға айналдыруды мақсат етті. «Еркін
нарыққа ... ... ... - деп ... ... А. Акт ... акт ... «Новая время», 1990, №2 с 12
И.Бархат и сталь революции за рубежом, 19902, №31 с 12
көрсетті жаңа үкіметтің председателі ... ... ... ... құру,
бағының келісімділігі және сыртқы сауданың келісімділігі ... ... ... ... белгілі бөлігінің жекешелендіру қажет
шаруашылық, акционерлік ... ... ... ... ... ... айтты. [5]
1963-1971 жылдары Ваулав Клаус Чехословакия ғылымы академиясының
экономика ... ... ... ... 1990 жылы 9 ... ... азық-түлік өніміне баға өсті.
Бүкіл дүниежүзілік рынкқа терең тең дәрежелі қарсылас болып ... ... ... ... ... ... құру ... [6].
Алғашқы іске асырылатын міндеттер белгіленді.
1. Бағалаудың механизмін дұрыс жолға қою.
2. Мекемелерге, ... ... бір ... орнын толтыру.
3. Кейбір азық-түлік өндірістерді мемлекеттік дотациядан бас тарту.
4. Халық тұтынын тауларға әлемдік дәрежедегі баға ... ... ... құру ұзақ ... ісі. ... саяси
құрылысының ең болмағанда алғашқы саясатының аяқталуының күтіп жұрлайды.
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... қолданбаған
кейбір шараларды іске асыруға кірісті.
2. –4. Коршилов А. Жесткое развитие нежной революции «Новое время», ... ... и ... ... –За ... 1990, №31 с 14
1. Ең бастысы қәсіпорындарға өз жұмыстарын өз белгісін жүргізуге ... ... ... ... жүзеге асыратын жоспарлы шаралар
жүргізу.
3. Инфляцияға қарсы шаралар ... ... ... ... ... ... шағынды
қысқарту.
5. Капиталды салуды іріктеу.
6. Барлық қарыз және валюталық ... ... ... банкісіне
бағындырылады. [6]
1990 жылы барқыт революциясына 1 жыл толғаннан кейін Чехословакия
парламенті жекешелендірудің екі ... ... Кіші ... ... ... ... кафе тағы ... Кіші жекешелендіру 1990 жылдың жазынан басталып, осы
күнге дейін жалғасуда.
2. ... ...... ... ... ... үйлерді сату.
Жекешелендіру мынадай жолдармен іске асырылды:
6. Постреволюционная Восточная Европа: экономические ... ... ... М., 1995, с ... ... В. от таталитаризма қ свободе рынка –«Эхо плонеты», ... ... ... ... ... ... бойынша қәсіпорын сату
3. Конкурс бойынша сату
4. Купонды жекелендіру
Купон мемлекеттілік мүліктің ең үлкен үлесі. [8]
Басқа Шығыс ... ... ... ... да ... ... ... ұйымы өзара экономикалық қөмек ... қөп ... ... «купондық жекешелендіру» үлкен ынта тудырды.
Купонды беру программасын үкімет үлкен сақтықпен бастады. ... 11,3 ... 4 ... ... ... жылғы сайлауға қатысуға Чехословакия бойынша 120
қозғалыстар мен партиялар заңды түрде тіркелді. [9] ... ... ... ... ... ... партия үшін жаңа қәсіпорын
иелері және ... ... ... келетін қарапайым
азаматтар дауыс береді. Сайлау алдындағы жекешелендіру купонын ... ... ... ... ... ... В. Пмос превитлизация всей страны «Эхо плонеты»,
1992 №36 с 19
Солшыл күштерге коммунистер, социал - ... және ... ... ... Славакия социал-демократиялық партиясын басқарды. Ол
коммунистермен одақтасудан бас тартты. Чехия мен Словакияда екі ... ... ... ... ... мен ... ... Словакия жолындағы қозғалыс. Июньде халық Чехияда оқшылдар
үшін Славакияда солшылдар үшін дауыс берумен үкіметке федерацияны ... және ... ... ... ... ... жеңіп шыққан екі партия 1992 жылы 8 июнь күні Братиславада
кездесті.Қаралған мәселе мемлекет ары ... ... өмір ... , бірге
ме әлде бөлекпе? ... келе ... екі ... Прагода тағы кездесті.
Ең соңғыда 1992 жылы 25 ноябрде ЧСФР федеральды жиналысы тек қана ... ... ... ... ... өмір ... Чехославакияның орныны өз алдына ... өмір ... ... ... ... ... ... заң қабылдады.
Экономикалық реформасын жүзеге асыруды жалғастыра берді.
1988 ж комунистік чехославакия қару ... ... ... ... ... ... ... үкіметі әлем бойынша жетінші орында тұруы
Барқыт революциясынан кейін кіріс 10 есе ... ... ... ... ... қару ... ... не істеу керек деген
мәселе тұрды.
Социалистік еңбек ... ... ... ... ... қару ... қамтамасыз етуге қалыптасқан Комунистік империяның
күйреген соң Словакияның ... ... ... ... 2/3 сі ... ... Танк ... валюта өндіретін бір ғана
экспорттық саласы- деп бағалауда.Бұл бағалаудың жаны бар.Владимир ... ... ... заводының заң қызметкері болған ... ... ... төрт жыл екі ай үш ... соң ... ... ... тоқтатты. Екіге бөліну, айырылысу сабырлы ... ... ... ... жаңа ... ... ... аспанға қызылды жасылды
оттар атылып,қоңырау үні айқайлап ... Бұл ... ... Славак үкіметі
жиырма бес милион кран бөлді.Чех премьері В.Клаус өзінің салтаннатты
баяндамасында «екі ... ... ... екі ... ... ... ... алып келмеуі қажет деп мәлімдеді.
10. Дидусенко А Чехословакия; чехи минус словаки Новое время, 1993, 4 с ... бұл ... ... ашу ... көз ... да ... ... Чехослвакияның игілігі жолындағы азаматтық ниет деп аталған
жаңа ұйым барлық елдердің үкіметтері мен ... ... ... ... ... ... бөлінуі халқының көпшілігінің еркіне қарсы
және олардың мүддерлеріне қарамай жүргізіліп отыр деп ... ... ... үкіметтері бұл жаңа екі мемлекеттің пайда
болуын ... ... өмір ... өз ... ... ... ж 23 январында сайлаудың
негізінде тәуелсіз Чехия Республикасының ... ... ... Гавел сайланды. Оған Чехия ұлттық ... ... жүз ... ... ... ... Ол ... болып сайлану
үшін қажетті дауысының жартысынан астамына ие ... ... ... ... ... ... ... тұрған
Чехия мен Моравия компартиясында ыдырау біліне бастады
1993 ж 8 қаңтарында кедендік тәртіп күшіне енді.
11. Провазник Д Так чья же это ... ... ... с ... Елин Л Торгуям только танками»Новое время 1883, 6,с 27.
Біріншіден екі Республика арасында ... ... ... ... ... ... екі ... үкіметтері аяқ астынан валюталық ... ... ... Валюталық одақтың таратылуы екі аралық тауар қарым-қатынасы
күрт төмендетіп жіберді.
Чех және Словак ... ... ... бойы іске ... ... тығыз байланыстың таяу бағытта жойылып бітетіндігін ... ... ... халықтың жұмыспен қамтылуынан және өмір сүру ... таяу ... ... ... ... жуық ... ... жұмыссыздардың деңгейі Чехияда 3 %, Славакияда 12% ... ... Бұл ... одан әрі ... ... Ескі экономикалық
қарыс қатнасты түзеу жеңіл ақ, ал жаңасын құру едәуір қиын ... ... 1993,21 ... ... И ... распаты грома-Новое время 1993, 7, с 101
15 .Яршевский В. Экономика ... и ... ... и Новейшая история
3 1993, с ... ... ... ... ... дамуы
Тәуелсіздік алған Чехия Республикасы ретінде ресми ... ... ... ... ... тәуелсіз пайда болды. Географиялық
орналсуы орталық Еуропада Польша, Славакия және Австралия, ... ... ... ... ... ... ЧКП басшыларының үреуін
туғызды. Халықтың қөңілінде болатын шаралар жасала ... ... ... ... ... бас ... М.Якии баяндама жасады, Баяндамаларды
партияның жұмысы, экологияны қайта құру қарқының әлсірегені ... ... ... ... ... партия басшылығы шиеленіскен жағдайды
басынан шеше алмағанша айтып және Орталық Комитетіндегі маман ... ... ... Бұл ұсыныс қолдау тапты. ... ... мен ... толық құрамымен қызметпен ... ... ... жауа ... шиеленіс бұнымен тоқтаған жоқ. Келесі күні Прагада
өткен бастауыш партия ... ... ... ЧКП ... ... хатшысы және қалалық партия ... ... ... ... ... ... ... студенттер шеруі
туралықаулы қабылдады және тез арада партия ... мен ... ... үшін ЧКП ... ... ... отырысты шақыруды
ұсынды. 1968-1969 дағдарыс жылдарына және одан кейінгі жылдарға баға ... ... ... ... ... жалғасты. 27-ноябрь күні күндізгі
сағат 12,00-14,00 арасында екі сағаттық ереуіл басталды. ... ... ... ... талқылау үшін комиссия құрды. ... ... ... Конституциядан ЧКП-ның қоғамдағы және
ұлттық майдандағы рөлі ... 4-ші және 6-шы ... ... ... ... күні ... бастаған үкімет құрылды. Құрамында 21 адам болды. 16-
сы ЧКП мүшесі, 5-еуі басқа партиямүшелері және ... ... ... ... Прагада қайтадан болды. «Азаматтық форум» басшысы Ваулов Говел:
«Үкімет құралында отырғандар қалыптасқан жағдайды дұрыс түсінбейтіндер»-деп
сөз ... ... ... ... ... ... болмаса,
ереуілді 11-декабрьге дейін жалғастырамыз деп шешілді. 8-декабрьде ЧССР
үкіметінің председателі А.Адамец ... ... ... күні ... ... ... «Азаматтық форум», Славакияның «Езгіге қарсы
қоғам» ... ... ... ... жаңа ... ... пікірлесті.
Ұлттық келісімдегі жаңа үкіметті президент тағайындады. ЧКП-ның 10 мүшесі
және басқа партия мүшелері ... ... ... ... ... республикасында іс жүзінде 1948 жылдан кейін ... ... ... құрамында аз орын алды. (10( Президенттің ... ... өз ... ... ... ... ... жоғарғы лауазым иесі Республика
Президентіті, ал ол парламенттің сайлауымен 5 жыл ... ... ... ... ... ал, 1998 жылы қайта сайланды).
Президент үкімет басшысымен оның құрамын депутаттардың ұсынысымен
бекітеді.
Заң шығарушы ... ... және ... ... Екі ... бүкілхалықтық сайлауда сайланды. 1999 жылдан НАТО-ға
мүше және ... ... ... ... Еуропа бөлігінде солтүстігінде Польша
мен Солтүстік батысында Германиямен, Оңтүсткте Австриямен ал, ... ... ... ... ... ... қазбаға онша бай ел ... ... тас ... саз ... ... үшін және ... ... асыл тастар гранат пен агат бар. Маңызды болып шыны
өндірісі мен хрусталь өндіру ерекше орын алады.
Мемлекет ... ... ... ... Президент екі
Палаталы парламенттің отырысында 5 жыл мерзімге сайланады. ... ... 2 ... ... ... ... органы Прааламент 2 палаталы-депутаттар палатасы,
сенаттан тұрады.
Депутаттар ... 200 ... ... олар 4 жыл мерзімге сайланады.
Сенат 81 мүшесі болады олар 6 жыл ал, үштен бір бөлігі ... 2 ... ... Екі ... бүкілхалықтық сайлауда сайланады.
Атқарушы билік ол-үкімет болып табылады. Ол Премьер ... ... ... Елде 80 жуық ... ... ... жұмыс істейді. 200 жуық жастар ұйымдары қызмет атқарады.
Халқы 2001 жылғы мәлімет бойынша 10 27200 адам ... Өмір ... ... жас ал, ... 78 жас. ... ... ... ол
Еуропада ең төмен қөрсеткіш. Этникалық құрамы: чехтар 81,2 %, ... ... , ... –31 % ... –0,6 % , немістер –0,5 % , силезцы –0,4 % ... - 0,5 % , ... 0,2 % және ... ... ... ... ... Халықтың тығыздығы 130 адам 1 кв. км-ге. ... –9 ... 33,1 % ... ауыл ... пен 6,9 % , құрлыс 9,1 ... ... –7,2 % ... ... ... –43,7 % ... жарамдылары осылай жіктеледі.
Қорытынды
ХХ ғасырдың 40 жылдарында пайда болған социалистік құрылыс ... ... ... ... ... жеке ... ... мемлекеттік
меншікті күшейту адамдардың арасында өзінің ... ... ... ... ... ... бюрократиялық
құрымға бағынып қоғамдық еңбекті өзіне қаратып алды. Нәтижесінде экономика
халықтың пікірімен санаспады.
Осындай жоғарыда ... ... ... ... өмір ... ... 1989-90 жж. Шығыс Еуропа елдеріндегі революциялар және
диплом ... ... ... ... ... ж ... Европа елдерінде демократиялық ... Бұл ... ... ... ... Польша мен Чехославакия
болды.Осы екі елде де бұл революция лық өзгерістер бейбіт ... ... 1989 ... ... ... ... ... жұмсақ нәзік дегенді білдіреді
Кеңес Одағында 1985 ж қайта құру басталған ... ... ... ... ... ... елдегі әлеуметтік
экономикалық дағдарыс күшейді. Ірі өзгерістер үшін ... мен 77 ... ... ... ... ұшыраған демонстарциядан кейін екі күн ... ... ... ... ... ... бүкіл елдік шеруге айналды.
Ереуілдерге ... ... ... ... ... ... мәдениет топтары мен студенттер ереуіл ... ЧКП ... ... ... ... ... демократиялық саяси ұрандар
көтерілді. Прага көктемін жою ... 5 ел ,бұл ... ... ... деп баағалады.
Комунистік партия билікпен айырылмау үшін шаралар істеп бақты.
Кезектен тыс ... , ... ... ... ... ... ... қозалыстар дүниеге келді.
1990 жылғы жаңа жылға Чехославакия коммунист емес президенттен келді.
Елдің жаңа ... ... ... келіп бірінші маркстік идеологияны
Чехославакияның қоғамына жат деп жариялады. Парламентке Азаматтық форум ... ие ... Жаңа ... ... ... құны ... ... кронды
еркін валюта, айналдыруға мақсат етіп қойды.
Финанс министрлігі Вацлав Клаус экономикалық реформа ... ... ... ... ... ... Әрине экономикалық реформа, нарыққа
өту қиын жолмен өтуде Жұмыссыздық пен ... ... ... әлем таң ... Өзгерістер жасауға поляктарға ... ... екі жыл, ... мен ... он ... ... аяқтауға қолы
жетекші. Шетел және жергілікті бақлаушылар өзгерістің бас ... ғана ... ... ... адам ... ... жиналыс
Братиславадағы шеру, Брио және басқа қалаларда ... ... ... да осы толқыны қатты күндердегі Чехославакия
халқының саяси мәдениеттілігін жоғары ... ... ... ... ... на историческом перелоне. М., 1991
2. Джонсон П. Современность М., 1995
3. Из ... ... ... ... стран
Европы М., 1987
4. История новейшего времени стран Европы и Америки 1945-1990 М., 1993
5. Новейшая история 1989-1990 М., 1991
6. ... ... и ... ... в ... центральной и восточной
Европы М., 1997
7. История мировой экономики М., 1993
Пайдаланылған әдебиеттер
І деректер
1.1 ... ... на ... Пути ... ... ... М.,1994 г
1.2.Россия, которую мы не знали1939-1993 М.,1995
События в Чехословакии (сборник документов) М., 1983 г
ІІ ... ... на ... ... ... социализм становление режимы, попытки ... ... ... М., ... А ... ... Страна Уроки демократии продолжаются. Новое
время 1983, 51
2.4. Дидусенко А Акт последний Акт ... ... ... 1990,2
2.5. Дидусенко Чехославакия; Чехии минус Словаки Новое время №4
2.6.Даубек В Политические краски,, ... ... мира ... Елин Л Торгуем только Танками - Новое время, 993,№6 ... на ... 1988 ... ... ... 1990
,№3
2.9 Кокебаева Г.К. Общественно-политические перемены в странах ... в ... ... – В кн. ... ... и ... международных отношении в новое и новейшее время. Алматы, 1997
2.10.Корнилов А ... ... ... ... Новое время 1990, №25
2.11.Коровицина Н.В. Агония соцмодеринизации судьба двух ... ... ... М., 1993
2.12.Костенко К. Какого цвета бархат? Новое время ,1990, №14
2.13.Кумистиков.В Многоголосии хор. Новое время,1990 №5
2.14.Лапигии М.В. уроки Чехославадского кризиса 1968 г. ... и ... ... М. ... ... ... и ... Новая и новейшая
история 1989, №3
2.16. ... ... ... в ... ... (1956-1981)
М.,1996
2.17.Пихая Р.Г. Чехословакия 1968 г Новая и новейшая история 1995,№1
2.18.Постреволюционная Восточная Европа М.,1995
2.19.Провозник Д Так чья же это ... ... ... ... Р ... ... которые потрясли республику-Новое
время 89№49
2.21.Руденко И первые раскаты грома – «Новое время» 1993 №7
2.22 Семенихин И. Бархат и ... ... за ... В. От ... к ... ... - «Эхо
планеты»,1991,№30.
2.24Ярошевскии В Плюс приватизация всей страны» Эхо планеты,1992,№36
2.25.Ярошевский В Экономика Чехии и Словаки ... и ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Түстік палитра. Компьютерлік түстік модельдер. Аддативтік түстер жүйесі8 бет
Оралхан Бөкей (1943-1993)19 бет
Сілеусіндер. Бархатты мысық. Жанаттар Систематикасы. Құрылыс ерекшелігі. Таралуы. Көбеюі мен дамуы4 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
Сілеусіндер, бархытты мысық, жанаттар, ескекаяқтылар13 бет
Француз буржуазиялық революциясының үшінші кезеңі16 бет
Ақпан революциясынан кейін қазақ зиялыларының қазақ автономиясын жүзеге асыру жолындағы қызметі103 бет
Бірінші орыс революциясы және ұлттық демократиялық қозғалыстың өрістеуі7 бет
Бірінші орыс революциясы және ұлттық-демократиялық қозғалыстың өрістеуі11 бет
Германиядағы қараша революциясы45 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь