Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметке салық салу

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ САЛЫҚ САЛУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... .
1.1 Нарықтық экономикада кәсіпкерлік қызметінің орны мен ролі және ұйымдастырудың теориялық және әдістемелік ерекшеліктері
1.2 Салық жүйесінің әлеуметтік және экономикалық процесске тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Шетелдегі шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шаралары ... ... .

2. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ САЛЫҚ САЛУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Қазақмыс Корпорациясы ЖШС тарихы, құрылымы және өндірістік қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Қазақмыс Корпорациясы ЖШС қаржы шаруашылық қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Қазақмыс Корпорациясы ЖШС қызметіне салық салу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
46
3. КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ САЛЫҚ САЛУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.1 Салықтан жалтару мәселесін қолға алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.2 Кәсіпорындарды салықтық.әкімшілік реттеуді жетілдіру жолдары
3.3 Салықтық бақылаудың тиімділігін арттыруды жетілдіру жолдары
71
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
Тақырыптың өзектілігі. Жалпы алғанда шағын және орта бизнес өптеген жаңа жұмыс орындарының пайда болуын, экономиканың инновациялық әлеуетінің дамуын, өндірісті ұйымдастырудың жаңа түрлерін іздеу және енгізу, сату және қаржыландыруды қамтамасыз етеді. Шағын және орта кәсіпкерлік – елдің тұрақты дамуы және ел экономикасының бәсекеге қабілеттілігінің жоғары болуының негізі.
Сондықтан да шағын және орта бизнесті қолдау саясаты жүзеге асырылуы қажет және де бұл қолдау мемлекет тарапынан белсенді түрде іске асуда. Бұл мемлекеттік қолдау салық жеңілдіктері негізінде жүзеге асады. Салық жеңілдіктері шағын және орта бизнес субъектілерін дамытуды ынталандырады. Бұл бағдарламаның нәтижесінде шағын және орта бизнес субъектілерінің саны мен шағын және орта кәсіпкерлер өндірген өнімдер мен қызметтердің үлесі елдің ЖІӨ құрылымында айтарлықтай өсті.
Ел экономикасының дамып, өркениетті алдыңғы қатарлы дамыған елдер қатарына қосылу үшін салық жүйесіне, соның ішінде ел экономикасынан негізгі орын алатын шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салу барысын оңтайландыру көзделген. Осы шағын және орта бизнес субъектілеріне салық салу жүйесін тиімді құру – шағын бизнес субъектілері дамуының негізгі алғышарты ретінде қарастыруға болатыны белгілі. Бүгінгі күні шағын және орта бизнесті дамыту үшін мемлекет тарапынан түрлі жаңа қадамдар жасалынуда. Шағын және орта бизнестің жоғары деңгейде қызмет етуін ұйымдастыру үшін онструктивтік бизнес-идея, тиімді басқару және қаржының жеткілікті болуы шартты жағдай.
Шаруашылық жүргізудің жаңа формаларын қолданбай еліміздің экономикасын жандандыру, халқымыздың әлеуметтік хал-ахуалын көтеру мүмкін емес. Соның бірі – шағын және орта бизнестің дамуы болып табылады. Шағын және орта бизнес ел экономикасын дамытуда, нарықты қалыптастыруда, ірі өндірушілер монополиясын шектеуде және бәсекелестікті дамытуда, тауар және қызмет сұраныстарын қанағаттандыруда, жалақы мен зейнетақыны уақытылы төлеуде, жұмыссыздық мәселесін шешуде және жаңа технологияларды енгізуде шешуші фактор ретінде маңызды роль атқарады [1, 224 б.].
Шағын және орта кәсіпкерлік – бүгінгі өркениетті дүниежүзілік экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән келтірмейтін салалардың бірі болып саналады. Нақты сектор және сауда кәсіпорындары мен компаниялары Қазақстан экономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу дәрежесі және т. б. көрсеткіштердің артуына тікелей әсер етеді. «Жаңа он жылдық жаңа экономикалық өрлеу қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан Республикасының Призеденті Н.Ә.Назарбаевтің қазақстан халқына жолдауында айтылды. Кейінгі жылдары елімізде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға көбірек көңіл бөліне бастады.
1. Байбулова Д.Б. Управление финансовой устойчивостью предприятий в переходный экономике (на примере РК): Автореферат: 08.00.08─ Алматы, 2008.─ 22с.
2. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы.─ Алматы: Экономика. 2001.─ 330б.
3. Жуйриков К.К: Финансы предприятий в условиях рынка.─ Алматы, 2008, 353 с.
4. Бараненко С.П., Шеметов В.В. Стратегическая устойчивость предприятия.─ М.: Центрполиграф, 2007.─ 575;
5. Дружинин А.И., Дунаев О.Н. Управление финансовой устойчивостью.─ Екатеренбург: ИПК УГТУ, 2008.─ с. 363;
9. Нестеров В.О., Карпенко С.Н. Финансовый анализ и учет.─ М.: Финансы и статистика, 2008.─ с. 341;
10. Шеремет А.Д., Негашев Е.В. Методика финансового анализа деятельности коммерческих организациий.─ М.: ИНФРА-М, 2008.
11. Лупей Н.А. Методические рекомендации по учету финансовых результатов деятельности организаций: практическое пособие.─ СПб.: Книжник, 2006.─ с. 258;
12. Гиляровская Л.Т., Вехорева А.А. Анализ и оценка финансовой устойчивости коммерческого предприятия.─ СПб.: Питер, 2006 ─ 256 с.: ил.─ (Серия «Бухгалтеру и аудитору»)
13. Астахов В.П. Анализ финансовой устойчивости и процедуры, связанные с банкротством.─ М.: Ось-89, 2008.─ с. 163;
14. Илясов Г. Оценка финансового состояния предприятия: Методология и методика// Экономист.─ 2007.─ №6.─ с. 49-55;
15. Гребенщикова Е.В. Альтернативный расчет запаса финансовой прочности предприятия// Финансы.─ 2006.─ №8.─ с. 69-70;
16. Козлова Е.П., Галинина Е.Н. Финансовый анализ и аудит.─ М.: Финансы и статистика, 2007.─ с. 285;
17. Ириков В.А., Ириков И.В. Технология финансо*экономического планирования на фирме.─ М.: Финансы и статистика, 2006.─ с. 249;
18. Гиляровская Л.Т. Экономический анализ: Учебник для вузов─ 2-ое изд., доп.─ М: ЮНИТИ-ДАНА, 2007.─ 615с
19. Ковалев В.В. Финансовый анализ. Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности.─ М.: Финансы и статистика, 2006.─ с. 512;
20. Никольская Э.В., Лозинская В.Б. Финансовый анализ.─ М.: МГАП Мир книги, 2006.─ с. 316;
21. Чернышева Ю.Г., Гузей В.А. Комплексный экономический анализ хозяйственной деятельности.─ Изд. 2-е.─ Ростов н/Д.: Феникс, 2008.─ 156 с.─ (Шпаргалки);
22. Қазақмыс ПЛС бухгалтерлік есебі 2009-2010 жж.
23. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Методика финансового анализа.─ М.: Инфра-М, 1999.─ с. 512;
24. Лябушин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности предприятия.─ М.: Финансы и кредит, 2000, с.375;
25. Федорова Г.В. Фианасовый анализ предприятия при угрозе банкротства. Учебное пособие.─ М.: Омега─ Л, 2006.─ 272 с.
26. Шеремет А.Д., Сайфуллин Р.С. Финансы предприятий.─ М., ИНФРА─ М, 1998.─ 343 с.
27. Ионова А.Ф., Селезнева Н.Н. Финансовый анализ: учебник.─ М.: ТК Велби, Издательство Проспект, 2006.─ 624с.
28. Бригхем Ю., Гапенски Л. Финансовый менеджмент: Полный курс. В2-х т./ Пер. С англ. под. ред. В.В. Ковалева. Спб.: Экономическая щкола, 2007г. Т. 2. 669с.
29. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдер): 2001 жылғы 15 қаңтарға дейінгі өзгертулер мен толықтырулар енгізілген.─ Алматы: ЖШС «Баспа», 2001-368б.
30. Коволев В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры.─ М.: финансы и статистика, 2008.─ 560с
31. Под. ред. Таль Г.К. Антикризисное управление: Учебное пособие: В 2 т. Т. 2.: экономические основы.─ М.: ИНФРА─ М, 2007.─ 1057с
32. Қазанбаева Ж.С. Инновациялық технологиялар – менеджменттің тәуекелділігін жүзеге асыру құралы // АльПари экономикалық журналы.- Алматы, 2007.- № 3-4.- 138-139 б.- 0,3 б.т.
33. Карасаева А.А // Значение экономико-правовой базы в организации учета предприятий малого бизнеса //Аль пари, № 3, 2008.
34. Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі агенттігінің мәліметтері.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..................................... |
7
| |
|1.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ ... ... | ... ... | ... ... экономикада кәсіпкерлік қызметінің орны мен ролі | ... ... ... және ... ... |11 ... ... жүйесінің әлеуметтік және экономикалық процесске тигізетін| |
|әсері...............................................................|22 |
|.................................. |26 ... ... ... ... ... ... | ... | ... ... ... САЛЫҚ САЛУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН | ... ... | ... Қазақмыс Корпорациясы ЖШС тарихы, құрылымы және өндірістік |32 ... ... |35 ... ... ... ЖШС қаржы шаруашылық қызметін | ... ... | ... Қазақмыс Корпорациясы ЖШС қызметіне салық салу | ... ... | ... ... ... ... САЛУ ... ЖӘНЕ ОЛАРДЫ | ... | ... ... ... жалтару мәселесін қолға |63 ... | ... ... ... ... ... жолдары |71 |
|3.3 Салықтық бақылаудың тиімділігін ... ... ... | |
|ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................|78 |
|..................................... | |
| |80 ... ... | ... | ... ... Жалпы алғанда шағын және орта бизнес өптеген
жаңа жұмыс орындарының пайда ... ... ... ... ... ... жаңа түрлерін іздеу және енгізу, ... ... ... ... Шағын және орта кәсіпкерлік – елдің
тұрақты дамуы және ел ... ... ... ... ... да шағын және орта бизнесті қолдау саясаты ... ... және де бұл ... мемлекет тарапынан белсенді түрде
іске асуда. Бұл мемлекеттік қолдау ... ... ... жүзеге
асады. Салық жеңілдіктері шағын және орта ... ... ... Бұл ... ... ... және орта
бизнес субъектілерінің саны мен шағын және орта кәсіпкерлер ... мен ... ... ... ЖІӨ ... ... экономикасының дамып, ... ... ... ... ... ... үшін салық жүйесіне, ... ... ... ... орын ... ... және орта ... салық салу барысын оңтайландыру көзделген. Осы шағын және
орта бизнес субъектілеріне ... салу ... ... құру – шағын
бизнес субъектілері ... ... ... ... ... ... ... күні шағын және орта бизнесті дамыту үшін
мемлекет тарапынан түрлі жаңа ... ... ... және орта
бизнестің жоғары деңгейде қызмет етуін ұйымдастыру үшін ... ... ... және ... ... ... шартты
жағдай.
Шаруашылық жүргізудің жаңа формаларын ... ... ... халқымыздың әлеуметтік хал-ахуалын көтеру мүмкін
емес. Соның бірі – шағын және орта ... ... ... табылады.
Шағын және орта ... ел ... ... нарықты
қалыптастыруда, ірі өндірушілер монополиясын ... және ... ... және ... ... ... жалақы мен
зейнетақыны уақытылы төлеуде, жұмыссыздық ... ... және ... ... ... фактор ретінде маңызды роль атқарады
[1, 224 б.].
Шағын және орта ...... ... дүниежүзілік
экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән ... ... ... саналады. Нақты сектор және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық табыс,
жалпы ішкі өнім, ... ... ... жұмыспен қамтылу дәрежесі
және т. б. көрсеткіштердің ... ... әсер ... ... ... жаңа экономикалық өрлеу ... жаңа ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтің қазақстан халқына
жолдауында айтылды. Кейінгі жылдары елімізде ... және ... ... ... ... ... ... және орта бизнес – жеке және заңды тұлғаның өз күш-қабілетін
танытуының, белгілі бір ... ... ... іс әрекетінің
тиімді тәсілі. Ол адамдардың өзіне ... ... ... ... ... талдау жасау – оның ... ... ... ұзақ ... мен терең тамырының бар екендiгiн
көрсетедi. Көне ... пен орта ... ... ... ... оның
индустриялық қалай аталғанына қарамастан, ерекше пiкiрлер қалыптасқан.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... бар. Алайда, оны жүзеге асыру ... ... ... ... келе бермейдi. Сондықтан, ... шын, ...... деген алғышарттары бар, ең бастысы капитал ... бар ... ... соңғы нәтижесi өндiрiлген өнiм мен ... және ең ... – әр ... оның тек ... ... ғана жасайды. Мiне, осы себептен кәсiпкерлердiң басты мақсаты
– өз ... ... ... ... ... шығындарын
барынша азайту болып табылады. Ал, кәсiпкердiң табысы көбiне оның ... ... ... ... бастапқы кезеңiнде кәсiпкер
қатаң бәсеке жағдайында нарықтан шығып қалмас үшiн ... ... жаңа ... ... ... бұл ... ең басты
мәселесi. Кәсіпкерлік қызмет тәуекелге ... Осы ... ... ... ... ... кезінде мемлекетке жүгінуге
мүмкіндігі болған зиянды кәсіпорындарды біле тұра жол ... ... ... шаруашылық қызметінен түпкілікті
түрде ерекшеленеді. Кәсіпкерлік тәуекелі – табысты жұмысқа қуатты ... ... ... ... экономиканың негізі болып
табылады және халықтың басым бөлігін ... ... ... ... ... мен ... ... қолдау көрсетеді. Шағын және орта
бизнес – жаңа ... алып келе ... ... ... капиталды
инвестициялау тәсілі ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемде маңызға ие.
Тақырыптың ғылыми тұрғыда зерттелу ... ... ... ... ... мәні мен мағынасы А.Смит, Д.Рикардо, Ж.С. Сисмонди, У.Петти,
Ф.Кенэ, Дж. Кейнс, А.Лаффер, М.Фридман және өзге де ... ... ... ... ... өз ... сол кездегі өздері ұстанып
отырған экономикалық концепцияларға сүйене ... ... мәні ... атқаратын қызметтерін ашып көрсеткен болатын.
Салық жүйесінің нарықтық процесстерге деген кері әсерінің ... ... ... оны ... ... Дж. Бьюкенена, А.Оукен,
У.Хеллераның еңбектерінде қарастырылады. Салық жүйесі экономикалық ... ... ... жылдар бойы қолданылмай келгені ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесін
қарастырумен айналысып келді. Осыған байланысты ... ... ... мен ... атап өту ... В.Т.Князев, В.Я.
Савченко, В.Т. Пансков, В.М.Пушкарева, Д.Г.Черник, Т.Ф.Юткина, А.И.Худяков
және т.б.
Экономикалық дамуға салық салудың тигізетін кері ... ... ... және сол ... ... ... ... реформалауға үлкен
үлес қосқан әдебиеттер мен ғылыми еңбектерді де атап өтуге болады. Аталған
зерттеулерге ... ... ... ... ... Г.Карагусова, Н.К.Кучукова, С.Қ.Құлпыбаев, В.Д.Ли,
Н.К.Мамыров, В.Д.Мельников, А.А.Нурумов, М.Т.Оспанов, К.С.Сағадиев,
Х.Н.Сансызбаева, Р.У.Смагулова, ... және т.б. ... ... болады. Дегенмен, аталған әдебиеттерде салық жүйесінің
мәселелері көбінесе фискалдық сипаты жағынан, оны көтеру және ... ... ... тигізетін әсері туралы жеткілікті
түрде қарастырылып, тереңірек зерттелген ... ал ... ... ... ... алатын салық жүйесінің ... ... ... ... аса назар аударылмаған.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – шағын бизнестің құрылуы мен дамуы және
маңызын ... ... ... ... ... ... ролі мен даму ... және қызмет барысын білу, шағын
кәсіпкерліктің дамуының ... ... шет ... ... ... ... Сонымен бірге қазіргі кездегі салық салудың
кәсіпкерлік қызметке ... ... және ... ... ... ... ... ұсыныстар жасау болып табылады.
Осы мақсаттарды негізге ала отырып, дипломдық жұмыста мынадай сұрақтар
қарастырылды:
- Кәсіпкерлік қызметтің ... ... және ... ... ... ... проблемалары және олар шешу ... ... ... ... мен ... ... салықтық қатынастардың
әлеуметтік процесстердегі атқаратын рөлін зерттеу;
- индустриалды дамыған елдердің салық жүйесінің қоғамдық ... ... ... ... ... ... ететіндігін сипаттау;
- салық салудың әлеуметтік салдарларын білдіретін ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сипатына
баға беру және оны әлеуметтік тұрғыда жетілдіру барысында ... ... ... ЖШС ... ... пәні – ... ... салу ерекшелітері және салық салу
кезіндегі туындайтын мәселелер.
Зерттеудің ... және ... ... ... кездегі салық
саясатындағы әлеуметтік- экономикалық ... ... ... ... ... ... байланысты жазылған алыс – жақын
шет елдердің және отандық ғалымдардың іргелі ғылыми еңбектері пайдаланылды,
сонымен бірге, салық ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлықтары
мен Халыққа жолдауы, ҚР Қаржы Министрлігінің статистикалық бюллетені және
ҚР статистика жөніндегі Агенттігінің ... ... ... ... ... мен көлемі. Жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен,
қорытынды мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады
1 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... САЛЫҚ САЛУДЫҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Нарықтық экономикада кәсіпкерлік қызметінің орны мен ролі ... ... және ... ... ... өте зор, әсіресе экономикалық дағдарыс
жағдайларында, өйткені ол ... ... ... ... ... Оның мүмкіншіліктерімен инициативалары өндірістің тиімділігімен,
ішкі экономикалық қызметтің дамуы, іс этика нормаларын ... ... ... байланысты.
Кәсіпкерліктің құрылуы механизмін, мәнін түсіну, шаруашылықтың тиімді
түрлерімен әдістерін іздеу мүмкіншілігін құрады.
Кәсіпкерліктің қоғамдық ... ... ... осы ... ... елдердің
тарихи жолдарының әр түрлі кесіндісіндегі оның құрылуының бөлек ... ... ... Сонымен, Г.К. Гинс әр түрлі тарихи ... ... ... бірнеше типін көрсетеді. Кәсіпкерлер типінің
біріншісіне ол, тұтыну мүмкіншіліктерін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... Рим теңіз қарақшылары мен құл иеленушілерін
жатқызады. Екінші типке феодалдар, епископтар, көпестерді, оның ... ... ... бірақ олардың бәрі жаңа жоспарлар мен жаңа байлық құрады.
Үшінші тип, кредиттік, ... ... ... ... ... кәсіпкерлер пайда болған, Шығыс елдерді колонизациялау кезінде
құрылған. Дәл осы кезеңде Ж.Б.Сэй, Р.Кантильон, ... ... ... ... ... А.Смиттің айтуы бойынша кәсіпкерлік қызметі
тек жеке меншік ... ғана ... Ал, ... мен ... ... ... жеке меншік иелері болуы міндетті емес еді.
Ж.Б.Сэй мен Р.Кантильоннның пікірлері бойынша, кәсіпкер ресурстарды
төмен ... ... ... ... ... ... бұл арқылы салынған
капиталға қарапайым кірістен ерекше пайда алатын адам.
Төртінші тип капитализм дамуымен ... Сол ... ... ... ... ... еңбектерінде көрініс алған.
ХVIII ғасырдағы индустриялық шаруашылықтың дамуына байланысты кәсіпкер ... ... ... Бұл ... ... мен жұмыс берушілердің
арасындағы қарама-қайшылыққа ... ... (2, 25 ... капитал немесе “өндіріс құралдарына” иелік етуге негізгі
назар аударылған. Сол ... ... ... ... ... ... және де әр бір ... кәсіпкерлікпен айналыспада
кәсіпкерлерді капиталистермен ұқсастырады. Кәсіпкерліктің функцияларын
классикалық саяси ... мен ... ... ... ... ... қосымша пайда табуда көрді. Индустрияның кейінгі дамуы қаржы
ресурстарына ақша ... ... ... ... емес ... оның маңызды қосындысы ретінде өндірістің рационалдық ұйымы да
саналды. Сонымен, ... ... ... ... ... ірі нәтижелерге
жету кәсіпкердің ерекше ... деп ... ... ... жаңа типі ... ...... олардың көбі
өнеркәсіптің жеке меншік иелері болып табылмайды. Осы ... ... ... ... ... үлес ... ... теориясының маңызы сол кезде өте зор болды,
тек кейінгі зерттеушілер ғана ... жеке ... оның ... ... ... жетті.
Сонымен, даму процесінде “кәсіпкер” түсінігінде қоғамдағы әлеуметтік-
мәдени жағдайлармен ... ... ... ... ...... түрі, мамандық, өндірістік күш, өндіріс факторы,
психологиялық белгілер ... ... ... ... ... ... кездегі экономикалық мәнін ұғыну оны өте терең
түсінуге мүмкіндік береді. Бүгінгі күнде ғалымдар бұл ... әр ... ... Кәсіпкерлік сипаттамасы үшін олармен экономикалық
ресурстар жүйесі, функциялары т.б. ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің негізгі функцияларын атап өтуге
болады /1-кесте/, ... ... ... ұйымдық ресурстық
функцияларды атап өтейік.
Ал ... ... ... ... осы ... жағдайларға сүйене
отырып “кәсіпкерлік” мәнін анықтауда. Оның ... ... ... экономика
жағдайындағы маңызын қарастыруда.
Кәсіпкерлік қызметтің қандайы болмасын мемлекеттің экономикасы аясынан
өзіне ... ... ... ... ... ... ... Ал
бүгінгі таңда Қазақстандағы кәсіпкерліктің туындап, дамуы жүргізіліп жатқан
экономикалық реформалардың өзегі ретінде көрініс табуда. Өйткені, ... ... ... жолы ... ... әр ... аяда
қызмет атқаратын өндіріс, кәсіпорындармен тайталаса және бәсекелесе алатын,
айтарлықтай дәрежесі бар ... ... ... ... ... ... бұл кәсіпкерлік құрылымдардың материалдық ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде
білікті және қайратты кәсіпкер тұруы қажет. Осыған орай, мемлекеттің
бірнеше жыл ... ... ... ... ... қандайда
болмасын аядағы мемлекеттік меншікке негізделген монополизмді ... ... ... ... ... ... ... аламыз. Негізінде кәсіпкерлік деп өзара пайдалы нәтижеге жету ... табу ... ... өз ... мүліктері мен
қаражаттары сондай-ақ дамытуға берілетін несиелер есебінен, ағымдағы
заңдардың көлемінде ... ... ... және ... да ... ... кесте Кәсіпкерлік қызметтің функциялары*
| ... аты ... ... |
| | ... технологиясымен өнімдерді шығару; |
|1 ... ... ... жаңа ... ... |
| | ... жаңа ... ... |
| | ... ... жаңа ... |
|2 ... ... |
| | ... жаңа ... ... алу; |
| | ... ... ... |
|3 ... ... ... жаңа ... пайдалну; ... (3, ... ... ... тауарлар, өнеркәсіп өнімдерін және басқа
қызметтер жөніндегі қоғамдағы, мемлекеттегі сұраныстармен ұсыныстар есепке
ала отырып ... ... ... ... ол тек ... ... ... да тиімді болып табылады.
Осы жайлардың айғағы ретінде қазіргі кезеңде Қазақстан Республикасы
Елбасының тарапынан көрсетіліп жатқан ... ... ... ... бұл жерде айта кететін бір жәй кәсіпкерлік қызмет жөніндегі бірнеше
заңдар мен ... да ... ... ... ... және өркениетті
жекешелендіру саясатының бірқалыпты жүргізілуіне қарамастан кәсіпкерліктің,
әсіресе өндіріс, өнеркәсіп аясындағы кәсіпкерліктің ойдағыдай ... ... ... ... аппараттың әлі де азаймауы, мемлекет
қоғам мүддесін көздейтін ... ... ... және ... ... ... ... сондай-ақ салық салмақтарының
кемімеуі.
Қазақстанда кәсіпкерлік қызметтің субъектілері заң жүзінде ... ... ... ... мен заңды тұлғалары, ... жеке және ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік
қызметпен айналысатын жеке тұлға азамат заңды тұлға ... ... ... ... ... Ал ... кәсіпорындар, кооперативтер немесе
әкімшілік – аумақтық кәсіпкерлік ... өз ... ... ... құру ... ... айналысады(4, 5б.(.
Енді аздап кәсіпкерліктің мәні мен маңызына тоқталайық. Бұл ... ... ... көзқарастардан бөлек келешегі бар концепцияда
адамның іс-қимыл әрекеті өзінің сипатына ... ... екі ... ... ... еркін-ерікті қызметке және қондырма еріксіз
қызметке бөлінеді делінген. Сол бірінші ерікті қызмет кәсіпкерлікке ... ол ... ... тұлғаның мүддесіне, жүзеге асыру жолдары мен
әдістерін таңдау еркіне, мақсат еткен нәтижесіне жетуіне, ... ... ... ... Бірақ қанша ерікті қызмет болғанымен заңда белгіленген
шектен шықпаулары қажет. Өйткені мемлекет мүддесіне зиян келуі мүмкін.
Мемлекет тарапынан жүзеге ... ... ... жұмысқа кіруі
ерікті сипатта болғанымен, басқару қызметі басқарушы органның ... жету ... ... ... функцияларына, әдістеріне және т.б.
негізделгендіктен қызметістеу болып табылады.
Кәсіпкерлік қызметтің экономикасының ... ... ... ... ол өндіріс аясындағы экономикалық қызмет ретінде басқарушы ... ... өзі ... биліктің субъектісі және мемлекеттік
меншік иесі болғандықтан тікелей шаруашылық кәсіпкерлік /коммерциялық/
қызметтерге ... ол тек ... ... ... жұмыс атқарып, қызмет көрсетіп жатқан мемлекеттік
кәсіпорындар, шаруашылық ұйымдары арқылы кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... 10-бабында
дәл айтылған сияқты. “Кәсіпкерлік – меншік түрлеріне қарамастан, ... ... ... ... ... ... сұранымды
қанағаттандыру арқылы пайда немесе табыс табуға бағытталған, жеке меншікке
/жеке кәсіпкерлік/ не мемлекеттік ... ... ... ... кәсіпкерлік/ негізделген ынталы қызметі. Кәсіпкерлік қызмет
кәсіпкерліктің атынан, оның тәуекелімен және мүліктік ... ... ... орай ... кім ... ... түсінік бере
кету қажет. Кәсіпкер деп өз атының және өз ... ... ... ... ... ... мен өнімдерді өндіру, сату немесе сатып
алу арқылы пайда табу мақсатындағы қызметті /кәсіпкерлік қызметті/ ... ... ... ... азаматты немесе заңды тұлғаны айтамыз”.
Мемлекет тарапынан кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне кепілдік ... ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке тұлғалар заңды тұлға құрмай-
ақ осы қызметпен айналысуға апатент ... ... ... ... ... ... азаматтардың кәсіпкер ретінде тіркелгені жөніндегі куәлік және
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға құқық беретін лицензия ... ... ... ... қожалығы құрамында мердігерлік шарт және өзге ...... ... ... бір ... жұмыс атқаратын, көтерме
және бөлшек сауда желісінен басқа өздеріне ... ... ... ... сатып алынған өнімдерді, оған қоса импорттық
өнеркәсіптік және азық – ... ... сол үшін ... ... ... комиссиялық дүкендер арқылы сатумен ... ... ... ... ... ... ... ең төменгі жиырма жалақы жиынтығынан
аспайтын азаматтар мемлекеттік тіркеуден босатылады, яғни қызметтерін заңды
тұлға құрмай жүзеге асырады.
Өз қызметтерінің негізгі мақсаты ... ... ... ... ұйым заңды тұлға болып табылады. Кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... ... ... ... /коммандиттік/ серіктестіктері, жауапкершілігі ... ... ... бар ... өндірістік
кооперативтер жатады.
Сонымен Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік ... екі ... деп айта ... Оны ... және орта ... яғни ... сондай-ақ мемлекеттік кәсіпкерлікке бөлу ... ... ... ... білуге және реттеуге себін тигізеді.
Кәсіпкерліктің түрлері заңдар арқылы белгіленеді, сондықтан олар ... ... ... ... (5, ... заң ... кәсіпкерліктің түсінігі берілген және жоғарыда
аталған субъектілерден басқа да ... ... мен ... ... ... түрлеріне мыналар жатады: инновациялық қызмет; ойын
бизнесі; шоу-бизнес; венчурлік фирмалар; ... ... ... ... ... ... жеке ... және қызметкерлердің орташа
жылдық саны 50 адамнан аспайтын және активтерінің жалпы құны орта ... жыл ... ... мың ... ... ... аспайтын,
кәсіпкерлік қызметпен айналысатын заңды тұлғалар аумағында жұмыс атқаруына
байланысты өз азаматтарымыз, шетел азаматы, ... жоқ ... ... ... заңды тұлға болмасын өздерінің жүріс тұрыстарын
реттейтін заңдарға мойын ұсынулары ... және олар ... ... ... тиіс.
Енді кәсіпкерлерге берілген кейбір құқықтар жөнінде тоқтала кетейік:
• Қазақстан Республикасының Заңдарына қайшы келмейтін кәсіпорындар
мен ... ... да ... ... ... Өздерінің мүлігімен және заңды негізде алынған мүліктермен өзге
шаруашылық субъектілердің ... ... Екі ... ... ... ... ... мен азаматтардың
мүліктерін пайдалану;
• Қазақстан Республикасының заңдарына қайшы келмейтіндей контракт
немесе өзге ... ... ... да ... мөлшерде
жұмыскерлерді жалдау несеме жұмыстан босату;
• Банк мекемелерінде өз ақша қаражаттарын сақтау үшін ... ... ... ... және ... ... түрлерін
жүзеге асыру;
• Жұмыскерлерінің еңбектеріне ақы төлеу нысандарын жүйесін және
мөлшерін сондай-ақ олардың ... да ... ... Шаруашылық қызметтің бағдарламасын қалыптастыру, шығарылған өнімді
/жұмысты, қызметті/ тұтынушылар мен алып ... ... және шарт ... ... ... үшін ... және ... қызметтерін орындау;
• Заңда тікелей көрсетілген жағдайлардан басқа ... ... ... ... ... бағасын расценкаларын
өз бетімен белгілеу;
• Өздерінің меншік нысандарына негізделінген ... ... ... ... ... ... ... де мүліктерді алу және оларға байланысты мүліктік ... ... мен ... міндетті төлемдерді төлеуден қалған
кәсіпкерлік қызметтің табыстарын, пайдаларын ... ... ... ... ... ... табу;
• Сыртқы экономикалық қатынастардың қатысушысы болу және ... ... ... ... сақтандыру және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерін өз
беттерімен таңдап алу ... ... ... ... ... ... өз бетінше дамитын әлеуметтік ... ... ... ... жеке ... ... ... үлгісі
ретінде бүгінгі күндері бірінші кезекте шағын және орта ... ... ... бұл ... алғашқы деңгейіндегі кәсіпорынның
жағдайын көрсету. Экономикалық ортаны қалыптастырудың алғашқы шарты – шағын
кәсіпкерліктің кең және ... ... құру тек өнім ... ... ... ... ... үшін ғана емес, сонымен бірге ғылыми-
техникалық дамуға және ... ... ... ... үлес ... нарықтық, сондай-ақ дамушы экономикадағы ... ... ... ... конъюктурасының өзгеруіне икемді және
сезімталдылық көрсететін ... және орта ... ... зор саны ... ... ... Сонымен, АҚШ-та 1000 тұрғынға шағын және ... 74,2-і, ... – 49,6-ы, ... ... ... 45-і, ... – 5,7-і, ... – 1,79-ы келеді. Олар ... ... ... ... ... АҚШ-та 1992 жылы олардың үлесіне Жалпы
Ұлттық Өнімнің 40% тиді. Жапонияда сату көлемінің 53,3%-ін шағын ... ... ... және орта ... ... Украинада 9%,
Ресейде 10-11%-ке дейін ауытқиды. Шағын және орта кәсіпорындардың өнімдері
көптеген елдердің ... ... ... ... Олардың үлесіне
Германия, Италия, жапония өнімдік ... 40%-ке ... ... ... ... да көп ... АҚШ экспортында шағын бизнестің үлесі өсуде.
Экономикалық дамыған елдерде оларға барлық жұмыспен қамтылғандардың 40-
80% тиеді, 70-80% дейін жаңа жұмыс ... ... ... АҚШ-та шағын
бизнес кәсіпорындарында жұмыс істейтіндердің 34,7% ... ... ... ... ... бірінде қалмастан барлық салаларында
үстемдік етеді. Тек қана ... ... оған ... істейтіндердің
74,3% -ікеледі. Италияда саны жағынан 100 адамға ... ... ... ... күшінің 83,4%-і қамтылған, соның ішінде өңдеуші өнеркәсіпте
оларға 58,9%, құрылыста 83,3% жұмыс күші ... ... ... ... ... 43%-і ... 50 адамға дейінгі
фирмаларда, тағы да 23%-і саны ... ... 200 ... ... ... ... ... Өтпелі экономикадағы елдерде де шағын бизнес
сферасында жұмыс ... саны ... ... ... ... барлық жұмыс істейтіндердің 5%-і, Прибалтика елдерінде 20%-
і қамтылған.
Жоғары монополияндырылған өндіріс жағдайында шағын ... ... мен ... ... өзара байланысы өмір сүреді,
ол мынадан тұрады: ол факторлар олардың ... ... ... ... ал ... ... тұрақсыздық пен жойылуы себеп
болады.
Ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... жаңа сапалардың пайда болуына, шығарылатын өнімнің ассортиментін
тез жаңартуға алып келетіндігі белгілі, ал бұл өз ... ... ... ... ... және нығайту үшін жағдай туғызады. Сондықтан шағын
және орта ... ... тек ... ... қызмет етіп қоймайды,
сонымен қатар жоғары техникалық бөлімдерінде де жемісті жұмыс істей алады.
Мұның себебі шағын кәсіпорындар мен ... тар ... ... сериялармен шығаруында, шығарылатын өнімнің шектеулі ассортименті
және жергілікті тұтынушыға бағдарлануында ... Тар ... ... ... шығындарын төмендетуге, тұрақты және өзгермелі
капиталды ... ... ... ... және орта ... себепші болатын экономикалық ... сол ... ... мен ... де жатады. Шағын және орта ... ... ... және ... ... ... тез ... қабілетті. Бұл артықшылықтар ірі кәсіпорындарға өзінің көлемді
құрылымдарын қайта құру, кәсіпорындарын ... ... және ... ... енгізу үшін үлкен мерзімді талап ... ... ... ... ... ... нәтижесінде оларға
нарықтағы тауардың бәсекеге қабілеттілігіне жету үшін өндірістің шығындарын
азайтуға да көбірек уақыт қажет ... ... ... ... ... және ... ... шағын орта кәсіпкерліктің тұрақсыздық өсуін куәландыратын
факторлар да бір ... ... ... Бұл ... ... шағын және орта
фирмалар жағдайының берік еместігіне байланысты банкроттық санының ... ... ... 70-ші ... тіпті 3000 – ға жуық болды. Шағын
бизнестің кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Франциядағы шағын және ... ... ... ... 1 жыл ... кейін 15-ті, 3
жыл өмір сүруінен кейін 50-ді құрайды. Қазақстанның ... ... ... ... ... фирмаларды тарату олардың ... ... ... бұған көп жағдайда салық салудың ескі ... ... ... істеуінің алғашқы екі жылында толық босатылады және
негізгі ставкадан келесі жылда 50-ге өндірістік құрылыс-жөндеу, қайта өңдеу
және ауылшаруашылық ... сол ... ... кәсіпорындар
босатылады.
Біздің көзқарасымыз бойынша шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... құралдарының жеткіліксіздігі, экономиканың
коньюктуралық ауытқуы, басқа ... ... ... және ... ... ... /нақты/ қиыншылықтардың болуымен байланысты.
Демек, шағын және орта кәсіпорындардың өмір сүруінде ... ... оның мәні екі ... бір ... жүзеге асуынан тұрады –
бұрынғылардың жойылуы және жаңа ... ... ... Нақ ... ... және құрылуы секілді қарсы ... ... ... және орта ... ... ... болып
табылады және олардың құрамын үнемі жарартуы туралы куәландырады.
Осылайша шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... және өмір сүру ... ... деңгейімен
кәсіпкерлік қызметтің түрі ретінде тануға болады, ол сонымен:
- белгісіздіктің, анықсыздықтың және ... ... ... ... кең ... ... қызмет етеді.
Ол мынаумен байланысты, оған кіру азғантай капиталды талап етеді және іс
жүзінде тәртіпке ... ... ірі ... ...... ... ... жүйесінде “әлсіз” бағытта болып табылады.
- елеулі ішкі қоры ... ... ... ... әсеріне өте
сезімтал болады.
Шағын кәсіпкерлік ұғымы кәсіпкерлік көлемінің белгілерімен тығыз
байланысты. Осыдан шыға ... ... ... ... ... ... көлемін, айналым көлемін, жұмыс істеушілер санын бағалау бойынша
жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... /8
сәуір, 1997 жылғы/ қаулысымен шағын кәсіпорындарға жұмыс істейтіндердің
саны өндірісте, құрылыста және ауыл ... – 50 ... ... және ... қызмет көрсетуде – 30 адамға ... ... ... ... мен ... қызметте 20 адамға дейін; басқаларында/
ойын және шоу ... ... - 15 ... ... болатындарда
жатқызу ұсынылды.
Кәсіпкерліктің кез-келген формасының дамуы негізінен екі жағдайға
байланысты:
- Елдегі тұтастай және оның ... ішкі ... ... экономикалық/шаруашылық /мансаптарын жүзеге асыруы үшін
өзіне тиісті әдісін пайдалануға кәсіпкердің нақты қабілеттілігі.
Бұл факторлар “ортаға” қарағанда үлкен ... ... ... әсер ... олар ... ... өткендей экономикалық конъютураның
нақты жағдайларына ерекше сезімтал және бұл үшін кәсіпорын басшысының ... ... көп ... ... ... соңғы нәтижесін алдын-
ала айқындайды.
Кәсіпкерліктің қалыптасуы және субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу процесін де толық
деңгейде қамтамасыз ете алмайды. Бұл ... ... ... ... өндіріске қызығушылығын, бейімділігін, белсенділігін,
олардың іскерлігін дамыту ерекше маңызды мәнге ие.
Жеке кәсіпкерліктің дамуының ... ... ... күрделі әрі көп аспектілі ұғым. Кең мағынада оны өндірісті
қозғалысқа алып келетінжүйе ретінде ... ... ал ... ... өзін ... қатынастардың органикалық өзара әрекет етуші және
өзара байланысты формаларының жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... қатысады
– моральдық қолдау, адамдардың ... ... әсер ... экономикалық қатынастар секілді адамдардың беделге, жетекшілікке
жетудегі рухани қажеттіліктері де білінеді.
Зерттеудің объектісіне байланысты ... ... ... ... әр ... ашады. Мұнда формальды-логикалық көзқарас
тұрғысынан ... ... ... ... ... ... толығырақ
және нақтырақ бейнелейді. Оның берген анықтамасынан шыға отырып және ... ... ... ... жеке меншік кәсіпорын болып
табылатынын ескере отырып, жеке меншік кәсіпорынның дамуының ... ... ... түсінігін ұсынамыз.
Өзінің мақсатында кәсіпкерлік құрылымдарының жұмыс істеуін қолайлы
жағдайлармен қамтамасыз етуге ие бола ... жеке ... ... экономикалық механизмі бір жағынан, кәсіпкерлер тарапынан тұтастай
республика және аймақтар экономикасының тапқырлық, бастамашылық, жаңалық
енгізушілік көрсетуге ... ... және ... ... ... кәсіпкерлік сферасында іскерлік белсенділіктерін көтеруге ... ... ... ... ... ... қолданылатын шағын кәсіпкерлік ... ... әр ... Бұл ... күштердің даму
кезеңдерінің бірдей еместігіне, тарихи сипаттағы факторларға, ұлттық ... ... ... ... ... ішкі ... ... экономикалық жағдайлардың қайталанбайтығына байланысты.
Жекелеген елдердің механизмдерінің өзіне тән ... ... ... формалары мен әдістеріне, шаруашылық жүргізудің ... ең ... ... қатысты.сондықтанда ... ... ... ... барлық жиынтық
элементтерін біз 1-схемаға ...... ... байланысты мемлекеттік және интеграциялық. Мұны ... ... ... ... және орта ... ... ... және ірі компаниялардың іс-әрекеті мүмкіндік беретіндігі қызмет
етеді.
Бұл жерде мынаған көңіл аудару қажет: жағдай жасаушы жүйе ... ... ... ... істеуінің бүкіл процесін қамтиды: ұйымдастыру
және тіркеу сатыларын; қаржыландыру және ... ... өнім ... ... ... және тарату.
Шағын кәсіпкерліктік мемлекеттік қолдаудың жүйесі тікелей және ... ... ... түркі тетіктеріне сүйенеді. Тікелей жататындар:
мемлекеттік инвесторлар, демеуақы ... және ... ... ... даму қорлары арқылы қаржыландыру, мемлекеттік келісім-шарт жүйесі
/өтпелі кезеңде – мемлекеттік тапсырыс/.
1-схема. Шағын кәсіпкерліктің дамуының ... ... (7, ... ... – несиелік және салық жүйелері. Бұл тетіктер
қамтамасыз ету және ... ... ... ... ету” бұл
жағдайда шағын кәсіпорындарға қызмет ету, материалдық, ақшалай, ақпараттық
ресурстарға, мемлекеттік тапсырыстарға кіруді ... ету, ... ... т.б. ... “Басқарушылық” басы әрқашан жоспарлаумен,
ұйымдастыру - әкімшілік ... ... ... Бұл ... болуға шақырылған болып есептелінеді, себебі ол шағын бизнестің
дамуына ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... дамуының экономикалық
мезанизмінің негізгі құрушы элементтеріне жатады.
Шағын ... ... ... ... ету, оның мақсаты
кәсіпкерліктің барлық әлеуметтік – экономикалық формаларының нақты ... ... және ... ... және ... ... ... реттеу. Нақтырақ қатынаста несиемен ұдайы өндіру циклінің
барлық сатылары қамтылады және капиталдың сала ... ... ... ... ... ... бөлу және ... бөлу процестері қамтылады.
Шағын және орта кәсіпорындар қаржыландырудың осы көздеріне ... ... ... ... ... ... етілуі мүмкін. Бұл
үшін көптеген дамыған елдерде арнайы арнайы ... ... ... ... ... ... орта және ұзақ мерзімдік қарыздар
беру енеді. Сонымен, Францияда бұл сұрақтар ... және орта ... үшін ... және “Аймақтық даму қоғамы” ұйымдарының міндетіне
кірді. Соңғысы жеңілдік жағдайындағы ұзақ ... ... ... ... ... шағын фирмалар үшін мемлекеттік және жеке несиені араластырды.
Қазақстанда ... ... ... ауыр жағдайы нәтижесінде
“жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің ... ... ... жаңа ... құру және жеке ... дамуын қолдау туралы ереже”
жасалынды. Осыған сәйкес қор ... ... де, ... ... береді. Бірақ мамандар жұмыссыздар үшін несиенің бұл түрі өте ... ... ... ... 4-5 ... ... ... өте ұзақ
уақытты алады:
- шағын кәсіпкерліктің ... ... ... кепілдік беру
кәсіпкерлік қауіпті төмендетуге мүмкіндік береді. Оның мақсаты – ... ... ... ... ету үшін ... жоқ ... ... Берілген бағыт елімізде енді ғана алғашқы қадамдарын
жасауда, ... ... ... ... ... жеке
кәсіпкерлермен байланыс орнатылуда.
- нарықтық экономиканы ... ... ... ... бұрын
инвестициялық қызметке, өндіріске, саудаға және жұмыс күшін игеруге ықпал
ету үшін қолданылатын ... ... ... ... ... ... дамыған елдерде арнайы шағын және орта ... ... ... ... ... ... бастады. Кейбіреулерінде
мұндай жеңілдіктер барлық шағын фирмалар үшін емес, тек ... ... үшін ... ... Германияда бұл шаралар бәрінен бұрын
елдің ... ... ... ... ... ... қатысты.
Қазақстан экономикасында өзінің қызметін арнайы экономикалық аймақтар
территориясында жүзеге асырушы заңды және жеке ... ... үшін ... мөлшерінде салықтық жеңілдік савкалары бекітілген. Оның мақсаты ... ... ... жағдай жасау, мұндай аймақтарды
құру және кеңейту.
- шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау жүйесінде ... және ... ... өндірілген өнімге тікелей бюджеттен қаржыландыру және
мемлекеттік тапсырыс үлкен мәнге ие болады. Қолдаудың бұл ... ... ... ... ... ... аймақтық шағын кәсіпкерліктің дамуының шарттарының бірі кәсіпкерлікті
қолдаудың инфрақұрылымын құру ... ... ... инфрақұрылымға білім беру, консалтингтік, ақпараттық,
технологиялық, техникалық, қаржжылық орталарда және ... ... ... және орта бизнестің кәсіпорындарына ақылы немесе
басқа негізгі қызмет көрсетуші мемлекеттік, ... және ... және орта ... ... ... кәсіпорындарға
және ұйымдасға бөлінеді:
- Мемлекеттік реттеуді қамтамасыз етуші;
- ... ... ... ... ... ... ... және консалтингтік
қызмет көрсету;
- Сақтандыру компаниялары;
- Лизингтік және франчайзингтік институттар;
- Оқу орындары;
Қалыптасушы нарықтық экономикада мұндай құрылымдар тұтас жүйе ... ... ... әсер ету үшін ... ... ... ... тезірек дамуы тиіс.
1.2 Салық жүйесінің әлеуметтік және экономикалық процесске тигізетін
әсері
Салықтар баршаға белгілі ... ... бойы ... ... ... және ... кірісін қалыптастырудың маңызды қаржылық
құралы ... ... ... ... ... ... салу жүйесі –
қоғамның әлеуметтік құрылымын танып білудің шартты жағдайы және ... даму ... ... жүйедегі салықтардың
атқаратын рөлі күн өткен сайын жаңа нысанға айнала отырып, артып келеді.
Бұл әсіресе ... ... ... ... ... ... ... тән нәрсе, өйткені салық салу жекелеген
тұлғалардан бастап мемлекетке ... ... оның ... деңгейіндегі
әлеуметтік процесстерге әсер ете алатын бірден бір макроэкономикалық құрал
болып табылады. Бұдан да ... ... ... ... ... байланысты салық жүйесі белгілі бір ... ішкі ... ... ... ... салық салудың бір жағынан
шаруашылық байланыстарға терең бойлауы, ... ... оның ... ... салықтардың атқаратын рөлінің жан-жақты қанат жаюына ... ... ... ... ... саяси, экономикалық, қала
берді, әлеуметтік мақсаттары мен міндеттерінен ... ... ... ... ... әсер ету ... бар екендігі
көптеген жағдайларда ... ... ... Сонымен бірге,
берілген анықтамаларда мемлекет өз ... ... ... ... ал ... шарасыздықтан салық төлейтін мәжбүрленуші тұлға
ретінде көрініп отыр. Сондықтан, салықтарды қоғамның, сол ... ... өмір ... қажетті қаражат көзі деп қарау керек және нарық
субъектлері (заңды және жеке тұлғалар) оны ерікті ... ... ... осы ... алып ... болсақ салыққа, біздіңше, мынандай
анықтама беруге болады: «салық дегеніміз - ... және жеке ... ... ... қоғамның әлеуметтік және экономикалық дамуына
қажетті қаражат ... ... ... ... ... ... көптеген отандық және шет
мемлекеттік экономикалық ғылымдарды оқып-біліп, салыстырмалы ... ... ... салуға қатысты өзіндік анықтама беруді дұрыс деп таптық, оған
себеп:
- көптеген экономистермен «салық салу» ... ... ... ол ... ... өндіріп алу процессі ретінде қарастырылады;
- салық салу тек қана салық міндеттемесімен және ... ... ... қаржылық қатынастарды білдіреді;
- салық бөлу функциясын атқара отырып, қаржы жүйесінің барлық ... рөл ... ... оны кең ... қарастыру қажет;
- қазіргі кезде еліміз әлеуметтік бейімделген нарықтық экономиканың
даму жолын таңдаған болса, әлеуметтік бейімделу деңгейін көрсететін
(әлеуметтік ... ... ... ... салықтық
түсімдердің үлесі 30-40 пайызды құрайды) салық жүйесіне, салық ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдарды ескере келе, біздіңше, «салық салу дегеніміз
– нарық субъектілері мен қоғам ... ... ... бекітілген салықтарды
төлеу бойынша конституциялық міндеттерді орындау кезінде ... ... ... ... ... ... оның ... жүргізуші
субъектілер мен халықтың әлеуметтік жағдайларына оң ... ... ... ... ... ... бір ... және салық жүйесін үнемі
жетілдіріп отыруға негіз болатын ... ... ... ... Салық
жүйесінің көмегімен мемлекет субъектлерге шаруашылық жүргізудің және
қоғамдағы әлеуметтік мәселелерді шешудің ... ... ... немесе оны
тежеуі мүмкін. Осы тұрғыдан қарағанда, салық салу процессінен түрлі жағымды
немесе жағымсыз, оң ... ... ... туындайтыныдығын байқауға
болады.
Басқа салықтарға қарағанда (мүлік, жер және ... ... ... жеке ... ... ... ... мен жанама салықтардың «кері
әлеуметтік салдары» ... ... ... ... кәсіпорындардан гөрі кез
келген адам қалай да өздерінің табыстарын әлеуметтік ... ... ... ... жеке ... алынатын табыс салығы,
шын мәнінде ... ... ... ... және ... ... болып
келетін отбасынан алынады, олардың материалдық және әлеуметтік жағдайына
әсер етеді. Ол ... ... ... ... келтіруге болады:
Сурет 1 - Салық жүйесінің отбасының әлеуметтік жағдайына
әсер ету механизмі
Ескерту - ... ... ... азаматтардың материалдық және әлеуметтік жағдайына екі
жақты әсері бар: жағымды және жағымсыз.
Жағымды жағы сол, ... және жеке ... ... ... ... ... емес ... жинақталып, олар қайта ... көп ... ... ... ... ... көп ... аналар,
балаларға) жәрдемақы ретінде беріледі және халыққа түрлі қоғамдық ... жағы үш ... ... ... ... ... ... салық төлеуі (жеке табыс салығы мен ҚҚС) ... ... кері ... ... ... жеке ... салық
ауыртпалығының жоғары болуы олардың кәсіпкерлікпен ... ... ... ... ... ... коммерциялық ұйымдар
мен кәсіпорындар еңбек ақы ... ... ... ... ... ... жұмысшыларына төлейтін еңбек ақысын қажет мөлшерде төлеу мүмкіндігі
азаяды.
Егер, салық жүйесі ... ... ... болса, онда
кәсіпорынның қызмет етуіне ... ... ... ... ... ... ... ұдайы өндірістік мақсаттағы функция деп
атауға болады. Фискалды артықшылығы бар ... ... ... ... ... емес ... ... ғылыми, мәдени және басқа
қоғамдық-әлеуметтік аяның ... ... ... ... жағдайында мемлекет шаруашылық және ... ... ... ... Бұл ... басқару
көбінесе реттеу функциясы арқылы жүзеге асырылады. Салық жүйесінің реттеуші
функциясы ... ... ... ... рөл ... ... субъектілердің қызмет етуінің тиімділігі ондағы жұмыс
істейтін ... ... ... ... береді, ол
сәйкесінше орта топ өкілдерінің қалыптасуына әкеледі, ұлттық экономиканың
дамуына оң әсер ... ... ... 2 - ... жүйесінің әлеуметтік және экономикалық процесске
тигізетін әсері
1.3 Шетелдегі шағын ... ... ... ... ... әдістің көпшілігі шағын бинесті қолдау мемлекеттік
саясаттағы дамудың маңызды жүйесі болып табылады. ... ... ... және ... зерттеуұлттық ерекшеліктерге
қарамастан олардың ортақ бейнесін айқындайды.
Дамыған елдерде шағын ... ... ... ... ... ... саясатының берік болуын, нарықтық инфрақұрылымның
дамуын, интелектуалды ... ... ... ... әкімшілік
процедураны, жеке тұжырымды идеологиялық бейнемен құруды мақсат етеді.
Шағын бизнестің дамуы туралы мағынасын 1953 жылы ... ... ... ... заңнан көруге болады. Онда: “Ерікті бәсекелестікті
қорғау және қолдау тек экономикалық игілікті құрап қана қоймайды, сондай-ақ
елдің қауіпсіздігін ... – деп атап ... ... ... мүмкіндіктерсіз шағын бизнестің қауіпсіздігін және игілігін
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... туралы,
ерікті бәсекелестік кәсіпкерлікті сақтау үшін, олардың қызығушылықтарына
Үкімет көмек көрсету ... деп ... ... ... даусыз ақиқат шағын
кәсіпкерлік нарықтық экономикалық мүмкіндіктерінсіз-ақ рухани кәсіпкерлік
ортасын шағын бизнес құрады делінген.
АҚШ-та шағын ... ... ... ... ... ... шағын
бизнес мәселелерімен екі комитетайналысады. ... ... ... ... ... ... 4,5 мың ... есебін шығарады.
Басында шағын бизнестің әкімшілігі тұрады /1100 қызметкер/. ... ... ... ... ... штатта 30-40 адамнан тұратын аймақтық
бөлімшелер жұмыс істейді. Олар шағын бизнесті ... тек ... үн ... нарық жағдайы туралы мәлімет береді.
АҚШ-тағы шағын бизнесті ... ... ... сонымен бірге
мыналарды енгізеді:
- бюджет арқылы тікелей демеуақы / ... ... ... ірі ... ... тапсырыстарды үлестіре отырып, мемлекеттік
тапсырыстардың міндетті процентін белгілейді, олар енді ... ... ... мемлекет шағын кәсіпорындар банк несиелерін алу кезінде жеңілдіктер
жасайды;
- шағын бизнес салықтық жеңілдіктер ... ... ... ... 44 ... ... ... 8-штатты/.
Германияда 300 мыңға жуық орта және шағын компаниялар бар, онда жұмыс
істейтіндер саны ... ... және ... ... өнімнің 65% -ін
өндіреді.
Экспорттық 30%-ін қамтиды, оның 2/3-ін жоғарғы ... ... ... кәсіпкерлерге жеңілдетілген, ұзақ мерзімге ссуда
беріледі, 20 жыл көлеміне дейін. Сонымен қатар алғашқы 10 ... ... ... қайтару тек үшінші жылдан басталады - 2%, ... ... ... ... - 5%, ал ... ... бастап несие нарығындағы жалпы
ставка бойынша ... ... ... ... ... ... ... құруға немесе ұлғайтуға ссуда беру;
- ірі компаниялардың қатысуымен қаржыландыру;
- ... ... ... қалу және ... ұзақ ... ... алдыңғы қатарлы технологияны енгізуге, қоршаған ортаны қорғауға,
кадрлар мамандығын ... ... ... көрсету;
- арнайы несиелік бағдарламаларды жасау арқылы шағын бизнестің ... және ... ... ... шығып жатқан шағын фирмалар “Кредитанштальт фюр
Видерауфбау” үкімет банкінен 6 миллион долларға дейін ... ... ... ... сату ... бір жылда 590 миллион долларға жетпесе
және ол ... ... ... өнім ... жоспарлап отырса,
онда мемлекет шығынның 40%-ін өтейді.
Германияда шағын бизнесті қолдау ісін елде федеральды деңгейде Ғылыми
зерттеу және ... ... және ... ... ... ... тәжірибесі Қазақстанмен салыстырмалы түрде*
|№ |Дамыған ... ... ... даму |
| | ... |
|1 ... ... ... ... және | |
| ... ... мәселелерін түгел |Даму сатысында |
| ... ... ... ... ... | |
|2 ... ... ... | |
| ... ... кадрлар жөніндегі |Даму сатысында |
| ... ... ... және ... ... | |
|3 ... ... мекемелердің жүйесінің | |
| ... және ... ... ... шараларының| |
| ... ... ... мемлекеттік |Қазақстан әлі дұрыс |
| ... ... ... /АҚШ-та шағын |дамымаған |
| ... ... ... АҚШ ... | |
| ... Жапония үкіметінде шағын және | |
| ... ... ... бар; ... ... |
| ... ... бизнесті қаржыландыру | |
| ... ... бар; ... | |
| ... ... орта ... ... | |
| ... т.б. | |
|4 ... ... ... өзара көмегі | |
| ... ... ... және ... ... |
| ... ... Мемлекеттік саясаттың| |
| ... ... ... ... | ... (16, 12б.(.
Шет ел әдістері экономика түбегейлі құрылымда қайта құруды қажет ... және ... ... ... ... ... ... маңызы өте зор.
Құрылған кәсіпкерлікті басқарудың негізгі қағидаттары мына келесідей
болады:
• Кәсіпкерлікті оның ... ... ... үшін ... жасау;
• Кәсіпкерлік қызметтің әр алуан түрлерін дамытудың құрылымдық
реттеу;
• Шағын бизнес кәсіпорындарын тіркеуді жеңілдету;
• Аумақтық, оның ... жер ... ... реттеу;
• Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қызметтерін үйлестіру.
Қазақстан Республикасының “Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... осы аяны ... ... негізгі қағидаттары, негізгі
бағыттары айқындалған.
- Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау ... және ... ... ... кәсіпкерліктің барлық субъектілері
үшін қол жеткізерлік болуы;
- шағын ... ... және ... саласындағы халықаралық
ынтымақтастық болып табылады.
Осы заң бойынша кәсіпкерлікті қолдау мынадай негізгі ... ... ... Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін кадрлар ... ... және ... ... ... ұйымдастыру;
• Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... және ақпараттық
ресурстарды, сондай-ақ ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті мемлекеттік тіркеудің, олардың қызметін
лицензиялаудың, олардың өнімін ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектісін қолдау мен ... ... оның ... ... ... ... мен
пайдалану жүйесін жасау;
• Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін салық салудың, ... ... ... ... ... ... жағдай жасаудың
құқықтық режимін белгілеу /салықтық каникулдар, мүліктік
гранттар, салықтық несиелер, ... ... ... ... ... ... кеден баждары бойынша жеңілдіктер/;
• Қаржы көздерін анықтай отырып, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне
несие берудің арнаулы бағдарламаларын ... ... ... субъектілерін шетелдік әріптестермен сауда,
ғылыми-техникалық, өндірістік және ... ... ... ... олардың сыртқы экономикалық қызметін қолдау;
• Өнімдер өндіруге, жұмыс атқарып, ... ... ... алуды орналастырған кезде шағын кәсіпкерлік субъектілеріне
артықшылықтар беру.
Міне осындай принциптер мен ... ... ... үшін ... ірі ... ... Алматы сияқты қалада арнайы ұйымдастырулы
құрылымын қолдау мен дамытуды жеткілікті деңгейде және тиімді ... ... Осы ... ... ... байланысты бірнеше деңгейге
бөлуге болады.
Бірінші деңгей – шағын кәсіпкерлікті қолдауға ... ... ... ... ... ... деңгей – Үкімет және салалық басқару ... ... ... Бұл ... әр алуан мәселелер өз шешімін табады.
Мысалы, қызметтердің жеке түрлерін лицензиялау, жарғылық құжаттарды ... ... ... ... кейбір топтарына жеңілдік беру
және т.б.
Үшінші деңгейдегі органдар технологиялық ... ... ... ... ... және жәрмеңкелер, ақпараттық
мәдени орталықтар және т.б. болып ... ... ... қаржылық-
кредиттік аялардың мекемелері де жатқызылады, олар жобаларды қаржыландыру,
кепілдендіру операцияларын жүргізу сияқты қызмет көрсетеді.
Төртінші деңгейдегі органдар ... ... ... ... болып
табылады. Аса маңызды бағыт ретінде шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... ассоциациялар,
клубтар, бизнес орталықтарын құра алады (9, 37б.(.
Ең тиімді ... ... ... шағын кәсіпкерліктің өкілділігін
құру.
Кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... және ... мүддесін сақтай отырып
дамыту;
• Кәсіпкердің заңды мүдделері мен ... ... ... ... заң ... теңділігін
қамтамасыз ету.
Заң жүзінде шағын кәсіпкерлік субъектісін мемлекет тарапынан қолдаудың
мына келесідей ... ... ... кәсіпкерлік субъектілеріне шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік
қаржымен қолдау ... ... ... ... мемлекеттік бюджетте
көзделген қаражат шегінде жеңілдікті ... ... ... ... сондай-ақ ғылыми-техникалық талдамалар мен технологиялар
беріледі.
2. Шағын кәсіпкерлер үшін кадрлар даярлау, қайта даярлау және ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуға жұмсалатын барлық қаражат
көлемінің кем дегенде 2 проценті мөлшерінде шағын кәсіпкерлікті қолдаудың
мемлекеттік және аймақтық ... ... ... есебінен жаңа
оқу және зерттеу орталықтарын мамандандырылған консалтингтік ... ... ... ... мен ... ақпараттық жүйелерін құру және
жұмыс істеп тұрғандарын дамыту арқылы жүргізіледі.
3. Өндіріспен айналысатын шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... үш жыл ... жылжымайтын мүлікке құқығын төлеу үшін
ақы төлеуден босатылады.
4. Өндірістік қызметпен айналысатын шағын кәсіпкерлік субъектілеріне
/заңды және жеке ... жер ... беру ... ... беру/ олардың
жергілікті атқарушы органдарға жаздаша өтініші бойынша жерді ... ... ... ... үшін ақы ... және жерді сатып алған
немесе оны жалға алғаны үшін ... ... үш жыл ... қалдыра
отырып жүргізіледі.
5. Шағын кәсіпкерлік үшін мемлекет қатысатын екінші ... шот ашу ақы ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік субъектісі кәсіпорындардың
– табиғи ... ... ... қарсы реттеу қолданыла
отырып, электр энергиясы, жылумен, сумен жабдықтау және канализация бойынша
біріктірілетін қуат үшін ақы төлеуден ... ... ... қызметтердің, шаралардың және т.б. өмірден
алу үшін мемлекетімізде өте ... ... ... ... (10, ... КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТКЕ САЛЫҚ САЛУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ТАЛДАУ
2.1 Қазақмыс Корпорациясы ЖШС тарихы, ... және ... ПЛС – ... қазба байлықтарын өндірумен айналысатын, негізгі
қызметін Қазақстанда және ... ... ... Ұлыбританияда
тіркелген халықаралық компания. Компанияның негізгі қызметі мыс өндіру және
сату болып табылады. Қазақмыс – толықтай интеграцияланған ... ... кен ... тауарлық металл өндіруге дейінгі сатылардың ... Мыс ... ... сондай-ақ жанама өнім ретінде көп көлемдегі
мырыш, ... және ... ... басқа металдарды өндірумен айналысады.
Қазақмыс – Қазақстандағы ірі мыс өндіруші компания, ол осы ... ірі он ... ... ... ... Мыс ... бөлімшесінің
өндірістік алаңқайлары Қазақстанның барлық аймақтарында орналасқан, ... 15 ... мен ... ... 10 кен ... ... және 2 мыс
балқыту кешені де бар. Мыс ... ... ... шахталары мен
электр станциялары бар. Олар кәсепорындардың қызметін жүзеге ... ... ... ... қуатын жеткізеді, ал артық көлемдегі электр қуаты
сатылады.
Толықтай интеграцияланған өндіріс пен ... ... ... ... ... ең аз ... мыс өндірушілердің қатарына
кіреді. Бұл артықшылықтар мен мол қорының бар екенін ... ... өсуі мен ... ... ... ... болады.
Топтың Бозшакөл және Ақтоғай деген екі ірі жобасы бар. Осы жобалар өз
өндірісін 2014 мен 2015 ... ... ... ... ... ең ірі ... ... 50
пайзының иесі. Топ сол станция мен иелігіндегі бірнеше ТЭЦ-терді меңгеру
арқылы Қазақстандағы ... ... ... 20 пайызынан астамын меңгереді
[22].
Қазақмыс ПЛС компания құрылымы.
Қазақмыс ПЛС компаниясы Ұлыбританиядағы Лондон Қор ... ... ... Лондон Қор Биржасында да, Қазақстан Қор
Биржасында да ... 0.23% ... ... ... емес ... ... (мыс өндіруші бөлімше) және Топ пен «Самрұқ-Қазына»
әл-ауқат қорының ... ... ... ... ... ... (энергетикалық бөлімше) басқа ... ... ... ... ... жылдың наурызы - Екібастұз ГРЭС-1 станциясындағы ... ... ... ... ... ... - Қытай Даму Банкінен 2,7 миллиард АҚШ доллары
көлеміндегі несиеге қол жеткізді
2008 жыл - ENRC ... ... ... ... ... ... 25,02%
дейін артты
2008 жылдың мамыры -Екібастұз ГРЭС-1 станциясы ... ... ... қазаны - ENRC PLC-тің 14,6% үлесі сатып алынды
2007 жылдың шілдесі - Eurasia Gold-ты ... ... ... ... бөлімшесі ашылды
2007 жылдың сәуірі - «Достан-Темір» ЖШС ... ... ... Petroleum бөлімшесі ашылды
2006 жылдың қарашасы -Қазақмыс ... ... Қор ... ... жылдың желтоқсаны - Қазақмыс «Файнэншл Таймс 100» ... ... ... ... - Топ ... Лондон Қор Биржасында әрқайсысы 540
пенске бағаланды
1995 жылдың маусымы - Компанияны басқару Samsung ... ... және 1996 жылы ... ... ... кеткен Қазақмыстың 40%
үлесін сатып алды.
1992 жыл - Мемлекеттің ААҚ «Жезқазғантүстіметалл» ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
өз үлесін 100%-дан 0%-ға дейін азайтты.
1971 жыл - Жезқазған кешенінде мыс балқыту жұмыстары басталды
1930 жыл - Балқаш мыс ... ... ... басталды
✓ 2010 жылдың бастапқы 9 ... ... ... ... 239 мың ... ... ... ауқымы ең аз дегенде 300 мың тонна ... ... ... ... ... сақталды
✓ Аяқталмаған жұмыстардың ауқымы соңғы тоқсанда қайта жоғарылап
берді
✓ 2010 жылдың ... 9 ... ... ... ... өндірісі
жылды жоспарлы көрсеткіштерге сəйкес келді
✓ Мырыш құрамдылығының ... ... ... ... ... ... апарды
✓ Күміс өндірісі оның құрамдылығының азаюына ... ... ... ... қысқаруына қарай 22 пайызға, яғни 10
282 мың унцияға дейі төмендеді
✓ Алтын өндірісі ... ... ... ... ... ... ... анағұрлым дəрежеде
еселендіргенінен 6 ... ... 97 мың ... құрады
✓ Нарықтағы жоғары сұраныс Kazakhmys Power бөлімшесіне ... ... ... 2010 ... ... 9 ... ... электр энергиясының таза
өндірілім 26 пайызға артты
✓ 2010 ... ... ... ... ... қайт ... қамтитын модернизациялау
бағдарламасы жеделдетілген
... ... ... ... ... бағамдары жоғары
күйінде сақталды
✓ 2010 жылдың бастапқы 9 айының ... ... ... бағамы
тоннасына 7100 АҚШ доллары деңгейінде болды
✓ Өнімдерді сату өндірудің деңгейіне сəйкес келді
✓ Шикізат ... ... ... мен ... ... жатқан шығындарды басқара білудің арқасында таза
берешек 2010 ... 30 ... ... ... 585 ... долларынан 2010 жылдың 30 қыркүйегіндегі жағдай ... ... АҚШ ... ... ... 3 - Мыс ... қысқаша шолу
| | |2010 ж. |2009 ж. |2010 ж. |2010 ж. |2009 ж. |
| | | | | | |3 ... |
| | |9 айда |9 айда |3 ... |2 ... | ... ... |мың т |24 806 |24 411 |8 570 |8 335 |8 398 ... орташа | % |1,10 |1,18 |1,02 |1,12 |1,15 ... | | | | | | ... мыс |мың т |254,9 |269,9 |84,3 |89,6 |91,5 ... ... |мың т |251,9 |267,9 |82,5 |88,4 |89,5 ... ... |мың т | 3,0 |2,0 |1,8 |1,2 |2,0 ... | | | | | | ... ... т |241,6 |256,9 |76,5 |86,7 |83,1 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |мың т |238,9 |252,3 |74,6 |85,9 |82,2 ... | | | | | | ... алынатын |мың т |2,7 |4,6 |1,9 |0,8 |0,9 ... | | | | | | ... ... |мың т |26,9 |7,6 |9,1 |8,9 |2,9 ... Қазақмыс ПЛС бухгалтерлік есебі 2009-2010 жж. ... ... ... 9 айы ... 24 086 мың ... ... кен 2009 ... сондай кезеңнің өндірісіне сəйкес келіп отыр.
«Қарағандытүстіметалл» ... кен ... ... ... кен ... азайғандығын еселендіріп
берді [22].
2010 жылдың бастапқы 9 айы ... ... ... ... 2009 ... ... ... 1,18 пайызбен
салыстырғанда, 1,10 ... ... Бұл ... ... ... ... аймақтағы Орлов кенішінде мыстың құрамдылығы
4,39 пайыздан 3,67 ... ... ... ... ... ... де ... азаюы орын алды, əрі құрамдылығы
аз Шығыс кенішіндегі ... ... ... ... ... ... салыстыра қарағанда, 2010 жылдың бастапқы 9 айы ішінде
өндірудің аса жоғары көлемінің үйлесімі мен ... аса ... ... ... ... металл құрамының 6 пайыздық
төмендеуіне ... ол ... ... 251,9 мың ... ... ... ... байқалды.
2010 жылдың ішінде концентраттағы мыс өндірісіне Балқаш зауытының
қазандықтары мен конвертерлерінде ... ... ... ... ... жағымды əсерін тигізді. ... ... ... өңдеу қордаланған кеннен 2009 жылы ... ... ... ... ... ысырабын ішінара еселендіруге
септігін тигізді.
2010 жылдың үшінші ... ... ... меншікті
өндірісі сол тоқсанның ішінде өндіріліп шығарылған кен құрамдылығының
төмендеуіне байланысты 2010 жылдың ... ... ... 7
пайызға төмендеді.
Меншікті концентраттан катодты ... мыс ... ... ... ... ... 2009 ... кезеңіндегі 252,3 мың ... ... 5 ... 238,9 мың ... ... ... үшінші тоқсанындағы 74,6 мың ... ... ... мыс ... концентраттың белгілі бір көлемінің
қордалануы мен ... ... ... ... 7 ... қамти отырып, алдыңғы тоқсандағысынан 13 пайызға төмен
болды.
2010 жылы ... ... ... мыс ... ... ... тарапынан сұраныстың артуына байланысты анағұрлым
жоғарылады.
2.2 Қазақмыс Корпорациясы ЖШС қаржы ... ... ... ... жылында негізінен жаһандық қаржы дағдарысын ... ... ... ... ... ... ... өнімдерінің
негізгі бөлігіне деген ... ... ... орын алды.
Əлемдік экономиканың қалпына келу фазасының айқын байқалуы, ... мен ... ... ... ... жоғарғы сұраныстың
қалпына келуі де ... ... ... ... ... ... жылдың төртінші тоқсаны ішінде байқалған ... ... ... ... 2010 ... басында бəсеңдеп, бағамдар тұрақтанды,
дегенмен бірнеше өткен ... орын ... ... ... ... ... ... барды. Бағамдар қысқа уақыт қана
төмен болып тұрды, 2010 жылдың екінші тоқсанында ... ... ... ... ... ... ... сөйтіп, соңғы тоқсанда күрт көтерілу
қарқыны анық ... ... ... ... бағам жылдың ... 139 ... ... ... ... ... тоннасына 7,346 АҚШ
долларын құрады. Мырыш пен күміске деген ... да ... ... ... 2010 жылы ... ... ... қызметтен түскен
пайда 27 пайызға төмендеп, 2,404 млн.АҚШ ... ... ... ... ... ... бағамы 2009 жылдағы тоннасына
6,714 АҚШ долларынан 2010 жылдағы 5,024 АҚШ ... ... ... ... жəне ... ... мысты өткізу көлемдерінің
төмендеуі нəтижесінде болды.
Ерекше баптарды қоспағандағы Топтың EBITDA ... ... 2009 ... ... ... ... ... алынған
Kazakhmys Power бөлімшесінен келген толық жыл ішіндегі ... ... 2009 ... ... 2010 ... Kazakhmys Copper рентабельділігінің төмендегендігін есеп алып ... ... 1,211 ... АҚШ ... дейін жетті [22].
Ерекше баптарды қоспағандағы Топтың EBITDA 21 пайызға төмендеп,
1,634 АҚШ ... ... ... Ерекше баптарды қоспағандағы Топтың
EBITDA ENRC ... 2010 жыл ... ... ... негізделген 423 млн. АҚШ доллары ... ... ... ... ... ... 2010 жылдың есебіне Топтың
капиталының үлестік əдіс ... ... ... 2009 ... ... ... 2009 жылдағыға қарағанда, ENRC ... ... ... ... ... енгізілген.
Ерекше баптар. Топтың орталау жəне ірі ... ... ... ... ... 2010 ... ... жалпы экономикалық жағдайдың барысында, басшылық ... ... ... ... ... түрлі
шығындарға апарған бірқатар операциялық ... ... ... ... ... арналған ерекше баптар 2009 жылдағы 366 миллион ... ... ... 88 ... АҚШ ... ... ... салу. Алдыңғы жылдағы 28.3 пайыздық ставкамен салыстыра
қарағанда, есепті ... ... ... ... 25.4 ... құрады.
Бұл ставка Қазақстандағы ресми ... ... ... салық
ставкасынан жоғарырақ, төлем көзінен алынатын салықтың əсерімен ... ... ... ... сай ... ... салық салу
жөніндегі ... ... ... ... ... болып
отыр. Салықтың жалпы есептелінуі 261 ... ... ... ... ... 63 млн.АҚШ ... кем, ол ... ... ... ... ... жəне 2010 ... бастап, корпорациялық табыс салығының ставкасын ... жаңа ... ... қолданысқа енгізілуінің есебінен
болды.
Негізінен, пайдалы қазбаларды ... ... ... ... Топтың басқаруындағы бөлімшелердің ағымдағы
пайдаларына қойылатын салық ... ... ... ... ... 30.1 пайызбен салыстыра қарағанда, едəуір жоғарылап, жиынтық
салық ставкасы 42.5 ... ... 2010 ... тиімді салық
ставкасы 25.4 пайызды құрады. ПҚӨС пайдаға салынатын салық болғандықтан
да, мысқа ... ... ... ... ... ... салық ставкасы
анағұрлым жоғары болады, сондықтан да ол ... ... ... мейлінше, жоғарылай түседі. Сөйтсе де, ... мен ... ... ... ... ... жиынтық
салық ставкасы төмендей түседі, өйткені ПҚӨС өз болмысында пайдаға
негізделетіндігін ... ала ... одан ... ... төмендей түседі.
Компанияның акционерлеріне тиесілі, жыл ішінде жалғасып ... ... таза ... 2009 жылдағы 819 ... ... ... ... дейін төмендеп кетті. Жалғасып отырған жəне
доғарылатын қызметтерден акцияға ... ... ... 44 ... 1.04 АҚШ долларына жетті. Жалғасып отырған жəне ... ... ... ... ... ... келетін
пайда, алдыңғы жылдағы 2.27 АҚШ ... ... ... ... долларын құрап, төмендегені 50 пайызды құрады.
Акцияға келетін ... екі ... ... ... жыл ішінде Топтың базалық рентабельділігінің төмендеуі
нəтижесінде, ... 2009 ... ... ... ... ... соң іле 2009 жылғы 490.3 миллионнан 2010 жылғы 535 миллионға
дейін көбейген басып шығарылған ... ... ... ... ... ... ... Қаржылық есептілікте Kazakhmys Power жəне ... ... ... ... ... жəне доғарылатын қызмет
ретінде жіктелген.
2010 ... 10 ... Топ ... Power ... ... ... ... кəсіпорын «Экибастузская ГРЭС-1» ... 50 ... ... ... ... ҰƏҚ ... ... АҚШ доллары ... ... ... соң, ... бұл ... ... ... сатуға қойылған
активтер ретінде жəне доғарылатын ... ... ... Бұл мəміле
2011 жылдың ақпанында аяқталды, ал Топ ... ... ... есептелетін мəміле ... соң сол ... ... ... 50 ... сақтап қалды.
Бұдан соң, Директорлар «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ (бұдан əрі – «Самұрық-
Қазына ҰƏҚ») «Экибастузская ГРЭС-1» ЖШС ... 50 ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді стратегия
өзгерген соң, Kazakhmys Power ... еніп ... ... ... ... де сатуға шешім жасады. Осыған байланысты, ... бұл ... да ... ... активтер ретінде жəне
доғарылатын қызмет ретінде жіктелген.
Оған қоса, Орталық ... ... ... қол ... Топ ... арттыратындығын есепке ала отырып, МКМ
сатуға шешім ... ... бұл ... да сатуға қойылған
активтер ретінде жəне доғарылатын қызмет ... ... Power и MKM ... ... кейінгі пайда,
құнсызданудан болған залалдармен бірге жəне əділ құнына дейінгі ... ... ... ... ... доғарылатын қызметтен жыл
ішінде болған залал ретінде ... мен ... ... есепке қосылады. MKM мен Kazakhmys Power сатуға қойылған
активтер ретінде жəне ... ... ... ... ... бөлімшелердің өтелетін құндарына ... ... ... ... ... тексерістер өткізілді. Сатуға қойылған ... ... соң, оның ... ... ... ... шығарылуынан болжанатын əділ құны бойынша оны есепке алу
мақсатымен қабылданып отыр.
Ақшалай ... ... ... ... ... ... ... басты фактор – негізінен, МКМ пайда
болған табыстардың төмендеуі болды, ... ... ... ... ... ... кері қозғалысы да,
алдыңғы жылдағымен салыстырғанда, ... ... ... ... ... ... ... қызметтен болған ақалай
қаражаттың ... ... ... ... 279 ... ... ... жылына 820 миллион АҚШ долларын құрады.
Өндірісті ... ... ... ... ... ескере отырып, ... ... ... ... ... қабілеттілігінің шешуші көрсеткіші – еркін ақша айналымы,
жақсы деңгейге жетіп, 579 миллион АҚШ долларын құрап берді.
Өндірісті ... ... ... ... мен ... жаңа жобасы 123 миллион АҚШ долларын құрап, 187 ... ... ... ... Топ 2010 жылы 2009 жылдың мамыр айында
сатып алынған Kazakhmys Power қатысты ... ... ... ... долларын өтеді.
Бухгалтерлік баланс. 2010 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша
Компанияның ... ... ... 2009 ... 31
желтоқсанындағы жағдайы бойынша оның ... ... ... долларына көбейіп, 6,582 млн.АҚШ долларын құрады. ... ... ... ... теңгенің девальвациясы,
функционалдық ... ... ... ... отырған Топтың
қазақстандық еншілес кəсіпорындарын ... ... ... ... ... ... 1,133 млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі
бағамдық айырмадан ... ... емес ... ... ... таза ... 2009 жылдың 31 желтоқсанындағы 1,628 миллион АҚШ
долларымен салыстыра қарағанда, 2010 жылдың 31 ... ... АҚШ ... да ... Таза ... ... 2011 ... ақпан айында «Экибастузская ГРЭС-1» ЖШС-ң 50
пайыздық үлесі «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ-на сатылуы ... 2010 ... ... 681 ... АҚШ ... ... байланысты.
2010 жылдың басында таза берешектің деңгейі бас кезінде артқандығына
қарамастан, ... ... ... ... ... ... болып
қалғандықтан да, «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ-нан алынған 681 миллион АҚШ ... ... ... таза ... ... ... жағымды
əсерін тигізген: ... ... ... ... ... ... бағамдардың жоғарылауы, айналымдағы капиталдың қатаң
басқарылуы, ... ... ... мен ... алынған
дивидендтердің қысқартылуы[22].
ENRC-дің акциялар пакетінің құны 2009 ... 31 ... ... ... ... 2010 ... 31 желтоқсанында
Лондон Қор Биржасындағы жарияланымды ... баға ... ... ... АҚШ ... ... ақпараты Қаржылық есептіліктердің халықаралық ... əрі - ... сай ... ... жылы ... мен интерпретациялар Жылдық есепте сипатталған. Бұл ретте,
есепке алу саясаты ... ... ... ... ... ... келе ... Төменде сипатталғандай, Kazakhmys
Power жəне MKM бөлімшелері 2010 ... 31 ... ... сатылуға арналған деп жіктелді.
MKM мен Kazakhmys Power Топтың аясында дербес ... ... ... ... осы аталған бөлімшелердің қызметтері 2010
жылдың 31 ... ... ... ... ... алынды.
Салықтары шегерілгеннен ... ... ... ... бірге жəне өткізуге ... ... ... əділ ... дейінгі қандай да болмасын сома ... мен ... ... ... есепке қосылған. Сəйкесінше, MKM-
нің де, Kazakhmys Power ... де ... ... ... ... дара есепке алынды. Алдыңғы ... ... ... ... ... ... оны ... жəне шығыстарды
көрсетудің берілген нысанына сəйкестендіру үшін ... ... ... ... мен ... де ... ... мен
міндеттемелерде жеке дара жолдармен берілген жекелей баптар ... ... ... жылдағы біріктірілген бухгалтерлік баланс
түзетілген емес. Ақшалай ... ... ... ... үстіміздегі жылы да, өткен ... ... ... жəне ... ... ... ... қозғалысы енгізіліп отыр.
Пайдалар мен шығыстар туралы есеп.
Кесте 4 - ... мен ... ... ... қысқаша есеп
|млн.АҚШ доллары (егер өзгеше көрсетілмесе) |2010 |2009 ... ... ... ... ... пайдалар |2,404 |3,276 ... ... ... ... ... |(1,389) |(1,690|
|өндіргені | |) ... ... ... жəне ... ... | | ... | | ... ... | | ... ... қоспағандағы сегменттік EBITDA |1,015 |1,586 ... ... | | ... ... құрал-жабдықтардың құнсыздануы |(50) |(120) ... ... ... |- |(46) ... тау-кен активтерінің құнсыздануы |(23) |(126) ... ... ... ... |(14) |(73) ... ... құралдардың есептен шығуынан болған |(1) |(1) ... |(164) |- ... ... ... ... ... ... |(214) |(288) |
|Шегеру: ... мен тозу | | ... ... ... |549 |932 ... ... таза ... үлесі |223 |255 ... ... жəне ... ... ... |772 |1,187 ... | | ... бойынша таза пайдалар/(шығындар) |256 |(43) ... ... ... ... |1,028 |1,144 ... ... ... шығыстар |(261) |(324) ... ... ... ... жыл ... таза |767 |820 ... | | ... ... | | ... ... ... жыл ... таза |(214) |90 ... | | ... ... таза ... |553 |910 ... ... |1 |(1) ... ... ... жыл ... таза |554 |909 ... | | ... келген негізгі жəне қосарланған пайда ($) | | ... ... ... |1.44 |1.44 ... ... |(0.40) |0.18 |
| |1.04 |1.85 ... ... ... акцияға келген пайда ($) ... ... ... |1.02 |2.31 ... ... |0.11 ... |1.13 |2.27 ... ... ПЛС бухгалтерлік есебі 2009-2010 жж. ... ... ... жəне ... ... ... негізінен жаһандық қаржы дағдарысын жеңіп өту
жөніндегі үкіметтік шаралармен ынталандырылатын ... ... ... ... ... ... ... жоғарылауы орын алды.
Əлемдік экономиканың қалпына келу фазасының айқын байқалуы, өндірістің
қысқаруы мен ... ... ... ... жоғарғы сұраныстың
қалпына келуі де ... ... ... ... ... тигізді.
2009 жылдың төртінші тоқсаны ішінде байқалған мысқа деген ... ... 2010 ... ... ... бағамдар тұрақтанды,
дегенмен бірнеше өткен жылдардағы орын алған ... ... ... ... ... барды. Бағамдар қысқа уақыт ... ... ... 2010 ... екінші тоқсанында мысқа деген бағам ... ... ... ... ... ... тоқсанда күрт көтерілу
қарқыны анық байқала бастады. Мысқа деген ... ... ... 139 ... ... ... ... аяғында тоннасына 7,346 АҚШ
долларын құрады. Мырыш пен күміске ... ... да ... ... жəне 53 пайызға өскендігі байқалды, ал ... ... ... бағам бүкіл жыл ішінде жоғары болып қалды.
341 мың тонна ауқымдағы катодты теңгерімдегі ... ... ... ... ... ... жоғары болған кеніштердегі тау-кен
өндіру операцияларының тоқтатылуынан кейінгі ... ... ... 2009 ... ... 12
пайыздық төмендеуін білдіреді. Сатылып ... ... ... де өткізу көлемін қысқартты, алайда ... ... ... ... ... қысқартылуымен
еселендірілді. Мысқа деген ... мен ... ... ... катодты теңгерімдегі мысты ... ... 2009 ... 2,605 ... АҚШ ... 2010 ... 1,711
миллион АҚШ долларына дейін ... ... ... ... ... ... 5,024 АҚШ долларын құраған, яғни жыл ... ... 3 ... төмен болды, өйткені өткізудің аса ... 2010 ... ... жартыжылдығына тиесілі, ол кезде екінші
жартыжылдығындағы тоннасына 6,378 АҚШ ... ... ... ... ... өткізудің орташа бағамы тоннасына 4,024 АҚШ долларын
құрады.
Металлдық ... пен ... ... ... түскен
пайда 146 миллион АҚШ долларын ... 2009 ... ... ... ... өткізілуі, 2010 жылдың наурыз айында мырыш зауытындағы
өндіріс тоқтатылған соң 78 ... ... 19 ... ... жетті, дегенмен бұл концентраттағы металлдық мырыштың
өткізілуі 127 ... АҚШ ... ... 107 ... ... ... ... рудалардың өңделуі жəне кен-байыту
фабрикаларында айырып алу коэффициенттерінің артуы ... ... ... ... ... ... ... өткен жылдың 251 миллион АҚШ
доллары деңгейіне ... ... ал ... ... ... ... ... жəне бағалардың көтерілгендігін анық көрсетіп,
17 пайызға дейін жоғарылап, 127 ... АҚШ ... ... ... ... 2010 жылы жалғасын тауып ... ... ... 27 ... ... 2,404 миллион АҚШ долларына жетті, ол
негізінен, ... ... ... ... 2009 ... тоннасына
6,714 АҚШ долларынан 2010 жылдағы 5,024 АҚШ ... ... ... ... жəне катодты теңгерімдегі мысты өткізу көлемдерінің
төмендеуі нəтижесінде болды.
2010 жылдың ақпан айында Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... аса төмен деңгей долларға
шаққандағы 150 ... ... 3 ... ... ... ... туралы
хабарлады. Бір жағынан, девальвация Kazakhmys Copper бөлімшесінің тау-кен
өндіру ... ... ... ... тигізді, өйткені
бұл бөлімшенің пайдасы көп жағдайда металлдардың АҚШ ... ... ... яки оның 30 ... 40 ... ... ... көрсетілген, екінші жағынан, девальвация,
пайдалары мен ... ... ... ... ... ... қосылып қойған Kazakhmys ... ... ... ... кері əсерін тигізді
[22].
2009 жылдың ... жəне 2010 ... ... орын ... ... ... ала отырып, басшылық өндірістік кəсіпорындардағы
өзіндік құнды ... ... ... ... ... Copper ... ... жоғары шығынды кеніштерде
өндіру жұмыстарын тоқсату туралы шешім, ... ... ... балқыту зауыттарында өнімділіктің арттырылуы жəне өндіріс барысында
сатылып алынатын ... ... бас ... 2009 ... ... шығындарының елеулі қысқаруына жеткізді. Одан соң,
Қазақстандағы тұтыну бағамдары ... ... ... ... ... ... ... өнеркəсібіндегі инфляцияның төмен түсуі,
отындарға, тау-кен ... ... ... мен жұмыскерлерген
кететін шығындардың қысымдары ... ... ... ... тигізді. Жоғарыда айтылғандай, қазақстан теңгесінің девальвациясы
да Kazakhmys Copper ... ... ... ... ... ... əсері өзінің инфляциялық
сипатын растап бере алады, əрі теңгемен көрсетілген өндірістік факторлардың
бағаларына қысқа мерзімді жəне орта ... ... ... ... ... ... ... қысым көрсете алады.
2010 жылдың қаңтар айында Топ Жезқазған аймағындағы өзіндік құндары аса
жоғары болып отырған кеніштердегі өндірісті ... ... ... сол ... ... ... деген бағам
тоннасына 3,000 АҚШ ... ... түсе ... ... етіп бастап берді. Хеджирлеу 2010 жылғы мысты шамамен
30 пайыздық ... ... ... 90 мың ... қамтыды, əрі
мысты хеджирлеп өткізуден алуға мүмкін болған бағаға қатысты ең ... ... мен ... ... ... ... ... тоқсанының ішінде
мысқа деген орташа бағам колларлық бағыттың шегінде ... ... ... ... ... ... ... тұра, екінші тоқсанда мысқа деген бағам жоғарғы шегінен ... ... жəне ... ... ... 129 ... АҚШ доллары сомасындағы шығындарға жəне
ақшалай қаражаттың жұмсалып кетуіне ... ... ... ... қазет болды. Бұл жағдай 2009 жылғы хеджирлеумен
болған жағдайға ... ... онда ... ... ... үшін бағамдарды бекіткендегі жағдай мен ... ... ... үшін жəне баға кесу ... ... ... өткізу үшін шикізат тауарларына белгілі жағдайларда
жасалған ... ... ... барысында хеджирлеуден
түскен түсімдер 143 миллион АҚШ долларын құраған.
Ерекше баптар
Топтың орталау жəне ірі жобаларына ... ... ... ... 2010 ... ішінде туындаған жалпы экономикалық
жағдайдың барысында, басшылық Топтың ... ... ... ... түрлі шығындарға апарған бірқатар
операциялық шешімдер қабылдады. ... ... ... ... елеулі шығындар жалғасып келе ... ... ... мен ... ... біріктірілген есепте қабылданған
болды:
• құнсызданудан ... 50 ... АҚШ ... ... ... Copper ... негізгі құрал-жабдықтарға
қатысты ... ... ... ... ... 18 ... ішінде
бөлімшенің капиталдық шығындар ... ... ... тек ... бір ... ғана ... ... құнсызданудан болған 23 миллион АҚШ доллары сомасындағы ... ... Gold ... Тəжікстандағы Ақжилга жобасын
жақын болашақта игерілуін ... ... ... қабылдағанынан кейін,
Топтың басқа да ... ... аса ... жобалары жеткілікті
болғандықтан, қабылданды; жəне
• қосарлы өнімдердің нарықтық бағамдарының ... ... ... құн мен ... таза ... арасындағы ең
азына дейінгі шегерілген, жыл ... ... ... ... қосарлы өнім
түрлеріне қатысты 14 миллион АҚШ ... ... ... ... ... ... ... жалғасып келе жатқан қызметкер арналған ... ... ... 366 миллион АҚШ долларымен салыстыра қарағанда, 88 миллион АҚШ
долларын құрап отыр.
Үлестік қатысу ... ... ... ... ... Үкіметімен акциялар
айырбастасып, кейіннен 2009 жылдың ... ... ... нарықтық сатып алған соң, Топ ... ... 26 ... ... ... ... ... жəне қаржылық
саясатына елеулі əсер ете алады деп пайымдайды, тиісінше, ... ... ету ... үлестік қатысу əдісі бойынша ескерілген болып отыр.
Салықтарды ... ... жыл ... біріктірілген
пайдалар мен шығыстар ... ... ... ... үлес, ENRC 2011 жылдың 24 наурызында жариялаған ... 31 ... ... жыл ішіндегі қызметінің аудиттелмеген
нəтижелерінің негізінде 223 млн.АҚШ ... ... Бұл ... ... айдағы үлестік қатысу əдісі бойынша есепке алынған 255 млн.АҚШ
доллары ... ... ... ерекшеленіп отыр.
Үлестік қатысу əдісіне сай, 2010 жылдың ішінде ENRC-ден алынған 84
млн.АҚШ ... ... ... ... мен ... туралы
біріктірілген есепке қабылданбады, дегенмен де оның ... ... ... ... қауымдасқан компанияға салынған
инвестициялардан баланстық құны бойынша шегеріліп тасталды.
ENRC корпорациясы 2011 жылдың 24 наурызында ... ... 6 ... ... 2010 ... соңғы дивидендті негізге ала отырып, Топ
2011 ... ... ... 20 ... ... алуы ... ... қоспағандағы Топтың EBITDA салыстыру.
Басқа да халықаралық тау-кен өндіруші ... ... ... ... қызметін бағалаудағы шешуші көрсеткіш ... ... ... EBITDA ... ... алынған. Бұл көрсеткіш
тозуды, сарқылуды, ... жəне ... ... ... ... не ... ... сипаттағы баптарды қоспайды
[22].
2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап, ... ... ... ... ... ... ... салық заңнамасына өзгерістер
енгізілгеннен кейін, ол салық та ... ... ... ... ... ... көрсеткішінен шығарылды. Директорлар,
осы салықтың сипатын есепке ала отырып, ПҚӨС ... ... ... ... ... ... ... салу» бөлімінде
түпкілікті сипатталған бағалауды қамтамасыз етеді деген нық сенімде.
Кесте 5 - ... ... ... ... ... салыстырылымы
|млн.АҚШ доллары |2010 |2009 ... ... ... ... EBITDA | | ... отырған қызмет | | ... Copper |1,027 |1,597 ... Copper |24 |19 ... ... |(1) |(1) ... үлестірілмегені |(35) |(29) ... ... ... ... |1,015 |1,586 ... ... | | ... Power |120 |42 ... |76 |(1) ... ... жиыны |196 |41 ... ... ... ... EBITDA ... |1,627 ... компанияның EBITDA үлесі |423 |429 ... ... за ... ... ... |1,634 |2,056 ... ... ПЛС ... есебі 2009-2010 жж. ... ... ... EBITDA ... ... ... жылдың мамыр айында иелікке сатылып алынған ... ... ... ... жыл ... ... қосылуына
қарамастан, 2009 ... ... 2010 ... ... Copper ... ... есеп алып ... төмендеп, 1,211 миллион АҚШ долларына дейін жетті.
Ерекше ... ... ... EBITDA 21 ... ... АҚШ долларына дейін жетті. ... ... ... ... ENRC жариялаған 2010 жыл ішіндегі ... ... ... 423 млн. АҚШ ... ... Топтың
өзіне тиесілі үлесі қосылып отыр. 2010 ... ... ... ... əдіс ... ... алынуы 2009 жылдың ... ... 2009 ... ... ENRC ... ... ... түскен пайдалар енгізілген.
Таза қаржылық баптар. Жыл ішіндегі таза қаржылық баптар 2009 жылдағы 43
млн.АҚШ доллары ... таза ... ... салыстыра
қарағанда, 256 млн.АҚШ долларын құрады. Бұл ... ... ... ... ... болған қазақстандық ... ... ... ... Жалғасып отырған
қызметтен болған 336 млн.АҚШ доллары мөлшерінде ... ... ... ... валютасы теңге ... ... ... ... ... ... жəне АҚШ долларына
деноминацияланған міндеттемелерін қайта бағалаудың нəтижесінде туындады.
Кейінірек, Топ жыл ... ... ... ... ... ... бойынша есептелінген 51 млн.АҚШ доллары ... 49 ... ... ... (ПФЛ) ... ... ... ПФЛ ставкасы АҚШ долларымен LIBOR + 1.25 ... ... ... ... айында Топ АҚШ ... ... ... ... ... ... хеджирлеу үшін
6-айлық жəне ... ... ... бойынша своптарға шарттар
жасай отырып, солайша маржаны қоса алғанда, 2.08 ... ... ... ПФЛ ... ... берешектің елеулі бөлігіне қызмет
жасаушы бағалау құнын бекітіп алды.
Своптарға ... осы ... ... 2010 ... 31 ... жылдың ішінде Топтың ақшалай қаражаттары балансының төмендеуімен
бірлесіп байқалған, АҚШ ... ... ... LIBOR ставкалары 2009
жылдағымен салыстыра ... ... ... мен ... ... ... ... 2009 жылдағы 21 млн. АҚШ
долларымен салыстырғанда, 8 ... ... ... ... ... ... ... Қазақмыс Корпорациясы ЖШС қызметіне салық салу ерекшеліктері
Пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық. 2010 ... 1 ... ... ... жаңа ... ... қолданысқа енгізді. Жаңа
заңнама корпорациялық ... ... ... ... ... ... сөйтіп, 2010 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған
жыл ішіндегі КТС ставкасы 30 ... 20 ... ... ... ... ... төмендеуі, 2010 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданылған ... ... ... ... ... ... өндіруге салынатын
салықтың енгізілуімен еселендірілді. ПҚӨС өндіріліп шығарылған рудадағы
металлдың ... мен ... ... ... ... ... негізделген пайдаларға салынатын салық ... ... де ... ол өндірістің ... ... ... ... ... ... деген, əсіресе
мысқа деген бағамдардың едəуір жоғарылауын есепке ала ... ... ... 71 ... доллары сомасындағы шығындармен
салыстырғанда, (пайдалар мен ... ... ... ... өнімдердің өзіндік құны жолында берілген) ... жыл ... ... бойынша кеткен 164 млн.АҚШ доллары сомасындағы ... ... ... ... 2010 ... трансферттік бағам жасалу бойынша
қосалқы заттарға ... 28 ... ... ... ... ... бағам жасалуы туралы жаңа заңнама жаңа Салық кодексімен ... 2010 ... 1 ... ... ... енді. Жаңа салық заңнамасы
трансферттік бағам жасалуы туралы алдыңғы ... ... 10 ... рұқсат етілген «қауіпсіз алаң» ережесін алып тастады, ... ... ... ... ... ... ... тұра, жаңа заңнама ОЭСР құрамына кіретін көптеген
елдердегі трансферттік бағам ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда мəмілелер
жасау қағидасын толығымен көрсете алмайды. Топ, 2010 ... ... ... ... ... ... ... отырған
қазіргі жағдайларына жəне ... ... ... ... жаңа ... ... негізделген 28 млн.АҚШ доллары
сомасындағы ... ... ... ... қосалқы заттарды
қабылдады. Трансферттік бағам жасалу жөніндегі ... 2010 ... ... ... ставкасын 2.7 пайызға арттырды.
Үстеме пайдаға салынатын салық. Жаңа салық ... ... ... ... ... (ҮПС) есептеудің əдістемесіне
түзетулер ... ... ... жер қойнауын пайдалануға жасалған
келісім-шарттардың салықтық жағын тұрақтандыру жайындағы ережелер ... ... ... жəне материалдардың қозғалысын негізге ала
отырып, ... Copper ... 2009 жылы ҮПС ... ... ... ... ... 2010 жылы ҮПС бойынша жыл ... ... емес ... ... салығы.
Жыл ішіндегі табыс салығы бойынша шығыстар шегерімделген ... ... 7 ... ... ... ... ... отыр.
Бұл дебет 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне ... 2010 ... ... Қазақстанда жаңа салық заңнамасының ... ... ... 2010 ... 1 ... ... ... Салық кодексіне сəйкес, алдында күтілгендей, 2010 ... ... 2011 ... 15 ... ... ... ... орнына
2011-2012 жылдарға бекітілген корпорациялық ... ... ... ... деңгейінде бекінді. Топтың қазақстандық компанияларының
шегерімделген ... ... ... жаңа ... ... ... ... 2011-2012 жылдарға ... ... ... ... ... ... ... қайта түзетілді.
Өзгелері. Салықтарды қоспағанда, Топтың ENRC пайдаларындағы үлесі
пайдалар мен ... ... ... ... ... ... ... жолда берілді жəне салықтар салынғанға дейінгі
пайдаға ... ... ... ... ... салық ставкасы 6.0
пайызға азайтылды.
2010 жылғы 49 ... ... ... шегерілмейтін
шығыстар алдыңғы жылдағыға қарағанда, 34 млн.АҚШ долларына ... ... ... ... 26 ... доллары «Қазақмыс» ЖШС-де мысты
хеджирлеу бағдарламасына байланысты, ... ... ... ... мақсатта хеджирлеуден болған 129 млн.АҚШ ... ... ... ... 2010 ... ... шегерілмейтін шығыстар Топтың тиімді салық ... ... ... ... 18 млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі төлем көзінен
алынатын салық, ... ... ... ... ... ... жоспарланған 2010 жылдың 31 ... ... ... ... үлестірілмеген пайдалары
бөлігіне ... 2010 ... ... Бұл фактор 2010 жылы тиімді салық ставкасын
қосымша 1.8 ... ... ... ... ... ... ... мен ПҚӨС-нан болған
эффект есепке алынған Топтың жиынтық ... ... ... Топтың салықтық шығыстарына қайталанбайтын баптар мен ерекше
баптардан келетін эффект жойылды. Жиынтық салық ставкасы да 2009 жəне ... ... ... ... мен ... эффектісін
жояды, сəйкесінше, алдағы уақытта хеджирлеу бойынша ешқандай ... ... ... 6 - ... ... ... мен ... болған эффект
|млн.АҚШ доллары |2010 |2009 ... ... ... ... |1,028 |1,144 ... ... ... | | ... ... ... ... ... ... |164 |- ... ... ... ... |129 |(143) ... ... ... |88 |366 ... ... ... ... |(336) |- ... туындаған бағамдық айырмадан келген | | ... | | ... ... ... таза пайдасындағы |(223) |(223) |
|үлес | | ... ... ... салықтар |850 |1,112 ... ... ... пайда | | ... ... ... ... |261 |324 ... ... қазбаларды өндіруге салынатын салық |164 |- ... ... ... ... ... |(64) |11 ... хеджирлеуден болған залал/пайда жəне | | ... ... ... нəтижесінде | | ... ... ... ... | | ... отырған қызметтен болған салықтар |361 |335 ... ... ... | | ... ... ставкасы (%) |25.4 |28.3 ... ... ... |42.5 |30.1 ... | | ... ... 28.3 ... ставкамен салыстыра қарағанда,
есепті жылдағы салықтың ... ... 25.4 ... ... ... басқаруындағы бөлімшелерден болатын Топтың
пайдаларына деген жиынтық салық ставкасы ... ... ... ... 2009 ... 30.1 ... салыстыра қарағанда, ... ... ... едəуір жоғарылап, жиынтық салық ставкасы
42.5 пайызды болғанда, 2010 жылғы тиімді салық ... 25.4 ... ... ... ... ... да, ... деген
бағамдар төмен болған кезеңдерде жиынтық салық ставкасы ... ... ... ... ... өйткені ПҚӨС негізінен ... ... ... ... де, өндіріс рентабельділігі
мен мысқа деген бағамдар ... ... ... ... ... ... ПҚӨС өз ... пайдаға негізделетіндігін
есепке ала отырып, одан келетін эффект төмендей түседі. ... ... ... ... ... абсолюттік сомасының апаратындығына
қарамастан, жалпы тиімді ... ... азая ... ... ... ... ... түрлі салықтар
мен салық ... ... ... əсер ... ... те, 2011
жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне ... жаңа ... ... ... КТС ставкасы 2013 жылы 17.5 пайызға дейін жəне 2014 жылы ... ... ... ... ... ... жылдарға 20 пайыз
деңгейінді бекітілді, əрі одан кейін ПҚӨС деңгейінің жоғарылауын ... ... ... ... ... ... ... сипатталғандай, Топтың ... ... ... ... ... есепке алып мысқа деген бағамдарға тəуелді болады.
Салықтар бойынша ... ... ... ... ... ... ставкаларының қолданылуы елеулі əсер етеді. Десек те, ... 1 ... ... ... енген жаңа салық заңнамасы бойынша,
Қазақстандағы КТС ставкасы 2013 жылы 17.5 пайызға дейін жəне 2014 жылы ... ... ... ... отырып, 2011-2012 жылдарға 20 пайыз
деңгейінді бекітілді, əрі одан кейін ПҚӨС ... ... ... ... ... ... ... еселендіріп береді.
Жоғарыда сипатталғандай, Топтың жиынтық салық ... ... ... есепке алып мысқа деген бағамдарға тəуелді болады.
Доғарылатын ... ... ... ... ... ... сипатталғандай, Kazakhmys Power жəне ... ... ... ... ... жəне ... қызмет
ретінде жіктелген.
2010 жылдың 10 ... Топ ... Power ... ... ... ... кəсіпорын «Экибастузская ГРЭС-1» ЖШС-
дегі 50 ... ... ... ... ҰƏҚ пайдасына 681
миллион АҚШ доллары сомасына ... ... ... ... ... ... ... қойылған активтер ... ... ... ретінде жіктеген.
Бұл мəміле 2011 жылдың ақпанында аяқталды, ал Топ ... ... ... ... ... ... соң сол ... акциялар пакетінің 50 пайызын сақтап қалды.
Бұдан соң, Директорлар ... ҰƏҚ ... ... ЖШС ... 50 ... ... ... нəтижесінде, көмір
кенішіне қатысты ұзақ мерзімді стратегия өзгерген соң, ... ... еніп ... ... ... ... де сатуға
шешім жасады.
Осыған байланысты, қаржылық есептілікте бұл ... да ... ... ретінде жəне доғарылатын қызмет ретінде жіктелген.
Оған қоса, Орталық Азиядағы табиғи ... қол ... Топ ... ... есепке ала отырып, МКМ
сатуға ... ... ... бұл ... да сатуға қойылған
активтер ретінде жəне доғарылатын қызмет ... ... ... и MKM салықтары шегерілгеннен кейінгі пайда, құнсызданудан болған
залалдармен бірге жəне əділ ... ... ... да болмасын
есептен шығарулармен бірге ... ... жыл ... ... ... ... мен ... туралы біріктірілген есепке
қосылады. MKM мен Kazakhmys Power сатуға ... ... ... доғарылатын қызмет ретінде жіктелместен бұрын осы бөлімшелердің
өтелетін құндарына дейін ... ... ... үшін ... ... ... ... активтер ретінде жіктелгеннен соң,
оның кейінгі есептен ... ... ... ... ... құны ... оны есепке алу мақсатымен қабылданып отыр.
Доғарылатын қызметтен келген ... ... ... ақпарат, 2009
жылғы қайта есептелген салыстырмалы деректерімен төменде беріліп отыр:
Кесте 7 - Доғарылатын қызметтен келген шығыстар/табыстар туралы қысқаша
ақпарат
|$ млн |2010 |2009 |
|1 |2 |3 ... Power |(10) |2 ... ... ... қоспағанда Kazakhmys | | ... ... ... ... (шығысы)/пайдасы | | ... ... ... |(69) |(2) ... ... ... (шығыстар)/өтеулері |(5) |131 ... ... таза ... |(84) |131 ... |49 |(41) ... келген залалды қоспағанда МКМ салық | | ... ... ... | | ... болған залал | | |
|1 |2 |3 ... ... ... (шығыстар)/өтеулері |11 |17 ... ... ... есептен шығарғанда құнсызданудан |(158) |- ... ... | | ... ... ... |(130) |(41) ... ... ... жыл ... |214) |90 ... | | ... Қазақмыс ПЛС бухгалтерлік есебі 2009-2010 | | ... | | ... Power. ... Power ... ... дейінгі жыл
ішіндегі таза ... 79 ... АҚШ ... ... ... Осы
сомаға 2010 жылдың ақпан айында ... ... ... ... туындаған 53 ... АҚШ ... ... ... ... залал қосылып отыр. 69 миллион
АҚШ доллары сомасындағы құнсызданудан болған залал, «Майкөбе-Вест»
ЖШС ... ... ... қалдық құнын шығарып тастау үшін
қабылданды. ... ... ЖШС ... ... ... ... қабылданған емес. Бағамдық ... ... ... ... болған залалды қоспағандағы Kazakhmys Power салық
салынғанға дейінгі пайдасы 43 ... АҚШ ... ... ... ... болған залалдың ерекше бап ретінде көрсетілуін есепке
ала ... ... Power ... 2010 ... ... ... EBITDA 2009 жылдағы 42 миллион АҚШ долларымен ... ... АҚШ ... ... Бұл ... 2009 ... тек жеті
айындағымен ғана салыстыру бойынша ... Power ... ... 2010 ... ... ... жəне 2010 жылдың ішінде
іскерлік қызметі бойынша ... ... ... ... жоғарылауының əсерімен байланысты болды. Бұл факторлар,
рентабельділікке кері ... ... ... девальвациясымен
еселендірілді.
«Экибастузская ГРЭС-1» ЖШС сатылатындығы туралы 2010 ... ... 681 ... АҚШ ... ... ... Топ 2010 ... желтоқсан айында ғана ала алды, себебі бұл ... ... ... дейін, сондай-ақ реттеуші органдардан 2011
жылдың ақпанында ғана алған ... мен ... ... ... бекітулер алынып, заңдық процедуралар ... яғни 2011 ... ... сатудағы туындаған пайда шартты болды.
MKM. МКМ 2010 ... ... ... ... EBITDA 2009 ... ... АҚШ ... сомасындағы шығыспен салыстыра ... ... АҚШ ... ... МКМ ... ... ... нарығы
Еуропадағы экономикалық құлдырау сол ... 2010 жыл ... ... ... əсерін тигізді. Сөйтсе де, ҚХЕС
сəйкес МКМ табыстары, ... ... ... ... ... деңгейлеріне (2010: 58
миллион АҚШ доллары ... ... ... 2009: 48 ... ... ... жағымсыз əсер) баға берілуіне мысқа ... ... əсер ... ... ... ... қорлардың түзетілуінен де бұрмаланды [22].
МКМ бөлімшесі жыл ішінде ... ... ... 141 ... ... ... ... көрсетті. Бұл сомаға кəсіпорындардың
өтелетін құнына дейін ... ... ... жəне МКМ таза
активтерін əділ ... ... ... ... ... ... 187 ... АҚШ доллары сомасындағы құнсызданудан ... ... ... ... ... бұл ... 3 миллион АҚШ
доллары сомасындағы дебиторлық берешек ... ... ... 187 миллион АҚШ доллары сомасындағы есептен шығарудан мерзімі
шегерілген ... 27 ... АҚШ ... ... біржолғы
есепке жатқызылуы шегерілді де, ол ... ... соң ... ... шығаруды 160 миллион АҚШ ... ... ... ... залал мен əділ құнға дейін есептен
шығару ерекше ... ... ... ... жəне ... ... ... акционерлеріне тиесілі, жыл ... ... ... ... таза ... 2009 ... 819 млн.АҚШ долларынан
768 млн.АҚШ долларына дейін ... ... ... Пайда Топтың
қызметінің барынша ақпараттық көрсеткіші ретінде қарастырылады, өйткені ... таза ... ... айнымалы жəне қайталанбайтын баптардың,
сондай-ақ салық ... ... жəне ... үлесіне келетін
эффектілерді шығарып тастайды. Осыған байланысты ... ... ... 2009 ... арасындағы Топтың негізгі көрсеткіштерін салыстыру
үшін барынша реттелген негізді білдіреді.
Компанияның ... ... таза ... ... ... ... ... 2010 жылдағы деректер доғарылатын ... ... ... ... ... үшін ... бұл ... алдыңғы
жылдың деректері көрсетудің осы тəсіліне сəйкес түзетілген болды.
Жалғасып отырған жəне ... ... ... ... ... 44 пайызға төмендеп, 1.04 АҚШ ... ... ... отырған жəне доғарылатын ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы жылдағы 2.27 АҚШ долларымен
салыстырғанда, 50 пайызға төмендеп, 1.13 АҚШ ... ... ... ... болған Базалық Пайдаға негізделген акцияға
келген пайда 56 пайызға төмендеп, 1.02 АҚШ ... ... ... ... ... екі көрсеткішінің екеуінің де ... ... ... ... рентабельділігінің төмендеуінің
нəтижесінде, сондай-ақ 2009 жылдың шілде ... ... ... соң іле 2009 ... 490.3 ... 2010 жылы ... ... басып шығарылған акциялардың орташа өлшемделген
санының артуынан болды.
Дивидендтер. Дивидендтерді ... ... ... ... ... ... ... базалық өсімін жəне өндіріс
рентабельділігін, сонымен ... ... ... қозғалыстары мен
өндірістік ... ... үшін ... ... ... ... дивидендтерді үлестіру Саясатын ұстанады
деп пайымдайды. Директорлар дивидендтердің ... ... ... ... отырулары тиіс.
2010 жылдың ішінде ... ... ... ... ... ... ... оралуы перспективасының бұлыңғырлығы,
сонымен қатар, Топтың ... ... 2010 ... Компания дивидендтерді өтеген емес. 2009 жылы акциясына 27.4
АҚШ ... ... 2007 ... (125 ... АҚШ ... соңғы
дивиденд пен акциясына 14.0 АҚШ центы мөлшеріндегі 2009 ... ... АҚШ ... ... дивидендті қосқандағы 200
миллион АҚШ доллары мөлшеріндегі дивидендтер төленді.
Орта ауқымдағы кен орындарын игеру ... ... ... Бозшакөл жобасы үшін қамтамасыз етілген қаржыландыруда жəне Топтың
таза берешегі күрт ... ... ... қатысты байқалған
шикізат тауарларына ... ... ... ... жақсарған соң, Басшылық 2010 қаржылық жылға қатысты дивидендтер
төлеуін қайта бастауға шешім ... ... ... акциясына 9.0 АҚШ
центы сомасында (48 ... АҚШ ... ... ... төлеуге
ұсынысын жасап, үлестік қатысу ... ... ... ... дивидендтерді алып тастау жолымен ... ... та ... жыл ... ... дивидендтерді қоса отырып, толық жыл ішіндегі
Базалық Пайданың 10.4 пайыздық ара-қатынасында төлемді ... ... 14 ... ... ... ... ... акционерлер соңғы
дивиденді бекіткен жағдайда ғана, ол 2011 ... 18 ... ... ... ... 8 - Топтың негізгі қаржылық көрсеткіштері төменде беріліп отыр:
| |2010 |2009 ... ... ... Топтың EBITDA |1,634 |2,056 ... ... | | ... ... ... акцияға келетін пайда |1.13 |2.27 ... | | ... ақша ... ... ... |579 |715 ... ... келетін пайда |11 |21 ... | | ... ... ... пайданы шегерген соң |72 |116 ... ... ... құны ... центы) | | ... ... ПЛС ... есебі 2009-2010 жж. ... ... ... 9 - ... ... ... ... қысқаша есеп
|млн.АҚШ доллары | | ... EBITDA |867 |1,245 ... ... залал |385 |400 ... ... ... ... ... |1 |2 ... | | ... ... ... ... |84 |38 ... ... болған залалды түзету |26 |(27) ... ... ... |(216) |132 ... ... |(63) |(70) ... ... ... ... ... |(120) |- ... ... салығы |(144) |(621) ... ... ... ақшалай |820 |1,099 ... таза ... | | ... ... ... ... шығындар |(241) |(384) ... ақша ... |579 |715 ... жəне жаңа ... ... |(187) |(310) ... ... ... | | ... ... |10 |28 ... өтімді қаражаттар мен займдарды қоспағанда, |- |(1,157) ... ... ... ... | | ... ... ... жасалған |- |(121) ... | | ... ... |- |(200) ... ... сатып алуы |- |(918) ... ... ... ... туындаған |(83) |- ... ... ... | | ... сату ... ... ... |(102) |- ... аванстық төленуі | | ... ... ... ... ... |681 |- ... ... ... | | ... ... ... ... келген |14 |17 ... | | ... ... ... шығуынан |- |14 ... ... | | ... ... ... алуы |(7) |- ... де ... |(14) |(5) ... ... ... қозғалыстары |891 |(1,937) ... ... ПЛС ... ... ... жж. ... ... негізгі нəтижелер. Операциялық қызметтен түсетін ақшалай
қаражаттың қысқаруындағы ... ...... МКМ ... ... төмендеуі болды, салық ... ... ... ... капиталдың кері қозғалысы ... ... ... ... қызметтен болған ақшалай
қаражат ... ... ... ... болған ақалай
қаражаттың қозғалысы алдыңғы жылдағымен салыстырғанда, 279 ... ... ... 820 млн.АҚШ долларын құрады. Өндірісті
қолдауға жұмсалған капиталдық ... ... ... ескере
отырып, Топтың пайдаларын ақшалай қаражат ... ... ... ... ... ақша ... ... жетіп, 579 млн.АҚШ долларын құрап берді [22].
Айналымдағы капитал.
Жыл ішінде Топтың ... ... ... 216 ... ... ... ... бұл кері өзгерісі, негізінен,
мыналарға байланысты:
• жылдың соңғы ... 2011 жыл ... ... ... ... ... Copper мыс ... ... ... өсімі;
• 2009 жылдың 31 желтоқсанында ... Copper ... ... ала ... ... бойынша шамамен 50 млн.АҚШ ... ... ... ... түзетулер 2009 жылдың соңында ... ... күрт ... ... 2010 жылдың қаңтар-ақпан
айларында қытай тапсырысшыларына төленген. Бұл Kazakhmys Copper сауда
жəне өзге ... ... ... ... бағамдық теріс түзетулерге
өз үлесін қосты;
• екінші ... ... ... ... ... күрт өскендігін есепке ала ... ... ... ... ... ... деңгейінің өсімі; жəне
• 102 ... ... ... ... қорлардың
деңгейіне айналымдағы капиталға жəне МКМ бөлімшесі ... ... ... ... сауда дебиторлық берешегіне тигізген кері
əсері, негізінен ... ... ... ... ... ... осы ... кері өзгерісіне қарамастан,
айналымдағы капиталдың ... ... ... ... ... ... отырады.
Пайыздар бойынша ақшалай қаражаттың қозғалысы.
Жыл ішінде төленген пайыздар 63 ... АҚШ ... ... 2009 ... 7 млн.АҚШ доллары кем. 2010 жыл ... (АҚШ ... ... ... ... ... жəне
2009 жылдың соңында жасалған пайыздық ставкалар ... ... 3.92 ... ... ... ... несиелік бағдары
бойынша жыл ішіндегі орташа ... ... 2.08 ... ... Пайыздық ставкаларды төмендетілуінің əсері 2009 жылдың жеті
айымен салыстырғанда, 2010 жылы ... ... ... ... ай ... ... төленуімен еселендірілді, себебі несиелік
бағдардың қаражаты 2009 ... ... ... ... Power иелікке
алынуын қаржыландыруға пайдаланылған болды.
Жылдың ішінде ақшалай қаражаттардың орташа баланстарының ... АҚШ ... ... пайыздық ставкаларының төмендеуімен
бірге, пайыздық пайда мен ақшалай ... жəне ... ... ... та 2010 жылы 28 ... ... 10 ... долларына дейін төмендеп берді.
Табыс салығы мен пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салық
Жыл ... ... ... ... ... 144 ... құрады, ол 2009 жылы төленген 621 млн.АҚШ ... ... ... Бұл күрт ... ... жыл ішіндегі Топтың пайдасы
қысқаруының жəне Қазақстаннынң салық ... ... ... сəйкесінше төмендеуі нəтижесінде пайда ... ... 2009 ... 31 ... Kazakhmys Copper бөлімшесінде
жылдың соңғы ... ... ... күрт ... ... 2009 жыл ... ... аванстық төлемдер
нəтижесінде, шамамен 100 млн.АҚШ ... ... ... ... ... сальдосы болды. 2010 жылдың бірінші тоқсанындағы аванстық
төлемдер 2009 жылдағы пайданың аса ... ... ... ... ... ... та ... тоқсанда табыс ... ... ... ... ... ... ... ешқандай
бұдан əрі компаниядан төлемдер жасалуы талап ... ... ... келісімге келді.
Шикізат тауарларына деген бағамдардың өсімін жəне ... жəне ... де ... Copper ... ... есеп ала отырып, ... ... ... ... сальдосы екінші ... ... жəне ... ... ... төлемдер қайта басталды.
Төленген табыс салығына қосымша, ПҚӨС-на қатысты 120 ... ... ... 164 ... доллары сомасында ПҚӨС бойынша
қабылданған қорытынды шығындардан жылдың соңында ... 44 ... 2011 ... ... ... ... шығындар. 2009 жылдың соңында орын ... ... ... ... ... жыл ... ... күрт қысқарды; өндірісті қолдауға кеткен ... ... млн. АҚШ ... құрады да, алдыңғы жылдағымен салыстырғанда, 241
млн.АҚШ ... ... ... ал ... ұлғайтуға
кеткен капиталдық шығындар мен капиталдық шығындардың жаңа ... ... ... ... 187 ... ... ... [23].
Жеткізілімдерге жасалған қолда бар келісім-шарттар қиын-қыстау
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... да, ол да бүкіл жыл ішіндегі ... ... ... ... қоса ... ... ... қысқарғандығына қарамастан, жыл
ішіндегі шығындардың негізгі баптары Ақтоғай мен ... ... ... ала техникалық-экономикалық негіздемелерге ... ... мен ... мыс ... ... айырып алу
коэффициентін арттыру жөніндегі шығындарды, ... ... 2010 ... ... ... ... ... Нұрқазған
кенішіндегі жерастынан өндіруді іске қосудың жеделдетілуін, өндірістік
операцияларды сүйемелдеп отыру ... ... ... ... машиналық жабдықтардың сатылып ... ... ... ... жəне Екібастұздың ГРЭС-1 станциясындағы ... ... ... ... ала ... шығындарды, сондай-
ақ, Kazakhmys Petroleum бөлімшесінде геологиялық-барлау жұмыстарының
жалғастырылуын қамтыды.
Инвестициялар бойынша ақшалай ... ... 2010 ... ... Топ, ... Power ... ... сатылып
алуға қатысты мерзімі шегерілген сыйақы ретінде 3 ... ... Одан əрі, ... ... ... ГРЭС-1 электр
станциясын жəне «Майкөбе-Вест» көмір кенішін басқару ... ... Топ 2010 ... ... ... 2009 ... ... мерзімі шегерілген сыйақы туралы келісім бойынша, тағы қосымша 80
млн.АҚШ долларын төледі. Топ 2010 ... ... ... ... туралы
келісім бойынша «AES» ... ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражат түрінде тағы да 102 млн.АҚШ
долларын төледі.
Төмендегі «Доғарылатын ... ... ... ... ... 50 пайыздық үлесін «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ-
на сатылуынан да ... 681 ... ... ... ... дивидендтер.2010 жылы Топ 2009 жылдағы 38 ... ... «ENRC» ... 84 ... ... сомасында
дивиденд алды. Бұл дивидендтер пайдаға ... да, ... ... құны ... ... ... баланс.
Өзгерістерге қысқаша шолу. 2010 жылғы 31 желтоқсандағы ... ... ... ... капитал 2009 жылдың 31
желтоқсанындағы жағдайы ... оның ... ... ... ... көбейіп, 6,582 ... ... ... ... ... ... қарамастан, теңгенің девальвациясы,
функционалдық валюталары ... ... ... ... ... ... кəсіпорындарын біріктіре алып, қайта есептегенде,
қапиталда танылып ... 1,133 ... ... ... ... ... ... емес залалдың өсімін тудырды.
Кесте 10 - Инвестицияланған капиталға қысқаша шолу
|млн.АҚШ доллары (егер өзгеше көрсетілмесе) | | ... ... ... ... |6,582 |7,477 ... ... |13 |20 ... |1,650 |2,200 ... ... |8,245 |9,697 ... ... жəне ... ... |860 |1,553 ... ... ... қоспағандағы пайда | | ... ... ... ... (ROCE) |11 |21 ... | | ... ... ПЛС бухгалтерлік есебі 2009-2010 жж. ... ... ... пайда, негізінен 2010 жылда
223 млн.АҚШ ... ... ... ... ... ... ENRC
келген пайданы есепке алу ... мен ... ... байланысты, 2009 жылғы 21 пайыздан 2010 жылғы 11 пайызға
дейін азайып берді, ал сол инвестициялардың ... құны 2010 ... ... 3,917 ... ... ... біріктірілген
бухгалтерлік баланста көрсетілді.
ENRC. Топтың ... 26 ... ... ... біріктірілген
бухгалтерлік баланста қауымдасқан компанияға салынған инвестицияларда
көрсетіліп отыр жəне 2009 ... 31 ... 4,045 ... ... ... 2010 жылдың 31 желтоқсанындағы 3,869
млн.АҚШ доллары мөлшеріндегі есептік ... ... ... өйткені Топтың
жыл ішіндегі 223 млн.АҚШ доллары сомасында үлестік ... ... ... пададағы үлесі, 2010 жылы ENRC-ден алынған 84 млн.АҚШ доллары
сомасындағы дивидендпен, жəне ... 310 ... ... ... қабылданған, қауымдасқан компанияның залалдарындағы
таза үлесімен еселендірілді. Осы залалдардың ... ... ... ... ... ... айырмадан болған ақшалай
емес залалға ... ... ... ... құны ... 31 ... ... Қор Биржасындағы жарияланымды бағамдық
баға кесуге сəйкес 4,879 млн.АҚШ долларын ... ... ... ақшалай қаражаттардан, ақшалай
теңгерімдерден, қысқа мерзімді инвестициялар мен ... ... ... ... ... бойынша таза берешек ... ... ... ... 11 - Таза ... туралы қысқаша ақпарат
|млн.АҚШ доллары |2009 |2010 ... ... ... ... |903 |540 ... мерзімді инвестициялар |58 |32 ... ... |(1,650) |(2,200) ... ... |(689) |(1,628) ... ... ПЛС бухгалтерлік есебі 2009-2010 жж. ... таза ... (12 ... АҚШ ... ... үшін ... ... қоспағанда) 2009
жылдың 31 желтоқсанындағы 1,628 млн. АҚШ ... ... 2010 ... 31 ... 689 ... АҚШ ... ... Таза берешектің қысқаруы, негізінен, 2011 ... ... ... ... ... 50 ... ... «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ-на
сатылуы аяқталғанша 2010 жылдың желтоқсан айында 681 ... ... ... 2010 ... 31 ... МКМ жəне ... бөлімшелерінің таза берешегі 115 млн.АҚШ долларын ... ... ... таза ... деңгейі бас кезінде артқандығына
қарамастан, өйткені шикізат тауарларына деген бағамдар ... ... да, ... ... ... 681 млн.АҚШ доллары
сомасына қосымша жалпы таза берешектің төмендеу ... ... ... мына ... ... ... ... байқалған
шикізат тауарларына деген бағамдарды ... ... ... ... ... шығындар бағдарламасы мен
«ENRC»-ден алынған ... ... 44 ... ... ... ... бағдары бойынша ай сайынғы өтелуі 2010
жылдың наурыз айында басталды, ... жыл ... 2010 ... ... күні ... несиелік бағдар есебінен алынған 1,662 млн.АҚШ
доллары ... ... ... төмендетіп, 438 млн.АҚШ доллары
өтелді. Бұл өтемдер 2013 ... ... ... ... жалғасатын болады.
2009 жылдың 26 тамызы күні Топ ... ... ... жəне ... өтімділікті қамтамасыз ету үшін банктердің
бір тобымен 200 ... ... ... ... тұратын
несиелік бағдар туралы келісімге қол қойды. 2010 жылдың 30 ... күні ... ... 150 ... АҚШ долларына дейін азайтылып, 2011
жылдың 31 ... ... ... несиелік бағдар алынған сəтінен бастап, ... ... ... 2011 ... 11 ... күні 100 ... ... сомасына
өтелетін мерзімі 2011 жылдың ... айы ... ... отыратын
несиелік бағдар туралы тағы бір келісімге қол қойылды. Сөйтіп, 2011 жылдың
29 ... ... ... ... ... қол ... қаражаттарының жалпы сомасы 250 млн.АҚШ долларын құрап отыр.
Қарсы тараптардың өз ... ... ... ... қатерін басқару үшін Топтың ішіндегі қаржылық қаражаттардың
қалдықтары көбінесе, Ұлыбританияда ... ал ... ... ... ... ... мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... институттарында, əрі өте жоғарғы ... ... бар ... сақталуда. 2010 жылдың 31 желтоқсанында жалпы 776
миллион АҚШ доллары болатын ақшалай ... мен ... ... ... ... болды, ал 181 миллион АҚШ доллары
Қазақстанда сақталды.
Топтың өтімділіктегі қажеттіліктері Қазақстанның ... ... ... қамтамасыз етудің есебінен қанағаттандырылады,
бұл ... ... ... ... ... Ұлыбританияға
аударылып тұрады; оған қоса, қажеті болғанда толықтырылып ... ... ... ... ... жылдың 30 желтоқсаны күні Топ ... Даму ... ... мен ... ҰƏҚ ... ... келісім бойынша
Қытай Даму Банкі (‘CDB’) банкі мен ... ҰƏҚ ... 3.0 ... АҚШ ... ... ... бағдарынан
бөлінген 2.7 миллиард АҚШ ... ... ... несиелік
бағдардың ұйымдастырылғандығы туралы хабарлаған. «Қазақмыс» компаниясы
үшін ұйымдастырылған 2.7 ... АҚШ ... 2.1 ... ... сомасында займ ұсыну туралы шартына 2010 ... 30 ... тағы 200 ... АҚШ ... шарт 2011 жылдың 12 қаңтары ... ... олар ... ... пен ... ... жəне басқа кен
орындарын игеру жобаларын үшін арналып отыр, бұл ретте, 400 ... ... ... ... ... үш жыл бойы сол ... [24].
Доғарылатын қызмет. Kazakhmys Power жəне MKM бөлімшелері қаржылық
есептілікте сатуға ... ... ... жəне ... ... жіктеліп отыр. Мұндай ... ... ... ... мен ... ... ... ағымдағы активтер мен міндеттемелерде жекелеген жолдармен
көрсетілген ... ... ... көрсетілген. Ағымдағы активтер,
сатуға қойылған активтер ретінде жіктелетін активтерге ... ... АҚШ ... ... ... бұл сома ... ... АҚШ доллары сомасындағы гудвиллден жəне Kazakhmys ... ... 801 ... АҚШ ... сомасындағы тауарлық-
материалдық қорлар мен құралған 187 ... АҚШ ... ... жəне ... МКМ ... 121 миллион АҚШ доллары сомасындағы
дебиторлық берешектен, ... ... ... Power бөлімшесі
бойынша 42 ... АҚШ ... ... ... ... ... ... сатуға қойылған активтер ... ... ... ... ... жəне негізінен, МКМ
бойынша 157 ... АҚШ ... ... ... ... бойынша 109 миллион АҚШ доллары сомасындағы қосалқы ... 105 ... АҚШ ... ... Power ... 110 ... доллары сомасындағы мерзімі шегерілген салықтардан тұратын 460 миллион
АҚШ долларын қамтиды.
Kazakhmys Power. Жоғарыдағы ... ... ... 2010 ... 10 ... хабарландырудан соң, Топ
Kazakhmys Power бөлімшесінің 100 пайыз иелігіндегі еншілес компаниясы
«Экибастузская ГРЭС-1 ЖШС 50 ... ... ... пайдасына
681 миллион АҚШ доллары сомасындағы ... ... ... ... бекітулерді алған соң, 2011 ... ... ... мəміле
аяқталғандықтан да, 2010 ... 31 ... 681 ... ... сомасындағы міндеттеме жалғасып отырған қызметтің ... ... жəне өзге ... ... ... ... ... айында Топ Екібастұздың ГРЭС-1 станциясын
жəне ... ... ... ... сол ... екінші
тоқсанында Топқа тапсырылатындай етіп, «AES» ... ... ... ... ... келісіп алды. ... ... ... ... 2010 ... сəуір айында өтелген 2009
қаржы жылындағы 80 миллион АҚШ ... жəне 2011 жылы ... ... 102 ... АҚШ ... ... ... сыйақыны
қамтыды. 102 миллион АҚШ доллары сомасындағы төлемақы 2010 ... ... ... ... ... ... тиіс ... «AES»
пайдасына шешілген кепілдік аккредитивімен өтелді. Топтың қаржылық
қаражаттарынан қалдығы ... ... бұл ... 2010 ... ... ... ... қаражатпен қамтамасыз етілді, соның
арқасында 2009 ... ... ... ... Power бөлімшесін
иелікке алудың нəтижесінде «AES» компаниясына төленуі тиіс ... ... ... ... 2010 ... ... ... МКМ іскерлік ... ... ... ... ... ... қайта
қаржыландырылды. Тауарлық-материалдық қорлардың аса ... ... ... ... ... ... ... бағамның
төмендеуіне байланысты несиелік бағдардың көлемі €230 миллион евродан
€170 миллион ... ... ... ... ... қызметті
қаржыландыруға арналған жаңа несиелік бағдар EURIBOR + ... ... ... ... ... ... пайызбен үш жылға шақталып отыр. Бұл несиелік бағдар 2011 жылдың
31 мамырындағы жағдай ... ... ... ... ... маусымынан соң 12 айдың ішінде амортизацияланады. 2010 ... ... осы ... ... ... жыл ... ... деген
бағамдардың жоғарылауына ... ... ... ... ... 2009 жылдың 31 желтоқсанында 121 миллион АҚШ
долларынан жоғарылап, 157 миллион АҚШ долларына жетті.
3 ... ... ... САЛУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Салықтан жалтару мәселесін қолға ... ... ... ... және ... да ... жұмыстары
көрсеткендей, салықтық өзгерістер мен ... ... ... ... ізін ... белгілі. Зерттеу нәтижелері
кәсіпорындар тарапынан болатын салықтық заң бұзушылықтар негізінен ... ... ... ... есепке тұрмау;
салықтық есепті ұсынудан жалтару;
ақша қаражаттарын кіріске ... ... ... бұрмалау немесе оның мүлдем жоқтығы.
Осы орайда, салықтан жалтару мәселесін қолға алу және ... ... ... сөз жоқ, бюджетке қосымша қаражаттардың
түсуін қамтамасыз етеді. ... ... ... ... кезде
бірқатар ерекшеліктерге ие [25].
Ең алдымен, мынадай ... айта кету ... егер де ... ... ... толығымен шаруашылық субъектісінің қабырғасының
ішінде жүргізілетін болса, жеке кәсіпкерлерді тексеру негізінен әрдайым
салық органының территорисында ... ... Бұл, ең ... ... өзіндік өндірістік алаңдарының, немесе ғимараттарының
болмауымен, көптеген жеке кәсіпкерлердің тексеруге ... ... ... ... салыстырғанда анағұрлым аз болуымен түсіндіріледі,
сол себепті олардың тексеруге қажетті барлық құжаттарды салық органына
ұсыну ... ... ... тексерулерді барынша сәтті жүргізу үшін рейдтік тексерулер
маңызды роль атқарады. Бұл ... ... ... ... ... ... [24, ... ауданы бойынша Салық комитетінің мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... жұмыстарының аз нәтиже
бергенін байқаймыз, бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... бойынша мониторинг шараларын ... ... ... ... ... ... ... салықтық
жеңілдіктерді қолданушылардың ерекшеліктерін ескере бермейді.
Салық төлеушілер үшін кәсіпкерлік қызметті жүргізу жөнінде ... ... ... беру, заң қызметтері, аудиторлық, консультациялық
және бухгалтерлік қызметтер, жөндеу-құрылыс және тұрмыстық қызмет ... ... ... ... ... Ал аталған қызметте үй
шеңберінде көрсетілетін болса, онда кәсіпкерлік қызметті дәлелдеу тіпті де
мүмкін болмай шығады. ... ... ... ... өзі де көмекетесе
алмайды.
Көлік саласында қызмет көрсетумен айналысатын кәсіпкерлердің қызметін
тексеру ... ... ... олардың жұмысы тек аудан бойынша ғана емес,
бүкіл аймақ бойынша, республика бойынша жүрзілуі де ғажап ... ... және жеке ... ... ... ... ... салықтық бақылаудың формалары мен әдістерін
жақсарту жөнінде әлі де ... ... ... ... қажет. Сонымен
қатар сыртқа шығу арқылы жүргізілетін салықтық тексерулердің ... ... де ... ... ... салу ... ... негізінен өндірістік қызметпен
айналысатын кәсіпорындар жұмыс жасайды. Табыс салығынан басқа олар қосылған
құн салығын төлейді және табыстар мен ... ... ... жүргізуі,
аталған салықтарды есептеуді және төлеуді жүзеге асырулары қажет.
Сонымен қатар, ... ... ... жеке ... ... ... табыстар мен шығындарды есепке елу ... да осы ... ... ... болып келеді. Бұл жұмыстар заңды
тұлғалардағы принциптерге сәйкес жүргізіледі. Алайда жеке ... ... ... ғана ... ... жүргізіледі және
бухгалтерлік есепті ... ... ... үшін салықтық жауапкершілік
қарастырылмайды.
Өндірістік қызметтегі қосылған құн салығы бойынша ... ... ... көзі бола ... ... ... ... қиындықтар
тудырады. Мұндағы басты мәселе мынадай: кәсіпорындар өздерінің табыстарын
төмендетуге, ал ... ... ... ... ... тексерулер үшін салық төлеушілерді ұтымды (рационалды)
таңдауды қамтамасыз ету негізгі ... ... ... ... бұл ... ... ... түрде салықтық бақылау мүмкін емес.
Таңдаудың жоғары тиімді жүйесін қолдану ғана салық органдарының ... заң ... ... ... ... салық төлеушілерді тексеруге
жұмсауға мүмкіндік береді [26].
Кәсіпорындарды салықтық ... ... үшін ... ... ретінде салық төлеушілердің мынадай категориялары алынады:
өзінің салықтық есебінде (мысалға, декларацияда) өте үлкен ... ... ... яғни ... ... ... өте ... кәсіпорындар;
алдыңғы салықтық тексерулер кезінде салықтық заң ... ... ... ... ... ... ... салық төлеушілер;
салықтық есеп беруден қашқақтайтын немесе нольдік ... есеп ... ... ... ... құн салығының өте үлкен сомасын ұсынатын салық
төлеушілер;
бірқатар есепті ... ... ... ... ... жұмыстарының нәтижесінде құқық қорғау органдары және басқа да салық
органдары ... ... ... ақпараттар түскен салық төлеушілер.
Жасырылған табыс көздерінің бар ... ... ... ... осындай қызметпен айналысатын кәсіпорындардың қаржылық-шаруашылық
қызметтің нәтижелерін салыстырмалы талдауды жүзеге асырады.
2006 жылдың басында Мемлекеттік табыстар Министрлігінің ... ... ... ... салық салу мәселесіне, сондай-ақ ... жаңа ... ... ... ... сұрақтар
талқыланды. [25, 27б.]
Салық салудың қарапайым жүйесін кәсіпорындар Қазақстан Республикасының
Салық кодексімен қарастырылған салық салудың ... ... ... ... ... ... салудың қарапайым жүйесіне көшуді кәсіпорындар
(шағын және орта бизнес өкілдері) ерікті түрде шешеді.
Жеке кәсіпкерлермен салық ... ... ... ... жеке
тұлғалардың табысына салынатын салықты төлеуді (кәсіпкерлік ... ... ... ... құн салығын, мүлік салығын (кәсіпкерлік
қызметті жүзеге асыру мақсатында қолданылатын мүлікке қатысты), сонымен
қатар олардың жеке ... ... ... сыйақыларын төлеуді салық
кезеңіндегі шаруашылық қызметінің нәтижелері бойынша есептелетін ... ... ... ... салудың қарапайым жүйесін қолданушы жеке кәсіпкерлер басқа
салықтарды ... ... ... ... ... ... төлейтін болады.
Салық салудың қарапайым жүйесін мынадай тұлғалар қолдана алмайды:
акциздік тауарларды өндірумен, сонымен қатар ... ... ... сатумен айналысатын (жалпыға таралған пайдалы қазбалардан басқа) жеке
кәсіпкерлер;
жекелеген ... ... үшін ... табыс салығын төлеу режиміне өткен
жеке ... ... ... ... ... ... білдірген жаңадан
тіркелген жеке кәсіпкерлер салық салудың қарапайым жүйесіне көшу туралы
өтінішті салық органдарына ... тұру ... ... қоса ... беруге
құқылы. Салық салудың қарапайым жүйесін қолданушы салық төлеушілер салық
кезеңінің соңына дейін салық ... ... ... ... құқығы жоқ (егер
де заңнамамен басқа да жағдайлар қарастырылмаған болса). [26, 19б.]
Салық салудың қарапайым жүйесінен салық ... ... ... ... ... ... ... қарапайым жүйесіне қайта көшуге құқылы, ... ... оған ... ... ... ... ... кейін екі жыл
өткен соң ғана беріледі.
Үкімет санатындағы тұлғалар ... деп ... ... төмендеуі міндетті түрде шағын кәсіпорындардың көбеюіне ... ... ... оның ... үлесінің өсуіне,
нәтижесінде, жаңа жұмыс орындарының пайда болуына алып ... ... ... ... мөлшерін жасыруды тоқтатыны да
аса маңызды, өйткені оларға салықтарды мемлекет қазынасына аудара ... және ашық ... ... тиімді болып табылады.
Сонымен қатар, Үкімет алдағы жылдары жылдық ... 50 млн. ... және ... ... саны 20 ... ... ... салық салудың қарапайым жүйесін қолдана алады жоспарлауда.
Еліміздің Президенті ... ... ... және орта ... субъектілерінің өздеріне берілетінін» атап кетті.
Бұл салықтар, естеріңізге түсіре кетелік, қазіргі кезде шағын бизнес
төлейтін ... ... ... ... ... ... ... табыс салығы, қосылған құн салығы, мүлік салығы. Әлеуметтік
салықты төлеуден шағын бизнес субъектісі тағы да ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын алынған жеңілдіктерді пайдалана отырып ... ... және ... ... критерийлеріне жауап беруден қалса, онда ол
салық салудың қарапайым жүйесіне көшуіне тура келеді.
Осылайша, жаңадан ... ... ... ... ... ... яғни ... жалтару жағдайлары да төмендейді деп
болжам ... ... ... ... ... ... ... салу
жұмысының перспективасын аймақтық жергілікті органдар бұзуы мүмкін. ... ... ... бюджетке қаражаттардың түсуін қамтамасыз етуін емес,
бизнесмендердің салықтан құтылуына септігін тигізеді деп ... (бұл ... ... сөз ... жүр), онда ... бизнеске салық салу бұрынғы
қалпында қала ... [27, ... ... ... ... ... ... «Қазақстан халдқының әл ауқатын аттырумемлекеттік саясаттың басты
мақсаты» - ... ... ... ... ... делінген:
Үкімет, Ұлттық банк, Қаржылық бақылау ... ... ... ... ... жүйелі де жедел іс-қимылдар жасауының ықпалды
тетігін қалыптастырып, халықаралық ... ... ... сенімін нығайтуы керек. Салық жүйесін Қазақстанның жаңа сатыдағы
дамуының міндеттерімен сәйкестендіру қажет.
Қолданыстағы ... ... ... ... оң рөл ... дегенмен,
қазіргі кезде оның әлеуеті іс жүзінде таусылды. Кодексте үнемі және жүйесіз
өсіп отыратын 170-тен астам ... мен ... ... жаңа ... ... ... ... Ол экономиканы
жаңғыртуға, әртараптандыруға және ... ... ... ... ... Жаңа ... ... қызметтерінің оның нормаларын өз
қалауларынша ... ... ... сапасы мен салық
төлеушілер мүдделері үйлесетіндей тікелей ... ету заңы ... ... ... Бірақ, ең бастысы, ол экономиканың шикізаттық емес ... ... және орта ... үшін ... ... ауыртпалықтардың
төмендетілуін қарастыруы керек. Бюджеттің күтілетін ... ... ... ... ... ... ... өтелуі тиіс.
ҚР Парламенті Мәжілісінде жаңа өтіп, құжаттағы негізгі жаңалықтар
бойынша ... ... ... таныстырылымы болып, Экономика және
бюджеттік жоспарлау министрі Бақыт Сұлтанов баяндама ... ... ... ... ҚР ... ... жаңа ... кодексі
жобасының таныстырылымы болып өтті.
Салық кодексінің жобасы Мемлекет басшысының Жолдауына сәйкес әзірленіп,
ол ... ... ... мен ... ... шығуына ықпал еткізу шаралары ... ... ... ... ... ... жаңа Салық кодексінің жобасымен тікелей әсер
ету заңының ... ... ... ... ... ... экономиканың шикізаттық емес секторына ауыртпалықты ... ... ... ... ... негізгі жаңалықтар бойынша баяндама жасаған Экономика және
бюджеттік ... ... ... Сұлтановтың айтуынша, Кодексте салық
салу барысында туындайтын мәселелермен айналысатын Консультациялық кеңес
құру қарастырылған. Бұл ... ҚР ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді атқару барысында
туындайтын айқын емес, нақтыланбаған ... және ... ... ... ... ... ... төлеуден жалтарудың болуы мүмкін
жолдарын кесу жұмыстары да ... ... ... ... ... Оның ... қарағанда, жаңа Салық кодексін қабылдау экономиканың
тұрақты дамуына, әртараптануына жағдай жасап, «көлеңкелі» секторды барынша
қысқартуға септігін ... ... жылы ... құн ... ставкасы 13 пайызға тең мөлшерде болды.
«Бұл көрсеткіштің өзінен қазақстандық ... құн ... ... стандартты салықтар арасындағы ең төменгі деңгейдің бірі болатынын
көруге болады. Бұнымен қоса, жобада қазіргі жеңілдіктер жиынтығының орнына
есепке ... ... құн ... ... асып кету ... ... бірыңғай қайтару енгізіледі. Жаңа Салық ... ... ... ... және ... ... жасайды,
экономиканың көлеңке секторын қысқартуды қамтамасыз етеді, Қазақстанның
инвестициялық климатын жақсартады, ол елге ... ... ... ... ... шикізаттық емес секторына салықтық жүктемені төмендетуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... заңның принциптеріне
сәйкес келтіру, салық органдары әрекеттерін ... ... ... ... құру ... жүйесінің сыбайлас жемқорлығын азайтуға
мүмкіндік береді және салық ... мен ... ... ... өзара
іс-қимылын қамтамасыз етеді.
Жаңа кодекс арқылы енгізілген ең басты ...... ... ... (КТС) ... ... Мәселен, аталған
салық түрін 2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап – 30 пайыздан 20 ... ... 1 ... ... – 20-дан 17,5 пайызға төмендеуі (2010ж – 20%).
Бұл – жаңа жобаның ең ... ... ... ... Осындай жаңартулар
арқылы жалпы салықтың салмағын азайтып, елімізде кәсіпкерліктің кең қанат
жаюына жол ашылды. Сондай-ақ ... ... тағы ... – 2009 ... ... ... ... құн салығының (ҚҚС) мөлшерлемесін 13-тен 12
пайызға төмендеу. Онымен қоса, ... ... ... классикалық
моделіне көшу арқылы негізгі салық заңдылықтары жаңартылды. Бұл халықаралық
тасымал экспортына және ішкі ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ұтатыны – салық салудың тәртібін жеңілдету
нәтижесінде кәсіпкерліктің дамуына серпін ... Жеке ... ... жағы – ... қаржылары салықтан босап, ... ... ... ... жеке ... ... те ... жеңілдетілген
салық жүйесімен өмір сүреді.
3.2 Кәсіпорындарды салықтық-әкімшілік реттеуді жетілдіру жолдары
Кәсіпорындарға салық салуды жетілдіру шеңберінде бүкіл ... ... ... ... ... ... айтып кеткеніміздей, жеке
кәсіпкерлермен салық салудың ... ... ... жеке ... ... ... ... (кәсіпкерлік қызметтен алынған табысқа
қатысты), қосылған құн салығын, мүлік салығын (кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыру мақсатында қолданылатын мүлікке ... ... ... олардың жеке
тұлғалардың пайдасына төлейтін сыйақыларын ... ... ... ... ... ... есептелетін біртұтас салықты
төлеумен ауыстыруды қарастырады.
Сонымен қатар, кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... іссапарлық шығындарды, жарнамалық
шығындарды да шегеріп тастай алады.
Қазіргі кездегі шешуші мәселелердің бірі – осы ... ... ... ... ... ... табылады.
Әкімшілік шараларының тағы да бір басты мәселесі сол баяғы күйінде қала
бермек: ... ... ... ... қалыптастыру арқылы,
кәсіпкерлік сектордағы даму тенденцияларын ... ... Сол ... өзінде Алматы қаласында кәсіпкерлерге қаржы ресурстарына ... ... ... ... ... 44 ... одақтар бар.
Кәсіпкерліктің дамуына көмектер 1999 жылы құрылған шағын кәсіпкерлікті
қолдау қоры арқылы да жүргізілуде. Былтырғы 2009 жылы ... қор 60 ... ... ... ... бұл да өз ... банктік
несиелерді алу үшін кепілдік болғаны белгілі.
Сонымен қатар, Қазақстанда кәсіпорындарды салықтық ... ... ... ... және әкімшілік кедергілерді жою мәселесі де маңызды
болып отыр.
Шағын ... үшін ... ... ... ... ... тек
материалдық шығындардың төмен үлесі ... ... ғана ... ... [28, ... салу ... ... бір ғана салық салу және салықтық
бақылау ... ... – бұл ... ... ... ... Жиынтық
табысқа салық салу кезінде де салық салу объектісі біреу ғана, алайда бұл
жерде тек өнімді ... ... ... ғана ... сонымен қатар өнімнің
өзіндік құнын да бақылау қажет, ал бұл ең ... қиын ... ... ... ... ... кәсіпорындар үшін салық ... ... көшу ... ... ресурстарға жұмсалған шығындары
төмен болған жағдайда ғана тиімді болмақ. Мұндай ... ... түрі ... ... қызмет көрсетумен және жұмыстар атқарумен
байланысты кәсіпорындар ... ... ... ... ... өз ... ... қалған аймақтарына, маңызды аймақтық бағдарламаларды
жүзеге асырушы, сонымен қатар, өз қызметін ... ... ... ... ... ... қарастыруы қажет.
Көптеген жағдайларда салық төлеушілер өздерінің салық төлеп отырған
негізгі қызметімен қоса, қосымша қызмет түрлерін де ... ... ... ... ... бойынша салықтарды жалпыға бірдей тәртіппен төлеген
дұрыс, сондай-ақ шаруашылық ... ... ... ... де
бөлек жүргізген дұрыс. Шағын кәсіпорындар үшін бұл айтарлықтай қиын.
Кәсіпкерлікті қолдаудың қаржылық-несиелік механизмі экономиканың қандай-
да бір ... ... емес ... ... беру ... ... ... тиіс. Шағын кәсіпорындарға беретін
салықтық жеңілдіктер олардың аймақтардағы ... ... ... ... ... ... ... төмендету
және жергілікті ресурстарды толық қолдану арқылы келетін ... ... жеке ... ... ... дамыған елдерде
мынадай формаларда болатынын айтып кетуге ... жеке ... ... ... ... сақтандыру қорларына салымдар, мүлікке ... ... ... Бұл, ... ... ... ... салықтардың бәрі емес, бұл кәсіпкеркерлікпен ... ... ... ... ... роль ... салықтар болып табылады.
Салықтық реттеу саласында салықтық мөлшерлемелерді орнату ерекше
маңызға ие. Аталған ... ... ... ... екі ... ... және ... функциялары – арасындағы оңтайлы тепе-теңдікті
анықтауға келіп тіреледі. Дәл осы ... ... ... ... ... маңызды. [29, 47б.]
Ұтымды (рационалды) салық жүйесін құру оның ... ... ... ... салықтық мөлшерлемелердің деңгейіне, тәуелді
болады. Салықтық мөлшерлемелердің градациясы салықтық реттеудің маңызды
бөлігі болып ... ... ... ... ... ... екі, ... тығыз
байланысты салаға бөлінеді: салықтық жеңілдіктер және салықтық санкциялар.
Салықтық жеңілдіктер – бұл салықтардың ... ... ... жүзеге асыру формасы болып табылады. Жалпы салықтық
түсімдердің сомаларының өзгеруімен, салық салудың бір ... ... ... ... дифференциациясымен, олардың қолдану
саласының өзгеруімен және трансферттермен салықтық ... ... ... негізгі әдістерінің бірі болып табылады.
Қазақстан Республикасының Салық кодексінде салықтық жеңілдіктердің
қандай да бір ... жоқ, ... ... ... ... ал салықтық несиелер оның ең қарапайым формасына, яғни
салықтың ... ... ғана ... ... ... ... мүмкін болатын салықтық жеңілдіктердің тізімі және оларды қолданатын
нақты субъектілер мен қолдану салалары салықтық ... ... ... ... заңнамадағы кез-келген анықталмағандық салықтық
субъективизмге және ... ... ... ... ... мұндай
әлсіз жерлерін салық органдары, бір жағынан, салық төлеушілер, ... өз ... ... ... мәнінде, салықтық жеңілдіктер салықтық міндеттемелерді төмендетуге
бағытталған салықтық реттеу шаралары болып табылады. Бұл ... ... ... салықтық міндеттемелерді азайтуға альтернатива ретінде
қолданылуы тиіс. Бұған қоса, ... ... оның кең ... ... ... жағынан қарастыру қажет. Кең мағынасы тұрғысынан салықтық
жеңілдіктер барлық жеңілдіктерді қамтиды: салықтық амнистия, ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелерді
төмендету; инвестициялық премиялар, салықтық шегерімдер мен ... Тар ... ... ... ... тізімінен салықтық
шегерімдерді немесе несиелерді, және басқа да ... ... ... ... алып тастайды. /30/
Кәсіпорындарды салықтық реттеудің келесі міндеті – ... ... ... және ... яғни ... ... ... жүйесін жасау. Осыдан,
түптеп келгенде, тек салық жүйесінің тиімділігі емес, ... ... ... ... ... тәуелді болады.
Салықтық бақылауды салық механизмінің функционалды элементі, яғни
кәсіпорындарды салықтық реттеудің ... ... ... ... Салықтық
бақылаудың нақты қызмет етуіне негіз болатындардың ... ... ... база – ... ... құқықтық статусын анықтайды;
ұйымдастырушылық қамтамасыз ету – салық төлеуші кәсіпорындарды және
кәсіпкерлерді бақылаудың формалары мен ... ... ... ... қатынастарын қарастырады;
материалдық-техникалық қамтамасыз ету – оның мақсаты салық төлеушілер
тарапынан да, салық органдары тарапынан да ... ... ... және ... ... ... ету.
Айта кету керек, салық органдары мен кәсіпорындар бір-бірімен ажырамас
бірлікте болады. Сол себепті ... ... ... ... ... салықтық бақылау қажет. [30, 34 б.]
3.3 Салықтық бақылаудың ... ... ... ... ... салықтық бақылауға жетілдірудің қажеттігі тәжірибе
көрсеткендегі төменгі ... ... ... ... ... ... әдістемелік және
материалдық-техникалық қамтамасыз етілуі ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы қарым-
қатынастарда кездесетін қиындықтарды, салық төлеушілердің салық
жүйесіне ... онша ... емес ... және де салық төлеуден
жалтарушылардың негізінен;
- салықтық бақылау органының қаржылай жеткіліксіз қамтылуынан, яғни
салық жинауға байланысты ... ... ... тек ... ... фактор да болып отыр.
Салықты бақылаудың тиімділігі олардың заңды бұзушылықтарды болдырмауына
және салық қарыздықтарын болдырмау мен ... салу ... ... бюджет тапшылығын жою.
Салықтық бақылаудың ақпараттық технологияларын жетілдіруде төмендегідей
мәселелерді шешуді мақсат етіп қою ... әр ... ... ... үшін курс ... міндетті түрде
өткізіп отыру;
- компьютерлік бағдарламамен қатар салық заңдарына ... ... ... мен оны ... ара ... ... бақылауды жетілдірудің ең негізгі міндеті оның базасы мен
саласын кеңейту. Салық салу базасы – ...... ... бойынша
мемлекеттік орган оның дұрыс есептелінуімен қатар ... ... ... ... алу.
Біздің ұйғаруымыз бойынша салық органы жұмысының тиімділігінң кешендік
бағалау мақсатында толық дәрежесін сипаттайтын жалпылама көрсеткіш қажет.
Оны ... ... ... есептеген деклорациялардағы нақты салық
сомасы мен ... ... салу ... ... тиіс ... арқылы алуға болады. Нақты есептелген және есептелуге тиіс салық
сомасының қатынасы – салықтың ... ... ... ... Бұл ... ... ... табылады да салық комитетінің
жұмыс кешенінің ұйымдастырылуын қамтиды, салық ... ... ... дәрежесін есепке алады. Коэффициенттің толықболуы салық
комитеті жағдайын зерттеу үшін ... ... ... Бұл ... ... ... және қарыз деңгейіне, т.б.
экономикалықкөрсеткіштерге байланысты ... Бұл ... ... ... ... ... ... салу базасының нақты
есебінің әдісін анықтап шешуді қажет етеді.
Бағалық көрсеткіштерді екітүрге бөлуге болады:
- салық органының ... ... ... салық органы жұмысының әрбір жеке жақтарын ... және ... ... ... құрылымдар қызметі мен салықты төлеу ... ... ... жетілдіру. Есептелген салықтар мен басқа
міндетті төлемдер ... ... және ... бақылау
тікелей кәсіпорындарда тексерулер барысында да, салық ... ... ... ... ... дәлелдейтін төлем
тапсырмаларының, көшірмелері регистрлерінің және т.б.) ... ... ... ... ... өте ... болады,
салық төлеушілердің бухгалтерлік есепті ұйымдастырумен ... ... ... ... ... ... ... салық
төлеушілер сипатында есепке тіркелген кәсіпорындардың елеулі ... ... ... ... ... ... ... тексеруге шамасы келмейтіндіктен мұндай бақылау тегіс қамти
алатын бола алмайды.
Мұндай ... ... ... ... ... ... ... органдарында әрбір салық төлеуші бойынша ... мен ... ... ... ... түрі бойынша
есептеулер тағы түсімдердің ... ... ... ... бақылау кезіндегі ... ... ... монополистік
бағыттағы корпоративтік құрылымдардың қызметін ... ... ... ... уақытта жанар-жағар материалдарды өндіру ... ... ... ... жұмыс істейтін Қазақстандық кәсіпорындар
мен компаниялар реттелінбей қалды дерлік. Атап ... егіс ... ... ... ... ... ... «Қазақстан
Петролиум» компаниясында ... ... ... ... асып ... 2005 ... ... айлары ішінде Ай-80 бензинінің
бағасы екі есеге, Дизел ... баға 1,8 ... асып ... ... ... ... ішкі ... мұнай өңдеуші зауыттың
өнімін жеткізіп беру ... ... ... жоқ ... ... ... ... жыл сайынғы шығындары орта ... ... ... ... өнім ... ... ... қатар, салық заңдылығына сәйкес жанар – ... ... бас ... ... ... ... басқа жерлерде орналасқан
жанар – жағармай бекеттері бойынша акциздік ... ... ... ... бар. Ал салық органы тарапынан хронометраждық зерттеулер
мен тағы да басқа қадағалау ... ...... ... ... ... жасау ыңғайлы. Декларация тапсырған ... ... ... ... ... ... ... тиімсіз, әрі қиын, соның
салдарынан қадағалаусыз қалуы мүмкін. Сондықтан салық ... ... ... ... – жағармай бекеттерінің орналасақан жеріндегі
салық комитетіне тапсыруын міндетті етіп өзгеріс ... ... бір ... ... қайта өзгертулерді талап етеді.
Мұндай салықтарға жылжымайтын мүлікке ... ... ... салынатын салық әрекетінің механизімін ... ... ... ... ... ... иелері
реестрінің, жылжымайтын мүлікті ... ... ... бағалау мәселелері бойынша заңгерлік ... ... ... ... құруын болжамайды. Келешекте үш ... ... ... және жеке ... мүлкіне)
төлеудің орнына ... ... да, жеке ... ... ... ... салық енгізуді қарастырған жөн болар
еді. Жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... ... ... пен жердің құрастырушы негізінің тиімдірек салық ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыттарын анықтау кезінде өндіріс пен
оның ... ... ... ... ... ... ... Төлемдер проблемасы - бұл салықтарды есептеу
мен оларды өз уақытында ... ... ... ... жетілген
заңдылық негізінің жоқтығынан жеке ... ... және ... салықтарды төлету кезінде де ... ... ... шешу ... ... ... қадамдарының бірі
ретінде осы 2006 жылғы 5 ... ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңын айтуға болады.
Мүліктерді заңдастыру туралы Заң бір ... ... ... ... көптеген есіктерге жүгіріп, көптеген кезектерге тұру, құжаттарды
жинақтау сияқты қиындықтарсыз мүліктерін заңдастыруға ... ... ... ... үшін ... салу ... ... мүмкіндік береді.
Яғни, өз мүлкін заңдастырған әрбір тұлға жергілікті ... ... ... ... Мүлікті заңдастыру үшін оның ... 10 ... алым ... ... ... ... бастап салық
бақылауына ілігетінін, келесі есептік кезеңнен бастап аталмыш мүлікке салық
төленетінін ескерсек ... ... ... ... анық ... бір айта ... жай, егер заңдастырылатын мүлік – тұрғын үй болып,
оған 2006 жылдың бірінші қаңтарына дейін ... ... ... ... ол 10
пайыздық алымнан босатылады. Салық бақылауын ... ... ... ... бұл жеңілдіктің оң әсер береді деп күтілуде [29].
| | | |
| ... ... | |
| | | | |
| | | | | | | ... бұзылуымен| ... | ... | ... | ... ... | ... | |ы|
|тапсыру бойынша | ... | ... | ... | ... | ... мен| ... | | | ... | ... | | | ... | ... | | | ... | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | | | |
| | | | | |
| | | |
| | | | | | | ... ... ... ... үшін | ... туылған кезде | |жерлеуге |
|Кәсіпкерлік қызметпен байланысты | |Жолдамалардың ақысын төлеу |
|Қызметкерлерді тамақтандыру | |
3 ... - ... ... төлеуімен байланысты бойынша
салықтың ... ... ... ... атаулы Заңға сәйкес жылжымалы мүліктер ... ... ету ... ... ... ... аша ... оның есептелу және
төленумен ... ... ... салу мен ... объектілеріне ерекше ... ... ... ... Дәл осы жағдайлар тексеруші органдар ... ... ... ... құтылуға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік салық туралы сөз айта ... оны ... ... ... ... ең типтік бұзулар туралы ... және ... осы ... ... ... ... бойынша
салықтық бақылау объектілер түрінде оларды ұсынамыз.
Тек қана ... ... ... ... ... бұл ... ... бұзулар бойынша салықтық бақылаудың ең кемі 6 ірі және ... ... бар ... ... ... салық инспекторының
біліктілік деңгейіне байланысты және сонымен қатар ол әрбір тәртіп бұзуға
заңдылықпен сәйкес құжат дайындауы ... ... ... ... ... техникалық себептермен
(шығыстарды салық салынатын жеке ... ... ... ... аяқталмады. Сондықтан келесі бапта ... алу ... ... ... ... Сонымен тағыда тұтынудың салық салынуын
кең мағынада (қосымша құнға салынатын салық, мүлікке салынатын салық үлгіде
... ... ... ... ... меншігінде болатын
мүлік құрайды) және біржақты ... - ... ... ... ... ... ойымызша, Қазақстанның жағдайында біздің салықтық заңдылығымызда
кәсіпкерлік салық салудың дербес элементі ретінде қаралмағандықтан екінші
көзқарас әбден ... ... Бұл ... ... ... ... ... қызметке салық салу салықтардың ... ... үшін ... ... ... ... өзіне енгізетін бірыңғай
салықтық жүйенің шегінде жасалады. ... ... ... ... да, ... емес те элементтерін межелеу үшін анық көрсеткіш
болмайды. Екіншіден, кәсіпкерлік қызметке салық салу үлгісі біздің елімізде
азаматтық және ... ... ... ... ... азаматтық құқық қабілеттілігіне байланысты.
Бұл мәселеде олардың қозғалысының айқындығы мен салықтың , түсімдердің
тиісті бюджеттерге келуін қамтамасыз ете отырып,салықтың бақылау үшін ... ... үшін де ... ... ... ... толықтай
түсіндіре келіп дайындалған нұсқауларға ... ... ... Жанама
салықтарды жетілдіру негізінде басты көрсеткіш олардың ... ... мен ... ... бойынша барлық ережелерді анық
түсіндіру есебімен оларды төлету үшін обьективті негіздің бар ... ... ... ... кезінде ҚР-ң нормативті құжаттары мен
заңдарыиен мөлшерленген акциздердің есебін реттеудің тәртібі дұрыс ақпарат
алуға ... ... ... ... ... ұйымдастыру салық
декларациасын жазу үшін де ... ... ... ... ... ... ... жүк құжаттар, кіріс кассалық ордерлер,
аяқталған жұмыстарды қабылдау ... және т.б.) ... ... жеке
жолға бөлінуі, ал сонан соң бухгалтерлік есептің регистрлерінде бейнеленуі
тиіс. Журнал-ордерлер, ведомостар, машинограмалар және т.б. ... ... бар ... ... ... өнім ... мен басқа активтерді өткізу бойынша мәліметтер ... ... осы ... жүргізу қажет: а) сатып ... ... ... б) ... ... ... ... Республикасының салықтық заңдылығына негізделіп ... ... ... ... ... ... мақсатында
жеке салықтар бойынша бірнеше мысалдар келтірдік. ... ... ... ... және оның ... ... ... тек қана реттеуші
міндетті істі атқару емес, салық салудың ... ...... ... ... міндетті істі де атқаруы тиіс.
Салықтар үшін кәсіпкерлікті ынталандыратын сипатының күшейтілуі, тауар
өндірішілерді мадақтау, аймақтың экономикалық ... ... мен ... ... - қайшылықтарды жою негізгі мақсаты болып қала
береді. Салықтық саясаттағы аса маңызды бағыт ... ... ... ... Оған ... ... айда ... енгізуге болмайды.
Жағдайды талдау, өзгерістер мен қосымшаларды жинақтау, оларды ... ... қою ... Бірақ ешбір жағдайда өзгерістер мен қосымшаларды,
бұрын бірталай рет орын алғандай, өткен ... ... ... ... ... өз ... салықтық механизмнің үнемі жұмыс істеуінің басты ... ... және жеке ... салық салуға байланысты, салық заңдылығының
тұрақсыздығы, отандық және шетелдік инвесторлардың ынтасын төмендетеді.
Қазіргі ... ... ... төлеушілер үшін салықтық
ауырпалық әлі де жоғары, олардың ішінде көбісінің тиімділігі де ... ... ... ... ... ... салудың
ауыртпалығы, салық салу деңгейін көрсетуші ... ... ... ... Алайда, салықтық ауыртпалық пен ... ... ... ... ... бекітілген әдістемесі жоқ.
Салықтық ауырпалықтың ауырлығы туралы жанама түрде түсінік бере ... ... ... ... ... ... ... бақылау Қазақстанда
салықтық заңдылықтың тұрақтылығын төмендегі қағидаларға алып ... ... ... ... пен ... ... ынталандыру;
Өнім шығарудың көлемін көбейтуге, еңбек өнімділігін арттыруға мүмкіндік
туғызу;
Салық ... ... ... ... ... ... туғызу;
Мемлекеттік бюджетті тиімдірек пайдалануға, экономиканың жағымды
секторларға мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ... ... және көлеңкелі экономиканың ара қатынасын тиімді ету
Салықтық бақлаудың жұмысының тиімділігі экономиканың нақты жағдайын
таллдау жолымен ... ... оның ... ... ... болған салық салу жүйесінің ғылыми негізделген бағалау салынуы
тиіс. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... таңдалған бағыт нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... ... асырылып жатқан түбегейлі экономикалық
түрлендірулерді және ... ... ... қол ... есепке ала отырып нарықтық экономикасы дамыған ... ... ... ... ... деп ... Бүгінде алға қойған
мақсатымыз, көңіліміздегі ой-түйініміз еліміздің экономикалық жағдайы, оның
ішінде шағын бизнес ... ... ... ... ... ... негізделуі қажет: жеке меншікті жан-жақты қорғау;
кәсіпкерлікті дамыту, ... және ... ... кәсіпкерлердің
(кәсіпкерлікке қатысушылардың) өзара теңділігін қалыптастыру; жұмыстың
негізгі бағыты кәсіпкерлікке байланысты болғандықтан, ... ... ... ... дамыту жөнінде, оның өркениетті рыноктарын
қалыптастыруға қажетті инфрақұрылымдық институттарын құру ... ... ... ... ... жақтарын сипаттап өту қажет қой деп
ойлаймын және осы ... осы ... ... ... ... ... алдымызға қойған мақсат, біздің ойымызша
кәсіпкерлік қызметті дамытудың негізгі мәселелері мыналар болмақшы:
Кәсіпкерлік ... ... және ... қолдауды айтарлықтай дәрежеге көтеру;
Құрылған және құрылып жатқан бизнес аясына қажетті кадрлар ... ... ... ... қаржы рыногына араласуына ат салысу;
Кәсіпкерлік аясындағы менеджменттің деңгейін жоғарылату ... ... ... және ... асыру;
Қазіргі кездегі кәсіпкерліктің әлсіз жағына мыналарды жатқызуға болады:
қаржылық және материалдық ресурстардың ... ... ... ... ... маркетингтік жұмыстаардың
жетіліксіз деңгейде атқарылуы; мол, ... ... тез ... алға
қоюлары; төлем қабілеттілігі және сұранысты нашар есепке алу; ... ... ... ... мен ... ... бағытталулары; нарықтық
қатынастарда тез туындайтын жағдайларға байланысты дер кезінде бизнестерін
жаңаша бағыттай алмаулары және ... ... ... тұрақтанбауы.
Осы әлсіз жағымен қатар мықты жақтарын былайша сипаттауға болады:
кадрларды іріктеуге ... ... ... менеджмент күшейтілуде;
білікті қаржылық саясат іске асырылуда; өндіріс ... ... ... ... мамандану жүзеге асырылуда.
Шағын кәсіпорынды дамыту нарықта тауарлармен толтыру мен қызметпен тез
қамтуға, салалық және аймақтық үстемдікті жоюға, бәсекені кеңейтуге, ... ... ... ... ... тауарлар шығару қарқынын
арттыруға көмектеседі. Шағын кәсіпкерлік экономика дамуының негізгі тетігі
болғандықтан олардың тиімділігін арттыру үлкен орын алады.
Шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... өте
маңызды. Оның дәлелі ретінде Жапония мемлекетін мысал ... ... ... ... шағын және орташа кәсіпорындар басқармасы
қамқорлығы арқылы жеңілдік несие беру және салық салу арқылы және ... ... бөлу ... жүргізіледі. Кәсіпорындарға ... ... ... ... ... 2 есеге қысқартылды.
Кәсіпорын шығындарын азайтуда салықтарды аз ... ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар үлесі 99%-ке
жетті, бүгінгі таңда ел экономикасы дамыған мемлекеттердің қатарына кіреді.
Менің ... ... ... ... ... үшін салық
ставкаларын біршама азайту керек. Өйткені нарыққа енді енген жаңа кәсіпорын
өз шығындарын қысқа мерзімде өтеу керек.
Шағын ... ... ... ... ... ... арнайы комитет құрылып, шағын ... ... ... қысқартылды.
Мемлекет тарапынан тек мемлекеттік кәсіпорындарға қолдау көрсетіледі.
Осы және тағы басқа мәселелерге назар аудару керек.
Әрине ... ... ... Банк жүйесінің дамуы ТМД
мемлекеттерінің ішінде ... ... ... кәсіпорындарды несиемен
қамтамасыз ету шаралары жүргізіліп жатыр.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Байбулова Д.Б. Управление финансовой устойчивостью предприятий в переходный
экономике (на ... РК): ... ... ... 2008.─ 22с.
Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... / Оқу ... Алматы: Экономика. 2001.─ 330б.
Жуйриков К.К: Финансы предприятий в условиях рынка.─ Алматы, 2008, 353 с.
Бараненко С.П., Шеметов В.В. Стратегическая устойчивость ... ... 2007.─ ... А.И., ... О.Н. Управление финансовой устойчивостью.─
Екатеренбург: ИПК УГТУ, 2008.─ с. ... В.О., ... С.Н. ... ... и ... М.: ... и
статистика, 2008.─ с. 341;
Шеремет А.Д., ... Е.В. ... ... анализа деятельности
коммерческих организациий.─ М.: ИНФРА-М, 2008.
Лупей Н.А. Методические рекомендации по ... ... ... организаций: практическое пособие.─ СПб.: Книжник, 2006.─ ... Л.Т., ... А.А. ... и ... финансовой устойчивости
коммерческого предприятия.─ СПб.: Питер, 2006 ─ 256 с.: ил.─ ... и ... В.П. ... ... ... и процедуры, связанные ... М.: ... 2008.─ с. ... Г. ... ... ... ... Методология и
методика// Экономист.─ 2007.─ №6.─ с. ... Е.В. ... ... запаса финансовой прочности
предприятия// Финансы.─ 2006.─ №8.─ с. 69-70;
Козлова Е.П., Галинина Е.Н. Финансовый ... и ... М.: ... и
статистика, 2007.─ с. 285;
Ириков В.А., Ириков И.В. Технология финансо*экономического планирования ... М.: ... и ... 2006.─ с. ... Л.Т. ... ... ... для вузов─ 2-ое изд., доп.─
М: ЮНИТИ-ДАНА, 2007.─ 615с
Ковалев В.В. Финансовый ... ... ... ... инвестиций.
Анализ отчетности.─ М.: Финансы и статистика, 2006.─ с. 512;
Никольская Э.В., Лозинская В.Б. Финансовый анализ.─ М.: МГАП Мир ... с. ... Ю.Г., ... В.А. ... ... ... хозяйственной
деятельности.─ Изд. 2-е.─ Ростов н/Д.: Феникс, 2008.─ 156 с.─ (Шпаргалки);
Қазақмыс ПЛС бухгалтерлік есебі ... ... А.Д., ... Р.С. Методика финансового анализа.─ М.: Инфра-М,
1999.─ с. 512;
Лябушин Н.П. Анализ финансово-экономической деятельности ... ... и ... 2000, ... Г.В. ... ... предприятия при угрозе банкротства. Учебное
пособие.─ М.: Омега─ Л, 2006.─ 272 с.
Шеремет А.Д., ... Р.С. ... ... М., ... М, 1998.─ 343
с.
Ионова А.Ф., Селезнева Н.Н. ... ... ... М.: ТК Велби,
Издательство Проспект, 2006.─ ... Ю., ... Л. ... ... Полный курс. В2-х т./ Пер. С
англ. под. ред. В.В. Ковалева. Спб.: Экономическая щкола, 2007г. Т. ... ... ... кодексі (Жалпы және Ерекше ... ... 15 ... дейінгі өзгертулер мен ... ... ЖШС ... ... В.В. Финансовый анализ: методы и процедуры.─ М.: финансы ... 2008.─ ... ред. Таль Г.К. ... ... ... ... В 2 т. Т.
2.: экономические основы.─ М.: ИНФРА─ М, 2007.─ ... Ж.С. ... ...... ... асыру құралы // АльПари экономикалық журналы.- Алматы, 2007.- № 3-4.-
138-139 б.- 0,3 б.т.
Карасаева А.А // Значение ... базы в ... ... ... ... //Аль ... № 3, 2008.
Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі агенттігінің мәліметтері.
-----------------------
Шағын кәсіпкерліктің дамуының экономикалық механизмі
Мемлекеттік кіші жүйе
Интеграциялық кіші жүйе
Салық ... ... ... ... ... ... ... ірі мен бірік
тіру
Мемлекеттік тапсыр
ыс
Жағымсыз әсері
Жағымды әсері
Салық жүйесі
Табысы төмен тұрғындарға салық ауыртпалығының регрессивті сипаты
Мемлекет тарапынан көрсетілетін қоғамдық ... ... ... ... қыз-метке деген мүд-десінің бәсеңдеуі
Әлеуметтік бағдарламалардың бюджеттік қаржыландырылуы
Жұмыс берушінің еңбек ақы қорына ... ... ... ... ... ... салық жүйесінің нәтижесі
Инвес
тиция
көлемінің
жоғары болуы
Мемлекет
тің өз функцияларын толық қанды атқаруы
Түрлі деңгейдегі бюджеттер, бюджеттік емес ... ... ... ... қыз мет ... материал
дық жағдайы
ның жақсаруы. Орта топ өкілдерінің құрылуы
Ұлттық экономиканың ... және ... ... ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 89 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет
Отандық кәсiпорындардың дамуында көліктік логистикалық әдiстердi қолдану қажеттiлiгiн теориялық және практикалық негiздеу74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь