Нарықтық экономикадағы дағдарыстың пайда болу себептері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

1 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ДАҒДАРЫСТЫҢ ПАЙДА БОЛУ СЕБЕПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Дағдарыс түсінігі және экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5 1.2 Дүниежүзілік дағдарыстың бастау алған себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАҒДАРЫСТАН ШЫҒУ ЖОЛДАРЫН ЗЕРТТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

2.1 Қазақстан Республикасы экономикасына әлемдік дағдарыстың тигізген зардабы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2 Қазақстандағы дағдарысқа қарсы қолданылып жатқан шаралар ... ... ... ... 18 2.3 Қазақстандығы дағдарыстан шығу жолдарын зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ...24
2.4 Елбасының ұсынған дағдарысқа қарсы бес жолы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

3 «IPONT» КОМПАНИЯСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА ҚАРЖЫЛЫҚ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ДАҒДАРЫСТАН ШЫҒУ ЖОЛДАРЫНА ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ..40

3.1 «Ipoint» компаниясының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
3.2 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және төлем қабіліттілігін талдау талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
3.3 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі бағыттары және табыстылығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63
Дүниежүзі бойынша қаржылық нарықта 2007 жылдың жартысынан орын алған тұрақсыз жағдай Қазақстан елінің дамуына да әсер етті. Негізінде, бұл дағдарыс банк пен тұрғын үй секторын ғана емес, сонымен қатар экономиканың экспорт саласын да еліктірді.
Банк саласындағы дағдарыс отандық банктердің сыртқы қаржылық ресурстарымен иелену мүмкіндіктері төмендеп нәтижесінде ішкі экономикадағы несиелеу көлемінің азаюына алып келді.
Тек 2008 жылы Қазақстан банктері шетелдіктерге 10-12 млрд. доллар төлеуге мәжбүр болды. Бұл жағжай ішкі несиелеу жүйесін азайтты, себебі банктегі қаржы жинақталып,аяғында оның барлығы қарызды өтеуге кететін болды.
Жылжымайтын мүлік нарығындағы қалыпсыздық тұрғын үй бағасының төменедеуіне әкеліп,тұрғын үйдің түріне және мекен-жайына қарай бағасы 25-40 пайызға қысқарды. Кезінде банктен жедел қарқынмен несие алған көптеген құрылыс кәсіпорындар қазіргі таңда тоқырауға ұшырап отыр.
Экономиканың экспорт саласындағы дағдарыс, әлемдік экономикалық дағдарыстың екінші толқыны экспорт саласына да әсер етті: Қазастан экспорт тауарларына деген сұраныс та азайды, әсіресе мұнай мен металдар. Осы жағдайдан соң кәсіпорындар қиын жағдайға тап болды.
Соған орай шағын және орта бизнес өкілдері де сұраныстың төмендеуіне байланысты қиындыққа тірелді[1,б.3].
4 ақпан 2009 жылы Халық Банк тенгенің девальвациялануын жариялады.Сол кезде Халық Банкінің берген ақша айырбастау көлемі 150 теңге бір долларға тең болды. Девальвацияның жақсы жағы – ұлттық теңгені бір қалыпта ұстау үшін ай сайын 2млрд доллармен толтырып тұру қажеттілігі алынды. Екіншіден, отандық тауарлардың бәсекелестік қабілеттілігін арттырып, олардың сұранысын тұрақты қылады.
Алайда импорттен айналысатын жеке кәсіпкерлер бұдан зардап шекті. Себебі олар төлемді теңгеде жүргізбейді.
Сонымен қоса, барлық отандық шикізат өндіретін қазақстандық кәсіпкерлер қазақстан техгологиясын қолданғандықтан жеңеді.
Қазақстан Халық Банкі соңғы онжылдықта ақшаның құнсыздануына қарсы шаралары көршілес елдердің орталық банктеріне қарағанда тиімдірек болып келе жатыр.Ұстанған қаржылық саясат ақшаның құнсыздану зардабын төмендетуге көмек береді.
Елдің сатып алу қабілеттілігін арттыру үшін қандай шара қолдану керек?
Еліміздің бір артықшылығы – Қазақстан өз еншісіне Ұлттық Қор мен алтын-валюта резервтерін жинақтап, дағарысқа қарсы үкімет бағдарламасын енгізді, соның ішінде:
- Макроэкономикалық және қаржылық тұрақтылық,
- Жылжымайтын дүние-мүлік саласын қолдау,
- Шағын және орта бизнесті қолдау және оларды банк пен микронесие ұйымдары арқылы қаржыландыру,
- Ауыл шаруашылығына салым,
- Басым инвестициялық және инфрақұрылым жобаларын қаржыландыру[2,б. 12].
1. Отандық экономиканы әлемдік дағдарыстан қорғау шарасы : теңгенің девальвациялануын мамандар осылай бағалайды / С. Шайынғазы // Егемен Қазақстан. - 2009.-3 б.
2. Нурмуханова Л.К. Концептуальные подходы к организаций антикризис-ного управления // Саясат. - 2004. - № 3-4. 12б.
3. Мухамбетов Т. И., Нукушев А. Г. Банкротство и антикриэисное управ-ление предприятием Учебник: Алматы, 2000. -20б.
4. Гиляровская Л.Т. Экономический анализ: Учебник для вузов─ 2-ое изд., доп.─ М: ЮНИТИ-ДАНА, 2008.─ 3б.
5. Стратегия и тактика антикризисного управления фирмой/ Под ред. А. П. Градова, Б. Й. Кузина. СПб.: Специальная литература, 1996.-18, 22, 23б.
6. Е. В. Новоселов, В. И. Харламов Введение в специальность «Антикризисное управление» «Дело» М. 2001.-22, 6б.
7. Экономическаятеория национольной экономики и мирового хозяйст-ва. М., 1997.-125б.
8. Питер Дойль Менеджмент стратегия и тактика. Питер: С-Петербург, Москва, Минск 2006.-107б.
9. Шумпетер Й. Теория Экономического развития. М.: Прогресс, 1999.
Ю.Буайе Робер. Теория регуляции: Критический анализ: Пер. с фр. М.:
РГГУ, 2005.-63 б.
10. МаевскийВ. И. Макроэкономические аспекты становления социально-рыночного хозяйства. М.: ЙЭ РАН, 2000 -60-61б.
11. Нурмуханова Л.К. Природа кризисных явлений в рыночной экономике // Мысль. - 2004. -№ 3. – 85-86 б.
12. Сәйкенов Б. Дағдарыс тамыры тереңде емес.//Егемен Қазақстан 2009-4б.
13. Ұландағы ұлағатты істер / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2009. - 16 қаңтар. - Б.2.- 6 б.
14. Райханов Н. Реформа және дағдарыс. // Ақикат. -2008 №7-31б..
15. Бакин А. Дағдарысқа дайын тұрайық. //Егемен Қазақстан 2009
8 сәуір.-10-11 б.
16. Дағдарыстан - дамуға / Н. Назарбаев // Дидар. - 2009. - 7 наурыз. -97б.
17. Әлем БАҚ-тары дағдарыс туралы // Егемен Қазақстан. - 2009. – 14б.
18. Антикризисное управление подред. Э.М. Короткова - Инфра - М, 2001-23-26б.
19. Қаржылық дағдарыстан шығудың бірден-бір жолы - отандық өнімнің үлесін ұлғайту / Е. Әбішев // Дидар. - 2009. – 46-48б.
20. Дағдарыстан шығу жолдары қандай? / Б. Балғарина. - // Егемен Қазақстан. - 2009. - 17 наурыз (№102-103)-17,18б.
21. Сапалы білім дағдарысты еңсерудің алғышарты / Б. Мамраев // Дидар. - 2009. – 189,193 б.
22. Дағдарыстан кім, қашан, қалай шығады? : сарапшылар сын сағатта Қазақстан сыр бермейді деп санайды / С. Абдрахманов // Егемен Қазақстан. - 2009. – 34,36б.
23. Қыспақтан шығар жол - екеу / Ә. Мәткәрімов // Дидар. - 2009. – 9б.
24. Антикризисный менеджмент под ред. А. Г. Грязновой - М.: Экмос 2008-20б.
25. Жүйелік дағдарыстан жүйелік жаңару жолымен ғана шығуға болады / Н. Назарбаев. - // Егемен Қазақстан. - 2009. - 12 наурыз (№97); Экономика.-2009.-5б.
26. Дағдарыстан - дамуға / Н. Назарбаев // Дидар. - 2009.-1б.
27. Дағдарыстан шығу кілті / Н. Назарбаев // Егемен Қазақстан. - 2009.-1,2,3,4,5 б.
28. Назарбаев: әлемдік дағдарыс туралы жеті қарапайым сұрақ және шексіз күрделі жауаптар / Г. К. Оразалиева // Егемен Қазақстан. – 2009,б.2-7
Интернет сілтемелері:
29. http://www.samruk-kazyna.kz
30. http://www.kaspibank.kz
31. http:/irbis.vkgu.kz
32 Дүйсенбаев К.Ш.,Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001 ж.-29-37б.
33. Қаржылық анализ «Ipoint» ЖШС. – Алматы, 2009-2010 ж.
34. www.ipoint.kz
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................. 2
1. ... ... ... ... ... Дағдарыс ... және ... ... ... ... алған ... ... ... ... ... ШЫҒУ ... ... Республикасы экономикасына әлемдік дағдарыстың тигізген
зардабы.....................................................................
..............................................17
2.2 Қазақстандағы ... ... ... ... 2.3 ... ... ... зерттеу...............................24
2.4 Елбасының ұсынған ... ... ... ... КОМПАНИЯСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА ҚАРЖЫЛЫҚ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ДАҒДАРЫСТАН ШЫҒУ
ЖОЛДАРЫНА ШОЛУ..........................40
1. ... ... ... ... ... ... және төлем қабіліттілігін талдау
талдау...................................................................
...............................45
3. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың жартысынан орын алған
тұрақсыз жағдай Қазақстан елінің дамуына да әсер ... ... ... банк пен тұрғын үй секторын ғана емес, сонымен ... ... ... да ... ... дағдарыс отандық банктердің ... ... ... ... ... нәтижесінде ішкі экономикадағы
несиелеу көлемінің азаюына алып ... 2008 жылы ... ... ... 10-12 ... ... ... болды. Бұл жағжай ішкі несиелеу жүйесін азайтты, себебі
банктегі қаржы жинақталып,аяғында оның ... ... ... ... ... ... қалыпсыздық тұрғын үй бағасының
төменедеуіне әкеліп,тұрғын үйдің түріне және ... ... ... ... ... қысқарды. Кезінде банктен жедел қарқынмен несие алған көптеген
құрылыс кәсіпорындар қазіргі таңда тоқырауға ... ... ... ... ... ... дағдарыстың екінші толқыны экспорт саласына да әсер ... ... ... ... ... та ... ... мұнай мен
металдар. Осы жағдайдан соң кәсіпорындар қиын ... тап ... орай ... және орта бизнес өкілдері де сұраныстың
төмендеуіне байланысты қиындыққа тірелді[1,б.3].
4 ақпан 2009 жылы ... Банк ... ... ... ... Банкінің берген ақша айырбастау көлемі 150 теңге бір долларға
тең болды. Девальвацияның ... жағы – ... ... бір қалыпта ұстау
үшін ай сайын 2млрд доллармен толтырып тұру қажеттілігі алынды. Екіншіден,
отандық тауарлардың бәсекелестік ... ... ... ... ... импорттен айналысатын жеке кәсіпкерлер бұдан зардап шекті.
Себебі олар төлемді теңгеде жүргізбейді.
Сонымен қоса, барлық ... ... ... ... қазақстан техгологиясын қолданғандықтан жеңеді.
Қазақстан Халық Банкі соңғы онжылдықта ақшаның құнсыздануына қарсы
шаралары көршілес елдердің орталық банктеріне ... ... ... ... қаржылық саясат ақшаның құнсыздану зардабын төмендетуге
көмек береді.
Елдің сатып алу қабілеттілігін арттыру үшін қандай шара қолдану керек?
Еліміздің бір ...... өз ... ... Қор мен
алтын-валюта резервтерін жинақтап, ... ... ... ... ... ішінде:
- Макроэкономикалық және қаржылық тұрақтылық,
- Жылжымайтын дүние-мүлік саласын қолдау,
- ... және орта ... ... және ... банк пен ... ... қаржыландыру,
- Ауыл шаруашылығына салым,
- Басым инвестициялық және инфрақұрылым жобаларын қаржыландыру[2,б. 12].
Зерттеу тақырыбының өзектілігі – ҚР-сының әлемдік дағдарыстан ... ... ... одан әрі ... болашақта дағдарыстың
болдырмауына үлес салу болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... – ҚР-сы экономикасының дағдарыстан шығу
жолдарын талдау және шығу жолдарын іздестіру.
Зерттеу объектісі- «Ipoint» компаниясы.
Зерттеу пәні - ҚР-сы ... ... шығу ... ... ... компания мысалында талдау.
Бұл дипломдық жұмыста дағдарысқа қарсы басқару мәселелерін ... ... ... ... ... ... жазуға тырыстық. Сонымен қатар бұл еңбекте тек дағдарыстың
мүмкін болатын масштабын ғана емес, сонымен қатар оның әр ... ... ... және оның ... қарастырылған.
Дипломдық жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы- дипломдық зерттеудің
нәтижелері – Қазақстан ... ... ... ... ... ... жатқан шаралары,болашақта ... ... ... ... ... үш ... ... қорытындыдан,
қолданылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан құралады.
Кіріспеде зерттеу ... ... ... ... ... қойылатын мәселелер қалыптастырылады, зерттеудің объектісі мен пәні,
әдістемелік және ... ... ... ... ... ... маңыздылығы көрсетіледі.
Бірінші бөлімде дағдарыстың түсінігі, мәні,сонымен қатар
дүниежүзілік ... ... ... ... және ... экономикасына әлемдік дағдарыстың ... ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы
қолданылып жатқан шаралар, одан шығу жолдарын зерттеу және де ... ... бес жолы ... ... ... бөлімде «Ipoint» компаниясы мысалында қаржылық талдау
жүргізіліп, дағдарыстан шығу жолдары талқыланған.
Жұмыс қолданылған ... ... ... ... ... ... ... БОЛУ СЕБЕПТЕРІ
1.1Дағдарыс түсінігі және экономикалық дағдарыс мәні
"Дағдарыс" түсінігі "тәуекел" ... ... ... ол ... ... ... ... жасау методологиясына әсер етеді. Бұдан
дағдарыс күтімін алыптастасаңыз, тәуекелдік өткірлігі жоғалады да ... ... ... ... мәселесіне басқа көзқараспен қарауға
болады.
Кейбіреулердің айтуынша, бұл тек макроэкономикалық даму процесіне
қатысты, ал ... ... ... ... ... ... ... басшылардың кәсіби деңгейінің төмендігінен туындайтын
үлкен немесе кішігірім өткір мәселелердің болуы. Бұндай мәселелер дағдарыс
дамуын көрсетпейді, олар ... ... ... ... ... ... байланысты.
Мұндай ұсынымдар бір жақты және ұйымды басқаруда жағымсыз әсер қалдыруы
мүмкін. Егер осы позициямен фирмаішілік басқаруды қарастыратын болсақ, ... ... ... көре білу және оның мүмкіндіктерін
ескеру мүмкін емес[3,б.20].
Әлеуметтік - экономикалық ... ... түрі ... ... болсын, фирма немесе кәсіпорын өзінің өмірінде екі тенденциясы
болады: жүмыс істеу және ... ... - бұл ... ... ... тұру, өзіне тән бүтіндігін,
сапалы анықтамасын, мінезін білдіретін қызметін сақтау.
Даму - бұл ортаның өзгеруіне ... ... ... ... ... ... ... және даму, өте тығыз байланысты, және әлеуметтік
-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерден көруге болады (сурет 1).
Жұмыс істеу және даму байланысы диалектикалық мінезде болады, ... ... ... және шешу мұмкіндіктерін көрсетеді.
Жүмыс істеу дамуды ұстап түрады, және сол уақытта оның қоректі ... ... даму ... ... ... ... бүзады, бірақ оның нық
орындалуына жағдай жасайды.
Сөйтіп, дамудың циклдық тенденциялары пайда болады, ал ол ... ... ... ... тек ... ... күйрету болуы
міндетті емес, ол белгілі ... ... ... ... бірақ дағдарыс
басталуы тек субъективті ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік ... ... ... ... жағы да бар [4,б 3].
Дағдарыс тек жұмыс пен даму ... ... ол ... кезінде де туындалуы мүмкін. Бұл, ... ... ... ... ... ... ... оны пайдалану
жағдайы (ғимарат, климаттық орта, технологиялық мәдениет т.б.) арасында.
Сурет 1- Ұйымдағы дағдарыс ... ... ...... ... ... - бұл ұйымның қоршаған ортадағы ... ... шегі ... ... ... ... болуы мүмкін. Олар объективтіге,
модернизацияның циклдық тұтыну және қайта ... ... ... ... ... ... қатар табиғи, яғни климат
өзгеруі, жер сілкіну, тағы басқа.
Дағдарыс себептері сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... және тенденциялармен немесе әлемдік
экономиканың дамуымен, бәсекелестікпен, елдегі саяси ... ... - ... ... ... ... ... үйымдастырудың жетіспеушілігі инновациялық ... ... ... ... дағдарысты осындай жағдайда түсінетін болсақ, онда дағдарыс қауіпі
әрқашан болатындығы және оны ... ала көре білу және ... ... ... тек ... ғана үлкен мәнде емес, сонымен
қатар оның әр-түрлі салдары: ұйымның жаңаруы ... ... ... ... ... ... ... Дағдарыстан шығу, әрқашан позитивті
жағдайларға байланысты емес. Жаңа ... ... өту, одан ... ... ... ... ... шығармауымыз керек. Дағдарыс жағдайларын ұзақ
мерзімге тоқтатып қою ... бар. Ол ... бір ... себептермен
түсіндіреді. Негізгі дағдарыс салдары тығыз екі факторға ... ... және ... даму ... басқару
мүмкіндігі.
Сурет 2- Дағдарыстың себептері
Ескерту – құрастырылған әдебиет бойынша[5,б.22].
Дағдарыс салдары тез өзгерістерге ... ... ұзақ және ... Және ұйым ... ... ... ... ұзақ мерзімді және
қысқа мерзімді, сапалы және сандық, қайта қалпына келу немесе келмеу.
Дағдарыстың әр ... ... тек оның ... ғана ... қатар дағдарысқа қарсы басқарумен де, ол ... ... оны ... ... Бұл ... ... мүмкіндігі мақсатқа,
кәсіпқойлыққа, басқару өнеріне, мотивация мінезіне, ... ... ... ... ... 3 - ... ... болатын салдары
Ескерту – құрастырылған әдебиет бойынша[5,б.22].
Тәжірбие көрсеткендей, дағдарыс, себеп - ... де ... ... емес. Дағдарыстарды тармақтап жіктеу қажеттілігі, құралдарды
дифференциациалап және ... ... ... ... Егер ... және ... ... белгілі болса, онда ... ... ... ... және ... ... ету ... туады [5, б.23].
Дағдарыстың ортақ және локальды түрлері бар. ... ... ... қамтиды, локальды - тек оның бір ... Бұл ... ... масштабты көрінісі. Нақты дағдарыс
жағдайларын талдау кезінде әлеуметтік-экономикалық жүйенің шекарасын, оның
құрылымын және қызмет ету ... ... ... ... ... ... және ... деп бөлуге
болады.Макродағдарыс едәуір үлкен көлемдегі және масштабты мәселелерге ... ... ... ... мәселені қамтиды.
Экономикалық дағдарыс тобынан қаржы дағдарысын бөлек алып ... Ол ... ... ... ... ... қаржылық мүмкіндігінің
қайшылықтарын сипаттайды. Бұл экономикалық процестердегі дағдарыстың
ақшалай көрінісі.
Әлеуметтік дағдарыс әр ... ... ... ... ... өршуінен туындайды: жұмыскерлер мен ... мен ... әр ... мамандықтағы жұмысшылар, персонал
және менеджерлер және т.б. ... ... ... ... ... ... жалғастырушы болып табылады, кей жағдайда
өздері де туындайды, мысалы басқару стилінде, еңбек талаптарымен келіспеген
жағдайда, экологиялық ... ... ... ... ... ... болу мәні мен себептеріне, әр түрлі
теориялық ... ... ... ... отырып, әр түрлі
түсініктерді шығаруға болады - таза ... яғни ... ... психологиялық концепциясының өзгеруімен, өндірушілер мен
тұтынушылардың пессимистік немесе оптимистік ... ... ... ... ... ... ең бірішні себеп - капиталистік
өндіріс жүйесіндегі таптық келіспес қайшылықтар мүддесіне ... ... ... ... ... ... өздерін ешқандай
экономикалық мектепке қатысы жоқтығын айта отырып, кең ауқымды ... ... ... ... ... заңдылықтарын, мәнін және пайда болу
себептерін теориялық тұрғыдан қарастырсақ:
Бірінші себеп, яғни экономикалық дағдарыстардың пайда ... ... ... ... ... ... ажырау болып табылады. Натуралды
шаруашылық шеңберінде өндіріс пен тұтыну арасында тікелей ... ... ... ... ... ... мүмкіндік болмады. Олардың
пайда болуы мен кең етек ... ... ... мен ... ... ... Еңбек бөлінісі, маманданудың және кооперацияның дамуы, ... ... ... үзілісті едәуір алшақтатты. Бірақ та жәй ... ... ... ... болмады. Онда тауарлар
негізінен жергілікті нарықтарда сатылып, оларды ... ... ... болып, қоғамдагы өткізу процестерінің бүзылуы байқалмады[7,б. 125].
Тауар өндірісінде, өндірісті ұйымдастырудың үстемдік етуші формасы
болып, ал нарық оның ... ... ... пен ... арасындағы
айырма уақытпен де және кеңістіктеде тез күшейе түсті. Стихиялық және
анархиялық жағдайда ... ... ... объективті
заңдылық бола бастады.
Капиталистікке дейінгі өндіріс ... ... ... ... ... ... ғана бірінші рет артық өндіріс
туындады. ... ... ... ... дамуы, өндірістің қоғамдық
мінезде екендігін, ал иемдену ... ... ... ... сақталуына әкелді. Бұл қоғамдық ... ... ... меншік формасы арасындағы шиеленістің өршуіне әкелді. Мұндай
шиеленістердің әр елде әр ... ... ... ... ... ... ол ... мінезіне де едәуір әсер етеді.
Экономикалық дағдарыстың мәні, тауарды ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс жағдайындағы қоғамдық капитал
процесінің бұзылуынан, фирмалардың ... ... ... өсуі
және басқада әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... оқу ... артық өндіріс дамуындағы, өндірістің
құлдырауы және ... ... ... ... ... ... К.Маркс терең және тыңғылықты зерттеген. Ол дағдарыс себептерінің
стихия және анархиялық өндіріс кезінде, ... ... ... ... ... В. ... айтуынша: «Іскерлік цикл теориясы
Маркстік саясиэкономия алдында ... ... емес ... ... ... ... циклдардың бо-
латындығын теріске шығарып, дәстүрлі нарық механизмі шеңберіндегі ... ... жеңу ... ... ... ... экономиканың XX
ғасырдағы дамуы артық ... ... ... көзқарасы шегінен
бастартуға әкелді.
Экономикалық дағдарыстар себептеріне деген көзқарастар ... ... Және ... ... ... аз ... ... өндіріс циклдлығына
әсер ететін бір ғана факторлардың, әр кезеңде әр түрлі және ... ... ... өзіндік ерекшеліктерге ие. Көптеген ... ... ... ... (ҒТП) ... ... капиталдың активті бөлігі 10-12 жылда моральды ... ... Бұл ... ... ... болу үшін оларды жаңартып
отыруды талап етеді. Алғашқы серпіліс болып, құрал - жабдықтар
мен технологияны ... ... ал ... ... ... экономи-
калық циклдлықтың материалды негізін қалайды.
Цикл кезеңінің кезекті қысқарулары, ... ... ... ... ... ... мерзімінің жылдамдығымен байланысты.
Неоклассикалық және либеральды ... ... ... ... ... ... басқа да себептерін
ұсынды. Олардың көбінің ... ... ... ... ... ... ... тұтынуы. Жеткіліксіз тұтыну теориясының жалғастырушы
өкілі, сол жақ ... ... ... ... ... Дағдарыс дәрісі
ретінде тұтынуды ... ... ... ... ... ... ... туындауы, дағдарыс себебінен
гөрі оның ... ... ... ... ... ... ... себептері үйлеспеушіліктен немесе «теңсіздіктен».
Теңсіздік теориясы саяси, демографиялық, табиғи сыртқы ... ... да кең ... ... ... ... Нарықтық
бостандықты жақтаушы және мемлекеттің араласуына қарсылас Ф. Фон ... ... ... ... ... ... ... артық
қаржыландыруынан (арзан ... ... ... психологиялық теориясы да бар. Й. Шумпетердің ... ... ... ... ... тән өзіндік пси-
хологиялық суреттемесі бар. ... ... ... мен ала-ауыздық
капитал салымының тұрып қалуына әкеледі. «Ауыспалы жағдай» инвестициялық
циклдың бір ... ... ... Экономикалық ғылым, қазіргі
уақытта экономикалық цикл мен дағдарыстар себебін түсіндіретін бір ... ... ... П. ... ... «экономика»
кітабында циклдық пен дағдарыстар теориясының ... ... олар ... теориясы, яғни банк несиесінің кең етек алу ... ... ... ... яғни өндірістегі негізгі жаңашалық еңгізу циклы
(Шумпетер, ... ... яғни ... және ... ... ... ... (Пигу, Бэджгот және басқалар);
- жеткіліксіз тұтыну теориясы, табыстың көп бөлігін, бай және ... ... ... цикл ... ... (Гопсон,
Фостер, Кэтчингс және басқалар);
- мөлшерден тыс инвестициялау теориясы, жақтастардың айтуынша, рецессия
себебі ... ... ... ... тыс ... ... (Хайек, Мизис және басқалар);
Циклдлық пен оның себептері көзқарастарын бағалау кезінде, уақыт
жағдайында олардың түрлерінің өзгеруі, ... да ... ... ... жөн. Осыған орай, Ресей экономистерінің эконо-
микалық циклдер көзқарасын ... ... үш ... ... аударуға
лайықты[9,б 63].
Дағдарыс және жұмыссыздық проблемаларын шешудің ... ... ... ... ... ... ынталандыру мақсатында экономикаға
мемлекеттің араласу идеясын ұсынады. Циклдық факторын зерттеудегі еңбегінің
бірі мултипликатор теориясының жасалуы және кейіннен бұл ... ... ... ... ... қолданыс тапты.
Экономикалық циклдық себептерін зерттеудің үшінші кезеңы ... 60 ... ... ... ... ... кезең. Бұл кезеңде, біріншіден,
нарықтык экономика циклдлығының экзогендік (сыртқы) және эндогендік (ішкі)
себептерінің шектелуіне аса ... ... ... ... эндогенді
факторларға айрықша көңіл бөлінеді. Екіншіден, бірқатар мамандар позициясы
анықталды, ... ... ... ... елдер үкіметі экономикалық
теңдік тұрақтылығын және циклдық ... ... ... ... реттеуге аса көңіл бөлмей, керісінше проциклдық саясат
жүргізеді, яғни циклдылықты қолдайды.
Циклдық фазалары және оныц көрініс ... ... ... ... циклы төрт фазадан түрады.
Бірінші фаза -дағдарыс (құлдырау). Бүл ... ... ... ... ... қысқарады, бағарың түсуі байқалады, тауардың ... саны және ... саны күрт ... Бұл ... ... ... ... жағымсыз әсер дәрежесінің айыр-машылығын
айта кеткен жөн. Күнделікті ... ... ... ... көлемі салыстырмалы масштабта аз ... Бұл ... ... ... ... ... құрал жабдықпен
түрмыстық техниканы ... ... ... ... жақсы күндерді күтеді.
Сәйкесінше металлургия, ауыр ... ... ... ... ... және тағы ... өндірістің төмендеуі, жеңіл және тамақ өндірісіне
қарағанда көбірек ... ... ... және монополи-
яланбаған секторындағы іс әрекеттің де айырмашылықтары бар. Егер де ... ... ... ... ... ... күрт
қысқаруы кезінде баға төмендейді, ал капиталдың аз шоғырланған ... ... ... ... баға да ... ... түсіндіргенде,
монополия өзінің экономикалық билігіне сұйеніп, дағдарысты аз ... - ... ... Бүл фаза ... - ... ... үш
айға дейін) шаруашылық өмірдегі жаңа жағдайлар мен сұранымдарға бейімделу,
жаңа тепе-теңдік алу ... Бүл ... тән ... сенімсіздік, ретсіз
іс-әрекеттер. Кәсіпкерлердің конъюктураға деген сенімділігі еңбекпен
қалпына келеді, шаруашылық жағдайдағы баға ... ... ... ... ... ... ... байыппен қарап, тәуекелділікке
бармайды. Бұл фаза көп ... ... ... түсуімен сипатталады.
Үшінші - жандану. Бұл қалыпқа келу ... ... ... баға өсіп, өндіріс және пайыздық мөлшер өседі. Жандану ең алдымен
өндіріс ... ... ... ... ... ... ... құралады. Былайша айтқанда, жандану дағдарыс алдындағы
макроэкономикалық көрсеткіштер деңгейіне жетумен аяқталады. ... ... ... көтерулер басталады.
Төртінші - көтерілу (бум). Бұл жаңа ... және жаңа ... ... ... ... ... өсуі, акциялар курсы және басқада
бағалы қағаздар пайыздық мөлшерінің ... баға және ... ... ... ... жаңа ... арқасынада экономикалық дамуды
жылдамдататын фаза. Және дәл осы уақытта банктің баланс ... ... ... молаяды. Экономиканың ілгері дамуын жаңа деңгейге ... ... жаңа ... база ... ... ... алғашқы «серпілісі» (себебі) жиынтық
сұраныстың қысқаруы болып ... ... ... ... табы-стың
азаюы, шығындар мен сұраныс қысқарады. ... ... ... ... ... ... ... мүмкін: тозған
қүралдарды ауыстыру, жекелей өнімдерге сұраныс ... ... және ... ... ақша айналым заңдарының бұзылуы, әртүрлі ... ... ... ... және тағы ... ... ... нарық теңдігін бұзып, кезекті экономикалық ... ... ... ... ... мен ... фазалардың жиі бұзылу себептерінің
көптігін ескере отырып, әртүрлі бағыттағы ғалымдар ... ... ... ... ... немесе ұзақ толқынды цикл, ұзақтылығы 40-60 жыл.
Оның басты ... күші ... ... ... ... ... ... оның құрылымын қайта қарастыру;
Кузнец циклы. Оның ұзақтылығы шамамен 20 жылмен шектеледі, ал оның ... ... ... ... ... ... жылжуы (бұны ұдайы өндіріс
немесе құрылыс циклы деп жиі ... ... ... 7-11 жыл, бұл ... ... ... ... іс-әрекетінің қортындысы болып табылады;
Китчин циклы, ұзақтылығы 3-5 жыл, ... ... ... ... динамикасынан туындайды;
Жеке шаруашылық циклы, 1 жылдан 12 ... ... ... ... белсенділіктің ауытқуына байланысты өмір сүреді.[10,б.60-61]
Қазіргі жағдайда ғалымдар Н. Д. Кондратьевтің (1892-1938) «ұзын
толқын» ... ... ... ... ... ... 20 ... шаруашылық конъюктурасының динамикасы сүрақтарын қарастыра отырып,
Кондратьев ел экономикасының ... ... ... көрсеткіштерді,
әлемдегі капиталистік шаруашылық динамикасы-мен, экономикалық салыстырулар
жүргізді. Зерттеулер нәтижесі оның ... ... ... ... концепциясының туындауына әкеліп соқты. Көптеген статистикалық
материалдарды қорытып, ... ... ... ... ... (ұзақтылығы 8-10 жыл) қатар, ұзақтылығы орташа (48-55 жыл) үлкен
ұдайы ... ... ... ... Бүл ... ... екі ... екі толқынды бөліп көрсетті: жоғарлатқыш және төмендеткіш.
Бірінші цикл - 1787 - 1792 ж.ж. ... ... ж.ж. ... ... және 1810 - 1817 ж.ж. бастап 1844-1855 ж. ... ... ... цикл ... ж.ж. бастап 1870-1875 ж. дейін
(жоғарлатқыш толқын) жоне ... ж.ж. ... ... ж. дейін
(төмендеткіш толқын). Үшінші цикл 1890-1896 ж.ж. бастап 1914-1920 ж. ... ... және 1920 ... 1940 дейін (төмендеткіш толқын). Оның
есебі бойынша, келесі төртінші үлкен цикл 40 ... ... ... ... ... ... ... керек болған. Жоғарлатқыш толқын күтіліп,
ал 70 жылдардың басынан 80 жылдардың ... ... ... ... циклдың төмендеткіш толқынынан, келесі үлкен бесінші ... ... өту, осы ... 90 ... ... ал осы ... жоғарлатқыш толқынының жоғарғы нүктесі, XXI ғасырдың ... ... ... экономиканың даму тәжірибесі көрсеткендей Кондратьевтің «ұзын
толқындары» қоғамдық ұдайы өндірістің дамуын дәл болжаған. Сон-дықтан да
оның теориясы ... ... ... ... тапты, және шет елдік
әлеуметтік-экономикалық әдебиеттерде, үлкен циклдар қүрметтеліп ... Бүл ... 80-90 ... ... ... ... нәтижесінде мынадай қорытындыға ... ... ... ... ... ... бірегейі ретінде циклдылық заңы бар, сонымен
қатар әлеуметтік және ... ... ... ... ... олардың сәйкестілігі және өзара ... ... ... ... ... идеясын, ғылымның дамуымен сәйкес көптеген ғалымдармен
зерттелген. Бүл бағытта табысты еңбек еткен ... ... Й. ... Ол ... ... ... (1939 ж.) ... капиталистік
экономиканың ұзақ мерзімді тербелісінің басты қозғаушы күші ... және ... жаңа ... ... ... ... дәлелдеді. Қазіргі күнгі жағдайда «ұзақ толқындар» дәстүрлі циклына
да біршама ... бар. Егер ... ... ... ... ... пайда болса, онда оның біршама терең және ... ... ... ... ал ... циклдың жоғарлаушы толқынында, дағдарысты жеңуде
жағымды (позитивті) әсерде болуы мүмкін[11,б ... ... ... ... ... ... дағдарыстың басты себебі, әлемдік резервтік валюталардың
генетикалық ... ... ... ... ... ... ... мен айналымы заңдылықтың, демократиялықтың,
бәсекелестіктің, ... ... ... ... және сол ... ... ... сай келмейді.
Осының бәрі басты, алғашқы ақаулардың бірімен заңды түрде байланысты:
әлемнің барлық валюталары құнды ... ... ... ... ... санатына жатады. Бүгінде резервтік валюталардың бірде-
бірі тауарлар мен қызметтердің ... ... ... ... да ... да ... алмайды.
Жаһандық дағдарыстан шығудың мәні осынау өздерін әлдеқашан түгесіп
болған әлемдік валюталардан жаңа ... жаңа ... ... ... ... ... ... өлшеуіштерге әлдеқашан пісіп жетілген, сөзсіз
көшуде болып отыр. Тек осы жаһандық ... ... ғана ... ... ... ... әлемді біртіндеп түбегейлі
жаңартуды ... жол ... ... дағдарыс – әлем үшін елеулі сынақ болды.
Адамзат тарихтың ... ... ... ... экономикалық
құлдырауларды талай рет бастан кешсе де бұл ... ... ... бұрын- соңды болған емес.
Тек, соңғы жүз жылда оннан астам әрқилы тереңдіктегі дағдарыстар болды. ... ... ... ... ХХ ғасырдың басындағы экономикалық
күйзелістер де, Кеңес Одағының ... ... ... социалистік
жүйенің 70-80-ші жылдардағы дағдарысы да, 90-шы жылдардың аяғындағы ... да ... ... ... өтті.
Алайда, бұл жолғы дағдарыс – жаңа деңгейдегі құбылыс. Ол – ... ... ... ... ... экономиканың осы жолғы жаандық дағдарыс
салдарынан шеккен зардабының көлемі – 3,5 ... ... ... ... көптеген сарапшылар, талдамашылар, ғалымдар дағдарыстың
туындау себептерін іздестіріп, ең қайран қаларлық болжамдар жасауда.
Бірақ та, ... ...... ... ... ... ... және жауапсыздық жатқанын мойындауға ... ... ... ... қаржы дағдарысы, бүгінгі күнде әлемнің барлық
елдеріне, оның ... ... және ... ... ... әлі ... жылдың аяғында алыпсатарлық мәмілелердің жалпы ... ... ... ... ... Ондаған олигархтың байлыққа құнығушылығы
миллиондар үшін қасірет болып оралды.
Халықаралық мамандардың бағалауы бойынша, дағдарыспен ... ... ... 10 ... ... АҚШ доллары жұмсалған.
Қазіргі кезде әлемдік ... ... ... ... туралы
белгілер беріліп жатыр.
Бірақ та, тұтастай алғанда, мынаны айтуға ... ... ... ... ... айтарлықтай әлсіз болып, дағдарыстың жаңа толқынының
қатері сақталады.[12,б.4].
Дағдарыс бастау алған АҚШ экономикасы бір ... ... бері ... шыға алмай, бұл елдегі жұмыссыздар саны ... жылы 2,6 ... ... ... ... ... қабылдаған және АҚШ конгресінің
қолдауына ие ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру, өндірісті жандандыру үшін бюджеттен 787 млрд. АҚШ
доллары бөлінді. Обама әкімшілігі қабылданған ... ... ... ... жаңа ... ... ашуға, жұмыссыздарға өтемақы көлемін
арттыруға, елдің ... ... ... ... ... ... қуат ... дамытуға, жалпы алғанда, АҚШ
экономикасын жандандырудан үмітті. ... ... ... ... ... ... атқарылуына байланысты АҚШ экономикасы аздаған
болса да қайта қалыпқа келудің нышандарын көрсетуде. ... ... ... ... қауымдастығы үшін осы уақытқа дейін алып
келген ... 10 ... АҚШ ... ... Осы ... ... күресу үшін ең ауқымды бюджетті және масштабты ... ... ... ... АҚШ пен Ұлыбритания бастап келеді. АҚШ
дағдарыс салдарымен күресу үшін 3,6 ... АҚШ ... ... ... ... 94%-ы ... 2,4 ... АҚШ долларын жұмсап
үлгіріпті[13,б.6].
Қазақстандағы жағдайға келетін  болсақ, үкіметтің осы жылдың ... ... ... және ... шаралары экономиканың техникалық
рецессияға өтуіне жол бермегенімен қатар, макроэкономикалық тұрақтылықтың
белгілі бір ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
Қазақстан экономика және бюджетті жоспарлау министрінің айтуынша, өткен
жылғы маусым айымен ... ... ... ... ... өсуі 1,4%-ға артқан екен. Қазақстан дағдарыс салдарына қарсы
шаралараға Ұлттық қордан ел ЖІӨ-нің 14%-ы  ... ... яғни 19 ... ... ... ... өсім ... ауылшаруашылық саласында
байқалып, саланың өсім көрсеткіші 2,7%-ға артыпты. Ағымдағы ... ... ... елдегі негізгі капиталға инвестиция тарту ... ... ... инвестиция көлемі 2 трлн. 599,1 млрд. теңгені құрап отыр.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... бойынша негізгі капиталға инвестиция
тарту ... ... осы ... ... ... ... болып тұр.
Еліміздегі үлкен қалаларда тұрғын үй рыногі де өсім ... ... ... еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің
мәліметінше, елде жол картасы бойынша 256 мың адамды жұмыспен қамту ... ... ... тамыз айында соның 254 мыңы жұмыспен қамтылған.
Алдағы 2010-шы жылы ел ЖІӨ-нің өсуі 2,4%-дан 2014-ші жылға таяу ... ... деп ... ... ... және ... ... болжауынша, келер жылы республика бюджетінің түсімі 3 ... ... ... шамасында болуы мүмкін деп күтілуде, бұл ... ... ... ... 300 ... ... артық . Жалпы алғанда,
Қазақстанның дағдарыс салдарына қарсы ... ... ... ... мамандар жақсы бағалауда[14,б.12]
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАҒДАРЫСТАН ШЫҒУ ЖОЛДАРЫН ЗЕРТТЕУ
2.1 Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... жарты жылдық  қорытындыларына сәйкес,
Қазақстан экономикасы сыртқы әсерлерге төтеп бере ... ... ... айтуға болады.  Наурыз айында өндіріс көлемінің құлдырауы өткен жылдың
тиісті кезеңіне қарағанда 7,4% болса, маусым айында 7% ... ... ... ... ... ... ... бері Қазақстан
экономикасының болашағына түрлі жорамалдар жасалғаны белгілі. ... ... дер ... ... ... нәтижесінде ондай болжамдар тек болжам күйінде ғана ... ... ... дағдарысқа қарсы бағдарламасы тиімділігімен қоса, өзінің
өміршеңдігін де танытып отыр. Сондай-ақ Үкімет ... ... ... ... нақты ЖІӨ-нің құлдырауына жол берген жоқ. ... ... ... ... ... ... қарқыны бәсеңдеп,
экономика өсімінің оң қорытындысы байқалды. Мәселен, ағымдағы жылдың маусым
айында экономика өсімі өткен ... ... ... 1,4%-ды құраған.
Сонымен бірге, 2008 жылмен салыстырғанда биылғы жылдың қаңтар-маусым
айларында ... ... ... көрсеткіштері оң сипатқа ауа бастады.
Атап айтқанда, ауыл шаруашылығындағы өсім -  2,7 %-ға, ... ... -  1,8 %-ға, ... ... -  3,6 %-ға, ... газ өндіру - 4,5 %-ға,
байланыс қызметі - 3,6 %-ға артқан. Осының ... ... ... ... ... бере ... көрсетеді.Экономиканың нақты секторын
дамыту қорытындылары да біршама жайтқа көз жеткізеді. ... ... ... ... ... жалпы өнім ауқымы 329,1 млрд.
теңгені құраған. Оның үстіне, жұртшылықтың ... ... ... ... ... ... ... Яғни, қазіргі күні
еліміздің азық-түлік қауіпсіздігі толық қамтамасыз етілді. ... ... ... ... келген құрылыс саласына да жан біте
бастады. Жыл ... ... ... ең ... ... болып саналған
жұмыссыздықтың алдын алуда да ойдағыдай нәтижелерге қол жеткізіліп ... ... алты ... ... ... ... 7,9 млн. адам ... бұның өзі былтырғы жылғы кезеңмен
салыстырғанда 0,4 %-ға артық көрсеткіш. Мауысым айындағы жұмыссыздар саны
565 мың ... ... ... ... жүйе де ... ... Ең бастысы жұртшылықтың мемлекет қолдауына ие болған банктерге
деген сенімі жоғалған жоқ. ... ... ... де ... ... банк ... ... дұрыстығын көрсетіп келеді.
Жалпы ағымдағы жылғы шілде айының аяғында соңғы 12 ... ... ... ... Бұл 2008 ... желтоқсанымен
салыстырғанда 1,5 есеге төмен. Ал орташа жылдық инфляция 7,7-7,9 ... ... ... Үкіметтің бірінші жарты ... даму ... ... цифрлармен
өрнектелді[15,б.10-11].
Қазақстан – ... ... ... ... ағзаның бір
бөлшегі. Ол үлкен ағза «дүниежүзілік қаржы-экономикалық жүйе» деп ... ... өзге ... пайда болған дерт келесі бір ... әсер ... ... Мұны ... ... ... ... де, осы жолы да сезінді. ... ... ... ... кезінде егемендігін жаңада алған республикамыз әлемдік жүйеге
онша интеграциялана ... еді. ... да оның ... ... девальвациясын сәл ұлғайтуға ғана жетті. Екінші деңгейдегі
банктеріміз ... ... ... ... ... ... бұрын
алған несиелерін қайтаруға тура келді. Сондықтан да Қазақстанның ипотекалық
жүйесі біраз ақсады. ... ... ... қайтарымы іркіліске
ұшырады. Жылжымайтын ... құны екі ... ... ... ... үй
бағасының түсуі әлі де жалғасады. Өйткені ол Қазақстан халқының ... ... ... ... ... ... еді. Солай бола
тұрса да, өз егемендігін алған 18 жылдың ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық қор мен Ұлттық банктің
тұрақтандыру қорындағыны қоса есептегенде 50 ... ... ... ... ... ... Оның ... Қазақстанның бағасы төмендемеген
шикізаттық экспортынан түсетін ... ... ... ... ... ... ретінде шет елдерге шығарылатын валюталық ... ... ... де ... Осы екі ... Қазақстанның қарқында
дамуын сақтап қалып отыр.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ... ... ... ... ... ... ... болып шықты. Кейбіреулер кезінде неше
түрлі наразылық пікірлерін білдірсе де, Елбасымыздың тікелей ... ... ... ... бұл ... ... экономиканы дамытудың
қайнар бұлағына айналғандай. Үстіміздегі айдың орта ... ... ... ... ... ... онда ... дамуының бүкіләлемдік қаржы дағдарысы кезіндегі стратегиясын
белгілеп ... ... екі ... ... «Қазына» тұрақты даму ... ... ... ... ... ... біріктіріліп, қандай
дауылға да болса қарсы жүре алатын алып және ... ... бір ... ... Бұл құрылым Қазақстанның қаржы-экономикалық жүйесіне
локомотивтік ... ... ... ... ... ... ... және қарқынды дамуын жалғастыра беруде үлкен ... ... ... ... қолданылған қарсы шаралар
Қазақстандағы жағдай үкіметтің осы жылдың басынан бастап қабылдаған
жалпы және нүктелі ... ... ... ... ... ... қатар, макроэкономикалық тұрақтылықтың белгілі бір деңгейден
төмен түспеуіне әсерін ... ... ... ... ... экономика
және бюджетті жоспарлау министрінің айтуынша, ... ... ... айымен
салыстырғанда, ағымдағы жылдың маусым айында экономиканың өсуі 1,4%-ға
артқан екен. ... ... ... ... шаралараға Ұлттық қордан ел
ЖІӨ-нің 14%-ы  болатын сомада, яғни 19 млрд. АҚШ ... ... өсім ... ... ... байқалып, саланың
өсім көрсеткіші 2,7%-ға артыпты. Ағымдағы жылдың қаңтар-тамыз айларында
елдегі негізгі ... ... ... ... ... ... салынған
инвестиция көлемі 2 трлн. 599,1 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Статистика агенттігі жартыжылдықтың жасаған ... ... ... ... капиталға инвестиция тарту өткен
жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 5,4%-ға артық ... тұр. ... ... тұрғын үй рыногі де өсім нышанын көрсетуде. Қазақстан
Республикасы ... және ... ... ... ... елде жол картасы бойынша 256 мың адамды жұмыспен қамту керек
болса, ағымдағы ... ... ... соның 254 мыңы жұмыспен қамтылған.
Алдағы 2010-шы жылы ел ЖІӨ-нің өсуі 2,4%-дан 2014-ші жылға таяу
3,9%-ға артады деп ... ... ... және ... ... болжауынша, келер жылы республика бюджетінің түсімі 3 трлн.
189,6 млрд. теңге шамасында болуы мүмкін деп күтілуде, бұл ... ... ... ... 300 ... теңгеге артық . Жалпы алғанда,
Қазақстанның дағдарыс салдарына қарсы бағдарламасымен ... ... ... ... ... бағалауда.[17]
Соңғы уақытта халықаралық сарапшылардың басым бөлігі әлемдік экономика
үшін ең ауыр кезең 2009 жылмен бірге артта ... ... ... болжамдар
жасауда. Сарапшылардың басым ... ... қиын ... 2010 ... ... жыл ... қарап, осы жылы әлемнің
көптеген нарығына қан жүгіріп,ең құрығанда дамудың 2008 ... ... ... алға ... Енді бірі әлемдік елдерді АҚШ экономикасына,
халықаралық ... ... үшін де сол ... ... ... шақырып, сонда ғана мемлекеттерде мамыражай кезең ... Ал ... ... көзі ... ... ... болсақ,
қайсыбір сарапшылар 2010 жылы бұл елде ... ... ... ұлттық қарыздың жылдам қарқынмен ұлғаятынын алға тартады.
Доллардың бұдан әрі ... ... де ... көш ... мемлекет үшін
үлкен соққы болуы мүмкіндігіне де назар аудартады. Есесіне, қиыншылықта да
жедел ... жаңа ... ... Қытайды естен шығармаған жөн. Әлемдік
сарапшылардың көпшілігі осы Қытай елін дағдарыста бірден-бір ... ... ... ... ... Ал 2009 жылы ... арасында біріншілікті еңсерген Қытай үшін 2010 жыл одан
да сәтті болатынын болжайтындар жеткілікті.
Дегенмен, бұлардың барлығы болжам. Ал ... ... ... ... дәл бір жыл ... да жасалған болатын. Дүние елдері үшін
шым-шытырық болжауларға ұласқан аса ауыр кезең 2009 жыл ... ... ... мен ... құлдыраулар орын алған жоқ деуге болады.
Керісінше, былтырғы жылдың соңына қарай ... ... ... ... ... ойсырай бастады. Оның үстіне, бүгінгі таңда
түрлі сәуегейліктің орын алып ... ... ... ... баяулап болса да орнықтылық белгілерін байқайды, сол үшін 2010
жылғы болжамдар басым жағдайда оң ... алып ... Енді ... ... ... ... Халықаралық валюталық қордың әлемдік экономиканың өсу
қарқыны бойынша болжамы 2009 жылғы 1,1%-ға қарағанда 2010 жылы 3,1 ... ... да қор ... әлемдік экономиканың тұрақтылығы тым баяу
болатынын алға тартады. Яғни, баяу болса да өсім болады. Бұның өзі ... ... ... ... ... ... Ал Экономикалық
ынтымақтастық және даму ... ... ... ... ... 2010 ... көрсеткіш болжамы 1,9 %-ға, АҚШ-та - 2,5 %-ға, Еуроаймақ - 0,9
%-ға өседі. Дүниежүзілік банк 2010 ... ... ... ... ... деңгейінде қарастырады. Алдыңғы қатарлы ағылшындық консалтингтік
компаниялардың бірі болып табылатын Capital ... -тің ... 2010 жылы ... ЖІӨ 2,7 %-ға артады. Оның ішінде АҚШ ЖІӨ - 3 %-
ды, Еуроаймақтағы ЖІӨ - 1,5 %-ды құрайтыны болжанады. ... ... ... бойынша тағы бір болжамды америкалық Morgan Stanley ... ... Банк 2010 жылы ... ЖІӨ 4 %-ға ... ... күтеді.
Morgan Stanley болжамдары бойынша дамушы елдердің экономикасы биылғы жылы
6,5 пайызға дейін артады екен. Ал АҚШ ... ... ... 2010 жыл ... ... ЖІӨ-нің өсуін 2,6 - %-ға ... ... ... бара ... ... сөз ... көптеген
сарапшылар ең алдымен былтырғы 2009 жылдың ... ... бері ... ... ... көтерілуіне сілтеме жасайтындай. Әлемдік
экономиканың құлдырауынан энергия ресурстарына және оның ... ... ... ... ... ... ... да құлдырағанын ескерсек,
бағаның былтырғыдан бері ... ... ... қандай да бір
қозғалыстың, сұраныстың болып ... ... ... сұраныстың басым
бөлігі 2009 жылы экспорттаушы елдердің көшбасшысы болған Қытай ... ... ... ... ... ... қарқындап отырған, оның үстіне
мұнайды импорттаушы елдер мұнай бағасының ... ішкі ... ... ... Ал ... сұраныс, яки баға бұндай ішкі
қорларға ғана емес, әлемдік экономикаға да қатысты болары ... ... ... ... ... барреліне 70 доллардан асып отыр әрі ... ... жыл ... ... ... Бір жағынан мұнайға
бағаның бұндай өсу қалпын әлемдік экономиканың дағдарыстан шыға ... ... да ... ... ... ... бағасы әлі де серпінді болуы
мүмкін. Дегенмен, Мұнайды экспорттаушы мемлекеттер ұйымы да 2010 ... ... ... ... ... ... ... 2,9 пайыздың
деңгейде болатынын көрсетіпті. Ал ұйымның өз ... ... ... ... ... 2010 жылы 1,3 ... ... АҚШ-1,6 пайыз,
Еуроаймақ - 0,6 пайыз деңгейінде болжанады.
Ендігі күні дағдарыстың беті қайта бастады дегенмен, оның салдарына
орай ... ... да ... ... туғызатыны сөзсіз.
Мәселен, 2007 жылдан бергі күйзелісте әлем елдері бойынша жұмыссыздар саны
еселеніп артты. Бұл үрдіс жақын уақытта ... деу де ... ... ... ... тым баяу болуы жұмыссыздық деңгейіне еш ... ... ... ... өзі ... ... қауіпке айналып кетуі
де ғажап емес. ... ... ... ... ... ... баяндамасына қарасақ, соңғы он жыл ішінде әлем бойынша
кедейлікпен күресте қол ... ... ... ... бастағанға
ұқсайды. Сонымен бірге, Банк баяндамасында ... ... ... ауыр ... түсіп, жұртшылықтың жалпы өмір сүру деңгейі де
төмендеу үрдісі жайлы да ... ... ... ... ... та ... халықты қалжырататыны шындық. Сол үшін де ағымдағы жылы
қай ... ... ... ... ... бірінші орынға қоятыны
анық. Өйткені ... өсуі ... ... ... ... ... ... Бұл ретте Қазақстан Үкіметінің 2010
жылы да «Жол картасы» ... ... ... оның ... ... ... жандандыра түсу әрекеті деп ... Оның ... ... жылы бұл ... өз ... әрі ... да ... танытты.[18,б. 23-26]
Жалпы, әлемдік экономиканың бір бөлшегі ретінде қазақстандық
экономика да былтырғы жылды «дағдарыс ... ... ... ... ... әлемдік экономикалық жүйенің ықпалдас ... ... ... да ... ... ... өсімге қол жеткізуі көп жағдайда әлемдік экономиканың
серпініне байланысты. ... ... ... ... ... ... сұраныс артқан жағдайда өнеркәсіп өндірісінің өсімі
қалпына келетіні айтпаса да ... ... ... былтыр елімізде
экономиканың рецессияға бой алдырмауы, ... ... ету ... ... ... мен ... ... салдарының әсерін азайту үшін тұтастай шаралар кешені жүзеге
асырылды.
Дегенмен, де ... ... ... қаржылық-экономикалық
дағдарысқа байланысты елеулі шығынға батпағаны, айығуы қиынға ... ... ... де ... ... ретте ҚР Үкіметінің Қазақстан Республикасының 2010-2014 жылдарға
арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамында ... ... ... ... ... ... ... «Халықаралық ұйымдар
мұнайға, металдарға әлемдік бағалардың біртіндеп ... ... ... жылдан бастап әлемде мұнайды тұтынудың 2014 жылға дейін жыл сайын 1,5-
3 %-ға өсетіні күтілуде. ... ... ... ... 2010 ... ... баға бір ... 60-70 АҚШ доллары шегінде болады. ... ... ... жанындағы ауыл шаруашылығы, жер қойнауын
пайдалану және ... ... ... ... ... бойынша, 2010 жылдан бастап металдарды әлемдік тұтыну көлемі орта
есеппен 2014 жылға дейін жылына 4-6 %-ға өсуі ... Бұл ... ... ... ... ... ... және қаржы
нарықтарындағы ... ... және ... ... алу шарттары
жақсарады деп болжануда.
Қазақстан Үкіметі ... ... 2010 жылы ... ... «Жол ... ... ... асыруға, сондай-
ақ шағын және орта бизнесті қолдауға шоғырландырмақшы. Тоқтала кететін
жайт, ... жылы ... ... банк және ... ... ... ... жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын қабылдаған
болатын. Онда бес негізгі бағыт: қаржы ... ... ... және
орта бизнесті, ... ... ... ... ... жобаларды жалғастыру қамтылды.
АҚШ-та басталған қаржы дағдарысы, бүгінгі күнде әлемнің барлық
елдеріне, оның ішінде дамыған және дамушы ... ... әлі ... ... ... жыл ... ... күшіне ене бастағанда, дамыған
АҚШ-тан бастап, дамушы елдердегі ... ... ... ... ... компаниялары, өндіріс орындарымен зауыттар жабылды, бұл келеңсіз
үрдіс бүгінгі күнге дейін жалғасын табуда. Жабылған және ... ... ... өндіріс орындарымен банктер және тағы да басқа ұйымдар көмек
сұрап мемлекетке жүгінді, мемлекет өз тарапынан елдегі жағдайдың одан ... ... ... санын арттырмау үшін, ел экономикасының
дамуын белгілі бір ... даму ... ... қалу үшін ... ... ... ... қолдарынан келгенше көмегін
бергені бәрімізге мәлім. Бұған мысалды көптеп келтіруге болады. Бұл әмбебап
үрдіс қаржы дағдарысы кезінде жер ... ... ... ... ... болып
қалыптасты десек артық айтпағанымыз ... ... ... әсерін ТМД елдерінің ішінде бірінші болып сезді, ... ... 10-11 жыл ... ... және ... қаржы дағдарыстарымен
салыстырғанда Қазақстан қазіргі әлемдік қаржы дағдарысын тәуелсіз,
экономикасы ... ... ... ... ең ... аяққа
тұрған мемлекет ретінде қарсы алды. Белгілі ... ... Адам ... қолы ... ... ... сөзі бар, соған байланысты,
дағдарыс кезінде мемлекеттің барлық саласын нарықтың көрінбейтін ... қою ... ... өз ... үлкен қатерге байлайтыны тағы да
белігілі.[19,б. 46-48]
Дағдарыс күшіне енгеннен бері, мемлекеттің экономикадағы рөлі ... ... ... оның ... ... ... ... одан әрі құлазымауы
үшін, компаниялармен қаржы ұйымдарынының, өндіріс орындарының белгілі бір
бөлігін сатып алып немесе оларға ... ... ... мемлекеттендіріп, сол
себепті аталған ұйымдарда ... ... ... ... ... отыр.
Қазақстанда дағдарыс салдарымен күресуде үкіметпен қатар, «Самрұқ-Қазына»
ұлттық әл-ауқат қоры» да белсенді ат салысуда. ... қоры 70 ... ... ... ... әл-ауқат қоры, ағымдағы жылы ел ... ... ... 10 ... АҚШ ... ... ... Қ. Келімбетовтің айтуынша, бүгінгі күнде экономиканы ... ... ... 10 ... АҚШ долларының 70%-ы экономикаға
енгізілген, ал оның 60%-ы бүгінгі ... ... ... ... ... күресу бағдарламасы бойынша және ... ... ... ... құю ... ... ... он мемлекеттің
қатарына кіріп отыр.
Нарықтық экономиканың заңы бойынша, мемлекеттің нарық ... ... аз ... ... ... ... дағдарыс көп нәрсеге
өзгеріс әкелгені белгілі, ал бүгінгідей қиын жағдайда ... ... ... ... жұмыс жасап, дамуы тиіс. Соңғы екі жылда мемлекеттің
экономикадағы әсері күшейіп, үлесі артып, ... және ... ... ... мемлекет меншігіне біртіндеп көшіп жатыр.
Дағдарыс салдарына байланысты ел экономикасында мемлекеттің тікелей ... ... ... ... көршілес Ресейдегі жағдайды алуға болады.
Ресейдің Ресей ЖІӨ-нің 50%-ын мемлекеттің үлесі алып отыр ... ... ... ... жылы ... ... ел ... 10%-ға арттырыпты. Қазіргі кездегі нарықтағы турбулентті жағдайда,
экономикадағы мемлекеттік үлесті арттырудың негізгі механизмі бұл ... ... беру және ішкі ... ... ... өсімді ұлғайту болып отыр, сол себепті Ресей үкіметі тек қана
жеке сектордағы үлесін ... ... ... ... ... «Сбербанк России», «ВТБ» секілді мемлекеттік корпорациялардағы
үлесін де арттырып ... ... ... ... алып
отырған үлесінің тура пайызын немесе санын айту ... ... бұл ... ... ... әлі жоқ, ... ағымдағы жылдың басында мемлекет
«Самрұқ Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» арқылы ... төрт ... жүйе ... ... екеуінің 25% үлесімен, қалған екі банктің
75% үлестерін ... ... ... ұлттық әл-ауқат қорының»
«Еуразия ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық компаниясындағы» және
т.б. маңызды компаниялардағы мемлекет үлесін өзіне алуын айтуға болады. Осы
сатып алулар арқылы мемлекет ... ... ... ... ... ... ... бізбен көршілес жатқан Өзбекстан, Түркіменстан
елдерімен Қытайдың Шыңжан-ұйғыр автономиялық ... ... ... аз ... бұл ... ... себебі, аталған елдерде дағдарысқа
дейін де, мемлекеттің экономикадағы үлесі басым және экономикалары жабықтау
болатын, сол ... бұл ... ... ... ... ... төмен деңгейде болды. Бүгінгі кезеңде қайсыбір мемлекет
экономикадағы үлесін ... ... ... ... көрі,
дағдарыс салдарымен күресу бағдарламасын жүргізуді басым бағыт етіп отыр,
ал экономикадағы мемлекет ... ... ... жақын болашақтың
еншісіндегі мәселе екені белгілі ... ... ... шығу жолдарын зерттеу
Қазақстандағы экономикалық дағдарыстың iшкi және ... екi ... Iшкi ... ...... ... нарығындағы алыпсатарлық,
құрылыс саласындағы ... ... ... қаражат тапшылығы,
несиелеу қарқынының бәсең тартуы сияқты проблемалар. Бұлар әлi күнге дейiн
түбегейлi шешiмiн ... жоқ. Ал ... ...... ... ... экономикамызға әсiресе, сыртқы себептердiң ықпалы күштi боп отыр.
Дүниежүзiнiң орталық банктерi қазан айынан ... ... ... ... тоқтатуды көздеген. Алайда, осы әрекеттен кейiн
қор нарығы жаппай күрт құлдырай бастағандықтан, әлем ... ... ... ... ... келiстi.
Дамыған елдерде дағдарысқа қарсы күрес мақсатында бөлiнген
қаражаттың 90-95 %-ы қаржы саласын ... ... ... жұмсалды.
Қалған 5-10 %-ы ғана экономиканың ... ... ... ... жүзеге асырылған шаралардың барлығы экономиканы қолдауға
көмектесе алмады. Ал ... ... ... тек ... ... бiр ... ғана ... болғандықтан, ұзақмерзiмдiк өсiмге ықпал
ете ... Оның ... ... сұраныс деңгейi төмендеп барады. Халықтың
қаржы жинақтау нормасы (яғни, адамдар ақшаны неғұрлым көп жинаған ... аз ... 2 %-дан 10 %-ға ... ... ... де қаржылық қауқары бекiп келедi. Мәселен, ... ... ақша ... ... ал қаржылық емес
құрылымдардағы ... ... ... 10 ... ... артқан.
Бұлар – 1947 жылдан бергi ең жоғарғы ... ... пен ... қаражат қорын неғұрлым үнемдей түссе, дағдарысқа ... ... ... ... қор нарығы мен шикiзат нарығына
бұған дейiнгi көлемде бөлiнген қисапсыз ақша ... ... осы ... ... ... ... ... болды. Олар үздiксiз өсе
беруi үшiн iрi көлемде қосымша қаражат қажет. Алайда, ... қор ... ... ахуал керi кетедi деген сөз. Бүгiнде 80 ... ... ... ... ... – 20-30 ... дейiн
төмендемек. Үстiмiздегi жылдың желтоқсанында дүниежүзiндегi ... ... ... ... бағдарламаларын жариялап, мемлекеттiк қаржылай
қолдауларын қайта жалғастыруы мүмкiн. Бiрақ қазiр ... ... ... тапшылығы рекордтық деңгейде, мемлекеттiк қарыз көлемi
тарихта бұрын-соңды ... ... ... ... ... ... қолдауға қаржы құйған күннiң өзiнде, ол көмек 2-3 айға ғана
жетпек. Негiзi құлдырау ... ... тиiс. Ал ... банктер
мемлекеттiк қолдауын барынша созуға тырысып ... онда ... ... ... ... ғана ... ... құлдырау екпiнi күштi болмақ.
Демек, үкiметтер алдында екi жол тұр: ... ... дәл ... ... ... ... бәсеңдету немесе мемлекет тарапынан берiлетiн
қаржылық көмектi шамасы жеткенше, соза ... ... ... неғұрлым
созған сайын төмендеу мен құлдырау қарқыны да соғұрлым ... ... жөн ... ... ... қор ... мен шикiзат нарығына бұған дейiнгi
көлемде бөлiнген ... ақша ... ... осы екi ... ... ... ... болды. Олар үздiксiз өсе беруi үшiн
iрi көлемде қосымша қаражат ... ... ... қор ... ... ... керi кетедi деген сөз. Бүгiнде 80 доллардың төңiрегiнде
тербелген ... ... ... – 20-30 ... ... төмендемек.
Үстiмiздегi жылдың желтоқсанында ... ... ел ... ... ... ... мемлекеттiк қаржылай қолдауларын
қайта жалғастыруы мүмкiн. Бiрақ қазiр ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк қарыз көлемi тарихта бұрын-соңды
болмаған ... ... ... Сондықтан үкiметтер экономиканы
қолдауға қаржы құйған күннiң өзiнде, ол көмек 2-3 айға ғана ... ... ... ... тиiс. Ал Орталық банктер мемлекеттiк ... ... ... ... онда шамалары 2010 жылдың көктемiне дейiн
ғана жетедi. Есесiне, ... ... ... болмақ. Демек, үкiметтер
алдында екi жол тұр: нарықты қолдауды дәл ... ... ... ... ... ... ... тарапынан берiлетiн қаржылық
көмектi шамасы жеткенше, соза түсу. Мұндайда уақытты неғұрлым ... ... мен ... ... да ... күшейе беретiнiн ескерген жөн.
Әлемдiк экономиканың құлдырау деңгейi жалпы алғанда, 35-50 пайыздың
көлемiнде. Егер ... ... ... ... дем бермесе,
дағдарыстың шарықтау шегi 2 жылда аяқталар едi. ... ... ... ... ... ... ... басқа да
проблемалар туындап, оның соңы ушығып кетуi ғажап ... ... ... ... ... ... экономиканың төмендеуiн
бәсеңдетуге және белгiлi бiр салаларда құлдыраудан кейiнгi тұрақтану, өсудi
қамтамасыз етуге тырысып жатқаны сондықтан. Есесiне, ... ... ... ... 2 жыл емес, 5-6 жылға
созылады.
Үкiметтiк шаралар әзiрге тактикалық ... ғана ... ... картасы» – өте керемет бағдарлама. Оны орындау барысында әрине,
қиындықтар кездестi. Соған қарамастан, ... ... ... қосты. 2009 жылдың тамызындағы экономикалық ... ... ... ... болды. Яғни, жыл соңындағы көрсеткiштердi жылдың
басындағы көрсеткiштермен ... ... өсiм ... ... ... ... Өсу қарқынының тұрақты
болмауы сондықтан. Осының кесiрiнен құлдырау ... ... ... шаралар құлдырау потенциалының орнын толтыра алмады. Бұл
бiрiншiден. Екiншiден, тактикалық ... ... ... ... Қаржы жүйесiн қайта құру мәселесiн стратегиялық шаралардың бiрi
ретiнде атауға ... ... ... ... ... ... да сынайтын тұсы көп. Негiзi жаңа Тұжырымдаманы кемшiлiкке
толы ескi жүйенi құрғандар емес, жаңа ... ... ... едi. ... ... яғни, Тұжырымдаманың күшiн жоймай-ақ, жаңа құжатты қабылдады.
Сонда қаржы саласы бiр мезгiлде екi Тұжырымдаманы жүзеге ... ... ... ... ... Республикасының қаржы жүйесiн дамыту
Тұжырымдамасы» және ... ... ... жүйесiн дағдарыстан
кейiнгi кезеңде дамыту тұжырымдамасы». Екi құжаттың бiр бiрiне қосарланып
жүргiзiлуi құжатты ... ... ... ... ... ... жүйеде
жiберген кемшiлiктерiн мойындауға психологиялық тұрғыда батпайтынын
көрсетедi[22,б.34,36].
Инфляция көрсеткіші 10-12% ... Бұл ... ... ... жөн. Iс жүзiнде, бiздегi инфляция 0-1 не 2 %-бен шектелуi тиiс.
Оның ұшығып кетуi ақпандағы девальвацияның кесiрiнен.
Осыдан қымбатшылықпен күрес саясаты ... ... ... ... ... ... қазiргi жағдайды түзейтiн 2 шара бар. Бiрiншiсi,
бiздiң экономиканың барлық ... ... ... ... ... мен ... арасындағы делдалдар. Егер шикiзатты тасымалдаушы
мен өндiрушi арасындағы делдалды жойып, барлық тауарды тiкелей ... ... ... ... қымбатшылықты ауыздықтауға мүмкiндiк туады. Егер
шикiзат өндiрушi мен тасымалдаушы екеуi екi түрлi қалада болса, онда ... ... ... ... делiк, мұнай шикiзатын өңдейтiн
зауыт та – сол қалада. Демек, жанар-жағармай ... ... ... ... алуы керек.
Тез арада бүкiл республика бойынша делдалдарды саудадан шеттету
керек. Қымбатшылықпен күрестiң ... жолы ... ... ... ... ... ... Бүгiнде адамдар дағдарыстан қиналып
жүр. Демек, тарифтер де өсудiң ... ... ... тиiс. Шет
елдерде тарифтер төмендетiлiп жатыр.
Несие алған адамдарға банк өз ... ... ... ... басы ... ақша жоқ. ... тапшылығынан онсыз да
қиналып жүрген халыққа банктер түсiнiстiкпен қарауы керек. ... ... ... ... ... жағдайы келмесе, банктер мерзiмiнде өтелмеген
несиенiң өсiмақысын тоқтатуды, сондай-ақ, банктердiң бiржақты тәртiппен
келiсiм-шарттардағы ... ... және ... ... ... ... шарт[23,б.9].
2010 жылғы қаңтар-наурызда өткен жылдың тиісті кезеңіне қарағанда
Жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) ... ... ... 107,1%, мұның өзінде
тауарлар өндірісі ... – 107,1%, ... ... ...... ... көлем индексінің динамикасы
|өткен жылдың тиісті кезеңіне, %-бен |
| ... 4 - ... ... көлем индексінің динамикасы
Ескерту- құрастырған әдебиет бойынша []
Кесте 1 - ЖІӨ атаулы мәні және ... ... ... арналған
| |ЖҚҚ ... ... %-бен ... %-бен |
| |млн. | | |
| ... | | |
| | ... ... |2009 |
| | ... |) | | |
| | ... | | | ... ішкі өнім ... |118,6 |100,0 |100,0 |
| ... ... |1 594 148,9|107,1 |128,1 |41,1 |38,0 |
| ... ... және ... |102,4 |108,3 |2,3 |2,6 ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |1 336 769,8|111,8 |140,3 |34,5 |27,9 |
| Кен ... ... |107,8 |157,7 |19,8 |14,8 ... және | | | | | ... қазу | | | | | |
| ... ... ... |118,7 |123,8 |11,6 |10,0 |
| ... ... |108,3 |117,6 |2,8 |2,8 ... газ, бу | | | | | ... | | | | | ... ауа ... | | | | | |
| ... ... |12 115,2 |110,1 |104,5 |0,3 |0,3 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... |167 768,4 |91,3 |80,4 |4,3 |7,5 |
| ... ... ... |108,9 |55,8 |63,6 |
| ... және бөлшек |529 314,2 |111,5 |107,0 |13,6 |14,5 ... | | | | | ... және | | | | | ... ... | | | | | |
| ... және ... |291 447,9 |105,2 |114,9 |7,5 |7,9 |
| Тұру және ... ... |95,5 |103,1 |1,0 |1,3 ... | | | | | ... | | | | | |
| ... және ... |104,5 |73,6 |2,1 |3,5 ... | | | | | |
| ... және ... |78,5 |122,5 |4,7 |6,2 ... ... | | | | | |
| ... ... |101,0 |113,3 |9,8 |10,8 ... | | | | | ... | | | | | |
| ... ғылыми және |213 810,5 |102,1 |112,4 |5,5 |6,1 ... | | | | | ... | | | | | |
| ... және ... |107,9 |109,3 |2,7 |2,9 ... ... | | | | | ... саласындағы | | | | | ... | | | | | |
| ... ... ... |98,2 |104,4 |1,8 |2,3 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ету | | | | | |
| ... беру ... |103,1 |104,2 |3,7 |4,3 |
| ... сақтау |78 836,9 |104,8 |110,3 |2,0 |2,2 ... ... | | | | | ... | | | | | |
| ... ... |22 563,8 |108,4 |111,0 |0,6 |0,6 ... ... | | | | | |
| Өзге де ... ... |89,7 |116,2 |0,7 |0,9 ... ... | | | | | |
| Үй ... ... |100,0 |100,0 |0,1 |0,1 ... және өзі | | | | | ... үшін ... | | | | | ... ... | | | | | ... үй | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| ... ... ... |116,3 |96,9 |101,6 ... | | | | | |
| ... ... ... |57,3 |70,6 |-2,0 |-6,1 ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... ... құн ... |117,9 |94,9 |95,5 |
| ... және |197 493,9 |107,1 |134,2 |5,1 |4,5 ... | | | | | ... таза | | | | | ... | | | | | ... - ... ... ... ... ... ... жекелеген кіші
салалардың көлемін қамтымайды;
4) - ЖІӨ-нің ағымдағы бағалардағы және тұрақты бағалардағы ... 1- ... ... ЖІӨ ... млн. ... ... кұрылымында тауарлар өндірісінің үлесі – 41,1%, ал қызметтер үлесі –
55,8%.
2.4 Елбасының ұсынған дағдарысқа қарсы бес жолы
ХХІ ... ... ... ... ... деген үмітке
қарамастан, қатерлер мен сынақтарға толы болды, оларды жалпы ... ... ... болар еді. Бұл дағдарыс жүйелік болып табылады,
өйткені біз өндірістік, энергетикалық, ... ... ... әскери-саяси дағдарыстардың бір мерзімдегі белгілерін
көріп отырмыз. Бірақ та ... ... ... қаржы-экономикалық
дағдарыс жатыр, оны ... ... ... ... ... да біз ... ... басты себебін, соқтасын
жойғанға дейін оның келеңсіз ... ... ... ... ... себебі, әлемдік резервтік валюталардың
генетикалық ақаулары болып табылады. Әлемдік ... ... ... мен ... ... ... тиімділіктің, валюталарды пайдаланушылар ... және сол ... ... ... сай ... бәрі ... алғашқы ақаулардың бірімен заңды түрде байланысты:
әлемнің барлық валюталары құнды иллюзиялық тұрғыда бағалаудың әлдеқашан
ескірген ... ... ... ... ... ... бірде-
бірі тауарлар мен қызметтердің шынайы құнын ... ... да ... да ... ... ... шығудың мәні осынау өздерін әлдеқашан түгесіп
болған әлемдік ... жаңа ... жаңа ... ... ... қызмет­тердің құнын нақты өлшеуіштерге әлдеқашан пісіп жетілген, сөзсіз
көшуде болып отыр. Тек осы ... ... ... ғана ... ... ... базасында әлемді біртіндеп түбегейлі
жаңартуды бастауға жол ашпақ[24,б.20].
Әлемдік валюталардың жаңа ... ... ... және ... ... ... қызметіне заңды қабылданатыны күмән туғызбайды.
Ерте ме, кеш пе оны әлемнің өрлеу үстіндегі қаржы элиталары мен ... ... ... озық елдер қажет ететін болады. Прогресс
секілді бұл үдерісті де ешкім тоқтата алмайды.
Алайда, әзірге әлемдегі ... ... ... ... болашағына
деген мұндай көзқараспен келісуге әзір емес. Бұл әбден түсінікті де табиғи
нәрсе. Сондықтан да дағдарыстан шығудың ... ... ... ... ... кең ауқымда. Ол қазіргі әрекет үстіндегі, оқиғалар
аренасынан сөзсіз кететін қаржы элиталарының мүдделерін ... ... ... ... ... келе жатқандардың, жаңа санаттағы
валюталардың ұлтүстілік эмиссия ... ... ... іске ... дейінгі аралықта көсіліп жатыр. Бүгінгі ... және ... ... түрлі топтарында қазірдің өзінде жаһандық
дағдарысты емдеу дауаларының әрқилы нұсқалары байқап ... ... ... ... ... ... кем дегенде бес негізгі
жолы айқын ... ... ... ... ... ... реформалау
күтілуде, оның нәтижесінде бюджет, әкімшілік және салық ... ... ... ... ... 2009 ... 1 қаңтардан бастап
күшіне енеді. Қазақстан экономикасындағы тұрақтандыру жоспарын іске ... ... 2,2 ... теңге шамасында немесе ішкі жалпы өнімнің 20
пайызына жуығын инвестициялайтын болады. 480 ... ... ... ... тұрақтандыруға жұмсалады, ол қаржы мекемелерінің өтімділігін
қамтамасыз етуге ... ... ... ... активтер қоры
құрылған, оның міндетіне күмәнді активтерді сатып алу және одан әрі ... ... ... ... несиелік қоржындарын жақсарту енеді.
Жаңадан құрылған «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры – ... іске ... ... ... ... ... негізгі
операторы жұмыс істей бастады.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға 120 миллиард теңге ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ болашақ,
ас­тық, ет және көкөніс ... ... ... ... ... ... ... секторына түседі – бұл қаражаттар кәсіпорындарды
жаңартуға бағытталады. Дағдарыстық жағдайға қарамастан, ... ... көз ... отыр және инфрақұрылымға біраз ақша салмақ. ... ... мен ... желілерін тартуды жоспарлап отыр, бұл экономиканың дамуын
еселей түсіп, дағдарыстан ... ... ... ... ... жағдай
жасайды.
Бүгінгі күрделі жағдайда баға белгілеу мен бірқатар
компаниялардың ... ... ... ... негізгі үш мұнай
өңдеу зауытының капитал үлесіне кіріп, елдің ішінде отын ... ... ие ... ... ... ... ... алғанда 20 пайызға
арзандады. Салыстыратын ... ... ... ... ... ... қарамастан, жанармай бағасы бар болғаны 4-ақ ... ... ... ... ішкі ... өткізілетін шикі мұнайға,
шетелде сатылатыннан гөрі 2 есе төмен құн ... ... ... Осыған орай 2009 жылы республикада жанармай ... одан ... деп ... ... емес ... ... болмаған
салықтық түзетулерді қабылдады. Корпоративтік табыс салығының мөлшерлемесі
30 пайыздан – 2009 жылы 20 %-ға, 2010 жылы – 17,5 %-ға және 2011 жылы – ... ... ... Үкіметтің есептеулері бойынша, тұтастай алғанда, салық
жүктемесінің азаюы республика кәсіпорындарына ... жылы 500 ... ... ... және оны ... дамытуға салуға мүмкіндік береді.
Зейнетақы мен жәрдемақылар төлеу 2008 жылғы 555 ... 2011 жылы бір ... ... ... ... ... үш ... орташа зейнетақы мен бюджет қызметкерлерінің еңбекақысы 2 есеге
дерлік өседі. Бұдан басқа қазақ өкімет орындары ... ... ... жұмыс орындарын қысқартуға уақытша тыйым салу жөнінде
уағдаласты. Республиканы тұтастай ... ... ... ... ... ал он бір ... қорытындысы бойынша – 9,2 %-ды ... ... ... ... елдерінен айырмашылығы – ... ... отыр және ол ... ... білдіреді[25,б.5].
Бүгінгі таңда әлемнің көптеген елдерінде әлі де дағдарысқа қарсы
айқын бағдарлама жоқ. Мемлекеттер қабылдап жатқан шаралар көбіне жергілікті
шеңберден аспайтын ... ... ... ... бұл жағдайда басқалардан
гөрі батылырақ және көреген болып шықты. ... ... ... ... ... ... ... өз қорларына иек артқан дамудың жаңа
жолына бел шешті. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... резервтер бар. Елде мемлекет қарызы
көп емес, бюджет жетіспеушілігі де ... ... ... ... ... 2,1 пайызы деңгейінде. Бұл қазақстандық экономиканың беріктігіне
қажетті мүмкіндіктер береді.
Көршілеріміздің дағдарысқа қарсы жоспарында ... ... бар, оған ... ... ... мін ... да, қолдауы да
мүмкін. Мемлекеттік холдингтерді шоғырландыру, Стрестік активтер ... ... ... ... ... ... қарау – мұның бәрі
республиканы дағдарыстан шығаруға тиіс қадамдар[26,б.1]
Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың “Российская газетада” ... ... шығу ... ... әлемдік қоғамдық пікірге
Жолдауын, бәлкім, осындай жағдай ... ... Осы ... ... философияның, экономиканың, социологияның классиктері ... ... ... Карл ... ... М.Вебердің, Дарендорфтың,
В.И.Валлерстайнның, П.Бурдьенің, ... ... ... ... ғылыми еңбектерін капиталистік қоғамның
табиғатын, оның ... мен ... ... ... ... ... ... жұмыстары еске түседі.
Бірінші жол: "Түпке жетуді қимылсыз бағу"
Емдеудің көне бұл дауасы ескі айналып соғатын ... ... ... ... еді. Ол бүгін де кеңінен пайдаланылады. Бірақ та
осы жолғы жаһандық дағдарысты емдеуге қаншалықты ... ... ... ... ... қағидаттық тұрғыда басқашалау.
Бұл - негізгі гендік коды барлық өсу ресурстарын әлдеқашан тауысқан,
сан мәрте ақаулы, өзін ... ... ... ... ... негізінде құрылған бүкіл әлемнің жүйелік дағдарысы. Сондықтан да,
дағдарыстың шынайы "түбі" құлдыраудың аяқталуы мен ... ... ... ... ... толық жою болмақ.
Мұндай "дауаның" қорытындысын болжау қиын емес. Біз ештеңені
өзгертпейміз, сөйтіп, ... ... ... қимылсыз күтіп, бір-бірімізбен
есеп айырысуда долларды (немесе еуроны) пайдалануды жалғастырамыз. Жаһандық
дағдарыстың екінші немесе үшінші толқыны әлемнің резервтік ... ... ... көп ... активтерін де нөлге айналдыруы мүмкін. Ал
бұл ... ... ... жүйелеріміздің ыдырауына ғана
емес, сонымен бірге ... ... ... де, әлеуметтік
күйзелістерге және солардан туындайтын саяси апаттарға соқтыруы ... ... ... күтудің мұндай дауасы қарапайым тілде айтсақ
былай болып шығады: "Біз әзірге жаңа ... ... ... ... ... оны ескі ... дәрісімен емдеуді ұсынамыз". Мұндай дауа дағдарыстың
басты, тереңде жатқан себебін жоя ма, ... ... ... ме? Әрине, жоқ.
Онда оны қаншалықты қолдануға болады, ол емдей ала ма және ... ала ... ... ... ... түбегейлі себептерін жоюды бастап қана
сезуге болады. ... ... ... мен ... ... ... түйдек-түйдек
пікірлер шығу иллюзиясына негізделген болуы керек.
Екінші жол: "Валюталық своптар"
Валюталық своп - бұл валюта ... ... бір ... ақша
бірлігінің келісілген сомасын өзге елдің валютасына ... ... ... конверсиялық мәмілелердің комбинациясы екені белгілі.
Қазір ... ... ... ... ... мен ... өз
әріптестерімен мәміледе дағдарыстан шығудың осынау тактикалық жолын ... ... да, ... ... жеңілдету үшін жаман нұсқа емес.
Алайда, ол стратегиялық тұрғыда немесе ең ... ... ... ... тиімді. Ал мұндай жолдың орташа мерзім ... қиын ... Біз ... своптарға көшуді бастап, бір-біріміздің
валюталарымызда жұмыс істеудеміз. Бірақ та дағдарыстың екінші немесе ... ... ... жетекші елдері аман қалуға, соның ішінде
басқалардың ... ... ... ... аман ... ... Күшті әрдайым осалдың есебінен, әсіресе, өзі апаттық жағдайда
күшінен айырылып бара жатқанда ... ... аман ... ... Бұл ... тұрғыдағы джунгли заңы.
Нәтижесінде, валюталық своптар технологиясы қолдана алмаушылыққа
дейін қи­ындайды. Сонда бізге өзара сауда-саттықты ... ... не ... ақаулы ұлттық валютасын қабылдауға, не бартерге көшуге ... ... Ал ... өзі ... 1-Жолдың "түбіне жетуді" күту жөніндегі
қайғылы жағдайына жеткізетіні кәміл.
"Валюталық своптардың" бұл жолы ... ... ең ... оның ... гендік кодын жоя ала ма? Немесе бұл жолдың ең
болмағанда қандай да бір жаңалығы бар ма? ... жоқ. ... ... ... іс ... осы заманғы орамдағы орта ... ... ... ... дөрекі түрінен басқа ештеңе емес.
Бұл дауаның қарапайым тілге ... ... ... шығады: "Біз бұл
дерттің тереңде жатқан мәнін білмейміз, бірақ та ... ... ... тәсілін ұсынамыз". Бұл жергілікті қаржылық анестезия дағдарыстың
кейбір езгісін жеңілдетіп, бізді ескі ... ... ... ... ... Алайда, бұл жүйенің генетикасын ешқандай да өзгертпейді
және оның гендік кодына ешқандай ... ... Және ескі ... ... күйреуі жағдайында өзінің ауруды сездірмеу тиімділігін тез
жоғалтады.
Үшінші жол: "Доллар идеяларының өңін айналдыру"
Бұл жол бәзбір ұлттық ... ... ... ... әлемдік резервтік валютаға айналдыруда болып отыр.
Бүгінде әлемнің бірқатар елдерінің ... ... ... ... Яғни іс ... "доллар идеясын", бірақ та өз ... ... ... іске ... туралы мәлімдеуде. Басқаша
айтқанда, өзіне және өзінің ұлттық валютасына ұлтүстілік валютаның ... ... ... және оның ... ... ... ... идеяларының өңін" жергілікті киіммен өңірлік, континенттік
немесе жаһандық деңгейде айналдыру да ... ... және бұл ... ... ғана ... сонымен бірге бұл валюта пулына кірген елдердің де
ұлттық экономикаларын күйретуі мүмкін. "Доллар идеясын" ... ... ... дауасының қорытындысын есептеп шығу қиын емес - сол
дағдарыс, бірақ енді жаңа құрылған ... ... ... ... ... ... ШЫҰ-да біздің біріміздің ... ... ... ... ... құрған жағдайда біз
елдердің бірінің ұлттық ақшасын әлемдік валюта рөлінде пайдалану себебіне
байланысты туындаған ... ... ... ... ... қоса осы ... өңірлік қайшылықтарды бәзбіреудің ұлттық валютасын
ұлтүстілік ... ... ... ... ... ... ... секілді
өзіміздің өңірлік дағдарысымызды туғызамыз. Яғни, жаһандық дағдарыстан
ішінара болса да ... қол ... ... қайта оны кеңейте түсеміз.
Мұның өзі бізді 2-Жолдың ... ... ... ... қайғылы
қорытындысына апаратыны сөзсіз.
"Доллар идеяларының" мұндай өңін ... ... ... ... ... ... гендік кодын жоя ала ма? Әрине, жоқ. Керісінше, ол
осынау ескі гендік кодты өңірлік, континенттік және әлемдік ... ... ... салып, оны жергілікті валюталық "костюмдегі" маркамен
көбейте түседі.
Төртінші жол: "Ұлтүстілік эмитент"
Жаңа ұлтүстілік валютаны қандай да бір ... ... ... идеясының жақтастары біртіндеп көбейіп келеді. Оның
бастамашыларының көп бөлігі қандай да бір ... ... ... ... бар ... ... ... SDR - ХВҚ-ның қарыз
алудың арнаулы құқығы тұрпатты есеп айырысу-төлем ... ... ... ... да ... болып тұр. Соған тиісінше SDR қоржынының
кез келген араластырылуы - бұл дағдарыстан "шығудың" іс жүзінде ешқандай ... шығу ... ... ... ... ... біз бұрынғы бірден-бір әлемдік валютаның алдын - ала
ақаулы ... ... ... қарағанда ақаулығы кем емес әлемдік
валютаның "жаңа" топтық эмитентін аламыз. Бұл ... ... ... да оның ... құрайтын (егер бәзбіреулерге алтынды қосу ... ... ... ... валюталар секілді құнды ... ... ... қалады.
Ақаулы және дімкәс ұлтүстілік эмитентін құрудың ... ... ... ... ... ... генетикалық ақауын жоя ала ма? Оның
тереңде жатқан гендік коды ... ... ... ме? Егер ... ... ... ... болып отырса, онда жоқ екендігі әбден айқын.
Бүгінде бұл ... ... ... ... бар ... да ... болып
табылады. Солардың бірі - SDR-дың төрт ... ... оған ... ... ... және алтынды қосу жолымен модификациялау.
SDR-дың мұндай модификацияланған қоржынында ... ... жаңа ... - ... мен ... ... ... нақты өлшегішінің
алғашқы өскіндері пайда болуы мүмкін. Ал оның өзі ... ... ... үшін алғашқы нақты "көпір" құрылысы бастауының атаулы
элементі бола алар еді.
Осынау ... ... ... ... да бар. ... ... елдерінде ALBA тобы әзірлеген солардың бірі іске асыру кезеңінде
тұр. ... бес ... ... ... эмиссия орталығы эмитеттейтін жаңа
ұлтүстілік электрондық есеп айырысу-төлемнің "сукре" бірлігін 2010 жылдан
бастап айналымға енгізу жоспарланып ... ... ... ... тобы
әзірлеген осындай басқа бір нұсқа 2011 жылы іске қосылады деп ... ... ... эмитент құра бастаудың мезгілі жеткен тағы
бір перс­пективалы өңір бар. Бұл - ... ... ... ... ... ... ... шығуын біздің бәріміз үшін
бірыңғай электрондық есеп айырысу ... ... ... құру ... ғана ... ... ... Мен мұны ШЫҰ ... ... ... ... ... есеп ... қалыптасқан валюталық жүйелерді өзгертпейді, қайта толықтыра отырып
ұзақ мерзімді инфрақұрылымдық инвестициялауды да, ағымдағы транзакцияларды
да жүргізуге мүмкіндік ... Ол ... ... ... және ... ұзақ ... ұлттық, өңірлік және жаһандық мүдделеріне
эмитациялануы тиіс.
Жаңа ұлтүстілік ... құру үшін тағы бір ... ... айтсақ
континент - бұл әрине, Азия. Нобель сыйлығының лауреаты Джозеф Стиглиц
Бангкоктағы, ЭСКАТО ғимаратындағы көпшілікке ... ... ... ... жаңа ... бүкіләлемдік резерв жүйесін құруға шақырды
және бұл үдерісті іс ... ... орны ... ... ... ... мәселен, АӨСШК - Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім
шаралары жөніндегі Кеңестің күшімен айтулы қолдау ... ... ... кіретін Азияның жетекші 20 елі, Азияның үлкен жиырмалығының, А-20-
ның таяудағы ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмыс тобын құру туралы шешім қабылдай алар еді. Бұл
әлемдік экономиканың саламаттық ... ... ... ... ... ... ... валюталық-есеп айырысу бірліктерін (экю, еуро, акю,
динар, сукре, афро) құрудың біртұтас ... ... ... ... қадамы болар еді.
Саламатты ұлтүстілік эмитент құрудың мұндай 4-Жолдың қорытындысын
болжау қиын емес. Осы ... ... ... ұлтүстілік
электрондық есеп айырысу-төлем бірлігі әзірленуде. Және айналымға өздерінің
ұлтүстілік есеп айырысу-төлем одақтарының күштерімен енгізілуде. Осылайша,
бұл ... ... ... емес, біртіндеп және қадам-қадаммен жаһандық
дағдарыс аймағынан шығарылуда. Одан әрі қарай өз ... ... ... ... орталықтармен үйлестіре отырып, өзінің
айрықша бүкіләлемдік эмиссиялық орталығы бар ... ... ... ... ... ұлтүстілік бүкіләлемдік эмитент құрудың өзекті қажеттілігін
жуырда ең беделді ұлтүстілік орган - ... ... және даму ... (UNCTAD) да ... Осы ... жүйе ... мен
капиталдарға қатысты жаһандық экономиканы тиімсіз басқарғаны және ... ... ... басты себебі болып табылатыны туралы
қорытынды жасалды. Сондықтан да жаһандық резервтік валютаның ... ... ... ... ... ... UNCTAD-тың бұл баяндамасы - ең беделді
бүкіләлемдік институттардың бірінің 4-Жол бойынша алғашқы айтулы қадамы.
Мұндай 4-Жол ... өте келе ... жаңа ... ... және ... ... пулының қатаң бақылауымен әрекет ететін жаңа
тұрпатты эмиссиялық орталық құруға шығудың перспективалы ... ... Бұл ... жаһандық дағдарыстардың жиілігін күрт төмендететіні, ал
уақыт өте келе оларға мүлде ұрынбау мүмкіндігін беретіні ... ... ... ... және ... мәселелер мен мұндай
ұлтүстілік электрондық есеп айырысу ... ... ... біздің
елдеріміз жаһандық дағдарыстан "бір-бірлеп" және "ескі ... ... ... ... ... шегуі мүмкін қаржы-экономикалық, саяси және
геосаяси зардаптармен салыстыруға келмейді.
Бесінші жол: ... ... ... жол ... ... жаңа санаттағы ұлтүстілік есеп айырысу-
төлем бірілігін (содан кейін валютаны да) әзірлеу және ... ... ... ... елдер тобының күш-жігерін біріктіруден тұрады.
Бұл жолдың түбегейлі жаңалығы құнды иллюзиялық бағалаудың ескі валюталық
бірлігінен тауарлар мен ... ... ... ... ... ... саналы да мақсаткерлікпен көшуде болып отыр.
Ескі валюталардың орнын басуға келетін ... және ... ... жаңа ... ... кең анықтамасы мынадай жеті өлшемді
қамтиды:
Біріншіден, бұл - ескі, заңға дейінгі ... ... ... ... ... ... жаңа ... әлемдік валюта болады.
Екіншіден, бұл - бір елдің қаржы орталығы ... ... ... үшін эмитациялайтын ескі тоталитарлық ... ... ... ... үшін жаңа ... ... орталық
эмитациялайтын жаңа демократиялық валюта болады.
Үшіншіден, бұл - ... ... ескі ... ... ... құнды нақты өлшеудің құралы.
Төртіншіден, бұл - бақылаусыз қорланудың ескі құралдарына
қарағанда пайда өндірісін бақылаудың жаңа ... ... бұл - ... ... және ... ... ... пен пайда табудың емес, елдердің, халықтардың,
әлем мен адамзаттың біртұтас ұзақ мерзімді даму мақсаттарына қызмет ететін
бәсекелестік пен ... ... ... мүдделес, жаңа қаржылық құралы.
Алтыншыдан, бұл - барлық арқаулық дәстүрлі құндылықтарды қирататын
құн­дылықтардан тыс ... пен ... табу ... ... әлем мен адамзаттың дамуының ... ... ... ... ... ... пен пайда табудың жаңа қаржылық
құралы.
Жетіншіден, бұл - мән-мағынасыз дүние жиюшылық пен тұтынушылықтың
ескірген құралдарына ... ... ... мен ... әлем ... дамуының асқақ мұраттарына толы пайымдалған пайда табудың,
бәсекелестік пен дамудың жаңа қаржылық құралы.
Қағидатты ... ... жаңа ... ие ... ойластыру мен
енгізу адамзатты жаһандық дағдарыстан кепілді түрде алып шығудың айқын ... жолы ... ... ... ... ... Мұндай жол әлемдік
валюта-қаржы жүйесінің гендік кодының өзін түбегейлі ... ... ... ... ... ... жоюға кепілдік береді.
Жаңа тұрпатты валютаны ойластыру мен ... ... ... нақты
жүзеге асыруға болатын әрі прагматикалық міндет. Адамзат мұнан да күрделі
міндеттерді табысты ... ... Әуел ... осы жаңа ... ... ниеті мен ерік-жігері жетіп жатыр. Сондай-ақ осы ниет ... бұл ... ... іс жүзінде іске ... ... ... ... ... Әлем ... БҰҰ аясында UNCTAD-
тың таяудағы баяндамасы негізінде қазірдің өзінде бұл ... ... ... ... алып ... ... ... бажайлап, жүйелі түрде қарау инновацияның
қазірше жұрт онша ... ... ... үш ... көруге мүмкіндік
береді. Бұл, біріншіден, елдер мен әлемнің дамуының, технологиялық жөн-
жосығының ... ... ... инновациялар. Бұл,
екіншіден, ілгері дамуы ... мен ... ... ... айқындайтын валюта-қаржылық инновациялар. Бұл, үшіншіден, елдер
мен әлемнің әлеуметтік-саяси жөн-жосығының алмасуының ... ... ... осы үш ... ... айырып алу жаһандық
дағдарыстың мәні мен одан шығудың жолдарын айқындау үшін өте ... оның мәні ... ел мен ... ... ... және ... жөн-жосықтарының дамуының қарқыны мен
деңгейі ... ... ... ... ... ... басқаша сөзбен айтқанда, әлемдік техника-технологиялық
қаржылық және әлеуметтік-саяси ... ... ... ... ... әрі ... ... қарама-қайшылықтардың
түйініне тіреледі.[27,б.1,2,3,4,5]
Жаһандық дағдарыстың бізге айқын ... ... ... ... бүгінгі таңда ел мен әлемнің өркендеуі үшін негізгі
нәрсе емес. Қайта жаһандық дағдарыстың басты көзі мен ... ... ... техникасы мен технологиясы жоғары дамыған елдер болып шықты. ... ол ... өзі ... сол ... ... және
әлеуметтік-саяси инновацияларды енгізудің қарқынын технологиялық
инновациялар деңгейіне ... ... ... соны ... ... ... ... жөн-жосықтың өзегі қазіргі таңда,
жоғарыда айтқанымыздай, әлдеқашан тозығы жеткен ... ... ... ... валюта-қаржылық жөн-жосыққа басы ашық түрде негізделіп
отырғандығында. Міне, ... ... ... бері ... ... ... ... өзегі талайдан қатып-семіп
тұр, іргесі сетінеп, жаһандық дағдарыс барысында күйреп ... Одан ... біз осы ... ... ... ... ... тиіспіз. Яғни,
оны бүкіл адамзаттың мүддесі үшін түбегейлі және терең инновацияларға ... ... ... ... шығудың басқа жолы тіпті жоқ.
Әлемдік қаржылық инновацияларды енгізу ... ... ... ... валюта-қаржылық жүйенің өзі және сол жүйемен байланысты, әлдеқашан
ескірген құралдарға тастай ... ... ... ... Оны
демократиялық, яғни оны пайдаланушылардың басым көпшілігінің мүддесі үшін
басқаруға көнетін деп санауға бола ма? Бола қоймас. Егер ол ... ... ... ... ... тыс ... ... екені қазірдің өзінде анық, оның табиғаты тоталитарлық болғаны
ғой? Олай ... ... ... ... ... жасағы осыған дейін
мұншама басы ашық әрі қағидатты қарама-қайшылықтарды байқамағанымен қоймай,
өзі де соның ... ... мен ... ... ... ... бойы саяси демократия жолында күресе жүріп, адамзат
демократияның кішігірім белгілерінің өзінен атымен ада әлемдік тоталитарлық
валюта-қаржылық ... ... ... да ... ... шығады. Міне,
мұның өзі әлемдік прогрестің адам айтса нанғысыз әрі ... толы ... ... ... бізге берер басты қатал тағылымы. Әлемнің елдері
мен халықтары жаңа, ... ... ... ... жүйесін
жасамайынша, бұл парадокс бізді прогресс жолынан сыртқа қарай ... ... ... ... мен ... өлшемдері
Жаһандық дағдарыс - жаһандық мәселелер қордаланатын ... шығу ... ... кез ғана ... Бұл әрі әлем мен
адамзаттың болашаққа баратын жолын жаһандық ауқымда таңдаудың да уақыты. ... бұл ... ... және ... жөн-жосықты
таңдаудың, жеке тұлғаның, халықтың, елдің, адамзаттың және тұтастай әлемнің
даму құралдарының түрлері мен сапасын таңдаудың ... ... ... ... ... ... дағдарыстан шығуының
жоғарыда келтірілген кем қойғанда бес жолы айқын көрініп үлгерді. Дағдарыс
әр халық пен әр елге ... төл ... ... ... мүмкіндік беріп
отыр. Бұл таңдау бүгінгі таңда инновацияларды елдер мен ... ... ... ... ... ... мен тұрпаттарын таңдауға тіреледі,
мұның өзі адам, отбасы, халық, ел, әлем және ... ... өмір ... ... және ... жөн-жосықтың арқаулық
өзегі болып табылады.
Жаһандық дағдарыс бізге әр ел үшін және тұтастай алғанда бүкіл әлем
үшін ... ... ... ... мүмкіндігін беріп отыр. Әрбір ел мен
әрбір халық өзінің ... ... ... ... және ... тарихи қадамын жасаудың нақты мүмкіндігіне ие болып тұр. Өзінің
дағдарыстан шығуының нұсқасын тек халық қана таңдай ... және ... ... ... ... ... ... (мысалы, референдум
жолымен) кейін ғана ел басшылығы іс- әрекетке көшу құқына ие болады. Ал ... ... ... сол бағытпен алға жүрудің әдіс-тәсілдерін
ойластыру құқына ие ... ... ... ... ... ... дауыс беру тізіміне
дағдарыстан шығудың жоғарыда айтылған барлық, кем дегенде бес жолын ... ... ... бостандық пен халықтың өз болашағын
таңдаудағы шынайы ... ... екі ... өлшемі халық пен елдің
жиырма бірінші ғасырдың қатерлеріне қарсы тұра алу ... ... ... ... іс ... ... мүмкіндік береді.
Н.Ә.Назарбаев әлемдік дағдарыстың ... мен алғы ... ... ... жүз жыл ... алуан түрлі ондаған дағдарыс болып
өткендігін, қазіргі бүкіләлемдік дағдарыс салдарынан әлем ... ... АҚШ ... ... ... күресуге бүкіл әлем бойынша
10 триллион АҚШ доллары ... атап ... ... ... ... ТМД мемлекеттерінің ішінде
бірінші болып бастағандығын атап өтті. Мемлекетімізде ... ... ... ... ... дағдарысты өзге елдерге қарағанда
әлсіз сезініп отырғандығы айтылды.
Дағдарыстан ... ... ... дамудың бес үлгісін атап өтті:
- ... ... ... ... ... күштердің жаңа үйлестірілуі;
- ... ... ... көшу;
- ... ... ... ... адам ... ... талаптардың күшеюі[28,б.2-7]
3 «IPONT» КОМПАНИЯСЫНЫҢ МЫСАЛЫНДА ҚАРЖЫЛЫҚ ТАЛДАУ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... компаниясы Қазақстанның информациялық технология нарығында
2003 жылдан ... ... ... ... ... ... ... сенімді
жабдықтардың және жоғарғы деңгейде ИТ қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... сіңірді. Тұтынушылар,
әріптестер және серіктестердің қатал жауапкершіліктеріне негізделген күмән
келтірмейтін сөзсіз ... бар ... ... ... ЖШС қызметкерлері – информатизация және бизнес жүргізу әдістерінде
жоғары сапалы өндіріске талпынған ... ... Ол ... ... шек ... және ... жаңа ұсыныстарға дайын, 
әлемдегі ірі информациялық (ақпараттық) компаниялармен , оның ішінде ... Dicota ... ... бар, ... ... серіктестермен расталады.
Қазіргі күні компания қызметі көмек көрсету, ... ... ... ... ... технологиялық өндіріс – қазіргі ИТ-
бизнестегі келешекті бағыттардың бәрін ұстанады.
Компания жоғарғы деңгейдегі ақпараттық тұнықтығына ... ... өсім ... ... ... даму ... ... корпоративтік басқару деңгейі халықаралық стандартқа сәйкес келеді.
Жеті жыл бойы ... етіп келе ... ... ... ... ... ... жобаларды жүргізуде және оны
ұйымдастыруда құнсыз тәжірибе ... ... ... цифрлық технология
нарығында бірігей ... ... ... ЖШС ... ... тұтас және оның дербес ... ... ... ... әлдетін дұрыс бағалауға көмектеседі.
Әлеуметтік жобаларға ... ... ... ... ... ақпараттық теңсіздік мәселелерін шешуінде белсенді жұмыст ар
атқару.
Компанияның міндеті – Қазақстан нарығына ... ... ... ар ... ... ... ... Жекелеп сату
• Көтерме сату
• Дистрибуция
• Корпоративтік жобалар
• Тендерлерге қатысу
• Электрондық коммерция
• Шығарып салу және қызметтер
• Жүйелік интеграция
Компанияның ... ... ... ... ... ... ... белсенді әрекеттеседі, бұл өз кезегінде пайда болған
сұрақтарға ... ... ... ... ... Жеке сату ... ... бөлім
- Бизнесті дамыту бөлімі
8. Корпоративтік сату департаменті
9. Қызмет центрі
Корпоративтік сату департаменті «Ipoint» компаниясының стратегиялық
маңызды бөлімі болып ... және ... ... ... ... ішнде біріктіреді.
Корпоративтік клиентерге қызмет еткенде өз жұмыстарында жаңашылдық
және тапсырысшылармен тиімді жұмыс істеуін тіркестіру, ... ... ... және ... ... мен сапа ... ... басты артықшылықтары
1.Өнімдердің әр-түрлілігі
2.Кәсіпорынның бәсекелестік сапасын көрсететін ... және ... ... ... ... ... қызметтер – Қазақстанда орналасқан
дүкендерінде негізгі қызметтермен кеңестерді алу
4.Қазақстан бойынша өзінің ... ... ... жеті жыл ... ... ... кіші және орта ... ірі және мемлекеттікке
дейінгі де кәсіпорын үшін кешенді шешімдер ұсынады. Ең басты ... ... ... қызметтестігі негізінде өз тұтынушыларымен сенімді ұзақ қарым-
қатынасты ... ... ... ... ... ... өндіріс кеңсесін жұмыс орындарын ... ... ... ... жүйе ... кешенді шешімдеріне дейін кез-келген
масштабпен қиын IT шешімдерін құру.
Өз тұтынушыларына жұмыстың икемді шарттарын ұсыну – ... ... ... бағалар, қысқа мерзімдер, ұзаққа созылған кепілдік, тұрарлық
деңгейдегі ... өз ... ... кез-келген қызметкерінің
тиянақты көзқарасы. Ұсынылатын қызметтер кешені кепілдікке дейінгі және
кепілдіктен ... ... ... ... ... ... (ПҚ) және ... жеткізу сертификацияның жобалауы мен
құрастырудан ... ... ... ... ... IT ... жасау үшін
билігінде Қазақстан үшін керемет өндірістік қуаттар, ... ... ... жабдықтардың көп түр-түрлері бар.
Кеңсе үшін – ... ... ... ... IT-шешімінің бөлігі ... ... ... орындауға
мүмкіншілігі бар және қолданбалы программалық қамту мен ... ... ... ... өз ... ... етуі. Өз
тұтынушыларына ұсынылып ... ... ... ... ... ... дәлелденді. Қазақстандағы ең ірі тармақталған
сервистік орталықтар желісі тапсырыс берушінің аймағында ... ... ... ... ... ... ... қағидасы тұтынушыларына жоғары сапалы
қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. Әр тапсырыс берушінің дербес бабын ... ... ... ... шарттар құруын мүмкіншілік етеді. Компания
қызметкерлерінің жоғары кәсіптен және үлкен ... ... ... оқу ... кәсіптігін жоғарылатуы, тұтынушының кейінгі
даму ... ... ... ... ... мен құру ... бар
өндірістің қажеттілігін ескерте қоймай серіктестер, олардың білімдері мен
мүмкіншіліктері өндірістік қызметінің ... ... ... ... шешімді мүмкіншіліктері етеді. Бұл келешекте біздің
тапсырыс берушілердің өз IT ... ... ... азайтуға
мүмкіншілік етеді[33].
Кәсіпорынның мүліктік жағдайын талдау.
Баланс активтерінін құрамы мен құрылымының динамикасын талдау ... ... ... және оның ... ... ... салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды ... ... ... ... талдау
барысында, осы активтердің нақты қолда бары, құрамы, құрылымы және ... ... ... ... ... ... және оның жеке
топтарын талдау, олардың рационалды таратылуын ... ... ... өсуі ... кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін
болғандықтан, ол осы кәсіпорын жұмысының оң нәтижесін сипаттайды. ... ... ... өсу себептерін талдағанда, жоғары деңгейі баланстық
есептің номиналды ... ... ... ... ... ... инфляция әсерін ескеру қажет. Отандық
тәжірибеде инфляцияны есепке алу тек негізгі ... ... ... ... ... ... ... ... ... дайын өнім
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да ... ... ... ... әсерінен болатыны күмәнсіз.
Баланс мәліметтері ... ... ... мен ... ... ... үшін келесі 3-аналитикалық кесте құрылады.
Кесте 2 - «Ipoint» компаниясының баланс активтерінің құрамы мен
құрылуы[33б].
|Активтер ... мың тг. ... % ... (+ ; -) |
| |Жыл ... |Жыл ... |Жыл ... |
| |Жыл ... |Жыл соңында |Жыл басында |
|Сатудан ... ... |377 085 |364 805 |+12 280 ... құн |376 690 |356 350 |+20 340 ... ... |395 |8 455 |-8 060 ... ... ... |-1 065 |-2 025 |+960 ... ... ... ... жылмен салыстарғанда 3,4%-ға, яғни
12280 мың теңгеге өскеніне қарамастан, кәсіпорынның жалпы ... ... 8060 мың ... ... ... ... кәсіпорын өткен және
ағымдағы кезеңдердегі таза табыс таппай отыр. Алайда шығын мөлшері алдыңғы
жылмен салыстырғанда 960 мың ... ... және ол 1065 мың ... Жалпы табыстың азаюы рентабельділіктің төмендеуі мен өндірістік шы-
ғындардың ... ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның
қаржылық қызмет жасау, қаржыландыру көздерін ынталандыру және ... ... ... ... ... осы ... ... сипаттайтын көрсеткіштері жатады. Олар кәсіпорын қызметін түрлі
бағытта белгілейді және олар экономикалық ... ... сай ... ... ... ... мен кәсіпорынның қаржы жағдайын бағалаудың міндетті элементтері
болып табылады, өйткені олар ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіштер. Оларды толығырақ қарасты-райық:
Барлық активтердің тиімділік деңгейі ... ... ... ... бойынша есептелінеді:
Д = Таза табыс / Барлық активтер (авансталған, жиынтық капитал)
Жалпы активтердің табыстылық деңгейі жыл басында – -0,005 ... ... ... оның мәні – -0,003 ... жалпы активтердің табыстылық деңгейі (авансталған капитал)
кәсіпорынның өз қызметін қаншалықты тиімді және ... ... ... ... табыстылығы деп аталатын көрсеткіш
кеңінен қолданылады. Ол ағымдағы ... ... бір ... ... табыс алатынын көрсетеді :
Д= Д/ Т
Мұнда: Т- ағымдағы активтер.
Д- таза табыс.
Д- ағымдағы активтердің ... ... ... ... жыл ... – -0,012 болса, ал
жыл соңында оның мәні – -0,009 болды.
Акционерлік компания құқығында жұмыс істеуші кәсіпорын үшін ... ... ... ... яғни ... ... ... негізгі көрсеткіші болып, кәсіпорынның таза табысының
оның меншікті капиталына пайыздың қатынасы есептеледі. Бұл ... ... ... ... ... ... ... деп
аталады. Ол мына формуламен анықталады:
Д= Д/ С
Мұнда: Д- меншікті капиталдың ... таза ... ... ... ... және қаржылық талдауда маңызды көрсеткіш ... осы ... ... ... ... ... баға
белгілеуді бағалау барысында маңызды роль атқарады.
Меншікті капиталдың табыстылық деңгейі жыл басында – -0,007 ... ... ал жыл ... оның мәні – -0,004 ... ұзақ мерзімді активтердің табыстылығы деп аталатын
көрсеткіш кеңінен қолданылады. Ол ұзақ ... ... ... ... ... ... табыс алатынын көрсетеді :
Д = Д/ Т
Мұнда: Т- ұзақ ... ... таза ... ұзақ ... активтер табыстылығы.
Ұзақ мерзімді активтердің табыстылық деңгейі жыл басында – -0,009
болса, ал жыл соңында оның мәні – -0,004 ... ... ... ... ... мына ... ... Д/ З
Мұнда: Д- Өндірістік қорлардың табыстылығы;
Д- Таза табыс;
З - Өндірістік қорлар.
Өндірістік қорлардың табыстылық деңгейі жыл ... – -0,04 ... ... ... оның мәні – -0,02 пунктке азайып отыр.
Сату көлемінің табыстылығы мына формула бойынша есептелінеді:
Д= Д/ ... Д- Сату ... ... ... ... Өнімді (жұмыс, қызметті) өткізуден алынған табыс.
Сату көлемінің ... ... жыл ... – 0,023 болса, ал жыл со
ңында оның мәні – 0,001болды.
Жоғарыда жүргізілген есептеулерден көріп отырғанымыздай кәсіпорын
қызметі ... ... ... ... оның ... жыл ... ... болса да жақсаруда[32,б. 27-35].
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінде бүкіләлемдік экономиканы діңкелетіп үлгерген экономикалық
дағдарыс Қазақстан елінің беріктігін сынаққа салуда.
Дағдарыс ... ... ... Оның ... елдің ішінде емес,
әлемдік экономиканың сәйкессіздігінде жатыр. Дағдарысты болдырмау және
бәрін ... ала ... ... ... Оны еңсеруге әлемнің жетекші
экономикалары қазірдің өзінде 10 триллионнан астам АҚШ долларын, яғни ... ... іс ... 15 ... ... ... та ахуал жақсы жаққа
қарай әлі өзгеретін емес. Дағдарыс өз ... ... ... ... мен ... ... Бүкіл жағдайға қарағанда, ол ұзаққа
созылады. Талдамашылар айтқанындай, ... ... өз ... ... ... ... жоқ.
Қазақстан қаржылық дағдарыс толқынында ... бет ... ... 2009 жылдың қорытындысы бойынша елдің ЖІӨ, өндірісі
өсу қалпын жоғалтқан жоқ. Ал бұл ... ... ... 10,8 ... ... тіпті екі есеге құлдырады. Беларусияның да жағдайы
қиындады.
Сонымен қатар, инфляция, девальвация және АҚШ ... ... ... бұл ... ... ... ... микронесиені
теңгемен алуға болатындығы компанияның үлкен артықшылығы болып ... беру жеке және ... ... асырылады.
Сатып алу қабілеттілігін арттыру үшін ақша-несие ... ... ... ... несиені қайта қаржыландыру:мемлекеттік кәсіпорындағы
жұмысшылар өз несиесін 9 пайызға, қалғандары 11 ... қол ... ... ... ... жылдық мөлшерлеме 12,5%
қойылды
- Қазақстан ... ... ... ... ... мөлшерлемемі 10%-дан 9,5% төмендетілді.
Елбасының «Дағдарыстан жаңару мен дамуға» атты Жолдауын жүзеге асыру
бойынша 190 ... ... ... ... Бұл қаржыға көлік
инфрақұрылымының, ... ... ... және ... 5 ... жуық нысаны жөнделіп, бүкіл республика ... 260 ... орны ... ... Бұл да ... ... қолдау болмақ.
Себебі, біріншіден, тұрғындардың сатып алу қабілеті, яғни ішкі ... ал бұл ... ... үшін аса ... ... жұмыстарға негізінен шағын кәсіпорындарды тарту көзделген.
Дипломдық ... ... ... ... ... шығу
жолдарын зерттеу тақырыбы толық ашылды. Зерттеу объектісі ... ... ... ... ... ... ... жағдайын
талдау нәтижелері бойынша кәсіпорында қалыптасқан жағымды және жағымсыз
құбылыстар туралы, кәсіпорын қызметінің ... және ... ... туралы,
сонымен қатар олардың туындауына себеп болған факторлар ... ... ... ... ... нәтижелері туралы ақпаратқа тек ішкі
субъектілер (меншік иелері, ... ... ғана ... ... ... ... ( ... инвесторлар, кредиторлар және
тағы басқалар) де ... ... ... ... ... ... уақытта субъектілер болса оны қалыптасқан қаржылық
жағдайды тұрақтандыруға және оны жоғары ... ... ... ... ... мен ... ... қаржылық жағдайына
талдау жүргізілді. Яғни кәсіпорынның ... ... ... ... ... тұрақтылығына және табыстығына мен
іскерлік белсенділігіне талдау жүргіздім. Талдау нәтижесінде келесідей
кемшіліктер анықталды:
Кәсіпорынның ... ... ... яғни ол жыл ... ... Негізгі құралдардың активтердің жалпы сомасындағы үлесі 18%-ға
төмендесе, айналымнан тыс активтердің үлесі 11%-ға төмендеді.
Кәсіпорынның негізгі проблемаларының бірі - ... ... ... пен
өтімділік болып табылады. Кәсіпорынның баланс құрылымы нашар ... ... ақша ... өте тез ... душар. Қаржылық тұрақтығы
жағынан кәсіпорын сыртқы қарыз көздерінен ... Оған ұзақ ... жоқ ... ... бола ... ... бір ... ішінде жүзеге асырып үлгерген осы шараларының
нәтижесінде еліміздің әлеуметтік саласы дағдарыстық ... ... ... ... шықты деп айта аламыз. Жұмыссыздық белең алған жоқ. ... аса ірі ... ... қысқартпау жөнінде арнайы
меморандум жасасуы, еліміздің ішінде “Жол картасы” бағдарламасының жедел
әзірленіп, іске ... ... әсер ... Егер 2010 ... ... ... ... саны 554,5 мың адамды құрап, жұмыссыздық деңгейі 6,6
пайыз болса, алдын ала ... ... ... жылдың бірінші
тоқсанында елдегі жұмыссыздар саны 526,2 мың ... ... ... 6,2 ... ... 2010 ... бірінші тоқсанында 2009 жылмен
салыстырғанда жұмыс істейтін адамдардың саны 8 млн. ... ... ... ... басынан бері халықты еңбекпен қамтудың аймақтық
бағдарламаларына сәйкес 17,1 мың ... ... ... ... жіберілсе, 30,1 мың адам қоғамдық жұмыстарға ... ... ... 11,9 адам ... 10,1 қыз бен жігіт жастар
практикасынан өтті. 2010 жылдың 1 ... ... ... 41 мың жұмыс орны құрылды. Мұның 16,2 мыңы ауылды ... ... ... ішкі ... ... ... ... осы мерзімімен салыстырғанда 6,5 пайызды ... ... ... өсім ... 11,5 ... ауыл ... өсім ... 2,4
пайыз, сауданың өсім деңгейі 11,5 пайыз, көлік саласының өсім ... ... ... ... өсім ... 4,5 пайыз болды. Шынында да ... ... ... ... ... сарапшылардың
бағалауы бойынша әлемде дағдарысты шақ әлі толық аяқталып ... ... ... ... серпінді деңгейін байқатуы оның
жедел түрде қалпына келіп отырғандығын танытады. Мұның тікелей белгілері ... ... ... ... 18,7 ... даму ... ... өңдеу өнеркәсібі болып табылатын жалпы өнеркәсіптік ... ал ... ...... ... ішкі ... көрсетіп, тұтыну деңгейінің артуынан анық білінетін сауда, көлік ... ... ... байқалып отыр.
Дипломдық ... ... келе ... қарсы әрекеттерді ТМД мемлекеттерінің ішінде бірінші болып
бастағандығын атап өтті. Мемлекетімізде қолға алынған ... ... ... ... өзге ... қарағанда әлсіз сезініп отырғандығы
айтылды.
Дағдарыстан кейінгі кезеңде ... ... бес ... ... ... валюта жүйесінің трансформациясы;
- әлемдік күштердің жаңа үйлестірілуі;
- ... ... ... ... ... мемлекеттің ролінің артуы;
- адам ... ... ... ... ... ... Отандық экономиканы әлемдік дағдарыстан ... ... : ... ... ... бағалайды / С. Шайынғазы // Егемен
Қазақстан. - 2009.-3 б.
2. ... Л.К. ... ... к ... ... управления // Саясат. - 2004. - № 3-4. 12б.
3. Мухамбетов Т. И., Нукушев А. Г. ... и ... ... ... ... ... 2000. ... Гиляровская Л.Т. Экономический анализ: Учебник для вузов─ 2-ое ... М: ... 2008.─ ... ... и ... антикризисного управления фирмой/ Под ред. А. П.
Градова, Б. Й. Кузина. СПб.: Специальная литература, ... 22, ... Е. В. ... В. И. Харламов Введение в ... ... ... М. ... ... ... национольной экономики и мирового хозяйст-ва. М.,
1997.-125б.
8. ... ... ... ... и ... ... ... Минск 2006.-107б.
9. ... Й. ... ... ... М.: ... ... Робер. Теория регуляции: Критический анализ: Пер. с фр. М.:
РГГУ, 2005.-63 ... ... И. ... ... становления социально-
рыночного хозяйства. М.: ЙЭ РАН, 2000 -60-61б.
11. Нурмуханова Л.К. Природа кризисных ... в ... ... //
Мысль. - 2004. -№ 3. – 85-86 б.
12. Сәйкенов Б. Дағдарыс тамыры тереңде ... ... ... ... ... ... / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2009. - ... - Б.2.- 6 ... ... Н. ... және ... // Ақикат. -2008 №7-31б..
15. Бакин А. Дағдарысқа дайын ... ... ... ... ... ... Дағдарыстан - дамуға / Н. ... // ... - 2009. - 7 ... Әлем ... ... ... // Егемен Қазақстан. - 2009. – 14б.
18. ... ... ... Э.М. ... - ... - М, ... Қаржылық дағдарыстан шығудың бірден-бір жолы - отандық өнімнің үлесін
ұлғайту / Е. Әбішев // ... - 2009. – ... ... шығу ... қандай? / Б. ... - // ... - 2009. - 17 ... ... ... ... ... еңсерудің алғышарты / Б. Мамраев // Дидар. ... – 189,193 ... ... кім, ... қалай шығады? : сарапшылар сын сағатта
Қазақстан сыр бермейді деп санайды / С. Абдрахманов // ... ... ...... ... ... жол - екеу / Ә. ... // Дидар. - 2009. – 9б.
24. Антикризисный ... под ред. А. Г. ... - М.: ... ... Жүйелік дағдарыстан жүйелік жаңару жолымен ғана ... ... / ... - // ... ... - 2009. - 12 ... (№97); Экономика.-
2009.-5б.
26. Дағдарыстан - дамуға / Н. Назарбаев // Дидар. - ... ... шығу ... / Н. ... // ... ... - 2009.-
1,2,3,4,5 б.
28. Назарбаев: әлемдік дағдарыс туралы жеті қарапайым сұрақ және ... ... / Г. К. ... // ... ...... сілтемелері:
29. http://www.samruk-kazyna.kz
30. http://www.kaspibank.kz
31. http:/irbis.vkgu.kz
32 ... ... Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... / Оқу ... – Алматы: Экономика. 2001 ж.-29-37б.
33. Қаржылық анализ «Ipoint» ЖШС. – Алматы, 2009-2010 ж.
34. www.ipoint.kz
-----------------------
Басқару
Ұйым
жұмысын
басқару
Ұйым дамуын басқару
Дағдарыс қауіпі
Процестерді
тұрақтандыру
Жаңа сапаның пайда ... ... ... ... ... ... қажеттіліктері
Ғылыми білім деңгейі
Табиғи өзгерістер
Басқарудың жетілдірілмеуі
Қызметтегі қателіктер
Қызметтің күрделенуі
Уақыт тығыздылығы
Мүдделердің қарама-қайшылықтары
Дағдарыстың мүмкін болатын салдары
Ұйымның жаңаруы
Ұйымның жандануы
Дағдарыстың ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер
Сандық згерістер
Жаңа дағдарыстың пайда болуы
Тез өзгерулер
Жұмсақ шығу
Ұзақ мерзімді өзгерістер
Қысқамерзімді өзгерістер
Қалпына келмейтін өзгерістер
Қалпына келетін өзгерістер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның қазіргі даму жағдайындағы бюджет саясатында қазынашылықтың атқаратын ролі6 бет
Атомның құрылуы. Радиоактивтілігі10 бет
Ауыз судың нормалық стандарты4 бет
Инфляция экономикалық құбылыс ретінде26 бет
Инфляция. Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары, тежеу шаралары мен әдістері, инфляцияға қарсы саясат25 бет
Инфляцияның мәнi, түрлері және пайда болу себептерi26 бет
Инфляцияның Қазақстандағы жағдайы25 бет
Макроэкономикалық тұрақсыздық. Инфляция және жұмыссыздық6 бет
Медиация6 бет
Нарықтық экономикадағы инфляция19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь