Шағын бизнестiң дамуындағы әлемдiк тәжiрибе

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І ТАРАУ. ШАҒЫН БИЗНЕСТIҢ ДАМУЫНДАҒЫ ӘЛЕМДIК
ТӘЖIРИБЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Шағын бизнес дамуының шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... .9
1.2. Шағын инновациялық кәсіпорындар қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

ІІ ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН БИЗНЕС ДАМУЫНЫҢ
МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1. Шағын бизнес дамуының құқықтық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2.2. Шағын бизнесті несиелендіру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3. Шағын бизнестің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

ІІІ ТАРАУ. ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК . МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҚАЛЫПТАСУЫ

3.1. Шағын бизнестің мәні және оның экономикадағы рөлі ... ... ... ... ...27
3.2. Қазақстан Республикасында шағын бизнестің
қалыптасу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
3.3. Шағын бизнесті мемлекет тарапынан қолдау ... ... ... ... ... ... ... ... ...34

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
Қазақстан Республикасының экономикасы әкімшілік-бұйрықтық экономикадан нарықтық экономикаға көшудің қиын жолын кешуде. ТМД елдерінің үкіметтері көбінесе нарықтық реформаларды жүзеге асырудың келесі сатыларын ұстанады – мемлекеттік меншікті жекешелендіру, қаржы, несие саясаты, құнды қағаздар нарығын құру, жалпы түрде нарықтық инфрақұрылымды қалыптастыру. Ең маңызды мәселелердің қатарында кәсіпкерлік қызметіне қолдау жасау, шағын және орта бизнесті дамытудың рөлі ерекше.
Тиімді нарықтық экономиканы құруда шағын және орта бизнестің мәні оның бәсекелік ортаны қалыптастыру мен дамытуға жәрдемдесетін құрылымдық фактор ретіндегі орны мен рөлімен анықталады. Шағын бизнестің негізгі функциялары – бұл көбінесе жергілікті нарықты қажетті өнім мен қызметтермен қамтамасыз ету, жұмыспен қамтылу мәселесін шешудегі жәрдем. Бұндай мәселелердің оңтайлы шешілуі ауыспалы кезеңде орын алатын әлеуметтік дағдарыстың зардаптарын азайтады.
Бүгінгі таңда республикамызда экономиканы қайта құру жолында оның негізі болып табылатын кәсіпкерлік қатынастарды дамытып, жандандыру күн тәртібіндегі өзекті мәселелердің бірі. Кәсіпкерлікті дамыту – нарықтық экономиканы дамытудың кепілі. Сондықтан да кәсіпкерлік төңірегіндегі көптеген мәселелердің экономикадағы рөлінің аса маңыздылығын дәлелдейді. Оның негізгі маңыздылығын ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауында: «Еліміздің экономикалық саясатының бірден-бір басымды бағыты кәсіпкерлік» деп аталынғандығы айқындайды. Сондықтан, шағын бизнесті дамытуды басқару еліміздің жүзеге асырып жатқан саясатының стратегиялық мәселесі болып табылады. Кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш күші деп білуіміз қажет.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, шағын бизнес дамыған нарықтық шаруышылықтың бөлінбес бір элементі болып табылады. Шағын бизнес халықтың әл-ауқатын арттырумен қатар, жаңа қосымша жұмыс орындарының ашылуын құру сияқты дәйекті мәселелер оның өзектілігін көрсетеді және экономиканы реформалаудың ажырамас бөлігі деп қарастыруға негіз береді.
Америка Құрама Штаттарындағы кәсіпкерліктің 200 жылдан астам тарихы бар. Соңғы бір деректер бойынша онда 20 миллионнан астам кәсіпорындар бар екен. Соның 6 пайызы ғана шағын және орта бизнесті жүргізген кәсіпорындардың екі ғысырда түгелге жуық ірі кәсіпорындарға айналып кеткенін көрсетеді.
Біздің қоғам дамуында республикамызда шағын және орта бизнес 14, облысымызда 13 пайызды құрайды. Бұл біздің елімізде әлі майда кәсіпорындардың орнының көптігін көрсетеді. Кіші кәсіпкерліктің пайдалы бір жағы, кешегі 1997-1998 жылдардағы Азиялық дағдарысты көрінеді. Қытай, Тайланд,, Малайзия елдерінде ішкі өнім өндірушілердің 70 пайызын осы кіші кәсіпкерлік құрайды.
1. 1997 жылдың 19 маусымындағы Қазақстан Республикасының “Шағын кәсіпкерлікті қолдау туралың заңы.
2. Садуақасов А. Шағын бизнестi шарықтатудың АҚШ-тық әдiсi қандай? // Заң газетi. – 2003 – 19 желтоқсан, № 76-77.
3. Сахариев С.С., Сахариев А.С. Әлем экономикасы (оқулық) I-бөлiм. Алматы: Дәнекер, 2003.
4. «Шағын кәсіпкерлік» Нысанбаев С.Н., Алматы: Қазақ Университеті 2002
5. Мамыров Н.Н. Предпримимательство. Алматы. Экономика-1998ж
6. Жатканбаев Е.Б. Малое предпринимательство: теория, мировой опыт и Казахстан. А: Қазақ университеті, 2001
7. Камаев В.Д. Учебник по основам экономической теории. М.: ВЛАДОС, 1997
8. Кенжегузин М.Б. Экономика Казахстана на пути преобразований. А.: ИЭ МОН РК, 2001
9. Малый бизнес Казахстана: проблемы развития / Результаты мониторингового обследования 2000 г. А.: РГП «Институт экономических исследований», 2000
10. Момынкулова Ж.Б. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерліктің дамуы. Современные проблемы социально-экономического развития РК. Материалы 57-ой научной конференции студентов и молодых ученых КазНУ им.альФараби на тему: «Образование, наука и молодежь: взгляд в будущее Қазахстана», 22-23 апреля 2003 г. А.: Қазақ университеті, 2003
11. Назарбаев Н.А. Қазақстан – 2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. А.: Білім, 1997
12. Сабден О.С., Токсанова А.Н. Управление малым предпринимательством: вопросы теории и практики. Астана: Елорда, 2001
13. Сакенов М. Семейный бизнес итальянцев. Промышленность Казахстана, 02.2003
14. Туржанов С. Малый бизнес должен развиваться не вопреки, а благодаря… Промышленность Казахстана, 02.2003
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І ТАРАУ. ШАҒЫН БИЗНЕСТIҢ ДАМУЫНДАҒЫ ӘЛЕМДIК
ТӘЖIРИБЕ....................................................................
.....................5
1.1. Шағын бизнес дамуының шетелдік тәжірибесі …………….…......9
1.2. Шағын инновациялық ... ... ... ... ... ... Шағын бизнес дамуының құқықтық
негізі........................................21
2.2. Шағын бизнесті несиелендіру
мәселелері.........................................23
2.3. Шағын бизнестің
дамуы......................................................................2
5
ІІІ ТАРАУ. ШАҒЫН ... – МӘНІ ЖӘНЕ ... ... ... ... бизнестің мәні және оның экономикадағы
рөлі...................27
3.2. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... мемлекет тарапынан
қолдау...................................34
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................36
ҚОЛДАНҒАН
ӘДЕБИЕТ.....................................................................
................37
Кіріспе
Қазақстан Республикасының экономикасы әкімшілік-бұйрықтық экономикадан
нарықтық экономикаға көшудің қиын жолын кешуде. ТМД ... ... ... ... ... ... келесі сатыларын ұстанады –
мемлекеттік меншікті жекешелендіру, қаржы, несие саясаты, құнды қағаздар
нарығын құру, жалпы түрде ... ... ... Ең ... ... ... ... қолдау жасау, шағын және орта
бизнесті дамытудың рөлі ерекше.
Тиімді нарықтық экономиканы құруда шағын және орта бизнестің мәні оның
бәсекелік ортаны ... мен ... ... ... фактор
ретіндегі орны мен рөлімен анықталады. Шағын бизнестің негізгі функциялары
– бұл көбінесе жергілікті нарықты қажетті өнім мен ... ... ... қамтылу мәселесін шешудегі жәрдем. Бұндай мәселелердің
оңтайлы шешілуі ... ... орын ... ... дағдарыстың
зардаптарын азайтады.
Бүгінгі таңда республикамызда экономиканы қайта құру жолында ... ... ... ... ... ... жандандыру күн
тәртібіндегі өзекті мәселелердің бірі. Кәсіпкерлікті ...... ... ... ... да ... ... мәселелердің экономикадағы рөлінің аса маңыздылығын ... ... ... ел ... ... ... ... экономикалық саясатының бірден-бір басымды бағыты кәсіпкерлік»
деп аталынғандығы айқындайды. Сондықтан, шағын бизнесті дамытуды басқару
еліміздің ... ... ... саясатының стратегиялық мәселесі болып
табылады. Кәсіпкерлік қызметті ... ... ... жандандырғыш
күші деп білуіміз қажет.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, шағын ... ... ... бөлінбес бір элементі болып табылады. Шағын бизнес халықтың
әл-ауқатын арттырумен қатар, жаңа ... ... ... ... құру
сияқты дәйекті мәселелер оның ... ... және ... ... ... деп ... ... береді.
Америка Құрама Штаттарындағы кәсіпкерліктің 200 жылдан астам тарихы
бар. Соңғы бір деректер ... онда 20 ... ... ... ... ... 6 ... ғана шағын және орта ... ... екі ... ... жуық ірі ... ... ... қоғам дамуында республикамызда шағын және орта бизнес ... 13 ... ... Бұл біздің елімізде әлі майда
кәсіпорындардың ... ... ... Кіші ... ... ... ... 1997-1998 жылдардағы Азиялық дағдарысты көрінеді. Қытай,
Тайланд,, Малайзия елдерінде ішкі өнім ... 70 ... осы ... ... ... ... — оның интеллектуалды қоры, ғылым және
инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Ә. Назарбаевтың ... ... ... ... Өмір өзі ... шикізат сатуға
бейімделген экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғарғы сапалы, ең соңғы
ғылым жетістіктеріне сай ... мен ... ғана ... ... ... ... ... Сондықтанда, ғылымға және
ғылыми-техникалық және инновациялық саясатқа ерекше ... ... ... ... ... ... ... - ғылыми-
техникалық прогресстің негізгі бір қозғаушы күшіне айналған.
Өткен ... ... он ... ... ... ... қақтығысын, түбірімен өзгеріске ұшырады. Тек 1999
жылдан ... ғана ... ... мен ... ... ... ... дамытудың маңыздылығын мойындай бастадық. Рынокты
экономика ... ... ... ... компаниялар игеріп
өндіріске енгізіп отырады. Бұл ... ... ... кәсіпкерлік
айтарлықтай үлес қосады.
Шағын кәсіпкерлік кез келген мемлекет экономикасының негізгі саласының
бірі. Шағын және орта кәсіпкерлікке кез келген ... ... ... 10
кәсіпорынның 9-ы кіріп отырады. Егер, Европа елдерінде әр мың тұрғынға 45-
50 шағын кәсіпорын болса, ... ол ... 75 ... ... ... не бары 7—8 ... ғана ... екен.
Сондықтан, бұл жұмыстың негізгі мақсаты – шағын бизнестің шетелдік
тәжірибе және ... ... ... даму ... ... және оны ... ... зерттеу болып табылады, яғни оның
даму үрдістерін және ... ... және оған ... ... ... ... ... табылады.
І. ШАҒЫН БИЗНЕСТIҢ ДАМУЫНДАҒЫ ӘЛЕМДIК ТӘЖIРИБЕ
Әлемде нарықтық қатынастарды дамыту ... ... ... ... ... ... ... өндiрудi басқа
кәсiпорындарға беру жолымен жүзеге асыруды ... Бұл ... ... ... ... тез ... және жаңартатын бизнес ретiнде ... ... кең ... белгiленiп отыр. Монополизмге қарсы күрестiң
ең тиiмдi жолдарының бiрi iрi, ... және ... ... ... қол ... Бұл ... шағын кәсiпорындардың iрi
кәсiпорындармен салыстырғанда бiрқатар артықшылықтары бар:
- тауар өндiру мен қызмет көрсетуде кәсiпкерлiк пен ... ... ... ... ... тез сезiну;
- өнiм мен қызмет сапасын арттыру;
- баға ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық дамуын жеделдету;
- тиiмдi басқару құрылымдарын қалыптастыру мен пайдалану;
- кадрларды ұтымды пайдалану;
- орталықтандырылған күрделi ... ... ... ... ... қуаттарды тез арада жасау.
Қазақстан Республикасының нарыққа көшуiнiң басталуы кәсiпкерлiктiң
шағын нысандарының өндiрiстiк, техникалық қана ... ... ... ... ... баға берудi қажет еттi. Бiрқатар елдердiң
тәжiрибесi экономикалық реформаларды жүзеге ... және ... шығу ... ... ... ... рөлi атқаратынын
көрсеттi. Алайда шағын кәсiпкерлiк өз жолында көптеген ... ... ... жоюға ең алдымен оны дамытудың мемлекеттiк концепциясының
жоқтығы бөгет болып отыр.
Қазiргi кезде шағын бизнестiң ... ... ... саны ... ... ... салаларда жеткiлiксiз тарауына, импорттық
өнiммен салыстырғанда олардың өнiмiнiң бәсекелестiк қабiлетiнiң төмен
болуына, ... ... ... ... ... кетуiне
байланысты бiрқатар терiс тенденциялар байқалып отыр.
Қазақстанда шағын бизнестi дамытуда көп ... ... ... әлем ... ескере отырып, осы салада шетел мемлекеттерiнiң
шарықтауы мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша шағын кәсiпкерлiктi дамыту үшiн қолайлы
экономикалық және әлеуметтiк орта қалыптастыру ... ... ... кәсiпкерлiк секторға мемлекеттiк қолдау ұйымдастыру шараларын
әзiрлеу мен ... ... ... ... ... мен ... алу, ... қолдау көрсету қорларын ұйымдастыру,
материалдық техникалық ресурстарын қамтамасыз ету;
- кәсiпорындарға аудиторлық ... ... ... әзiрлеу мен
бақылау;
- мүлiктiк және коммерциялық сақтандыру жүйесiн әзiрлеу мен бақылау;
- кәсiпкерлiктi дамыту проблемалары бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша, шағын кәсiпкерлiктiң үлесiнiң белсендi өсiмi ... ... ... 90 жылдарға дейiн жалғасты. Қазiргi күнде
Батыстың дамыған мемлекеттерiнде кәсiпкерлiк ... ... ... ... фирмалар құрады. Салыстыру үшiн мысалға, АҚШ-тың халық
тұрғындарының 53 пайызы шағын бизнеспен айналысады, Жапония – 71,7 ... ЕС ... ... ... ... ... жартысы еңбек
етедi. Келтiрiлген таблицаға қарап АҚШ-тың экономикасында ... ... ... ... ... әбден анық.
АҚШ-тың өнеркәсiп салалары мен жұмыскерлердiң санына
байланысты шағын мекемелердi бөлу, %
| |25 ... |210 ... |220 ... |250 ... |
| ... ... |дейiн |дейiн ... ... |52,4 |67,1 |80,5 |91,5 ... | | | | ... ... |37,0 |52,5 |67,5 |82,6 ... сауда |50,3 |71,5 |86,9 |96,4 ... ... |64,9 |81,5 |91,1 |97,2 ... |64,5 |81,7 |91,8 |97,6 ... ... |87,1 |93,6 |97,5 ... ... |66,7 |81,2 |89,3 |96,3 ... | | | | ... ... ... мен ... 90 пайызын шағын кәсiпкерлiктер
мен тәуелсiз өнертапқыштар iске асырады, ал iрi кәсiпкерлiктер тек қана 10
пайыз үлесiн ... пен ... жаңа ... ... %
| ... ... |iрi ... |
| | ... | ... |35% |15% |50% ... |26% |11% |63% ... бюджетiнiң таза кiрiс 34,9 пайызы шағын бизнестен ... ... ... ... ... ... 56,6 ... шағын бизнес
өндiредi. Осы келтiрiлген сандар шағын бизнестiң экономиканы дамытуда үлкен
ықпал беретiнiн ... ... ... ... ... ... оған
қолдау көрсетудiң тиiмдi инвестициялық-қаржы механизмiн жасауды қажет
етедi. Осы күрделi әдеттен тыс ... ... бар ... ... ... жағдайларында шешу екiталай. Оны тек жүйелi түрде қолға алу
негiзiнде ғана шешуге болады, мұның өзi ... ... мен ... ... ... ... ортақтығы бiрiктiрген түрлi элементтер
жиынтығын зерттеуге көшу деген сөз.
Кәсiпкерлiк жұмысы қолданылып жүрген заңдарға сәйкес жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк емес жеке меншiк кәсiпорындарының қызметкерлерi
жөнiнде халық арасында дұрыс пiкiр ... ...... оң ... ... ... проблемалары мен
қажеттерiн, нақты жұмыс тәжiрибесiн ашып ... ... ... ... ... көзделген.
Кәсiпкерлiктi дамыту туралы мемлекеттiк бағдарламаны жүзеге асырудың
аса маңызды шарттарының бiрi – ... ... ... ... ... АҚШ-тың өзiнiң отандық шағын бизнесiн қолдауда жеткен ... ... ... ... ... ... тәжірибесі
АҚШ-та шағын бизнес ішкі жалпы өнімнің 50 ... ... ... береді.
Қазіргі таңда, Құрама Штаттарды 25 миллионға жуық кәсіпорын бар. Бұл
кәсіпорындар ... 53 ... ... ... ... ... 75 ... жаңа жұмыс орны ашылған. Міне, мұндай көрсеткіштерге қол жету ... ... ... ... белсенді әрекетінің нәтижесі болып
келеді. Осыдан тура жарты ғасыр уақыт бұрын, яғни 1953 жылы ... ... ... ... Оның бас кеңсесі ел астанасы Вашингтонда
орналасқан. Осы ... ... ... дамыту жөніндегі бағдарламасы
кәсіпкерді оқытумен қатар оларға қаржылық, техникалық, құқықтық ... ... ... ... ... келісімдерге қол
жеткізуді қамтамасыз ... ... ... білім беруі несиелендіру саласында мыңдаған
әріптес ұйымдары бар. Осы ұйымдардың әкімшілікке көрсететін ең басты көмегі
... ... беру ... ... ... кәсіпорындарға қарыз беруші
банкілер сол ақшаны қайтарып алуына кепіл болу үшін. АҚ ... ... 85 ... яғни - 150 мың ... аспайтын ақша алады. Егер
де қарыз беруші банкетрдің қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қайтаруды міндетіне алады. Әкімшіліктің
банікке қайтаратын қарыз қаражатының ... 1 ... ... ... ... шағын бизнес субъектілері қаржылық көмектен өзге де
қолдауларға ие. Мәселен, кәсіпкерлерге кеңес ... және ... ... да қарастырылған. Смалл ... ... ... ... – Смалл бизнес дерелопмент сентер (Шағын ... ... және – ... ... ... ... бизнес орталығы)
бағдарламалары.
Шағын бизнес дәрсіханасы бағдарламасы тәулігіне 24 сағат дәрс беретін
электрондық поштаның ВЕБ – ... ... ... ... Бұл
бизнес курс кәсіпкерлерег ғана емес, сондай-ақ жоғары және орта ... ... ... ... ... шектеулі адамдарға да
арналған. Электрондық дәріс беру курсы ... ... ... оқытады. Ал шағын бизнесті дамту орталығы бағдарламасы - ... ... ... және білім беру бағыттары бойынша
көмектеседі. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... қол ұшын береді. Американың әрбір штатында бизнесті
дамыту орталығы бар. Сонымен қатар, бұл ... елде ... жуық ... орталықтар бар. Олар колледждерде, университтерде, ... мен ... ... бас ... ... ... ол жерден өзін қызықтыратны
сұраққа жауап алады және білікті мамандармен кеңесу мүмкіндігіне ие болады.
АҚШ-та дәл ... ... ... 70-тен асып жығылады. Ақпараттық-бизнес
орталығы шағын бизнесті дамтуы ... ... ... ... айналысады. Орталық соңғы үлгідегі компьютерлермен ... ... ... ... ... Олар істі енді ... ... да бір ... шығудың жолдарын және шағын бизнесті
тиімді ұйымдастыруды, ... ... ... ... ... бұған қоса түрлі категориядағы кәсіпкерлерге кеңес беру үшін
арнайы бағдарламаларды жузеге асырады. Мәселен, кәсіпкер әйелдерге, ардагер-
кәсіпкерлерге, аз ұлт ... ... ... ... ... да жоқ емес.
Әлемдегі бизнесі өркендеген бірден-бір мемлекет қайсы? Десек, “ол –
АҚШ” деп ... ... ... ... ... саясат үстемдігін
жүргізуге ұмтылған алпауыт елдің шағын бизнесі де азулы ... ... ... өмір ... айналдырған елдің тәжірибесін пайдалану
бүгінгі күннің ісі ... ... ... ... ... ... ... экономиканы реформалау соңғы бiрнеше жыл бойы ... тап ... олар ... ... көшудiң ол үшiн
пайдаланатын модельдерiнiң, әдiстерiнiң және ... ... ... ... ... мамандар мемлекет алдында тұрған негiзгi мiндеттер мыналар
деп санайды:
- негiзгi инфрақұрылымдық: шарттық, ақша-қаржылық және ... жаңа ... ... жолымен басқарылатын нарық
концепциясына көшу;
- институциялық жаңғыртуларды жалғастыру соның iшiнде ... ... одан әрi ... бәсекелестiктi, жеке кәсiпкерлiктi
дамыту, экономиканы монополиясыздандыру және т.б.
Мұның өзi шағын ... ... ... ... және ... ... ... ашу мүмкiндiктерi мен бағыттарын белгiлейдi.
Осы саладағы мемлекеттiк шаралар ... ... ... ... басты орын алады. Нарықтық экономикасы дамыған елдердiң ... ... ... ... аса ... функциялар
орындайтынын: сұраныс пен ұсынысты теңдестiру арқылы нарықтық қатынастарды
үдетудiң ерекше ... ... ... ... ... ... астамын өндiретiнiнiң, жаңа жұмыс орындарының 70 пайызға жуығын
ашатынын, адам ресурстарының жандандырылуына және инновациялық ... ... ... ... Қазiргi кезеңнiң негiзгi мiндетi –
жинақталған ... ... және ... ... ең ... дамыта отырып, қолдау көрсетудiң кешендi жүйесiн жасауға
жақындау, бар тәжiрибенi басқа аймақтарға ... ... ... ... көпшілігінде экономикалық өсудің шешуші бір факторы
шағын бизнесті жан-жақты дамыту болып табылады. Олардағы ... ... ... ... және орта фирмалардың үлесі 80-нен 99 процентке
дейінгі мөлшерді қамтып, елдің жалпы ұлттық өнімінің 50 процентке ... ... етіп ... ... ... ... ... - ғылыми-
техникалық прогресстің негізгі бір қозғаушы күшіне ... ... ... ... дүниежүзілік соғыстан кейінгі
кезеңде бұл елдің ... ең бай ... ... ... ... ... ... - шағын кәсіпкерлікті дамыту. 1980 жылдар-дың екінші
жартысында Жапонияның тек өңдеуші ... ғана 6,5 млн ... ... ... қызметі немесе бұл олардың жалпы ... 99 ... ... қамтиды деген сөз. Оларда 40 млн адам жұмыс ... ... осы сала ... 81 ... ... табылады.
Концерндер мен басқа да ірі кәсіпорындар Жапония ... ... ғана деп ... ... Бұл ... ірі және ... ... бәсекеге түсіп қана қоймай, сонымен қатар қызмет ету саласын бөлісу
негізінде бірін-бірі ... ... ... бірқатар салаларда, атап
айтқанда, аяқ ... ... және ... ... ... ... мен конструкциялар өндіруде, бөлшек саудада, қызмет
көрсету саласында өндірістік және тұрмыстық ... ... ... ... бизнес басым орын алады.
Әсіресе соңғы кезеңдерде АҚШ-та да шағын бизнес кеңінен дамып отыр. Ол
жұмыскерлер саны 50 адамға дейінгі ... және орта ... ... ... Бұл фирмалар американдық барлық фирмалардын 99 процентін
құрайды. Бұлардың негізгі бөлігі ұсақ, ... ... ... ... ... фирмалардың 87 процентінде саны 20-дан аспайтын, ал ... ... ... адам ... ... ... ... АҚШ-та
шағын фирмалардың өсуі сандық және сапалық ... да ... ... тек 1988 ... ... ғана 1 млн ... ... пайда болса ал
1989 жылы 1,3 млн шағын фирмалар ... ... ... ... жыл ... ... жуық жаңа кәсіпорын өмірге келіп отырған.
АҚШ-та шағын және орта фирмалар жалпы үлттық өнімнің 40 ... оның ... ... өнеркәсіпте - 21 процент, құрылыста 80,
көтерме саудада -86, қызмет көрсету ... - 81 ... ... олар ғылыми-техникалық прогресс саласына жататын
барлық жаңалықтарды жасаудың, игерудің және өндіріске ... ... ... ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерліктің басты сипаттамасы - ең ... ... кұқы мен ... басқарудың бірлігі болып табылады. Екінші сипаттама - кәсіпорын
қызметінің ашықтылығы, оның ... ... ... мен ... ... ерекше қатынас сипатын білдіріп, өндірістің түпкі
нәтижесі үшін екі ... да ... ... ... ... кәсіпорын өмірінде басқарушы рөлінің ерекше маңыздылығы: ол
шаруашылықтың нәтижелігіне тек қана мүлік иесі ... ғана ... ... оның ... де өндіріспен тікелей айналысып, ... ... ... ... ... - істі жанұялык,
негізде жүргізу, яғни кәсіпорын қызметін ... ... ... ... мұра ретінде машықтану. Бесіншіден – шағын кәсіпкерліктің
тағы бірсипатты белгісі ретінде ... ... ... ... Егер ... ... ресурстарды негізінен капитал нарығы (қор
биржалары) арқылы алатын болса, ал шағын және орта ... ... ... арқа ... сондықтан да олар үшін қаржыландыру
мәселесі басты проблема болып табылады.
Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... сандық
жағынан да сипаттамалары бар. Олар екі көрсеткішке негізделеді: жылдық
айналым сомасы мен ... ... ... ... қабылданған
есептеу әдістемесіне сәйкес халық шаруашылығының бұл секторына ... 1) ... бір ... ... ... ... барлық жеке
еркін мамандық иелері (дәрігерлер, нотариустар, салық пен жарнама бойынша
консультанттар, аудиторлар, өз ... ... ... ететін инженерлер,
педагогтар, баспасөз, өнер қызметкерлері және тағы ... 2) ... саны 1 ден 49 ... дейінгі және жылдық айналымы 1 млн маркаға
дейінгі ұсақ кәсіпорындар; 3) жұмыс ... саны ... 499 ... және ... 1 миллионнан 100 млн-ға дейінгі марка болатын
орта кәсіпорындар.
Германияда 80-жылдардың аяғына қарай жоғарыда ... ... ... ... 1,9 млн шағын және орта кәсіпорын ... саны 3600) ... ... олар халық шаруашылығының салалары
бойынша мынадай негізде бөлінді: (мың есебімен) ... 537, ... ... 108, қызмет көрсету саласында - 665, еркін мамандық
секторы - 360. Елдегі ... және орта ... ... ... -
біріншіден, барлық енбекке жарамды адамның 2/3 бөлігін қамтып отырған;
екіншіден, елдің жалпы ішкі ... ... ... ... ... ... мен тіркелген патенттердің жартысынан ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарының 85 процентін қамтитын кадрларды даярлау көзі
ретіндегі рөлімен ... ... ... ... ішкі және сыртқы проблемалары
олардың өз күшімен шешілуі мүмкін емес. ... ... ... ... ... және орта ... ... жүйесінің қажеттігін көрсетіп отыр. Олардың ішінде: 1)
Европалық қауымдастық шеңберінде 1993 жылдың басынан
бастап бәсеке жағдайын шегіне жеткізе шиеленістіретін товарлар,
қызметтер, ... күші және ... ... ... ... алып ... 2) ... мен табиғатты қорғау
шараларына байланысты заңдық нормалардың қатаңдатылуы, оларға жұмсалатын
күрделі қаржыны одан әрі ... және оны ... ... шағын бизнесті мемлекеттік колдау жүйесінің негізінде жатқан
басты ... - ... ... өз ... ... ... ... беру болып табылады. Бағдарламаның мақсаты - шағын
және орта бизнестің тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
Германияның федералды ... ... ... іс ... ... Олар - ... фирмалар үшін қалыпты басеке жағдайын қамтамасыз ... Бұл ... ... бағыт - 1957 жылы заңды түрде бекітілген,
шағын және орта ... ... ... байланысты бірнеше рет
қайта қаралған - картельдік ... ... ... ... ведомство
(бізше монополияға қарсы комитет), біріншіден, ірі фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... тыйым салуларды
алып тастап, шағын және орта ... ... ... Шағын бизнеске қолдау жасаудағы құрылымдық-саяси шаралардың екінші
бір ... ... ... ... ... ... олардың
құқықтық жағынан тендігін қамтамасыз ету. 1976 жылдан бастап мемлекеттік
тапсыр-маларды ... ... және орта ... да ... түрде
қатысуын реттейтін ерекше ереже бар. Егер ... бір ... ... қысым көрсетілетін болса, онда шағын фирмалар осындай
мәселелерді заңды ... ... ... үшін тиісті орындарға шағым жасауына
болады.
Салық салудағы жеңілдіктер. Германияның жаңа ... ... ... ... ... бұл ... үш түрі ... амортизациялық аударымдардың арнайы нормалары;
2) пайданың салық салынбайтын резервтерін жасау;
3) салық ведомстволары төлейтін инвестициялық үстемелер.
Амортизациялық аударымдардың арнайы нормалары ... ... жаңа ... орнын ашуға, қоршаған ортаны қорғауға, техникалық
жағынан алдыңғы қатарлы өнім өндіруге, сыртқа ... ... ... ... үш жыл ішінде есептен ... ... ... ... 50 ... ... ... жылы 30 проценті
және үшінші жылы 20 проценті.
Салықтан босатылған пайда ... ... ... өндірісінде,
саудада, өнеркәсіпте, еркін мамандық секторында, сондай-ақ ... мен ... беру ... саласында қолдануға рұқсат етілген. Резерв
бір жыл ... ... ... 20 ... ... мөлшерін құрауы мүмкін.
Қаржы жағынан қолдау. Федералды үкімет тарапынан берілетін
салыстырмалы тұрде процент ставкасы ... және ... ... ... ... қайтаруға мүмкіндік тудыратын
несиелер - шағын бизнес үшін айтарлықтай қамқорлық болып табы
лады. Сондай-ақ өзінің бастамасын Маршалл жоспары ... ... ... ... ... ... де едәуір
қаражат бөлінеді. Қазіргі кезде бизнестік бұл түрін қаржыландырудың негізгі
көзі федералдық бюджет, оның қорлары ... ... фюр ... ... ... ... банк" (Бонн) және ... ... ... ... үш банк ... ... Шағын және
орта фирмаларға несиелер тікелей емес, ақшаның дер көзінде қайтарылуына
кепілдік беретін олардың ... ... ... іс ... ... қатар шағын фирмалар федералды және ... ... де ... алады. Жаңа жұмыс орындарын ашу мен экономиканың
аймақтық құрылымын жақсартуға ынталандыратын арнайы несиелерді жергілікті
үкіметтербереді.
Инновациялық ... ... Бұл ... ... ... 1990 ... бір жыл ... 750 млн маркаға дейінгі мөлшерде қаржы бөліп отырды.
Бұл көмектін ұйымдық формалары әр алуан: индустриалды және ... ... ... ... бөлмелер бере алатын, ақпараттық ... ... ... ... ... беретін мүмкіндіктері бар
инновациялық орталықтар. Шағын жән орта бизнес саласында ... ... ... ... мекемелермен бірлесіп жұмыс істеуіне
көмектесу, қажетті ақпараттық және ... ... ... ... ... ғылыми қызметкерлерді даярлауға жәрдемдесу
жұмыстары арқылы іс жүзіне асырылады.
Кәсіпкерлер мен менеджерлердің білімін жетілдіруге көмек. ... жаңа ... ... үшін ... ... ... ... тұратын сауда-өнеркәсіптік
палаталар жүйесінде жүргізіледі. Ақпараттардын маңызды көзі
ретінде сыртқы сауда және нақты белгілі бір елдердің рыногына шығу
жөніндегі проблемалар бойынша ... ... ... ... Мемлекеттік органдар, бір жағынан, кәсіпкерлерге
арнайы мамандардың қызметі арқылы көмек көрсетеді; екінші жағынан, ... ... ... фирмалардың ол үшін жұмсайтын шығындарының
айтарлықтай бөлігін өтеуді өз ... ... ... ... ... ... ... шағын инновациялық бизнес ерекше орыналып,
мемлекет экономикасының дамуына көп әсер ... Ол ... ... шағын инновациялық кәсіпкерлік бір салада тоқтап қалмай экономиканың
барлық сферасын қамтиды.
2. ірі фирмалар ... ... мен ... ... әлдеқайда көп болса да, күрделі басқару ... ... ... баяу ... ... ірі ... орта әсеріне икемсіз болып келеді. Ал шағын инновациялық ... орта ... тез ... ... ... процесс бағытын
жылдам өзгертуге қабілетті.
3. шағын фирмалар ірі ... ... ... нәтижелерін, инновацияларды өндіріс пен өнеркәсіпке жылдамырақ
енгізеді. АҚШ Ұлттық ғылыми қорының зеріттеулері бойынша ірі компанияларға
қарағанда ... ... 2,5 есе көп ... ... 50% ... кәсіпкерлік саласымен жасалынған, ал ... ... ... ... ... 1 ... ... іске
асырылады.
Осы көрсетілген ерекшеліктердің бәрі шағын инновациялық кәсіпкерлікті
қолдау маңыздылығын ескертіп ... ... ... ... ... ... тарапынан қолдау жүйесі мынадай сұрақтарды қамтиды:
- Шағын инновациялық ... ... ... және заңмен қамтамасыз
ету;
- кредиттік жеңілдіктер ұсыну, жеңілдетілген салық түрлерін енгізу;
- ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкерлік саласының қаржысын бағыттау;
- Информациялы — консультативті, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Дүниежүзілік тәжірбиеге қарайтын болсақ, шағын инновациялық кәсіпкерлік
қызметіне және дамуына ең қолайлы жағдай ғылыми технологиялық орталықтарда
... ... ... ... ... ... ... инновациялық кәсіпорындарды бір «шатырдың астында», ... ... ... ғылыми-техникалық зерттеу лабораторияларын,
өндіріс-тәжірбиелік цехтарын және жалға бөлмелер ұсынады. Бұл ... ... ... ... және венчурлы қорлар қаржылары
шоғырланады. Әдетте ғылыми паркттер мынадай жерлерде орналасады.
Жоғарғы оқу орындары, университеттер бар ... ... ... ... лабораториялар жал-ға алуға мүмкіндік баржерлерде;
Мемлекет тарапынан қолдау, салық ... ... ... ... ... ... жол ... және шикізат көздеріне жақын
жерлерде.
Қазір дүниежүзінде 400 жуық ірі ... бар, ... ... ... ... ғылыми парк 40—50 жылдар тұсында АҚШ-та ... ... ... ... ... орталықтардан өз
бастауларын алған кәсіпорындар ірі компа-нияларға ... ... ... ... ... ... ... зонасында
«Хьюлетт-Паккард. «Тексас инструмент», «Дженерл электрик», «Кремниевая
долина» технополисінде «Локхид», «Эр-эм-си», т.б. ... ... ... ... көркейген.
Европа континентінде технопаркті құрылымдар 70 жылдардың ... ... Ұлы ... онан ... ... ... Қазір Францияда
«техникалық регионалды комплекстерді дамыту» бойынша мемлекеттік қызмет
бар. Франциядағы ең ірі технопарктер — ... Бұл ... ... ... 14 ... ... бар. Жалпы францияда 50-
ге жуық технополистер мен технопарктер бар.
Жапонияда ... ... ... 20-ға жуық ... ... ... ең ірісі Цуруба. Мұнда 47 зеріттеу ... ... 40% ... 80 жылдардан бастап дамушы елдерде
Бразилия, Индия, ... ... ... ... түсініп,
олардың қызметіне жағдай туғыза бастады.
Алғашқы технопарктер ... ... ... ... ... ... ғана
Ресейде де осындай ғылыми орталықтар қалыптаса бастады. Олардың алғашқысы
1990 жылы Томск университеті қолдауымен құрылды. Қазір ... 60-қа ... ... мен ... бар.
Ал Қазақстан да болса олар тек 90 жылдар аяғында ғана пайда
бола бастады. Қазір бізде бірнеше технопарк қызмет
істейді, олар: әл-Фараби атындағы Қаз МҚУ ... ... ... ... ... және ... ... парк», сондай-ақ өткен жылдын, қазан айында алғашқы
бизнес инкубаторлары қалыптастырылған.
Ғылыми технологиялық орталықтардың қызмет көрсету ... ... ... оларды былайша тізіп көрсетугеболады: инкубаторлар,
технологиялықпаркттер, технополистер, ғылым мен технология аймақтары.
Инкубатор — инновациялық қызметтің көптеген түрлерін ... ... бір ... ... ... алып ... ал шағын инновациялық фирмалар
осы ғимарат ішінен белгілі бір ... ... алып ... инкубациялы период 2—3 жыл, осы ... ... ... ... ... ... үшін бұл ... шығып кетеді. Инкубаторда жаңа
ғана ... ... ... ... ... ... ... маркетингтік талдау жасау), компьютер, басқа
да құрал-жабдықтарды жалға ұсыну сияқты көмектер көрсетіледі. Бұл ... ... ... ...... инновациялық фирмаларды
ғылыми идея-дан практикаға жөткізу, бәсеке күресіне төтеп бере ... ... ... Ол ... ... ... ... де немесе басқа да өнеркәсіптік ... ... ... ... — ғылыми-техникалық, территориалды комплекс, негізгі мақсаты
шағын бизнес фирмаларының қызмет ... ... ... ... ... оқу ... ... орталықтары,
лабораториялар тұсында қалыптасады. Оның құрамына: зеріттеу ... ... ... т.б. ... енеді.
Технопарк шағын инновациялық ... ... ... ... маркетингті қызметтер ұсынып отырады.
Технополис — жеке қала негізінде құрылған ғылыми-өндірістік құрылым.
Негізгі кұрылым — ... ... ... ... ... мен ... аймақтары ірі оқу орындары, ірі ... ... ... ... ... өнім ... аймақ. Технополистер мен ғылым мен технология аймақтары
инновациялық фирмалар ... ... ... оазисіне» айналды. Мұнда
мемлекеттік, коммерциялы банк-тер, өнеркәсіптік корпорациялар, ... ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген салықтар, кредит-терқосылды.
Бұл ұйымдардың тағы бір артықшылығы ғылыми-техникалық кадрлардың бір
жерде шоғырлануы: негізгі ... ... ... ... ... ... ... процесс үшін тез арада
уақытша проектті топтар құруға ... ... ең ... артықшылығы инновациялық процесс нәтижесінің тез
арада өнеркәсіпке енуі. Өйткені технополистер ғылыми-техникалық прогрессті
жүргізуші өнеркәсіптер ... ... ... ... ... долина» электронды өнеркәсіп кәсіпорындары шоғырланған, Цуруба
электрони-ка және робототехника бағытында қызмет атқарады.
Сонымен, дүниежүзілік тәжірбе ... ... ... ... колдау мемлекеттік ғылыми-техникалық саясаттың басты бағыты.
Біздің елде шағын инновациялық ... ... ... нақты заңды
негіз жок, бұл сала шағын кәсіпкерлік бойынша заңдар мен ... ... ... ал ... ... елдерде бұл бизнес түрін мемлекет
тарапынан белсенді қолдау ұйымдастырылған. Бұл ... ... ... ... ... ... ... келесі негізгі элементтерді
қамтиды:
шағын инновациялық ... ... ... ... ... ету;
шағын инновациялық бизнесті жеңілдетілген салықпен және кредитпен
қамту жүйесі. Мысалы, ... кіші ... ... ... ... заң 1958 жылдан бері қолдалынып келеді. Осы ... 1958 ... 1990 ... ... ... 55 мың шағын фирмалар
қаржыландырылған. 5ВІС программасы көптеген ... ... ... ... ... жағдай жасады, оған мысал ... ... ... ... ... Рисчер» және тағы да баскалар.
Ал Германияда «Жеке ... ... ... бойынша шағын
бизнеске айтарлықтай жеңілдетілген шартпен кредит беріліп отырады. Кредит
көлемі 400 мың марка, және ол 20 ... ... ... де ... ... ... үш жылда процент төленбейді, төртіншіжылда—2%,
бесіншіжыл-ға — 3%, алтыншы-оныншы жылдарға —5%тен ... Ал ... ... ... көлемі өзгерістерге түседі.
Ғылыми-техникалық саясаттың басты бағыты — шағын ... ... ... ... ... ... ... фирмалардың
ғылыми-техникалық, инновациялық қызметтерін мемлекет тарапынан қаржыландыру
бойынша заң бар. Осы ... ... ... ... ... үшін ... ... өз бюджеттерінен жылына 1% ... ... ... ... біз ... ... керек? Жаңа сапаға ие өнімдер мен
технологияларды ... ... ... ... мен инновациялық
идеяларға ие ғалымдар мен кәсіпкерлердің өз бизнестерін ұйымдастыруға көмек
беру керек.
Біріншіден Қазақстанға ... ... ... ... нақты жүйесі болуы керек. Осы жүйе ... ... ... ... оны ... және шет ... ... таза
емес техника мен технологиялардан ... ... ... ... ... ету ... яғни «Ғылыми-техникалық және
инновациялық кәсіпкерлікті қолдау туралы», «Шағын инновациялық фирмаларды
қалыптастырушы инкубаторлар мен ... ... ... қабылдау.
Екіншіден, тез арада инкубатор, технопарк сиякты ұйымдарды қалыптастыру
керек. Олар инновациялық ... ... ... өткізіп, өнімнің
қаншалықты бәсекеге қабілеттілігін анықтап, ол ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет осы ұйымдарды
қалыптастыру мәселесін шешуді өз ... алуы ... егер ... ... ... авторы болса,
университеттегі жұмысынан кетпей, осы ... ... ... ... ... немесе консультативті фирма ашуға мүмкіндік алса. Басқа
кәсіпкерлер мен ғалымдарды, халықты хабардар ету ... ... ... ... тұру қажет.
Бүкіл қиындықтарға қарамастан Қазақстанда инновациялық идеяларды өмірге
енгізетін зеріттеушілерді колдайтын бюро ... ... ... ... ... және технологиялар дамыту орны құрылады. Сондай-
ақ, ғылым және ғылыми-техникалық ... ... ... ... заң және мемлекеттік инновациялық даму бағдарламасының проекттері
талғыланған.
1998 жылы «Экономикалық реформа» қоры колдауымен ең жақсы үш ... ... ... жарияланған болатын. Нәтижесінде 2000 жылдың қазан
айында үш бизнес-инкубатор ... ... ... ... ... ... «НПО СотБИ» және «Бизнес-
инкубатор». Бұл ... ... ... ... қоры ... 258 469 доллар көлемінде қаржы ... ... ... және ... ... ... ... құрылған.
ІІ ТАРАУ. Шағын бизнес дамуының мәселелері
2.1 Шағын бизнес дамуының құқықтық негізі
Республикада нарықтық ... ... ... бірі – ... ... ... ... оны жан-жақты
талдау қажет.
Бүгінгі кезеңде Қазақстанда қабылданған ... ... ... ... ... ... саны ... және жылдық активтерінің
жалпы құны алпыс ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғаларды жатқызады.
Жалпы республикада шағын бизнестің ... мен ... ... ... ... және құқықтық шарттарды ... ... ... Оған ... ... ... ... ықпал
еткен заң шығарушылық актілерді жатқызуға болады:
... ... ... ... ... және ... ... /04.07.1992/;
• Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... күшейту және оны
жандандыру жөніндегі іс-шаралар туралы» /06.03.1997/;
• Қазақстан ... ... ... ... ... Заңы» /19.06.1997/;
• Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығы «Қазақстан
Республикасындағы ... ... ... мен ... ... 1999-2000 жж.» /21.12.1998/; 2001-
2002 жж. /07.05.2001/.
Аталған құқықтық ... ... ... ... барлық
секторларындағы кәсіпкерліктің кең дамуына және шағын бизнестің құқықтық
негізін нығайтуға ықпал етті ... ... ... ... Республикасында шағын бизнеспен 1,5 миллионға
жуық адам шұғылданады. Бұл қазақстандықтардың төрттен бір бөлігін құрайды.
Әрбір мың тұрғынға ... жеті ... ... Ал бұл ... АҚШ-та
– 74, Жапонияда – 50, Германияда – 37.
Біздің елде ішкі ... 70%-ын жеке ... ... ... ... ... ... 2002 жылдың басында 360 мыңнан ... ... ... ... және жеке ... ... тіркелген,
онда бір миллионнан астам адам ... ... яғни ... белсеңді халықтың 13,6%-ын 77398 болып, мұндағы жұмыс бастылар
саны 2002 ... мың ... ... және олардың орташа айлық
жалақысының мөлшері-11426 тенге: ең ... ... ... ... (22745), байланыс (26395), қаржылық қызмет (20001), құрылыс
(14721) алады, ал ең төменгі жалақы ауыл шаруашылық ... ... ... ... жұмыскерлері (4505) алады екен.
Сонымен бірге, шағын бизнес субъектілерінің әртүрлі ұйымдастырушылық-
құқықтық ... ... ... да ... ... Экономикалық
Зерттеу Институтының 2000 жылғы жүргізген мониторингінің нәтижесі бойынша
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер 67,4%, толық
серіктестіктер 1,3%, фермерлік ... 17,5%, ... 13,8%. ... ... ... ... шағын
кәсіпкерлік негізінен жеке меншік түрінде дамыған: жеке меншік ... ... 4,1%, ... ... шағын бизнес субъектілерінің санының тұрақты өсуі және
онда жұмыс бастылардың санының артуына ... ... ... секторы
мемлекет экономикасының мәселелерін шешуде айтарлықтай үлесі көп емес. Ол
осы экономика секторының мәселелерімен ... яғни ... ... ... кедергі ретіндегі келесі мәселелер жиынтығын атауға
болады:
• Салық ... ... ... ... ... салықтар мен алымдардың жоғары мөлшері; ... ... ... ... алудағы қиындықтар: кепілдемелік қамтылу мәселесі; жоғары
ссудалық капитал; несиенің қысқа мерзімділігі.
• Өнімді өткізу мәселелері: нарықтағы арзан ... ... ... болуы; дайын өнімнің жоғары бағасы; серіктердің
сенімсізідігі.
• Мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ... Шағын бизнесті несиелендіру мәселелері
Сол мәселелердің ең бастыларының бірі – несиелік ресурстарды ... ... ... банк ... шағын кәсіпкерлікті
дамыту Қорынан; Еуропалық Қайта Құру мен ... ... ашық ... ... ... ... достары мен туыстарынан; шағын
кәсіпкерлікті қолдайтын басқа да қаржы көздерінен ала ... ... ... қолдау көздері анықталғанымен, оны ... ... ... ... ... Бұл тұрғыда несие алу кезінде
кәсіпкерлер алдында жиі кездесетін ... ... ... ... ... ... ... несие алудағы құжаттар санының көптігі;
✓ кепілдікпен қамтамасыз ету ... ... ... негізгі мәселелердің ең маңыздылардың бірі –
салық саясатының жетілмеуі болып саналады. Бұл мәселеге заңдылық нормативті
актілердің жиі ... ... салу ... ... ... ... аса көпжақтылығы және салықтар мен төлемдерді ... ... ... болады. Сонымен қатар, кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... ... ... ... ... отырылуы
негізгі мәселелердің бірі. Салық жүйесін белгілейтін негізгі заңның ... ... ... оған толықтырулар мен өзгертулер 16 рет болған.
Сондықтан бұл мәселе кәсіпкерлер үшін салық заңдарының ... ... ... яғни ... тарапынан шағын кәсіпкерлікті қолдау іс-
шаралары күшейтілуі тиіс.
Қазақстанда кәсіпкерлікті қолдау мәселесі алғаш рет 1992 жылғы «Жеке
кәсіпкерлікті ... және ... ... ... ... тапты. Соңғы
уақытта шағын кәсіпкерлікті қолдау мақсатында Қазақстан Республикасының
Президентінің бастамасымен 5 заң, ... күші бар 7 ... ... ... 1999-2000, 2001-2002 жж. ... ... ... ... мен ... туралы. Дегенмен, оған қажетті
жағдайлардың біртіндеп қалыптасып келе ... ... ... баяу қарқынды дамып келеді.
Сондықтан кәсіпкерлікті дамытуды ынталандару мақсатында 2001-2002 жж.
арналған шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың ... ... ... ...... ... өндірістік саласының
дамуын қамтамасыз етілуін ... ... ... ... ... ... екі жылдан кейін шағын кәсіпкеліктің
жалпы ұлттық өнімдегі үлесі 22%-ға дейін өседі деп болжам жасайды.
Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамыту мен ... ... ... ... мен серігі болып 1997 жылы ... ... ... қолдау Департаменті болып саналады. Оның
құрамында 2 сараптау кеңесі бар: 1 – ... және ... ... үшін ... ... ... жөніндегі кәсіпкерлік құрылымының
өкілдерінен тұрады; 2 – кәсіпкерлік қызметті жандандыру жөніндегі Президент
жарлықтарын ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің дамуына экономикалық негіз ретіндегі
заңдар мен құқықтық-нормативтік құжаттармен қатар қаржылау, несиелік және
тағы басқадай қолдаудың түрлері бар. Соның бірі – ... ... ... ... ... асуына ықпалы өте жоғары. Республикада шағын
кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... ... жеке ... 500$-дан жоғары көлемде және мерзімі ... ... ... ... бір пайыз мөлшерлемесімен несие беруді жүзеге
асырады. Сонымен қатар. Еуропалық Қайта Құру мен Дамыту Банкі ... ... ... ... ... ... отырып шағын
кәсіпкерлікті несиелендіру ... ... Бұл ...... және орта кәсіпорындарға қысқа мерзімді және орта мерзімді
несиелер беру арқылы бәсекелі жеке ... ... және ... ықпал
ету. Жалпы еліміздегі шағын кәсіпкерлердің қаражат көздерінің 75% – жеке
жинақтары мен достары, ... ... 15% – ... ... 10% ... ... қатар, шағын кәсіпкерлікті инфрақұрылымдық қолдау іс-шаралары
бойынша 131 инфрақұрылымдық ... бар: 53 – ... ... ... 7 – ... мен технопарктер; 45 – қызмет
түрелерін ... ... ... 26 – қоғамдық фирмалар. Бұл
объектілердің 28% – Қызылорда облысында; 19% – Қарағанды ... 14% ... ... 10% – ... ... орналасқан.
2.3 Шағын бизнестің дамуы
Кәсіпкерлік қызмет сәттілігінің белгісі – бұл ... ... өтеу үшін ғана ... сонымен қатар өндірісін кеңейтуге мүмкіндік
беретін мөлшерде пайда мен табыс табу қабілеттілігі. ... ... ... ... тұра ... ... көрсеткендей, бірінші
жылдар барысында банкроттыққа тап болатындар – 23,7%, бірінші 4 ... ... ... 6 ... – 62,7%. ... ... себеп-салдары:
• экономикалық факторлар – 47,4%;
• қаржылық қиындықтар – 38,4%;
• кәсіпкерлік тәжірибенің жоқтығы – ... ... ... – 3,4%;
• басқалар – 3,7%.
Банкроттықтың себеп-салдары сыртқы және ішкі сипатқа ие болуы мүмкін.
Сыртқы ... ... ... ... ... мөлшерлемелердің
өзгерістерін, мемлекеттік саясаттағы өзгерістерді, құнсыздануды, жаңа
бәсекелестердің пайда ... ... ... ... ... болуын жатқызуға болады. Тәжірибе көрсеткендей,
бұндай сыртқы ықпалдар ... ... үшін ... бірақ кейбір
кәсіпорындар оларға қарсы тұра ... және ары ... ... қызмет ете
береді, ал басқа біреулер ... ... ... тұра ... ... Фирмаларды банкроттыққа ұшырататын себеп-салдардың көбісі тиімсіз
менеджментпен түсіндіріледі, оларды үш бағыт бойынша топтастыруға ... ... ... ... жалпы менеджменттің мәселелері;
• қаржылық-есеп жүйесіндегі және тәжірибесіндегі кемшіліктер.
Қазақстанда экономиканың нарықтық қатынастарға көшуі басынан бастап
кәсіпкерлердің жаңа жігінің өздерінің ісін ... жеке ... ... ... ... де, ... ... сол кезде құрылған
кәсіпорындардың кейбіреулері ғана өндірістің керекті ... ... ... ... және ... ары ғарай қаржыландыруға қабілетті болды.
Бұл келесі факторлармен түсіндіріледі:
... ... ... психологиялық;
• кадрлық;
• ұйымдастырушылық.
Әлеуметтік-экономикалық ... ... және ... ... ... ... нарықтық
инфрақұрылымның, қаржыландырудың қол жетерлік көздерінің ... ... ... ... ... ... факторларға кәсіпкерлікті дамытуда мемлекеттің жеткіліксіз
қолдау жасауын, бюрократиялық ... ... ... ... факторлардың маңызы зор. Оларға халықтың бұрыс
көзқарасы, кәсіпкер қызметін ... жаңа ... ... кәсіпкерлік
құрылымдарды қолдауға оңтайлы қоғамдық пікірдің жоқтығы жатады.
Нарықтық қатынастарға көшу тағы да бір мәселені ашты: менеджерлердің
жоғары мамандандырылған ... ... ... ... мен ... ... тектегі факторларға жаңа фирманы тіркеу кезіндегі
бюрократиялық бөгеттерді айтуға болады. Жаңа ... ... ... ашу үшін 4-6 апта және ... ... ... ... қатар
саны есепсіз мекемелер мен ұйымдардан алуан түрлі анықтамаларды жинастыру
қажет. Кәсіпорынның қызмет етуі ... ... ... ... тұрақты түрде жасалатын тексерістер де қосымша уақыт ... ... ... ... ... бәрі Қазақстанның шағын кәсіпкерлігі
қалыптасу барысында шегетін ... бір ... ... ... ... ... ... салыстырғанда, жалпы ұлттық өнімнің
маңызды үлесін әлі ... ... ... ... бірі ... ... ... басқарудың белгілі мақсатқа бағытталған жүйенің жоқ
болуы.
ІІІ ТАРАУ. ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІК – МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... мәні және оның ... ... ... туралы сөз қозғалыс бұрын "кәсіпкерлік" ұғымына
тоқталайық. Әр елдерде бұл ұғымға әр ... ... ... оның ...... пайда табу мақсатында жеке адамдардың немесе ... ... ... ... Қазақстан Республикасының азаматтық Кодексына жүгінетін болсақ,
былай делінген: "Кәсіпкерлік – жеке адамдардың немесе ... ... ... табу мақсатында жүзеге асырылатын инициативалық қызметі".
Кәсіпкерлік қызмет ... өз ... ... пен ... ... ... ... асырылады.
Әлемдік тәжірибеде көрсетілгендей шағын кәсіпорындарға деген негізгі
критерийлар:
- қызметкерлер саны;
- ... ... ... ... ... айналым көлемі (пайдалар мен табыстар)
Әлемдік банктің мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... ... саны ... асады. Бірақ, көпшілік
жағдайда қолданылатыны жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... жатқызу үшін қолданылатын ... ... ... ... қауымдастығында 1995ж. 1
қаңтар айынан шағын кәсіпорындар қатарына ... ... ... ... саны 50-ге дейін;
- жылдық айналым 4 млн. ЭКЮ;
- баланс соммасы 2 млн. ЭКЮ
Жалпы Еуропа қауымдастығына кіретін елдердің өз ... де ... ... кіші кәсіпорындар қатарына ... саны ... және ... ... 200 млн. франктен төмен жатқызылады және әр
түрлі салаларға бұл көрсеткіштер әр ... ... ... өз ... ... ... келетін болсақ жылдық
орташа жұмысшылар саны 50-ден, ал жылдық актив құны ... мың ... ... ... тиіс ... ... ... Республика
бюджетінде көрсетіледі, 2002 жылға ол 823 теңге көлемінде белгіленген).
Шағын кәсіпкерлік субъектілері қандай да болмасын ... ... ... банк ... және сақтандыру қызметінен (сақтандыру агенті
қызметінен ... ... және ойын мен ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында қызмет атқаратын ұйымдар
шағын кәсіпкерліктің субъектілері ... ... ... ... басқа да қызмет түрлерімен айналыса алмайды. Мысалы жинақтаушы
зейнетақы қорлары жабық акционерлік қоғамдар түрінде құрылады.
Шағын бизнес субъектілері өз ... жеке ... ... ... тұлға формасында жүргізе алады.
Жеке кәсіпкерліктік түрлері:
Жеке кәсіпкерлік және біріккен ... жеке ... тек ... ... ... ... негінде жүргізіледі. Ал, ... ... ... өздеріне тиесілі меншікті біріктіру арқылы
жүзеге ... ... ... ерлі-зайыптылар кәсіпкерлігі
2) жанұялық кәсіпкерлік
3) қарапайым серіктестік.
Заңды тұлғалар
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес ретінде меншік иеленуге,ол
меншікпен шаруашылық ... және ... ... алдына жауап бере
алатын ұйым қарастырылады. Заңды тұлғаның өз балансы ... ... ... ... тиіс.
Коммерцияның заңды тұлғалар тек мемлекеттік кәсіпорын, шаруашылық
серіктестік, акционерлік ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің субъектілері заңды тұлғалар, тек келесі
ұйымдық-құқықтық формаларда құрыла алады:
- ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестік
- қосымша жауапкершілігі бар серіктестік
- өндірістік кооператив.
Жалпы қандайда болмасын формаларда құрылғанымен ... ... ... орны ... ел ... жағдайындағы қажетті мобильділікті қамтамасыз
етеді, терең мамандану мен кооперациялауды құрады.
Екіншіден, ол тұтыну саласындағы ... ... ... ... ... ... сонымен қатар тез қайтарымдылық қабілетті иемденеді.
Үшіншіден, - бәсекелестік ... ... ... ... ... ... экономиканың жұмыс істеуіне ауадай қажет
орта мен кәсіпкерлік рухты қалыптастырады.
Шағын және орта ... ... ... ... ... рөлге ие.
Ғылыми техникалық потенциалдық ... ... ірі ... ... және орта ... да жаңа ... ... өз
үлестерін қосуда.
Бұл саладағы шағын бизнестің ... ... ... ... мен ... ... тереңденуі кіші-гірім
фирмалардың көпшілік жағдайда тәуекелділігі жоғары ... ... жоқ ... ... ... алып ... кәсіпорындардың зерттеу жұмыстарының нәтижесінде көптеген жаңа
тауарлар ... ... ... кеткен шығындар шағын кәсіпорындарда ... ... ... ... монополиялар қолданған жаңа заттың
бастауына көз жүгіртсек, онда бұл ... ... ... жеке ... ... ... болып қалуы жағдайлары аз ... ... ... ... қажетті қаржылары мен материалдары бар кәсіпорындар
жүзеге асырады.
Шағын кәсіпорындардың тағы да бір ... ... - өмір сүру ... ... бәсекелестік соғыс жүргізе отырып, олар әрдайым дамуы және
нарықтық өзгерістеріне ыңғайлануы қажет. Яғни, өмір сүру үшін ... ... алу ... ал бұл ... ... иесі болу ... жақсы болу.
Аз дамыған Батыс Еуропаның кейбір аудандарында шағын кәсіпорындар
олардың әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... өздерінің өз шығындарының нәтижесінде тұтынушыға
әрі сапалы, әрі түрлі ассортименті үлкен тауарларды ұсынады.
Шағын кәсіпорындар муниципалдық бюджетті қалыптастырушының бірі ... ... ... ... ... ... ... тұрақты болуы және оның бәсекелік сипатын қалыптастырудың
басты күштерінің бірі кәсіпкерлікті жетілдіру болып ... ... ... үшін бірнеше белгілі шарттар орындалуы қажет:
- кәсіпкерлік субъектінің белгілі бір дәрежеде еркіндігі мен құқығы
болуы қажет. Ол – ... ... ... ... ... ... анықтау, қаржы көзін анықтау және таңдау,
өнімдерді тасымалдау, өнімге баға белгілеу, табысты өз ... ... ... ... одан туындайтын нәтижелерге
тәуекелділікті ... ... ... ... деген
жауапкершілік болмайтын болса, ол кәсіпкерліктің де болмағаны;
- кәсіпкерлік қызметтің белгілі коммерциялық ... ... ... ... қажетті нарықтың құрылым орнатумен байланысты.
Яғни кәсіпкерлік дамуы үшін оның ... ... ... ... ... ... шарт жоғарыда аталған шарттардар туындайды. Еркін кәсіпкерлік
меншіктің әртүрлі формада, түрде, типте болуын қалайды.
Кәсіпкерлік - қызметтің ... бір түрі ғана ... Бұл тағы ... ... және ... ... ... айтсақ: үлкен бастама,
дәстүрден тыс шешімдерді іздестіру, тәуекелге бару, іскерлік қызметтің орын
алар жері ең ... ... ... ... айының 1 жұлдызына статистикалық тіркелім ... ... ... ... 110,5 мың шағын кәсіпорын
тіркелген, бұл көрсеткіш 2001 жылғы шілдедегіден 17,2% ... ... ... ... ... істейді, яғни экономикалық қызметті
жүзеге асырған немесе жүзеге асыра алады. 2003 ... ... 42 ... ... ... істеп тұрғандардың 49,8%) белсенді жұмыс істейді.
Шағын бизнестің белсенді ... ... ... ең көп ... ... мен үйде ... бұйымдарды жөндеу (45%),
өнеркәсіп (13,6%), жылжымайтын ... ... ... ... беру мен ... ... (11,3%) ... бойынша белсенді кәсіпорындардың басым саны Алматы қаласына
(29,5%) және Астана қаласына (8,5%), сондай-ақ ... (7,7%), ... (7,5%) және ... ... (7,3%) ... ... айында шағын бизнестің белсенді кәсіпорындар саны өткен ... ... (4,9%), ... (3,4%) және Ақмола ... ... Бұл ... ... ... де, ... мемлекеттік статистикалық ... да ... ... ... ... мен ... қожалықтарының 1000 тұрғынға
шаққандағы саны аймақтар бойынша 01.07.03ж.
| |1000 ... ... ... жердің 1000 тұрғынына |
| ... ... ... |
| ... ... |белсенділері|тіркелгені |Олардан жұмыс|
| ... | | ... |
| | | | ... ... |5,7 |2,8 |19,8 |15,4 ... | | | | ... |4,1 |2,8 |11,3 |6,2 ... |4,9 |2,4 |14,1 |7,8 ... |2,7 |1,4 |28,0 |21,7 ... |4,5 |1,7 |6,2 |4,4 ... ... |4,0 |2,1 |17,4 |14,3 ... |2,9 |1,0 |17,0 |13,8 ... ... |3,2 |1,9 |9,8 |7,1 ... |4,7 |2,4 |24,1 |19,9 ... |4,1 |2,1 |18,0 |7,2 ... |3,1 |1,8 |6,6 |2,4 ... |7,5 |3,5 |7,8 |4,0 ... |6,2 |3,2 |11,4 |6,6 ... |3,3 |1,8 |13,2 |8,4 ... | | | | ... ... |1,5 |30,1 |28,3 ... ... |13,1 |7,1 |0,0 |0,0 ... ... |21,7 |10,8 |0,0 |0,0 ... ... ... ... ... (1000 тұрғынға шаққанда
–21,7 кәсіпорын) және Астана (13,1) қалаларында, ... ... ... Павлодар (6,2) облыстарында аса қарқынды дамуда. Шаруа қожалықтары
бойынша Оңтүстік Қазақстан (ауылдық ... 1000 ... – 28,3 ... ... (21,7) және ... (19,9) облыстары көзге түседі.
2003 жылдың 1-шілдесіне есепті деректер бойынша республиканың шағын
бизнес кәсіпорындарында ... ... ... саны 2002 ... ... 12,5% ... 451,9 мың адамға жеткен. Олардың үштен бірі
сауда, автомобильдер мен үйде ... ... ... шағын бизнес
саласындағы кәсіпорында жұмыс істейді.
Аймақтар бойынша жұмыс істейтіндердің ... саны ... ... ... 24,2%), ... Қазақстан (8,9%) және Қарағанды (8,6%)
облыстарының шағын бизнес кәсіпорындарына шоғырланған.
Республикамызда ... ... ... ... бірі – ... ... ... Шағын кәсіпорындар
экономиканың құрылымдық қайта құруын ... ... ... ... ... Республикада шағын бизнестің дамуы мен қызмет жасауына
қажетті ұйымдастырушылық, ... және ... ... ... қадамдары жасалуда. Оған ... ... ... ... кез ... халық шаруашылығының саласында, кез
келген меншік формасы негізінде құрыла алады;
- өнеркәсіппен құрылыста жұмыскерлер саны 200-ге ... ... мен ... ... ... ... жұмыскерлер саны 100
адамға дейін;
- өндірістік сфераның басқа салаларында: жұмыс істейтіндер саны ... ... ... ... жұмыс істейтіндер саны 15 адамға дейін.
Шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... шаруашылық ассоциациялары, мемлекеттік органдар құрады. Шағын
кәсіпорын мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап заңды ... ... ... ... ... ... жүргізуде, шығарған өнімге,
міндетті төлемдерді төленгеннен кейінгі қалған пайдаға тәуелсіз ... ... ... ... ... ... мақсаты әлеуметтік
проблема, ол халықтың өмірін жақсарту проблемасын шешуге бағытталған. ... ... ... қызмет ету режиміне ауыстыру қажет. Әлемдік
тәжірибе көрсетіп ... бұл ... ... ... типі ... келеді. Оның негізгі белгілері: батыл инициатива,
толық еркіндік пен жауапкершілік, ... ... ... ... ... бәсекелік күрес тактикасы мен инвестициялау мәселелерін
талдау.
Қазақстанда ... ... ... ... Бұл орган шағын
кәсіпкерлікті қорғау, қолдау қызметін атқарады, олардың қызметін жүйелейді.
Ол мынадай бағыттар ... ... ... шағын кәсіпорындарды қолдау қорын құру;
- жеңілдік жағдаймен несиелеу;
- шағын кәсіпкерлікті қаржыландыратын ... ... ... қолдану;
- шағын кәсіпорындарды несиелеу және сақтандыру бойынша кепілдіктер
беру;
- шағын кәсіпорындар ... ... ... мен ... ... ... ... толтыру үшін қаржыландыру;
- шағын кәсіпорындарға сыртқы экономикалық қызметпен айналысуға көмек
көрсету.
Кәсіпкерлікті қолдаудың, дамытудың жоғарыда аталған бағыттардан басқа
шағын кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... құрылған.
Ол құрылымдарға кәсіпкерлікті қолдаудың территориялық ... ... ... ... болады.
Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев кәсіпкерлікке барынша қолдау
көрсету мәселелеріне айрықша ... ... Оның ... ... ... ... ... және оны жандандыру жөніндегі шаралар
туралы" Жарлығы осы мәселеге арналған. Мемлекет басшысы құқықтық және қаржы-
материалдық ... одан әрі ... ... ... ... тарту үшін қолайлы жағдай жасауына жоғары талап қойып, ... ... ... ... аса ... ... ретінде
қарастырып отыр. Алайда, қабылданған шаралардың іс жүзінде нақты ... ... ... ... ... ... ... бөлінетін қаржы мардымсыз болып тұр.
Шағын кәсіпорындарды қаржыландырудың ықтимал көздерін іздестіру жұмысының
жолға қойылуы да ... ... ... банктердің шағын және
орта кәсіпорындарға бірінші кезекте несие беру тәртібі баяу ... ... ... ... ... бар, ... іс болып
саналады. Бұл арада халықпен тығыз байланыс жасамай, оның ... ... басу ... ... Жеке және ... бизнестің дамуына заңдық
база жасау және және оған мемлекеттік қолдау көрсету ... ... ... ... ... ... ... тарапынан қолдау
Шағын бизнес бірқатар экономикалық және әлеуметтік проблемаларды шешуде
маңызды рөл ... ... ... ... мен дамуы барысында
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... тұрған
кедергілерді жоюға, құқықтық жағынан көмек көрсетуге, өркениетті нарықтың
қатынасты орнатуға ықпал етуге ... ... ... ... мен ... бағдар
ұстауының кепілі оның өздігінен қоғамның ... ... ... оның ... мен тұрмысының нақты шынайы меншікке ... ... ... ... ... кәсіпорындар жұмыс істеп тұрған барлық
шаруашылық ... ... 80 ... ... ... шағын
бизнеспен бір миллионнан аса адам айналысады.
Шағын бизнесті дамыту үшін үш түрлі факторлық жағдайды ескеру қажет. ... ... ... ... жүйе ... ... органдардың санын азайту;
- рұқсат беруші құжаттардың санын азайту.
Кәсіпкерлер банктен несие алудан бес түрлі себептен бас ... ... ... ... болуы;
- кепілдік талаптың тым қатаң болуы;
- ақпараттың жетіспеушілігі;
- несие алу мүмкіндігіне сенімнің ... ... ... ... алшақтығы;
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың негізгі қағидалары:
- шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... және ... формаларын таңдауда жағдай туғызу;
- алдыңғы қатарлы шетелдік тәжірибені қолдану.
-
Шағын кәсіпкерлікті қаржы-несиелік және ... ... ... қолдау едәуір шығындарды талап ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда қаржыны
пайдаланудың коммерциялық механизмдеріне көшу қажет. Қазір банктер ... ... ... ... ірі ... ... ... қолайлы
көреді. Шағын бизнес өтімді кепілдік базаның жоқтығынан ... қолы жете ... тұр. ... ... шағын кәсіпкерлікке
лизингтік несиелер, сақтандыру, франчайзингті дамыту қажет.
Кәсіпкерлікті қаржылай қолдау ... ... және ұзақ ... аймақтық деңгейде кепілдік қорлар мен несие серіктестіктерін
құруға бағытталуы қажет.
Салық салу және ... ... ... ... ... ... әділ жүйесін құрудың негізгі
принципі жалпы экономикалық мүдделердің ... ... ... ... ... ... субъектілеріне салық ... әділ ... ... ... ... тәртібінің болуын көздеуі
керек. ... ... ... ... мөлшерлеме енгізу
немесе патенттік төлем кәсіпкерлердің ... ... ... ... ... төлеудің қазіргі қазіргі тәртібін жою керек.
Өндірісті ... ... түсе ... ... ... ... ... өнімдір шығаруға қаржы жұмсайтын шағын
кәсіпкерлер үшін ... ... ... ... ... ... ... осы
қаржыға кеміту қажет.
Шағын кәсіпкерлікті қолдаудың басты ... бірі – ... ... ... ... ... жеңілдіктер. Қазақстанда
өндірілмейтін шикізаттарды импорттаған кезде ... құн ... ... қалдыру.
Ақпаратты қамтамасыз ету.
Бұл орайда бағдарлама ... ... ... ақпараттық
қамтамасыз етудің ұлттық жүйесін жасау жоспарланған. Осы жүйе ... - ... ... оқу орталықтары, заңгерлік ... ... ... ... да объектілері бойынша
деректердің ақпараттық ... ... ... ... ақпараттық көрме орталығы бұл жүйені іске асыруға негізді.
Қорытынды
Дүниежүзілік тәжірбиеге қарайтын ... ... ... ... және ... ең қолайлы жағдай ғылыми технологиялық
орталықтарда — ... ... ... ... Бұл ... ... инновациялық кәсіпорындарды бір
«шатырдың астында», «бір ... ... ... ... лабораторияларын, өндіріс-тәжірбиелік цехтарын және жалға бөлмелер
ұсынады.
Шағын кәсіпкерліктің дамуы бүгінгі таңда ... ... ... зор ... ... ... ... тәжірибені зерттеу
көрсеткендей, шағын бизнестің дамуындағы сәттіліктің сөзсіз шарты – ... ... мен ... ... ... және ... ... қажет ететіні туралы пікір. 2010 жылға ... ... ... және ... ... ... ... көзделіп
отыр.
Бүкіл қиындықтарға қарамастан Қазақстанда инновациялық идеяларды өмірге
енгізетін зеріттеушілерді ... бюро ... ... ... мен ... және ... дамыту орны құрылады. Сондай-
ақ, ғылым және ғылыми-техникалық саясат концепциясының проекты, «Ғылым
туралы» заң және мемлекеттік ... даму ... ... ... ... ... ішкі және ... проблемалары
олардың өз күшімен шешілуі мүмкін емес. Қазіргі кезде Германияда бірқатар
жағдайлар ... және орта ... ... қолдау жүйесінің қажеттігін
көрсетіп отыр.
Олардың ішінде:
1) Европалық қауымдастық ... 1993 ... ... ... ... ... ... шиеленістіретін товарлар, қызметтер, жұмысшы
күші және капитал қозғалысы жолындағы барлық кедергілерді алып ... ... мен ... ... ... ... ... қатандатылуы, оларға жұмсалатын күрделі қаржыны одан ... және оны ... ... ... қорыта келе, Қазақстандағы шағын бизнесті дамытудың мәні
келесіде: халықтың жұмысбастылығын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... экономикалық базасын
нығайтады; ауылдар, шағын және орта қалалардың дамуына оң ... ... ... ... ... ... ... бағыты болып
танылғандықтан, оны дамыту және оны жан-жақты қолдау іс-шаралары ... ... ... үшін ... ... әдебиет тізімі:
1. 1997 жылдың 19 маусымындағы Қазақстан Республикасының “Шағын
кәсіпкерлікті қолдау туралың заңы.
2. Садуақасов А. Шағын бизнестi ... ... әдiсi ... // ... – 2003 – 19 желтоқсан, № 76-77.
3. ... С.С., ... А.С. Әлем ... ... ... ... 2003.
4. «Шағын кәсіпкерлік» Нысанбаев С.Н., Алматы: Қазақ Университеті 2002
5. Мамыров Н.Н. Предпримимательство. Алматы. Экономика-1998ж
6. Жатканбаев Е.Б. Малое ... ... ... опыт ... А: ... ... 2001
7. Камаев В.Д. Учебник по основам экономической теории. М.: ВЛАДОС, 1997
8. Кенжегузин М.Б. Экономика Казахстана на пути ... А.: ... РК, ... Малый бизнес Казахстана: проблемы развития / ... ... 2000 г. А.: РГП ... ... 2000
10. Момынкулова Ж.Б. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерліктің дамуы.
Современные проблемы социально-экономического развития РК. Материалы
57-ой ... ... ... и ... ученых КазНУ
им.альФараби на тему: «Образование, наука и молодежь: взгляд в будущее
Қазахстана», 22-23 ... 2003 г. А.: ... ... ... Назарбаев Н.А. Қазақстан – 2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және ... ... Ел ... ... ... А.: ... ... Сабден О.С., Токсанова А.Н. Управление ... ... ... и практики. Астана: Елорда, 2001
13. Сакенов М. Семейный бизнес итальянцев. Промышленность Казахстана,
02.2003
14. Туржанов С. ... ... ... развиваться не вопреки, а благодаря…
Промышленность Казахстана, 02.2003

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерліктің теорияларық негіздері19 бет
Шағын және орта бизнесті несиелендіру тәжірибесі55 бет
Қазақстан мемлекетіндегі шағын және орта бизнестің дамуы және шешу жолдары53 бет
Шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу94 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Мектеп психологының іс-қағаздары3 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар 16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь