ХХ ғ. 60-70 жж. АКТ мен ЕЭҚ қатынастары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. ТАРАУ. ХХ Ғ. 60.70 жж. АКТ МЕН ЕЭҚ ҚАТЫНАСТАРЫ

1.1. «Ортақ нарық» және «Еурафрика» жоспары және олардың мәні ... ... ... ..9

1.2. ХХ ғ. 60.70 жж. ЕЭҚ пен АКТ елдері арасында Ассоциация негізіндегі
қатынастардың эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17

1.3. ХХ ғ. 80.90 жж. АКТ елдерінің Батыс Еуропа елдері үшін маңызының
арта түсуі (Африка мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

1.4. Дүниезүзілік сауда және АКТ елдерінің Доха келіссөздеріндегі
позициялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

ІІ. АКТ МЕН ЕО.ның ЛОМЕ КОНВЕНЦИЯЛАРЫ МЕН КОТОНУ
ШАРТЫ АРАЛЫҒЫНДАҒЫ ҚАТЫНАСТАРЫ

2.1. ІҮ Ломе конвенциясы төңірегіндегі пікір таластар және Котону
Шартының қабылдануы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36

2.2. Котону Шарты және оның негізгі ұстанымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .47

2.3.Еуропалық Одақтың АКТ елдеріне қатысты саясатының жаңа
кезеңі (1990.2000 жж) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .53

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...69

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 71
Зерттеу жұмысының өзектілігі
Тәуелсіздіктерін жеңіп алған АКТ елдері өздерінің саяси және экономикалық бостандықтарына қолдарын жеткізгенімен егемендіктерінің алғашқы жылдарында үлкен саяси және экономикалық тоқырауға ұшырау қаупі алдында тұрды. АКТ-ның тәуелсіз мемлекеттері өздерінің саяси құрылысы мен экономикалық даму моделін таңдау алдында тұрды. Бірақ бұл мемлекеттердің басым бөлігі өздерінің болашақтағы тағдырын бұрынғы метрополиялармен байланыстыруды жөн көрді.
АКТ мен ЕО арасындағы қазіргі кездегі әріптестік негізіндегі ынтымақтастық байланыстарды ғылыми тұрғыдан зерттеудің өзектілігі әртүрлі геосаяси жағдайлар мен мүдделер өрісіндегі сан-алуан ұлттар мен этностардың бұрынғы меторополиялармен табысты қатынастар орнатуының алғышарттары мен себептерін ашып көрсетуге байланысты арта түсуде.
Қазіргі кездегі АКТ мен ЕО арасындағы сан-саланы қамтитын ынтымақтастық байланыстар халықаралық қатынастар тәжірибесінде ұжымдық дипломатияның жаңа бір саласы ретінде көрініс беруде. КСРО-ның ыдырауы салдарынан биполярлы әлемдік тәртіптік жүйенің жойылуы, халықаралық қатынастар жүйесінде жаңа халықаралық субъектілердің пайда болуына алып келді. Құрамына Қазақстан Республикасы да кіретін халықаралық қатынастардың бұл субъектілері әлемдік экономикалық жүйеге кірігу барысында көптеген халықаралық әмбебап (БҰҰ) және аймақтық әскери-саяси (НАТО, ЕҚЫҰ, ШЫҰ, ҰҚШҰ) экономикалық (ДСҰ, ХВҚ) ұйымдар мен институттарға мүше болумен қатар олардың құрылтайшылары болып табылатын мемлекеттермен де әріптестік, ынтымақтастық байланыстар орнатты. Әлемдік экономикалық-шаруашылық жүйеде өз орнын дәл анықтап, орнығып, бекіну жаңа тәуелсіз мемлекеттерге оңай соқпайды. Олар үшін бұл бағыттағы талпыныс пен ұмтылыстарын жүзеге асыруда оларға дейін осындай жолды жүріп өткен елдердің тәжрибесін ғылыми тұрғыдан зерделеп өз пайдасына қолдану ықтималды қатерлерге әкеліп соғатын шалыс қадамдардың алдын алуға себін тигізеді.
Тақырыптың өзектілігін айқындайтын тағы бір жәйт, ол, Қазақстанның да кезінде отар ел болғандығы және қазіргі жаһандану үрдісі жағдайында еліміз АКТ елдері басынан кешіріп отырған оқиғаларға ұқсас жайттармен (тәуелсіз сыртқы саясат жүргізу, халықаралық экономикалық және қаржы институттарымен ынтымақтасу, әлемдік экономикалық-шаруашылық жүйедегі өз орнын табу, ұлттық экономикаға сыртқы күштердің инвестиция, қаржылай несие, түрінде еніп ықпал етуі және т.б. ) ұшырасып келеді. Сондықтан АКТ мен ЕО арасында отарлық жүйеден осы кезге дейін қалыптасқан әріптестік байланыстардың эволюциясын зерделей отырып, еліміздің болашақтағы даму барысын нақ айқындау үшін және ықтималды қателіктермен қиындықтардың алдын алуда «отаршылдық пен кеңестік деп аталатын кезеңдегі қазақ ұлтының тіршілігіне қатысты мәселелер де түбегейлі қайта танып-түсінуді қажет ететіндігін» әрдайым есте ұстау қажет.
I. Деректер:
Шарттар мен келісімдер
а)TheCotonouAgreement// сotonou/agreement_en.htm>.02.06.2004.рр. 40-44
ә) Римский договор. Т.ІІІ.
б)Treaty on European Union // lex/en/treaties/dat/EU_treaty.htm>.

ІІ. Арнайы зерттеулер мен монографиялар:

1. Черкасов П.П. Распад колониальной империи Франции: кризис французской колониальной политики в 1939-1985 гг.. М., 1985.
2. Субботин В.А. Великобритания и ее колонии. М., 1992.
3. Ерофеев Н.А. Закат британской империи. М.,1967. 279.
4. Винцер Ю.И. Английские капиталовложения за границей. М., 1960. С. 146. 584.
5. Конэн А.Р. Ввоз капитала в страны стерлинговой зоны. М., 1962. С. 125. 482.
6. Вендт А. За культурное возрождение Окенании. //Курьер ЮНЕСКО. 1976, март.;
7. Ерасов Б.С. Идейная борьба вокруг социально-культурного
8. наследия в развивающихся странах. – Борьба идей в современном мире.
9. Ибрашев Ж.У. Политическая концепция Ш. де Голля. Алма-Ата, 1971. 130.
10. Кожахметов К.К. Движение солидарности Народов Азии и Африки
в борьбе с колониализмом и империализмом. Алма-Ата,.:«Казахстан»
1983. 144.
11. Алимов Ю.И. Организация африканского единства. М., 1969. С. 95. 362.
12. Рымалов В.В. Распад колониальной системы и мировое
капиталистическое хозяйство. М., 1966. С.48. 479.
13. Суховцева О.И. Международные экономические отношения – «Общий рынок» - развивающиеся страны. М., 1988. C. 183. 318.
14. Суховцева О.И. Международные экономические отношения – «Общий рынок» - развивающиеся страны. М., 1988. C. 183. 318.

ІІІ. Интернет материалдары:

1. http://www.delguy.cec.eu.int/eu_and_guyana/cooperation/lome.htm
2. http://www.kis.ru/-dbalu/kab3.htm
3. http://www.ictsd.org
4. http://www.imf.org/external/np/speeches/2002/012802.htm10. 2. 2003
5. http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/ru/bibliothek/internationale- politik/1998- 11/article11.html
6. http://www.ecdpm.org/Web_ECDPM/Web/Content/FileStruc.nsf/index.htm
7. http://www.acpsugar.org/history.htm
8. http://aes.org.ru/old/rus/c19.htm
9. http://russian.people.com.cn/31520/2484326.html
10. http://econ.worldbank.org/prr/strryctured_doc.php?sp=2477&sd=22857
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Халықаралық қатынастар факультеті
Аймақтану және ... ... ... Одақ – АКТ: ... ... ... және
болашағы
Бітіру жұмысы
Орындаған 4 курс студенті ____________________Жакупова А.Т.
(қолы, күні)
Ғылыми жетекші ___________________ ... М. ... ... ғ.к., ... ... ... ... Б.З.
(қолы, күні)
т. ғ.к., доцент
Кафедра меңгерушісінің
Рұқсатымен ... ... ... ... И. ... ... ғ.к., доцент
Алматы, 2009
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ………………………………………………………………………….3
І. ТАРАУ. ХХ Ғ. 60-70 жж. АКТ МЕН ЕЭҚ ... ... ... және ... ... және ... ХХ ғ. 60-70 жж. ЕЭҚ пен АКТ ... арасында Ассоциация негізіндегі
қатынастардың
эволюциясы..................................................................
.......17
1.3. ХХ ғ. 80-90 жж. АКТ елдерінің Батыс Еуропа ... үшін ... ... ... ... ... және АКТ елдерінің Доха келіссөздеріндегі
позициялары.................................................................
...................................30
ІІ. АКТ МЕН ЕО-ның ЛОМЕ КОНВЕНЦИЯЛАРЫ МЕН КОТОНУ
ШАРТЫ АРАЛЫҒЫНДАҒЫ ҚАТЫНАСТАРЫ
2.1. ІҮ Ломе ... ... ... ... және Котону
Шартының
қабылдануы..................................................................
...............36
2.2. Котону ... және оның ... ... АКТ ... ... ... жаңа
кезеңі ... ... ... ... жеңіп алған АКТ ... ... ... ... ... ... ... егемендіктерінің
алғашқы жылдарында үлкен саяси және экономикалық тоқырауға ұшырау қаупі
алдында тұрды. АКТ-ның тәуелсіз мемлекеттері ... ... ... ... даму ... ... алдында тұрды. Бірақ бұл мемлекеттердің
басым бөлігі өздерінің болашақтағы тағдырын ... ... жөн ... мен ЕО ... ... ... әріптестік негізіндегі
ынтымақтастық байланыстарды ғылыми тұрғыдан зерттеудің өзектілігі әртүрлі
геосаяси жағдайлар мен мүдделер өрісіндегі сан-алуан ... мен ... ... ... қатынастар орнатуының алғышарттары мен
себептерін ашып көрсетуге байланысты арта түсуде.
Қазіргі кездегі АКТ мен ЕО ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық
дипломатияның жаңа бір саласы ретінде көрініс ... ... ... биполярлы әлемдік тәртіптік жүйенің жойылуы, халықаралық
қатынастар жүйесінде жаңа халықаралық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы да кіретін халықаралық қатынастардың
бұл субъектілері әлемдік экономикалық жүйеге ... ... ... ... (БҰҰ) және аймақтық әскери-саяси ... ... ... ... (ДСҰ, ХВҚ) ... мен ... мүше ... қатар
олардың құрылтайшылары болып табылатын мемлекеттермен де ... ... ... ... экономикалық-шаруашылық жүйеде
өз орнын дәл анықтап, ... ... жаңа ... ... оңай
соқпайды. Олар үшін бұл бағыттағы талпыныс пен ұмтылыстарын жүзеге асыруда
оларға дейін осындай жолды ... ... ... ... ... тұрғыдан
зерделеп өз пайдасына қолдану ықтималды қатерлерге әкеліп соғатын ... ... ... себін тигізеді.
Тақырыптың өзектілігін айқындайтын тағы бір жәйт, ол, Қазақстанның да
кезінде отар ел ... және ... ... ... ... ... елдері басынан кешіріп отырған оқиғаларға ... ... ... ... ... халықаралық экономикалық және қаржы институттарымен
ынтымақтасу, әлемдік экономикалық-шаруашылық жүйедегі өз орнын табу, ... ... ... инвестиция, қаржылай несие, түрінде еніп ықпал
етуі және т.б. ) ұшырасып келеді. Сондықтан АКТ мен ЕО ... ... осы ... ... ... ... ... эволюциясын
зерделей отырып, еліміздің болашақтағы даму барысын нақ айқындау үшін ... ... ... ... алуда «отаршылдық пен кеңестік
деп аталатын кезеңдегі қазақ ұлтының тіршілігіне қатысты мәселелер ... ... ... ... ... ... есте ұстау қажет.
Сонымен бірге, президентіміз Н.Ә. Назарбаевтың: «Асылы қазақ ұлтының
экоәлеуметтік ... біте ... ... түсіну үшін империялық және
кеңестік отаршылдықтың айырмашылығына ден қоюдан ... ... ... ... мәндірек болар», деген сөзі біздің ... ... ... ... ... ... ... мәселелерге көңіл аударуды меңзейтіндей [1].
Зерттеу тақырыбының өзектілігін ... ... тағы да бір жайт ... мен ЕО ... жаһандану жағдайында ұжымдық дипломатияның пәрменді
қызмет ету мүмкіндіктерін зерттеуге де ... ... ... ... ... мен ... ... жаңа сападағы бір-
біріне тиімді ... ... және ... байланыстардың
қарқындап дамуы, тараптардың (АКТ мен ЕО) жарты ... ... ... ... ... арқасында мүмкін болып отыр. Сондықтан ЕО мен ... даму ... ... ... ... оның
аспектілеріне баға беру, дипломдық жұмыстың өзектілігін айқындай ... ... ХХІ ... ... ... ... ... кедейшілік,
жергілікті немесе аймақтық қақтығыстарға ұласып ... ... ... ... мен адам құқықтарын қадірлеу сияқты
мәселелер АКТ елдерінің бірқатарында әлі де болса шешімін ... ... ... ЕО ... саясатында маңызды орындардың бірін ... ... орын алып ... ... ... ... реттеп оларды
жүзеге асырудағы Еуропа Одағының іс-шарасы мен тәжірибесін сараптау аталмыш
тақырыптың ... ... ... дау ... жүйе ... ... ... отарлар мен
метрополиялалардағы әлеуметтік-экономикалық және саяси ... ... 79 ... ... АКТ мен құрамында 27 мүше-мемлекеті
бар ЕО арасындағы ынтымақтастықтың даму ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейін саралай отырып және ондағы ... ... ... жұмысын жазу барысында төмендегідей мақсат алға
қойылды: отарлық жүйе жойылуының бұрынғы отарлар мен ... ... ... ... жағдайларының өзгеруіне тигізген әсерін ашып
көрсету. Англия және Франция сияқты алып отаршыл мемлекеттедің ... өз ... ... қалу ... ... ... ... «Ассоциация» институтының пайда болуын сәулелендіре отырып, оның
себептеріне талдау жасау. АКТ ... ... ... ... мен ... көз ... ... беретін қазіргі
кездегі Еуропа елдеріндегі саяси және академиялық топтарының отарлау,
деколонизация және интеграция мен ... ... ... ... ... Осы ... бітіру жұмысында белгіленген мақсатқа қол
жеткізу үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
- Отарлық жүйе ... ... ... бұрынғы метрополиялар мен
жаңа тәуелсіз мемлекеттер арасындағы экономикалық, сауда, әскери, ... ... ... ... ... ... ішкі және ... экономикалық дамуы жағдайларына кері әсерін көрсете отырып, АКТ ... ... ... ... мен ... ... ... жаңа сападағы ынтымақтастық қатынастарды орнатуға деген
өзара ұмтылыстарының себептері мен маңызын ... АКТ мен ЕО ... ... осы ... ... және ... мен демократиялық құндылықтарды дамыту ... алып ... ... ... қалыптасуына АКТ мен ЕО-
ның да мүдделер үйлесімдігі негіз болғандығын нақтылау.
- ЕО-ның қазіргі таңдағы АКТ ... ... ... ... ... ... саралай отырып, біздің
республикамызда жүзеге асырылған ... ... мен ... ... баға ... АКТ мен ... ... күш салып отырған «кедейшілік», «адам
құқықтары», «демократиялық ұстанымдарды» орнатып нығайту, ... ... ... мен ... ашып ... АКТ мен ЕО ... ... байланыстардың кенже қалған және
нашар дамыған салаларын анықтау.
Зерттеу ... ... ... АКТ мен ЕО ... ... экономикалық, сауда және саяси ... ... мен ... мен ... және ... ... сипатын толық
ашып көрсетуге мүмкіндік беретін ХХ ғ. 40 жж. ... ... ... ... ... ... ... басталу кезеңінен 2000 ж. Котону
шартына қол ... ... ... ... ... ... ... ұмтылыстары ХХ ғ. 50-70 жж. «Еурафрика» жоспары мен ... ... ... Қауымдастық пен АКТ арасындағы «Ортақ нарық»
елдерімен жаңа сападағы ... ... ... ... ... ұласты.
Зерттеу жұмысының деректік негізі. Зерттеу жұмысының алдына қойған
мақсаты мен міндетін ... ... ... ... ... сипаты мен
маңызына қарай келесідей топтарға бөлуге болады. Олар: АКТ ... мен ... ... ... заң ... және қаулылары;
мемлекет қайраткерлерінің мемуарлары мен ... ... ... ... ... ... жинақтар мен
анықтамалар.
Тақырыптың ғылыми ... ... АКТ мен ЕО ... ... ... және ... салаларды арнайы зерттеген
жұмыстар кеңестік және батыстық тарих ғылымында баршылық. Дегенмен, АКТ мен
ЕО ... ... ... ... қырларын баяндайтын және
оларға баға беретін еңбектер өте тапшы.
ХХ ғ. 50-60 жж. ширегінде АКТ мен Еуропа ... ... жаңа ... енді дамып келе жатқандықтан, тараптар арасындағы саяси
байланыстардың мәселелері мен ... ... ... ... және жаңа ... мемлекеттердің аймақтық ... мен ... ... халықаралық қатынастар жүйесіндегі орны
мен маңызын арнайы қарастырған кеңестік және орыс зерттеушілердің ... ... ... ... Ол ... ... колониальной империи
Франции: кризис французской колониальной политики в ... гг..» ... ... ... ... мемлекет болып табылатын Францияның
екінші дүниежүзілік соғыс кезінен ХХ ғ. 80-жж. ... ... ... әлеуметтік-экономикалық және әскери-саяси жағдайды зерттеп,
француздық отарлық жүйенің ыдырау ерекшеліктерін ашып ... ... в ... отношениях», «Глобальные проблемы
современности и Африка», ... ... в ... және ... в ... политике» деген авторлар ұжымының еңбектерінде ... ... АҚШ, ... ГФР, ... және ... сияқты
мемлекеттердің ұстанған саясатының принциптеріне талдау жасалған ... ... ... ... ... мен ... болашақта
ұстанатын даму бағытын зерттеп білу сол ... ... ... болды.
Сондықтан бұл тақырыпқа соқпай кеткен зерттеушілер кемде-кем болды. ... ... ... ... ... В.С. ... Г.В.Фокеев,
Б.М. Колкер, Л.В. Скрипникова, А.М. Хазанов, Н. Егорова, Г.Н. Коломиец,
Г.М. ... К.Н. ... В.Г. ... М. Збигнев, Клепацкийдің
еңбектерін атауға болады [4].
АКТ мен ЕЭҚ ... ... жаңа ... ... ... ... құбылыс екендігін айқындап беруде батыстық
зерттеушілер: J. Woddis, D. Ingram, M. Ayearst, M. Howard, G. Shepard, ... A.J. Hanna, H. Wilson, R. ... P.C. Lloyd, D. ... ... ерекше [5].
АКТ мен Еуропа арасындағы экономикалық, сауда және ... ... ... ... батыстық авторлардың қатарында: R. Emerson, S.
Hempstone, ... L. Kamarck, F. Whitman, W. Mc Cord, D. Dodge, ... I. Mclean. A.L. Epstein ... ... ... атап ... Аталмыш авторлар өз зерттеулерінде Еуропа мен АКТ ... ... ... ... бұл ... болашағына болжам жасау көрініс ... ... ... және ... ... ... күресі және отарлық жүйенің
ыдырауы мәселелерін зерттеуде отандық ғалымдар да өз ... ... ... ... Ж.О. ... ... ... болады. Ол өзінің
«Политическая концепция Ш. де ... ... ... ... жағынан
екінші орынды алатын француздық отарлық жүйенің ыдырауын және ... ... ... Ш. де ... ... ... Француз
отарлық жүйенің ыдырауына әсер еткен әлемдік тарихи факторларға баға береді
[7].
Отарлық жүйенің ыдырауы және ондағы ұлт-азаттық күрестің маңызы туралы
көлемді ... ... ... ... ... К.Қ. ... Ол
аталмыш тақырыпқа бірнеше еңбегін арнаған [8]. ... ... ... ... ... ... ... еңбектер де жоқ емес.
Бітіру жұмысының әдістемелік негізі. Зерттеу ... ... ... және ... ғалымдардың ғылыми қорытындылары құрайды.
Жұмыста тарихи оқиғаларға және ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар кеңінен
қолданылатын тарихи-салыстырмалы және жүйелеу әдістері де ... ... ... ... ... ... АКТ мен ЕО елдері арасындағы маңызды
кезеңдердің бірі болып ... ХХ ғ. 50-90 жж. ... ... ... және ... ... ... кейінгі кездері
айналымға енгізілген бірқатар жаңа деректердің негізінде ... ... ... кейінгі АКТ елдерінің ... ... ... ашуға талпыныс жасалынды.
- Еуропа Одағының АКТ елдеріне қатысты сыртқы саясатының негіздері ашылды.
Халықаралық жағдайдың ... ... ... ... үрдістердің дамуына және әртүрлі объективті жағдайлар мен
қажетттіліктерге ... ... ... АКТ ... ... ... басымды бағыттар қарастырылды.
- Еуропа Одағы мен АКТ ... ... ... ... қалыптасуы
мен олардың даму үрдістерінің ерекшеліктері көрсетілді.
- Еуропа Одағы мен АКТ елдері арасындағы ынтымақтастықтың ... ... Тең ... және ... ... ... негізінде тараптар
арасындағы өзара қатынастардың басымды жақтарына талдау жасалынып, ... мен ... ... ... ... ... жұмысы бойынша қорғауға
ұсынылатын ... ... ... АКТ ... ЕО ... үшін ... стратегиялық геоэкономикалық
аймақ болып табылады.
2. ЕО- ның АКТ елдеріне ... ... ... ... негізін
ашумен қатар ЕО сыртқы саясатының негізгі ... мен ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуындағы
мәселелерді зерттеуге мүмкіндік береді
3. ЕО мен АКТ ... ... ... экономикалық байланыстар
ынтымақтастықтың маңызды саласы болып табылады
4. Әділ басқару, адам ... мен ... ... қақтығыстарға араласпау ЕО мен АКТ арасындағы ... ... ... ... ... Құрамына әлемнің дамушы 78 мемлекеті кіретін АКТ мен ЕО арасындағы
сан-саланы қамтитын әріпсетік байланыстар ... ... ... зор жемісі болып табылады.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан,
қорытынды бөлімнен және пайдаланылған әдебиеттер мен ... ... ... ХХ Ғ. 60-70 жж. АКТ МЕН ЕЭҚ ... ... нарық» және «Еурафрика» жоспары және олардың мәні
Еуропалық Көмір және Болат Қауымдастығының құрылуына және ... ... ... ... ... ... мен ... соғыстың салдарынан пайда болған жаңа биполярлық
әлемдік тәртіп пен Еуропалық интеграциялық үрдістің алғашқы кезеңдеріндегі
Еуропа мемлекеттерінің отарлық саясатының дағдарысқа ... да ... ... өз ... ... Сол кездегі және қазіргі кездегі (әсіресе,
Котону шартына қол қою ... ... ... ... сарапшылар топтарында көптеген еңбектер, атап айтқанда, отаршылдық
саясаттың ... ... ... ... және ... ... ... мен оның өткен шақ пен ... ... ... баға ... талпынған басылымдар жарық көре бастады.
Бұл ... ... ... ... мен ... ... отаршылдық саясатқа баға беріп, деколонизация ... ... екі ... ... ... мен ... ... ескертпесі) арасындағы өзара байланыстың деңгейлеріне ғылыми тұрғыдан
сараптама ... Бір ... ... бұл ... ... ортақ
мақсаты Еуропалық интеграция мен Еуропалық ұқсастық және колонизация ... ... ... ... ... ... ... Одақпен ассоциациаланған Африка, Кариб теңізі және ... (АКТ) ... ... ... жаңа қатынастар АКТ елдерін әлемдік
өндіріс ... ... ... аймақтан біршама жақын жатқан аймаққа
айналдыруға өз себін тигізді. ... ... ... ... ... 60-
70 жж. аралығында дамушы мемлекеттер, атап айтқанда, ... ... бұл ... ... ... ... ... мәселелерді тең
құқылы негізде шешуге ықпал ететін жаңа халықаралық экономикалық ... ... ... күрес жүргізуге итермеледі. АКТ ... ... ... БҰҰ ... ... қабылдаған қаржылай және
техникалық көмек көрсету ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүйенің маңызды бір бөлігі ретіндегі
орнымен ... ... бұл ... ... әлемдік тәртіптің
бәсекелес аймағына айналуы, екі ... жаңа ... ... ... ... ... ... айналды. Осы орайда,
Батыс пен Шығыс арасында идеологиялық және әлеуметтік-экономикалық талас-
тартыстың ... ... ... АКТ ... жаңа ... ... екі
негізгі полюсы АҚШ пен ... ... ... тән ... ... өміршеңдігін дәлелдейтін нысанға айналды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан әлсіреп шыққан батыс ... үшін ... ... отарлық иеліктерін сақтап қалу
мәселелерінен өзге жаңа ...... ... ... ету ... тұрды. Еуропалық мемлекеттер (Ұлыбритания,
Франция) өздерінің бұрынғы әлемдік ... ... ... ... кейін қалыптасқан жаңа геосаяси шынайылықтарды
есепке ала отырып, ... ... ... ... және ол жерлердегі
позицияларын нығайту мақсатында, сондай-ақ еуропалық істерде белгілі бір
деңгейде өздеріне тән бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жаңа геосаяси жағдай
Англия, Франция және ... да ... ... ... үшін ... ... Батыс еуропалық мемлекеттер соғыстан кейін қалыптасқан ... өзге ... ... ... мен ... үшін ... және ... халықтарының ұлт-азаттық қозғалыстарына әскери-саяси,
дипломатиялық және қаржы-экономикалық шараларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде батысеуропалық
мемлекеттердің Азия, Африка және ... ... ... ... ... ... бөлінген жоқ. Тіпті бұл мәселелер 1957 ж. ... ... ... ... көпке танымал Анри ... да өз ... ... жоқ. Тек қана ... ... құру туралы келіссөздердің аяққы кезеңдерінде, «Ортақ
нарыққа» қатысушы - ... ... ... қосу ... ... шешім «Еурафрика» деп аталатын көптеген жобалардың өзіндік
нәтижелерінің бірі болды. ... ... ... ... ... ... арасындағы кезеңдерде және екінші дүниежүзілік
соғыстан кейін ұсынылған ... ... ... ... ... аяусыз қанау үшін бірлесуге деген алғашқы талпынысы айқын көзге
түсті. Егер ... ... сол ... ... аса қалған жағдайда, отар
және ... ... ... ... ... капиталы емін-еркін билеп
төстеу дегенді білдіретін. Себебі, ол кезеңдерде АКТ-ның ... ... ... ... әлі бас ... оның ... бұл елдер
толығымен өз метрополияларының мүддесіне бағындырылған жағдайда, қандай да
бір болмасын бірлескен жоспар туралы сөз ... әлі де ... ... ... құру ... ... ... бұл қауымдастыққа
отарлық иеліктерді қосу туралы ұсыныстың бастама көтерушісі Франция болды.
Ұлт-азаттық қозғалыстың ... ... ... ... ... ... ... азат етілуі, Алжирдегі соғыстың еш
нәтижесіздігі, Суэц ... ... ... ... ...
Францияның билеуші топтарының отарларды жеке дара ұстап тұруға, және ондағы
жаппай хаостың ... ... ... алып ... ашты ... ... ... мұндай түріне ұстанымды түрде қарсы
келуден оқшаулана отырып, ГФР монополияларының да ... ... ... ... мүмкіндіктер берілуіне өз күшін аямастан
салды. ГФР ... ... ... ... санатындағы өзінің маңызын сәтті пайдалана ... ... ... ... ... ... ... Экономикалық Қауымдастыққа тартудың ... ... ... ... ... елдеріне біртіндеп «ассоциацияланған» елдерге
тауарлар мен капиталды экспорттауға ... ... ... ... ... ... африкандық елдердің тауарларына артықшылық
жағдайларды қалыптастыруды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... тауарларға тарифтерді ... ... жою. ... ... соңына таман «Ортақ нарықты»
қалқалап тұрған алымдар (өнімнің бағасының %) : кофеге - 16 %, какао-сояға
- 9 %, ... – 20 %, ... – 30 %, ... – 23 %, ...... ... ... – 14 % құрауға тиісті болды.
3. «Ассоциацияланған» елдер үшін – ... ... ... ... қоры деп аталатын біртұтас қор құру. Құрылған сәтінде
аталмыш қордың есебінде 581,25 млн. доллар жатты. Бұл ... ... ... - қатысушы алты мемлекеттің жарнасынан құралды [9].
Тысқары террриторияларды дамытудың Еуропалық қоры қызметінің
өзіне тән ерекшелігі, оның қаржы құралдары «ассоциацияланған» ... ... ... ... ... ... жоқ. Бұл жағдай айтарлықтай көлемде
Францияның мүддесін білдірді, ... ... ... ... қаржысы батыс
герман маркасында болғанымен, «ассоциацияланған» елдер формальды түрде
өздері ұсынған ... ... үшін ... сауда жасауда бұл
марканы емін-еркін пайдалануға мүмкіндіктері болды. Оның үстіне, Францияның
бұл елдерге ықпалы зор ... ... ... ... ... ... ... етудің мүмкіндігі пайда болды.
«Еурафрика» жоспары «Ортақ нарықтың» Африкадағы ... ... ... ... осы ... ... экономикалық және саяси
позицияларын сақтап қалудың маңызды құралдарының біріне айналды. Сонымен
бірге, бұл ... ... ... ... ... ... ... дамуына тосқауыл ретіндегі маңызына баса назар аударылды.
«Еурафрика» жоспарының бастамашыларының ... ... ... бір ... ... ... ... ұлт-азаттық
қозғалысқа қарсы күреске жұмылдыруға, екінші жағынан, Африка халықтарының
бойында ... ... ... саясаттан бас тарта отырып,
бұрындары ... ... ... ... ... кірісуде деген
сенімді ұялатуға тиісті болды. Бұл ... ... ... ... ... өзі жеткілікті айқын – бұл дегеніміз Еуропа мен Африканың ... ... ... экономикалық және әлеуметтік қажеттіліктерін
қанағаттандыру үшін олардың өзара ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізу, сондай-ақ, өз
дауысына сенімділік беретін және өз ... ... ... ... ... деп ... Ал немістің рулық концерндерінің газеті «Индустрикурир»,
«Еурафрика» - бұл Африка халықтары үшін қарғыс емес, керісінше, олар ... ... бата деп ... ... ... ... мәмлеге келу нәтижесінде ЕЭҚ-қа – мүше
мемлекеттер бір-бірінің отарларында әріптестерінің жеке капиталдарын
инвестиция ... ... ... ... қалыптастырудың сәті түсті.
ЕЭҚ елдері бұл инвестицияларды ... ... ... ... мен ... ... ... бағыттады. Ал бұл өз
кезегінде дамушы елдердің экономикасын көтеруде өзінің оң ... ... нақ осы ... ... ... ... дамытудың
Еуропалық қоры құрылды. Бірақ, көп ... ... ... тар
ауқымы Африканы ең алдымен капиталдарды табысты салу аймағы ретінде
бағалайтын ... ... ... ... ... ... ... (Еуропалық Даму Қорының) қаржы көлемін ұлғайту туралы
мәселе көтерілді. ... ... ... ... 580 млн. ... ... және ... атап өтілгендей, бұл соманың ... ... ... ... ... ... үшін тропикалық тауарларға ортақ тарифтердің төменгі
деңгейде белгіленуі, француз монополияларының мүдделеріне ... ... ... Сондықтан Франция «Ортақ нарық» елдері сатып алатын ... ... ... ... деңгейлердің шамасында көтеруді
талап етті. ... ... ... ... блогының» базасын
кеңейту арқылы оны ЕЭҚ-тың барлық ... ... ... ... ... Африкадағы бұрынғы француздық отарлармен
саудасы, ... ... ... ... ... және ... ... салыстырғанда онша айтарлықтай мәнге ие болмаған ГФР
тарапынан наразылық тудырды. Алайда, ... ... құру ... барысында Батыс Германия «үшінші» елдердің тропикалық
тауарларына кедендік тарифтердің деңгейін ... ... өз ... ... ... түптеп келгенде, ГФР және «Ортақ нарықтың»
өзге де ... үшін ... ... ... есік ашу сияқты
маңызды міндеттің іске асуына тосқауыл бола ... Осы ... ... ... Голландия және Люксембургтың Рим келіссөздері барысында
көтерген «Ортақ ... ... ... елдерді «ассоциациалау»
туралы идеяның ортақ позицияларының негізінде ... ... ... созылған өткір талас-тартысты келіссөздердің барысында «Ортақ
нарыққа» қатысушы ... ... осы ... ... жөнінде
шешім қабылданды.
«Ортақ нарықтың» бірқатар африкандық елдермен «ассоциациялануы»
жөніндегі конвенция бес ... ... ... бұл ... ... ... ... бұл конвенцияны қайта
қарауға кірісудің қажеттілігін түсінді. «Ортақ ... ... ... ... ... ЕЭҚ үшін Рим шартына қол
қойылғаннан кейінгі екі жылдан соң төтенше ... бар ... ... ... ... үшін ұзын саны ... астам министрлер деңгейінде
кеңесулер мен ... ... ... ... ... бұл мәселе төңірегінде ашық пікірталастар жүргізді. Осы орайда,
«Ортақ ... ... ... ... ... ... не себеп
болды және таяуда ғана Рим шартына қол қойған ... ... ... ... ... ... ... саясатының барлық қырларын
неліктен дәл қазір байсалды түрде және жаңа ... ... ... ... ... сұрақ туындайды.
Оның себебі өткен соңғы бес жылда, яғни, 1957 жылдан 1962 жылға дейін
бүкіл әлемде ... ... ... ... ... лагерь
елдерінің халықаралық қатынастар жүйесіндегі орны мен ... ... ... ... ... жүйенің ыдырау процесі ... ... ... ... 1960 ж. ... жылы деп жарияланғаннан соң, бұл
ұйымның мінберінен ұлт-азаттық қозғалыс толқынында өздерінің тәуелсіздігі
мен бостандықтарына ішінара қол ... және ... ... ... ... ... өздерінің толық мемлекеттік тәуелсіздігін беру
туралы талаптар Батыс Еуропа елдерінің атына жиі-жиі ... ... ... ... ... ... отарларының орнына тәуелсіз мемлекеттер
тобын құру үлкен маңызға ие ... Осы ... ... ... ... саяси топтары алдына 1957 ж. Римде белгіленген «Ортақ нарықпен»
«ассоциацияланған» кейбір африкандық елдер ... ... ... қарау
қажеттілігін тудырды.
ЕЭҚ пен Африканың ассоциацияланған елдері арасында жаңа қатынастардың
орнап дамуына негіз қалаған ... жж. ... ... ...
мемлекеттер мен ассоциацияланған елдердің арасында өткізілген ... оның ... аса ... ие болған 1961 жылдың ... ... ... ... ... болады. Дәл осы ... ... ЕЭҚ пен ... ... ... ... қатынастардың мәселелерімен
айналысатын «Ортақ нарықтың» арнайы аппараты өз ... ... ... ... мен ... ... ... шиеленіскен,
кейде ашықтан-ашық күрес жағдайында өтті. Атап айтқанда, 1961 ж. жазындағы
Страсбургтегі «еуропалық-африкандық парламенттік конференцияда» африкандық
елдердің көптеген ... ... ... ... ... ішінде, «Ортақ
нарықтың» инвестициялық шараларын қатаң сынға алды.
Сонымен қатар, Африка елдерінің өкілдері бұл ... ... ... нарыққа» қосылуы, бұл құрлықтың әлемнің басқа бөліктерінен
оқшаулануға әкеліп соқтыру қауіпі бар» ... ... ... ... ... ... ... африкандық
елдер тарапынан бұл мәселеде бейтараптық позицияны ұстанған мемлекеттер де
болды.
1962 ж. бірінші жартысында ай сайын ... ... ... мен
көрнекті саяси қайраткерлерінің Африка елдерінің өкілдерімен кеңесулері
өткізіліп тұрды. Брюссельдегі ... ... ... ... ... ... азат ... батысеуропалық «Ортақ
нарықпен» шарты қаралып, қабылданды.
Құрамы Еуропалық Экономикалық Қауымдастыққа қатынасушы – ... ... ... ... ... елдің
өкілдерінен тұратын және «Ортақ нарық» ... ... ... ... ... ... ЕЭҚ-тың
министрлер Кеңесі бір жағынан, және ассоциацияланған ... ... ... бір ... ие болып, мәселелерді бірауыздылық ұстанымы
бойынша шешетін болды [10]. Сонымен ... ... ... ... ... ... жоғары өкілдерінен тұратын «Ассоциацияның»
Комитеті құрылды. Комитет төрағасының ... ... ... ... ... ... комитет «Ассоциацияның» атқарушы және
әкімшілік органы ретінде әрекет жасады.
Қорыта айтқанда, бұрынғы отар ... өз ... ... Батыс Еуропаның саяси топтарын құрамына «ассоциацияланған»
елдердің өкілдері де кіретін ... ... ... ... ... ... ... нарықпен» қосылған елдерге «Ортақ нарыққа»
қатынасушы батысеуропалық ... ... ... ... ... жоқ. ... жағдай, әсіресе, экономикалық қатынастар
саласында айқын көрініс тапты. Атап айтқанда, «Ассоциация» ... ... ... экономикалық дамуымен сай келмейтін міндеткерліктер
жүктеді. ... ... ... ... ... ... ... әділетсіз жағдай кейінгі кезеңдерде Яунд, Ломе
конвенциялары және ... ... ... ... реттеліп,
халықаралық құқықтық құжаттар ретінде рәсімделді.
Африка елдерінің аграрлық-шикізаттық сипаты Тысқары территорияларды
экономикалық дамытудың Еуропалық қорының қызметіне де өз ... ... ... негізгі қаржылары инфрақұрылымдарды дамытуға ... Бұл бір ... ... ... үшін ... мен шикізатты
Еуропа нарқына тасымалдауға жеңілдіктер берсе, екінші жағынан Африканың
«ассоциацияланған» елдерінде сол кездегі әлемдік ... сай ... ... және ... ... ... айлақтары, электр өндіретін
бекеттер, әуежайлар ... Бұл ... ... ... ... өзге жергілікті мамандар да көптеп тартылды. Мысалы, бұл
жұмыстарға тартылған мамандарды пайыздық өлшеммен салыстырар ... ... ...... ... 20 %, ал, ... ... 80 %
құраған. Шетелдік жұмысшылар негізінен Батыс Еуропа елдерінің ... ... ... болды. Жоғарыда аталған құрылыс объектілері
пайдалануға ... соң ... ... елдері африкандық «ассоциацияланған»
елдердің азаматтарынан экономиканың осы нысандарда ... ... ... ... өз міндеттеріне алды. 1960-1970 жж. аралығында Африка
елдерінің шамамен, 250 мыңдай азаматы Батыс ... ... және ... оқу ... ... ... территорияларды экономикалық дамытудың Еуропалық қоры 1962 ж.
көктеміне қарай 227 жобаны ... ... үшін 269 млн. ... ... соманың айтарлықтай бөлігі жоспарланған мерзімнен бұрын игерілген.
Бұл қаржының бір бөлігі табиғи ресурстарды пайдалануға, шағын май ... ет ... мен су ... ... ... ... қатар,
Қор қаржысының басым бөлігі өндірістік мекемелер ... ... ... ... ... кейінгі жылдарда да бұндай шараларды
іске асырудың көлемі артты.
1957-1963 жж. аралықтағы кезеңде «Ортақ нарық» ... тек ... ... ... дамытып қоймай, басқа да ... ... ... ... ... ... ... себебін, біріншіден, Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінің
күн санап ЕЭҚ-пен ... ... ... ... болса, екіншіден,
Англияның «Ортақ нарыққа» кіру ниетінің күшейгендігімен түсіндіруге ... ... ... «Ортақ нарыққа» кірудің болашақтағы
мүмкіндіктері бұл елдердің дамуында жаңа ... ... ... Бұл ... ... нарыққа» ену арқылы «ассоциацияланған» ... ... ... ... пәрменді, тәуелсіз саясат жүргізуге
мүмкіндіктер алды. Англия «Ортақ нарыққа» кіру ... ... ... ... ... де «ассоциацияланған» елдердің қатарына
қабылдануын табандылықпен талап етті. ... ... ... ... ... кіруі, оның бұрынғы отарларының ... ... ... ... білдіреді. Бұл елдер өздерінің
ұлттық экономикасын дамытуда «Ортақ ... ... ... ... көмегінен тысқары қалады» деген сәуегейлігі жоққа шықты.
Англияның өзінің бұрынғы отарларын ... ... қосу ... ... ... ... қарсылықтарға қарамастан, жалпы қызу қолдау
тапты. Қарсы шыққан елдердің қатарында Францияның ұстанған позициясы өзінің
прагматикалық ... ... ... ... ... ... ... алуы мүмкін деген қатерден қауіптене отырып, Франция
бастапқыда, бұрынғы ағылшын ... Рим ... ... ... ... ... ... өзге жағдайларда қабылдануын талап
етті. Сонымен ... ... ... ... ... ... алғашқыда «ассоциацияланған» елдермен жаңа шарт
жасалғаннан кейін қарастыру қажеттігі ... ... ... ... өзге, ЕЭҚ
елдері Британдық ынтымақтастық елдердің барлығын түгелдей ... ... ... ... бір ... ғана «Ортақ нарықпен»
«ассоциациялау» мүмкіндіктерін ... ... Оның ... Англия
«Ортақ нарыққа» тартуға әрекеттенген бірқатар елдер (оның арасында Үндістан
мен Гана бар) бұл ... ... ... бас ... ... ... 1961 ж. ... қаржы министрлерінің
конференциясында африкандық елдердің көптеген ... ... ... ... өз қарсылықтарын білдірді. ... ... ... арқа ... ... тұрған елдер болатын. Мысалы, Үндістан мен Гана
кейінгі кезеңдерде КСРОмен дипломатиялық қатынастарды ... ... ... ... ... КСРО-ға бет бұра бастады.
Англияның басқарушы топтары 1961 ж. өн ... ... ... ... ... ... онша мән бере қойған жоқ. Англия үшін
КСРО-ға бүйректері ... ... ... «Ортақ нарықпен»
«ассоциациялаудың» әкелер зияны айтпасада түсінікті болатын. ... ... ... ... ... ... ... жасалған жоқ. Бұның дәлелі ретінде 1961 ж. қазанындағы «New
Commonwealth» журналында жарық ... ... ... ... ... ... ... орын алған мәлімдемелер Англияның
саясатына ... ... ... деген жолдарды келтіруге болады [11].
Бірақ бұндай елдердің қатарының көбеюінен ... ... ... ... ... ... бұрынғы отар елдеріндегі «социалистік» көңіл
күйлерге қарсы ... ... ... Англия Британдық ... ... ... ... ... келісімдерін, ең
алдымен африкандық елдерді бұрындары Рим ... ... ... тең ... ... өз күші мен ... пайдаланды және оның
бұл еңбегі зая кеткен жоқ. ... бір ... ... өзінің бұрынғы
елдерімен арасында қалыптасқан сауда жеңілдіктерді белгілі бір өтпелі кезең
аралығында сақталынуын талап етті. Бұдан басқа, Англия ЕЭҚ ... ... ... ... ... ... ... Гана және т.б.) әкелінетін тропикалық тауарлар мен ... атап ... ... ... ... ... ... жасалынуы үшін әркеттеніп бақты. Бұндай талаптарды алға ... ... бір ... өзіне экономикалық пайда келтірсе, екінші
жағынан, өзінің бұрынғы отарларынң еуропалық нарықта мүдделерін ... және ... бұл ... ... ... нығайтты.
Сонымен бірге, Англия Британдық ... ... ... ... шығаратын тропикалық тауаралары мен минералды шикізаттарды өткізу
шарттарын жеңілдетуге тырысты. ЕЭҚ елдері ... бұл ... ... ... ... ... қатысты
жеңілдіктерге бару, жаңа тәуелсіз елдердің тарапынан «Ортақ нарыққа»
тартылуға деген ... ... ... Британдық ынтымақтастық
елдеріне француз отарлары ... ... мен ... қарамастан, Гана мен Нигерия сияқты мемлекеттер жасақтаған
«панафрикалық» күштердің, «антиеуропалық» үгіт-насихат науқанындағы ... ... ... ... ... болатындығын Батыс Еуропа
елдері жақсы түсінді.
Осы орайда, ... ... ... құжаттарына зер сала
отырып, «Ортақ нарықтың» тарапынан дамуы жағынан мешеу қалған елдердің
дамуына ... мән ... көз ... ... ... мен идеологтар атап өткендей, «Ортақ нарықтың» тұйықталған,
тек белгілі бір батысеуропалық елдердің мүддесін ... ұйым ... ... ... және ... да жаңа ... елдерге өз
рыноктарында артықшылықтар мен ... ... ... ... өздері мен әріптестері үшін тиімді сауда-экономикалық
қатынастар ... ... ... ұйым ... қорытынды жасауға
болады. «Ортақ нарық» ... ... ... ... ... Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінің экономикалық дамуына
пәрменді көмек көрсетіп, олардың ... ... ... тең ... ... ... ... тигізген ұйым болды. Еуропалық
интеграция, дамуы жағынан ... ... ... ... ... ... және, ең алдымен, олардың сыртқы
сауда қатынастарына ... оң ... ... ... ... ... тәуелсіз жас мемлекеттердің социалистік жолмен дамуына
жол бермеді. Бұл елдер біртіндеп өздерінің даму ... ... ... ... ... ... АКТ елдерінің барлығы осы жолмен даму үстінде.
1.2. ХХ ғ. 60-70 жж. ... ... ... ... ... ЕЭҚ пен АКТ елдері арасында Ассоциация негізіндегі қатынастардың
эволюциясы
АКТ-ның өз ... ... жаңа ... ... сол ... ... шынайы жағдай болды. Еуропалық
интеграциялық ... ... ... ... отырып, өзінің орбитасына
Азия, Африка және ... ... ... тартылуына алғышарттар
қалыптастырды. Бірақ олардың бұл процестің нәтижесінде ... ... ... институттармен қатынастары ассоциация түрінде
қалыптасты. Бұл институттармен батысеуропалық ... ... ... кезде түгелдей дерлік әріптестік қатынастар орнатқан. Бұндай
әріптестіктің негізін құқықтық тұрғыдан реттеуде, 1963 ж. қол ... ... ролі ... ... ... ... 1969 ж. ... қаралып,
әрекет жасау мерзімі бес жылға созылды. Бұл конвенцияға 1963 ж. барлық
франкотілдік елдер қол ... 1968 ж. ... ... ... және ... ... жөнінде қол қойды. Ассоциацияға ағылшын тілді елдердің
қосылуы, «ассоциацияның», бұрынғы отарлардың барлығын ... ... бар ... көрсетіп берді. ЕЭҚ елдерінің «ассоциацияланған»
елдерден әкелінетін 59 тауардың түріне преференциальдық тарифтерді бекітуі,
«Ортақ ... ... ... ... ... Бұл өзге де ... елдер тарапынан ассоциацияға деген
қызығушылық тудырды. Мысалы, көп ... бойы ... ... ... «ассоциацияланған» елдермен бірдей жеңілдік тарифтерге қол
жеткізуді мақсат тұтқан Марокко мен Тунис 1969 ж. ... бес ... ... ... ... қол ... ... ұқсас келісім 1972
ж. ЕЭҚ-пен Египет арасында жасалынды. Келісімде, ... ... 50 %-ға ... ... қарастырылды. Африканың ең ірі ... ... бірі – ... 1966 ж. ... ... ... келісімге қол қойғанымен, 1968 ж. ЕЭҚ-тың саясатында ... ... ... ... бұл ... ... ... көп
ұзамай, Нигерия өзінің сыртқы сауда байланыстарында ЕЭҚ ... ... ... көз ... соң және ... «Ортақ нарыққа» кіруі
салдарынан туындайтын мәселелерді ескере отырып, Нигерия ХХ ... өз ... ... қарауға мәжбүр болды.
ЕЭҚ пен АКТ ... ... ... ... ... (ХЕБ) ... көп үлесін қосқан бірлестік ретінде ... ... АКТ ... ... ... ... шаруашылық жүйеде өз
орны бар, минералды шикізаттарды айтпағанның өзінде, өзіне тән спецификалық
тауарлар шығаратын аймақтарға ... АКТ ... ... ... ... ... арналып салынған капиталдардың сипаты ... ... ... басында Африкандық мемлекетер ұжымды түрде мейлінше әділетті
жағдайда болуға тиісті ассоциация туралы жаңа ... ... ... ... Өз ... ЕЭҚ ... жүйесіне жаңа
елдердің кіріуіне байланысты, ... ... ... қажеттігін
мойындай отырып, 1973 ж. маусымында африкандық ... ... ... келіссөздерді бастап жіберді.
Бұл келіссөздерге дейін-ақ, Брюссельде 1973 жылдың сәуірінде ЕЭҚ-тың
ассоциацияға қатысты көзқарасын ... ... ... ... ... ... Бұл ... ЕЭҚ
елдерінің ассоциацияны сақтап қалу үшін ... ... ... ... ... ЕЭҚ ... қабылдау
аппаратындағы өзінің бақылаушы позициясын сақтап қалды және ЕЭҚ елдеріне
«ассоциацияланған» африкандық елдерден ... ... ... ... ... ... етті. Жалпы тараптар арасындағы
көптеген мәселелер бойынша ... ... ... ... ... ... маңыздылығы ерекше атап өтілді.
Ассоциация режимінің Африканың бірлестігін сақтап, «Ортақ нарықпен»
«ассоциацияланған» елдер ... ... ... сауда-экономикалық
байланыстарды қалыптастырып қана қоймай, «Ортақ нарық» пен «ассоциация»
арасындағы іс-шараларды үйлестіретін және ... ... ... ... ... ... арқа ... бірқатар африкандық
елдер, әсіресе, Нигерия, Габон және т.б. «жаңа шарт ... ... ... ... ... арасындағы келісім болып қана қоймай, сонымен
бірге, Батыс Еуропа мен ... ... ... (ОАЕ) ... ... тиіс» деген талаптар қойды. Бұл идея өзінің жалғасын тапты және АБҰ
(ОАЕ) аясында ассоциацияға мүшелік ... ... ... ... ... талас-тартыс «қайтымды преференциялар» айналасындағы
мәселелерге қатысты өрбіді. «Қайтымды ... ... мен ... ... ... елдер үзілді-кесілді қарсы шықса, француз тілді
елдер түгелдей ... бұл ... ... танытқан болса, Сенегал мен
ПСЖ (БСК) Францияның позициясын ... ... ... ... ... ... ... Қалай болғанда да, АБҰ-
ның Х Ассамблеясы, ... ... ... өмір сүру ... ... созу және ... емес, «Ортақ нарық» пен «ассоциация»
арасындағы қатынастарды түбірімен қайта қарау екендігін алға тарта отырып,
сегіз ... ... ... бағдарламасын ұсынды. Бұл
бағдарламаның ... ... ... және сауда жеңілдіктердің
тәуелсіздігі» деп аталды [12].
Англияның ЕЭҚ-қа мүшелікке өтуі және ... ... ... мүше ... бір ... тарту туралы талабының арқасында,
Кариб теңізі мен Тынық мұхиты бассейнінің ағылшын ... ... ... ... ... және Тобаго, Фиджи, Батыс ... және ... ... ... ... ... Бұл «Ортақ
нарықпен» ассоциацияланған елдердің санының күрт артуына және ... ... алып ... ... ... АКТ деген қысқартылған
атқа ие ... жаңа ... ... ... ... Бірақ
келіссөздер көрсеткендей, қауымдастық ауқымында африкандық елдер шешуші
роль атқарды және келіссөздер ... ... ... 1975 ж. ... ... ... 46 ... 37 африкандық, 6 - Кариб теңізі, ал, 3 - ... ... ... ... ... Африканың араб елдері (Судан мен
Мавританиядан) өзгелері бұл қауымдастыққа кірген жоқ, ... ... ... де ... ... ... ... ж. 1 ақпанында Брюссельде, біржарым жылға созылған келіссөздердің
табысты аяқталуын білдіретін келісімге қол қойылды. ... қол ... ... ... деп ... ... тараптардың қатысуымен 24
сағатқа созылған үздіксіз мәжілістер ... ... ... ... ... ... мұхиты бассейні елдері жеңіске жетті. «Ассоциация» деген термин
келістіруші құжаттан алынып ... оның ... ЕЭҚ пен ... ... (АКТ) елдері арасындағы сауда және экономикалық қатынастар туралы
конвенция деп атауға келісілді. Келісімнің ... ... (бес ... 1975 ж. 28 ақпанында қол қойылды. Бұл конвенция ЕЭҚ ... ... Яунд және Аруш ... ... ... АКТ ... ... өнімдері үшін «Ортақ нарық» елдерінде 90 ... ... қол ... және ЕЭҚ ... ... ... өз еріктерімен бас тартты. АКТ елдерінің ЕЭҚ
елдеріне шығаратын негізгі экспорттық өнімдерінің он ... оның ... ... ... ... майлары, ағаш және т.б. квотасы мен табысының
тұрақтылығына кепілдік берілді. ЕЭҚ ... ... АКТ ... бес ... қаржылай көмектің көлемі 4 млрд. доллардан асты.
Капиталистік әлемде минералдық шикізатты ... ... ... Еуропалық Экономикалық Қауымдастықтың 70-жж. ... ... ... ... минералды, отын мен металлдарды
импорттаудағы жеке үлесі 55%-ға ... ... бұл ... 17% ... ... ... 15% тиесілі болды . Африкада батысеуропалық капиталдың
үстем болуы ЕЭҚ ... ... ... шикізатты, отынды және
металлдарды мейлінше көп көлемде әкелуге мүмкіндіктерді қамтамасыз ... ... ... қолдауының арқасында 1975 ... ... ... ... ... қол қойған 63 мемлекеттің 43
африкандық болды), Кариб ... мен ... ... ... ... Ломеде
тығыз сауда-экономикалық байланыстар мен сауда-преференциалдық режим мен
бірқатар африкандық ... ... ... ... түскен
табыстарына кепілдік жүйесін (Стабэкс), өндірістік ынтымақтастық, ЕЭҚ
тарапынан Африка елдеріне ... және ... ... ... ... ... құрылды.
Сонда да болса, АКТ елдерінің басым бөлігі үшін, соның ішінде, ең
алдымен, африкалық мемлекеттер үшін валюталық ... ... ... ... ... ... көзі ... естен шығармаған
жөн. Мысалы, жез экспорты Замбияның валюта түсімінің - 91 %-ын, Заирдың -
55 %-ын, бокситтер мен саз ... ... ... ... ...
90 %-ын, фосфорит экспорты Тогоның – 59 %-ын, ... – 18 ... кені ... – 69 %-ын, ... -71 %-ын, ... Нигер экспортының – 60 %-ын құрайды [13].
Ломе конвенциясына (1975) қол қойылғанға дейін әлемдік нарықта 1975 ж.
жез бағасының ... ... ... ... 42 %-ға, ... -36 %-ға ... Міне ... келешекте минералды
шикізаттарды экспорттаудан түскен табыстарды тұрақтандыру жүйесін құру ... ЕЭҚ пен АКТ ... ... ... қатынастардағы үлкен
табыс болды. Бұл ... ... екі ... да өте ... ... АКТ елдері өздерінің минералдық шикізаттарды эспорттаудан
түскен валюталық түсімдерін халықаралық деңгейде ... ... ... ЕЭҚ ... АКТ елдеріндегі өндірістің бұл саласын дамытуға
бөлінетін ... ... ... үшін ... ... ... ... қоры
құрылды. Себебі, атап өткеніміздей, АКТ ... ... ... ... ... көзі минералдық шикізаттарды
экспорттаудан түсетін валюталық түсімдер болып ... ... ... ... ІІ Ломе конвенциясының ауқымында 1979 ж. АКТ-ның
минералды шикізаттарды ... ... ... өндірісін дамыту үшін
экспорттық түсімдерді тұрақтандыратын жүйе СИСМИН құрылды.
Бұл жүйенің бірінші элементі АКТ ... ... ... ... минералдық шикізат пен металдардың негізгі түрлеріне ... бен ... ... ... ... ... мен ... (алюминий кені), қалайы және темір кендеріне қатысты болды. ЕЭҚ
елдерінің ... АКТ ... ЕЭҚ ... экспорттайтын минералдық
шикізат құнының 10-15 %-ын ... ... қор ... Қор АКТ ... ... ... елдерінің минералдық шикізаттың осы түрлерін
экспорттаудан «тәуелділік табалдырығы» ... төрт ... ... ... 10%-нан аспайтын, оның үстіне, теңізге шығар жолдары жоқ ... ... ... ... ... түсімдердің 15%-ын құрайтын
басқа да елдерді несиелеуге арналған.
СИСМИН жүйесінің ... ... АКТ ... ... ... ... Бұл жүйенің аясында ЕЭҚ-тың жетекші елдері жаңа тәуелсіз
елдер экономикасының осы ... ... ... ... ... жетістіктерін тереңдетіп орнықтыра отырып, өндірістің аталмыш
саласындағы өздерінің бұрындары жоғалтқан позициларын нығайта бастады. ... ... ... және ... шикізат импорттаушы монополиялардың
АКТ елдері экономикасының осы ... ... ... ... ғ. ... жылдары Африка, Кариб теңізі бассейні мен Тынық мұхит
аймағы халықтары үшін азаттық жолындағы күреске бел ... ... ... ХХ ғ. 60-шы ... бас ... отаршылдардың өз отарлық
иеліктерінде «тұрақтап қалу» ниетін біржолата жоққа шығарған жылдар ретінде
тарихқа ... ... ... ... саяси үстемдікті жоюға
бағытталған ұлт-азаттық күрестен бұл кезеңдегі күрестің айырмашылығы саяси
тәуелсіздікті нығайтып, ... ... қол ... ... Отарлық
тәртіптің жойылуымен жаңа тәуелсіз мемлекеттер бір сәтте өздерінің
экономикалық ... ... ете ... ... ... өзін-өзі басқаруға қол жеткізе отырып, ары ... ... пен ... ... нығайтуға алғышарттар
қалыптастырып берді.
ХХ ғ. 50-60-шы жж. ұлт-азаттық қозғалыс әлемдік экономика ... ... ... ... Жаңа ... ... ... байланыстардың тең дәрежелік, достық ынтымақтастық пен өзара
тиімділік негізінде орнауы, сол кезеңдегі ұлт-азаттық қозғалыстардың басты
халықаралық міндеттерінің ... ... ... ... Бұл ... ең негізгі міндеттердің бірі дамушы елдердің өндіріс ... ... ... ... өмір сүру ... көтеру болды. Екінші
дүниежүзілік соғыстан кейін халықаралық қатынастар жүйесінде ықпалы ... ... келе ... КСРО мен оның ... болып табылатын
социалистік лагерь ... жаңа ... ... ... ... ... Еуропа мен АҚШ сияқты дәстүрлі демократия елдерінің
абыржушылығын тудырды. ... ... ... қалыптасып келе
жатқан саяси ... жаңа ... бұл ... ... шектей түсті. Осындай тығырықтан шығудың жаңа ... ...... ... болды. Неоколониализм әлемдік экономика
мен саясатта қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... ... Бір жағынан ол бұрынғы метрополиялардың ... ... ... ... мен тәуелді елдермен бұрынғыдан тікелей диктат пен
жалаңаш күш ... ... ... ... ... Екінші
жағынан неоколониализм соғыстан кейінгі жылдарда дамыған елдердің
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... келді [14]. ХХ ғ. 90-шы жылдары пайда болған жас ... - оның ... ... ... үшін өте ... болып
табылады.
Әлемде екі қоғамдық-экономикалық ... ... ... ... ... Латын Америкасы мен Тынық мұхиты аймағы
елдерінің терең экономикалық мешеулігі осы ... ... ... мәселелер қордаланып шоғырланған ... ... ... барлығының экономикалық негізін ауылшаруашылығы
құрады. ... жаңа ... ... үшін экономикалық даму қарқынын
жеделдетудің бірден-бір жолы түбірлі аграрлық жаңартулар негізгі шарт болып
табылды. Өндірісі дамыған елдерде ... ... 5-10 ... АҚШ, ... Бельгия) айналысатын болса, ал Африка, Азия мен
Оңтүстік ... ... бұл ... ... 60-70 % ... ... ... экспортталатын өнімнің басым бөлігін
ауылшаруашылығы өнімдері құрады. Тәуелсіздіктерін алғаннан кейін бұрынғы
отар ... үшін ... ... ... ... ... мәселеге
айналды.
Отарлық езгі жылдарында АКТ (Африка, Кариб және ... ... ... ... ... ... елдерінің саяси және экономикалық
қуатын арттыратын аймаққа ... 1957 жылы ЕЭҚ пен ... ... ... АКТ ... ... ... жүйесінде жаңа маңызға ие болып, екі жақты қатынастар ... ... ... ... бұрынғы отар елдермен Ассоциациясы) құру
сондай-ақ басқа да экономикалық, саяси және әскери шаралар бұрынғы отарлық
алпауыттардың АКТ ... ... ... ... жүйе
күйрегеннен кейінгі қалыптасқан жаңа жағдайларға бейімделуіне әсер етті.
Отарлық жүйе күйрегеннен кейін АКТ ... ... ... жүйедегі орны және маңызы жаңа деңгейде көріне бастады. Атап
айтқанда, ... ... және ... шығару арқылы АКТ елдерінің
экономикасына енген батысеуропалық және американдық монополиялар ... ... ... ... ... мәжбүр болды.
Ассоциация белгілі бір деңгейде АКТ ... ... ... жаңа ... ... ... ынтымақтастыруға да
жағдай жасады.
Ассоциация АКТ елдерінің экономикасының жандануына және бұл елдердің
әлемдік шаруашылық жүйедегі орнын анықтап ... ... ... ... мен ... ... арасындағы қатынастардың жаңа деңгей
мен жаңа ... ... жаңа ... ... ... капитализмнің
дамуына және әлеуметтік-экономикалық салаларда жаңа ... ... ... ... АКТ ... ... ... кәсіпкерлік»
шетел монополиялық капиталымен бірлесе отырып, өз елдерінің ... ... жаңа ... ... АКТ ... ... капиталы
өздеріне берілген артықшылықтарды пайдалана ... ... ... ... ... өз ... қосты. Артықшылықтар мен
жеңілдіктерді пайдаланған елдердің ... Піл ... ... ... даму ... ... қол ... Ұлттық
жиынтық өнімнің өсу қарқыны бойынша бұл республика ... ... ... және ... ... ... ... пен Африканың ассоциацияланған елдері арасында ... ... ... ... оң ... сауда-экономикалық байланыстар
көптеген африкандық елдердің «ортақ рынокпен» сауда-экономикалық келісімдер
жасауына алып келді. ЕЭҚ-тың елдері аталмыш мәселе ... ... ... ... ... жартысы мен 60-шы жылдардың бірінші ... АКТ ... ... табысты келіссөздер жүргізді. Мысалы,
Яунд конвенциясын екінші жобасын талқылау барысында ... ... ... ... ... ... елдерге қатысты белсенді саясатын
жүргізудың құралына ... ... баса ... айтқанда, осы мақсатта конвенцияның мәтініне «ортақ рыноққа» басқа да
азат етілген елдердің қосылуына мүмкіндіктер беретін бап ... ... ... үшін ... ... туралы арнайы мәлімдеме
таратылды. Аталмыш мәлімдемеге сәйкес ... ... ... ... ... ... кіруге ассоциациялар туралы
арнайы ... ... ... ... қызуғышылық танытқан елмен ЕЭҚ
арасында сауда қатынастарын дамыту туралы келісімдер жасау ... ... ... ... ... ... аралығында ЕЭҚ-тың
Комиссиясы «ортақ рынокқа» жоғарыда аталған келісім түрлерінің бірі бойынша
Нигерия, ... ... ... ... ... және ... мен қосылу
туралы келіссөздер жүргізді. Сондай-ақ ортақ рынокқа қосылу ... ... ... ... ... ... ... ЕЭҚ
пен Африка, Азия және Тынық мұхиті елдерімен арадағы бірнеше ... ... ... ... ... ... Республикасы, Родезия,
Эфиопия және басқа да елдер ЕЭҚ-тың ассоциацияланған ... ... ... жаңа ассоциацияланған мемлекеттермен ЕЭҚ ... ... ЕЭҚ ... ... ... ... ... Италия,
Бельгия, Нидерланды, Люксенбург) өздеріне африкандық мемлекеттерден жаңа
экономикалық және саяси жеңілдіктер ... ... ... 1968 ... ЕЭҚ пен ... ... үш ... арасында 1969 жылдын ... ... ... қамтитін ассоциация туралы келісімге қол
жеткізілді. Аталмыш келісімге сәйкес Кения, Танзания және Уганда еуропалық
(алтылық) ... ... ... ... ие ... және олар ... ЕЭҚ ... 59 тауарларының түрлеріне тарифтік кедергілерді
қысқартуға келісті. 1965 ... ... ЕЭҚ- тың ... ... ... ... ... арасында ассоциация туралы келіссөздер жүргізілді.
Келіссөздер нәтижесінде Франция осы елдермен ... ... ... ... ... ретінде Алжир және Марокко ... ... ... ... ... ... болады. Сонымен
қатар, Франция бұл елдерге көкөніспен жеміс-жидек өсірумен айналысатын
салаларына қаржылай ... ... Өз ... ... мен ... ... ... және саяси сауда жеңілдіктер берді. 1964 ... ... ... ... ... ... ... саяси-сауда режимін қолданды. Яғни, Тунистің тауарларына Франция
аймағында алым салықтар салынатын ... ... ... ... ... ешқандай салықсыз Францияның рыногына шарап, цитрус және
зығыр май алып келуге жеңілдіктер берілді. ЕЭҚ-қа мүше басқа да ... пен ... ... ел» ... қабылдады.
ЕЭҚ пен АКТ елдері арасындағы ассоциация туралы келісімдер барысында
көтерілген мәселелердің саяси сипатқа ие ... ол ... ... құбылыс
болатын. Халықаралық қатынастардағы ХХ ғасырдың 50-60-шы жылдары Батыс пен
Шығыс арасындағы ғаламдық деңгейдегі шиеленіскен ... ЕЭҚ пен ... ... да өз ... тигізбей қоймады. Мысалы, ЕЭҚ пен
АКТ елдерінің келіссөздер барысында ЕЭҚ-тың ... АКТ ... ... сөзсіз мойындауды талап етті. АКТ елдерімен
еуропалық ... ... ... ... ... ассоциация механизімінің кемшіліктері өз кезінде БҰҰ-ның сауда
және даму Конференциясының (1964) барысында айтылған болатын. Конференцияда
қабылданған «жалпы ... ... ... егемендік теңдікті
құрметтеу және басқа елдердің ішкі ісіне ... ... ... қажеттілігін жария етті. ... ... ... ... экономикалық жүйенің әртүрлілігі негізінде кемсіту
болмау керектігі де айтылды» [15].
Қорыта айтқанда, ЕЭҚ пен АКТ ... ... ... ... ... ... дамуы отарлық жүйе
ыдырағаннан кейін халықаралық ... ... ... туындайды. Себебі, бұрынғы метрополиялар өздерінің
отарларының ... ... ... бола ... олармен
экономикалық-шаруашылық байланыстарын біржола үзіп кете ... ... ... жаңа егеменді, тәуелсіз елдер ретінде әлемдік экономикалық
жүйеге тартылу мақсатында бұрынғы метрополиялардың қолдауын ... ... ... да ... ... ЕЭҚ пен АКТ ... қатынастарды жаңа сипат пен
жаңа деңгейде орнатуға итермеледі. Бұл ... ... ... ... ... жеке ... үшін жеңілдіктер жағдайында бұрынғы отар
мемлекеттердің экономикасының жетекші ... ... ... ... жаңа ... ... болуына алып келді. ЕЭҚ пен АКТ
елдері арасындағы ... ... ... өзге
әлеуметтік және саяси салаларда да қамти бастады.
1.3. ХХ ғ. 80-90 жж. АКТ елдерінің Батыс Еуропа елдері үшін ... ... ... мысалында)
ХХ ғ. 70-80 жж. әлемдік шаруашылық-экономикалық жүйедегі құрылымдық
өзгерістер Еуропа елдерін бұрынғы ... ... ... ... ... ... Оның үстіне 80-жж. екінші жартысында КСРО-
ның саяси ... М.С. ... ... пайда болған «сыртқы
саясаттағы жаңаша ойлау» ... бұл ... ... ... берді. КСРО өзінің сыртқы саясатындағы ... ... бас ... АҚШ және ... ... ... мемлекеттерімен
қатынасын жақсартуға талпынды. Бұндай ұмтылыстарға, әрине, Африка, Азия
және Тынық мұхиты ... ... ... ... ... ... Экономикалық Қауымдастық елдері ХХ ғ. 70-жж. екінші
жартысына дейін-ақ АКТ елдерімен әріптестік қарым-қатынастарға жаңа сипат
пен мағына беретін құжат ... үшін ... ... ... болатын.
Ұзаққа созылған жұмыс нәтижесінде 1975 жылдың ... ... жаңа ... ... дайындау жұмысын аяқтады. Сонымен
қатар, келіссөздер барысында, 183 мәжілістің нәтижесінде 350 бірлескен
құжат ... АКТ ... мен ЕО ... ... 493 ... өтті. Бұл конвенция АКТ елдерін ЕО төңірегіне топтасуға алып
келді. Жаңа ... ... ... бөлігі «Ортақ нарықты»
қалыптастырған 1957 жылдың 25 наурызында қол қойылған Рим ... ... АКТ мен ... ... ... ... жаңа ... шартының негізгі баптарына сүйенеді. Рим шартының ІҮ бөлімінде ЕЭҚ-тың
негізін қалаушы алты ... ... ... ... ... және Люксембург) қарым-қатынас орнататын мемлекеттер ЕЭҚ-пен
ассоциация мәртебесі ... ... ... дамыта алады деп
көрсетілген [16]. Осы арнайы қатынастар, әрине, отаршылдықтың ... ... және оның көп ... жойылатындығы белгілі еді. Осы тұста ЕЭҚ-
пен ассоциацияланған АКТ елдерінің заңды позицияларының Еуропаның еркін
сауда аймағына кіру ... кіру ... ... ... 1958-1968 жж аралығында ЕЭҚ сауда саласында Африканың көптеген
мемлекеттерімен сәтті ынтымақтастық қатынастар орната ... ... ... ... ... үшін ... көмек көрсетілді Африка
мемлекеттеріне бес жыл бойы ... ... ... Дамушы елдердің,
әсіресе, Африканың мейлінше кедей елдерінің тағдыры, көбінесе, сөзсіз,
Батыс пен ... ... да ... дамыған елдерінің экономиканы
құрылымдық ... ... ... ұмтылыстарға қолдау жасауға
қабілеттілігінен тәуелді болды.
Африка мен Батыс Еуропа ... ... ... байланыстармен
матастырылған. Бірақ мұндай байланыстардың дамуының нәтижелері әралуан
немесе ... ... ... болатын. Әлемдік шаруашылық
байланыстардың тереңдей түсуі, ақпараттық қоғамның қалыптасуы, ... ... ... ... ... кейде, мемлекеттік
мәселелердің жаһандық тауқыметтерге айналуы, адамзат ... ... ... ... ... дамудың барлық қысыл-таяң кезеңдеріне
және әлемдік өркениетке тән терең ... ... ... ... ... және ... Африка Ескі және Жаңа
Дүниемен көптеген байланыстармен қабыстырылған. Бұл дәнекерлер, әсіресе,
шаруашылық ... ...... елдерінің барлық сыртқы саудасының 95%-
ға жуығы ... емес ... ... ... ... дамыған
елдердің үлесіне тиесілі. Дамыған елдердің африкандық саясатының қуатты
қозғаушы себебі – ... ... Бұл ... ... ... ... мен ... дамуы мен оның әлемдік шаруашылық
байланыстарын тұрақтандыруды ... ету және ... ... нарыққа шикізат пен құрамында энергиялық элементтері бар минералдық
шикізаттарың үздіксіз келіп түсуіне жағдайлар ... ... ... ... ... өнімі деңгейінің созылмалы сипат алуы, әсіресе, азық-
түліктің жан басына шаққандағы төмендеуі, ХХ ... 80-шы ... және ... ... қарсы тұрулар, Африканы әлемдік шаруашылық
байланыстар жүйесінен ығыстырудың күшейе ... ... ... ... ... жағдайында сыртқы қарыздардың жылдам өсуі,
көптеген ... ... ... ... ... ... стагнациядан сытылып шығудағы кез-келген мүмкіндіктерін қадалап
тастағандай. ... әсер ... ... ... ... әскери режимдермен (және керісінше) ауыстыру арқылы ... ... ... ... өте ... ... әсерінен
күшейе түседі. Шындығында, бірқатар африкандық елдерде билік басына әскери
(немесе азаматтық) ... ... және ... ... ... ... іске ... болған шаралары қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... барлық бақытсыздығын нақ осыдан көреді) сипаты сақталынып қалды.
Шамадан тыс мемлекеттік шығындар онсыз да ... ... ... ... ... жеп бара жатқан сыбайлас жемқорлық өркендеп
қанат жайып күшейе түсуде. Мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... ... ... ... жеткен алдамшы декорацияны
елестетеді.
Мұндай ... ... ... қарамастан, африкандықтар өздерінің
саяси және экономикалық әлеуеттерін тиімді пайдаланған жағдайда олардың
тағдырын өзгерте ... ... ... ... Солтүстік Африка -
әлемнің негізгі ... ... ... бірі болып табылады. Құрлықтың
оңтүстігі – минералды шикізаттардың «қоймасы». ... ... ол ... – Таяу ... пен ... ... ... себеті» бола алады
деген үміт бар. Египет және басқа да ... ... ... ... табыс әкелуге мүмкіндігі бар – «туристік Мекке» ретінде
танылуға қабілеті бар. ... ... ... ... ... көпшілігі
(кейбіреулерінің артығымен) экономикалық дамуға қажетті агроклиматтық және
минералдық ресурстармен қамтамасыз етілген.
Дегенмен, табыстарға қол ... ... ... ... ... кедергі келтіретін объективтік себептер де бар. Батыстың өндірісі
дамыған ... ... ... ... ұшыратқан Ғылыми-
техникалық революция, шикізатты жұмсаудың үлес салмағын ... ... ... ... ... ... ... африкандық
елдердің, ролінің құлдырау болашағы айқындала түсті. ... да ... ... ... қарсы тұрарлықтай орнықты факторлар сақталынып
келеді. Мысалы, ХХ ғасырдың 70-80-шы жж. ... ... ... ... дайын бұйымдарға деген бағаның жоғарылауын басып озды.
Көптеген африкандық мемлекеттер бұл жағдайдан өздеріне ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
көрсеткіштер бойынша «үшінші дүниенің» жоғарғы топтағы мемлекеттеріне
жақындай түсті. ХХ ... 90-шы ... ... ... Маврикий
мен Сейшел аралдарында, Зимбабве және Ганада, сондай-ақ, Африканың басқа
елдерінде ... саны – он ... ... жан басына шаққандағы табыс мың –
екі мың долларды құрап, Сахарадан оңтүстікте ... ... ... жоғары болды [17].
Мемлекеттердің бұл тобының табысты дамуының негізгі факторлары
ауылшаруашылығында ғана емес ... да ... ... ... оларда
отаршылдық дәуірде дами бастаған нарықтық элементтер мен құрылымдар әрекет
жасады. Мұндай ... ... ... және ... ...
бұрынғы метрополиялар мен өндірісі дамыған ... ... ... қоймай, керісінше, күшейіп, нығая түсті. Нәтижесінде
экономикадағы жетекші сала экспорттық сектор мен ...... ... жағдайда метрополияның валюта аймағының біртұтас бөлігі ретінде
сақталған) зиян шеккен жоқ. Экономикаға ... ... ... ... ... ... ... жоқ, керісінше, ұлғая түсті.
Африка елдеріндегі қоғамдық-экономикалық дамудың бүкіл процесінде
кәсібилігі жоғары ... ... ... ақ ... ... ... төтенше маңызды роль атқарды. ... бір ... ... ақ ... қоныстанушыларды кері қайтару
идеясына деген қызығушылықты тірілтті, ал, бұл өз ... ... ... ... әсер етуі, тіпті, жергілікті қоғамның
жағдайы мен көңіл ... оң ... ... ... болатын. Мысалы,
деколонизация кезеңінде бір ғана ... ... ... 700 ... ... ... болатын.
Африканың бірқатар елдерінде экономикалық прогресске қол жеткізу саяси
тұрақтылық жағдайында мүмкін болды. Әрине, ішкі ... ... ... ... Африканың бейбіт және ... орын ... ... ... мен ... ... сияқты)
бірақ олар әдетте, кең ... ... ... Мұндай
қақтығыстарды, кейбір жағдайларда Батыстың көмегімен тез арада реттеудің
сәті түсті.
Африканы қалыптасып келе жатқан жаңа ... ... ... ... бұл ... ... ... Гвинея-Биссау мен басқа да
африкандық мемлекеттерді Халықаралық валюта ... (ХВҚ) ... ... ... халықаралық қаржы-экономикалық құрылымдарға кіру, Африканың
отыздан астам елдері үшін, ... ... ... ... пайда болған экономикалық реформаларды жүзеге асыруға қажетті
көмек алуына мүмкіндіктер ашты.
Африка елдерінің ... ... ... мен ... өту ... кейде ХВҚ және Халықаралық қайта құру ... ... ... ... ірі ... күшейтіліп келеді. Мысалы, 1989
жылдың 15 желтоқсанында қол қойылған ІҮ Ломе конвенциясына сәйкес Африка
мен басқа да ... ... үшін ... ... шаралары қарыстырылған.
Осыған орай, Ангола астанасында АКТ елдері мен ЕЭҚ ... ... ... көптарапты Комиссия жұмыс істей бастады.
Егер тарихқа көз жүгіртер болсақ, онда біз Еуропа үшін ең қиын-қыстау
кезең болып ... ХХ ... ... жылдарында дамыған елдер Африка
елдеріне айтарлықтай көлемде несиелер берген. Бұл фактілердің айғағы Африка
мемлекеттері қарыздарының 1975 ж. 29,8 ... ... 1990 ж. ... ... ... Бұл кезеңде жекелеген елдердің жыл сайынғы сыртқы
қарыздарды өтеу сомасы кіші-гірім ... Бұл АКТ ... ... өтеу ... өте ... ... ... Барынша
«ауқатты» борышкерлер болып табылатын – Алжир, Ливия, Зимбабве және ... ... ... ... өтеу үшін 2 – 2,5 миллиард доллардан төлеп
тұрған [18].
Африка мен ... ... ... ... ... бері ... ... нәтижесінде Батыстың өндірісі дамыған ... және ... ... ... қойылған мүдделер кешені пайда
болды. Бұндай мүдде білдіргендердің арасында Франция мен ... ... ал, - ... мен ... ... ... әсер ... АҚШ-
тың Африкадағы мүдделері қандайда бір аймақпен ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің мүдделерімен
салыстырғанда жаһандық сипаты бар.
Қазіргі таңда әңгіме Батыс елдерінің Африкадан кетуі жөнінде ... (бұл ... ... ... ... сай келеді)
белгілі бір деңгейде өз күштерін қайта топтастырып, оны ... ... ... ... ... ... ... елдердің басты мақсаты Африкада жай
қалып қана ... ... ... ... ... саясаты осындай
әсер қалдырады) социалистік ... ... ... пайда болған
кеңістіктің орнын толтырып, тауар шығаратын нарықтар мен ... ... ... ... ... ... ... мейлінше мығым бекіну.
Францияның африкандық құрлықтағы мүдделеріне келетін болсақ, онда ... ... ... ... ... ХХ ... ... екінші жартысында Франция экспортының үштен бірі және шамамен
алғанда ... ... бірі ... ... тиді. 1975 жылдың өзінде-
ақ Африка құрлығы Франция ның тікелей жеке инвестицияның үштен ... ... ... ... ... ... ... назарын паш етті. Бірақ
бұл көрсеткіш сол кезден бері үздіксіз төмендеп ... ХХ ғ. ... ... француз компаниялары инвестицияларының жылдық орташа
көлемі 850 млн. доллардан 90-шы жылдардың екінші жартысына ... 170 ... ... ... ... ... ұсақ және ... жеке капиталды қолданудан алу қарқынының өсе түсуімен қабаттаса
жүруде. Капиталыдң кері ағылуының тағы бір ...... ... ... ... күшейе түсуінде.
Соңғы жылдары француз банктерінің Африкадан кетуінен кейін және
құрлықты жеке капитал ... ... ... ... ... ағымдарын көрсете бастады. Осыған орай, Фоанцияның ... ... ең ... ... топтар мен саяси оппозия тарапынан сын
күшейе түсті. Мысалы, өз кезінде Ф. Миттеран ... ... ... ... ... ол ... техникалық ұсыныстарымен шектелуде
деп қатты сынға ұшыраған болатын. Сынға жауап бере отырып, Париж франко-
африкандық ... ... ... және ... ... ... баса көрсетіп, Францияның «ешқашанда Африкадағы өзінің
позицияларын, керек болса, өзінің ЕЭҚ пен ... жаңа ... ... ... ... қарамастан құрбан етпейтіндігін» атап өтті.
Бұдан өзге ЕО ... ... ... ... ... ... немесе АКТ шеңберіндегі қатынастар мехнаизмдеріне үстеме
ретінде, ЕО ... ... ... диалогтарды бастап кетті. Бұл
диалогтың мәні ең алдымен ЕО ... ... ... ... алу және ... ... АО-ға және БҰҰ-ның бітімгерлік
операцияларына ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда және АКТ елдерінің Доха келіссөздеріндегі
позициялары
АКТ елдері үшін Еуропалық Одақпен тауарлар және ... ... ... ... ... болғандығына қарамастан бұл сала ... ... өсуі мен ... ... ... болып табылады.
Көптеген зерттеулер көрсеткендей, соның ішінде, Әлемдік банктің ... ... мен Аарт ... ... ... Growth and Poverty” деп
аталатын зерттеуде бір мемлекеттің ... ... ... ... интеграциялануымен оның экономикасының өсуі ... ... ... ... ... тұжырым жасалған. Өз нарықтарын әлемдік
сауда үшін ашқан мемлекеттердегі ... өсу ... ХХ ғ. ... 3,5% ал, 90-шы жылдары 5% құраған. Осы кезеңдерде «жаһанданбаған
мемлекеттердегі» бұл көрсеткіш 0,8% бен 1,4% ... ... ... өте төмен болған [19].
Доллар мен Краайдың зерттеуінде ... ... ... ... ... үлес ... ... және
өмір сүрудің орташа ұзақтығының артқандығы атап ... ... ... ... мен ... өсім арасында мұндай оң өзара
біртектіліктің деңгейі ... ... ... ... ... ... Хорст Келер, соңғы екі онжылдықта әлемдік экономиканың
мүмкіндіктерін пайдалана ... ... ... ... ... атай ... «Бұл ... олардың арасында Бразилия, Чили,
Қытай, Үндістан, Корея және Мексика, ... ... ... ... ... ... және жан ... шаққандағы табысын өсіруге мүмкіндік алды.
Олардың тәжірибесі әлемдік ... ... ... елдерді
басымдылықпен қамтамасыз етеді» - дейді .
Жоғарыдағы айтылғандардан, Дүниежүзілік сауда ұйымының 2001 жылдың
қарашасында Дохада (Катар) ... ... ... ... үш ... Дохалық кезеңінің басталғандығын білдіретін конференция ... ... ... табысты болды. Келіссөзге қатынасушы елдер
министрлері мәлімдемелерінің мәтініндегі ... ... ... ... ең ... ... мемлекеттердің өндірістік қуатын (Capacity
Building) құру мәселесі 18 рет ... ... ... ... 21 рет, ал даму ... көмек 39 рет қайталанған.
1986-1994 жж. аралығында өткен сауда келіссөздерінің Уругвай раунды,
әсіресе, ... ... ... 1999 жылы ... ... ... үшінші конференциясы кезінде, дамушы елдердің ДСҰ-ның үнсіз
көпшілігі ролімен қанағаттанбайтындығы және ... ... ... ... ... ... жерде дамушы елдерді қабылдануға тиісті
шешімдерге дауыс беруде ... ... ... ... ал,
ырықсыздандыру туралы басты келіссөздер оларды ... ... ... ... ... дамыған елдер арасындағы талқыланатын ... ... ... ... елдердің Уругвай ... ... ... ... қатыса алмауы, негізінен ... ... ... ... ... ... ... өздерінің жеке өндірісін құруға бағытталған даму
стратегиясына байланысты болды. ... өзге ... ... ... ... ... ... өндірісі жоғары ... олар үшін ... ... ... ауылшаруашылығы және
тоқыма өндірісі салаларындағы сауданы ... ... ... сәті ... Даму ... сәтсіздіктері мен
күйреуі, 80-шы жылдарда қарызды ... ... ... ... ... дамытудың экспортына бағдарланған бірқатар ... ... ... (олардың қатарына Малайзия, Оңтүстік
Корея және ... ... ... ... елдерді сауда келіссөздерінің
Уругвай кезеңіне белсенді қатысуға ... ... ... ... ... ... көптеген дамушы елдер сауда келіссөздерінің
Уругвай кезеңіне қол қою барысында өздерін алданып қалғандай ... ... ... күн ... ... ... және зияткерлік
меншікті қорғау сияқты жаңа салаларды (экономиканың ... ... ... салаларынан өзге) оларға байланысты туындайтын шығындарды
өтеуге мүмкіндіктері болмағандығына қарамастан, ... ... ... ... көптеген дамушы елдер сауда келіссөздерінің
жаңа ... ... ... ... ... басты назарды экономикалық
өсім мен даму тақырыптарына аудара отырып, өткізу керек деген ... ... ... ... ... ... ... негізгі талаптар
ұсынды:
1) имманентті (бір нәрсеге қатысты) дисбалансты жою;
2) ауылшаруашылығы мен сауда салаларында көзделген шараларды ... ... осы ... ... ауқымды ырықсыздандыруға қол жеткізу;
3) күрделі келіссөздерді жүзеге асыру барысында өтпелі ... ... ... GATS ... ... on Trade in
Services (Қызмет көрсетумен сауда ... ... Бас ... және ... ... ... Property Rights (Зияткерлік ... ... ... ... келісімі;
4)оларға техникалық және қаржылай көмек көрсету;
5) Әлемдік ... ... ... ... ... түсу;
6) дамушы елдердің сауда келіссөздеріне қатынасу ауқымын ұлғайту [20].
Егер бұл талаптар Дохадағы ... ... ... ... ... жаңа ... бастауға келісімдерін бермес еді.
Дохадағы министрлер деңгейіндегі конференциядағы мәлімдемелерде,
дамушы елдердің Дүниежүзілік сауда ұйымы мен ... ... ... ... ... ... ... көрсету және өндірістік қуат
құру негізгі мақсаттардың бірі ретінде ... Бұл ... ... ... бағалауға болады. Қазіргі кезде осы алға қойылған мақсаттарды
жүзеге асыруға бағытталған институттарды құрып, үш сала ... ... ... пайда болды. Автордың көзқарасы ... ... қол ... үшін ... ... мен ... ... асыру
қажет:
Біріншіден, келіссөздерге ... үшін ... ... ... ... ДСҰ-да өкілдіктері аз, дамуы жағынан
мешеу қалған ... ... ... қатынасуын қамтамасыз ету.
Осы мақсатта бұндай мемлекеттерге техникалық ... ... ... ... ... ... штаб-пәтерінде, сондай-ақ, аймақтық
және ұлттық деңгейлерде дамушы елдерге мамандар ... ... ... ... ... мүдделері мен басымдылықтарын ... ... ... ... үшін ... ... елдермен) қажетті
білімдер мен сарапшылардың қортындыларымен бөлісу;
Екіншіден, өндірістік ... ... ... ... өздері өнімдер шығарып
оны сата алмау салдарынан нарықты ырықсыздандыру оларға ... ... ... ... өндірістік қуатты құруға қолдау-көмек
көрсету маңызды шара ... ... ... елдердің құзырына бөлінген
сарапшылар олардың өндіріс салаларының күшті, ... ... ... ... және ... ... қандай тауарлар сұранысқа ие
екендігін, сондай-ақ, оларды өндіруде ... ... ... түсінуге мүмкіндік беретін нарықтарға талдаулар жасап оларға
консалтингтік көмек көрсетуге ... ... ... дамушы елдерге олардың
тауарларын сатуда көмек көрсетілу қажет. Бұдан өзге дамушы мемлекеттердің
дәстүрлі экспорттық тауарларының баға ауытқуынан ... ... ... ... ... ... жасау керек;
Үшіншіден, белгіленген бағдарламаларды жүзеге асыру мүмкіндіктері.
Дамушы елдерге ДСҰ-мен жасалған келісімдерді ... ... ... және
техникалық көмек пәрменді болуы керек.
Аталған мақсаттарды жүзеге ... ... ДСҰ ... ... ... ұйым ... және оның ... осы мақсатқа қажетті қаржы
мен сарапшылардың жоқ екендігін ескерген жөн. ДСҰ-ның басты міндеті ... ... қала ... оның ... қызметіне шолу жасау
арқылы көз ... ... ... ДСҰ ... да ... ... Әлемдік банк, БҰҰ-ның сауда және даму Конференциясымен ... ... Даму ... ... сондай-ақ, аймақтық даму
банкілерімен бірге ойластырған жоғары деңгейдегі Әлемдік кездесу нысанында
тұрақты даму ... ... ... ... ... 2002 жылдың
тамыз-қыркүйек айларында белгіленген бас ... ... ... ... ... аударылды.
Бағдарламаны қаржыландыру мәселесіне келетін болсақ, Дүниежүзілік
сауда ұйымы бұл мәселеде өзінің мүше-мемлекеттеріне ... ... ... жылдың соңында құрылған Doha Development Agenda Trust Fund пен ... ... ... Pledging ... бас ... ... ... Trust Fund қорына 30 млн. швейцар франкын бөлуге дайыныдық
білдіруі осы ... ... ... ... бағдарламалардың сәтті іске асырылуы, дамушы елдердің ... мен ... ... ... ескерілген және олар
өздерінің дамуы үшін басымдылықтар мен ... ... ... ... ... ... моделдің үлгісі ретінде маргинализация ... жою және ... да ... қатар, сауда келіссөздерінде
басымдылықтар мен мақсаттарды айқындау үшін ... - ... ... ... ... ... дамуы үшін жаңа
әріптестікті» (НПРА) келтіруге болады. ... ... TRIPS ... ... Property Rights (Зияткерлік меншіктің ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар
жасалынып, келіссөздердің Доха раунды кезінде табыстарға қол жеткізілсе,
басқа да ... ... бұл ... барысында аса күрделі
жағдайларда ... ... ... ... ... ... келіссөздердің
болашағына күдікпен қарады. Бұл ең ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету саласына,
субсидиялар ... ... және ... ... мен ... қатысты болды.
Ауылшаруашылығы саласында тараптар арасында нарықтарға ... ... ... ... ... өзге ... ... барлық
әдістерін қысқартуға, кейіннен, оларды мүлдем тоқтатуға қол жеткізілді. Осы
игілікті мақсаттарға қарамастан, келіссөздер ауылшаруашылғына ... ... ... ... ... ... биоәртектілікті қорғауға ... ... ... ... ... ... ... деңгейде Еуропалық Одақтықтың
аграрлық саясатын реформалаудан да ... ... ... Федеративтік
Республикасы, Нидерланды, Ұлыбритания және Швеция ... ... ... жүзеге асыруды және ... ... ... ұлғайтып,
ауылшаруашылығын реформалауды қолдап отыр. Сонда да ... ... ... іске ... ... қаншалықты түбірлі болатындығы әлі де
белгісіз. Келіссөздер 2002 ... ... ... сайлаулары
контекстінде қаралуы тиісті, 2002 жылдың 13 мамырында АҚШ президенті Джордж
Буш қол қойған «Farm Security and Rural ... Act» ... ... ... Бірақ, бұл заңда ауылшаруашылығына мемлекеттік
қаржылай қолдауды 70% арттыру көзделген. Әлемдік банк ... ... ... нарқына ауылшаруашылығы өнімдерінің шектеусіз енуі ... ... жою ... ... ... ... 11,6 миллиардқа
ұлғайтуға болатындығын көрсетіп берді. Егер дамушы елдер өндірісі жоғары
дамыған ... ... ... ... ... енуге мүмкіндік алған
жағдайда, олардың жылдық табысын тағы да 9 ... ... ... екен [21]. Осы ... ... ... ... сауда келіссөздерінің Доха раунды шын мәнінде даму ... ма, әлде жоқ па, соны ... ... ... ... ... ... зор
маңызы болғанымен, дамушы елдер үшін ... жеке ... ... ... ... керек. Әлемдік банк мамандары, дамушы елдер
нарықтарын өндірістік тауарлар үшін аша отырып, өздерінің ... ... ... ... ұлғайта алатындығын есептеп берді. Ауылшаруашылығы
нарықтарын ашу ... жыл ... ... 31,4 ... ... арттыруға
мүмкіндік береді екен[22].
Бірақ сауда мен оны ырықсыздандыру шаралары дамушы ... өуі мен ... ... ... ... ... екендігін
көрсетіп отыр. Олардың дамуы мен прогресі үшін саяси және экономикалық
тұрақтылық міндетті шарттар ... ... ... ... АКТ ... қаржыландырудың көзі жеке капитал, соның ішінде, ең алдымен,
шетелдік инвестициялардың (Foreign Direct ... FDI) ... Жеке ... ... ... мен шетелдік тікелей капитал
салымдарын тарту үшін белгілі ауқымды шарттар ... ... ... ... (Good ... жүйесін құрып, үкімет пен тұрақтылыққа
сенімді ... ету ... ... мен ... кез-келген
мемлекеттің дамуына теріс әсер беретін болғандықтан, экономикалық өсу мен
даму стратегиясын қауіпсіздік ... ... ... болмайды.
Сондай-ақ, коррупциямен күрестің, құқықтық қауіпсіздіктің, транспаренттілік
пен құқықтық мемлекет институттарын ... және ... әрі ... ... ... өте маңызды. Көптеген үкіметтердің негізгі табыс көзі
болып табылатын кедендік салықты ауыстыру үшін соңғысының ... ... ... ... дамыған инфрақұрылым мен жақсы дайындалған мамандарды
және қазіргі жаңа технологияларды иемдену қажет.
Шетелдік инвестициялар тарту үшін ... ... ... ... елдер
қолданып жүрген айрықша жеңілдіктер беру, айталық, ... ... ... ... ... беру сияқты тәжірибеден көрі бұндай алғышарттарды
қалыптастыру жоғары деңгейде табысқа жетуге кепілдік береді. Осы ... ... ... ... ... ... олардың экономикасына зиян
әкелетін бәсекелестік туғызып келеді.
Дамушы елдерге көмек көрсету стратегиясының бір ... ... ... But Arms ... ... ... қол қойылған Африка,
Кариб және Тынық мұхиты елдерімен ЕО арасындағы Келісім, немесе ... Growh and ... Act» ... өндірісі дамыған елдердің
нарықтарын әлемнің мейлінше нашар дамыған елдердің ... үшін ... ... болып табылатын, преференциялық бағдарламаларды ... ... ... ... ... [23]. Осы ... бұл бағдарламалар
басқа да дамушы елдер үшін қиындықтар мен ауырпалықтар ... ... ... және олар іс ... ... ... мен өнімдердің барлық
түрлерін қамтуы қажет.
Осы орайда ... ... ... ... елдеріне көрсетілетін
көмектің тең жартысына жуығын ЕО елдері бөетіндігін атап ... ... ... ЕО өзі ... ... оған мүше-мемлекетер көрсетеді. Сондықтан
ЕО қазіргі кезде әлемдегі ең ірі донор болып табылады. ... ... – бұл таза ... ... ету және сапалы жолдар салу ... ... ... бұл ... ... асыру АКТ-ның барлық елдеріне мүмкін болмай
келеді. АКТ елдерінің басым бөлігінің ЕО-мен ерекше қатынастарының ... ... ... ЕО ... үлесі құлдырап, олар
біртіндеп әлемдік сауда жүйесінде маргинализацияға ұшырауда. ... ... ... ... нашар дамыған елдерінде инфрақұрылымдарды
жетілдіруге, ... ... ... және ... ... мен ... пәрменділігін арттыруға бағытталған. Осындай қолдау ... ... ... ... сауданың мүмкіндіктерін пайдалана алады
және өздерінің экономикалық базаларын ... үшін ... ... ете ... Бұл ... АКТ елдерінің әлемдік
экономикаға интеграциялануына және тұрақты өсіу мен дамуға қол жеткізеді.
Аталған мақсаттарға қол ... үшін ... Одақ АКТ ... ... дейін «Экономикалық ынтымақтастық келісімін» жасауды жоспарлап отыр.
Бұл бағыттағы келіссөздер қазіргі ... аса ... ... ... ... Доха ... ... елдердің экономикасының өсуі
мен дамуын ынтыландыуы, негізінен өндірісі дамыған елдердің, ең ... және ЕО ... ... ... баланысты. Олар
өздерінің нарқында ырықсыздандыру бағытын жалғастара беруге тиісті және
қажетті халықаралық ауқымды шарттарды ... ... ... Қазіргі
кездегі болатты қорғау салығын енгізуге байланысты орын ... ... ... келіссөздердің қиын жағдайда өтетіндігін көрсетеді.
Келіссөздердің ... ... ... ... ... өз
позицияларын нығайта алуына және өндірісі дамыған ... ... ... ... және оларды өздерінің нарықтарын
ырықсыздандыруға түрткі болатын қысым ... алуы да ... ... ... ... ... болмасын Дүнижүзілік сауда ұйымы ауқымындағы бұл
раундтың ... ... жол ... ... себебі, тек осы раундтың
арқасында, көптарапты ережелер жинағын біртіндеп нығайтып, өзгеріп жатқан
ауқымды шарттарға ... және ... ... ... ... ... ... көтермелеуге болады. Келісуші ... мұны жете ... және ... қол ... ... ... ... АКТ МЕН ЕО-тың ЛОМЕ КОНВЕНЦИЯЛАРЫ МЕН КОТОНУ ШАРТЫ АРАЛЫҒЫНДАҒЫ
ҚАТЫНАСТАРЫ
2.1. ІҮ Ломе конвенциясы төңірегіндегі пікір таластар және Котону
Шартының қабылдануы
IV Ломе ... АКТ ... ... ұжымды түрде өз үлестерін
қосқан батысеуропалық экономикалық саясаттың негізгі принциптерінің түбірлі
өзгерістерге ұшырағандығын білдірді. IV Ломе конвенциясы ЕЭҚ ... ... ... негізгі саласында шексіз билеп төстеушілік құқық берген
жоқ, керісінше, басқа да АҚШ, ... ... ... ... мен
технологиясының дамушы елдердің өндірісіне енуіне қатаң талаптар енгізді.
IV Ломе конвенциясы АҚШ, Жапония және тағы да ... ... ... ... АКТ ... ... ... шикізат өндіретін
салаларына бойлап енуіне, кеңестік ... мен ... ... ... тудырып, шектеулер қойған жоқ. Еуропалық
мемлекеттер минералды шикізаттар мен отынды ... ... ... шығаруды
қамтамасыз ету мақсатында бұндай шикізаттардың қайнар көздерінің импортын
диверсификациялауы «үлкен ... (ЕЭҚ, АҚШ және ... ... ... ... алып ... Мұндай қатынастардың пайда болуына
IV Ломе конвенциясы ауқымында Африканың ... ... ... ... ... келісімге қол қойылуы өз әсерін тигізді ... азат ... ... және ... ... арасында
тығыз экономикалық қатынастардан өзге сол кезде қалыптасқан ... ... ... қамтитын саяси қатынастардың жүйесі қалыптасты. Бұл
жүйенің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттермен соғыстан кейін бүкіл ... ... ... және идеологиялық орталығына айналған АҚШ-тың АКТ елдеріне
қатысты ... ... ... ... беруімен ерекшеленеді. Бұл
саясаттың нақты қадамдарының ... ... Ломе ... атап
өтуге болады. Еуропалық Экономикалық Қауымдастық (ЕЭҚ) пен АКТ ... 60 ел), ... ... ... ... Тропикалық Африка елдерінен
өзге «Марокко, Алжир, Тунис және ... ... да ... құрлықтың
елдері ЕЭҚ елдері тарапынан өздеріне қатысты жаңа жеңілдіктерге ие болды.
Осы орайда, Африка ... ... ... жол ашқан Бірінші
Ломе конвенциясының (28- ақпан 1975 ж.) және Екінші Ломе конвенциясының ... ... 1979 ж.) ... ... ... Ломе ... ЕО мен Африка
елдерімен арасындағы қатынастардың тарихи орны – ЕЭҚ-тың Африка елдерімен
экономикалық және ... ... ең ... ... құқықтық
тұрғыдан бекітіп, конвенцияларда көзделген мақсаттарды жүзеге асыруға негіз
қалап берді [25]. ХХ ғ. 90-жж. ... ... ... ... ... АКТ елдерімен қатынас ұйымының кеңеюіне байланысты бірқатар ... ... ... алға ... ... Ломе ... жаңа ... жүргізу қазіргі кездің міндетіне айналды. Төртінші
Ломе конвенциясының негізінде Африка, Кариб және ... ... ... ... сауда артықшылықтары мен шарттар бойынша берілген кепілдеме
көмек 71 африкандақ, кариб және тынықмұхиттық елдердің Еуропалық Одақ ... ... ... ... берді. 2000 жылдың ақпанында
аталмыш конвенцияның әрекет ететін 10-жылдық мерзімі аяқталды. 1999 ... ІҮ Ломе ... ... ... айқындайтын
келіссөздер өткізілді. Бұндай келіссөздерді өткізуге рұқсат ... ... Одақ 1998 ... ... ... арасындағы шешімі күрделі мәселе бұл – екі жақты сауда-
саттық мәселесі болып табылады. ... ... ... ... ... бұрынғы отарларының үлесі небәрі 1,2 % құрайды ... ... ... ... ... ... ... артықшылығы тәртібін АКТ
елдерінің басым көпшілігі сақталуына ынта білдірді. Ал ... ... жаңа ... қалыптасқан кезде АКТ елдерінің мұндай позициясын
постотаршылдық шындықтың ғажайыбы деп ... ... 1997 ... ... ... АКТ ... мемлекет және үкімет басшылары деңгейіндегі
Габондағы кездесуінде қабылданған Либервиль ... IV ... ... ... сол ... ... оның маңызды
құралдарын сақтап қалуға шақырды. АКТ елдері ӘСҰ-ның ... ... ... ... ... 1998 жылдың орта
шенінде ... Одақ ... АКТ ... ... ... және ... беру үшін келіссөздерді жүргізу туралы директивалар
Либервиль декларациясынан өзінің жаңа тәсілдері және әдістермен ерекшеленді
[26]. 1996 жылы ... ... ... ... ... IV Ломе
конвенциясының ауқымында орнатылған әріптестік қатынастардың формальдығына
байланысты экономикалық және қоғамдық саяси көзқарас тұрғысынан алғанда бұл
конвенциялардың ескіргендігі ... ... ... ... ... пікірлердің ішінде ең дәлелдісі әрі нанымдысы Ломе конвенцияларының
институттарын реформалаудан бастап, бұл ... жаңа ... ... ... орнатып, арықарай дамыта беруге өзінің консервативті
құрылымына байланысты тежеуде және бұл конвенциялар «отаршылдықтың ... ... ... мәлімдемелер де болды [27]. Осы сыни ... келе ... ... жасауға болады. Біріншіден, Яунд және
Ломе конвенциялары негізінен аграрлақ ... мен ... ... өнімдерін экспорттаудан түскен табысты ... ... ... Екіншіден, Еуропалық Одақпен тарихи байланыстары жоқ
көптеген дамушы ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, АКТ елдерінің экономикасының дамуының басты шарттары
болып ... ... ... ... ... ... бұл ... экономикасын шикізат пен ... ... ... азат ... ... ... ... ЕО мен АКТ арасындағы қатынастарда отарлық
қалдықтар сақталды. Төртіншіден, «Стабекс» және ... ... ... ... ... ... ... тек табиғи шикізатқа бай
елдерге ... ... ... АКТ ... демократиялық
құндылықтардың негізінің әлсіздігі, бұл топқа кіретін елдердің саяси және
кәсіпкерлік элитасы Еуропа Одағының көрсеткен қаржылай ... ... ... ... ... Одақ ... таңда Африка, Кариб бассейні және Тынық мұхит
(АКТ) аймағы елдерімен ынтымақтастықтың жаңа ... ... ... бірі – АКТ ... аймақтық немесе жергілікті қақтығыстарға
тартылған елдерімен қатынастар мәселесі ... ... Ломе ... ... АКТ ... ... ... қатысты қолданылып жатқан шаралар. Қарулы дамуға қолғабыс жасау
мақсатында жүзеге ... іске ... Одақ АКТ ... әртүрлі себептерге байланысты
қақтығыстарға қатысушы ... ... ... шаралары «Ломе
конвенциясы» мен «Ортақ халықаралық саясат пен қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... тоқтату немесе қысқарту
туралы ... үш ... ... мүмкін: а) Еуропалық ... ... ... ... ... ... ... мен қару-жарақ
сатылып алынуы мүмкін ... ... ... ... ... қысқарту; ә) адам құқығы мен демократиялық ұстанымдардың
және заңның үстемділігі бұзылған жағдайда, Ломе конвенциясының 366 ... ... ... б) ... ... Кеңесі қабылдауға құзырлы
экономикалық санкцияларды енгізу туралы шешім қабылданған жағдайда [28].
2. ЕО қақтығысқа ... ... ... «Ортақ халықаралық саясат
пен қауіпсіздік саясат» (CFSP) шеңберінде және халықаралық ... ... ... ... ... ... асыруда. Еуропалық
Комиссия, қақтығыстарға тартылған АКТ елдерімен ынтымақтастық байланыстар
орнату ... ... ... ... пен ... саясаттың»
контекстіндегі дағдарыстар мен қақтығыстарды басқару туралы кең ... ... өз ... ... Осы ... алғанда АКТ
аймағында орын алған қарулы қақтығыстар жағдайында ЕО-тың қимылдары негізгі
үш ... ... ... а) қарулы қақтығыстың пайда ... ... оның ... кеңейген жағдайда, қақтығыстың негізінде
жатқан қайшылықты мәселелер бойынша қақтығысушы ... ... ... ... ... ... жеткізу үшін Еуропалық Одақ
өзінің қарауындағы саяси құралдарды толық пайдаланады; ЕО-тың көрсететін
көмегін ... ... ... ... ЕО-қа мүше-мемлекеттердің
АКТ елдерінің әріптес мемлекеттермен екі жақты қатынастар деңгейіндегі
осыған ұқсас ... ... ... ... ә) әскери қимылдар
тоқтағаннан кейін ЕО қақтығысушы тараптар арасында ... пен ... ... ... және қажет болған жағдайда қақтығыс болған ... ... ... міндетті. Комиссия және мүше-мемлекеттер
әскери қақтығыстардан соң әлеуметтік-экономикалық саланы ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз
етуге тиісті; б) мемлекеттік билік жойылған жағдайда (мысалы, Судан мен
Сомалидегі сияқты), онда ЕО ... ... ... ... көмек
көрсете алады және БҰҰ-ның агенттіктерінің, халықаралық ұйымдардың және
бейүкіметтік ... ... ... ... ... қолдау жасайды [29].
ЕО пен АКТ елдері арасындағы ынтымақтастықтың болашақтағы моделі
туралы келіссөздер 1998 ... 30 ... ... Тараптардың
мақсаттары мен міндеттері бір-бірімен сәйкес келді. Бұл ... және ... ... диалогты күшейту, адам құқығын ... ... пен ... және ... саланы дамыту. Бірақ осы
мақсаттарға жету ... ... ... ... ... ... ... ашу салтанатында ЕО-АКТ Кеңесінің
Президенті Ферреро-Вэлднер және АКТ елдерімен қатынастарды жүзеге ... ... ... ... мырзалар сөйлеген сөздерінде: «Әлемдік
нарықтың заңдарымен оңтайластыру мақсатында, атап айтқанда, ӘСҰ-ның (ВТО)
ұстанымдары мен ... ... ... ... алу және
қоршаған ортаны ... ... ... әрі ... мәселелерді шешуге
бағытталған саяси диалогтарды дамытуға байланысты әріптестіктің ауқымдарын
қайта қараудың қажеттілігіне» басты ... ... АКТ ... ... сөз ... Билли Миллер ханым ӘСҰ-ның ережелерін сынға алды. Ол:
«ӘСҰ-ның ережелері АКТ ... ... ... ... ... ... сауда артықшылықтарының әрекет ету ... ... ... ЕО-та жобаланғандай, бес жылға созуды» ұсынды [30]. Келіссөздер
барысында өзара ... ... ... ... ... ... ... топ құрылды. Орталық топ ... ... ... ... ... ... ... ауқымдары мен саяси жақтарын талқылады. Қалған үш топ жеке
секторды дамыту, ... және орта ... ... ... ... ... ынтымақтастығының мәселелерін талқылауға бағытталды. 1998 жылдың
қыркүйегінен желтоқсанына дейін әр топ, өткізілуі 1999 ... ... ... ЕО мен АКТ ... министрлер деңгейіндегі бірінші
келіссөздер ауқымын дайындай отырып, осы мәселелерді талқылау үшін айына
бір рет ... ... ЕО пен АКТ ... ІҮ Ломе ... ... ... болашақтағы шарттың мәселелері бойынша тараптардың
көзқарастарын жақындастырудың сәті түсті. Атап ... ... ... ... ... ... ... әріптестік моделі негізгі
төрт мақсаттарға – бейбітшілік, қауіпсіздік, тұрақтылық және тұрақты дамуға
сәйкес келуі ... Бұл ... ... ... келешектегі
пікіралмасулар кезінде анықталатын болды.
2. Негізгі ұстанымдар:
- АКТ ... ... ... ... ... ... әріптестік моделіндегі АКТ елдерінің тең құқылы
жағдайына, олардың егемендігін және ынтымақтастықтың өзіндік ... ... ... кепілдікті білдіретін бұл ұстанымды сарапшылар
бірауыздан қабылдады.
-Ынтымақтастыққа қатысушылар ... ... ... ... жеке сектор өкілдері үшін ашықтығы ұстанымы бойынша уағдаластыққа қол
жеткізді.
- Дифференциация: ЕО-тың пікірінше, әріптестіктің басымды ... ... шешу ... АКТ-ның нақты бір елінің даму деңгейі мен
мұқтаждығына байланысты болуы керек ... ... ... АКТ ... ... аймақтың мейлінше нашар дамыған елдерінің өзіндік мұқтаждығын
есепке алатын «позитивті ... ... ... ... ... ұстанымдары бойынша алдын ала уағдаластыққа қол
жеткізілді. АКТ ... ... ... терминін нақтылауға ұсыныс
жасалынды.
3. Саяси диалог бойынша ... ... ... ... және
оның ауқымын кеңейту туралы көзқарасты ұстанса, АКТ ... ... және ... саяси диалог тұғырнамасын ұсынды. Бұл ... ... ... тараптар қолдағанымен, ЕО диалогтың ауқымы
келіссөздерді барлық деңгейде (жаһандық, ... ... ... ... ... ... тұлғалар, сарапшылар және арнайы
уәкілдер) жүргізуге ... ... ... болуы тиіс деген өзінің
түзетуін енгізді. Бұл түзету АКТ сарапшыларының қолдауына ие болды, ... ... ... ... кез ... ... орын ... бермеу керек деген өздерінің өтініштерін білдірді.
Саяси ... ... ... ... ... ІҮ Ломе
конвенциясының 5-бабына адам құқығын қорғау ... ... ... ... ... ... АКТ ... 5-бапты өзгеріссіз
қалдыруды ұсынды. Заңның үстемдігі мен әділ ... ... ... АКТ ... осы ... дейін аталмыш ұстанымдарға қатысты
өздерінің позицияларын анықтамауына байланысты шешілмей қалды.
Келіссөздер барысында талқыланған ... ... ... ... ... ЕО ... пен ... ұлттық, аймақтық және
субаймақтық деңгейде қолдау, АКТ ... ... ... ... ... фактор» деген ұсыныс жасады [31].
Саяси диалогтың қызу пікірталасты элементі ... ... ... берді. АКТ елдері Шенген шартынан туындайтын жаңа жағдайда, әсіресе,
ЕО-тың мүше-мемлекеттерінің заңнамаларының ... ... ... иммигранттардың құқығы мен намысын құрметтеуді талап
етті. Тараптар АКТ елдерінің ... ... ... ... ... ... аймақ елдерінің қайыршылық тауқыметін
есепке алу, адам ... ... ... ... ... ... пен адамды жек көрушілікке қарсы күрес мәселелерін ескерудің
қажеттілігі жөнінде толық келісімге келді.
4. ... ... осы ... ... әрекет жасаған институттарды
(Министрлер кеңесі мен Біріккен ассамблеяны) ... ... ... үшін ... ... ... жөнінде келісімге
келді. Сондай-ақ, АКТ елдерінің өкілдері жаңа екі ... - ... ... және ЕО пен АКТ ... сыртқы істер министрлері
Кеңесін құруды ұсынды.
5. Ынтымақтастықтың географиялық ауқымы жөніндегі мәселе ... ... ... жүйесіне қабылдаудың жаңа көрсеткіштерін
жасауды және болашақтағы ынтымақтастықтың ... ... ... үшін ... болмауын қамтамасыз ету мақсатында жаңа
механизмдерді ... ... ... ... ... ... бұл ... АКТ елдерінің Кубаны ынтымақтастыққа қабылдау қажет
деген ұсынысына қарамастан ... ... ... ... ету ... ... АКТ елдері мен ЕО ұзақ мерзімді
(10 жылдан 20 жылға дейін) бес жылдық қаржы протоколына қол қоюды және ... бір рет ... ... ... ... қарастыратын жаһандық шарт
жасауға ниет білдірді.
1999 ... 10 ... ... ... аралдары) ЕО пен АКТ
елдерінің Біріккен ассамблеясының ... ... ... ... ... ... мен АКТ ... 71
мемлекетінің өкілдері, сондай-ақ, ЕО Комиссиясының жаңа құрамының ... ... ... АКТ ... ... жеңу және ... ... ету мерзімі аяқталғаннан кейінгі кезеңдегі ЕО пен АКТ
елдері ... ... ... ... салынды. Ломе
конвенцияларының артып келе жатқан саяси компоненттерін ескере отырып, ... АКТ ... ... ... ... жаңа мемлекетін» мойындау үшін
қолдан келетін барлық мүмкіндіктерді жасау қажеттілігіне ... ... ... ... тең ... Джон ... (Ұлыбритания) Шығыс
Тиморды АКТ тобына қабылдау процесін жеделдетуге ... ... ... пен АКТ ... тобы ... ... сипатының өзгеруі, АКТ
елдерінің тобын осы уақытқа дейін ... ... ... мүше ... елдер үшін тартымды етті. Мысалы, Куба АКТ тобында ... ... ғана ... ... таяуда осы топтың
толыққанды мүшесі болуға ниет ... осы ... ... ... қол қоюға ынта білдірді.Бірқатар ұстанымды мәселелер бойынша
Куба, АКТ ... ... ... ... ... сипаты жөніндегі
пікірталасты көзқарастарын қолдады. Сонымен бірге Куба, СТАБЭКС және СИСМИН
құралдарын, сондай-ақ, бірқатар тауарларды, ... қант пен ром ... ... ... ... мен ... сақталуына
тілек білдірді. Бұдан өзге Куба, өзаралық ұстанымын сақтамай әрекет ... ... ... ұлғайтуды талап етті.
Өзара қабылданымды шешімге келу жолында ЕО Кеңесінің 1999 жылдың ... ... ... кезекті мәжілісінің маңызы зор ... ... АКТ ... ... икемді әдісті қолдануды
қолдады. IV Ломе конвенциясы бойынша АКТ ... ... ... ... ... (АКТ ... еуропа нарқы үшін өндірген тауарларына
өзаралық ұстанымдарды сақтамастан, нольдік салықтар ... ... ... (ЕО ... ... бес ... бірақ АКТ елдері ұсынғандай он
жылға емес), яғни 2008 жылға дейін сақтауға ұсыныс жасалынды. Бұл кезеңде
кво ... ... ... ... ... келісімдер жасау
үшін дайындық жұмыстарына пайдаланылу қажет деп табылды [33]. ... 2008 жылы ... ... соң ... ... аумағының (оларды ашу
2023 ж. белгіленді) негізін қалауға тиісті болды. Міне ... ... ... ... ұйымның ұстанымдарын сақтаудан сегіз жылға босатуға ... ... ... еркін сауда аймақтарын құруға қажетті өтпелі кезеңді
он бес жылға созуға мүмкіндік беретін уағдаластыққа қол ... ... 1 ... мен 2000 ... 31 ... ... кезеңде
IV Ломе конвенциясының жойылуы салдарларын жеңілдетуді көздейтін арнайы
гранттар ... IV Ломе ... ... заңдық күшін 2000 жылдың ... жою ... орын ... құқықтық вакуумды толтыру бағытында ЕО-
тың Комиссиясы Ломе конвенциясының сауда туралы хаттамасынан басқаларын
іске ... ... ... ... ... пен әріптестікке
қатысты аймақтық келісімдерді дайындау мақсатында сегіз жыл бойы ... ... жж.) ... ... ... ... пайдаланылады.
2000 жылдың 31 мамыры мен шарттың өз күшіне ену ... ... оны ... ... ... ... ... имплементациялау. Бірақ қаржыны тікелей жұмсауға қатысты бірқатар
түзетулер ЕДҚ-ның қаржы туралы хаттамасы өз ... ... ... ... ие ... ... ... жылдың 23 маусымындағы ЕО пен АКТ елдерінің ... ... ... ... 25-ші кездесуінде ЕО пен АКТ
елдерінің ... ... таяу ... 20 ... ... ... жаңа шартқа қол қойылды. Бұл Шарт
ресми түрде «Африка, Кариб бассейні және Тынықмұхиты аймағы, бір ... ... ... ... ... және оған мүше-елдер Шарты» және
аздау ресми ...... ... деп ... Он ... айға ... келіссөздер, Ломе конвенциясының орнын басуға тиісті құжатқа
салтанатты түрде қол ... ... ... ... ... бұл
конвенциялардың 25 жылдығына тураланды. Бастапқыда қол қою салтанатын Сува
қаласында (Фиджи) өткізілу көзделді, бірақ 19 ... ... ... ұйымдастырушыларды шартқа қол қою уақыты мен орнын өзгертуге
мәжбүр етті. Құжатқа ЕО-тың 15 және ... 71 ... ... шартқа
жаңа қатынасушылар ретінде шақырылған Тынық мұхиты аймағының алты аралдық
мемлекеттері – Кук ... ... ... ... Палау, Маршалл
аралдары Республикасы, Ниуе және Микронезияның Федеративтік мемлекеттерінің
өкілдері өз қолдарын ... ... ... ... бірі АКТ тобы ... аймақтық
интеграциялық процестердің нығаюы негізінде АКТ елдерінің бірте-бірте және
үйлесімді түрде әлемдік экономикалық жүйеге ... ... ... ... ... – адам құқықтары мен демократиялық
нормаларды құрметтеу, заңның өктемдігі және ... ... ... ... әріптестер арасындағы саяси диалогпен толықтырылды. Бұл толықтыру ЕО-
тың АКТ елдеріне қаржылай көмек ... ... ... ... ... жаңа сипаттар көмектің дифференциациясы азаматтық
қоғамды ынтымақтастыққа тарту, жеке ... ... ... орта мен ... қазбаларды өндіруге байланысты жобалардға қолдау
көрсету болды. Сонымен қатар Шарт кезеңдік процестерден тұратын жаңа сауда
тәртібіне көшуді ... Бұл ... ... жерде сауда тәртібі
біржақты сауда артықшылығына негізделмейді, ... ... ... ... жаңа ... ... біртіндеп қалыптастыруды
білдіреді. Бұл процестің кезеңдері 2008 жылы өз күшіне енгеннен соң 2020
жылы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық ынтымақтастық туралы аймақтық келісімдер тиісті
болды. Бірақ ... ... ... қол ... дайын емес біршама
нашар дамыған елдері осы уақыт аралықтарында сауда артықшылықтары тәртібін
пайдалануға мүмкіндіктер алды.
ЕО шартта ... ... іске ... ... бес жыл ... ... евро ... Егер қажет болған жағдайда бұл сома тағы да 9 млрд.
евроға ұлғайтылатын болды [35].
Өткен кезең аралығында IV Ломе ... 366 б ... ... ... көрсетілетін көмекті уақытша ... ... ... ... ... мүмкіндіктері бірнеше рет қарастырылды.
Қайта қаралған Ломе ... ... ... бап АКТ ... адам ... ... ұстанымдарды және заңның
өктемдігіне сақтауға қатысты бұзылған жағдайда қолданылатын ... Бұл ... ... жаңа шарт ауқымында да өз жалғасын (қазір бұл Котону
Шартының 96 ... ... Атап ... 2000 ... 24 ... ЕО-тың
Комиссиясы ЕО-тың Кеңесіне осы бапта қарастырылған шараларды ... ... ... ... ... 2000 жылдың 19 мамырында әскери төңкеріс
нәтижесінде демократиялық жолмен сайланған үкімет тайдырылып, конституцияға
тыйым салынды және ... ... мен ... ... ... осындай ұсыныс Еуропа Комиссиясынан Еуропа Кеңесіне 2000 жылы ... ... ... ... Шартының 96 бабын Гаитиге қатысты қолдануға
осы елде ұйымдастырылған ... ... ... және ... мен ... ... ... сондай-ақ, Гаитиде
орын алған заңның өктемдігі ұстанымының бұзылуы негіз болды. Бірақ 96 ... ... ... ... ... ... ... мен Фиджи
биліктерімен кеңесулер топтамасын өткізуге шешім қабылдады. Котону ... ... ... мұндай кеңесулер орын алған жағдайларды егжей-тегжейлі
тексеруге және оны реттеу үшін қажетті ... ... ... ... ... ... мен нормаларды бұзды деп
айыпталған елмен кеңесулер тек ... ... ... ... ... ... ... тоқтатылады. 2000 жылдың қыркүйек айына
жоспарланған мұндай кеңесулерді дайындау ауқымында ЕО Кеңес пен Еуропалық
Комиссия ... ... ... ... және ... Еуропа
Одағындағы елшісі Мараитоге мырзаға шақыру жолдады. 2000 жыл ЕО мен ... үшін жаңа ... ... ... кезең болды. Мысалы, 2000
жылдың 28 шілдесінде Еурокомиссияға ресми сапармен келген Намибия премьер-
министрімен осы елде ... ... ... ... қаржылай және
техникалық қолдау көрсету туралы келіссөздер ... ... ... ... ... ... ... және даму мақсаты
мен гуманитарлық көмек ынтымақтастығы үшін жауапты Пол Нельсон ... ... ... қақтығысқа Намибияның қатысуына байланысты өзінің
алаңдаушылығын білдірді [36].
2000 жылдың ... ... ... ... ... деп ... кездесу өтті. Осы шараның ауқымында АКТ
елдерінің сауда министрлері негізінен экономикалық ... ... тобы ... ... ... ... басты мәселе АКТ-ЕО
қатынастарының саяси стратегиялық дамуы болды.
АКТ елдерінің ... ... ... ... талқыға
салынатын мәселе ретінде АКТ-ның жекелеген елдерінің ЕО-пен арасында
жасалынатын аймақтық экономикалық ... ... ... ... келісімдер ауқымында жасаудың қажеттілігі жөніндегі сұрақ таңдап
алынды. Котону Шартының Ломе ... ... ... ... ... бұл шарт АКТ тобы ... ортақ мүдделер
бойынша біріккен ... ... ... ... ... ... АКТ мемлекеттерінің экономикасын инвестициялау, аймақтық
интеграция және АКТ ауқымындағы ішкі ... ... ... потенциалын күшейтудің қажеттелігі мәселелері талқыланды.
ЕО-тың кездесуде мәлімденген АКТ ... ... ... ... ... ... ... Шартының күшін және ӘСҰ-на кіру
төңірегіндегі келіссөздер барысында ашылған мүмкіндіктерді пайдалану арқылы
АКТ ... ... ... ... процесіне барынша тартылуға
қабілеттілігін арттыру.
2000 жылдың 14 ... ... ... ... Кубаны АКТ
тобының мүшелігіне алу туралы ... ... Куба ... 78-ші ... осы ... ... ынтымақтаспайтын бірден-бір мемлекет болды. АКТ-ның
өзіндік Хартиясы болып табылатын Джоржтаун ... ... ... ... ... ... ... түзетулер енгізді.
Осы кездесудегі АКТ-ның пресс-релизінде Кубаның Котону Шартына ... ел ... қала ... және бұл елдің аймақтың басқа да елдері
тарапынан күшті қолдауға ие болғандығы баса көрсетілген. ЕО ... ... ... ... тапталуына байланысты осы елге көрсетілуге тиісті
көлемі 44,4 млн. ... ... ... ... тұруға, мемлекеттік
бюджетке тікелей қолдауды тоқтатуға және бұл қаржыны аралдың тұрғындарына
тікелей адресті көмек ретінде ... ... ... ... ... оқиғаның дамуын одан ары жіті ... және ... ... ... ... беруден бас тартпайтындығы баса
көрсетілген. Сонымен қатар, Гаитидегі жағдай позитивті өзгерістерге ұласқан
жағдайда ... 2001 ... 31 ... өз ... ... қарауға
дайын екендігін мәлімдеді [37].
2001 жылдың 19- 30 наурыз ... ... ... ... ... ... ... сессиясы өтті. Сессияда
қауіпсіздік және АКТ ... жаңа ... ... ... жеңілдету шарттары, «сиыр қарасаны» ауыруына шалдыққан етті өзара
ЕО – АКТ сауда контекстінде ... ... ... ... ... жаңа ... АКТ ... экспортына тигізер әсері,
миграциялық саясат, нәсілшілдік, керек болса, Балкандағы ... ... ... ... ... оқ-дәріні қолданудың салдарлары да
талқыланды. Дегенмен, ... қызу ... ... Шартын жүзеге асыру
және Еуропа Комиссиясы ... ... ... ... ... ... ... реформалау төңірігенде өрбіді. Депутаттардың айрықша
алаңдаушылығын тудырған Котону Шартын АКТ ... ... 15 ... ал, ... Одағына мүше-мемлекеттердің бірде-бір
парламентінің ратификацияламауы ... ... Бұл өз ... ... қол ... ... жылдарда әріптес-мемлекеттер алдында тұрған
мақсаттарды және ... ... ... асыруды тежеп, кедергі
келтірді. Сонда да болса, бірқатар стратегиялық бағыттар – мысалы, Шарттың
негізгі маңызды ... бірі ... ... кедейшілікпен күрес
бойынша бірқатар халықаралық ұйымдармен ... ... ... ... ... ... ... Депутаттар Бірлескен Парламенттік Ассамблеяны
белгіленген стратегиялық мақсаттарды пәрменді жүзеге асыруға қабілетті
парламенттік органға ... үшін ... ... тәсілін реформалау
керек деген ұйғарымға келді. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ... болуға тиісті болды. Қазіргі кезде
бұл мәселе өзінің оң ... ... ... маңызды екінші бағыты ретінде ... ... және бір ... комитеттер мен комиссияларда жұмыстардың деңгейін
белсендіре түсу болды. Осыған сәйкес ... ... ... ... алу, ... ... ... тобының құрылуын осы идеяны жүзеге асырудағы нақты іс ... ... ... ... ... ... депутаттар әртүрлі
коллегиялар бойынша дауысқа салудан бас тартуға және АКТ елдеріндегі саяси
диверсификацияны көрсететін ... ... ... ... АКТ
елдерінің делегация құрамына оппозиция өкілдерін енгізу ... ... ... ... ... саяси көзқарастары негізінде
біріктіруге ұсыныс ... Бұл ... ... ... ... АКТ елдері
тобының парламенттік Ассамблеясының құрамы тек ... ... ... ... ... ғана ... ... қоғамның барлық жіктерін
қамтитын халықаралық органға айналуын қамтамасыз ететін еді. ЕО ... ... ... мен адам ... әлі де болса берік
орнамаған ... ... әсер ету ... ... ... құрамында
болуы АКТ елдеріндегі саяси күштер мен әртүрлі әлеуметтік-экономикалық
мәселелерден хабардар ... ... ... шешу ... ... ... тиіс ... . Осы орайда, Ассамблеяның
сессиясын ... бір рет ... ... мүше-мемлекеттердің бірінің
астанасында өткізіп тұрудың маңызы мен болашағы зор деп ... ... ... 11 ... Брюссельде АКТ/ЕО біріккен министрлер
Кеңесінің мәжілісі өтті. Мәжілісте ... және ... ... ... ... ... бұрын бірқатар шаралар топтамасы, ... АКТ ... ... ... ... ... кездесуі
(10-11 сәуір, Йоханнесбург, ОАР), Брюссельде (4 мамыр) АКТ елдерінің
аймақтық ұйымдары өкілдерінің ... ... АКТ ... ... (9-10 ... ... ... өткізілді. Бұл кездесулердің
басты тақырыбы сауда келіссөздерін дайындау тұрғысында ЕО пен ынтымақтастық
туралы ... ... ... қол ... ... ... жатқан сауда және экономикалық ... ... ... ... Осы мақсаттағы келіссөздер 2002 жылдың 9 қыркүегінде басталды.
Сонымен қатар, ЕО пен АКТ ... ... ... ... ... кіру ... ... келіссөздер қарсаңында да
талқыланып, қарастырылды. Себебі, әріптестік туралы аймақтық экономикалық
келісімдер ӘСҰ ... ... ... ... талаптарына жауап
беруге тиісті болғандықтан, аталмыш екі мәселе де белгілі бір деңгейде бір-
бірімен байланыста болды. Ал ӘСҰ ... ... ... ... ... АКТ ... мүдделеріне толық сай емес.
2.2. Котону Шарты және оның негізгі ұстанымдары
ЕО-тың АКТ-ның 77 елімен сан-алуан байланыстарын ... ... ... ...... Шартын орындау – 2001-2000 жж. ... ... ... бірі ... ... ... ... Шартын
жүзеге асыру еуропалық әріптестер тарпынан болған келісімді ратификациялау
айналасындағы іркушілік жағдайында өтіп ... ... 2002 ... ... ... ... ... Ассамблеясының Еуропалық Одақтан
тағайындалған тең төрайымы ... ... ... ... үш ел ... Бельгия және Нидерландының үкіметтерінен бұл процесті ... ... ... ... ... ... мұндай жағдайға
қарамастан, Шарттың барлық баптары, қаржы ережелеріне ... ... ... ... ... ... ... арқылы,
2002 жылдың басында өз күшіне енді. ... ... ... АКТ елдеріне 12 млрд. еуро көлемінде ... ... ... 9-шы ... даму ... ... және ... банкінің 1,7 млрд. көлеміндегі даму жобаларына арналған
қаржыларының бөлінуін ... ... ... ... ... оның ... бірі ... - «даму жолындағы ынтымақтастықтың» - ЕО-АКТ арасындағы 2001-
2002 жж. өзара ықпалдастығының бір жиегінде қалып қоюына ... ... ... болады. Бұндай пайымдау, ЕО-тың АКТ-ның 9 еліндегі ЕО-тың
дипломатиялық миссиялары мен ... ... ... түседі.
Котону Шартының үш негізін құрайтын – саяси диалог, даму жолындағы
ынтымақтастық және ... ...... 2001-2002 жж.
басымдылық тек соңғысына берілді. Осы бағытты іске асырудағы басты элемент
экономикалық әріптестік туралы ... (ЭӘШ) ... ... ... ... ЕО пен АКТ ... 1970-шы жж. орта шенінен бері өмір сүріп келе
жатқан бір ... ... ... ... ... басуға тиісті орта
мерзімді шарт. ... ... ... екі топ ... сауда
айналымының өсуін ынталандыра алмағандықтан, өзінен-өзі жойылуға тиісті
болды. Мысалы, АКТ ... ... ... ... ... ж. 6,7% ... 1992 жылы бұл ... 3,7%-ға кеміген. Ал, Еуропалық
Қауымдастықтың экспортындағы Латын Америкасы және Жерорта теңізі ... ... ... 6%-ға, Азия елдеріндегі экспорттың жылдық үлесі -
12%-ға ұлғайған. Мұндай жағдай ... да ... 2001 ... ... ... ... 2% ғана АКТ елдерінің үлесіне келеді [40].
ЕО пен АКТ арасындағы жаңа ... ... ... ... тәртібі, бір жағынан, ӘСҰ-ның нормаларына ... ... ... ... ... ... сауда тәртібін қарқынды ырықсыздандырудан
болатын ықтималды негативті салдарлардан қорғауға тиісті ... АКТ ... ... қорғаумен 2001 жылдың 9-13 қарашасында Дохада (Катар) өткен
ӘСҰ елдерінің мемлекет және ... ... 4-ші ... ... АКТ ... бұрын-соңды болмаған өзінің ішкі топтық
мызғымастығының жоғары деңгейін көрсете отырып, ЕО пен АКТ ... ... ... ... 2007 ... соңына (бананмен сауда
жасау 2005ж. соңына ... ... бұл ... ... ... ... туралы шарт келгенге дейін создыруға қол ... 2007 ... ... де АКТ ... ... сауда жүйесіне тарту,
топтың мейлінше нашар дамыған елдеріне (АКТ-ның 77 елінің тең ... ... және ... әдіс ... және экономиканың секторына
байланысты) негізінде жүргізіледі деп қорытынды жасауға болады. Сондай-ақ,
АКТ-ны мейлінше нашар дамыған ал, ... ... ... деп бөлу
жағдайындағы АКТ-ның барлық елдерінің жиынтық үлесі әлемдік сауданың небәрі
0,05% құрайтындығын естен шығармаған жөн [41].
ЕО-тың стратегиясына сәйкес, ... ... ... шарттар ЕО
пен АКТ елдерінің аймақтық интеграциялық топтары (бірінші кезеңде – еркін
сауда аймақтарымен) арасында жасалынады. Еуропалық Комиссия ... ... пен ... арасындағы сауда теңдестігін (балансын)
жақсарту, ... ... ... ... ... ... емес. Іс жүзінде 2000 жылдың маусымында Котону
Шартына қол қойылысымен- ақ, АКТ ... топ ... жаңа ... ... ... ... құрылымдарды анықтау туралы ұсыныс
жасалынды. 2002 жылдың 27 ... ... – ЭӘШ ... ... ... ... АКТ ... екі аймақтық сауда топтарын:
ЕКОВАС және Мавритания (Батыс Африканың мүддесін білдіруші) және ... ... және ... ... және ... (Орталық
Африканың мүддесін білдіруші) құруға қол жеткізді. Қазіргі таңда Шығыс және
Оңтүстік Африканың, Кариб ... мен ... ... ... ... кім ... туралы қызу дискуссиялар жүріп жатыр. Қазіргі кезде ОАР мен
Кубаның ЭӘШ-на: біріншісі – ОАР мен ЕО ... ... ... ... ... екі ... ... қол қойылуына; екіншісі – АКТ тобыныа
қатынасушы бола отырып Куба, ... ... «қол ... ... ... белгілі болды. АКТ-ның аймақтық ... ... ... екі ... сол ... ЭӘШ ... ... тоқтап
қалуына қатер төндірген жоқ. Мұның себебі, АКТ елдерінің ұсынысы бойынша,
келіссөздер екі кезеңде: 2002 жылдың ... – 2003 ... ... 2003 жылдың қыркүйегінен – 2007 жылдың соңы аралығында өтіп ... ... АКТ ... ... ... ... барлық аймаққа ортақ
болып табылатын, жаңа сауда тәртібі ... ... ... ЕО-пен
келісіп алуға әрекет жасайды. Екінші кезеңде келіссөздер субаймақтық
деңгейге, спецификалық ... ... ... азық-
түліктеріне, тарифтик кедергілерді демонтаждау мерзімдеріне, ішкі аймақтық
саудадағы тарифтік шектеулерді алып ... ... ... мен өтемақы төлеу мәселелеріне көшіріледі.
ЭӘШ туралы келіссөздер елшілер (кеңесулер) және министрлер (шешімдер
қабылдау) деңгейлерінде өткізілуде. Келіссөздер нәтижесінде: нарыққа ... ... ... ... және ... ... бәсекелестік;
стандарттау және сертификациялау; даму мақсатындағы ынтымақтастық; заңдық
мәселелер бойынша алты жұмыс тобы құрылды. Келіссөздердің ... екі ... ... ... ЕО пен АКТ ... «су ... ... сызығы
білінді. Мысалы, ЕО АКТ елдерімен өзара сауда қатынастарындағы кедергілер
алынып тасталғанға дейін нарықтық ... ... ... ... ... ЕО Комиссиясының мүшесі Паскаль Лами ... бұл ... ... ... алмай тұрып, оларды ашудың ешқандай мәні жоқ»,-
деп ЕО-тың ұстанымын дәл әрі нақты білдірді. Ал, өз ... АКТ ... жаңа ... ... енгізудегі өтемақылық кезеңге ... ... және АКТ ... ... ... ... білдіруге шақырды.
ЕО пен АКТ ынтымақтастығының саяси біріктілігіне қатысты, Зимбабведегі
президенттік сайлауларға (2002 ж. 9-10 ... ... ... ... ... ... Бұл ... қатысты ЕО 2001 жылдың соңында-ақ
өзінің алаңдаушылығын білдірген болатын. Себебі, Зимбабведегі ... ... ... ... жол берді; елде ... ... ... өткізілуіне кедергі келтірді; сөз бостандығы мен
сот билігінің тәуелсіздігін шектеді; жерді заңсыз эксприоприациялауға жол
берді. Хараренің адам ... ... ... мен ... ... 2002 ... 11 қаңтарында Брюссельде ЕО пен Зимбабве
арасында, тараптарға келіссөздер жолымен жағдайды ... ... ... ... 96 бабына сәйкес кеңесулер басталды. Брюссель ... ... ... ретінде қатысуын, әлемдік баспасөздің сайлауларды
еркін баяндауына қол ... ... ... ... оппозицияға
қарсы заңсыз әрекеттерінің ... және адам ... ... ынтымақтастықты жалғастырудың міндетті шарты деп атап көрсетті
[42].
2002 ... 18 ... ... ... ... ... ЕО-тың
талаптарын мойындап, ішкі саяси ақуалды тез арада тұрақтандыруға міндеттеме
қабылдады. Сонда да болса, сол ... ... ... ... жатқан
ақпараттар, ЕО-тың жекелеген елдерінің жетекшілері мен оның комунитарлық
органдарының тынышын ... 2002 ... 23 ... Ұлыбритания мен
Германия үкіметтері, ... ... ... ... ... ... туралы ұсыныс жасады. Мысалы, ортақ
мәселелер бойынша ... 2002 ... 28 ... ... ... сыртқы істер министрлері бақылаушыларды ... бір ... ... ... ... ... алды. 2002
жылдың 9 наурызында ... ... ... президенттік сайлауларды
бақылаушы миссиясының басшысы швед дипломаты П. ... (Pierre ... ... ... 2002 жылдың 10 наурызында ЕО-тың министрлер
Кеңесі Зимбабвемен кеңесулерді ... ... ... ... ... ... Зимбабвенің есеп-шоттарын жауып, Роберто Мугабе мен оның
ең жақын 20 жақтастарына ЕО ... ... виза ... ... ... ... мақсаттарға қызмет етуі мүмкін болатын қару-жарақ пен құрал-
жабдықтарды Зимбабвеге экспорттауға эмбарго жариялады.
ЕО пен ... ... ... ... да ... мәні бар оқиғалардың
ішінде 2002 жылдың ақпанынан бастап ЕО пен ... ... ... ... 96 және 97 ... сәйкес) қалпына
келтірілуін (1999 жылдың 24 желтоқсанында бұл елдегі саяси төңкерістен соң
ЕО байланыстарға шектеулер ... ... 2002 ... 28 ... ... 96 ... сәйкес) Либериямен қатынастарды бірте-бірте
қалпына келтіру мақсатында бұл елмен кеңесулердің тоқтатылуын; 2002 жылдың
өн бойында ... ... 8 ... ... сонау 1990-шы жылы тоқтатылған
даму бойынша ынтымақтастықты қайтадан бастау үшін Суданмен ... ... атап ... ... ... ... ... оқиға біріккен Парламенттік
ассамблеяның 2002 жылдың 25-28 ... ... ... өткізілуге
белгіленген 5-ші сессиясы жұмысының тоқтап қалуы ... ... ... ... ... ... ... басқарушы ZANU-PF
партиясының ЕО-тың визалық «қара» тізіміне ... екі ... ... ... Еуропалық парламент мүшелерінің көпшілігі Мугабе
режимінің министрлерінің Ассамблея жұмысына қатынасуына жол бермеу ... ... Бұл ... ... ... 2002 ... 22 қарашасында, яғни АКТ
елдері ... ... ... келгеннен соң рәсімделген болатын.
Өз кезегінде, АКТ ... ... ... ... ... Парламенттік ассамблеяның демократиялық мәнін құрметтемеуге
байланысты» наразылық ... ... ... ... шешім
қабылдады. Біріккен парламенттік Ассамблеяның тең төрағаларының ... ... ... ... ... қарамастан, ЕО-
АКТ бірлескен Парламенттік ассамблеясының ... ... ... ... ... сол, ЕО-тың ... ... ... ... ... Бельгия берген визамен келген болып
шықты. ... ... ... министрі Луи Мишель Еуропалық парламентке
2002 жылдың 15 қарашасында жолдаған хатында өз ... ... ... ... ... ... ... немесе Зимбабведегі
демократия, адам құқығы және заңдылықты нығайту ... ... ... ... ресми тұлғаларына қатысты» визалық және басқа да
шектеулерден бас тарт ... ... ... ... ... ... жасады [43]. Осылайша, атышулы тиянақсыздық пен ЕО
институттары, сондай-ақ, қатынасушы-мемлекеттер және коммунитарлық ... ... ... мәселелері бойынша үйлесімдіктің болмауы, ЕО-тың
жаңа сыртқы саяси бағытында өзінің негативті көрінісін берді. ЕО пен ... ... ... Парламенттік ассамблеясы екі жақты қатынастардың ... ... ... қалдырды.
АКТ елдері министрлерінің кездесуі (11-12 желтоқсан, 2002 ж. Брюссель)
біріккен Парламенттік ассамблеямен салыстырғанда, айтарлықтай көп ... ... ... ... ... ... жеңілдіктері
тәртібін АКТ елдерінің бірқатары тарапынан қайтадан сынға алу тұрғысында,
АКТ елдерінен ЕО-қа қант пен ... ... ... қорғау мәселелері
талқыланды. АКТ елдерінің ... ... ... Шартындағы заңдық
міндеттемелер мен саяси декларацияларға ... ... ... ... ... қант пен ... ... экспорттаушы елдеріне барынша қолдау көрсетуге
шақырды.
АКТ министрлер Кеңесі қаржылай даму туралы ... ... ... АКТ ... ... міндеткерліктерін жеңілдету жөніндегі
бастамасын қабыл алғанымен, осы жоспардың ... ... ... ... санының мардымсыз екендігін атап өтті. 2002 ж. қарашасы мен
2003 ж. ақпанында ЕО пен АКТ ... ... ... 9- ... ... (ЕДҚ) қаржысын игергендігіне қарамастан, АКТ ... ... ... ... коммунитарлық құрылымдарын төрешілдігі үшін сынға
алды. АКТ министрлер ... ... ... ... ... ... механизмдерін пәрменді пайдалануға мүмкіндік бермей отыр
деген айып тақты [44].
АКТ елдерінің аймақтық ... ... ... арадағы
экономикалық әріптестік туралы келіссөздердің бірінші кезеңінде (2002 ж.
қыркүйегі – 2003 ж. ... ... ... ... туралы шарттың (ЭӘШ) мақсаттарын, оларға жетудің жолдарын,
сондай-ақ, ... ... ... (2003 ж. ... – 2007 ... күн ... талқылауды жалғастырды. 2003 жылдың орта шеніне қарай
келіссөздердің екінші кезеңінің бірқатар ... ... ... – сауда нарықтарына ену, сауда, қызмет көрсету, фармацевтикалық
тауарлар, балық шаруашылығы өнімдері және ... ... орын ... ... қараша айының соңында АКТ мен ЕО арасындағы ... ... ... Куба ... бақылаушы ретінде қосылды. Ал, 2003
жылдың ақпанында Кубаға ресми бақылаушы мәртебесі берілді.
2003 ... 1 ... ... ... өз ... енуі, 2000 жылдың 5
наурызынан басталатын бюджеті 13,5 млрд. еуроны құрайтын бес жылға ... ... ... жүзеге асырылуына жол ашып берді. Ал осыған дейін,
Котону Шартының қаржы ережелеріне қатысты баптарынан өзге ... ... ... ... ... қабылдау арқылы 2002 жылдың басында
өз күшіне енген болатын.
2002 жылдың көктемінде АКТ мен ЕО 2002 ... ... ... мен ... ... келе жатқан экономикалық әріптестік
туралы шарттарда ... ... ... ... өткендегі
кезеңдегідей, екінші кезеңде де тараптар мәлімденген мақсаттарға – даму,
кедейшілікті жою, аймақтың ... ... ... ... ... ... ... келе алмады. АКТ елдері дамуға қол
жеткізуді аймақтағы өндірістік факторларды ... ... ... тікелей қаржылай инвестицияларды тарту арқылы мүмкін болатын)
арқылы ғана мүмкін екендігін алға ... ... ... ... мәні - АКТ
елдерін қажетті ... ... ... ... және құрастырушы бөлшектермен жеткілікті түрде қамтамасыз ... ... тән ... ... ескере отырып, ӘСҰ-ның
әрекет жасаушы ережелерін қайта қарауда ... ... Одақ өз ... ... ең ... ... бірден-бір ықпалды құралы
ретінде АКТ елдерінің өз ... ... ... ... ... АКТ ... өз ... экономикалық әріптестік туралы
шарттар көбінесе, сауда немесе коммерциялық келісімдер деп аталуда. Бұл АКТ
елдерінің өз ішінде осы бағытта ... ... ... ... ... Сонда да болса, АКТ елдері Еуропалық Одақпен
келіссөздердің ... ... өтіп ... ... кінә ... АКТ ... ... комитетінің 2003 жылдың 11 сәуіріндегі
мәлімдемесінде: «...біздер экономикалық әріптестік туралы ... ... бірі ... даму немесе ауылшаруашылығын талқылауға талпынған
кезімізде, еуропалықтар жекелеген ... ... ... іздестіруден
бас тартады» делінген [45].
АКТ-ЕО министрлер Кеңесінің мәжілісі АКТ тобына мүше ... ... ел ... ... ... ... мәжілісінің күн тәртібіндегі
маңызды тақырыптардың бірі ... ... АКТ ... ... ... АКТ елдері ЕО-тың кеңеюін өздерінің мүдделеріне теріс
ықпалын тигізуден қауіптенді. Бірақ ЕО «АКТ ... ... ... ... тауқыметті мәселелерін шешуге атсалысуға және екі ... ... ... өзінің кері әсерін тигізбейтіндігі»
жөнінде ресми түрде мәлімдеме ... [46]. ... ... ... ресми түрде қабылдаған бірден-бір құжаты – бұл Шығыс
Тимордың Котону Шартына ... ... ... ... ... ... АКТ ... Кубадан кейін қосылғанымен, одан бұрын Котону Шартына қол
қойды. ... ... ... көп ... ... 2003 ... Кастро режимінің адам құқықтарын ... ... ... ... да болса, министрлер Кеңесі, елшілер комитетінің Кубаның
Котону Шартына қосылуы туралы жағдайын зерттеуді ... ... ... ЭӘШ ... ... өзінің бақылаушы ретіндегі мәртебесін
сақтап қалады деп сендірді [47].
Қазіргі кезде ... ... АКТ ... тобы мен ЕО ... ... сипат беретін фактор ол - ЕО-ға біріккен Еуропа елдері
мен Америка Құрама Штаттары осы заманғы ... ... орын ... барлық процестердің бастамашысы және өркениеті жоғары дамыған
белсенді жүзеге асырушылары ... ... әлем ... ... ... Яғни бұл процестерді жүзеге асыру барысында Еуропа мен АҚШ кез-
келген жекелеген елмен және ... ... ... ... ... бола
аламыз деген қорытынды жасайды. Биполярлы жүйенің жойылыуы, Еуропа мен АҚШ-
тың қазіргі кездегі халықаралық ... ... ... ... Қазіргі кездегі халықаралық қатынастардың негізгі мәселелері болып
табылатын адам құқығын қоғау, терроризмге қарсы күрес, жаппай-қырып-жоятын
қаруды таратпау, демографиялық, ... ... ... ... ... ... ... бастауымен және оның белсенділігімен
жүзеге асуда. Жүздеген ... ... ... ... ... ... түпкірлеріндегі деңгейі әртүрлі өркениетпен байланысқа түсті
немесе өзінің өркениетінің пәрменділігін пайдалана ... ол ... ... ... мен ... және ... салаларындағы
артықшылықтары мен жетістіктерін күштеп таңу жолында күреске түсті. Осындай
байланыстар ... ... ... пен ... ... ... ... ретте шиелеісті жағдайда ал бірсыпыра жағдайларда
бейбіт жолмен өз ... ... ... арасында толық болмаса да
ішінара гармониялық сипатта ... ... Одақ ... мен АҚШ АКТ
елдеріне қатысты қатынасында демократия мен адам ... ... ... ... ... ... демократия мен адам
құқығын қорғау деңгейінің бірдей болуы ғана екі ... ... дами ... ... ... ... қарастырады. Бұл
тараптардың мүдделеріне толық сәйкес келеді. Себебі интеграциялық ... ... ... ... ... ... шарт ... мүддесіне толығымен жауап беретін мәселе бұл адам құығын қорғау
мен ... ... ... және ... ... Одақтың АКТ елдеріне қатысты саясатының жаңа кезеңі (1990-
2000 жж)
Еуропалық Одақ пен оған мүше-мемлекеттер дамушы ... ... ... ... 55% ... етеді. Алайда ЕО-ның институттары
арқылы аталмыш көмектің бестен бір бөлігі ғана өтеді. Мысалы 2000 жылы ... ... мен ... ... банк (ЕИБ) ... ... ... мен оған мүше-елдердің қаржысының дамушы елдерге арналған көмегінің
небәрі 17% өткен. Еуропалық Одақтың ... ... ... көмегінің
негізгі формасы екіжақты қолғабыс түрінде жүзеге асырылуда. Солай ... даму ... ... policy) – Еуропалық Одақтың дамушы
елдерге ... ... – 1957 жылы Рим ... ... алатын 100-ден
астам мемлекетпен арада жасалған шарттарға негізделген [48]. ... ... ... ... (177-181 ... ... ... қатысты ЕО саясатының
негізгі мақсаттары: кедейшілікті жою; тұрақты экономикалық және әлеуметтік
даму; олардың (АКТ ... ... ... ... кедергісіз және
бірте-бірте интеграциялануына қолғабыс жасау; ... мен заң ... мен ... және адам ... ... Бұл ... екі
жақты және аймақтық келісімдер арқылы жүзеге асырылумен қатар, белгілі ... ... ... ... мен білім беру салаларындағы арнайы
бағдарламалар ... да ... ... ... ... ... Либерия, Судан, Заир, Руанда, Бурунди,
Мозамбик, Ангола сияқты мемлекеттері экономикалық және саяси ... тұр. ... ... ... ... ... ... ішкі реформаларды жүзеге асыруда бірқатар табыстарға қол жеткізді.
Кариб теңізі ... ... ... жақсы елдердің геосаяси тобын
құрайды. Олар 1990-жж. құрылымдық жаңартулар негізінде ... қол ... ... пен ... адам ... ... ... табыс – 3740 АҚШ долл. құраса бұл көрсеткіш Гаитиде 230 АҚШ
долл. ал Багам аралдарында 11500 АҚШ ... тең. ... тобы ... сол - ... ... географиялық жақын орналасуы мен одан
экономикалық ... ... ... Аталған елдердің барлығы 1995 жылы
құрылған Кариб мемлекеттері Ассоциациясына (КМА) кіреді. Бұл елдердің
дамуы ... ... ... ... процестер ауқымында табысты жүруде.
Аталған бірлестіктің МЕРКОСУР (Бразилия, ... ... және ... ... ... ... мен Солтүстік американдық еркін
сауда ассоциациясына (НАФТА), бағдарланғанына қарамастан, ЕО ... ... ... осы аймақтағы стратегиялық мүдделерін сақтап қалады. Бұндай
қорытынды жасауға ЕО-ның аймақ елдерімен ... ... ... тәжірибесінің айтарлықтай екендігі дәлел болады.
Тынық мұхиты аймағының сегіз елі АКТ тобы ... ... ... ... болып табылады. Бұл елдерде адам басына шаққандағы табыс
Кирибатиде 710 АҚШ ... мен ... 2130 АҚШ ... тең [50]. ... ең ірі ... ... ... аймағының барлық елдері халқының 70%
құрайтын 5 млн. тұрғыны бар Папуа – Жаңа Гвинея ... ... Бұл ... мемлекеттер болғандықтан, экономикалық потенциалдары біршама аз
және экспорттық ... ... ... – Жаңа ... 1989 жылдан бері
Азия-Тынық мұхит экономикалық ынтымақтастық ұйымына қатысады. ... өзге ... ... мен Жаңа ... ... азиялық
әлемдік экономикалық орталықтарға бет бұруда.
Ломе конвенциялары ЕО-ның АКТ елдеріне ... ... ... ... өзара келісімдер жүйесі болып табылады. Бүгінгі таңда АКТ
елдерінің тобына 79 мемлекет, оның ... 48- ... 17 – ... 14 – ... мұхиты аймағында орналасқан елдер. АКТ-ның 38 ... ... ... ... ... мейлінше нашар дамыған 48 елінің
тізіміне қосылған. АКТ-ның 79 елінің арасында тек Либерия мен ... ... ... отарлары болып табылмайды. Сонымен қатар
еуропалық елдердің бұрынғы отарларының ... ... ... ... Үндістан мен Пәкістан) АКТ тобы елдерінің ... ... ... салыстырғанда әлдеқайда жақсы дамыған Оңтүстік-
Африкандық Республика кезінде Ломе ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық орнатқан.
Аталған конвенциялар ауқымында қарастырылған ... ... ... қарай орналасқан африкандық елдер алды. Ескерте кететін жәйт,
Ломе конвенцияларының ... ... пен ... ... Осы
мақсатта үш институт құрылды [51]:
- Құрамына ЕО мен АКТ елдері тобының министрлері, ... ... ... АКТ мен ... ... ... ЕО-ның барлық елдерінің тұрақты өкілдерінен, Еуропалық комиссия
өкілі мен АКТ мемлекеттерінің ЕО-дағы миссиялары басшыларынан ... ... ... ... ... IV Ломе ... ... елдердің әрқайсынан сайланған бір
өкілден және осыған пара-пар Еуропалық парламент мүшелерінен тұрған АКТ ... ... ... – бұл ассамблея кеңесші орган болып табылды
және жылына екі рет ... ... АКТ мен ЕО ... қабылдады, Комитет атқарушы және
басқарушы функцияларды орындады, ал Ассамблея – жылына екі рет шақырылатын
кеңесші орган болды.
ЕО 1900 ... 1999 жыл ... ... АКТ ... 30 млрд ... ... ... Бұл аталған көмек ЕО мен АКТ елдері арасында
аталған мерзімге дейінгі бүткіл ... 40% ... І және ІІ ... ... АКТ елдерінің ... ... ... ІІІ Ломе ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз етуді
көздеді. Ал өз күшіне 1991 жылдың қыркүйегінде енген IV ... ... ... салыстырғанда екі есе ұзақ, яғни он жыл ... IV Ломе ... ұзақ ... ... ... ... шағын бизнес, демократияны қолдау және адам ... ... ... болды.
АКТ елдеріне көмек көрсетудің басты құралы Еуропалық даму қоры ... ... ... құру 1957 ... Рим шартында қарастырылып, ол 1958
жылы пайда болды. ЕДҚ ЕО-ның бюджетіне ... ол ... ... ... ... ... ... Кезінде Ломе
конвенцияларының әрқайсына арналып жеке ЕДҚ құрылып отырды. Мысалы, IV ... үшін ... ... ЕДҚ ... 13,1 млрд еуроны құраса,
2000-2005 жж. тоғызыншы қордың қаржы көлемі 13,5 млрд ... ... ... тыс Еуропалық инвестициялық банктің көлемі 1,7 млрд еуроны құрайтын
несиесі тағы бар  [52]. ЕДҚ жобаларының 90% ... ... ... ... ЕДҚ ... жүзеге асыру басты бес ... ... ... (STABEX) – ... ... табысты тұрақтандыру;
- СИСМИН (SYSMIN) – СТАБЕКС іспеттес, бірақ қандай да бір ... ... ... ... ... апаттардың зардаптарын жоюда көмек көрсету;
- босқындарға көмек беру;
- экономикадағы құрылымдық жаңаруларға жәрдемдесу.
1996 ... 20 ... Ломе ... 20-жылдық қызметін
қорытындылаған және ЕО мен АКТ-ның ХХІ ғасыр табалдырығындағы болашақтағы
ынтымақтастары төңірегіндегі ... жол ... ... ... [53]. ... ... қайта қарау туралы пікірталастар 1997
жылдың қыркүйегінде Брюссельде өткен АКТ мен ЕО елдерінің ... ... ... Екі ... ... ... қатынастарды
орнату үшін жаңа конвенция қажет тоқтамға ... ... ... негізгі тақырыптары географиялық және
саяси астарына қарамастан қазіргі ... ЕО мен АКТ ... тобы ... бұл
елдерге Батыс Еуропадан технологияларды көшіру ісі біртіндеп қарқын алып
келеді. Келешекте тараптар арасындағы ... ... осы ... ... ... АКТ ... бірқатарында Батыс Еуропалық елдердің
банктік ... ... ... жағдайды иемденіп келеді. Сондықтан
бұндай жобаларды қаржыландыру тез арада өз ... оңай ... ... қазіргі кезде АКТ мен ЕО арасында өндірістің бәсекеге қабілеттілігі,
жеке секторды дамыту, ... және ... ... ... ... қорғау, демография, қаржы және техникалық ынтымақтастық дамыту өзара
қатынастардағы басымды сала ретінде маңызы арта ... Осы ... ... ... өз ... ... ... және АКТ елдерінің әлемдік ... ... ... айта кету ... ... ... ... және әртүрлі елдер мен
блоктардың бір-бірінен тәуелділігінің арта түсуі ... ... ... өз ... ... ... ... мәжбүр етті. АКТ
елдеріндегі кедейшілік пен елдердің әркелкі дамуын қысқартуға бағытталған
ЕО-ның күш-жігері, бұл ... ... даму ... ... байланысты. Себебі бұларды жүзеге ... ... ... ... ... мүмкін емес.
ЕО-ның АКТ елдеріне қаржы көмегі ретінде бұрындары ... ... ... ... тек ... құрылымдар арқылы бөлінген
болатын, сондықтан бұл қаржы көптеген жағдайларда ... ... ... Ал ... ... ... жерде көмекті бөлудің өзге механизміне
ерекше көңіл бөлінген. Жасыл кітапқа сәйкес жөнелтілген көмек – үкіметтік
емес ... ... ... ... және ... ассоциациялар,
әйелдер, балалар, экологиялық және басқа да ұйымдар) мен жеке секторлар
арқылы бөлу қарастырылған. Мысалы, ... АКТ ... 750 ... жүзеге асырған 800 еуропалық үкіметтік емес ұйымдар қызмет атқарған
[54]. Осыған байланысты ... даму ... да ролі ... ол ... көмек көрсететін басты қаржы құралына айналды.
Қазіргі кезде Еуропалық комиссия екі жылда бір рет АКТ мен ... екі ... ... пен ... ... құрудың
мүмкіндіктерін талқылайтын өндірістік форумдар ұйымдастырады. Бұдан өзге,
ЕО шеңберінде АКТ елдерінде өндірістік жобаларды іске ... ... ... ... және ... өндірістік технологияны беруді жүзеге
асыратын - ... ұйым ... ... ... IV Ломе ... ... ... өз көрінісін
таба алмаған ынтымақтастықтың бағыттары да ашып ... Бұл ең ... ... ... және ... ... қорғау мәселелері.
Саяси бағыттың астарында болашақ келісімдерге демократиялық құндылықтарды
тереңдету, қауіпсіздікті ... ету, жаяу ... ... ... ... ... қару-жарақ саудасына бақылау орнату, АКТ елдерінің
әскери мақсаттағы шығындарын қысқарту шаралары жатыр. Дегенмен ... ... ... ең ... АКТ ... ... ішкі ерік-
жігерімен қол жеткізуге болады. Бұның ... ... ... ... ... ... Еуропа мемлекеттерінің әлеуметтік-экономикалық қайта
өрлеуінен көруге болады. АҚШ-тың «Маршалл жоспарын» тиімді пайдалана отырып
Батыс ... ... ... ... ... және ... ... бағдарламаларын жүзеге асыра білді. Батыс еуропалық
интеграциялық процеске кең мүмкіндіктер ашты.
Қазіргі кездегі АКТ мен ЕО ... ... ... ... ... ... АКТ тобы ... бақылаушы ретінде қабылдануын
айтуға болады. Туристік бизнес үшін тартымды болып табылатын және ... ... ... потенциалы бар Кубаның аталмыш топ
елдерінің қатарына бақылаушы ... ... ... ... ... ... оның ЕО мен ынтымақтасуында саяси ... жаңа ... бар ... ... ... ЕО-ның АКТ елдерімен өзара қатынастарында орын ... ... ХХІ ... ... ... ... ... кешенді түрде түбірлі қайта қарауды қажет етті. ЕО мен ... ... ... жаңа ... жасау барысында, АКТ елдері
сол кезде әрекет жасаған прференцияларды ... ... ... ... басым бөлігі ДСҰ-ны кіші әрі әлсіз мемлекеттердің мүдделерін
қорғауға құлықсыз әрі ... ... аз ... ұйым ... қарады.
Сондықтан АКТ елдеріндегі күрделі әлеуметтік-экономикалық ... ... ЕО ... келісімдерде саяси және экономикалық спектрдің
ұлғаюына, ... ... адам ... ... ... экономикалық
дамуға қол жеткізуге ұмтылды. Сонымен қатар ЕО жекелеген аймақтардағы
дамушы елдер арасындағы ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес секторындағы ұйымдарын бір-бірімен етене
араласуға шақырды.
Тараптар ... ... ... ... ... бірнеше
нұсқасы қарастырылды [55]. Біріншіден, әрекет жасаушы ... ... ... ... салаларын қатитын құжат ... ... ... ... екі ... ... ... мен елдер
блоктары арасындағы құжат ретінде ... ... ... ... ЕО үшін ... аумақ ретінде сақтай отырып, IV Ломе ... ... ... ... ... ... ... елдердің АКТ-
ның біршама жақсы дамыған ... ... кең ... ... ... жол беру үшін ... ... келісімдермен
ауыстыру.
Жаңа келісім жасау туралы келіссөздер барысында АКТ мен ... ... және оны жаңа ... ... ... ... ... тұрды. Ал енді IV Ломе конвециясының ары қарай өмір ... ... ... ... деген сұраққа жауап ізделік.
Біріншіден, IV Ломе конвенциясы объективтік кемшіліктері, оларда
айқындалған мақсаттардың ... ... ... АКТ ... ЕО
мемлекеттерінің нарықтарына шығу үшін артықшылық жағдайлар мен жеңілдіктер
берлгендігіне қрамастан, олар Азия мен ... ... ... басым
бөлігі пәрменді пайланғандай, жүзеге асыра білмеді.
Екіншіден, АКТ елдері ... ... ... олар үшін
сауда концессиялары осы күнге дейін ешқандай қызығушылық тудырмай келеді.
Преференциалдық режимге қарамастан, АКТ елдерінің ЕО ... ... жылы ... 2,8% ... ... АКТ ... ... аталған мемлекеттер тобының
табиғи геосаяси бірлестік ... төрт ... ... оған
экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуы деңгейі жағынан өте алшақ жатқан
елдер кіреді.
Төртіншіден, АКТ тобы ... ... ... бағытының эволюциясы
барысында тарихи қалыптасқан жасанды құрылым: бұл топтың құрамына көптеген
елдердің қабылдануы, көбінесе олардың ... ... ... көрсеткіші
бойынша жүзеге асырылды.
Бесіншіден, IV Ломе конвенциясы қазір белгілі болғандай ... ... ... ... ... ... себепті, АКТ
елдерінің әралуан мүдделеріне тікелей сәйкес келе бермеді.
Алтыншыдан, әйгілі ЕДҚ АКТ ... АКТ ... ... ... ... ... ... бөлуге қабілетсіздік танытты.
Жетіншіден, әлемдік сауда жүйесіндегі өзгерістер. ... ... IV Ломе ... ... префернциялық
режимнің мәні төмендеді, Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) ережелері мен IV
Ломе ... ... ... ... сәйкессіздік ұлғая түсті.
Аталған себептердің барлығы Ломе конвенцияларының әлеуетін кемітті. Олардың
пәрменділік деңгейі ... ... ... ... жинала келе, IV Ломе
конвенциясының қалыптасқан жаңа жағдайларда әрекет ... ... ... кемшіліктер алдыңғы Ломе конвенцияларының барлығына тән
болды.
ХХ ... 90-жж. ЕО даму ... ... ... сипатты иеленіп,
АКТ ауқымынан тыс жатқан көптеген елдерді қамти түсті. ... ... ... ... да кіретін ТМД елдері де бар. Даму саясаты
постотарлық аспектіден ауқымды әрі әралуан өзара ... ... ... ... бірқатар факторлардың нәтижесінде пайда болды: халықаралық
аренада Еуропалық ... орны мен ... ... ... ... ЕО-ның ұлғаюы (ЕО-ға Грекия, Испания және Португалияның ... ... ... ... ... таралуына алып келсе, Еуропадан
тыс отарлық иеліктері ешқашан болмаған Австрия, Финляндия және Швеция 1995
жылы ЕО-ға қосыла ... АКТ мен ЕО ... ... ... ... ... 23 ... АКТ мен ЕО-ның министрлер деңгейіндегі Бенин
астанасы Котонудағы 25-ші кездесуінде АКТ елдері мен ЕО ... ... ... ... (бұл Шарт ... ... Кариб бассейні және Тынықмұхиты аймағы, бір жағынан, және екінші
жағынан Еуропалық ... және оған ... ... және ... ...... ... деп аталды) ресми түрде қол қойылу сөзсіз ЕО мен ... жаңа ... ... ... кең жол ашты [57]. ... қол қойылудың алдында он сегіз айға созылған қызу ... ... ... ... ... ... қол ... көптарапты
дипломатия тәжірибесінде бұрын-соңды болмаған оқиға болды. Котону ... және Ломе ... ... сол оның ... ... ... ... (демократияны жетілдіру, адам құқықтарын
құрметтеу, әділ басқару, қақтығыстарды бейбіт жолмен реттеу т.с.с.) ... ... ... ... барлығы АКТ елдерінің эконмикасының
пәрменділігін арттыруда ұлттық ресурстарды белсенді ... ... ... АКТ елдерінің экономикасын ... және ... ... ЕДҚ ... ... ... ... көп қаржыны қажет ететіндігі белгілі болып отыр. Бірақ осыған
қарамастан, Еуропалық Одақ ... ... ... қайта қарауға
асығатын емес. Оның орнына ЕО АКТ ... ... ішкі ... ... ... ... ... мәні етек алған жемқорлықты
ауыздықтау, қазынаны тонауға тосқауыл қою, шикізат сатудан ... ... ... ... ... ... шығындарды қысқарту және
отандық инвесторларға ... мен ... ... ... ... ... болып табылады. Осы талаптар
мен демократиялық құндылықтар және адам ... ... ... ... ... ЕО ... ... саяси және экономикалық
қолдауға ие бола ... ғ. 50 жж ... ... ... осы ... дейін жалғасып келе
жатқан АКТ мен ЕО елдері арасындағы ынтымақтастық қатынастар халықаралық
сахнадағы күштердің ара ... ... ... ... ... ... Осыған сәйкес АКТ елдері мен ЕО арасында ... ... ... ... ... ... мен жаңа тәуелсіз
мемлекеттер арасындағы қатынастардың сипатына ... ... ... ... шаруашылық жүйедегі байланыстарға да әсер
еткендігімен ... ... ... ... даму жолына бет бұруы, АҚШ пен
Еуропаның ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... мемлекеттер бұрынғы отарларын ... ... ... дәстүрлі шикізат көзі ретінде және
тауарларын ... ... ... ... АКТ ... ассоциация
институты жүйесін құру арқылы «ерекше» ... ... ... ... ... АКТ мен ЕО арасында қатынастардың
жаңа сипатта өрбуі, кеңестік ... ... ... ... жас ... мемлекеттерді әлемдік капиталистік орбитасында
шырмап ұстап» қалған жоқ, ... бұл ... ... ... ... ... экономикаларының жаңа салаларын айқындап,
сауда-экономикалық және гуманитарлық байланыстарын кеңінен ... ... ... ие ... елдерінің экономикалық мешеулігі мен нарықтары аясының тарлығы
жалпыға ... ... АКТ мен ЕЭҚ ... қатынастарға жаңа серпін
берген Еурафрикандық ассоциация ЕЭҚ-тың дамыған ... үшін ... ... ... ... құралы ғана емес, Африканың жас
тәуелсіз мемлекеттеріне саяси ... ... ... ... Бұл ... ... ЕО ... АКТ елдеріне көрсетілетін ... ... мен ... ... ... әділ басқару және
аймақтық қақтығыстарға араласпау сияқты нақты мәселелермен байланыстырылуы
арқылы ... ... ЕО ... АКТ-ның бұндай талаптарды толығымен
орындайтын елдеріне ... ... ... материалдық-техникалық
және қаржылай көмек көрсетуге дайын.
Еурафрикандық ассоциация мақсаттарын жүзеге асыруда бірқатар ... ... ... шешу күн ... ... Атап ... ... алдында қаржы және сауда саласында көмек-қолдау мен
жеңілдіктерге бара ... ... ... мемлекеттері бұл елдердегі
тұрақтылыққа негіз болатын ішкі және сыртқы саяси мәселелермен жүйелі түрде
айналысуға көшті. АКТ ... ... жүйе мен ... ... ... ... айналды. Бұл бәсекелестік бір жағынан
АКТ елдеріне өздерінің ... ... ... құру ... берсе, екінші жағынан аймаққа кіретін бірқатар елдерде азамат
соғысының тұтануына ... ... КСРО мен АҚШ ... мемлекеттер тобы
бұндай қақтығыстарды өз мүдделері үшін пайдаланып қалуға тырысты. ... ... ... ... ... ... ішкі ... байыбына бармастан таптық идеологиялық немесе диктатура ... үшін ... ... ... беру ... ... етек ... Африканың Ангола, Намибия, Мозамбик, Эфиопия, Чад, Руанда
сияқты ... ... ... ... үшін орын ... ... алпауыт державалардың араласуы, бұл қақтығыстардың
ұзақ жылдар бойы созылмалы ... ... өз ... ... ... мүше ... табылатын батысеуропалық мемлекеттер
жалпыға бірдей ортақ мүдделермен ... ... ұйым ... ... ... жеке ... де ... етуге ұмтылды. АКТ
аймағында «Ортақ нарық» елдері арасында да бәсекелестік ... орын ... ... келгенде Еуропалық мемлекеттер жеке-жеке бұл аймақта өздерінің
мүдделерін қамтамасыз ету талпыныстарының пәрменсіз екендігін ұғынып, бірте-
бірте бұл мақсаттарға қол жеткізу үшін ... ... ... ден ... Бұндай шараның жарқын мысалы «Ортақ нарық» пен ... ... ... институты сияқты ұйымдар негізінде ынтымақтастықтың
жаңа сапалық деңгейіне көтерілген АКТ ... мен ЕЭҚ ... ... атауға болады. Әлемнің жоғары дамыған АҚШ, Жапония,
ГФР, ... және ... ... ... АКТ ... өз мүдделерін
қамтамасыз етуде бірлескен ұжымды шараларға баруы, олардың арасындағы орын
алуы әбден мүмкін өткір бәсекелестікті ... өз ... ... ... ... ... ... қатысты өздерінің интеграциялық
саясатында бірқатар экономикалық ... бар ... ... Бұл ... ... ... сол ... жоғары технологияға негізделген
өндірісі мен ... ... ... және әлемдік қаржы жүйесіндегі үстем
жағдайды иемденуі болды. АКТ-ның жас ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық байланыстар ... ... ... АКТ ... атап ... ... ... КСРО бастаған социалистік елдерден қаржылай, техникалық көмек алудан
бас тартпағанымен, өздерінің саяси-экономикалық дамуы формасын айқындау
мәселесіне ... ... ... таңдады. КСРО бастаған социалистік
лагерь елдері ХХ ғ. 50-80 жж. АКТ ... ... ... ... ... және ... көмек көрсетті. КСРО саясаткерлері мен
ғалым зерттеушілері «Ортақ нарық» пен АКТ елдері арасындағы ... ... емес ... ... ... отырып, «бұл елдер (АКТ мемлекеттері)
империализмнен экономикалық тәуелділіктерін жоймайынша, олар ... ... ... болып қала береді» деген сенімде болды.
АКТ елдерінің ЕЭҚ пен ... ... ... ... және ... елдердің санының артуы, 1975 жылы Ломе қаласында
(Того) І Ломе ... ... жол ... І Ломе ... ... АКТ арасындағы қатынастардың дамуындағы жаңа кезең ... ... бұл ... ... 9 ... дамыған елі мен АКТ-ның 46
мемлекеті қатысты. Бір жағынан І Ломе ... ... ... ... ... және ... мемлекеттердің нарықтарында ЕҚ-ның
тауар өндірушілеріне артықшылық жағдайларды иемденуді қамтамасыз ... ... ... ... АКТ ... ... сауда саласында
мейлінше қолайлы режимін қалыптастырып, тарифтік преференциялар жүйесін
іске қосты. Яунд ... ... ЕҚ мен АКТ ... ... ... ... асыру процесіне талаптардың ықпал
етуге мүмкіндігі бар ортақ институттар арқылы көзделді.
1979 жылдың 31 ... ІІ Ломе ... ... ІІ) қабылданды.
Аталмыш конвенция өз күшіне 1981 жылдың 1 қаңтарында енді. ІІ ... І Ломе ... ... ... шарттарды жаңалап
қоймай, тау-кен өндірісі, энергетика, балық аулау және ... ... ... ... ... бірқатар прогрессивтік маңызы бар
жаңашыл ережелерді енгізуімен тарихта өз орнын тапты. ІІ Ломе ... АКТ ... саны 56-ға ... ІІ Ломе ... ... жылдық мақсаттарға жету үшін 5,2 млрд. ЭКЮ бөлінді.
АКТ мен ЕЭҚ арасындағы қатынастардағы жаңа белестер 1984 ... III Ломе ... қол ... ... ... ІІІ ... АКТ елдерінің көпшілігі үшін Батыс Еуропамен конвенцияда
белгіленген ынтымақтастық ... ... ... ... берді. ІІІ
Ломе конвенциясына ЕҚ-ның 12 мемлекеті мен АКТ-ның 65 мемлекеті қол ... ... ... бес жылдық мақсаттарға жету үшін, АКТ ... ... ... көмектің көлемін 60%-ға арттырып, 8,5 млрд.
ЭКЮ бөлді.
Тараптар арасындағы (АКТ мен ЕЭҚ ... ... ... ... 1989 жылдың желтоқсанында ЕҚ-ның 10 мемлекеті
мен ... 69 ... IV Ломе ... қол ... ... ... конвенция 1990 жылдың наурызында өз күшіне енді.
Қорыта айтқанда, Ломе конвенциялары Солтүстіктің индустриальды дамыған
мемлекеттері мен экономикалық және ... ... ... ... ... арасындағы мейлінше көлемді келісімдер жүйесі болып
табылды. ... ... ... негізгі құралдары кедендік
тарифтер, экспорттық ... ... ... мен ... қарыздар,
адам құқықтары мен қоршаған ортаны қорғау мәселелері бойынша кеңесулер
механизмдері ... ... Ломе ... өзге ... бағыты АКТ елдерінің қарыздарын
өтеу және экологиялық, құқықты қорғау ... ... ... ... ... ... ... Конвенцияның шартына сәйкес, аталмыш
конвенция алдыңғы конвенциялардан еркшелігі – сол ол бес ... ... ... ... ... бес ... ... субсидиялар және пайыздық
көрсеткіші төмен жеңілдетілген қарыз түрлерінде 12 млрд. ЭКЮ бөлу ... ... ... аталған соманы бөлу ... ... ... ... аралығында 13,3
млрд. ЭКЮ бөлінді.
Ломе конвенцияларының саяси маңыздылығы ... ... ... ... үлес ... ... табылады. Ломе
конвенциялары формасы жағынан бейтарап бола отырып, олар ... ... ... ... ... даму ... бойынша
ынтымақтасуға мүмкіндіктер қалыптастырып берді. ЕО-ның АКТ елдеріне қатысты
стратегиясына айтарлықтай әсер еткен ... ... ... ... ... болып табылады. Мысалы, IV Ломе конвенциясының ауқымында
АКТ-ның адам құқықтары жүйелі ... ... ... елдеріне қатысты
мейлінше қатаң саясат, экономиалық көмекті тоқтатуға дейін баратын шаралар
қарастырылған.
Ломе конвенциялары ауқымындағы ынтымақтастықты күрделілендіре ... ... ... ... ... конвенцияға қатынасушы-
елдер және одан тыс қалған мемлекеттер үшін де тартымдылығын сақтап ... ... АКТ ... 78 мемлекетті құрайды және олар түгелдей ... ... Ломе ... ... ... ... ретінде қарастырады.
Бірақ саяси жағдайға байланысты 1998 жылдың басынан Ломе ... ниет ... ... ... ... ... Ломе конвенциясының әрекет жасау мерзімі аяқталған соң ЕО мен АКТ
қатынастарын анықтап ... ... ... ... ... соң 1998 ... қаңтар айының соңында ... ... ... ... бұл ... (IV ... әрекет ету мерзімінен кейін ЕО мен АКТ ... ... 2000 ... 29 ... кейін АКТ-ның 71 елі мен
ЕО-ның 15 мемлекетін біріктіретін ауқымды келісімге ғана қатысты болды. ... ... ... субаймақтармен экономикалық әріптестік
туралы келісімдерге ойысты. Нәтижесінде 20-25 жыл ... ... ... ... мен ... мұхит аймағында үш еркін сауда аймақтарын құру
туралы уағдаластыққа қол жеткізілді.
Сонымен, АКТ мен ЕО арасындағы Котону ... қол ... алып ... созылған, күрделі келіссөздердің нәтижесінде тараптар арасындағы
ынтымақтастықты ... және ... ... ететін факторлар анықталды.
Аталмыш құжатқа қол қою ... АКТ мен ... ... ... ... ... ... мүдделі екендігінің айғағы болып
табылады. Себебі, қазіргі кездегі экономиканың жаһандануы ... ... ... және үшінші санаттағы өндірістік технологияға негізделген
кәсіпорындары АКТ елдеріне ойыса бастағаны байқалады. ... ... бұл ... ... ... ... ... дау тудырмайды. Мұның бірнеше себептері бар. ... ... ... АКТ аймақтарында отарлық иеліктерді иемденді және бұл жағдай
бұрынғы отар елдерді Еуропаның экономикасы үшін ... ... ... ... еуропалық тауарларды өткізетін нарқына айналдырды. Отарлық
жүйенің күйреуі салдарынан бұл ... ... ... ... және Ломе ... ... жаңа ... әріптестік
қатынастар деңгейіне көтерілді. Екіншіден, АКТ аймақтарындағы ... ... ... страндарттарға сай келетін арзан жұмыс
күші бар. ... ... ... технологияны (жоғары
технологиядан өзгесін) АКТ аймағына біртіндеп көшіру, ... ... ... ... ... ... миграциялық ағымды тежеуге белгілі бір
деңгейде өз себін ... ... ... ... АКТ ... ғимаратын салу инвесторларға қаржыны үнемдеуге (жеңіл
конструкциялы құрылыс, жылу ... ... ... болмауы және т.т.)
мүмкіндік береді. Бесіншіден, қазіргі кезде Батыс Еуропа ... мен ... ... ... бірінші орынды иемденетін аймақ.
Сондықтан аталған азық-түлік өнімдерін ЕО ... АКТ ... ... Сондықтан ЕО үшін АКТ арзан азық-түлік өнімдерін алатын нарық
ретінде өте тартымды болып табылады.
АКТ мен ЕО арасындағы ... ... ... ... ... арасындағы ынтымақтастықтың басымды мақсаттары ең алдымен, АКТ
елдерінің дамуына барынша қолдау ... ... ... ... көрсету
арқылы АКТ елдерінің халықаралық сауда жүйесіне керігуін ... ... ... экономикасының бәсекелестік қабілетін арттыру және жұмыс
орындарының ашылуына ... ... ... (АКТ елдерінің) аймақтық
интеграциялық ұмтылыстарын қолдай отырып, бір-бірімен тығыз байланысқан, үш
ірі аймақтық экономикалық ... құру ... көз ... ... ... ЕО ... ... міндеттемелер жүктей отырып, АКТ
елдерімен әріптестік қатынастарында өзінің сыртқы экономикалық мүдделерінің
берік қорғалуына ... ... ... ... Сондықтан АКТ мен ЕО
арасындағы қатынастарда тараптарға өзара тиімді ... ... ... ... ... мен ... бар деген
пайымдау жасауға болады.
Сілтемелер
1.Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында. Алматы: Атамұра, 1999.-296 бет. 14 ... П.П. ... ... ... ... ... французской
колониальной политики в 1939-1985 гг.. М., 1985. 325 стр. 3.Субботин ... и ее ... М., 1992. 273 ... ... Н.А. ... британской империи. М.,1967. 279.
5. Винцер Ю.И. Английские капиталовложения за границей. М., 1960. С. 146.
584.; Конэн А.Р. Ввоз ... в ... ... ... М., 1962.
С. 125. 482.
6. Вендт А. За ... ... ... ... ... ... Ибрашев Ж.У. Политическая концепция Ш. де Голля. Алма-Ата, 1971.
130.
8. Кожахметов К.К. Движение ... ... Азии и ... ... с ... и ... ... 144.; Движение солидарности и борьба народов португальских
колоний за ... ... 1996. ... ... ... New Commonwealth, October 1961.
12. Алимов Ю.И. Организация африканского единства. М., 1969. С. 95. 362.
13. ... ... ... и ... М., 1983. С. 121. ... ... В.В. Распад колониальной системы и мировое
капиталистическое хозяйство. М., 1966. С.48. ... ... О.И. ... ... отношения – «Общий рынок»
- развивающиеся страны. М., 1988. C. 183. 318.
16. Римский ... ... гл. 6. С. ... год: ... ... ... ... М., 1992. С. 288. 351.
18. 1992 год: новые контуры Западной Европы. М., 1992. С. 104. 351.
19. David Dollar and Aart Kraay Trade and Poverty, March ... ... ... 2. ... ... 2. ... ... Davenport, Hewitt & Koning (1995) Europe’s Preferred Partners? The Lomé
Conventions in World Trade (ODI).
25. Cosgrove (1994) “Has the Lomé ... failed ACP ... (1994) ... of ... Affairs ... Zehender (1988) ... co-operation in perspective - ... ... ... The Courier No. 112 ... 51-53.
27. Commission (1996) Green Paper on relations between the EU and the ... eve of the 21st century: ... and options for a ... ... ECDPM (1998), Beyond Lomé IV. Exploring options for future ACP-EU
cooperation. Maastricht: ECDPM. (PMR 6-96).
30. http://www.ecdpm.org/Web_ECDPM/Web/Content/FileStruc.nsf/index.htm
31. ECDPM (1998), Beyond Lomé IV. ... options for future ... ... ECDPM. (PMR 6-96).
32. http://www.acpsugar.org/history.htm
33. European Commission (1999), Strategy for relations between the EU
and
ACP, 1999-2000. Brussels: European ... NGOs to the ... European ... (1999), Strategy for ... between the ... ... Brussels: European Commission NGOs to the European
35.http://aes.org.ru/old/rus/c19.htm
36. Maxwell S., Engel P. European ... ... to ... ... Paper N 48/ODI Working Paper 219. London:
Overseas Development Institute,2003.
37.Аfrican,CaribbeanandPacificstates
(ACP)//.02.06.2004
38. Fontaine P. Europe In 10 Points. European ... for Official ... of the European ... 130. ... ECDPM Strategy ... Jones R. A. The politics and ... of the European ... text. 2nd edition. Oxford: Oxford University
Press, 2001.
р. 68.
41. http://russian.people.com.cn/31520/2484326.html
42. Нистоцкая М. ... с АКТ и ... ... Азии ... // ... ... факты и комментарии. 2003.
Вып.32.С.34—37.
43.Humanand Social Development//.06.06.2004.22.
44. Бенедиктов К. Отношения с АКТ и другими странами Азии и
Африки // Европейский ... ... и ... ... С.33—35.
45. http://aes.org.ru/old/rus/fact18.htm
46. Договор об учреждении ЕЭС 25 марта 1957 г. // Права человека
и европейская политика. М., 1995. С. ... ... ... об ... ЕЭС 25 ... 1957 г. // ... ... европейская политика. М., 1995. С. 154.
49. Treaty on European Union // .
50.Европейский союз на пороге XXI века // Под ред. Ю. А. ... ... ... 2001. С. ... The Fourth ACP-EU ... of Lome //
. ... ... of ACP-EUR elations//
.
05.06.2004.
53. Green Paper on the EU-ACP relations: a new partnership for the
21stcentury//
www.europa.eu.int/comm/development/body/publications/l-
vert/lv_en.htm>.06.06.2004.
54. Европейский союз на пороге XXI века // Под ред. Ю. А. ... ... ... 2001. С. ... Beyond Lomе IV: ... Options for Future ACP-EU ... ... Report N 6. Maastricht: European Centre for
Development Policy Management,1996.р.32.
56. Jones R. A. The politics and ... of the European ... text. 2nd edition. Oxford: Oxford ... ... ... р. ... ... тізімі
I. Деректер:
Шарттар мен келісімдер
а)TheCotonouAgreement//.02.06.2004.рр. 40-44
ә) Римский договор. Т.ІІІ.
б)Treaty on European Union // ... ... ... мен ... ... П.П. ... колониальной империи Франции: кризис французской
колониальной политики в 1939-1985 гг.. М., 1985.
2. Субботин В.А. Великобритания и ее ... М., ... ... Н.А. ... британской империи. М.,1967. 279.
4. Винцер Ю.И. Английские капиталовложения за границей. М., 1960. С. 146.
584.
5. ... А.Р. Ввоз ... в ... ... ... М., 1962. С. 125.
482.
6. Вендт А. За культурное возрождение Окенании. //Курьер ЮНЕСКО. 1976,
март.;
7. Ерасов Б.С. ... ... ... социально-культурного
8. наследия в развивающихся странах. – Борьба идей в современном мире.
9. Ибрашев Ж.У. Политическая концепция Ш. де Голля. ... 1971. ... ... К.К. ... ... Народов Азии и Африки
в борьбе с колониализмом и империализмом. Алма-Ата,.:«Казахстан»
1983. 144.
11. Алимов Ю.И. ... ... ... М., 1969. С. 95. ... Рымалов В.В. Распад колониальной системы и мировое
капиталистическое хозяйство. М., 1966. С.48. 479.
13. Суховцева О.И. Международные экономические отношения – ... ... ... страны. М., 1988. C. 183. 318.
14. Суховцева О.И. Международные экономические отношения – ... ... ... ... М., 1988. C. 183. ... Интернет материалдары:
1. http://www.delguy.cec.eu.int/eu_and_guyana/cooperation/lome.htm
2. http://www.kis.ru/-dbalu/kab3.htm
3. http://www.ictsd.org
4. http://www.imf.org/external/np/speeches/2002/012802.htm10. 2. 2003
5. http://www.deutschebotschaft-moskau.ru/ru/bibliothek/internationale-
politik/1998- 11/article11.html
6. http://www.ecdpm.org/Web_ECDPM/Web/Content/FileStruc.nsf/index.htm
7. http://www.acpsugar.org/history.htm
8. http://aes.org.ru/old/rus/c19.htm
9. http://russian.people.com.cn/31520/2484326.html
10. http://econ.worldbank.org/prr/strryctured_doc.php?sp=2477&sd=22857
Қосымша ... ... ... ж. 19 ... - ... ... Цюрих университетінде
еуропалық мемлееттер арасындағы «ұлтшылдық араздықты» ... ... ... ... Штаттарын жүзеге асыруға шақырды.
1950 ж. 9 мамыры - Францияның сыртқы істер министрі ... ... ... ... ... ... және болат бірлестігін құру туралы
ұсыныс енгізіп, өзге батыс еуропалық мемлекеттерді осы бастамаға қосылуға
шақырды. Бұл іс ... ... ... ... бастау дегенді
білдірді.
1951 ж. 18 сәуірі - ... ГФР, ... ... ... және
Люксембург, Парижде Еуропалық көмір және болат бірлестігін құру туралы
Шартқа қол қойды (ЕОУС).
1952 ж. 27 ... – ЕКББ ... 27 мая 1952 г. — ... государств-членов
ЕОУС подписали в Париже Договор, учредивший Европейское ... ... ... они вели ... к ... ... ... Однако оба проекта потерпели неудачу, поскольку
30 ... 1954 г. ... ... ... ... ... ж. 25 ... – Франция, ГФР, Италия және Бенилюкс елдері Римде екі
шартқа қол ... ... ... ... ... Қауымдастық (ЕЭС)
және Атом энергиясы жөніндегі Еуропалық қауымдастық ... ... екі шарт 1958 ж. 1 ... өз ... ... ж. 28 ... - ЕЭҚ пен ... Кариб теңізі және Тынық мұхит
аймағының 46 елі ... ... ... ... ... ... ... және АКТ елдері өндіретін өнімнің 36 ... ... ... ... кепілдік беретін конвенцияға қол
қойды. Конвенция І Ломе ... деп ... ж. 31 ... – ЕЭҚ пен ... 58 мемлекеті бес жылға есептелген ІІ
Ломе конвенциясына қол қойды. Конвенция 1981 ж. 1 қаңтарында өз ... ж. 8 ...... Эконмикалық Қуымдастықтың 10 елі мен АКТ-
ның 65 мемлекеті III Ломе конвенциясына қол қойды.
1989 ж. 15 ...... ... мүше 12 ... пен ... 69 елі IV Ломе конвенциясына қолдарын қойды.
1998 жыл – АКТ мен ЕО арасындағы екі жақты кеңесулер кезеңі басталған жыл
болып ... Бұл ... ... ... IV Ломе ... ету ... аяқталған соң ЕО мен АКТ арасындағы болашақтағы өзара
қатынастар туралы келіссөздерге ... ... ж. 23 ...... 77 ... мен ... 12 ... Котонуда
(Бенин) 20 жылға есептелген ынтымақтастық туралы Шартқа қолдарын қойды
Қосымша Б
Батыс Германияның «Entwicklungslander» журналы өзінің 1962
жылдың № 4 санында ... ... ... Рим ... ... ... экономикалық дамытудың Еуропалық қорының жарнасы
төмендегідей көлемде бекітілді.
|ЕЭҚ елдері |млн. ... |% ... |200 |34,4 ... |200 |34,4 ... |70 |12,0 ... |70 |12,0 ... |40 |7,0 ... |1,25 |0,2 ... |581,25 |100 ... ... ... ... бөлу ... елдерінің тысқары территориялары |млн. долл. |% ... |511,25 |88,6 ... |30,0 |5,2 ... |35,0 |6,0 ... |5,0 |0,8 |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 94 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтық саясат жайлы5 бет
Сертификаттаудың халыкаралық тәжірибесі4 бет
Сертификаттаудың халыкаралық тәжірибесі жайлы4 бет
Шарль де Голльдің тұжырымдамаларын іске асырудағы басты қадамдары27 бет
Бидай және арпа дақылдарының халық шаруашылығындағы маңызы57 бет
Ескі заман ескерткіштері. орхон-енисей жазу ескерткіштері7 бет
Сынау және сертификаттау жөніндегі Еуропалық ұйымның функциялары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь