Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ДЕНСАУЛЫҚҚА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.1 Денсаулыққа қарсы қылмыстардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2 Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1.3 Денсаулыққа қасақана орташа ауырлықта зиян келтіру ... ... ... ... ... ... ... 14
1.4 Денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

2 ДЕНСАУЛЛЫҚҚА ҚАСАҚАНА ОРТАША ЗИЯН КЕЛТІРУДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ . ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.1 Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің объектісі ... ... ... ... ... ... .. 15
2.2 Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің объективтік жағы ... ... ..19
2.3 Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің субъектісі ... ... ... ... ... ... .23
2.4 Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің субъективтік жағы ... ... .26

3 ҚЫЛМЫСТЫҚ ЖАУАПТЫЛЫҚ ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
3.1 Денсаулыққа қарсы қылмыстардың алдын.алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
3.2 Денсаулыққа орташа жарақат салғаны үшін жаза тағайындау мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
3.3 Қылмыстық жауаптылық және оның негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
3.4 Қылмыстық жауапкершілік туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37
3.5 Қасақаналық және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕРДІҢ ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Жеке азаматтың денсаулығына қарсы қылмыстардың маңыздылығын ашып көрсету және де оның қоғамдағы орны мен ерекшелігі туралы толық мәлімет беру.
Әрбір жеке адамның денсаулығы – ол адам өміріндегі айтарлықтай орын алатын фактор болып табылады. Себебі адам денсаулығы - оның негізгі байлығы. Осы арада денсаулық деген ұғымға түсінік бере кетейік. «Денсаулық дегеніміз – адам организмінің дұрыс әрі қалыпты жұмыс істеуі» яғни, адам организмінің әрбір органы, әр мүшесі сол жаратылған қалпында сақталып, оның дұрыс әрі қалыпты түрде белгілі бір функцияларды атқаруы. Адамды денсаулығынан айыру салдарынан оның өмірдегі, қоғамдағы еңбек және басқа да қоғам қызметтеріндегі байланысы үзіледі, оның еңбекке, қоғам қызметтеріне белсенді түрде қатысуына көбінесе мүмкіндік бере бермейді. Сондықтан да адам денсаулығы – адам өмірінің негізгі қуанышы, негізгі байлығы болып табылады.
Дипломдық жұмыстың ғылыми зерттелу деңгейі. Қылмыстық құқықтық ғылымда денсаулыққа орташа дәрежеде зиян келтіруге байланысты қылмыстардың түрлі аспектілеріне көп көңіл бөлінген. Осы мәселелерді шешуге үлес қосқандар: Рахметов С.М., Алауханов Е.О., Борчашвили И.Ш., Данилин И.Н., Ефимов М.А., Ағыбаев А.Н., Гаухман Л.Д., Абельцев С.Н., Абсатаров Х.Х., Абдрашит А.А., Иванов В.Д., Алексеев М.А., Авдеев Ю.И., Матышевский П.С., Горшенков Г.Н.
Осы мәселеге ғалымдардың ойларының көпжақтылығы және ғылымда жеткілікті дәрежеде жетілмегендіктен құқық қолдану тәжірибеде қиындық туғызады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен міндеттері – Қазақстан Республикасының жаңа қылмыстық кодексі бойынша денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру қылмысын зерттеу және оның мазмұнын ашу, оған криминологиялық сипаттама беру.
Қылмыстық заң адам өмірі мен оның құқықтары мен бостандықтарын қылмыстық қол сұғушылықтан қорғауға үлкен мән беріп отыр. Оны 1997 жылғы 16 шілдеде қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің Ерекше бөлімінде 1959 жылғы ҚазКСР Қылмыстық кодексінің Ерекше бөліміне қарағанда қарағанда жеке тұлғаға қарсы қылмыстардың өзге қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық қатынастарға қол сұғатын қылмыстардың ішінде бірінші болып орналасуынан және жеке тұлғаға қарсы қылмыстар жасағаны үшін қылмыстық жазалардың өзге қылмыстар жасағаны үшін қылмыстық жазаларға қарағанда ауырлығынан көруге болады [1].
Қазақстан Республикасының Қылмыстық заңына сәйкес жеке тұлғаға бағытталған қылмыстардың бірі болып ҚР ҚК 104 - бабымен көзделген денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру боп табылады. Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру кең таралған жеке тұлғаға қарсы қылмыстардың бірі.
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы. Алматы., 30.08.1995ж
2. Гаухман Л.Д. «Борьба с насильственными посягательствами». М.: «Юридическая литература», 1969. 120 с.
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі Алматы., 16.07.1997
4. Уголовное право: Ч.Общая , ч.Особ. Учебник / Под общ. ред.Л.Д.Гаухмана, Л.М.Колодкина и С.В.Максимова. М.: Юриспруденция, 1999. – 784 с.
5. Уголовное право. Особенная часть. Учебник / Под ред. профессора В.Н.Петрашева. – М.: Издательство Приор, 1999. – 608 с.
6. Ағыбаев А.Н. «Қылмыстық құқық» Ерекше бөлім: Алматы: Жеті Жарғы, 2000. – 520 бет
7. Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для ВУЗов / Под ред. д.ю.н., профессора И.И.Рогова и к.ю.н., профессора С.М.Рахметова. – Алматы, ТОО «Баспа», 2001. – 536 с. / Под ред.профессора В.Н.Нетрашева. – М.: Издательство 1999. – 608 с.
8. Уголовное право. Особенная часть. Учебник для ВУЗов. Отв.ред. И.Я.Азаченко, З.А.Незнамова, Г.П.Новоселов. – М.: Издательская группа Инфра. М.-Норма, 1997. – 768 с.
9. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. Учебник. / Под ред. И.Ш.Борчашвили и С.М.Рахметова. В 2-х частях. Часть 2. – Алматы: Институт «Данекер», 2000. – 481 с.
10. Угловное право Казахской ССР. Особенная часть. Уч.пособие.Часть 2 / Под ред. Г.Ф.Поленова. А.: Мектеп, 1981. – 224 с.
11. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттіктің 2001 жылғы 11 наурыздағы №226 Бұйрығымен бекітілген «Денсаулыққа келген зиянның ауырлығын сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесі»
12. Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть: учебник / Под ред.проф.Б.В.Здравомыслова. – Изд.2-е, перераб.и доп.- М.: Юрист, 2000. – 552 с.
13. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. / Жауапты ред.С.М.Рахметов, Т..Бапанов. Алматы, ЖШС «Баспа», 2001. – 704б.
14. Российское уголовное право. Особенная часть: Учебник / Под ред.М.П.Журавлева и С.И.Никулина. М.: Издательство «Спарк», 1998. – 495 с
15. Қазақ КСР-інің 1959 жылғы 22 шілдедегі қабылданған Қылмыстық Кодексі
16. ҚР Халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 1995 ж 15 наурыздағы № 2-3747 «Медициналық - әлеуметтік сарапшы комиссияларының еңбек міндеттерін атқарумен байланысты жарақат немесе өзге де денсаулыққа зақымданулар барысында кәсіби еңбек қабілеттігінен айырылу дәрежесін анықтау тәртібі туралы» нұсқауы.
17. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі агенттіктің 2001 жылғы 11 наурыздағы №226 Бұйрығымен бекітілген «Денсаулыққа келген зиянның ауырлығын сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесі»
18. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 19 мамырдағы «Халық денсаулығын сақтау» туралы заңы.
19. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 16 қарашадағы «Халық денсаулығы мемлекеттік бағдарламасы» жарлығы.
20. Иванов В.Н. «Уголовное законодательство Союза ССР и союзных республик: единство и особенности». М.:«Юридическая литература»,1973. 208 с.
21. Данилин И.Н. «Уголовно-правовая охрана общественного порядка». М.: «Юридическая литература», 1973, 200 с.
22. Российское уголовное право. Особенная часть. / Под ед. В.Н.Кудрявцева, А.В.Наумова. – М.: Юрист, 1997. – 496 с.
23. Досмамбетов Б. К вопросу о понятий захвата заложника. / Фемида №12 2000 г. с.25-28
24. Егоров В.С. Уголовная ответственность за преступление против общественной безопасности и общественного порядка. М.: Московский психолого-социальный институт; Воронеж: Издательство МПО «Модек», 2000. – 64 с.
25. Новое уголовное право России. Особенная часть. Учебное пособие / Под ред.Н.Ф.Кузнецова. М.: Зерцало, ТЕИС, 1996. – 156 с.
26. Панов В.П. Международное уголовное право. Учеб.пособие. М.: Инфра – М., 1997. – 320 с.
27. Скобликов П. Критерий добровольности освобождения похищенного и заложника. / Законность, 2002 №7 (813).
28. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы: Жалпы бөлім. / Жауапты ред. Е.О.Алауханов, С.М.Рахметов. А.: Жеті Жарғы, 2001. – 272 б.
29. Досмамбетов Б.Ы. О совершенствований уголовного законодательства об ответственности за захват заложника (В свете норм международного право и законодательства зарубежных стран). / Вестник КазНУ им.аль-Фараби. Серия «Международные отношения и международное право», 2003 №3 (11).
30. Комментарий к УК РК / Отв.ред. Борчашвили И.Ш., Караганда, 1999
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
1 ДЕНСАУЛЫҚҚА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... орташа ауырлықта ... ... ... ... ... ... ... ОРТАША ЗИЯН КЕЛТІРУДІҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ - ... ... ... ... орташа зиян ... ... ... ... ... зиян ... ... жағы……....19
2.3 Денсаулыққа қасақана ... зиян ... ... ... орташа зиян келтірудің субъективтік жағы…......26
3 ҚЫЛМЫСТЫҚ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... орташа жарақат салғаны үшін жаза тағайындау
мәселелері..................................................................
............................................32
3.3 ... ... және ... ... ... туралы
түсінік.................................................37
3.5 ... және ... ... жұмыстың өзектілігі. Жеке азаматтың денсаулығына қарсы
қылмыстардың маңыздылығын ашып көрсету және де оның ... орны ... ... ... мәлімет беру.
Әрбір жеке адамның денсаулығы – ол адам өміріндегі ... ... ... ... ... ... адам ... - оның негізгі
байлығы. Осы арада денсаулық деген ұғымға түсінік бере ... ... – адам ... ... әрі қалыпты жұмыс істеуі» яғни, адам
организмінің әрбір органы, әр мүшесі сол жаратылған ... ... ... әрі ... ... ... бір ... атқаруы. Адамды
денсаулығынан айыру салдарынан оның өмірдегі, қоғамдағы еңбек және басқа ... ... ... ... оның ... ... қызметтеріне
белсенді түрде қатысуына көбінесе мүмкіндік бере бермейді. Сондықтан да
адам денсаулығы – адам өмірінің ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттелу деңгейі. Қылмыстық құқықтық ғылымда
денсаулыққа орташа дәрежеде зиян келтіруге байланысты қылмыстардың ... көп ... ... Осы ... ... үлес ... С.М., Алауханов Е.О., Борчашвили И.Ш., Данилин И.Н., Ефимов М.А.,
Ағыбаев А.Н., Гаухман Л.Д., Абельцев С.Н., Абсатаров Х.Х., ... ... В.Д., ... М.А., ... Ю.И., ... П.С., ... Г.Н.
Осы мәселеге ғалымдардың ойларының көпжақтылығы және ғылымда жеткілікті
дәрежеде жетілмегендіктен ... ... ... ... ... ... мақсаты мен міндеттері – Қазақстан Республикасының
жаңа қылмыстық кодексі ... ... ... ... зиян ... зерттеу және оның мазмұнын ашу, оған криминологиялық сипаттама
беру.
Қылмыстық заң адам өмірі мен оның ... мен ... қол ... ... ... мән ... отыр. Оны 1997 жылғы 16
шілдеде қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің Ерекше
бөлімінде 1959 ... ... ... ... Ерекше бөліміне қарағанда
қарағанда жеке тұлғаға қарсы қылмыстардың өзге қылмыстық заңмен қорғалатын
қоғамдық ... қол ... ... ... ... ... және жеке ... қарсы қылмыстар жасағаны үшін қылмыстық
жазалардың өзге ... ... үшін ... жазаларға қарағанда
ауырлығынан көруге болады [1].
Қазақстан Республикасының ... ... ... жеке ... қылмыстардың бірі болып ҚР ҚК 104 - ... ... ... ... зиян ... боп ... Денсаулыққа қасақана
орташа зиян келтіру кең таралған жеке тұлғаға қарсы ... ... ... ... ... 104 - бабында
денсаулыққа қасақана орташа зиян ... ... (жай) ... (ҚР ... - ... 1 - ... сараланған құрамдары (ҚР ҚК 104 - бабының 2 ... ... ... ... ... Аталған қылмыстық заңда
денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің ... ... ... қоғамында соңғы кездері кең тарала бастаған жаңа ... ... ... және ... ... мақсатында
денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру ... ... ... болуы айналадағы қоршаған орта табиғатының экологиялық жағдайының
жақсы болуына да байланысты. Қазақстан Республикасының ... ... - ші ... қылмыстық жауаптылық негізінің түсінігі берілген: ... яғни осы ... ... ... ... барлық белгілері бар
әрекет қылмыстық жауаптылықтың бірден - бір ... ... ... ... ... адам ... ... қылмысты заң шығарушы
қылмыстық жауаптылық негізіне ... ... ... ... ... ... ең ... міндетіміз:
адам мен азаматтың денсаулығына қарсы қылмыстардың ұғымы, олардың түрлері
және топтау және де ... ... ... ... ... мен ... денсаулығын сақтауға Конституциялық құқығын анықтау.
Осыған байланысты адам денсаулығын қорғау мәселесі – жалпы ... ... ... ... ... Сонымен әрбір қоғам мүшесі
денсаулықты сақтау шараларын жүргізу туралы мәселелерге баса назар аударып,
халықтың денсаулық ... ... ... ... бір ... қоғам үшін біршама септігін тигізуі керек[2,124б.]
Осы дипломдық жұмысты орындау барысында, жұмыстың мақсатына ... ... ... ... ... ... алдымызға қойған басты мақсат – ол денсаулыққа
қарсы қылмыстардың қылмыстық - ... ... ашу. ... да ... ... ... ... – адам организмінің дұрыс әрі
қалыпты жұмыс ... ... – адам ... ... ... ... яғни, адам организмінің әрбір органы, әр мүшесі сол жаратылған
қалпында сақталып, оның ... әрі ... ... ... бір ... ... мемлекетімізде Қазақстан Республикасы Конституциясына
сәйкес денсаулықты сақтау ... ... ... ... осы бағдарлама бойынша ҚР Денсаулық сақтау ісі ... ... ... отыр. Қазақстан Республикасының Конституциясының Адам
мен Азамат бөлімінің 29-бабының тармақтарына сәйкес, ҚР ... ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік негізін Қазақстан Республикасының
Контитуциясынан, Ағыбаев А.Н., Алауханов Е.О., Сапарғалиев Ғ., Төлеубеков
Б.К., Смитенко В.Н. тағы басқа да ... ... ... және
кітаптарынан жазылды.
Қазіргі зерттеу әмбебап диалектикалық әдіске негізделеді. ... ... ... ... ... ... қолданған.
Осы дипломдық жұмыстың негізгі бөлімдеріндегі адам мен ... ... ... ... тоқталсақ:
Адамның денсаулығын сақтау құқығы – бұл мемлекеттік денсаулық сақтау
мекемелерінде көрсетілген тегін медициналық көмек арқылы жүзеге ... ... ... ... Соған мысал ретінде адам мен азаматтың
денсаулығына ... ... үшін ... ... ... ... қарсы қылмыстарды топтау кезінде, оларға:
1. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру;
2. Денсаулыққа қарсы орташа ауырлықтағы зиян келтіру;
3. Денсаулыққа қарсы жеңіл зиян ... ... ... зиян ... Науқасқа көмек көрсету тағы басқа түрлері жатады.
Осы дипломдық жұмыста адам денсаулығына қарсы қылмыстардың ... мен ... ... ... ... тоқталдық және де ерекше ... ... ... ... ... обьектісі, субьектісі туралы
түсініктер жан-жақты қаралды.
Қорғауға ұсынылған негізгі ережелер:
1)азаматтардың ... ... зиян ... үшін қылмыстық
жауаптылықты анықтау тәуелсіз сот ... және ... сот ... ... ... ... ... табылады.
2) осы жұмыста зерттеліп жатқан қылмыстың қосымша тікелей обьектісі
ретінде, адам және азаматтың, ... ... ... мен ... мен ... құқықтары мен бостандықтарын сақтау мәселесін
мойындау қажеттігі көрсетіліп отыр.
3) зерттеліп ... ... ... ... ... ... ҚР ... бабында көрсетілген әрекетерді жасаған сәттен бастап, қылмыс ... ... ... ... ... (ҚР ҚК-нің 104-бабының 2-бөлігі)
формальды-материалдық сипатта ... ... ... ... ... ... ... жанама
қасақаналықпен істеледі. Қылмыстың субъекті 104-баптың 1-тармағы ... ... ... ал осы ... ... бойынша 14-ке толған адам болады.
6) дипломдық жұмыста,шешім қабылдауда орын ... ... ... дәрежесін анықтау талданып көрсетілген.
Зерттеудің объектісі болып денсаулыққа ... ... зиян ... ... ... ... қылмыстық құқықтық қатынас.
Зерттеудің пәні денсаулыққа қасақана орташа зиян ... ... ... ... ... – тәжірибелік маңызы зерттеу барысында алынған ғылыми
тұжырымдамалар сот – тергеу ... ... ... ... ... алады.
Дипломдық жұмыстың теориялық және тәжірибелік маңызы оның ережелерін,
қорытындыларын және ... ... ... қорғаудың
қылмыстық-құқықтық шараларын жетілдіруге бағытталған. Сонымен қатар,
азаматтардың денсаулығына ... ... ... жүргізуде қолданылуы
мүмкін.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан,
эксперименттік бөлімдерден, қорытынды және ... ... ... ... ... ... тақырыптың өзектілігі, мақсаты мен
міндеттері, ... ... ... және ... ... ... зерттеудің нәтижелері мен негізгі тұжырымдамалары
көрсетілген.
1 Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері
1.1 Денсаулыққа қарсы қылмыстардың сипаттамасы
Әрбip жеке адамның ... — ол адам ... ... орын
алатын фактор болып табылады. Ceбeбi адам денсаулығы — оның ... ... ... адам ... ... ...... қоғамның, әpбip азаматтың негізгі борышы. Сонымен әрбір қоғам
мүшeci ... ... ... ... ... ... баса назар
аударып, халықтың денсаулық ... ... ... ... 6ip
шаралар қолданып, қоғам үшін біршама ceптiгiн ... ... ... кезде
мемлекетімізде Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес денсаулықты
сақтау мәселелері жөнінде мемлекеттік ... ... ... ... ҚР Денсаулық сақтау ici жөніндегі агентігі жұмыс icтeп
отыр. Қазақстан Республикасы Конституциясының Адам және ... ... ... ... ... ... ... азаматтарының денсаулық
сақтауға құқығы бар. Осыған байланысты Қазақстан Республикасының азаматтары
заңмен белгіленген тегін әpi кепілді медициналық көмектің барша түрін ... ... және жеке ... ... мекемелерінде, сондай-ақ жеке
медициналық практикамен айналысушы адамдардан ақылы медициналық жәрдем алу
заңда белгіленген ... мен ... ... ... ... орай ... денсаулығын нығайту, айналадағы қоршаған ортаны
сақтау шараларын жүзеге асыру мақсатында, әcipece өciп келе ... ... ... үшін ... және жеке ... заңға сәйкес ақылы ... не ... ... ... жузеге асырып отыр[2, 120 б.]
Осы арада денсаулық ... ... ... бере ... ... — адам организмінің дұрыс әpi қалыпты жұмыс icтeyi. ... ... әpбip ... әpбip ... сол ... ... ... дұрыс әрі қалыпты түрде белгілі бip функцияларды атқаруы. Денсаулыққа
қарсы қылмыстардың ... ... — бұл ... ... кезде,
бip адам екінші бip адамның денсаулығына қасақана немесе абайсызда ... яғни ... ... қayiптi іс-әрекеттерді жасай отырып, адам
өмірі үшін ең қымбатты болып табылатын адам денсаулығына заңсыз түрде ... Адам ... зиян ... көбінесе оның мемлекет пен қоғам
алдындағы азаматтық міндеттерін атқару, яғни сол міндеттерін нақты ... ... ... адам ... зиян келуі — оның
міндетін әскери қызметке шақырылуына кедергі келтіру ... ... ... ... да ... қызметтерді атқаруына зиянды әсерін тигізуі
мүмкін. Сондықтан да адам ... ... ... ...... өзіне ғана емес, сондай-ақ оның жақын туысқандары үшін де
үлкен залал болып табылады. Яғни, жәбірленушінің ... зиян ... оның ... туысқандарына да белгілі бip көлемде ... ... ... ... ... ... денсаулығынан айыру салдарынан
оның өмірдегі, қоғамдағы еңбек және басқа да ... ... ... оның ... ... қызметтеріне белсенді ... ... ... бере ... Сондықтан да адам денсаулығы —
адам өмірінің негізгі қуанышы, негізгі ... ... ... адам ... ... ... топтастырайық. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексінде адам денсаулығына қарсы ... ... ... ... көрсетілген. Сонымен адам денсаулығына
қарсы қылмыстарға мыналар жатады:
1) ... ... ауыр зиян ... ... 2) ... ... ауырлықта зиян келтіру (104-бап); 3) денсаулыққа қасақана
женіл зиян ... ... 4) ... ... 5) азаптау (107-бап);
6) денсаулыққа жан күйзелісі ... зиян ... ... 7) қажетті
қорғаныс шегінен шығу кезінде денсаулыққа ауыр зиян келтіру (109-бап); 8)
қылмыс жасаған адамды ұстау ... ... ауыр зиян ... ... 9) ... абайсызда зиян келтіру (111-бап); 10) қорқыту ... 11) ... салу не ... ... үшін ... ... ... ету (113-бап); 12) медицина қызметкерін кәciптік міндеттерін
тиісінше орындамауы (114-бап); 13) соз ауруларын жұқтыру ... ... ... ... ... жұктыру (116-бап); 15) заңсыз аборт жасау
(117-баптын 4-тармағы); 16) науқасқа көмек көрсетпеу ... ... ... (119-бап) [3].
Енді адам денсаулығына қарсы қылмыстардың ... ... ... ... ... ... талдайық.
Дене жарақатының объектісі — бөгде адамның қалыпты денсаулығы ... ... ... ... объективтік жағы — басқа адамның
денсаулығына, құқыққа ... ... мен ... ... ... ... табады. Көбінесе дене жарақаты әрекет арқылы жасалынады.
Кінәлі адам жәбірленушінің денсаулығына әр түрлі ... атап ... әсер ету ... ... ... келтіру), химиялық жол арқылы
(улау, қышқылмен күйдіру), электрлік жолмен, ... ұру), ... ... ... ... ауруларды жұктыру) арқылы, сонымен қатар
психикалық әсер ету ... ... және ... да ... арқылы дене
жарақатын келтіреді. Әрекетсіздік ... да дене ... ... ... ... бip адам ... ... міндеттерді орындамаса.
Кейбір кездері дене жарақатын келтіру қылмыстық ... ... ... ... егер бұл ... мәжбүрлік қажеттілік
жағдайында, яғни емдеу мақсатында болса. Мысалы, егер ... ... ... операциялар жургізуге келісімін берсе, онда
хирургтар осы хирургиялық операциялардан туындайтын белгілі 6ip ... ... ceбeбi ... ... ... туатын
салдарға қарсы болмады. Дене жарақатын келтіру ... ... ... ... алуы ... ... нақты түріне қатысты жалпы ережені сақтамау
салдарынан туған дене жарақаты денсаулыққа қарсы ... ... ... футбол кезінде футбол ережесін өрескел бұзған кінәлі бөгде адамға
дене жарақатын келтірсе, онда онын ... ... ... ... танылады.
Дене жарақатын келтірудін субьективтік жағы 2 ... ... ... ... және ... 2) абайсызда (менмендік және
немқұрайылдық). ... ... дене ... ... бip ... екінші
бip адамға дене жарақатын келтіpyдi тілеп, алдын ала ... ... ... ... ал жанама қасақаналықта кінәлі сондай зардаптың
болуын тилемейді, бipaқ оған ... ... жол ... ... ... сенімділік түрінде кінәлі өзінің әрекетінен немесе әрекетсіздігінен
туатын салдардын, яғни дене жарақатынын болуын көре алады, бipaқ ол ... ... - ау ... өзше ... ... ... немқұрайдылық түрінде
адам дене жарақатынын болатынын көре алмайды, бipaқ көруге тиісті болатын.
Енді адам денсаулығына ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексінін 15 - бабының 2 -
тармағында көрсетілген дене ... ... ... мына ... eci ... ... үшін 14 жас ... 1) денсаулыққа
қасақана ауыр зиян келтіру (103-бап); 2) ауырлататын мән - жайлар кезінде
денсаулыққа ... ... ... ... ... ... ... мына дене жарақаттарын салғаны үшін заң ... eci ... үшін 16 жас ... 1) ... ... ... ... (105-бап); 2) ұрып-соғу (100-бап); 3) ... ... ... жан күйзеліс жағдайында зиян келтіру (108-бап); 5) қажетті
қорғаныс шегінен шығу ... ... ауыр зиян ... ... ... ... ... ұстау кезінде денсаулыққа ауыр зиян ... ... 7) ... ... зиян ... (111-бап); 8) қорқыту (112-
бап); 9) соз ... ... ... ... ... ... (116-бап);12)зансыз аборт жасау (117-бап); 13) қayiптi
жағадайда қалдыру (119-бап).
Ал мына төмендегі дене ... ... ... ... ... арнаулы субьектілер заң бойынша жауапкершілікке ... ... ... ... ... 2) ... кызметкерің, өзінің кәсіптік
міндеттерін тиісінше орындамауы (114-бап); 3) ... салу не ... үшін ... ... ... ... ... мәжбүр ету (113-бап);
4) науқасқа көмек көрсетпеу (118-бап). Осы жоғарыдағылардан ... ... дене ... ... eci ... ... үшін 14 жас, ал кейбір
субьектілер үшін 16 ... ... дене ... ... ... ... ... бар[4,109-110б.].
Енді ауыр дене жарақатын салу түсінігі мен түрлеріне тоқталайық. Жалпы
денеге жарақат түcipy деп ... ... ... ... ... ... абайсыз денедегі ұлпалардың анатомиялық тұтастығын бүлдіру
жолымен, ... ... ... оның ... ... ... icтeyiн бұзу
арқылы зиян келтіруді айтамыз.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру ... ... ... ол былай
делінген: "Адамның өмipiнe қayiптi немесе көруден, тілден, естуден, қандай
да болсын органнан айрылуға немесе ... ... ... ... ... ... келместей бұзылуына әкеп соққан денсаулыққа қасақана-ауыр
зиян келтіру, сондай-ақ өмipгe қayiптi немесе еңбек ... ... бipiн ... ... жоғалтуға ұштасқан немесе кінәліге мәлім кәсіби
еңбек қабілетін немесе түсік тастауға, психикасын бұзуға, есірткімен немесе
уытты умен ауруға ... ... ... ... ... денсаулыққа
өзге зиян келтірген қасақана ауыр зиян келтіру[5].
1.2 Денсаулыққа қасақана ауыр зиян ... ... ... ... ... өтейік : «Денсаулыққа
келтірілген зиянды сот-медициналық ... ... 1998 жылы ... ... Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық ... ... ... ... № 240 ... Осы Ережеге сәйкес :
а) Адамның өміріне қауіпті зиынға – миға зақым ... ... ... ... бас ... ашық ... жабық
сынуы ; ауыр дәрежедегі мидың зақымдануы ; өмірге қауіпті түрде ... ... ; бел ... ауыр зақымдау , адамның іш құрылысын, ... зәр ... ... жарақаттау, ауыр дәрежеде күйдіру т.б.
жарақаттар келтірулер ... ... ... ... ... ... ... 7-тармағында тұтастай көрсетілген.
б) Қасақана ауыр дене ... ... ... айрылу – бұл
адамның денсаулығына ауыр зиян ... ... адам ... ... ... ... ... кететін бір жәйт, адамның
көре алмауы ... ... ... ... көруден айрылу ауыр дене
жарақатының элементі ... яғни ол ... ... дене
жарақаты болып табылады.
Бір көздің көруін жоғалту ауыр дене ... ... ... ... көруінен айрылу салдарынан адам көзінің көру шеңбері ... ... және ... ... ... әкеп соғады,
ал мұндай жағдайлар кейбір кездері белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігін
түпкілікті жоғалтады. Себебі, бір ... ... адам ... ... ғана емес, сонымен ... дем алу ... ... ... өткереді, ал кейбір бақытсыздық жағдйлардың
объектісі болуы да ... ... ... да ... көру ... процентке тарылады және бинокулярлық көрудің бұзылуына әкеп соғады, ал
мұндай ... ... ... ... бip ... ... ... қиынға - соқтырады немесе көрудің мүмкіншілігін түпкілікті
жоғалтады. Ceбeбi, бip көзден айрылған адам мамандық түрін ... ... ... ... дем алу ... де қиыншылықты басынан өткереді, ал
кейбір кездері бақытсыздық жағдайлардың oбъектісі болуы да ... да ... көру ... 35 % мөлшерінде жоғалту немесе 2 метр
қашықтықта бармақтың санын көре ... ... ауыр зиян ... ... және ауыр дене ... ... бағаланады.
в) Қасақана ауыр дене жарақатының салдарынан тілден айрылу — сөйлеу
қабілетін, ол ойын ... ... ... ... ... ... ... жоғалту. Дауысын ... ... ... адам ... ... тек қана ... ... Мұндай жағдайлар адамның еңбек ету қабілеттілігінің 25%
мөлшерінде жоғалтуына әкеп ... ... ... ... адам ... ... ... қатыса алмайды, барлық уақытта өзінің бip
кемшілігінің бар екенін сезінеді, адамдармен ... ... ... да ... ... адам ... үшін ... зиянды болып
табылғандықтан ауыр дене жарақаты ретінде есептелінеді.
г) ... ауыр дене ... ... естімей қалу деп мүлде
айықпайтын кереңдік және зардап шегуші қатты айтылған ... өте ... ... 3-6 см ... айтқанда ғана ести алатындай жағдайда
қалуы. Жалпы есту — адам ... ... ... бipi. ... ... дем алу уақыттары, теледидардан, ра-диодан хабар алу,
есту сезімімен тығыз байланысты. Eкi ... ... ... — ауыр ... ... ... Бip ... есітпей-қалуы — жалпы еңбек
қабілетінің 15 процентін, яғни кемінде ... бipiн ... ... ... ... бұзылуына әкеп соққан жеңіл жарақат деп бағаланады.
л) Қандай да болсын органнан айрылуға немесе органның қызметін жоғалту-
ға - ... ... ... ... денеден айрылып қалуын немесе ... ... ... ... және бұл ... ауыр дене ... ... Жыныс қатынастарының қабілетін жоғалту, eкi ені де зақымданып,
оларды алып ... әкеп ... ... бала табу ... ... ... айрылу деп саналады да, ауыр дене жарақаты ... Сот ... ... беттің жаралануы тым жиі кездеседі.
Бет жарақатын бағалау кезінде бірқатар ... ... ... ... адам ... ... (ми - шайқалуы т.б.), сезім мүшелерінің
зақымдануын және бет ... ... ... болып бұзылуын ескеру
керек. Бет сиқының бұзылуы туралы мәселені сот шешеді. Бет ... ...... ... кішіреюі, табиғи жағдайлардың
нәтижесінде олардың өңінің өзгеруі ... ... ... мойын
қыртыстарына және мойын қыртыстарына және т. б. ұқсап тұруы болып табылады,
сондай-ак консервативтік емдеу әдістерінің нәтижелері де осыған ... ... ... ... жақсы нәтижеге ... ... ... ... ... ... нәтижесіне қарамастан
қалпына келмейтін жарақат деп қаралады да ауыр дене жарақатына ... ... ... орын ... iш құса ... ... қайғыруға бет-
пішінінің өзгеруі ғана емес, адамның қоғаммен байланысының бұзылу қayпi
де ... ... ... ... кемінде үштен бipiн тұрақты түрде жоғалту деп —
жалпы еңбек қабілеті, ... ... ... ... ... ... қабілетінің үштен бipiн жоғалту зардап шеккен адамның жалпы
еңбек қaбiлетi мен оның жоғалту көлемін онша ... ... ... ... ... ... бipгe ... қабілетін жоғалту тек тұрақты болады. Жалпы еңбек қабілетінің 33%
мөлшерін жоғалту ауыр дене ... ... ... ... ... ... ... зардап шеккен адамның қабілеттік ... ... ... ... жағдайларда тергеушінің
қаулысы немесе сот ... ... ... ... ... ... адамның еңбек қабілетін жоғалтуына апарып соғатын жарақаттар жас
балаға, қарт адамға, кәмелетке толмаған жас-қа, 1-топтағы ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай ... ... ... ауыр ... ... ... негізге алынады:
1) балалардың, кейін ол 10 жасқа толғанда ... ... ... ... көрсетіледі.
2) мүгедек адамның, алынған жарақатқа байланысты еңбек қабілетін
біржола жоғалтуы дені сау ... ... ... яғни ... тобы ... Егер ... ... салдарынан түсік болса, екіқабат
екендігінің мерзіміне қарамастан, ол ауыр дене ... ... ... ... ... зерттеулер арқылы түсіктің зардап
шегуші организмнің жеке ... яғни ... ... ішкі ... жетілмегендігіне байланысты емес, қайта оған дене жарақатының
тікелей себеп болғаны анықталуға тиіс.
ж) Жарақат ... ... іш құса болу ... ауыр дене ... ... ... ... Мысалы: бас сүйек
жарақатына байланысты пайда болатын қояншық (эпилепсия) ... ... ... ... - қою және оның ceбeбi жарақат алуға байланысты екенін
анықтау ... ... ... жатады.
з) есірткімен немесе уытты умен ауруға душар еткен денсаулықтың
бұзылуын ... ... ... ауыр зиян ... Бұл ... ... у арқылы адамды соған душар етіп, оған ауыр дене ... ... ... ... ... ... ... қайта оралып, оның 2-тармағына
тоқталайық. Осы баптың 1-тармағындағы әрекеттер: a) екі немесе одан да ... ... ... б) ... ... ... немесе кәсіптік немесе
қоғамдық борышын орындауға байланысты оған немесе оның жақындарына қатысты
жасалса; в) кінәліге дәрменсіз ... ... ... сол ... ... ... кепілге алуға ұштасқан адамға қатысты ... г) ... ... д) ұйымдасқан топпен жасалса; е) жалдау бойынша; ж)
бұзақылық ... з) ... ... нәсілдік, діни өшпенділік немесе
араздық тұрғысында; и)-жәбірленушінің мүшелерін немесе тінін ... к) ... рет ... ... оны осы Кодекстің 96-бабында
көзделген кici өлтірген адам жасаса,— деп атап көрсетілген.
Осы 103-баптың 1 және ... ... ... ... ... әкеп соғуы мүмкін. Ауыр дене ... ... ... бір ... екі кінә нысаны ретінде
көрініс табады:
- қасақана ауыр дене жарақатын келтіру,
- абайсызда жәбірленушіге өлім ... дене ... ... ... ... әкеп соғатын
кінәлінің әрекеттері тікелей басқа адамның денсаулығына қол ... ... да ... кінәлілік әрекеттері адам денсаулығына
қарсы қылмысқа жатады. Жалпы кінәлінің әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің
денсаулығына ауыр зиян келтіреді, мұндай әрекеттерді ол тілеп ... ... жол бepiп ... бipaқ бұл ... салдарынан келетін зардап,
зиян жәбірленушінің өлімі абайсызда ... яғни ... ... тілемейді, ол өлмейді деген менмендік немесе немқұрайлылық қатынас
түрінде болады. Егер абайсызда жәбірленушіге ауыр дене жарақаты ... ... ... ... ... онда бұл жағдай абайсызда кісі
өлтіру қылмысы құрамын құрайды. Сонымен ауыр дене жарақатының салдарынан
жәбірленушінің ... ... ... байланысты жалпы заң бойынша 2
қорытынды шығаруға болады:
1) ... ... ... немесе жанама қасақаналықпен өлтіруге
бағытталған әрекеттерді жасап, мұның ... ... ... ... ... ... кісі ... қылмысы құрамын құрайды. Егерде
кінәлінің өлтіруге бағытталған тікелей қасақаналық әрекетінің ... өлім ... оған тек ауыр дене ... ... ... ... кісі ... оқталу ретінде есептелінеді, ал ... — дене ... ... ... ... өлім
келтіруді мақсат тұтпай жанама қасақаналықпен жасалған дене ... ... ... ... ... ауыр дене жарақатының салдарынан келген жәбірленушінің
өліміне ... ... ... ... ... ... ... онда кінәлінің әрекетін тұтасымен 103-баптың 3-тармағымен
сараланады[6,175б.].
1.3 ... ... ... ... зиян ... ... ... көрсетілген қылмыстың денсаулыққа
қасақана ауыр зиян ... ... ... ... Ауыр ... ... орташа ауырлықтағы зиян келтіру мынадай
өзіндік белгілермен: 1) адамның өмipiнe қауіптіліктің болмауынан; ... ... ... ... әкеп соқпауынан; 3)
денсаулықтың ұзақ уақытқа бұзылуына; 4) жалпы еңбек ... ... ... ... ... жоғалтуға әкеліп соғумен сипатталады. 3 аптадан
(21 күннен әpі) артық уақытқа уакытша еңбек ... ... ... ... ... ал жалпы еңбек қабілетінің кемінде үштен бipiн (10-
нан 30%-ке дейін) жоғалту тұрақты жоғалту деп танылады.
Денсаулыққа қасақана ... ... зиян ... ... ... ... ... көзделген осындай белгілермен
бірдей, сондықтан да оларды ... ... ... қажеті жоқ.
Субъективтік жағынан көрсетілген қылмыс ... ... ... ... ... ... ... 1-тармағы бойынша 16-
ға толған, ал осы баптың 2-тармағы бойынша 14-ке ... адам ... ... ... ... зиян ... кодекс денсаулықтың қысқа уақыттық ... ... ... ... айтарлықтай емес тұрақты жоғалтуға ... ... ... жеңіл зиян келтіргені үшін ... ... 6 ... ... 21 ... ... уақыт
аралығындағы денсаулыққа келтірілген зиян денсаулықтың ... ... ол ... ... ... 10 % ... ... емес тұрақты ... деп ... Осы ... әрқайсысы аяқталған жеке ... ... ... Қылмыс субъективтік ... ... ... ... ... Қылмыстық ниет әртүрлі болуы ... ... зиян ... ... ... тәртіпті бұзумен ұштаса
отырылып келтірілсе, онда кінәлінің ... ... ... ... ... ... 16-ға ... кез – келген есі ... ... ... ... зиян ... - ... сипаттамасы
2.1 Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің объектісі
Жасалатын кез-келген қылмыс тікелей немесе жанама қоғамдық қатынастарға
қол ... ... ол ... ... үшін қауіпті боп келеді. Қылмыстық
құқық саласындағы көпшілік ғалымдар мен криминалистер таныған жалпы ... ... ... ... болып, соның ішінде ... ... ... 104 - бабымен көзделген денсаулыққа
қасақана ... зиян ... де, ... ... қорғалатын қоғамдық
қатынастар табылады. Қоғамдық қатынастар - бұл кез - ... ... ... ... ал адам осы ... ... болып
табылады. Сондықтан, қылмыскер адамның жеке басына, оның ... ар - ... мен ... ... және т.б. ... ... отырып, сонымен бір уақытта қоғамдық қатынастарға да қол ... ... ... зиян ... жеке тұлғаға қарсы, оның
ішінде денсаулыққа қарсы қылмыс ... ... Ал, ... ... ... адам ... қауіпсіздігіне тікелей қол сұғатын
және қылмыстық заңмен көзделген ... ... ... Бұдан
денсаулыққа қарсы қылмыстардың, соның ішінде ҚР ҚК 104 - бабымен көзделген
денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің тектік ... ... ... өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін қоғамдық
қатынастар табылады.
Қылмыстың жалпы ... оның ... ... ... білген
жөн. Көп жағдайда қылмыстық заңда кез - келген қылмыс құрамының белгілерін
сипаттау кезінде объект ... ... ... ... ... ... немесе кез - келген қылмыс құрамының тікелей объектісі
болып табылатын қоғамдық қатынастарға ... ... ... ... ... ... нақты қылмыс құрамын ұғыну,
түсіну, бұзылған ... ... ... ашу ... әрекеттің
қоғамдық қауіптілік дәрежесін ұғыну үшін маңызды және осы ... ... ... ... ... мүмкіндік береді[26].
Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіруде қылмыс тікелей басқа адамның
денсаулығына зиян ... ... ... ... ... ... 104 - ... көзделген денсаулыққа қасақана орташа зиян ... ... ... табылады. Бұл көзқарас қылмыстық құқық ғылымында
көпшілікпен танылған болып келеді. Қылмыстың ... және ... ... ... өзара байланыс бар. Денсаулыққа қасақана орташа зиян
келтіру кезінде адам денсаулығына зиян ... ... ... белгілі
бір қоғамдық қатынастарға қол сұғады. Өйткені осының нәтижесінде адам дұрыс
өмір сүре алмайды, дені сау бола ... ... ... қабілеттігінен
ішінара айырылады. Медициналық тұрғыдан денсаулық деп - адам организімі
органдарының немесе ... ... ... ... түсінген жөн. Қанау, дене
жарақатын келтіретін соққылар, тырнақ іздері және т.б. кез - ... ... ... ... ... ... ... және адам
денсаулығына белгілі бір дәрежеде зиян келтіреді. Сондықтан, адам тәндері
мен ... ... ... ... ... бағытталған барлық іс -
әрекеттердің тікелей ... ... адам ... ... ... ... адам ... деп - адам
организімінің тұтас алғандағы қалыпты жәй - күйін түсінген жөн дейді. Бірақ
адам ... ... бұл ... тар ... ... ... Адам
организімінің кез - келген түйіршігі ... ... ... ... ... ... етуін бұзу адам денсаулығына ... және адам ... ... ... қалыпты жай - күйінің
бұзылуына соқтырады.
А.А. Жижиленко мен В.В. ... ... ... ... зиян келтірудің объектісі болып адам денсаулығы болып табылады екен.
Бұл көзқарасты П.А. Дубовец былай ... «Іс ... ... дене ... денсаулыққа ешқандай зиян келтірмей - ақ та бұзылуы мүмкін.
Мысалы, қорлау іс - ... ... ... ... дене ... ... ... тіпті, қылмыс құрамы да ... жеке ... өзге ... қол сұғу ... бір ... адамның денесіне оның еркіне қарсы қол тигізуі. Сонымен бірге, дене
жарақаты дене қол сұғылмаушылығын бұзбай - ақ ... ... ... нәтижесіндегі психикалық ауру».
Сонымен, қылмыстық заң қылмыстық қол сұғушылықтан дене қол сұғушылығын
қорғамайды, керісінше тұлғаның өмір, денсаулық, ар - намыс, қадір - ... т.б. ... ... бір ... ғана ... заң ... ... оның туған сәтінен бастап өлген
сәтіне дейін, яғни оның бүкіл өмір бойы денсаулығын қорғайды. Адам ... ... ... яғни ... денесінен бөлініп шығып, алғаш
тыныс алуы арқылы оның өкпесінің жұмыс істеген уақытынан ... ... ... ... айқайынан, дыбыс беруінен басталады. Өлім
клиникалық және биологиялық болып ... ... ... алуы мен ... ... ... 5-6 минут шамасында клиникалық өлім сатысы
басталады. Адам денесінің салқындауына ... бұл ... 10 ... ... көп минутқа созылады. Өлудің соңғы кезеңі – ... өлім ... ... ... ... ... байланысты мидың өлуі басталады.
Адамның ... ... мен ... ... ... біразға
жалғасқанымен мидың өлуі адам өмірінің соңғы сәті ... ... ... ... ... сәті ... ... денсаулығына қасақана орташа зиян келтірілгенге дейін де ... ... ... ... орташа зиян келтіру нәтижесінде оның
денсаулығына қосымша зиян ... яғни оның ... ... етуі ... ... бұзылады. Бұл жағдайда қылмыскер
жәбірленушінің қол сұғушылыққа дейінгі ... ... қол ... қол ... ... ... және психикалық
денсаулығын да ... ... ... зиян ... ... ... тек ... адамның денсаулығы бола алады. Қылмыстық заңмен өз ... зиян ... ... ... табылмайды, егер оның салдарынан қоғамдық
қатынастарға зиян келтірілмесе бұл жағдайда қоғамдық ... ... ... 104 - бабымен емес, қылмыстық заңның өзге баптарымен сараланады. Мысалы,
әскери қызметтен ... үшін ... ... болмаған кезде әскери қызметке
шақырудан жалтару мақсатында өз денсаулығына зиян келтіруде ҚР ҚК 326 ... 2 - ... ... ... ... бар. Бұл ... қылмыстық
қол сұғушылық денсаулыққа емес, өзге объекті – ... ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Бұнда, өз денсаулығына зиян келтіру өзге объектіге қол сұғудың тәсілі болып
отыр.
ҚР ҚК 104 - бабының 2 - ... ... ... ... әкеп соққан денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіру қылмыстық заңмен
қорғалатын екі тікелей объектіге қол ... ... ... ... - адам ... болса, ал екіншісі, қосымша объект - адам өмірі
болып отыр. Яғни, ҚР ҚК 104 - ... 1 және 2 ... ... ... ... зиян келтірудің тікелей объектісі - ... ... ... осыны тәжірбиеден көрсетейік.
Федоришин И.А. 2000 жылы 13 ... ... асқа ... «Караван»
газетінде көрсетілген телефон номері бойынша телефон соғып, қызды ... ... ... ... ... ... ... шақырады.
Айнар немесе Ажар атты қыз оған шамамен сағат 14-те келеді. Ол онымен
спирт ішімдігін ішеді және екі рет ... ... ... ... қыздың
1500 теңге орнына 3000 теңге сұрауына және полиция қызметкерлерін шақырамын
деп ... ... ол оның ... бір рет ... Қыз ... ... отыра салады.
Сот – медициналық сараптама қорытындысына сәйкес Бургебаева деген
азаматшаның ... ... зиян ... ... сол ... ... басталған.
Федоришин И.А. Алматы қалалық сотының 2001 жылғы 29 қаңтардағы үкімімен
ҚК 104 - бабының 2- бөлігімен сотталған.
ҚР ҚК 104 - ... 2 - ... кез - ... ... ... ... ие тұлғалардың денсаулығына қасақана орташа зиян келтіруді
аталған қылмыстың сараланған құрамдарына жатқызады. Яғни, бұл ... ... ... ... ... ... отыр.
ҚР ҚК 104 - бабы 2 - бөлігінің «а» тармағында көзделген екі немесе одан
да көп ... ... ... ... зиян ... ... – екі ... одан да көп адамның адамдардың денсаулығы.
Бұған тәжірбиеден ... ... ... ... Т. мен ... Ю.А. спирт ішімдіктерін ішіп отырып, өтіп бара
жатқан ... ... ... ... Жайнабаевты көріп, оларға
мәнсіз себептерді ... ... ... боқ ... ... ... ... кетеді. Төбелес кезінде Моисеенко таяқпен қаруланып
Ахметов пен ... ... ... ... ... сот – медициналық сараптама актісіне сәйкес ... орта ... ... ... жарақаттар, бас сүйегінің зақымдануы
түріндегі денсаулыққа орта зиян келтірілген.
Алматы қ. Әуезов аудандық сотының 2005 жылдың 03 ақпанындағы ... А.Ю. ҚК 104 - ... 2 – ... ... ... 5 ... ... айыру жазасы белгіленген.
ҚР ҚК 104 - бап 2 - ... «б» ... ... ... ... ... ... қоғамдық борышын орындауға байланысты ... оның ... ... қасақана орташа зиян келтірудің
тікелей объектісі – қызметтік жұмысты немесе ... ... ... ... ... асырушы адамның және оның жақындарының денсаулығы.
Бұл жердегі қызметтік борышты жүзеге асыру дегеніміз – ... ... ... ... ... ... істейтіндігіне қарамастан өз
міндетіне жататын әрекеттерді ... Ал, ... ... атқару дегеніміз
– кез - келген азаматтың өзіне жүктелген ... ... ... - ... ... жеке ... ... көздейтін кез - ... ... ... ... ... алу, ... ұстау, т.б.). Кәсіби
борышқа адамның кәсіби мәртебесі жүктейтін ... ... ... ... ... тек қана ... ... міндет пен борыштарды жүзеге
асырушы тұлғалардың денсаулығын қорғап қана қоймай, сонымен ... ... ... да ... ... деген түсінікке арғы – бергі
туыстарымен бірге онымен ... ... ... да ... ... күйеу баласы, қалыңдығы, қызы т.б.
ҚР ҚК 104 - бабы 2 - бөлігінің «в» ... ... ... күйде екені белгілі, сонымен бірдей адамды ұрлауға немесе кепілге
алуға ұштасқан адамның денсаулығына ... ... зиян ... ... болып кінәліге дәрменсіз күйде екені белгілі, ... ... ... ... ... ... ... адамның денсаулығы табылады.
Бұндағы адамның дәрменсіз жағдайы ... – оның ... ... ... (жастығына, кәрілігіне, науқастығына, соқырлығына,
кереңдігіне, ақсақтығына, есінен тануына, қатты мастығына, ... ... ... т.с. ... ... қарсылық көрсете алмауы.
Дәрменсіздікке ұрланған және кепілге алынған жағдай да кіреді. Өйткені бұл
жағдайларда да ... ... өз ... ... зиян
келтіруге қарсылық көрсету мүмкіндігігі шектеулі.
Жәбірленушінің дәрменсіз күйде екені қылмыскерге мәлім болуы керек.
Әйтпесе, дәрменсіз күйде екені қылмыскерге мәлім емес ... ... зиян ... ҚР ҚК 104 - ... 2 - ... «в» ... ... ҚК 104 - бабының 1 - бөлігімен сараланады.
Денсаулыққа ... зиян өзге де ... ... ... де
келтірілуі мүмкін. Бұнда қол сұғушылық бір жағдайда денсаулыққа емес, өзге
объектіге бағытталса, ал басқа жағдайларда – адам ... және кез ... өзге ... бір ... ... ... денсаулыққа орташа
зиян ҚР ҚК 179 - бабымен ... ... ... де ... ... ... қол ... бір уақытта адам денсаулығына және меншігіне
жасалады. Бұндай әрекет тиісінше ҚР ҚК 179-бабы 1 - ... ... ҚК 233 - ... көзделген терроризм актісін жасау ... де ... ... ... ... қол ... ... қоғамның
қауіпсіздігіне бағытталған. Бұл ... ... ... ... ... «б» ... ... Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің объективтік жағы
Кез - ... ... істі ... ... ең ... қылмыстың
объективтік жағы - қылмыс құрамының негізін қалаушы анықталады, ал содан
соң осының негізінде қылмыстың субъективтік жағы және ... - ... ... ... т.б. анықталады.
Қылмыстың объективтік жағы дегеніміз: белгілі жағдайларда
орында және ... өтіп ... ... ... қорғалатын
объектіге зиян келтіретін нақты қоғамдық қауіпті мінез - ... ... ... көрінісін сипаттайтын қылмыс ... ... Бұл ... ... ... Қылмыстық
Кодексінің Ерекше бөлімі бабының диспозициясында көрсетіледі.
Сонымен, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 104 - бабының 1 ... ... ... ... бапта көзделген денсаулыққа
қасақана орташа зиян ... ... ... ... құрайды:
а) денсаулыққа зиян келтіру түріндегі қоғамдық қауіпті әрекет;
б) ... ... ... зиян ... ... ... ... пен аталған зардап арасындағы себепті байланыс.
Денсаулыққа қасақана орташа зиян қоғамдық ... ... ... іс ... ... де, әрекетсіздік жолымен де келтірілуі
мүмкін. Әрекетсіздік жолымен денсаулыққа қасақана ... зиян ... ... өзі ... ... және ... ... белгілі іс - әрекеттерді
жасамаса, сол сияқты соның нәтижесінде ... ... ... ... ғана орын алады. Белгілі іс - ... ... ... ... ата - ... ... денсаулығына қамқорлық етуі) немесе
басқа тұлғаның денсаулығына қауіп тудырған ... оған ... ... ... не өзге де негіздерден туындауы мүмкін. Сот - ... ... ... пен ... ... ... зиян
келтіру көп кездеспейді.
Қылмыстық - құқықтық мағынада іс - әрекет деп ... ... ... ... ... түсініледі. Сондықтан егер, денсаулыққа орташа зиян
есі дұрыс емес адаммен келтірілсе, онда ... орын ... ... ... ... ... - құлқының қоғамдық қауіптілігін ұғынбауына ... ... ... ... қылмыстық - құқықтық мағынада
әрекет етпейді. Қылмыстық - құқықтық мағынада есі ... ... ... ... егер ол ... іс - әрекеттерді өз еркіне қарсы
бой бермейтін физиологиялық күштің әсерінен жасаса. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ... адамға соғылуынан, үшінші
адамның жерге құлап, қолын шығарып алуы немесе сындыруы.
Сонымен бірге, денсаулыққа ... ... зиян ... кез - келген
жағдайларда құқыққа қайшы ... ... ... тұлғаның денсаулығына
әрекеттің құқыққа қайшылығын жоятын жағдайларда қасақана орташа ... ... ... ... зиян ... құрамы түгіл қылмыстың
жалпы құрамы да болмайды. ... ... пен ... құрамы
денсаулыққа қасақана орташа зиян қажетті арнайы ... ... ... да тек қана заң ... ... ... ... айналысуға рұқсат береді. Өйткені ол ... ... ... ... ... ... жақсартуға, адам өмірін
құтқаруға бағытталған, бірақ денсаулыққа зиян ... ... ... ... ... ... ... пайдалы болып ... ... ... ... адам ... ірі ... немесе тіпті өлімнің алды алынады. Бұл жағдайдағы ... зиян ... ... одан да ... ... ... өлімге әкелудің алдын алу үшін қажетті болып табылады. Сондықтан,
бұндай сипаттағы денсаулыққа орташа зиян ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін тікелей ... ... ... науқастың денсаулығына келтірген орташа
зияны үшін ... ... ... орын ... Бұл ... жауаптылық егер, дәрігер өзінің кәсіби міндеттерін ... ... ... ... ... ауыр зиян келтірілсе, оны
келтіру қажеттіліктен туындамаса ғана орын алады. Бірақ бұл жағдайларда
дәрігер қылмыстық жауаптылыққа ... ол ... ... ... қызметтік
қылмыс үшін тартылады, ал дәрігер жеке тәжірбиемен айналысып жүрген тұлға
болса, қылмыстық жауаптылыққа ҚР ҚК 104 - ... ... ... зиян бокс, ... т.б. ... ... да ... Егер ... ... зиян заңмен
тыйым салынған спорт түрі бойынша ... ... онда ... ... ... ие болады және бұл_ ... ... ... ... ... ... ... етілген
спорт жарыстарында спортсмен қасақана спорт ережелерін ... және ... ... ... ... орташа зиян келтірілген
жағдайда орын алады.
Жәбірленушінің өз ... ... зиян ... ... кейбір жағдайларда әрекеттің құқыққа қайшылығын жоюы
мүмкін.
А.А. Жижиленконың көзқарасы ... ... өз ... зиян келтіруге келісім беруінде құқыққа қайшылық жоқ дейді.
Ал, А.А. Пионтковскийдің көзқарасы бойынша жәбірленушінің келісімімен
оның денсаулығына орташа зиян келтіру ... ... ... зиян ... әлеуметтік пайдалы болса жоққа шығара алады ... ... ... оның ... ... зиян ... ... мақсаты (мысалы, діни араздықтың негізінде) болса,
денсаулыққа орташа зиян келтірудің ... ... ... ... ... зиян келтіруге келісім тек қана кәмелеттік жасқа толған
және есі дұрыс түлғадан шығуы тиіс. Егер келісім ... ... ... ... емес ... ... онда ... орташа зиян
келтірудің ... ... ... ... ... ... ... қарсы қылмыстардың объективтік жағы – басқа адамның
денсаулығына, құқыққа қайшы әрекеттер мен ... ... ... ... табады. Көбінесе дене жарақаты әрекет арқылы жасалынады.
Кінәлі адам жәбірленушінің денсаулығына әр-түрлі ... атап ... әсер ету ... ... ... ... химиялық жол арқылы
(улау, қышқылмен күйдіру), электрлік жолмен, (тоқпен ұру), термикалық әсер
ету ... ... ... ... ... сонымен қатар
психикалық әсер ету арқылы (гипноз) және ... да ... ... ... ... ... қасақана орташа зиян келтіру тәсілімен және
әсіресе, механикалық әсер ... ... ... адам денесі
мүшелерінің анатомиялық тұтастығы бұзылады. Көпшілік денсаулыққа қасақана
орташа зиян осындай жолмен ... ... ... ... ... ... орташа зиян
көп келтірілмейді. Бұндай зиян келтіру тәсілінде кінәлілермен қатты ... ... улы ... мен ... ... ... қолданылады. Бұнда
кейде адам денесінің анатомиялық тұтастығы бұзылады, бірақ ... оның ... орын ... да ... ... улы ... ... орташа зиян психикалық әсер ету жолымен де
келтірілуі мүмкін. Бұл ... ... ... ... немесе
өзге ауруларға да шалдығады.
Өзінің объективтік белгілері бойынша денсаулыққа қасақана орташа ... ... ... материалдық құрамға жатады, өйткені ол қоғамға
қауіпті іс-әрекет немесе ... бар ... ... етіп ... ... ... зардаптардың басталуын да талап етеді және сол
зардап келтірілген сәттен ... ... деп ... ... ... ... зиян ... зардап болып субъектінің кінәлі
іс-әрекеттерімен жәбірленушінің денсаулығына келтірілген орташа ... ... ... зиян ... қол ... объектісі
болып адам денсаулығы табылады., сондықтан зардабы болып тек ... ... ... зиян ғана ... ... бұл екі ... ... және қылмыстық зардап - өзара органикалық
байланысты. А.Н. Трайниннің зардаптың объектісі мен байланысын айта ... ... ... ... болып қол сұғушылықтың ... зиян ғана ... ... деп ... ... В.В. ... ... қасақана орташа зиян
келтірудің объектісі болып дене қол сұғылмаушылығы танылады, ал ... адам ... ... зиян ... ... дұрыс деп тану
мүмкін емес.
Бұл тұжырымдама ретсіз, өйткені денсаулыққа қасақана орташа ... ... ... дене қол ... тани ... ... ... зиян келтірудің зардабы ретінде дене ... ... яғни қол ... ... ... ... жөн еді. ... қол сұғушылық дене қол сұғылмаушылығына
жасалады да, ал зиян жәбірленушінің ... ... ... ... орташа зиян келтіру кезінде қол сұғушылық сөзсіз адам
денсаулығына бағытталған, ал қол ... ... ... ... келтіріледі.
Қазіргі кезде денсаулыққа келген зиянның дәрежесі Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... 2001 жылғы 11
наурыздағы №226 Бұйрығымен бекітілген «Денсаулыққа келген зиянның ... ... ... ... ... Бұрын
денсаулыққа келген зиянның дәрежесі Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет
және денсаулық ... ... ... ... ... ... бұл ... актінің ескіруіне байланысты Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... жоғарыда
аталған ережесі қабылданған болатын. Қазіргі кезде бұл ереженің орнына «Сот-
медициналық сараптаманы ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... 2004 ... 20 желтоқсандг №845/1
Бұйрығымен бекітілді. Бірақ бүл ереже әлі күнге дейін қолданысқа, яғни
тәжірбиеге ... ... ... ... акт ... ... саналады. .
Денсаулыққа келген зиянның анықтамасы ... ... ... келтірілмеген, бірақ оның анықтамасы Қазақстан
Республикасы Денсаулық ... ... ... ... 2001 ... ... №226 ... бекітілген «Денсаулыққа келген зиянның дәрежесін
сот-медицина тұрғысынан бағалаудың ... ... ... ... ... ... зиян деп не дене зақымданулары, яғни
органдар мен тіндердің анатомиялық тұтастығын немесе ... ... ... не ... ... ... ... химиялық,
биологиялық, психикалық әртүрлі факторлары әсер ету ... ... ... ... күй түсініледі»[11].
Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің объективтік жағының тағы
бір қажетті элементі ... ... ... та ... ... қоғамдық қауіпті іс-әрекеттері ... ... ... зиян ... ... себепті байланысты анықтау
қылмыстық ... үшін ... ... ... Сондықтан, тек қана
қоғамдық қауіпті іс-әрекет (эрекетсіздік) пен зардаптың ғана бар екендігін
анықтау ... ... ... ... ... пен
келтірілген зардап жәбірленушінің ... ... ... ... ... ... да ... Қылмыстық құқықта
себепті ... деп ... ... немесе әректсіздігі мен
басталған зиянды нәтиже арасындағы объективті, заңды және қажетті байланыс
танылады, және де ... ... бұл ... ... ретінде, ал
нәтиже-зардап ретінде болады.
Егер, кінәлінің іс-әрекеті мен басталған ... ... ... зиян ... себепті байланыс жоқ болған жағдайда денсаулыққа
қасақана орташа зиян ... ... да жоқ ... ... себепті
байланыстың жоқтығы барлық уақытта белгілі ... ... ... ... мен ... зиянды зардаптар
арасындағы себепті ... ... ... ... ... ... Іс-әрекет (әрекетсіздік) пен ... ... зиян ... ... ... ... ... егер
ауыр зиян тек қана кінәлілердің іс-әрекеттерінен басталмаса, бірақ өзге
де ... ... ... үшінші тұлғалардың іс-әрекеттері,
табиғат күші және т.б.) факторлардың әсерінен ғана ... ... ... ... ... кінәлімен денсаулыққа орташа зиян келтірілсе, ... ... өзге ... ... ... басталғанда жиі
көрінеді. Зардаптың басталуына ... ... ... ... егер оның ... заңдылықты қажеттілікпен осы нәтижені
тудырса ғана[2,320-322б.].
2.3 ... ... ... зиян ... субъектісі
Қылмыстың субъектісі болып қылмыстық заңмен көзделген қоғамдық қауіпті
әрекетті кінәлі жасаған белгілі бір жасқа толған есі ... жеке ... ... ... субъектісінің бұл анықтамасынан оның келесідей
белгілері ... ... ... ... жасқа толуы;
Қазақстан Республикасының қылмыстық заңына сәйкес ... тек қана жеке ... ғана ... ... ... заңмен
заңды тұлғалардың қылмыстық жауаптылығы ... ... ... ретінде заңды тұлға жеке тұлға сияқты оған өз мінез – құлқын
және оның әлеуметтік маңызын ұғына және ... ... ... ... мен ... ие емес. Әсіресе заңды тұлғаға есі ... ... тән ... ал жеке ... бұл белгі тән. Сондықтан,
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексіне сәйкес денсаулыққа ... зиян ... үшін ... ... тек қана жеке ... ... бұл ... қылмыстық құқық саласындағы ғалымдар арасында
пікір талас туғызуда.
Денсаулыққа қасақана орташа зиян ... үшін ... ... ... үшін ... тек қана есі ... тұлғалар ғана
тартылады.
Есі дұрыстық дегеніміз – тұлғаның қылмыстық заңмен көзделген қоғамдық
қауіпті әрекет жасау кезінде өз ... ... ... ... мен ... ... ұғыну немесе оларды басқара алу
мүмкіндігі. Ал, есі дұрыс еместік дегеніміз – ... ... ... қоғамдық қауіпті әрекет жасау кезінде өз іс-әрекеттерінің
(әрекетсіздігінің) іс ... ... мен ... қауіптілігін ұғына
алмауы немесе психикасының науқасты күйінің салдарынан ... ... ... заң есі ... ... анықтамасын анықтай отырып, есі
дұрыс еместіктің 2 ... ... ... ... ... еместіктің медициналық критериі ҚР ҚК 16-бабының 1-бөлігінде
көзделген қызметтің науқасты бұзылу түрлерінің ... ... ... ... психикалық ауруы
Б) психикасының уақытша бұзылуы
В) кемақылдылығы
Г) псхикасының өзге де дертке ұшырауы
Интеллектуалдық белгі ... ... іс- ... жүзіндегі сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ұғына
алмауынан тұрады.
Еріктілік белгісі тұлғаның өз іс-әрекетіне ... ие ... ... есі дұрыс тұлғалар әр кезде өз іс-әрекеттеріне есеп ... ... ... қауіптілігін ұғына алмаған немесе оған ие бола
алмаған адам ... ... ... тиісті емес.
Бірақ есі дұрыс емес тұлға мен есі дұрыстығы шектелген тұлғаны, яғни
есінің ... ... ... ... ... адамды айыра білген
жөн. Өйткені ҚР ҚК 17-бабының 1-бөлігіне сәйкес қылмыс ... ... ... ... өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс
жүзіндегі сипатымен қоғамдық ... ... ... ... ... ... ие бола алмаған есі дұрыс адам қылмыстық жауапқа тартылуға тиіс.
Қылмыстың субъектісі кез-келген есі дұрыс жеке ... бола ... ... белгілі бір жасқа жеткен, яғни қылмыстық заңда белгіленген ... ... ... тұлға бола алады. Балалардың психикалық дамуы
кәмелеттік жасқа толған сәтке толып аяқталады. Сондықтан жасөспірімдер ... ... әр ... өз ... ... ... бермейді
және олардың қоғамдық қауіптілігін ұғына бермейді. Сондықтан ҚР ҚК 15-
бабының 1-бөлігіне ... ... ... ... ... ... он ... толған адам ғана тартылады. Бірақ ҚР ҚК 15-бабының 2-бөлігіне сәйкес
денсаулыққа ... ... зиян ... үшін ... жауаптылық
басталатын жас он төрт жастан басталады.
Адам денсаулығына қасақана зиян келтірудің ... үшін ... ... ... ... және ... қылмыстарды жасайтын ... ... ... ... ұғынбауы мүмкін емес, сондықтан заң
шығарушы осы жасты төмендетіп, денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіргені
үшін қылмыстық жауаптылыққа он төрт ... жол ... отыр ( ҚР ҚК ... ... Бұл ... денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің
субъектісінің арнайы субъекті ... ... ... ... арнайы субъектісі деп субъектінің жалпы белгілерімен ... бар ... ... ғана ҚР ҚК-ң ... бабы немесе бабының
бөлігі бойынша жауаптылық басталатын заңда көрсетілген қосымша белгілерге
ие ... ... ... фактісінің өзі ҚР ҚК 53-бабының 1-бөлігінің «б»
тармағына ... ... ... пен ... ... ... болып
табылады және ҚР ҚК 52-бабының 3-бөлігіне ... ... ... ... ... ... шешу ... де, жазалау шарасын
таңдау кезінде де ... ... ... қасақана орташа зиян
келтіргені үшін кәмелетке толмағандар кейбір ... ... ... ... ... ... ... жазадан босатылуы мүмкін және
оларға тәрбиелеу шараларындағы мәжбүрлеу шаралары ... ... ҚР ҚК 104 - ... ... ... ... ... зиян
келтірудің субъектісі болып денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірген он
төрт жасқа толған есі дұрыс жеке тұлға табылады.
ҚР ҚК 104 - бабы ... «д» ... ... ... ... зиян келтірудің субъектісі аталған қылмыстың субъектісінің
жалпы белгілерімен бірге ұйымдасқан топтың құрамында болу белгісіне ие. ... ... ... ... топ ... – бір немесе бірнеше қылмыс
жасау үшін күні бұрын біріккен ... ... ... Бұл саралаушы
белгіні заң шығарушының аталған қылмыстың сараланған түріне ... ... ... ... ... ... жылдары ұйымдасқан
топпен зорлық қылмыстарын, соның ішінде адам денсаулығына қасақана орташа
зиян келтіру қылмысын жасауы ... ... ... ... ие ... ... орташа зиян
келтіру жасаған кінәлінің қылмыстық әрекетін аталған ... ... ... ... ... ... қоғам үшін қауіптілігінде жатыр.
Сондықтан, ҚР ҚК 104 - бабы ... «к» ... ... ... орташа зиян келтірудің субъектісі болып бірнеше рет
денсаулыққа қасақана ... зиян ... ... ҚР ҚК 96-бабында
көзделген адам өлтірген он төрт жасқа толған есі ... жеке ... ... ... ... ... таңдау үшін де қылмыскер тұлғасының
үлкен маңызы бар. ҚР ҚК ... ... ... жаза ... ... ... мен қоғамдық қауіптілік дәрежесі, айыпкердің жеке
басы, ... ... оның ... ... ... және одан ... ... ескеруді міндеттейді.
Сондықтан, сот әр уақытта жасалған қылмыстың барлық мән-жайларын ... қана ... ... ... қылмыскердің тұлғасын сипаттайтын барлық
мән-жайларды да анықтау тиіс (бұрын сотталған-сотталмағандығы, отбасындағы,
тұрмыстағы және ұжымдағы ... ... ... және ... ... қасақана орташа зиян келтірудің субъективтік жағы
Егер қылмыстың объективтік жағы ... ... ... ... онда ... ... жағы оның ішкі психологиялық
жағын сипаттайды. Денсаулыққа қасақана орташа зиян келтірудің субъективтік
жағын сұрыптау ... ... ... Бұл ... ... ... зиян ... табиғатында жатыр. Денсаулыққа қасақана
орташа зиян келтіруді дұрыс саралау жәбірленушінің денсаулығына келтірілген
зиянның мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... денсаулыққа касақана орташа зиян келтіруді саралау
кезінде көп қателіктер субъективтік ... ... ... ... ... ... Республикасының қылмыстық заңына сәйкес басқа тулғалардың
денсаулығына орташа зиян келтірген тұлғаның тарапынан кінә ... ... ауыр ... да ... ... ... ... емес. Қазақстан
қылмыстық қүқығына өзге де дамыған ... ... ... ... айыптау тән емес, яғни кінәсіз зиян келтіргені үшін қылмыстық
жауаптылыққа жол берілмейді (ҚР ҚК ... ... Бұл ... ҚР ҚК ... 3-бөлігінде қасақана немесе ... ... адам ғана ... ... деп танылады деп белгіленген.
ҚР ҚК 104-бабында ... ... ... ... ... кінә ... ... болып табылады.
Осы денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіру тікелей немесе ... ... ... ... зиян ... ... ... ниеті
адам өз іс әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін үғынып,
оның қоғамдық қауіпті зардаптары ... ... ... ... болмай
қоймайтынын алдын-ала білуімен осы зардаптардың ... ... (ҚР ҚК ... ... ... орташа зиян келтіруді жанама ... ... ... өз ... (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті екенін
ұғынады, оның қоғамдық қауіпті ... ... ... ... алдын ала
біледі, осы зардаптардың болуын тілемесе де, бұған саналы түрде жол береді
не бұған ... ... (ҚР ҚК ... ... ... орташа зиянды тікелей ниетпен келтірудің ... ... ... ... анықталған болып келеді. ... ... ... қасақана орташа зиян келтіре отырып, үшінші
түлғалардың денсаулығына зиян келтіріп отырғанын үғынып қана ... ... ... ... ... ... яғни өз ... нәтижесінде денсаулыққа ауыр зиян келтірілетінін ұғынады және
соның келтірілуін тілейді. Денсаулыққа қасақана зиян ... ... ... ... ... ... ... объективті
мәнін түсінбейді. Мысалы, егер ... ... ... қышқылды
саналы түрде шашса, онда оның ниетінің мазмұны болып денсаулыққа зиянның
келетінін алдын-ала білуі мен ... ... ... ... ... ... қалыпқа келгісіз ... не ... ... ... ала ... және соны тіледі. Субъекті
ниетінің мазмұны басына жұдырықпен ... ... ... ... ... жайдайларда өзгеше болады. Бұндай іс-әрекеттерде тұлға оның ... ... ... ... ауыр зиян ... ... ... және солардың кез-келгенін тілейді. Сондықтан, тікелей ... ... ниет пен ... ... ... ... ... бұл денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіруді ... ... ... өте ... ... зиян келтіруге бағытталғанда, яғни тікелей анықталған
ниетте, ... ... егер ... ... ... іс ... ... болса, онда келтіруге ... ... зиян үшін ғана ... ... ... іс жүзінде
денсаулыққа жеңіл дәрежедегі зиян келтірілсе немесе ешқандай денсаулыққа
зиян келтірілмесе, онда ... ... ауыр зиян ... ... ғана ... Ал, ниет анықталмаған нақты емес, жалпы денсаулыққа
зиян келтіруге бағытталған жағдайларда қылмыстық жауаптылық іс ... ... зиян үшін ... Егер ... ... келтірілмесе, онда кінәлі денсаулыққа зиян келтірудің ең жеңіл
түріне ... үшін ... ... ... ... ... ниетті мазмұны бойынша анықталған және
анықталмағанға бөлу денсаулыққа қол ... ... ... ... ... ниетпен денсаулыққа қол сұғушылықта қылмыстық жауаптылық
іс жүзінде келтірілген ... ... ал ... ниетпен
денсаулыққа қол сұғушылықта ниеттің бағытталуымен анықталады екен.
Бірақ кінәлі қандай ... ... ... ... ... криминалисттер арасында ортақ көзқарас жоқ. ... ... ... тек қана ... ... ... ғана ... ниеті анықталған болады деп есептейді. А.С.
Никифированың көзқарасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... және бұл бет-әлпетті қалыпқа келгісіз бұзу ... ... ... ... ... органдары және т.б.) қасақана
зақымдау ... орын ... П.А. ... ... тікелей
ниет денсаулыққа зиянның белгілі ... ... ... ... кеп
орын алады. Кінәлі денсаулыққа орташа зиян ... ... ... бет-әлпетін қалыпқа келгісіз бұзу мен мүшесінен айырудан басқа,
мысалы ол пышақпен ішіне немесе арқасыа ұрғанда ... ... ... ... ... ... әйелдің ішінен тепкенде және айтып шығу ... ... да көп ... ... ... Бұндай тікелей анықталған ниет
субъектіде кейбір жағдайларда және денсаулыққа жеңіл немесе өте жеңіл зиян
келтіруге ... ... ... ... ... зиян ... ... шынайы бағытын анықтау және дұрыс саралау үшін істің
барлық мән-жайларын, соның ішінде ... ... ... ... ... әр ... өте ... тәжіребесі денсаулыққа қасақана зиян келтірумен байланысты
істерді тергеу мен қарау кезінде сұрыптау кейде ... емес және ... ... көрсетеді, ал бұл жасалған қылмыстың қоғамдық қауіптілігінің
дұрыс кінәлінің қандай денсаулыққа зиян келтіргісі келгеніне қарамастан іс
жүзінде ... ... зиян үшін ... тартылады.
Бұнда, сот-тергеу органдары кінәлілердің денсаулыққа қол сұғу ... ... ... анықталмаған ниетпен іс-әрекет етеді деп
есептейді.
Тіпті, кей жайдайларда ... ... бір ... зиян ... ... ... даусыз болса да, сот-тергеу
органдары кінәлілердің іс-әрекеттерін іс жүзінде ... ... ... ... ... ... ... зиян келтіргенде ниеттің
мазмұны әр ... ... ... ... субъектінің еркі
денсаулыққа зиян келтіруге бағытталмайды, керісінше өзге мақсаттарға ... Іс ... ... денсаулыққа зиян субъектімен мүмкін
нәтижелердің бірі ретінде ұғынылады.
Жанама ниетпен денсаулыққа қасақана зиян ... үшін ... әр ... іс ... ... ... зиян үшін басталады,
тіпті ниеттің анықталғанына қарамастан, өйткені жанама ниетпен оқталағаны
және дайындалғаны үшін ... ... ... Бұл ... ... тәжірбиесі де тұр.
Тұлғаның жәбірленуші денсаулығына белгілі дәрежедегі зиян келтіруге
ниеті болса сол ... оның ... одан да ауыр зиян ... ... жол ... ... сирек. Бұл жерде іс-әрекетке қатысты
тікелей ниет пен іс ... ... ... зиянға қатысты жанама
ниеттің үйлесімділігі орын алып отыр.
Денсаулыққа қасақана зиян ... ... ... денсаулыққа
қасақана орташа зиян келтірудің себебі мен мақсаты да жатады. Қылмыстың
себебі деп-тұлға қылмыс ... ... ... ... ... ... жөн. ... қасақана зиян келтіру кезінде кінәлі ... ... алуы ... (кек алу, ... және ... ... ... кодексі денсаулыққа қасақана зиян
келтіруді оны келтіру кезінде кез-келген себептердің бар ... ... ... ... сондықтан себеп денсаулыққа келтірілген ... әсер ... ... ... бар-жоғы денсаулыққа қасақана
зиян келтіруді саралауға әсер етпесе де, бүл мән-жай жасалған ... ... ... ... ... ... ... мән-жай
болып табылады және сотпен жазалау шарасын анықтау кезінде ... ... ... ... ... қасақана ауыр
зиян келтірудің кейбір себептерін денсаулыққа қасақана зиян келтірудің
сараланған құрамдарына ... ... ... діни ... немесе араздық
тұрғысы себебінен адам денсаулығына қасақана ... зиян ... ҚР ҚК ... ... ... Мұндай себептермен адам денсаулығына
қасақана конфессияға жатқандықтан ... адам ... ... ... өз ... ... немесе діни
конфессиясының ерекшелігін ... ... ... оның ... ұлтқа, нәсілге жатқандығы немесе өзге дінді
ұстағаны үшін ауыр зиян келтіреді.
ҚР ҚК ... ... «ж» ... көзделген денсаулыққа
қасақана орташа зиян келтірудің себебі бұзақылық ниет болып табылады. ... ҚР ҚК ... ... ҚР ... өзге ... ... ҚР ҚК 341- ... ... ... ... ... ... - ала анықтауды жүргізетін адамға,
қорғаушыға, сарапшыға, сот ... сот ... сол ... ... ... қызметі үшін кек алу мақсатында олардың
денсаулығына қасақана орташа зиян келтіруде ҚР ҚК ... ... ... орын ... ... - бұл ... қылмыстық құқыққа қайшы әрекетті жасай
отьірып жетуге тырысып отырған тілеген нәтиже туралы болжамы.
Тікелей ... ... ... ... зиян келтіруде кінәлінің әр
уақытта ортақ мақсаты – жәбірленушінің денсаулығына зиян келтіру. Бірақ
бұнымен бірге ... өзге де ... ... ... ұстаудан қашу,
басқа қылмыстың жасалуын жеңілдету және т.б.) болуы мүмкін.
ҚР ҚК 104-бабы ... «и» ... ... ... зиян ... мақсаты болып жәбірленушінің мүшелерін немесе
тінін пайдалану ... ... ... адам денсаулығына қасақана зиян
келтіруде негізгі себеп бас пайда, бірақ кейде «ізгілік» ниет те ... ... ... адамның өмірін сақтап қалу мақсаты.
ҚР ҚК 104-бабы ... «е» ... ... ... ... ... зиян ... мақсаты болып пайда табу табылады.
Яғни жалданып адам денсаулығына ... ... зиян ... ...... ... Ал, ... мақсаты әртүрлі болуы мүмкін.
Мысалы, ... ... кең ... ... ... шығару немесе оны қорқытуды келтіруге болады.
Ал, ҚР ҚК 104 - бабы ... ... ... діни ... ... ... тұрғысында денсаулыққа қасақана
зиян келтірудің мақсаты - ұлтаралық ... ... ... ... үшін кек ... дейін болуы мүмкін.
Кейде кінәлінің кейбір арнайы мақсаты бар болғанда да ... ... ... ... зиян ... қарағанда одан да
қауіпті қылмыстың құрамы болады. Мысалы, қоғамдық қауіпсіздікті ... ... не ... ... ... ... ... немесе халықаралық ұйымның шешімдер қабылдауына ықпал ету
мақсатында ... ... ... ... ... дәл сол мақсатта,
оның мемлекеттік немесе өзге де саяси қызметін тоқтату не осындай қызметі
үшін кек алу ... ... ... ... ... ... жасау ҚР ҚК 233-бабының 4-бөлігімен сараланады.
ҚР ҚК 104-бабының ... ... ... ... ... ... денсаулыққа қасақана орташа зиян келтіруде екі
кінә ... орын ... ... ... ... зиян ... кінә ... қасақаналық болса жәбірленушінің өліміне әкеліп соғу
әрекетінде кінә нысаны абайсыздық болып отыр.
ҚР ҚК ... ... ... ... ... деп - ... немесе немқұрайлықпен жасалаған әрекет
танылады. Егер өз іс ... ... ... ... ... ... алдын ала білсе, бірақ бұл зардаптарды ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыс деп танылады (ҚР ҚК 21 б. 2 б.). Егер ... ... пен ... болғанда ол зардаптарды болжап білуге ... ... ауыр зиян ... ... ... ниетпен (тікелей
немесе жанама өлімге қатысты ... ... ... ... ... сипатталады. Әдеттегідей, бұл орын ... ... ... өлім өмір сүру үшін ... не ... ... ... дене жарақатын келтіру нәтижесінде басталса, бірақ кінәлінің
оның келтірілуін алдын ала білу ... ... ... ... жасалған болса[12,335-336б.].
3 Қылмыстық жауаптылық және жауапкершілік негіздері
1. Денсаулыққа қарсы қылмыстардың алдын-алу
Соңғы ... ... ел ... әлеуметтік-экономикалық
дағдарысты жағдайдың орын алуына байланысты қылмыстылық, әсіресе ... ... ... ... дәуірінде кылмыстылықпен күресу мәселесі
қолданыстан шығып, оның орнына қылмыстылықты белгілі ... ... ... бекітілді.
Қазақстанда әлі күнге дейін қылмыстылықпен күресуге арналған бірде-
бір заң қабылданбаған. Онымен 2002 жылы 20 ... №-949 ... ... ... ... ... ... саясаты тұжырымдамасы күресуді жанама реттейді.
Қылмыстылықпен күресу қылмысты кесуден, алдын-алудан тұрады. Қылмысты
кесу бұл қылмыстық - ... іс ... ал ... ... ... ауыр зиян келтірудің алдын-алу мемлекеттік
деңгейде жалпы алдын-алу және ... ... ... ... ... ... денсаулыкқа қасақана ауыр зиян келтіру
қылмыстарының алдын-алу үшін халықтың әлеуметтік әл-ауқатын көтеру ... ... ... ... жаңа ... ... ашу керек,
жәрдемақы мен жалақыны көтеру керек, өйткені көптеген денсаулыққа ... зиян ... ... мен тұрақты табыс көздері жоқтар,
кедейшіліктегі адамдар жасайды.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің латентілігін жою ... ... ... ... ашу, жарақат пункттеріндегі
дәрігерлерді денсаулығына ауыр зиян ... ... ... ... ... міндеттеу керек. ... ... ... ... ... ... және ондай фактілердің
хабарланбауы ... ... ... органдарында тіркелмеуге әкеліп
отыр. Бұның өзі кылмыстық ... ... ... қағидасының жүзеге асырылмай қалуына әкеледі.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтіруді ... ... ... ... ... жүйелі түрде әсер ету алған тұлғалардың жасауы да
азшылықты құрамайды. Сондықтан, коғамдағы бүндай тұлғалардың ... ... үшін ... ... ... ... көрсету
орталықтарын ашқан жөн. Бұл болжамды ... ... ... ерте ... және оның ... мүмкіндік береді.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірулер кәмелетке толмағандардың
жасауы жылдан жылға көбеюде. Олардың көбі ... орта ... ... ... ... Мектеп оқушыларына бос ... ... ... оларға арнайы қоғамдық еңбек жұмыстарын жасау, ... ... ... ... тыс бос ... ... шараларына
тартуға әсер ететін әдіснамалар ойлап шығарған жөн.
Бұнда жастарды адамгершілікке тәрбиелеу мәселесі де соңғы орында ... ... ... ... аса катыгездікті, кек алушылықты, ... ... ... ... жасайтын кино,
видеоматериалдар көп ... Олар ... ... ... теріс тәрбие алуына әсер етуде. Біріншіден, бұның
өзі мемлекеттік деңгейде ақпараттық саясаттың жоқтығының ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сай
мемлекеттік деңгейде құпталған адамгершілік құндылықтарының әлі күнге
дейін калыптастырылмауында.
Бұл үшін Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... лайықты қоғамдағы адамгершілік кұндылықтарын
қалыптастыру керек. Қоғамдағы адамгершілік құндылықтарын ... ... ... БАҚ ... насихаттау, жалпы орта білім беру,
жоғарғы білім беру, ... ... ... беру орындарында тәрбиелеу
шараларьі, белгілі адамгершілікке жат ... ... ... салу шаралары арқылы жүзеге асырылады. Тек қана осы қалыптастырылған
кұндылықтар ... ... ... саясатты қалыптастыру және
жүзеге ... ... ... өзі ... ... теріс тәрбиеленуінің алдын-
алып қана қоймай, сондай-ақ ... ... ауыр зиян ... да ... өз ... косады.
Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірудің алдын-алу үшін ең бір әсерлі
шара ретінде бұл заң шығарушылык ... ... ... ... ... ... болар еді. Заңда тек
кана қылмыстарды кесуге бағытталған кылмыстық-процесуалдық шаралармен ... ... да ... ... ... ... ... салғаны үшін жаза тағайындау
мәселелері
Келесі қарастырылатын мәселеріміз ретінде, дене ... ... ... Кодексте көрсетілген жазаға тоқталып,
әркайсысына жеке-жеке түсінік бере ... ... ... ... бірінші бөлігінде көрсетілген сотталушыларға үш жылдан жеті жылға
дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға; 2-ші ... ... ... ... бұл ... ... ... табылғандықтан төрт жылдан ... ... ... ... бас
бостандығынан айыруға жазаланады делінген. Сот осы 104-ші ... ... ... қолданбасын барлық уақытта ол жоғарыда атап айтқандай
сотталушының денсаулығын, отбасы жағдайын, еңбекке ... мен ... ... білімін, сотталғандығы туралы мәліметтерді анықтап, ҚІЖК-ң
талаптарын және Конституцияны басшылыққа ала отырып, адамгершілік сот пен
заң ... ... бәрі тең ... ... әділ әрі заңды жаза
тағайындалуы тиіс. Сонымен бірге сот жаза тағайындау кезінде ... мен ... ... ... ... әрекеттерді жасаса,
сотталушының өкілді адамдары жоғары тұрған сотқа шағым беруге кұкығы ... ... ауыр дене ... түрі денсаулыққа жан күйзелісі
жағдайында ауыр зиян келтіргендер үшін қолданылатын жазаға тоқтала ... ... 108-ші ... 2-ші ... ... жасаған
сотталушыларға мынандай жаза қолданылады: екі жылға дейінгі мерзімге бас
бостандығынан айыруға жазаланады. Денсаулыққа ... ... ... ... ... ... зиян келтіру үшін төмендегідей жаза қолданылады:
бір жылға дейінгі мерзімге бас ... ... ҚҚ-ң 53-ші ... 1-
ші бөлінің "з" тармағына сәйкес, қажетті қорғаныс ... шығу ... ... ... ... жазаны жөңілдететін мән-жай болып
табылады, яғни ... ... ... ... ... ... зиян ... жауаптылық жазаны жеңілдететін мән-жай ... ... 110-шы ... қылмыс жасаған адамды ұстау
кезінде денсаулыққа қасақана орташа зиян ... ... 2 ... ... бас бостандығын шектеуге немесе дәл сол ... ... ... жазаланады. ҚК-ң 3-ші бабының 1-ші бөлігінде
денсаулыққа абайсызда ауыр зиян келтіру көрсетілген. ... ... ... есептік көрсеткіштен екі жүз айлық көрсеткішке ... ... ... ... үш айға ... ... жалақысының немесе екі
табысының мөлшерінде айыппұл салуға, не жүз сексен сағаттан екі жүз ... ... ... ... жұмыстарға тартуға, не үш жылға дейінгі
мерзімге бас бостандығын шектеуге, не үш ... алты айға ... ... ... ... — осы ... бөлігі былай деп жалғастырылады:
абайсызда екі немесе одан да көп ... ... ауыр ...... ... мерзімге бас бостандығынан айырылуға жазаланады.
Келесі мөселе денсаулыққа зиян келтірумен ... ... ... ... ... жаза ... мәселесіне назар
аударайық. Мысалы, 120-шы бапта көрсетілген ... ... ... яғни ... немесе оны қолданбақшы болып қорқытып ... ... ... ... ... қатынас жасау". Егер
зорлау кезінде өмірге қауіпті ауыр дене жарақаты қылмыстық ... ... 1-ші ... ... ... онда айыптының әрекеті қылмыстық кодексіңң 120-шы ... ... ... және 104 ... 1-ші ... ... жатады.
Сонымен қатар тонау және шабуыл жасап тонау ... ... ... ... туралы ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 1996 ... 20 ... ... ... дене жарақатын салумен байланысты ... ... ... ... ... ... туралы баптар бойынша қосымша
саралаусыз шабуыл жасап тонау үшін ... ... ... ... бабы ... яғни 179-шы ... 3-ші ... "б"
тармағымен саралануы керек. Өйткені аталған әрекет, яғни денсаулыққа зиян
келтіру осы құраммен тольіқ ... ҚР ... 181-ші ... ... "яғни бөтен мүлікті немесе мүлікке құқық беруді немесе
күш қолданумен не бөтен ... ... ... ... ... арқыльі
мүліктік сипаттағы басқа да іс-әрекеттер жасауды талап ету, сол ... ... оның ... ... ... таратумен, не
жәбірленушінің немесе оның жақындарының мудделеріне елеулі зиян келтіруі
мүмкін өзге де ... ... ... ... ... осы ... ... "б" тармағында көрсетілген әрекетпен, яғни жәбірленушінің
денсаулығына зардап келтіру жолымен жасалса, ... ... ... ... ... ... ... қосымша саралаусыз, қорқытып алушылық
үшін жауапкершілікті белгілейтін ... ... 181-ші бабы ... "б" ... ... ... тиіс, өйткені
жоғарыда аталған әрекет осы құрамның ішіне кіреді. Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... Егерде ауыр
дене жарақаты көлік қозғалысы немесе көлік құралдарын пайдалану ережелерін
бұзу салдарынан жасалса, онда айыптының ... ... ... қылмыс
жөніндегі баптар бойынша саралаусыз, келтірілген салдарға орай ... ... ... ... ... баптарымен сараланады.
Осыған орай қылмыстық кодекстің ... ... ... ... не ... ... ... жүргізуші адамның жол қозғалысы көлік құралдарын пайдалану
ережелерін бұзуы ... ... ... ауыр ... ... зиян ... деп атап ... Егер көлік құралы ауыр
дене жарақатын салу ... ... ... ... ... ... көліктегі қылмыстар тарауының баптарымен ... ... ... денсаулыққа қарсы қылмыстар тарауының 3-ші
бабымен сараланады. Егерде қозғалыс ... ... ... ... бұзу ... ... ауыр дене ... оны қауіпті жағдайға қалдыру құрамы жоқ деп ... ... ... ... басқа адамдар көмектесуге мумкіндігі бар
жерге қалдырып кетсе, онда оның ... ... 119-шы ... ... ... жауаптылығы тек ғана жәбірленушінің өлімі немесе басқа ... ... ... ... ... оны өмірге қауіп төнген ... ... кету ... ... ... ... айтылып кеткен дене жарақатын
салумен байланысты қылмысты жасаған ... ... жаза ... қылмыстық кодекстің 52-ші бабының жаза тағайындаудың жалпы негіздерін
ескере отырып әділ әрі ... жаза ... ... Жаза ... сот жасалған қылмыстың түрін, істің мән-жайын, сотталғандығын,
кінәлінің жеке ... және ... ... және жеңілдететін
жағдайларды ескере отырып, оған жеке тұрғыдан, жетік көзбен ... ... ... ... ... Жаза ... әділ және ... болуға
тиіс, жасалған кез-келген ... үшін ... ... ... Қылмыстық жауаптылық және оның негіздері
Мемлекет өз азаматтарынан Конституцияда ... ... ... міндеттерді қатаң орындауды талап етеді, оны орындамаған ретте
азаматтарға заңда көрсетілген ... ... ... ... ... Құқықтық жауапкершідіктің ішіндегі ең қатал түрі
қылмыстық жауаптылық болып табылады да, ал оған ... ... ... керек.
Қылмыстық жауаптылықтың негізін дұрыс анықтау Құқық қолдану органдары
қызметінің ... ... ... ... бере отырып, азаматты жауапқа
тарту үшін қылмыстық заңда көрсетілген ... ... ... белгілері
болуын талап етеді.
Қылмыстық заңды ұқсастығы бойынша ... жол ... ... 9-
бабы 1-бөлігі). Адамның ойы, пиғылы, дүние танымы, көзқарасы Конституциялық
нормаға қаншалықты қайшы ... де ол ... бір ... ... ... ретінде қаралуға тиіс емес. Қоғамға қауіпті, қылмыстық
заңға қайшы, кінәлі іс-әрекеттер заң шығарушы ... ... ... ... ... пен жаза ... мәселелер қылмыстық заңдарда тікелей
көрсетіледі және оларға тиісінше заңдық анықтамалар беріледі. Қылмыстық
заңда ... ... ... ... ... ... ... жоқ жерде жаза да болмайды.
Қылмыстық құқықтың екінші бір қағидасы – ... заң ... ... ... ... ... ... 14-бабының
1-тармағында – заң мен сот алдында жұрттың бәрі тең деп ... ... адам оның ... ... ... және ... жағдайына,
нәсіліне, ұлтына, саяси сеніміне, жынысына, біліміне, ... ... ... түрі мен сипатына, сондай-ақ тұрғылықты жеріне және
басқа да ... ... ... ... ... заң ... ... істеген қылмысы үшін қылмыстық жауаптылыққа
және жазаға тартылуы болып табылады. Бұл жерде заң алдындағы теңдікті ... ... ... ... адамдардың барлығына бірдей етіп жаза
тағайындау деп ... ... Жаза ... ... ауырлығы мен түріне,
оның жеке ... ... ... ... немесе
жеңілдететін мән-жайларға байланысты дараланып тағайындалады. Қылмыс
істеген адам тек қана ... ... ... ... ... ... ... жазадан босатылуы мүмкін. Жасы кәмелетке
толмағандар және жүкті немесе ... жас ... бар ... ... ... ... басқа субъекттерге қарағанда ізгілік қағидасы
басшылыққа алына отырып, ... жаза ... ... ... ... бір қағидасы – жауаптылықтан құтылмайтындық
қағидасы. Бұл қағида ... ... кез ... адам ... және басқа да
жағдайларға қарамастан, өзі істеген қылмысы үшін ... ... ... ... Яғни ... ... қылмыстық мойнымен көтереді. Бұл үшін
қылмыстық құқықтық жауаптылықты белгілейтін заң ... ... ... анық түсінікті болуы керек. Сөйтіп ол істелген қылмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... үшін бұл өте қажет.
Қылмыстық заңның төртінші принципі – жеке жауаптылығы ... ... Адам ... кінәсі анықталған жағдайда ғана қоғамға қауіпті
әрекеттер (әрекетсіздік) және бағытталған ... ... үшін ... ... тартылады. Бұл принципке сәйкес адам өзінің жеке істеген
немесе ... ... ... арқылы істеген қылмысы үшін сол адамның
өзі дербес, жеке жауапты болады.
Қылмыстық құқықтың бесінші принципі кінәлі ... ... ... Бұл қағиданың мәні сол, кінәсіз қылмыс та болмайды дегенді
білдіреді. Қылмыстық жауаптылықта оны ... ... ... кінә
болған жағдайда ғана, яғни қылмыс ... ... ... ... ... ... ... білдірген саналы, психикалық қатынасы
жатады.
Кінәнің түсінігі Қылмыстық кодекстің Жалпы бөлімінің арнаулы ... ... ... және жазаға тек қана қылмыс ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекетті қасақана немесе
абайсыздықпен жасаған адам ... ... ... жауаптылық туралы
сөз болуы мүмкін емес. Кінәнің нысандары қылмыстық ... ... ... ... абайсыздық (менменділік немесе немқұрайдылық)
болып түрлерге бөлінеді. ... ... ... ... ... әрекет
қасақана жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға ... ... оның ... қауіпті зардаптары болуының мүмкін екенін немесе
болмай ... ... ала ... және осы ... болуын тілесе,
қылмыс тікелей ниетпен жасалған қылмыс деп ... адам өз ... ... ... ... ... оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуы мүмкін екенін алдын ... осы ... ... тілемесе де оған саналы түрде жол берсе, не
бұған немқұрайды қараса, қылмыс ... ... ... деп ... ... немесе немқұрайдылықпен жасалған әрекет абайсызда жасалған
қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіп туғызуы
мүмкін ... ... ала ... бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз
жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған
қылмыс деп танылады.
Егер адам ... ... пен ... ... ол ... ... тиіс және ... біле алатын бола тұра өз ... ... ... ... ... ... ... білмесе, қылмыс немқұрайдылықпен жасалған қылмыс деп танылады(21-
бап).
Қылмыстың зардабы ... ауыр ... ... егер ... ... ... кінәнәің белгілі бір түрі болмаса, ол
қылмыстық жауапқа да, жазаға да тартылмайды.
Құқыққа ... ... ... ... ... екі ... және жазалылық болып табылады . ҚК 19-бабы 2- бөлігіне сәйкес ,
объективті айыптауға , яғни ... зиян ... үшін ... жол берілмейді. Қаақана немесе абайсызда әрекет жасаған адам
ғана қылмысқа кінәлі деп ... ... ... ... ... бірі ... табылады. Қылмыстың қаншалықты зардабы болғанына
қарамастан , егер оны істеген адамның әрекетінде кінәнің белгілі бір ... , ол ... ... , ... ... ... жауапкершілік туралы түсінік
Әрбір мемлекетте, әрбір қоғамда, әрбір адамзат кезеңінде ... ... ... ... бірі бола ... осыған орай қылмысты, жауапкершіліктің орны да ерекше,.
Жасалған Қылмысы үшін әрбір кінәлі қылмыстық ... ... ... ... ... те, бұл ... дамыған құқықтық мемлекетке де тән Сонымен
қылмыстық жауапкершілік қоғамда тәртіп, қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... кепілі де болып табылады.
Мемлекет өз азаматтарынан ... ... ... ... ... ... орындауды талап етеді, оны орындамаған ретте
азаматтарға ... ... ... ... немесе құқылы,
жауапкершілік жүктеледі. Құқылық жауапкершіліктің ішіндегі ең ... ... ... ... саналады. Қылмыстық жауаптылық мемлекеттің
заң шығарушы органы арқылы қылмыстық ... ... мен ... ... ... ... түрде істелінген іс-әрекет үшін ғана ... ... ... ... іс ... ... заңда
көрсетілген нақтылы бір қылмыстың құрамы болған жағдайда ғана тартылады.
Мысалы: тонау, ... ... ... ... зиян ... т.б. ... ... қылмыстық жауапкершіліктің, оның іс ... ... ... ... ... ... ... кінәлі турде
ғана бұзғанда жүзеге асырылады. Кез ... ... ... ... ... ... қоғамға белгілі бір мөлшерде қауіп төндіреді. Ал ...... үшін ... ... ... қылмыс нәтижесінде ең
алдымен қылмыстың құрбаны кез келген әлеуметтік топтың ... ... мен ... ер мен ... сау мен ауру , кедей мен бай, ... тағы ... ... ... ... ... ... жас
өспірімдер зардап шегеді,. Олар құрбандыққа тікелей де , жанама түрде ... ... Егер елде адам ... ... оның балалары зардап ... бала ... ... ... үйде ... ... ... тұрса,
ол балаларға өте зиянды, жағымсыз әсер етеді. Көптеген қылмыскерлер дәл
осындай отбасынан шығады.
Қылмыстық жауапкершілік ... ... ... ең ... ... ... Қылмыстық жауапкершілік қылмыс жасағаны ... ... ... ... ... ... ... өзінің құқыққа қайшы
әрекеті үшін мемлекет атынан сотталатындығын білдіреді. Соған орай,
мемлекет ... ... ... тыс ... ... ... ... жауапкершілік – бұл адамның жасаған қылмысы үшін ... ...... ... ... да ... жазаланатын
қылмыстық заңмен бекітілген міндеті.
Қылмыстық жауапкершіліктің мынадай элементтері ... ... үшін ... жауап беру міндеті; соттың адамның жасаған
әрекетін теріс бағалаудан көрінетін соттау; кінәлі ... ... ... ... ... ... жаза ... құқықтық салдары
ретіндегі соттылық.
Қылмыстық жауапкершілік қылмыс ... ... ... ... және адамға
қылмыстық мәжбүрлеу шарасын қолданған ... ... ... ... ... ... мерзімі біткенде тоқтатылады.
Қылмыстық жауапкершілік ... ... заң ... ... ортаға, қоғамға, ... бір ... ... экеледі. Қылмыс - қоғам үшін ... ... ... көрінісі, ол заң ... ... ... ... ... ... өрескел
қылықтар.
Қылмыстық әрекет қоғамдық қауіпсіздік жағдайына ... ... емес ... ... ... ауыр және ... ... бөлінеді. Онша ауыр емес қылмыс үшін 5 жылға дейін ... Ал ... ауыр ... үшін жаза 5 жыл жэне одан да ... Ауыр ... ... жылға дейінгі мерзім. ... ауыр ... ... ... ... ... өлім жазасы.
Қылмыс адамның өміріне , денсаулығына, ар - ұжданы мен қадір ... ... - ... зиян ... ... ... ... да
жасалады .
Қылмыстың болашақтағы тағдыры жөнінде дәл айта қою мүмкін бола
қояр ма ... ... ... ... ... болса керек. Қазақстанда
қылмыстың өсе түсуіне әсер ететін себептер ... ... ... ... ... ... ... тәрбиенің төмендеп кетуі маскүнемдіктің етек ... ... кері ... ... ... -тура,сот
жұмыстарының тиімді жүргізілмеуі т. б. ... ... ... айтылғандарға қарап, біздің қоғамда қылмыс ... етек алып ... ... ... ... ... тек қана қүқық қорғау органдарының ісі деп ... ... ... ... ... - бірінші кезекте
милиция ... , ... ... ... ... ... , тергеушілер , прокурор мен соттар санын ... ... ... саналы азаматтар ... ... ... ... тиіс.
Қылмыс ұғымы туралы. ... ... ... ... . ... - заң ... ... , қоғамға қауіпті іс
- әрекет ... ... ... 16 жасқа ... адам ... ... ... жағыдайда өте ауыр ... ... ... қылмыскер де жауапқа тартылады.
Қылмыс әдейі, ... ... ... жасалуы
мүмкін. Әдейі жасалған қылмыс ... не ... ... Адам өз эрекетінің ... ... ... ... біле ... да, қасақана қылмысқа ... ... ... түрде, эдейі ... ... ... ... қылмыскер адамды ... оның ... біле түра оны ... үшін ... бұл - ... ... Ал жанама түрде жасалған ... ... ... ... немесе эрекетсіздігінің ... ... сезе ... оның артындағы ... ... ... ... ... түрса да, ... ... ү ... Б. ішіп ... жағдайда өзен ... ... ... ... -Лық ... ал ... азаматты суға ... ... , ал С суда ... суға ... өледі. Бұл жерде бұзақы ... ... ... ... да, суға ... деп ... адамды ... ... ... қасақана сонымен қатар
абайсызда да жасалуы мүмкін. ... ... ... ... да, өзінің жэне ... ... ... ... ... , ... орманда демалып,
сапар шегіп ... өзі ... отты ... ... ... ... ... сөндіреді деп ойлайды.
Ал артынша іле-шала өте ... өрт бүрқ ... тағы да бір түрі - заң ... деп ... ... эрекет-сіздік. Әрекет дегеніміз - заңды
бұзушылық ... ... ... ашық ... шабуыл жасау
, белсенді жағымсыз ... - ... ... . Ал ... - ... ... ... орындамау . Мысалы,
милиционер жасалып жатқан ... көре түра еш бір ... ... ... қылмыстық жауапкершілігі.
Жоғарыда ... ... ... ... 16-ға ... ... ... ... ... ... 14 ... та жауапқа ... ... 14 ... ... мынадай жағдайларда жауапқа тартылады;
- Кісі өлтіргені ... ... ... жара ... денсаулығына зиян ... Бүл ... ... орташа ауырлықта жэне ... ... ... ... Әйелді зорлағаны үшін.
- ... ... ... ... ... ... Ұрлағаны үшін.
- Бүзақылық жасаудың ауыр түрі үшін.
- Өте ауыр ... ... ... жеке ... мүлікті
жойғаны үшін, қаруды, әскери оқ - ... ... ... мен
қондырғыларды ұрлап не қорқытып арғаны үшін.
- қасақана жол құрылысын, көлікті т.с.с. ... ... ... Адам ... үшін .
- қарақшылық жасағаны үшін.
- қорқытқаны ... ... ... ... ... автомобильдер мен басқа көлік түрлерін
иемденгені үшін.
- терроризм үшін.
- Аманаттыққа ... ... ... акті ... деп ... ... үшін .
- вандализм яғни мәдени мұраларын, зиратты, т.б. ... ... ... наша ... және ... адам ... зардабы тиетін улы
заттарды үрлау ... ... ... ... ... ... немесе олар жатқан зираттарды қиратып ... ... ... ... ... ... яғни
адам өзін - өзі қорғау үшін жасалған іс - ... ... Егер ... ... ... ... ... көрсетсе, бүл қылмыс болып ... ... ... ... са, ол одан ... түрде
қорғануға қүқылы. Кейде адам ... ... ... ... -эрекетке де баруы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... жағдайдан қүтқарып алу үшін
жасалса, ол ... деп ... ... ... аса қажетті
жағдайда жасалуы ... ... өрт ... ... ... ... ... бүзады.
Зиян келтіргені үшін жауапкершіліктің шарттары болып:
зиянның болуы;
зиян келтірген адамның әрекетінің құқыққа қарсы болуы;
құқыққа ... ... пен ... ... ... себептік
байланыстың болуы;
жұмыс берушінің кінәсіне қатыссыз жоғары қауіптілік ... ... ... іс жүзінде бұл мәселелер әртүрлі шешіледі.
5. Қасақаналық және оның түрлері
Қылмыстық заңда және сот ... ... ең ... ... ... ... болып табылады. ... ... ... ... ... маңызы ерекше.
Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының ... 1994 ... ... қабылдаған « Азаматтардың өмірі мен денсаулығына ... үшін ... ... ... ... ... ... басқа да мән жайларды анықтаумен бірге соттар
жаза ... ... ... ... ... ниеті мен
мақсатын ескеруге міндетті, деп көрсетілген. ... ... ... 20 – ... 1 – ... ... Мұнда
«тікелей немесе жанама ниетпен жасалған ... ... ... деп ... делінген. Қылмысты қасақана ... ... ... ... пен ... ... ... екі түрлі элементтен – ... және ... ... ... ... ... әрекетсіздігінің қоғамға
қауіпті мәнін ... және сана – ... ... ... оның қоғамға
зиянды зардабын болжау қасақаналықтың ... ... ... Зардаптың болуын тікелей немесе оның тууына саналы ... беру ... ... деп аталады. Істелетін іс - әрекеттің
қоғамға ... ... ... ... ... ... ... элементтің болмауының өзі кінәліліктің болмағандығын
дәлелдейді.
Іс - әрекеттің қоғамға қауіпті ... ... деп сол ... тікелей туындайтын зардаптың ... ... ... ... өзі ... бір ... ... іс - әрекетті істеу
кезінде ... ... заң ... қандай объектіге қол
сұғатынын, одан ... ... ... – ақ осы іс - ... ... ... ... тәсілі, жағдайы сияқты мән – жайларды
ой елегінен өткізіп, елестетеді. Осы ... ... ... ... ... елестетуі, оның іс - ... ... ... ... ... ... нәтижесінде одан
қоғамдық қатынастар жүйелеріне зиян келетінін, яғни оның ... ... ... ... ... адам өзінің саналы
ойына, өмірлік тәжірибесіне, біліміне, ... ... ... іс - ... ... қауіптілігін сезінуге қабілітті ... - ... ... ... ... ... заң ... оған қайшы іс - ... ... ... ... ... қылмыс істегендердің басым көпшілігі өзінің іс -
әрекетінің қылмыстық заңға ... ... ... ... та ... ... салған әрекет немесе ... ... ... де ... ... мүмкін. Мысалы, түзеу ... ... ... және ... ... ... ішімдіктерін, дәрілік немесе еірткі заттарды,
сондай – ақ ... ... ... ... да ... қарап
тексеруден жасырып беру ... кез ... ... ... ... заң ... салған, жазалайтын әрекет ... біле ... ... ... ... мұндай әрекеті
қасақана қылмыс ... ... ... іс - ... қылмыстық заңға қайшылығын сезінуді заң
шығарушы қасақаналықтың белгісі ... ... ... ... ... ... заң шығарушы іс - ... ... ... жатқызылуы үшін қылмстық жауаптылықтың ... ... ... іс - әрекетінің қылмыстық заңға қайшы екендігін
сезінуін ... ... ... ... ... атап көрсетеді.
Мысалы, біреуді біле тұра ... ... ... қамауға алу,
анықтама, тергеу, прокуратура немесе сот ... ... ... ... қылмыстық жауапқа тартуы, ... ... ... ... рұқсат етілмеген немесе тыиым салынған
жерлерде тыиым салынған ... ... аң ... ... ... ... бір ... қылмыс субъектісінің ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Егер айыпкер мұндай ... ... ... және ... болмаса, ол қылмыстық ... ... ... ... ... ... деп кінәлінің өзінің іс - әрекетінен
туындайтын, қылмыстық заң ... ... ... оймен елестеу болып табылады. ... ... ... іс - ... ... ... ... арасындағы
себепті байланыстың өрбуі сияқты белгілер құрайды.
Тікелей ... ... ... ... тууының болмай
қалмайтындығы болжанады. Белгілі бір зардап ... ниет ... ... ... ... іске ... ... сенеді және
туындайтың зардапты ой – сана ... ... оның сөз жоқ ... көз ... ... ... ғана тікелей
қасақаналықпен қылмыс істегенде қоғамға қаупті зардап ... ... ... ... ... жүзеге асатындай болып ... ... адам ... ... ... тұрған аджамды әдейлеп
көздеп ... ол ... ... нақты мүмкін болатынын
ғана болжайды.
Қоғамға зиянды ... ... ... ... оның ... ... жол беру ... қасақаналықтың еріктілік элементін
құрайды.
Тілеу – бұл ... бір ... ... жету ... ... ... ... Тікелей қаcақаналықта ... ... ... ... әр ... ... көрінуі мүмкін:
а) Қоғамға зиянды зардап келтіру кінәлінің түпкі мақсаты немесе
қоғамға ... ... ... ... жетудің қажетті құралы болса
я болмаса, б) ... ... ... ... адам үшін ... ... белгілі бір сатысы болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... Формальдық құрамдағы қылмыс үшін ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын
істелген қоғамға қауіпті әрекет немесе ... ... сезу ғана ... ... ... ... ... құрамдағы қылмыстардың объективтік жағының міндетті
белгісі ... ... ... ... жағдайда қоғамға
зиянды зардаптың болуын ... ... ... ... адам өз іс - әрекетінің (әрекетсіздігінің) ... ... ... оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының
мүмкін ... ... ... ... алдын лал білсе және ... ... ... қылмыс тікелей ниетпен ... ... ... адам өз іс - ... (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті
екенін ұғынып, оның қағамдық ... ... ... мүмкін екенін
алдын ала білсе осы зардаптардың болуын ... де, ... ... жол ... не ... немқұрыйды қараса қылмыс жанама ниетпен
жасалған деп танылады. (20 – бап)
Тікелей және ... ... іс - ... ... ... ... ... жоқ, екеуінде де бірдей. ... ... ... зиянды зардапты болжаудың тікелей
қасақаналықпен болжауға ... ... ... ... ... қоғамға зиянды зардаптың болуы мүмкін
екенін ... ... ... алдын ала ... ... ... ... ... ... ... түрінде
болатын түрінде емес, болуы ... ... ... ... ала
болжанады. Сонымен, жанама қасақаналықтың ... ... іс - ... ... ... сезу және ... зардаптың болу мүмкіндігін болжау арқылы сипатталады.
Жанама қасақаналықтың ... ... ... ... ... ... қарап саналы түрде жол беру арқылы көрінеді.
Жанама ... ... ... ... осы ... ... Тікелей қасақаналықта адам зиянды зардаптың
болуын тілейді. ... ... ... ... ... адам зардаптың болуын ... ... оның ... ... ... түрде жол береді.
Қоғамға зиянды зардапқа саналы, немқұрайды түрде жол беру ... сол ... ҚР ... 20-бабының 1-бөлігіне ... - ... және ... ... ... Осы ... 2-бөлігіне
сәйкес, егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіпті
екенін ұғынып, оның ... ... ... ... ... ... болмай қоймайтынын алдын-ала білсе және осы зардаптардың болуын
тілесе, ... ... ... жасалған деп танылады[14,255б.].
Кінәнің басқа да ... ... және ... ... қасақаналықта тұлғаның жасаған қоғамдық ... ... ... мен оның ... ... қатынас ретінде
анықтау үшін, заң шығарушы психиканың интеллектуалдық және еркіне қарай
элементтерінің мазмұнын ... ... ... ... ... ... сәт-тұлғаның іс-әрекетінің
(әрекетсіздігінің) қоғамдық қауіптілігін ... ... ... оның ... ... ... екенін немесе олардың бәрібір болатындығын алдын-ала
көріп білуінде. Жасалатын іс-әрекеттің ... ... ... сезе білу ... әрі ... әрі ... сипаттарын түсінгендікті білдіреді, Мысалы,
ұрлық кезінде ... ... ... ... иеленбекші екендігін жете
түсініп отырады, сонымен қатар, ол өзінің осы ... ... ... ... ... ... да жете түсіне алады. Жасайтын
әрекеттің ... ... жете ... сезу - бұл ... қоғамдық қауіпті сипатын да түсінуі.
Заң шығарушы интеллектуалдық элементі жасалған істің тек ... ... ... ... өз ... ... қарсы
екендігін түсінуін талап етпейді. Расында, көп ... ... ... ... ... ... ... жыныстық қылмыстар, талан-таражға салу
және т.б.) әрине, олардың заңға қарсы ... ... тұра ... заңға қарсылықты түсіну, жалпы ереже бойынша, қылмыстық ... ... ... ... ... ... заң ... бөлімнің арнайы құрамын жасау арқылы, кінәлінің өз ісінің ... ... оның ... ... ... ... байланыстырады.
Бұл жағдай көбінесе, әр саладағы арнайы ережелерді қылмысты түрде бұзғанда
қолданылады. Мәселен, ҚР ... ... ... ... есірткі заттарды, жүйкеге әсер ететін немесе ұлы ... ... ... ... алу, ... есепке алу, босату, тасымалдау,
әкелу, әкету, жөнелту не жою ережелерін бәзу, егер бұл ... ... ... ... ... адам ... ... Субъектінің
бұл әрекеттердің қоғамдық қауіптілігін түсіне ... ... ... ... ... ... және ... алу) тиісті
ережелерін міндетті түрде білгендігін көрсететіні анық. Ал егерде тұлға бұл
ережелермен таныспаған болса, қасақаналықтың интеллектуалдық сәті ... кінә - ... ... бұл ... - ... ... ... салдардың орын алатындығын алдын-ала көре білу -тұлғаның жасаған
қоғамдық қауіпті әрекетінің (әрекетсіздігінің) ... орын ... ... салдарды, кінәлінің өзі алдын-ала көре ... ... ... ... ... қасақаналық кезінде, алдын-
ала көре білудің сипаты екі ... ... ... ... ... ... салдардың орын алуы мүмкін екендігін де, сонымен қатар, орын
алмауының ... ... де ... ... ... орын алуы ... ... көре білу - бұл
салдардың белгілі бір ... ... ... ... да ... ... ... болатындығы сөзсіз екендігін көре білу - өзінің тілеген
салдарының болмай қалуы мүмкін әлде бір ... ... ... шығарылып тасталғандығын білдіреді. Мысалы, дене күші әлдеқайда
басым И. өзінің таныстарымен арақ ішіп ... ... Г. - ... ... оны 14 қабаттағы бөлменің ашық тұрған терезесінен далаға
лақтырып жібереді. Бұл жерде жәбірленушінің ... ... ... ... ... ... болатын анық нәрсе. Егер бұл әрекет
екінші қабаттың бөлмесінде жасалса, кінәлі адам қылмысты ... ... деп ... ... шығарушы қасақаналықты оның кез келген түрінде (кінәнің абайсыз
түрі ... ... ... бар, яғни объективті жағына кылмыстық
салдар жататын қылмыстарға бейімдей отыра тұжырымдайды. Осыған орай, ... кез ... ... салдары алдын-ала көре білгендігі үшін емес,
қылмыстың ... ... ... ... белгілері болып
табылатындарын көре ... үшін ... ... ... ... сәті қылмыстық салдардың орын алуын
тілеуімен сипатталады. Бұл ... ... ... бір ... ... Ол үшін тиісті қылмыстық салдар - оның қоғамдық
қауіпті әрекетінің (әрекетсіздігінің) саналы, әрі мақсатты түрде ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтың бағалау
тұрғысынан қарапайым мысалмен көрсетейік. Э. мен О.-нің мылтықпен шекесінен
атқанынан жәбірленуші сол жерде қаза ... Э. кісі ... ... жасады. Бұл қасақаналықтық интеллектуалдық сәті – кінәлінің
өз ... ... ... яғни ол ... ... ... соқтыратынын алдын-ала түсінгендігінде және оның өлуі мүмкін
немесе сөзсіз екендігін алдын-ала көре ... ... ... ... ... ... ... еркіне қарай сәті, жәбірленушінің
өлімін ... ... өз ... ... ... ... біліп, қоғамдық қауіпті салдардың орын ала-тындығын алдын-ала көре
тұрып, өзі тілемей, бірақ сол қауіпті салдарға ... ... жол ... ... ... қараған кезіндегі қасақаналықтық түрі -жанама деп
аталады.
Өзінің интеллектуалдық сәті ... ... ... ... көп ... бір ... ... Бұл мәселеде олардың
айырмашылығы - тек қылмысты салдарды алдын-ала көре білудің сипатында ғана.
Жоғарыда айтылғандай тікелей ... ... ... ... ... ... ... олардың сөзсіз болатындығын да алдын-ала болжап ... Ал ... ... ... кінәлінің алдын-ала болжай білгендігі
қылмыстық салдардың ... ... қана ... Жанама
қасақаналықтың бұл ерекшелігі - оның қасақаналық түрлерін бір-бірінен жалпы
ажырату үшін негізделетін еркіне қарай сәтімен ... ... ... ... ... ... ... тұлға
қылмыстық салдардың болу мүмкіндігін алдын-ала көре ... ... ол ... ... ... ... заң ... екі түрін ажыратады: қылмысты салдарға саналы түрде жол
беру және оларға ... ... ... ... өзі жасаған
әрекеттердің (әрекетсіздіктің) салдарына психиалық қатысты, көп жағдайда,
салдардың болуына ... ... ... ... ... ... бірігіп кетуін болжайды.
Сонымен, жанама қасақаналық кезінде қылмысты салдардың болуын тілемеу -
түлға өз ісінің қауіпті салдарына немқұрайды ... ... ... ... ... жол бере тұра, өз ісінің қоғамдық қауіпті ... ... ... ... ... ... кей уақытта қылмыстық салдардың орын алуына
саналы түрде жол беру (немесе оларға немқұрайды ... бұл ... ... тілемеумен бірлесіп келеді. Мысалы, тұлға жәбірленушінің үйінде
болмаған кезін ... одан өшін алу ... ... ... өрт қояды
және ол үйде жәбірленушінің ... ... бар ... ... ... Бұл ... кінәлі қарттардың өртке шалынбай, одан ... шыға ... ... мүмкін. Ал егер бұл сенім қылмыстық салдардың
орын алуының алдын ... ... бір ... болуын көздемеген
болса, бұл - жанама қасақаналықтың жәбірленушілердің өліміне саналы түрде
жол беру түріндегі ... ... ... ... көрінісі. Бұл жағдайда тұлға
аяқ астынан болып қалуы мүмкін әлде бір кездейсоқтыққа ... ... ... ... ... болатындай). Алайда, А.А.
Пионтковскийдің өте орынды ... ... ... - бұл ... ... ... сөз. Осыдан шығатын түйін –жәбірленушілер қаза ... ... ... ... ... жоюдан басқасы, ... ... ... ... кісі ... деп бағалануы
тиіс. Қасақаналықты тікелей және жанама деп бөлудің қылмыстарды ... ... жэне ... жеке ... ... ... маңызы үлкен. Мәселен, формальды ... яғни ... бір ... ... кірмейтін қылмыстар, тек ... ғана ... ... ... ... ... яғни жасының кішілігіне, кәрілігіне,
аурулығына, өзінің шарасыздығына байланысты өмір мен ... үшін ... ... әрі ... қорғай алу мүмкіндіктерінен
айырылғандарды тұлғаның ... ... ... егер ... ... көмек көрсете алу мүмкіндігі, ол туралы қамқорлық жасау -
міндетті болса немесе ... мен ... үшін ... жағдайға өзі
әкелген болса, осының нәтижесінде жәбірленуші ауыр салдарға ұшырай ма, ... оған ... ... аяқталған деп мойындалады. Бұл жағдайда
кінәлінің психикалық қатынасы оның ... ... ... ... ... ғана ... анықталады және бұл әрекетсіздіктің
қоғамдық қауіптілігін түсінуімен, өз міндетін атқарудан бас ... ... ... ... және ... болып бөлінуінің
ең маңызды іс жүзіндегі мағынасы - ... ... ... ... ... ... ажыратып алу үшін маңыздылығында, себебі дәл
осы ... ... ... ... бір түрі ... табылатын қылмыстық
жеңілтектікпен ұласушы психикалық қатынас ... ... ... дәл осы ... ... пен ... жеңілтектіктің
ортасында, қасақаналық пен абайсыздықтың "қақ айырылатын" жігі жатыр.
Қасақаналықты тікелей және жанамаға бөлудің қылмысқа оқталуды аяқталған
қылмыстан ... үшін де ... ... бар. ... қылмыстық құқық
теориясы мен сот тәжірибесі қылмысқа оқталу ... ... ... ... төңірегінде ғана шектейді. Мысалы, М.Ч-ны
өлтіруге әрекеттенгені үшін ... ... өшін алу ... мойнына пышақпен ұрады. Ол екінші ... ... ... ... ... бұл ... ... ғана
тиеді. Ол бұдан ... де ... ... ... Ч-ның көмек
сұрап айқайлаған дауысына жүгіріп келген адамдар оған жол бермейді. Жоғарғы
Соттың қылмыстық ... ... Сот ... М. ... мойнына пышақ
сала отырып және екінші рет пышақ жұмсауға ұмтылып өз ... ... ... ... білді, жәбірленушінің өліп кететінін алдын-
ала біле тұра, оған саналы ... жол ... яғни ... ... ... сүйене отырып, М.-ның әрекетін денеге
касақана түрде ауыр ... ... деп ... ... ... ҚР ... Төралқасы бұл шешіммен келіспей, кассациялық анықтаманы бұза отыра,
кінәлінің қасақаналығының мазмұны ... ... ... ... ... ... ... жағдайларының жиынтығына ... ... атап ... ... тәсілі мен қаруын, жаралар мен басқа да
дене зақымдауының ... ... ... ... ... ... ... бар
мөшелері болуы мүмкін), қылмыстық әрекеттердің тоқтау себептерін және т.б.
ескеруі ... атап ... Бұл ... ... ... мүқият
зерттеу ісі осы шешімнің дұрыстығын растай түсті. Өмірлік ... ... мүше - ... ... ... ... рет тек ... адамдардың
араласуынан ғана беті қайтарылған ... ... ... және ... ... ... ... ғана денеге тиіп ... ... ауыр ... ... қайтару
жағдайларының барлығы ... ... М., ... өліп ... алдын-ала көре білгендігін және де дәл осындай салдардың ... ... яғни ... ... ... Олай ... ... әрекетін Жоғарғы Сот Төралқасы кісі
өлтіруге оқталғандық деп орынды бағалаған.
Сонымен ... ... ... және ... деп ... -жазаны
жеке басқа қарай бейімдеу үшін де маңызы бар. Жалпы ереже бойынша, тікелей
қасақаналықпен жасалған ... ... ... ... қарағанда жоғары деп есептеледі. Бұл, ... ... ... санасы мен еркі қоғамдық қауіпті іс-әрекет жасап,
қылмыстық салдар келтіруге тікелей бағытталғандығымен байланыстырылады.
Заң шығарушы ... ... және ... сияқты екі түрін
айтумен шектеледі. Алайда, ... ... ... мен сот ... ... да ... белгілі, Мәселен, пайда болу уақыты бойынша
қасақаналық - ... ... және аяқ ... ... ... ... ... Алдын-ала ойластырылған қасақаналық - қылмыс жасау
туралы қабылданған ниет пен сол ... өзі ... ... бір
уақыт аралығымен бөлініп тұратындығымен сипатталады. Осы уақыт аралығында
субъект қылмыс жасау жоспары мен тәсілін ... ... ... мен ... т.б.) ... құрастырумен болады.
Аяқ астынан пайда болған қасақаналық - (аяқ астынан) кенеттен пайда
болып бірден жүзеге асырылумен сипатталады. Теория ... ... ... ... ... ... ... қылмыс, аяқ
астынан пайда болған қасақаналықпен жасалғаннан қауіптірек деп саналады.
Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексі аяқ ... ... ... ... ... ... ... азырақ қауіпті деп
санайды. Бұл - ... ... ... әсерінен пайда болғанда орын
алады. Мәселен, заң ... ... ... кісі ... ... денсаулыққа
ауыр не орташа дәрежеде зиян келтіруді жеңілдетуші жағдайы бар ... ... ... (ҚР ҚК -нің 98, 108-аптары). Аталған жағдай, жаза
тағайындау кезінде жәбірленушінің қылмысқа себепші болған, заңға ... ... ... ... ... ... ... аясында
ескерілуі мүмкін.
Кінәлінің өзі жасайтын іс-әрекеттің қоғамдық қауіпті салдары туралы
түсінігінің айқындылығы мен ... ... ... ... ... ... ... қасақаналық тұлғаның өзі жасайтын қоғамдық қауіпті
әрекетінің немесе әрекетсіздігінің сипатын және ... ... ... ... ... қатар, анықталған қасақаналық ... ғана ... ... орын ... көре ... яғни ... және
кінәлі екі немесе одан да көп қылмысты ... орын ... ... көре ... - екі ұшты болып келеді. Мысалы, пышағын ... кісі ... ... орын алатынын алдын-ала біліп, қарапайым
анық- ... ... ... Ал ... ... ... екі ұшты ... әрекет жасайды, себебі осының салдарынан
жәбірленушінің не өлетіндігін, не оның ... ауыр ... біле ... бұл ... кез ... орын ... саналы
түрде жол береді.
Анықталмаған қасақаналық кезінде кінәлі ... ... ... ... - ... Бұл - қолданылуы әр түрлі салдарға ... ... мен ... ... отыра, жәбірленушінің өмірі мен
денсаулығына қол сұғушылық кезінде болуы мүмкін. Мысалы, жәбірленушінің
басынан ... ұру, оның ... ... ұру, ... бастан, кеудеден, іштен
ұру. Мұндай жағдайларда әр түрлі салдардың, өлімнен - денсаулыққа жеңіл
зақым ... ... орын алуы ... ... ... теориясы мен сот
тәжірибесі мұндай ... ... шын ... ... ... ... сенеді, себебі, кінәлі бұл салдардың кез
келгенінің орын алатынын көре білді және олардың орын алуына саналы ... ... ... ... ... тек ... қасақаналық анықталған
жағдайда ғана негізгі болып табылады. Егер ... бір ... ... ... ұру ... оны ... айыруға бағытталған
тікелей қасақаналық анықталса, жәбірленушіге шын мәнінде ... ... емес ... ... (айталық, денсаулыққа орташа ауыр зақым келтіру)
қасақана кісі өлтіруге оқталғандық деп бағалау керек[8,340-341б.].
Қылмыстың санаттары. ... ... деп ... ... белгілері
бойынша топқа бөлуді айтамыз. Қылмыстар - сипатына және қоғамға қауіптілік
дәрежесіне және кінәнің түріне байланысты онша ауыр ... ... ... және аса ауыр ... ... ... ... сәйкес жасалғаны үшін осы Кодексте
көзделген ең ауыр жаза (бас бостандығынан айырудан):
қасақана жасалған әрекет - екі, ... ... ... бес ... ... - онша ауыр емес деп саналады;
қасақана жасалған әрекет - бес, абайсызда жасалған әрекет те бес ... ... - ... ауыр;
қасақана жасалған әрекет он екі жылдан аспайтын болса - ауыр;
қасақана жасалған әрекет он екі ... ... ... ... ... ... - аса ауыр ... деп танылады[3].
рытынды
Бұл жұмыста денсаулыққа қарсы жасалған қылмыстардың қылмыстық-
құқықтық сипаттамасы, криминологиялық ... ... ... ... жасаған үшін жаза тағайындау мәселелері жөніне баса ... ... ... сот медицина саласындағы ғалымдардың еңбектерін
қарай отырып, денсаулыққа қарсы қылмыстардың қылмыстық құқылық, ... ... ... ... зерттелген.
ҚР ҚК 104-бабымен қарастырылған денсаулыққа қасақана ... ... ... ... ... ... ... келе
жоғарыда айтылғандарға қорытынды жасайық.
Бітіру жұмыстың осы тақырыбын жазу кезінде біз ҚР ҚК ... ... ... ... зиян ... ... ... өзге
денсаулыққа қарсы қылмыстардың ұғымдарынан оның ... ... ... ерекшеленетінін байқадық. Сонымен бірге қылмыстың
зардабы болып табылатын денсаулыққа келген зиянның ҚР ҚК ... ... мен ... ... Денсаулық сақтау істері ... ... 11 ... №226 Бұйрығымен бекітілген «Денсаулыққа
келген зиянның сот-медицина тұрғысынан бағалаудың Ережесінде» сипатталған
белгілерінің денсаулыққа қасақана ... зиян ... ... ... ... зиян келтірулерден ажыратудың маңызды екен. Әсіресе,
денсаулыққа қасақана орташа ауырлықтағы зиян ... ... ... зиян ... Кінә ... ... ... ауыр зиян келтіруді саралау кезінде оны абайсызда денсаулыққа ауыр
және орташа ауырлықтағы зиян келтірулерден ажыратуға ... ... ... ... ... байланысты, денсаулыққа
қарсы қылмыстардың құрамына жаңадан қылмыс құрамдары ... Бұл ... ... сай, ... ... байланысты енгізілген. Сондай-ақ
бұл жұмыста денсаулыққа ... ... ... ... құрамдары
жататындығын, денеге келген жарақаттың ауырлығын қалай анықтап білу жөнінде
жазылған.
Осымен, біз осы біздің бітіру жұмысымызда ... ... ... ... оның ... ... денсаулыққа қасақана
орташа зиян келтіру қылмысына толықтай оның бүкіл ... ... нақ сол ... ... және ... ауырлататын мән-
жайларда жасалуын, оны басқа оған ұқсас қылмыстардан ажырататын нышандарын
сот тәжірбиесінен мысалдар ... ... ... ... ... әдебиеттердің тізімі
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы. ... ... ... Л.Д. ... с ... ... ... литература», 1969. 120 с.
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі ... ... ... ... ... , ч.Особ. Учебник / Под ... ... и ... М.: ... ... 784 ... Уголовное право. Особенная часть. Учебник / Под ред. профессора
В.Н.Петрашева. – М.: Издательство Приор, 1999. – 608 ... ... А.Н. ... ... ... бөлім: Алматы: Жеті
Жарғы, 2000. – 520 бет
7. Уголовное право ... ... ... Учебник для ВУЗов
/ Под ред. ... ... ... и ... профессора
С.М.Рахметова. – Алматы, ТОО «Баспа», 2001. – 536 с. / Под ... – М.: ... 1999. – 608 ... Уголовное право. Особенная часть. Учебник для ... ... ... ... – М.: ... ... М.-Норма, 1997. – 768 с.
9. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. ... ... ред. ... и ... В 2-х ... ... 2. – Алматы:
Институт «Данекер», 2000. – 481 ... ... ... Казахской ССР. Особенная часть.
Уч.пособие.Часть 2 / Под ред. Г.Ф.Поленова. А.: ... 1981. – 224 ... ... ... ... ... ... жөніндегі
агенттіктің 2001 жылғы 11 наурыздағы №226 ... ... ... ... ... ... ... бағалаудың
Ережесі»
12. Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть: учебник
/ Под ...... ... доп.- М.: ... – 552 с.
13. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне ... ... ... Т..Бапанов. Алматы, ЖШС «Баспа», 2001. – 704б.
14. Российское уголовное право. Особенная часть: ... / ... и ... М.: Издательство «Спарк», 1998. – 495 с
15. ... ... 1959 ... 22 ... қабылданған Қылмыстық
Кодексі
16. ҚР Халықты ... ... ... 1995 ж 15
наурыздағы № 2-3747 «Медициналық - әлеуметтік сарапшы комиссияларының еңбек
міндеттерін ... ... ... немесе өзге де денсаулыққа
зақымданулар барысында ... ... ... ... ... ... туралы» нұсқауы.
17. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау істері жөніндегі
агенттіктің 2001 ... 11 ... №226 ... ... ... ... ... сот-медицина тұрғысынан бағалаудың
Ережесі»
18. ... ... 1997 ... 19 ... «Халық
денсаулығын сақтау» туралы заңы.
19. ... ... ... 1998 ... 16 ... ... мемлекеттік бағдарламасы» жарлығы.
20. Иванов В.Н. «Уголовное законодательство Союза ССР и ... ... и ... ... ... ... Данилин И.Н. ... ... ... М.: «Юридическая литература», 1973, 200 с.
22. Российское уголовное право. Особенная часть. / Под ... ... – М.: ... 1997. – 496 ... ... Б. К ... о понятий захвата заложника. / Фемида
№12 2000 г. с.25-28
24. Егоров В.С. ... ... за ... ... безопасности и общественного порядка. М.: Московский психолого-
социальный институт; Воронеж: Издательство МПО ... 2000. – 64 ... ... ... ... ... Особенная часть. Учебное пособие
/ Под ред.Н.Ф.Кузнецова. М.: Зерцало, ТЕИС, 1996. – 156 ... ... В.П. ... ... право. Учеб.пособие. М.: Инфра
– М., 1997. – 320 ... ... П. ... ... ... ... ... / Законность, 2002 №7 (813).
28. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... / ... Е.О.Алауханов, С.М.Рахметов. А.: Жеті Жарғы, 2001. – 272 б.
29. Досмамбетов Б.Ы. О совершенствований уголовного законодательства об
ответственности за захват заложника (В ... норм ... ... ... ... ... / ... КазНУ им.аль-Фараби. Серия
«Международные отношения и международное право», 2003 №3 (11).
30. Комментарий к УК РК / ... ... И.Ш., ... ... ... Республикасы Конституциясы. Алматы., 30.08.1995ж
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі Алматы., 16.07.1997
Қазақ КСР-інің 1959 жылғы 22 ... ... ... ... жылғы 20 желтоқсандағы № 11 қаулымен ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумының 1994 жылғы 23 желтоқсандағы
«Азаматтар өмірі мен денсаулығына ... ... үшін ... ... ... ... туралы» № 7 қаулысы
ҚР Халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 1995 ж 15 наурыздағы № ... ... - ... ... ... еңбек міндеттерін
атқарумен байланысты жарақат немесе өзге де денсаулыққа ... ... ... ... айырылу дәрежесін анықтау тәртібі
туралы» нұсқауы.
Қазақстан ... ... ... және Денсаулық сақтау
Министрлігі Денсаулық сақтау комитетінің 1998 ... 4 ... ... ... ... «Денсаулыққа келтірілген зиянды сот-
медициналық бағалау ережесі».
Қазақстан Республикасы Денсаулық ... ... ... ... жылғы 11 наурыздағы №226 Бұйрығымен бекітілген «Денсаулыққа келген
зиянның ауырлығын ... ... ... ... Республикасының 1997 жылғы 19 мамырдағы «Халық денсаулығын
сақтау» туралы заңы
Қазақстан Республикасы ... 1998 ... 16 ... ... мемлекеттік бағдарламасы» жарлығы
Кітаптар мен монографиялар:
10.Гаухман Л.Д. «Борьба с ... ... ... ... 1969. 120 ... В.Н. ... ... Союза ССР и
союзных республик: единство и особенности». М.:«Юридическая
литература»,1973. 208 с.
12. Данилин И.Н. ... ... ... М.: ... литература», 1973, 200 с.
13. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть.
Учебник. / Под ред. И.Ш.Борчашвили и С.М.Рахметова. В ... ... 2. – ... ... ... 2000. – ... ... А.Н. «Қылмыстық құқық» Ерекше бөлім: Алматы: Жеті
Жарғы, 2000. – 520 бет.
15.Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для
ВУЗов / Под ред. ... ... ... и ... ...... ТОО «Баспа», 2001. –
536 с. / Под ред.профессора В.Н.Нетрашева. – М.: ... – 608 ... ... Особенная часть. Учебник / Под ред.
профессора В.Н.Петрашева. – М.: Издательство Приор, 1999. –
608 с.
17.Уголовное ... ... ... Учебник для ВУЗов.
Отв.ред. И.Я.Азаченко, З.А.Незнамова, Г.П.Новоселов. – М.:
Издательская группа Инфра. М.-Норма, 1997. – 768 ... ... ... ... ... ... часть:
учебник / Под ред.проф.Б.В.Здравомыслова. – Изд.2-е,
перераб.и доп.- М.: ... 2000. – 552 ... ... ... ... часть: Учебник / Под
ред.М.П.Журавлева и С.И.Никулина. М.: ... ... – 495 ... ... ... ... ... / Под ед.
В.Н.Кудрявцева, А.В.Наумова. – М.: Юрист, 1997. – 496 с.
21.Угловное право Казахской ССР. Особенная часть. Уч.пособие.
Часть 2 / Под ред. ... А.: ... 1981. – 224 ... ... Қылмыстық кодексіне түсінік. /
Жауапты ред.С.М.Рахметов, Т..Бапанов. Алматы, ... 2001. – 704 ... ... Б. К ... о ... ... заложника. /
Фемида №12 2000 г. с.25-28
24. Егоров В.С. Уголовная ответственность за ... ... ... и ... ... ... ... институт; Воронеж:
Издательство МПО «Модек», 2000. – 64 ... ... ... , ... ... / Под общ.
ред.Л.Д.Гаухмана, Л.М.Колодкина и С.В.Максимова. М.:
Юриспруденция, 1999. – 784 с.
26.Новое уголовное право ... ... ... ... / Под ... М.: ... ... 1996. –
156 с.
27.Панов В.П. Международное уголовное право. ... ... – М., 1997. – 320 ... П. ... ... освобождения п
похищенного и заложника. / Законность, 2002 №7 (813).
29. Ағыбаев А.Н. ... ... ... ... А.: Жеті ... – 320 ... Республикасының қылмыстық құқығы: Жалпы бөлім. /
Жауапты ред. Е.О.Алауханов, С.М.Рахметов. А.: Жеті Жарғы,
2001. – 272 б.
31.Досмамбетов Б.Ы. О совершенствований ... об ... за ... ...
свете норм международного право и законодательства
зарубежных стран). / ... ... ... ... отношения и международное право», 2003
№3 (11).
32. Досмамбетов Б. Расплата за заложника / Мир ... 2002 ... ... к ... ... ... Федерации. М.:
Проспект, 1997. – 760 с.
34. Комментарий к УК РК / Отв.ред. Борчашвили И.Ш., Караганда,
1999
35. ... В.И. ... ... общественной
безопасности. М.: 1984,
36. Карпец И.И. Преступление международного характера. М.:
Юридическая литература, 1979. – 262 с.
37. Расследование отдельных видов преступлении. ... ... ... ... Курс ... ... ... Ч.Особ. / Отв.ред.
Н.А.Беляев. Т.4. Л.: 1978
39. Матышевский П.С. Ответственность за преступление против
общественной безопасности, общественного порядка и
здоровья населения. М.: ... ... М.Б. ... ... ... А.: ... ... М.А. Борьба с преступлениями против общественного
порядка, общественной безопасности и здоровья населения.
Минск. 1971
42. Гришанин П.Ф., Владимиров В.А. ... ... ... ... ... и ... М., 1963
43. Дурманов Н.Д. Уголовная ... за ... ... ... и здоровья населения. М.: 1962

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері туралы18 бет
Адам мен адамзаттың денсаулығына қарсы қылмыстар34 бет
Денсаулыққа қасақана қарсы қылмыстар13 бет
Жеке адамның денсаулығына қарсы қылмыстардың түсінігі және жіктелуі55 бет
Халықтың денсаулығына қарсы қылмыстар20 бет
Өмір мен денсаулыққа қарсы қылмыстар16 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Экологиялық қылмыстар30 бет
Ішімдіктің денсаулыққа залалы5 бет
Денсаулыққа зор кесел, Үйрете көрме ауызды, Насыбай менен шылымға9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь