Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1. Бөлім. Коммерциялық банктердің несие ресурстарын қалыптастырушы депозиттердің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Банктің депозиттік операциялардың экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ..5
1.2.«Delta Bank» АҚ қызметіне сипаттама. Банктің даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


2.Бөлім. Қазақстан Республикасының коммерциялық банктерінің депозиттік операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.1.Қазақстан Республикасының коммерциялық банктерінің депозиттік операцияларына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.2. «Delta Bank» АҚ депозиттік салымдары. Банктің депозиттік операцияларына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3. «Delta Bank» АҚ несие және депозиттер бойынша пайыздық саясаты мен тәуекелді басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3. Бөлім. Қазақстан Республикасындағы банктердің депозиттік операцияларын дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
3.1. Депозиттік портфельді басқару және ондағы тәуекелдерді азайту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
3.2. Қазақстан Республикасындағы депозиттерді сақтандыру жүйесінің даму келешегі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
Тақырыптың өзектілігі. Банктің депозиттік қызметі – қазіргі нарық жағдайында өте үлкен мәнге ие болып отыр. Себебі, мұндай қызметтің дамуы халық үшін , тіпті жалпы экономикалық қатынастар үшін оң әсерін тигізеді. Сондықтан, бітіру жұмыстың мақсаты – банктің депозиттік операцияларын талдау, сондай-ақ, шетел тәжірибесінде көрсетілетін банктік қызмет түрлерін қарастырып, әсіресе, депозиттік операцияларға қатысты ұсыныстарды белгілеу болып табылады.
Бұл жұмыстың міндеттеріне келетін болсақ келесідей міндеттерді белгілеуге болады :
1.Қазақстан Республикасының депозиттік нарығына талдау жасап, коммерциялық банктердің депозиттік портфелінің құрылымына талдау жүргізу.
2.Депозиттік портфельдегі тәуекелдерді азайту жолдарына қатысты және жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру жүйесіне қатысты ұсыныстарды белгілеу.
Зерттеу объектісіне: ҚР-ның екінші деңгейлі банкі «Delta Bank» АҚ
Теориялық және әдістемелік негізі. Жұмысты жазу барысында ҚР Ұлттық банкінің заңы , С.Б. Мақыштың «Коммерциялық банктер операциялары» кітабына, Г.С. Сейтқасымовтың «Банковское дело» кітабына сүйендік. Сондай-ақ, талдау кезінде Ұлттық банктің статистикалық бюллетеніндегі және Ұлттық банктің 2007-жылғы Жылдық есебіндегі мәліметтерін пайдаландым.
Жалпы “банктік қызмет” біздің өмірімізбен үздіксіз байланыста болып тұрады. Оның әртүрлі болуы халық үшін, оның ішінде бұл қызметтерді таңдауда және банк үшін, ол қызметтерді ұсынуда өзара тиімді болу керек. Себебі, банк өзінің клиенттерге ұсынылатын қызметтер ауқымын кеңейтеді, ал біз, тұтынушылар ретінде, өздеріміздің мүмкіндігімізге және ниетімізге сәйкес сол қызметтерді тұтынамыз. Яғни, банктер өздерінің операцияларының ауқымын және клиенттерге көрсетілетін қызметтер ауқымын кеңейту арқылы банктер өздерінің табыстылық базасын ұлғайтып, рентабельділігін және бәсекелестік қабілеттілігін өсіреді.Сондай-ақ бұл жерде, банктік қызметтер ұсынылған кезде банктер үшін ол минималды шығындарды қарастыруы қажет.
Банктік қызметтер нарығында бәсекелестік өте үлкен орынға ие. Ал ол өз кезегінде қызмет көрсетудің сандық және сапалық сипатына әсер етеді. Яғни, бұны маркетингтік зерттеулер нәтижесінде анықтайды.Себебі, бәрімізге белгілі, маркетингтік зерттеу банктің бүкіл операцияларына қатысты зерттеулерді жүргізіп, банктің артықшылықтары мен кемшіліктері анықталады.
Халыққа көрсетілетін дәстүрлі (спецификалық) қызметтерді көрсетумен қатар – депозиттерге халықтың уақытша бос ақшалай қаражаттарын тарту, несиелер беру және есеп-айырысу – кассалық операцияларын жүргізумен қатар, қазіргі кездегі коммерциялық банктеріміз электронды қызметтерді, клиенттердің өтінішіне байланысты маркетингтік зерттеулер жүргізу, валюталық операцияларды, сондай-ақ басқа да қаржылық қызметтерді ұсынып отыр .
1. “Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы” ҚР заңы.31.08.1995 ж.(28.03.2007ж өзгерістер мен толықтырулар)
2. “Жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) кепілдендіру (сақтандыру)” Қорының Ережелері.
3. ҚР Президентінің 2008ж ақпан айындағы жолдауы.
4. Ақша айналысы және несие / Мақыш С.Б. –Алматы: “Қазақ Университеті” 2000ж 98-103беттер
5. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары /Көшенова Б.А.: Алматы: Экономика , 2000 жыл.
6. Банковское Дело /Под ред. Сейткасымова Г.С.- Алматы : Қаржы-қаражат , 1998 год.
7. Банковское Дело /Под ред. Лаврушина О.И.- Москва: Финансы и статистика, 2007 года
8. Банктік тәуекелдер /Шаяхметова К.О.- Алматы : “Қазақ Университеті”, 2004жыл.
9. Банковский маркетинг /Тулембаева А.Н.- Алматы, “Қазақ Университеті”,2005 год.
10. Банки и банковские операции /Под ред. Жукова Е.Ф.- Москва: 1997 год.
11. “Банковский маркетинг”/Спицын И.О. ,Спицын Я.О. –Москва: 1995 год.
12. Коммерциялық банктер операциялары / Мақыш С.Б. –Алматы : Издат-Маркет, 2004 жыл.
13. Мишкин Ф. Экономическая теория денег, банковского дела и финансовых рынков. М., Аспент-пресс, 1999.
14. Операции коммерческих банков./ Ширинская Е.Б. Москва: Финансы и статистика. 2002год.
15. Основы современного банковского дела/Мадиярова Д.М., Марчевский В.С.: Алматы: Экономика ,1997 год.
16. Статистикалық бюллетень 2007жыл
        
        Жұмыстың тақырыбы:   Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен
олардың дамуы
МАЗМҰНЫ
Кіріспе………………………………………………………………………………..6
1. Бөлім. Коммерциялық банктердің несие ресурстарын ... ... ... ... ... мәні……………...........5
1.2.«Delta Bank» АҚ қызметіне сипаттама. ... ... ... ... ... ... депозиттік
операциялары................................................................
.............................................19
2.1.Қазақстан Республикасының коммерциялық ... ... «Delta Bank» АҚ ... ... ... депозиттік
операцияларына
талдау......................................................................
........................
2.3. «Delta Bank» АҚ несие және ... ... ... саясаты мен
тәуекелді
басқару.....................................................................
..................................
3. Бөлім. ... ... ... ... ... ... ... басқару және ондағы тәуекелдерді азайту
жолдары.....................................................................
..........................................…..34
3.2. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... депозиттік қызметі – қазіргі нарық
жағдайында өте үлкен мәнге ие ... ... ... ... ... ... үшін , ... жалпы экономикалық қатынастар үшін оң әсерін тигізеді.
Сондықтан, бітіру жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... ... көрсетілетін банктік қызмет түрлерін
қарастырып, әсіресе, депозиттік операцияларға қатысты ұсыныстарды ... ... ... міндеттеріне келетін болсақ келесідей міндеттерді
белгілеуге болады ... ... ... ... ... ... коммерциялық
банктердің депозиттік портфелінің құрылымына талдау жүргізу.
2.Депозиттік портфельдегі тәуекелдерді азайту жолдарына қатысты және жеке
тұлғалардың депозиттерін сақтандыру ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банкі «Delta Bank» АҚ
Теориялық және ... ... ... жазу ... ҚР ... заңы , С.Б. ... ... банктер операциялары» кітабына,
Г.С. Сейтқасымовтың «Банковское дело» кітабына сүйендік. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... және Ұлттық банктің
2007-жылғы Жылдық есебіндегі мәліметтерін пайдаландым.
Жалпы “банктік қызмет” біздің өмірімізбен үздіксіз байланыста ... Оның ... ... ... ... оның ... бұл қызметтерді таңдауда
және банк үшін, ол қызметтерді ... ... ... болу ... ... ... клиенттерге ұсынылатын қызметтер ауқымын кеңейтеді, ал біз,
тұтынушылар ретінде, өздеріміздің ... және ... ... ... тұтынамыз. Яғни, банктер өздерінің операцияларының ауқымын
және клиенттерге көрсетілетін қызметтер ауқымын кеңейту ... ... ... ... ұлғайтып, рентабельділігін және бәсекелестік
қабілеттілігін өсіреді.Сондай-ақ бұл ... ... ... ... ... үшін ол минималды шығындарды қарастыруы қажет.
Банктік қызметтер нарығында бәсекелестік өте үлкен орынға ие. Ал ол өз
кезегінде қызмет көрсетудің сандық және ... ... әсер ... ... ... ... нәтижесінде анықтайды.Себебі, бәрімізге
белгілі, маркетингтік зерттеу банктің ... ... ... жүргізіп, банктің артықшылықтары мен кемшіліктері анықталады.
Халыққа көрсетілетін дәстүрлі (спецификалық) ... ...... ... ... бос ... қаражаттарын тарту,
несиелер беру және есеп-айырысу – кассалық операцияларын жүргізумен қатар,
қазіргі ... ... ... электронды қызметтерді,
клиенттердің өтінішіне байланысты маркетингтік зерттеулер ... ... ... ... да ... ... ... .
Бұл диплом жұмысы 3 негізгі тарау, кіріспе және қорытындыдан тұрады.
1. Коммерциялық банктердің ... ... ... ... мәні
1.1. Банктің депозиттік операциялардың экономикалық мәні
Депозиттік операциялар активті және пассивті болып ... ... ... ... ... бос ақша ... ... банктердегі шоттарда орналастыруымен байланысты операциялар.
Олар банктің өтімді активтері ... яғни ... ... өте ... ... ... операциялар- бұл клиенттердің уақытша бос ақша
қаражаттарын уақытқа және пайыз төлеу шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының
көп ... ... және ... ... ... негізгі көзі.
Қазіргі банктік тәжірбиеде салымдардың, депозиттердің және депозиттік
емес ресурстардың ... әр ... ... Бұл банктердің жоғарғы
бәсекелестік нарықта банк қызметтеріне деген клиенттер топтарының
сұранысын қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі:
- талап етуіне дейінгі депозитте;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар;
Сондай- ақ оларды ... ... ... жіктеуге болады:
- мерзімдеріне қарай;
- салым иелерінің категорияларына қарай;
- ... салу және ... алу ... ... ... ... ... қарай;
- банктің активтік операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
- басқа;
Салым иелерінің категорияларына байланысты депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
-жеке тұлғалардың ... және ... ... ... ... ... ұйымдарының шоттарына;
-қаржылық мекемелердің шоттарына;
- шетелдік азаматтардың шоттарына;
Талап етуіне дейінгі депозиттер- бұл салым ... ... ... ... әр ... ... ... арқылы қолма-қол ақшаларын алатын
әр түрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық банктің тәжірибеде талап етуіне дейінгі депозиттерге
мыналар жатады:
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындарды, сондай-ақ әр түрлі ... ... ... ... ... әр ... масатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- ... ... ... және олардың оттарындағы
қаражаттар;
- басқа банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат ... ... ... ... шоттардың артықшылығы олардың иелері
үшін жоғарғы өтімділігіне байланысты сипатталады. Талап етуге дейінгі
депозиттік шоттарға қаржаттар шаруашылық және ... да ... ... ... ... және ... ... бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп ... ... ... ... ... ... қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез келген уақытта ешқандай да шектеусіз
жүзеге асырылады;
- шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін ... ... ... ақы алып ... ... талап етуге дейінгі шоттарда ақашалай қаражаттарды сақтағаны
үшін өте ... ... ... ... кейде төлемеуі де мүмкін;
- талап етуге дейінгі депозиттер бойынша, ... банк ... ... ... ... ... мөлшерде аударымдар
жасайды.
Мерзімді депозит- бұл банктерде белгілі бір мерзімге және пайыз
төлеу шартында орналыстырылған клиенттердің уақытша бос ақша ... ... түрі ... ала ... ... немесе мерзім бойынша
алынуы мүмкін. Мерзімді депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды, бірақ
қолма- қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ... ... ... ... дейін бұл салымды алатын болса, онда шот иесі айып-пұл
төлеуге міндетті.
Бұл саламның ерекшелігі- талап еткенге дейінгі ... ... ... ... ... ... ... бұл түрін алдын ала хабарлау негізінде немесе уақыты
жеткен кезде салым иесі ала ... ... ... ... ... болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
- меншікті- мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін ... ... ... депозиттер сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейінгі;
- 30-90 күнге ... 90-180 ... ... 180 ... 360 ... ... 360 күннен жоғары.
Депозит иесі – келісілген мерзімнен бұрын болған жағдайда банк айыппұл
ретінде оған төленетін ... ... ... ... құқылы.
формуламен есептеледі.
Мерзімді салымдармен алдын- ала хабарлау салымдары арасында
айырмашылықтар болады. Мерзімді салымдар банктің иелігіне келісім шартқа
сай белгілі бір мерзімге ... және ... ... соң ... ... ... алынатын қаражатты білдіреді. Мерзімді салымдар бойынша
клиентке төленетін пайыз мөлшерлемесі, оның мерзіміне, сомасына, шартты
орындауына ... ... ... Іс- ... ... ... мерзімі
1,3,6,9,12 айларға және ұзақ мерзімге салынады
Мерзімді депозиттер бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау
депозиті бойынша міндетті түрде ... ... ... ... беру ... ала ... және депозит бойынша, соған сәйкес пайыз белгіленеді.
Әдетте, алдын ала алуын хабарлау мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді ... ... ... ... есеп ... үшін пайдаланылмайды, әрі мұндай шоттарға ешқандай да
есеп айырысу құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу ... ... ... ... ... мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі ұлттық банкі тарапынан реттеліп
отырады;
- ақшаны алуы туралы салым иесінің ... ала ... етуі ... бұл ... ... ... ең ... мөлшерде резервтер
белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған депозиттерідің түрі- жинақ салымдары.
Олардың белгіленген мерзімі жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді,
салымның жоғары шегі шектелген, ... салу және алу ... ... ... ... үшін ... ... қосымша жұмыстарды талап етеді:
операцияны ресімдеу қиынырақ, кіиапшаны жоғалту және ұрлатып алу жағдайына
сай екі жақты ... ... ... және т.б. ... ... жасалған
жеке бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ салымдарымен басқа
саламдарды ... ... ... ... және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың
біршама тұрақты бөлігін көрсетеді.
Жинақ салымдарының ... ... ... Бұл ... ... мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді.
Жинақ салымдары ... ... ... ... ... төмендегідей ерекшеліктері болады:
- ақшалай қаржаттар сақтауда тұрақты мерзімі болиайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу ... ... да ... талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа саларда немесе шоттан аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кітапшасының болуы талап
етіледі.
Отандық ... ... жеке ... ... ... салымдары
салым операцияларының мерзіміне және мазмұнына қарай төмендегідей түрлерге
бөлінеді:
- мерзімді жинақ салымдары;
- қосымша жарна ... ... ... ... ұтыс салымдары;
- ақшалай- заттай ұтыс салымдары;
- мақсатты және ... ... ... ала алуын хабарлайтын салымдар;
- валюталы салымдар.
Мерзімді жинақ салымдарға тұрақты мерзімі белгіленетін және сол
мерзім ... ... ... емес ... ... ... жинақ
салымдарына басқа жинақ салымдарға қарағанда жоғары мөлшерде пайыз
төленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар- бұл шоттағы қаражатқа алдын ... уәде ... ... ... ... белгілі бір күнде (жаңа
жылдық салым, бойжеткен кезде және т.с.с.)толық төленеді.
Ағымдық жинақ салымдар, негізінен, жалақы, ... ... ... үшін жинақталатын және пайдаланылатын қаржаттарды
білдіреді. Мұндай салымдар бойынша өте төменгі пайыз төленеді.
Мерзімді депозиттер мен жинақ салымдарының біпр түріне ... ... ... ... болады.
Депозиттік және жинақ сертификаты- бұл салым иесіне белгілі мерзім
өткен соң, тиісті қаражатты және оған есептелетін пайызды алуға ... және оның ... ... ... ... куәландыратын банк-
эмитенттің жазбаша куәлігі.
Депозиттік және сертификаттары иемденуіне қарай екі ... ... ... ... ... ... сертификаттар;
Атаулы депозиттік және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің атына
толтырылып беріледі. Ал, мәлімдеуші ... ... ... аты- ... яғни оны кім ... сол ... иесі болып саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және
көрсетілген ... үшін ... ... ... ... ... ... қызметін атқара алады. Депозиттік сертификаттар көбіне ірі сомада
шығарылатындықтан да, ... ... ... ... алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынандай екі
түрі бар:
- аударылатын;
- ... ... ... салым иелерінің қолдарында болып,
уақыты жеткен соң ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертифткаттар басқа бір ... ... ... алу, сату ... ... сертификаты жеке тұлғаларға арналып шығарылады. Жинақ
сертификатының мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын ... ... тек жеке ... ғана ... депозиттік және жинақ сертификаттары мерзімінен бұрын
төлеуге ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктер үшін бұл
сертификат ресурсты жинақтау тиімдіоігімен, яғни ірі соманың белгілі бір
мерзімге ... ... ... ... ... ... бірнеше түрлері
қолданылады. Айталық, Халық Жинақ банкі мынадай слымдардың түрлерін жеке
тұлғаларға ұсынады:
- “НАРОДНЫЙ” ... ... ... ... бар және ... ... төлейтін, мерзімді салым. Төменгі сомасы- 2000
тенге не 50 АҚШ доллары немесе 50 еуро. Мерзімі: 3,6,12 және 24 ... ... ... ай ... ... төленетін мерзімді салым.
Төменгі сомасы- 1000 тенге не 50 АҚШ ... ... 50 ... ... және 24 ай.
- “НАКОПИТЕЛЬНЫЙ ПЛЮС” салымы- қорлану мерзімі 1 жыл, 3 жыл
және 5 жылдық қорлану ... ... ... 2000 ... не ... ... немесе 50 еуро. Мерзімі: 1 жыл, 3 жыл және 5 ... ... ... ... ... ... күні пайызды
төлейтін мерзімді салым. Төменгі сомасы- 1000 тенге не 100АҚШ
доллары немесе 100 еуро. Мерзімі: 3 жыл не 6 ай.
- ... ... ... ақы ... бар ... ... дейін салым. Төменгі сома- 500 тенге.
- “ЗОЛОТОЙ ВОЗРАСТ ” салымы- 50 жасқа толған адамдар мен
зейнеткерлерге ... ... ... Төменгі салым- 100 тенге.
Мерзімі: 90 күн.
- “АҚ БОТА” салымы- арнайы балаларға арналған салым. Төменгі
салым- 500 тенге не 5 АҚШ ... ... 5 ... “ИНТЕРНЕТ” салымы- Интернет- Банкинг жүйесінде ашылған салым.
Төменгі ... 10000 ... не 100 АҚШ ... ... 30 күн,
90 күн, 180 күн, 270 күн, 360 күн.
Депозиттік нарықтың тұрақты дамуына әр түрлі ... ... ... ... ... теңгені АҚШ долларына қатысты нығаюы,
халықтың салымдарының ұжымдық кепілдендіру жүйесінің қызмет етуі және жалпы
сомасы жылдардағы экономикалық асу ықпал етуде.
Осындай жағдайда , ... ... ... ... ... кезі ... пайдаланылатын тартылған қаражаттарды
жинақтауда , коммерциялық банктерден депозиттік саясатты белсенді түрде
жүргізе отырып, депозиттік операцияларды ұйымдастыру барысында комерциялық
банктер ... ... ... ... ... талаптарды ескеруі тиіс:
- депозиттік ресурстардың ... ... ... мен ... ... ... ... операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта
пайда алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзімді
депозиттер мен ... ... ... таратылуына көңіл бөлу;
- салым иелерініңсанын өсіру мақсатында, депозиттік операциялар
түрлерін ұлғайтып, ... ... ... ... ... ... қарашасында екінші ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық сақтандыру Ережесі
енгізілді, 1999 жылы 15 қарашада «Қазақстанның жеке тұлғалардың салымдарына
кепілдік беру қоры » ЖАҚ ... ... ... ... ... ... ... табылады, ол оның жарғылық капиталына 1
миллиард теңге берді. 2000жылғы 29 ... ... ... және банк ... ... ... 31 ... № 2444заңына
«Депозиттерге міндетті ұжымдық кепілдік беру ... ... ... 52-ші бап ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз
етуге қатысу және ... банк ... ... ... салымшылардың
құқықтарымен заңды мүдделерін қорғау. Осы міндеттерді орындау үшін ... ... ... ... берілген өтемді төлейді;
- депозиттерге міндетті кепілдік беру ... ... ... ... өз ... ... ... берілген өтемді төлеуге арналған арнайы резерв қалаптастырады;
- конкурстық негізде агент ... ... ... ... ... ... немесе барлық банк
операцияларын жүргізу лицензиясын қайтарып алу кезеңінде тағайындалатын
уақытша ... ... ... ... ... таратылатын
қатысушы банктің тарату комиссиясының және кредиторлар ... ... ... жеке ... ... ... бағытталған және
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... беру жүйесі жұмыс істеуінің құқықтық
негіздерін, депозиттерге ... ... ... ... ... ұйымның
құрылу және оның қызмет ету, екінші деңгейдегі банктердің депозиттерге
міндетті кепілдік беру ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынастарының өзге де мәселелерін айқындайтын «
Қазақстан Республикасының ... ... ... орналастырылған
депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы » заңы ... Бұл ... 1 ... ... күшіне енді. Заң Қазақстан ... ... ... ... депозиттерге міндетті түрде
кепілдік беру жүйесінің жұмыс ... ... ... сондай- ақ
Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры жүйесіне қатысуының тәртібін
айқындайды.
Осы заңның ... ... ... Республикасының
депозиттерге міндеттi кепілдік беру ... ... ... ... ... және осы Заң мен ... өзге де нормативтік құқықтық актілерінен ... ... ... ... ... шартта осы Заңдағыдан
өзгеше ережелер ... ... ... ... ... ... қажеттігі Қазақстанның депозиттерге міндетті түрде кепілдік
беру жүйесін таңдаулы халықаралық практикаға жақындата түсуге, жүйенің ... ... ... етуге, сондай- ақ оған тән болатын тәуекелдерді
азайтуға ұмтылыстан туып ... Заң ... ... және ... ... ... ... ұсыныстарын, олардың отандық
шарттарға бейімделуін зерттеу және талдау негізінде жасалады./2/
Заңға сәйкес кепілдік ... өтем ... 400 мың ... 700 ... дейін көбейтілді. Сонымен бірге кепілдік берілетін ... ... жаңа ... ... жеке тұлғалардың барлық
депозиттеріне теңгемен және шетел валютасымен ... шек ... ... ... Бұл ... 2007жылдан бастап коммерциялық банк
мәжбүрлеп таратылған жағдайда жеке ... бәрі ... ... беру ... ... ... ... салым
мөлшерінде, бірақ 700 мың теңгеден ... ... ... білдіреді.
Қазақстан Республикасының 1995 ... 30 ... N 2155 ... берілген өзгерістер мен толықтырулар) 36-1-бабында сәйкес,
Депозиттердi тарту мен өтеу тәртiбiн, талаптарын, ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкi
ұлттық ... де, ... ... де депозиттер тартуға құқылы.
Бірінші бөлімді қорытындылый келе, мен депозиттік операциялар активті
және пассивті болып ... ... және ... түрлеріне, мерзімдеріне,
ерекшеліктеріне тоқталып өттім.
1.2. «Delta Bank» АҚ қызметіне сипаттама. Банктің даму ... таза ... 2007 жылы ... ... тап ... ... 391,9% ұлғайды және 297,8 млн теңгені құрады. Таза пайданы
ұлғайту өсімнен және операциялық табыстардың ... ... орын ... ... және ... ... ... бойынша табыстар
өсті.
«Delta Bank» АҚ активтері 2008 жылғы 1-ші қаңтарға ... ... 19 991 млн. ... ... 2007 ... ... 63,05% ... бұл орайда Банктің міндеттемелері 42,8% өсті
және14 193 млн. теңгені ... ... ... ... 149,42% ... жыл басына қарай 5 798 млн. теңгені құрады
Бүгінгі ... «Delta Bank» АҚ ... даму ... ... институты,
оның қызметі нарықтық ұсыныстар мен клиенттердің қажеттіліктерін ескере
отырып, банк өнімдері мен қызметтерінің кең ауқымын ... ... ... ірі ... компанияларының бастамасы бойынша
Ақтау ... 1993 ... 1-ші ... ... қаланған Банк өз
тірлігінің 14 ... ... ... ... ... ... едәуір нығайтты.
Орталық кеңсе Ақтаудан Алматыға көшкеннен кейін, Банк ... ие ... бұл ... ... қатарлы банктерімен
корреспонденттік қатынастарды нығайтуға және Ресей мен Балтық ... ... ... кеңейтуге көмегін тигізді.
Стратегиялық тұрғыдан Банк шағын және орта ... ... ... белсенділігің жыл сайын ұлғаюға беталысы таңдап алынған
стратегияның ... және ... ... ... ... ... ... 14 жыл қызметінің уақытында жинақталған тәжірибе, өткен
жылдардың табыстары мен жетістіктері Банкке ... ... ... ... ... бизнес жүргізудің жаңа деңгейіне көшуге
мүмкіндік берді. ... ... ... ... туындады. Оның
негізділігі ең алдымен ... ... және орта ... ... жаңа ... ... ... Сонымен қатар, Банк
клиенттер құрамында мұнай секторы компанияларының үлесі қысқарғанының
нәтижесінде ... ... ... ... ... негізгі мақсаттары – жаңа стратегия, жаңа
өнімдер мен қызмет көрсету ... ... және ... жаңа деңгейге шығу.
Клиенттердің қажеттіліктері мен жалпы нарықтық жағдаятты талдау Банкке
бәсекелестікке жарамды банк өнімдерін әзірлеуге мүмкіндік берді, ... ... ... мен ... және орта бизнес субъектілері үшін
айналымдық қаражаттарды толықтыруға, негізгі қаражаттар, жылжымайтын мүлік
сатып алуға ... ... жеке ... ... ... өнімдері -
«Ипотека универсал», «Неотложка» несие желісі, Автокредитование ... ... ... ... ұсынылған, оларға жеке тұлғаларға
арналған депозиттер – ... ... ... ... заңды
тұлғаларға арналған - «Delta - бизнес», «Delta-капиталист», «Delta-Байлық»
салымдары кіреді.
«Delta Bank» ААҚ салымдарының түрлері
|Аталуы ... ... ... ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... |35 ... ... 35 ... | ... |басталады |басталады ... | |
| | |11,5%, ... ... |
| | |7,5% ... | ... ... |12 ай және |12 ... 24 айға ... |Салымды ата-ана |
| ... әрі; ... ... ... ... |
| | ... 6,5% дейін |ақша жинақтау |
| | | ... ... ... ай және ... ... 9%-ға ... |
| ... әрі. ... ... ... |
| | ... 5,5% дейін |жасқа жеткен |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ай ... | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... |1 ай және |Теңгемен жылына 9,2%-ға |Қосымша ... ... әрі ... , ... ... ... |
| | ... 6,8 %-ға |шектелмеген. |
| | ... | ... ай және ... ... 9,7 %-ға| ... ... ... әрі. ... ... ... 13 ... | ... 7,8 %-ға ... ... |
| | ... ... |
| | | ... VISA |
| | | |Gold ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... | | ... сыйға |
| | | ... ... |1 ай және ... ... 9,1 ... ақшаның |
|салымы |одан әрі. ... ... ... ... |
| | ... 7,0 %-ға ... түскенде |
| | ... ... ... |
| | | |. |
| |1 ... 28 | | ... ... ... | | ... | | | ... | | | ... | | | ... ... | | | ... %-ға ... | | | ... валютасымен| | | |
|8 %-ға ... | | | ... | | | ... шегінде | | | ... алу | | | ... | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
* «Delta Bank» ААҚ ... ... ... қызметтері нарығында қаржылық операциялар жүргізудің жалпы
көлеміне және «Delta Bank» ... ... ... қаржылық
көрсеткіштердің өсуі қолайлы әсер етеді, атап айтқанда, өткен ... ... ... 2,6 есе ... атап ... болады.
Банк командасы, бұл орайда оларды қолдану қажеттілігі қаржылық ... ... ... ... ... озық тәжірибе
мен заманға сай банк технологияларын пайдалана отырып, жылдан ... ... ... ... ... ... Банк құру ... келеді. Осы мақсатта «Delta Bank» АҚ банк процесстерінің тиімді жұмыс
істеуін қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... Банк ресейлік және шетелдік банктермен корреспонденттік
қатынастар орнатқан, олардың ... ... ... Банкі, Абсолют
Банк, Импексбанк, Банк Зенит, Мәскеу Халықаралық ... ... ... ... ... ... Банк American ... бар.
"Delta Bank" АҚ аймақтық ... 12 ... ... ... қосымша филиалдар ашудың есебінен аумақтық ... ... Bank» ... ... 19,291 млрд. теңгені құрайды, несие
қоржыны - 14,696 млрд. теңге. Жарғылық ... ... – 5,525 ... ... 2007 ... 8-ші қарашадағы жағдайы бойынша берілген).
Банктің тарихы
1993 жылғы 1-ші ... ... ... ... ... ... ... министрлігінде бастапқы тіркеу.
1994 жылғы 4-ші тамыз Жаңаөзен қаласында Банктің алғашқы ... ... 29-шы ... Банк ... Республикасының Банктер
қауымдастығының мүшесіне айналды.
1994 жылғы 6-шы сәуір Банк «Нефтебанк» ашық акционерлік қоғамы ретінде
қайта тіркелді.               
1995 жылғы 12-ші қаңтар ... ... ... ... ... жылғы 23-ші мамыр Банктің Орал қаласындағы филиалы ашылды.
1995 жылғы 6-шы қыркүйек Банктің Ақтөбе қаласындағы филиалы ашылды.
1997 жылғы 24-ші ... ... ... ... ... ашылды.
1997 жылғы 26-шы ақпан Банк ... ... ... жүйемен - SWIFT (Бельгия) бағдарламалық жасақтаманы
лицензияландыруға келісімшарт жасасты.
1998 жылғы 15-ші сәуір Банктің «А» ... жай ... ... ... ... ... Қор ... АҚ сауда
тізімдеріне енгізілген.
1999 жылдан бері ... АҚ ... ... қауымдастығының
мүшесі.
1998 – 2001  Norvegian Banking Resources және Rabobank бірлестікте
Дамуды қаржыландыру және ... ... ... ... саласында жұмыс тәжірибесімен алмасу бойынша «Twinning» жобаларын
жүргізу.
2000 жылғы 16-шы ақпан Банк ... ... ... ... АҚ-
ның жеке тұлғалардың салымдарына (депозиттеріне) топтық ... ... ... ... ... № 0013 куәлік.
2000 жылғы 9-шы қараша Банк «Нефтебанк» ... ... ... ... ... 1-ші ... Банк Қазақстан Банкаралық есеп ... ... ... ... ... қол қойды
және Банкаралық ақша аудару жүйесінің (БААЖ) қатысушысына айналды.
2001 жылғы 16-шы мамыр Халықаралық ... ... (IFC) ... ... ... опционмен бірге, 2,5 миллион АҚШ доллары мөлшерінде
5 жылдық жеңілдік кезеңімен 7 жыл мерзімге біріктірілген қарыз алу.
2001 жылғы 5-ші ... Банк ... ... Ұлттық Банкімен
корреспонденттік шот келісімшартына қол қойып, ұлттық валюта – теңгеде
корреспонденттік шот ашты.
2001 жылы ... ... ... ... ... ... көрсету бағдарламасының шеңберінде «Twinning» ... көшу ... ... ... ... 11-ші наурыз Банк «Банк ЦентрКредит» АҚ-мен Western Union
халықаралық ақша аударымдары ... ... ... ... ... ... жылғы 10-шы қараша  Банк VISA International Қауымдас мүшесінің
мәртебесіне ие болды.
2003 жыл ... ... ... Халықаралық қаржылық есеп-қисап
стандарттарына сәйкес аудиторлық есептемемен расталды.
2004 жылғы 27-ші сәуір Банк «Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... есеп ... ... ... ... SWIFTNet" қатынау қызметтерін көрсету туралы келісімшартқа
қол қойды.
2005 жылғы 1-ші ... ... ... ... ... ... тіркелу.
2005 жылғы 5-ші сәуір «Ипмексбанк» ААҚ-мен «Жылдам ... ... ақша ... ... жүзеге асыруға корреспонденттік
шот келісімшартына Қосымша ... қол ... ... 23-ші ... ... ... ... нарығы мен
қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі агенттігі Банктің 5 000
000 жай ... ... ... ... ... (ұлттық
сәйкестендіру нөмірі KZ1C36500011).
2005 жылғы 12-ші қыркүйек  Қазақстан Республикасының Қаржы нарығы мен
қаржылық ұйымдарды реттеу және ... ... ... ... ... ... дана көлеміндегі купонды бағынышты облигациялардың алғашқы
шығарылымын мемлекеттік тіркеуді ... ... ... ... жылғы 18-ші ақпан «Нефтебанк» АҚ Корпоративтік басқару ... ... 2-ші ... Банк ... ... Бюро» ЖШС қатысушысына
айналды.
2006 жылғы 17-ші мамыр Банктің Қостанай қаласындағы филиалы ашылды.
2006 жылғы 15-ші мамыр Банктің Өскемен ... ... ... ... 24-ші ... ... Талдықорған қаласындағы филиалы ашылды.
2006 жылғы 15-ші шілде  «Нефтебанк» АҚ орталық кеңсесі Ақтау қаласынан
Алматы қаласына көшті.
2006 жылғы 22-ші маусым ... АҚ ... ... және ... ... ... банк және өзге ... жүргізуге Лицензия
алды.
2006 жылғы 12-ші желтоқсан Банктің Астана қаласындағы филиалы ашылды.
2006 жылғы 21-ші желтоқсан Банктің Шымкент қаласындағы филиалы ашылды.
2007 ... 6-шы ... ... ... ... жай ... ... есебінен 3,1 млрд. теңгеге дейін ұлғайтылды.
2007 жылғы 31-ші ... ... ... ... ... ... 3-ші тамыз Банктің Директорлар кеңесі Банктің ... ... «Delta Bank» АҚ деп ... және Банктің Жарғысының жаңа
оқылымын бекіту туралы шешім қабылдады.
2007 жылғы 29-шы тамыз Банк ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік қайта тіркеуден
өтті.
2007 жылғы 7-ші қыркүйек Банктің Орталық кеңсесі Алматы қаласы, Төле
би ... 73 а ... ... жаңа ... ... жылғы 19-шы  қыркүйек «Delta Bank» АҚ Орталық кеңсесін ашудың
ресим салтанаты.
2007 жылғы 2-ші қазан «Delta Bank» АҚ банк және өзге ... ... ... ... 24-ші ... «Delta Bank» АҚ банк және өзге операциялар
жүргізуге және бағалы қағаздар нарығындағы қызметті ... ... ... ... 1-ші ...  «Delta Bank» АҚ жарғылық капиталы «Delta
Bank» АҚ жай жарияланған акцияларын ... ... 5,525 ... ... ... өзінің миссиясын Клиенттердің қаржылық қажеттіліктеріне сәйкес
банк өнімдері мен ... ... ... ... ... пайдаланумен корпоративтік және жеке Клиенттерге сапалы әрі
жедел қызмет көрсету деп біледі.
 Банктің мақсаттары:
• Клиенттер базасын ұлғайту;
• Клиенттерге қызмет ... ... ... енгізу;
• Нарық конъюнктурасына және клиенттердің қажеттіліктеріне сәйкес
өнімдер мен қызметтер әзірлеу және ... ... ... ... ... Аймақтық қатысуды кеңейту;
• Басқару және іштен бақылау жүйелерін жетілдіру;
Халықаралық капитал нарықтарына шығу;
2 Бөлім. ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктерінің депозиттік
операцияларына талдау
Қазақстан ... 2007 ... ... ... ... 7 ... жалғасып келе жатқан жоғары өсу қарқынының ... ... ... 9 айдың қорытындысы бойынша ЖІӨ нақты өсуі 2006 ... (10,7%) ... ... бəсеңдеп, 9,7% құрады. Негізгі өсу
өңдеуші өнеркəсіп, жылжымайтын мүлікпен операциялар, құрылыс, ... ... ... даму қарқынымен байланысты болды. Негізгі капиталға
инвестициялар 2007 жылғы қаңтар-қарашада 10,5% ұлғайды (2006 жылы – ... ... ... өсуі ... 2007 ... 11 ... ... экономикадағы жұмыспен қамтудың өсуі 2,4% құрады (2006
жылы – 2,0%). Нəтижесінде жұмыссыздық деңгейі 2006 ... ... ... 2007 жылғы қарашадағы 7,4%-ға дейін қысқарды.
Сонымен қатар, 2007 жылғы үшінші тоқсанда экономиканың тау-кен ... ... жəне ... ... ... салаларындағы өсу қарқынының
бəсеңдеуі байқалды. Бұл ретте өндіріс көлемінің қысқаруы іс жүзінде тау-кен
өндіру өнеркəсібінің барлық ... ... ... ... ... ең ... банк сегментіндегі жағдайдың дамуы 2007
жыл ішінде əр түрлі бағыттағы үрдістермен сипатталды. 2007 ... ... ... банк ... одан əрі ... байқалды, банктердің
активтері, міндеттемелері біршама қарқынмен өсті. Осы кезеңде ... ... ... ... өсуіне қарамастан, олардың ... ... ... ... алуды тарту жөніндегі саясатты жалғастыруға
мүмкіндік жасады. Банктердің резидент еместер алдындағы 2007 ... ... ... ... 32,9% ... (2006 жылдың тиісті
кезеңінде – ... ... ... ... ... экономиканы кредиттеуді
ұлғайтуға бағытталды. 2007 жылғы 7 ай ішінде экономикаға берілген кредиттің
өсуі 46,6% ... (2006 ... ... кезеңінде – 27,7%).
Болып жатқан оқиғалар аясында қаржы секторындағы жағдайдың өзгерісін
сақтық пен сезінетін көрсеткіш ... ... ... 2007 жылғы
тамыз-қазан кезеңінде 4,7% төмендеді. Соған қарамастан олардың ... ... 2007 ... маусымның деңгейінен асты, ал 2007 қарашада
халықтың депозиттері 1,9% ... банк ... ... 23,6% ... ал ... өсімі 42,4% құрады. ... ... ... ... ... қаржы нарықтарындағы ставкалардың өсуіне, сондай-ақ
депозиттердің біршама əкетілуіне қарамастан ... ... ... ... 2007 жылғы тамыз-қарашада экономикаға кредиттер
5,1% өсті
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Банк
пен Қаржылық қадағалау агенттігі əлуетті тəуекелдерге назар аударды, ... ... банк ... ... тиімділігінің төмендігі,
сондай-ақ кредиттерді саудаға, құрылысқа жəне ... ... ... ... ... ... экономиканың корпоративтік секторы мен халықтың активтері жəне
міндеттемелері валюталарының сəйкес келмеуіне ... ... ... жоғары болуы;
- халықтың қолда бар кірістерінің өсуінен асып түсетін, жинақ ақшаның
айтарлықтай ... ... ... жеке ... ... ұлғаюы;
- банктердің негізгі заемшыларының төлем қабілетінің, атап айтқанда,
құрылыста тұтынушылық сұранысты қамтамасыз ететін жəне ... жəне ... ... ... ... ... келтіретін факторлардың
сақталуынан тəуелділігінің жоғары болуы;
- ... ... ... жəне, ең алдымен, кредиттеу кезінде
жылжымайтын мүлікке шектен тыс аса ... ... ... ... ... ... ... қайта
қаржыландыруға қажеттілігін айқындайтын банктердің сыртқы берешегінің
жоғары деңгейі атап өтілді.
Сонымен ... ... ... ... ... ... талдау, бұл ретте əлуетті қауіптерді жеткіліксіз түрде
бағалай отырып, қаржы ... ... ... ... ... көбірек бағдар жасайтынын көрсетті. Қаржы нарығына ... ... ... қабылдамаған осындай қауіптердің бірі АҚШ-ғы
ипотекалық дағдарыстың салдары ретіндегі өтімділіктің ... ... жəне ... ... ... ... ... осы жағдайларда Қазақстан осалдығының негізгі факторларын
қайта бағалады, олардың қатарына мыналарды ... ... ... ... ... ... ... сыртқы борышының деңгейін;
b) банктердің сыртқы борыш құрылымындағы ... ... ... ... ... ... еместер алдындағы
міндеттемелер үлесін;
c) ағымдағы операциялар шотының ... ... ... капитал ағынның қысқаруы жағдайында ішкі валюта нарығында ... ... ... пен ... ... теңгерімсіздік туындаған
жағдайда Ұлттық Банктің алтынвалюта резервтеріне түсетін əлуетті жүктеменің
жоғары болуын.
Нəтижесінде 2007 ... ...... ішінде: − банктердің кредит
саясатын қайта ... ... ... ... ... ... ... кредиті, құрылыс секторы) қатысты; − банкаралық ... ... ... − жеке ... ... кейбір əкетілуі;
− нарыққа қатысушылардың қаржы активтерін шетел валютасына аударуы; − ... ... ... ... халық тарапынан болған дүрбелең сұраныс; −
шетел валютасының сұранысы мен ұсынысы арасындағы теңгерімсіздіктің өсуі; −
Ұлттық Банк ... ...... ... ... ... ... қаржыландыру құралдарын банктердің белсенді пайдалануы
қаржы тұрақтылығы үшін айқындаушы факторлар ... ... ішкі жəне ... ... үйлесуі 2007 жылы
Қазақстандағы қаржы тұрақтылығы үшін жекелеген тəуекел топтарының өсуіне
алып келді.
4 сурет. Қаржы ... үшін ... ... ... ... ... ... индикаторлар тобының мəні тəуекелдің аз
деңгейін не осалдық факторларының əлсіреуін білдіреді жəне керісінше. Теріс
аймақта ... ... ... ... ... аса ... емес
деңгейін көрсетеді.
Өнімділіктің өсу қарқынның төмендеуі, орташа келісім-шарт бағаларының
өсуі жəне ... ішкі ... ... жағдайында импорттың өсуі;
резидент ... ... ... ... ... ... дамуы жағдайында капитал ағынының төмендеуімен қатар төлем
балансына, ... ... ... тұрақтылығына жəне Ұлттық
Банктің халықаралық резервтеріне қысымды күшейтеді. Мемлекеттік шығыстардың
ұлғаюы жəне капитал ағыны ақша ... ... ... ... ... ... нарықтарындағы баға күйзелісінің, қаржы
нарықтарындағы тұрақсыздықтың жəне ... ішкі ... ... ... ... 2007 ... ... жартыжылдықта инфляцияның ұлғаюына алып
келді. Қаржыландыру көздерінің сыртқы ресурстар есебінен ұлғаюы Қазақстан
экономикасындағы ... ... ... ықпал етті. Банктердің
өтімділіктің ауқымды азаюы жағдайында кредит ... ... ... ... ... ... ... жүктеме жүктейді жəне
банктердің кірістілік деңгейіне жоғары талаптар қояды.
Банктердің ... жəне ... ... ... айтарлықтай
алшақтық жағдайында сыртқы қорландырудың қысқаруы экономиканы кредиттеудің
өсу қарқынын ... жəне ... өсу ... əсер ... өсуі ... ... қаржы делдалдығы деңгейінің басқа
көрсеткіштерімен салыстырғанда кредиттердің ЖІӨ неғұрлым жоғары қатынасына
себепші болды. ... ... ... ... ... ... Шығыс Еуропа елдерінің осындай көрсеткіштерінен салыстырмалы түрде
асуымен сипатталады. Экономиканың ... ... ... ... ... ... ... көлемінің ЖІӨ-ге қатынасының
өсуіне себепші болды. Екінші деңгейдегі банктердің кредиттеуінің ... ... ... осы ... 2004 ... 30%-ға дейін қарағанда 2007
жылғы 9 ай қорытындылары ... 60% ... ... Өз ... ... ... отандық экономиканы одан əрі ... ... ... ... ... ... ... салдарынан
кредиттердің ЖІӨ қатынасы мен халықтың жинақ ақшасының деңгейі, сондай-ақ
барынша кең ... - ... ... ... (5 ... ... ұлғайды. /6/
5 сурет. Қаржылық қатынастардың даму «тереңдігі» 1995-2007жж.
Дерек көзі: ҚРҰБ
Төлем қабілеттілігіне ... жəне ... ... ... құралы ретінде кредиттеу ықпалының күшеюі кредиттеу деңгейі мен
ішкі қорландыру (резиденттердің депозиттік базасы есебінен) ... ... ... ... ... ... ... төмендеуіне байланысты экономикалық өсу көрсеткіштеріне теріс ықпал
ету тəуекелдеріне ұшырауға себепші болады. Тұтастай ... ... ... ... ... өсу қарқыны ТМД жəне Шығыс
Еуропадағы кейбір елдермен ... ... ... ... себепші болды. Бұл ретте «барынша» арту кредиттеу деңгейі бойынша
байқалды (6 сурет). /7/
6 сурет. ... ... даму ... ... салыстырмалы
талдау 2005- 2006ж.ж. (пайызбен)
Дерек көзі: ҚРҰБ, ХВҚ, Ұлттық дерек көздері
Банк ... 5 ірі ... ... ... ... жылдан басынан бастап оның республиканың ... ... жəне ... ... ... ... шамалы төмендеді. Банк
секторы жəне ... ... ... «төмен шоғырланған» сақтандыру
секторының жағдайында «қалыпты шоғырланған» күйінде қалып отыр. ... ... ... ... ірі ... алуларына қарамастан шетелдік
қатысумен банктердің активтерінің банк секторының жиынтық активтеріндегі
үлесі олардың жарғылық капиталының банк ... ... ... ... елеусіз күйінде қалуда. ... ... ... жəне ... ойыншылар тарапынан бəсекелестіктің жетіспеуі кезінде
қаржы ... ... ... ... ... ... ... отандық нарығында ірі банктердің басым болуы тарихи жайт болып
табылады. Республикадағы 5 ірі банктің активтерінің банк секторының ... ... ... жылы 77,9% (01.01.2003 жылы – 71,3%) болды.
Бұл ретте ағымдағы жылдың басынан бастап оның аздап төмендегені байқалады,
бұл бір ... ... ... ... ... ... ... болған ғаламдық нарықтардағы ... ... ... қызметінің аздап баяулауына байланысты болды (1 кесте).
Жинақтаушы ... ... жəне ... ... 5 ірі ... ... аздап ұлғаюы байқалады. Нарықтық шоғырланудың ... ... ... индексі пайдаланылады. Банктік қызмет
көрсету нарығы бойынша жүргізілген есеп ... ... осы ... ... ... қызметі нарығы бойынша 1 625,3, сақтандыру секторы бойынша
745,5 (7 ... ... ... ... ... ... банк
секторының жиынтық активтеріндегі үлесі жəне олардың жарғылық ... ... ... ... ... ... жəне елеусіз болып
табылады (8 сурет).
7 сурет. Қазақстанның қаржы секторының шоғырлануы* 01.10.2007ж. (пайызбен
* əрбір 5 ірі ... ... ... ... ... ... көзі: ҚҚА
Екінші деңгейдегі банктердің депозиттік базасы ... ... жəне ... ... ... жоқ. Қаралып отырған кезеңде
банк жүйесінің жиынтық міндеттемелеріндегі резиденттер ... ... ... ... қаржыландырудың басқа көздері болуы
салдарынан ... ... Бұл ... ... қарыз алу
нарықтарындағы жағдайдың ықпалын есепке ала отырып, ішкі ... ... ... базаны өсіру арқылы қаражат тарту жөніндегі саясатты
жандандыруды күткен жөн.
1 кесте. ... ... банк ... ... ... ... |01 |02 |03 |004 |005 |006 ... ... |65,3 |64,5 |66,9 |64,4 |63,3 |62,2 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |34,7 |35,5 |33,1 |35,6 |36,7 |37,8 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |52,6 |40,6 |38,5 |38,1 |37,0 |36,4 ... | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |58,1 |64,8 |70,9 |76,0 |69,4 ... ... | | | | | |
* ... ... қоспағанда
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасының банк ... ... ... ... ... өзі халықтың жəне нақты сектордағы кəсіпорындардың
салымдарының өсу факторы болып ... ... ... аз ғана ... қарамастан ағымдағы жылдың 3 тоқсанында
тұтастай алғанда салымдар динамикасы жыл ... бері оң, ал ... ... база ... ... ұлғаю үрдісіне ие болып
отыр (33,1%-дан 37,8%-ға дейін). Өз кезегінде қайталама ... ... ... ... ... ұлттық валютадағы салымдардың үлес
салмағының төмендеуіне бағытталған қысым факторы болып табылды. ... ... да осы ... ... ретроспективте айтарлықтай өсу үрдісіне ие,
бұған ұлттық валютаның ұзақ ... ... ... ... ... (9 сурет).
9 сурет. Екінші деңгейдегі банктердің депозиттік базасының құрылымы*
(кезең соңында, нəтижеге пайызбен)
Дерек көзі: ... ... ... жеке ... ... ... ... құрылымы
Дерек көзі: ҚРҰБ, ҚДКҚ, ҚҚА
Мұндай үрдіс ұзақ ... ... ... мен міндеттемелердің
валюталық құрылымының ... оң əсер ... жəне ... ... азайтуға себепші болады. Депозиттер құрылымының ... банк ... ... ... ... ... ағымдағы
жылы жеке тұлғалардың салымдары құрылымында күрт өзгерістер байқалған жоқ,
ал мерзімді депозиттердің үлесі халықтың салымының жалпы ... ... ... ... ие болды. Сонымен қатар, жоғарыда аталған
факторлардың салдарынан, ... жəне ... ... ... ... ұлғаю пайдасына қарай өзгергені байқалды (10 сурет).
Өз кезегінде, 700 мың. ... ... саны ... дейінгі
мөлшердегі мерзімдік салымдар санының үлес салмағы ағымдағы ... ... ... ... ... көлемінің жеке тұлғалардың
мерзімдік салымдарының жалпы көлеміндегі үлесі аз ғана ... ... ... ... жоқ. ... осы санатының ролі ... ... ... салымдарының құрылымын қалыптастыру кезінде негізгі болып
табылмайды, алайда салымдар саны бойынша басым болып табылады ... ... 88,5%) жəне ... ... кепілдік беру жүйесінің
кепілдік беру объектісі болып табылады (11 сурет).
11 сурет. Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... көзі: ҚРҰБ, ҚДКҚ
Ағымдағы жылдың 3-тоқсанында салымдардың орташа мөлшерінің азаюы
салымдардың ... ... ... ... (4 ... ... қатар халықаралық нарықта шетелдік қаржы
ұйымдарының кредиттері нысанында жəне ... ... ... ... ... қаражаттары қазақстандық банктердің ресурстарының маңызды
көзі ... ... ... Банктер сондай-ақ синдикатталған ... ... ... ... нарықтарда қаражатты белсенді
түрде қарызға алады. Резидент еместер алдындағы міндеттемелердің банктердің
жиынтық міндеттемелеріндегі ... ... ... ... өзі банк
жүйесінің сыртқы ... ... ... ... жəне ... ... ықтималдығының өсуіне себепші болады (5 кесте).
4 кесте. Салымдар топтары бойынша мерзімді салымдардың орташа ... ... ... ... ... ... мың ... дейін |132,6 |141,4 |135,24 ... мың ... 1 млн. |829,1 |824,4 |804,79 ... ... | | | |
|1 млн. ... 3 млн. |1 600,70 |1 602,50 |1 593,78 ... ... | | | |
|3 млн. ... 10 млн. |5 216,10 |5 175,80 |5 153,89 ... ... | | | ... млн. ... 15 млн.|12 356,90 |12 104,90 |12 176,90 |
|теңгеге ... | | | ... млн. ... жоғары |79 695,40 |76 469,60 |85 995,15 ... ... ... ... |779 |807,65 ... | | | ... ... ҚРҰБ, ҚДКҚ
5 кесте. Банктердің жиынтық міндеттемелеріндегі резидент еместер
алдындағы міндеттемелер, (%)
Дерек көзі: ... ... ... ... ... алдындағы міндеттемелерінің
құрылымы 2007 ж.
Банк секторының сыртқы міндеттемелері ... ... ... ... заемдарды қоса алғандағы заемдар, сондай-ақ арнайы
мақсаттағы еншілес ұйымдардың салымдары басымдыққа ие (12 ... ... ҚРҰБ ... банкаралық нарықта орналастыру көлемдері
Дерек көзі: ҚРҰБ
Депозиттердің банкаралық нарығында операциялардың негізгі көлемі ... ... ... ... ... ... ... 2007
жылғы 10 айда орналастырылған банкаралық депозиттер көлемі өткен ... ... ... 42,6% (13 ... ... ... 3764,1 ... болды. Бұл ретте теңгелік депозиттер орналастырылған депозиттердің
жалпы ... 6% ... ... ... 2006 жылғы желтоқсандағы 4,32%-
дан 2007 жылғы қазанда ... ... өсуі ... 2 еседен аса өсті.
Долларлық депозиттер сыйақы ставкасының ... ... ... ... банкаралық депозиттердің жалпы көлемінің 77% құрай ... ... ... ... ставкалардың 3,38%-дан 3,77%-ға дейін ұлғаюы
кезінде орналастырылған депозиттердің жалпы көлемінен 17% ... ... ... ... ... ... ... 1%-дай орналастырылды.
Шетел валютасындағы банкаралық депозиттер көлемі орналастырылған банкаралық
депозиттердің жалпы көлемінің 94,5% ... ... ... ... (шетел валютасында орналастырылған банкаралық депозиттердің жалпы
көлемінің 93,6%) резидент емес банктерге орналастырылған.
2.2. «Delta Bank» АҚ ... ... ... ... ... ... клиенттердің түрлі мақсатты топтарының депозиттік
өнімдерге қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында әзірленген.
Банктің ... ... ... ... ... жоспарларын іске
асыруға соның ішінде жеке тұлғаларға ... ... ... - «Малыш»,
«Мудрость» және «Delta-Байлық» салымдары жәрдемдеседі. Депозит ... ... өзі үшін «Delta Bank» ... ... ... ... ... береді
2007 жылы Банк активтері 1,8 есе өсіп, 2008 жылдың 1 қаңтарында ол 12
260 435 мың ... ... 2007 ... ... ... банк
активтерінде құрылымдық өзгерістер болды. 2007 жылы клиенттерге талап етуі
4 800 736 мың теңгеге, ... 194,1 %-ға ... ... мың ... ... ... ... активтеріндегі үлесі 2007 жылдың басында 37,3 ... ... ... қарай 59,3 %-ға өсті. 2007 жылдың басындағы 21,8 ... ... ... ... ... ... ... 1 068 788 мың мың теңгеге төмендеп жиынтық активтердің 8,7 %-ын
құрады. 2007 жылдың қорытындысы бойынша Банк ... 2,3 есе ... мың ... ... 2008 жылдың 1 қаңтарында ғы жағдайы 9 935 999
мың теңгеге жетті. Банк міндеттемелерінің 49,7 %-ға өсімі ... ... ... Үлкен дәрежеде бұл 3 000 000 мың ... ... ... 2008 ... 1 ... қарыз 3 158 972 мың теңгені құрады. Банк міндеттемелерінің
45,5 %-ға өсімі, Клиенттердің қаражаттар өсімімен ... ... ... ... мың теңгеге өсті. 2008 жылдың ... ... ... ... 6 067 769 мың теңгені құрады.
Банк міндеттемелерінің өсімі келесі ... яғни ... ... ... 4,1 %-ға ... олар 636 376 мың ... ... РЕПО
келісім-шарт негізінде сатылған бағалы қағаздар көлемінің ұлғаюы, Банктің
банкаралық нарықта қаражаттар ... ... ... ... ... РЕПО ... үлес ... 6,4 %-ға жетті.
2007 жылдың қорытындысы ... ... ... ... үшін ... ... құрылымы өзгерістерге
ұшырады. 2007 жылы Банк капиталы 54 987 мың ... яғни ... ... 2 324 436 мың теңгеге азайған. 2007 жылы меншікті капиталдың
азаюының негізгі ... ол, ... ... ... бар ... қағаздар
бағасының қайта бағалау резервтерінің кері көрсеткіші. 2008 жылдың 1
қаңтарында Банктің жарғылық ... ... мың ... ... жарғылық
капиталдың үлес салмағы Банктің жиынтық капиталының 90,8 %-ын ... ... 133 604 мың ... көрсеткішімен салыстырғанда, 2007 ... ... ... ... таза ... 60 559 мың ... жылы Банк ... 1 570 771 мың теңгені құрады. 2006 жылдың
1 059 581 мың ... ... ... 48,2 %-ға ... Табыстардың
негізгі бөлігін, бұрынғыдай, пайыздық табыстар құрады. 2007 ... ... ... ... ... 833 967 мың теңгені құрап, 2006
жылдың 409 552 мың теңге көрсеткішімен ... 103,6 %-ға ... ... ... ... 2006 жылы 38,7 %-дан 2007 жылы 53,1 ... ... Пайыздық табыстылықтың ішкі құрылымын қарастыратын болсақ, мұнда
бағалы қағаздардың табыстылықтағы үлесі (8,4 %-дан 7,4-ға дейін) ... ... ... және клиенттерге талап ету бойынша табыстылығының
үлесі 88,2 %-дан 85,1 %-ға төмендеді. ... ... ... ... мың ... ... 2006 ... 361 090 мың теңгесімен салыстырғанда
96,6 %-ға өсті. Пайыздық емес табыстар өсімінің ... ... ... ... алу, жинақ және комиссиялар табыстарының өсімімен
байланысты. 2007 жылы шетел ... ... алу ... нетто табыс
52 569 мың теңгені құрап, 23,5 %-ға өсті, жинақтар мен комиссиялар бойынша
263 829 мың теңгені ... 124,3 %-ға ... 2007 жылы Банк ... мың ... ... 2006 жылы 925 977 мың ... салыстырғанда
63,1 %-ға өсті. 2007 жылғы банктің пайыздық шығындар өсімі, пайыздық
табыстар өсімінен ... 2007 жылы ... ... ... 419 119 ... ... 2006 ... көрсеткішімен салыстырғанда 203,8 %-ға жоғары.
Жоғарыда айтылғандар ірі ... ... ... ... ... ... сауда жүйесінің дамуымен және ... ... ... ... ... ... сәйкес ақша кірістерінің көп
бөлігін 2 739 821 мың теңге сомасын қаржылық қызмет ... ... жылы ... ... ... ... өзгеріссіз
қалып, 2008 жылдың ... ... мың ... құрады. Банктің
операциялық және инвестициялық қызметіндегі ақшалар айналысында ... жылы ... ... ... ... сомасы 6 605 000
мың теңге болатын номиналды құны 1 321 теңгелік 5 000 000 дана ... ... ... ... жылы ... сомасы 2 110 826 мың
теңге болатын, номиналды құны 1 321 теңгелік 1 597 900 дана жай ... және ... ... ... ... саны ... Төленбеген акциялар саны жалпы сомасы 4 494 174 мың ... ... дана жай ... Есепті жылдың басы мен соңына қарай ... ... ... ... ... ... жылы «НЕФТЕБАНК»
АҚ шотында жалпы сомасы 2 110 826 мың ... ... ... дана ... тіркелді. Банктің сатып алған (акциялар саны мен бағасы) еншілес
және ассоциацияланған ... ... ... саны ... ... жылы ... акцияларды сатып алу жүргізілмеді.
Банкпен байланысты несиелерді ұсыну және депозиттерді орналастыру
шарттары ... ... Банк ... ... және ... ... және Банк қызметі Туралы» Заңының 40 бабына қайшы
келмейді. Банк ... ... ... тұлғаларға несиелендіру және банк
қызметіндегі басқа да сфераларында ... ... ... ... ... ұсыну дегеніміз: • ... ... ... жай ... табиғи, мақсатты және тәуекелділікке ... ... ... ... ... ... немесе кепілдікке
алуды төмендеткенді жүзеге асыру үшін ... ... ... қарым-қатынастарына байланысты несиелік зайымдарды ұсыну
жөніндегі шешімді толығымен Банктің Директорлар Кеңесінің құзырында.
2007 жылы «НЕФТЕБАНК» АҚ-ның ... ... 184, 6 %-ға ... ... ... 2007 жылдың 1 қаңтарында Банктің ссудалық портфелі – 2 567 040
мың теңгені құрады, 2008 ... 1 ...... мың ... ... жылы заңды және жеке ... ... ... мың ... көрсетілген
Жыл басымен салыстырғанда бөлшек несиелендірудің үлесі 16,24%-дан
27,02%-ға өсіп, осының көмегімен Банк ... ... ... ... ... ... бизнесті, өз
қызметінің стратегиялық бағыттарының бірі ретінде қарастырады. Ол несиелік
портфельдің және Банктің табыстылық ... ... ... ... Осы ... шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... құрылымы бірталай
кеңейді.
9 кесте. «Delta Bank» АҚ ұсынатын депозиттер
|Депозит түрі ... түрі |1 ай ... ... |132 864 |141 484 ... | | ... | |42 726 ... | |-11 339 ... ... ... |141 484 |184 210 ... «Delta Bank» АҚ ... ... 1 қаңтарында барлық сыныпталған зайымдар бойынша 184 213 мың
теңгеге провизиялар ... 2007 ... ... ... ... көлеміне қалыптастырылған провизиялардың қатынасы 2,5 %-ды құрады.
Жыл басынан ... ... ... ... ... ... (7%) азаюын, клиенттің скорингтік сараптаманы енгізу арқылы
стандарттардың үлесінің көбеюімен, ... ... ... ... ... ... ... қорлар мен мерзімді өтеу мәселелерін
қадағалау арқылы ... ... ... бір жыл ... 2,8 ... түсіндіруге болады.
11 кесте. «Delta Bank» АҚ басқа да активтер бойынша ... ... ... |
|МБК ... ... |0 |6 050 ... да ... |0 |7 ... резервтер | | |
| |- |6 057 ... «Delta Bank» АҚ ... ... ұлттық валютасын тұрақтандыруына байланысты
және АҚШ долларының тұрақтылығы жағынан Ұлттық ... ... ... ... ... да Банк бір жыл ... клиенттердің ақша
қаражаттарын тартуда салымдарды Ұлттық валютада орналастыруды іске асырды.
Валюталар түрлері бойынша несиелер
12 кесте. «Delta Bank» АҚ ... ... ... ... түрі ... |01.01.2008 ... |88 957 |60 079 ... |2 478 083 |7 246 377 ... |2 567 040 |7 306 456 ... «Delta Bank» АҚ ... портфель сыныптамасындағы есепті жылға өзгерістер келесі кесте
арқылы көрсетіледі: резервтердің құрылымы
13 кесте. Ссудалық портфель сыныптамасындағы ... ... ... ... ... |
|Тәуекелдердің ... ... ... ... ... | | | | ... |- |1 888 459 |- |6 945 452 ... |6 453 |129 056 |1 164 |23 279 ... |35 887 |358 881 |12 037 |120 168 ... |905 |4 524 |- |- ... |19 044 |76 170 |11 770 |47 065 ... |30 756 |61 511 |11 253 |22 507 ... |48 439 |48 439 |147 986 |147 986 |
| |141 483 |2 567 040 |184 210 |7 306 456 ... «Delta Bank» АҚ ... ... 2007 жылғы экономикалық дамуы соңғы 7 жыл бойы
жалғасып келе жатқан жоғары өсу қарқынының сақталуымен ... ... ең ... банк ... ... ... 2007 жыл ... түрлі бағыттағы үрдістермен сипатталды. Яғни екінші деңгеілі банктермен
салыстыра отырып, Delta Bank АҚ-ның депозиттеріне талдау ... ... ... ... дамыту жолдары
3.1. Депозиттік портфельді басқару және ондағы тәуекелдерді азайту
жолдары.
Банктің депозиттік ... ... ... банктің депозиттік
саясатының опималь өлшемдеріне, яғни ... ... ... ... . ... ... әрбір коммерциялық банк
тәуекелдерді төмендету және ... ... ... ... ... ... ... қорлардың ( ірі депозиттік сертификаттар,талап еткенге
дейінгі депозиттер,овернайттар, репо және т.б. ) ... ... ... ... ... ... еткенге дейінгі депозит көлемі баланс валютасына қатынасы
бойынша 30-40% ды ... ... ... көлемі баланс валютасына қатынасы бойынша 20-30%
ды құрауды тиіс;
- ірі депозиттік сертификаттар деңгейі ... ... ... аспауы тиіс;
- бір салымшыға тиесілі депозит көлемі депозиттің жалпы сомасына
қатынасы бойынша 7%-дан ... ... ... ... ... ... ... өтімділіктің қамтамасыз етілмеуі тәуекелі банк клиенттерінің барлығы
бірдей өз салымдарын талап етуі ... ... ... Ол ... өте ... етеді, тіпті банкроттық жағдайына да алып келеді;
- объективті және субъективті себептерге байланысты алынбаған паида
немесе ... ... ( ... ... ауыр экономикалық жағдай,
бәсеке, тиімсіз құрылым, жетерліктей имиджтің болмауы); пайыздық тәуекел
депозиттер нарығындағы паида болған ... ... ... ... ... ... ол да өтімділік пен пайыздық тәуекел секілді
туындайды.
Депозиттік саясаттың және несие саясатының құрылуы мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істей алмайды,ол кез-
келген банктің негізінде жатыр.
Тәуекелді басқару түсінігі- бұл шара ... ... ... және ... табыстылық араларындағы оптималдық
ара-қатынасты табу,аталған тәуекелді сақтендыру, болжау және ... ... ... ... ... ... зерттегеніміз дұрыс :
1) тәуекелдің мазмұнын табу ;
2) тәуекелдің деңгейін анықтауға қажет ақпарат ... және ... ... шекараларын анықтау, оның таралуындағы өлшемдері , әдістерді
таңдау ;
4) тәуекелден сақтандырудың әдістерін анықтау немесе таңдау;
5) ... ... ... ... ... әдістеріменсалыстыра отырып
талдау .
Банктік тәуекелдерді әр түрлі белгілері бойынша жіктеуге болар еді ,
бірақ ... ... ... ... ... ... банктердің қарым қатынасы халықпен төмендегідей жағдайларда
қалыптасады. ... ... ... және өтімділіктің қамтамасыз
етілмеуі тәуекелі.
Тәуекел – бұл ... ... ... ... ... ... жоғалту қаупі. Банктердің іс - әрекетінде үнемі ұшырасып
отыратын ... ... ... келтірілген .
Қаржылық тәуекел – кірістердің төмендеуі жағадйында ,пайданың
болмауы немесе әр-түрлі себептердің нәтижесінде шығыстардың орын ... ... ... ... ... проблема – қазіргі
жағдайда депозиттік тәуекелдегі және пассивтік ... ... ... ... ... факторларға байланысты
жіктеу.
|Сыртқы (жалпылама) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
|Инфляциялық ... ... |
| ... ... ... ... ... қаржылық тұрақсыздығының несиелік –
депозиттік келісім шарттар бойынша ресурстардың қайтарылмауының нәтижесінде
туындауы, банктік ... ... ... ... ... ... .
3 ... – Жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру бойынша тәуекел
дәрежесі .
Коммерциялық банктердің ... ... ... байланысты.
Тәуекел нәтижесінде шығынға ұшырамау үшін сақтандыру қызметтерін пайдалану
және банктің активтік – ... ... ... ... ... сақтандыру қызметтерін пайдалану белгілі бір шығындарды шығаруға алып
келеді, бірақ ол шығындардың орны тәуекелдің орын алуы кезінде ... ... ... уақытта коммерциялық банктердегі жеке ... ...... ... ... жағдайында сақтандыру
қорымен қайтарылып берілуде. Бірақ, жеке тұлғаның ... ... онда әлі де ... тәуекел дәрежесі жоғары. Осы ... ... ... ... ... ... ... қаражат жоғалтуы дәрежесін ескере отырып блок-тәсіл
түрінде жоғарыдағы суреттен көруге болады.
Банктің депозиттік операциялары ... ... ... ... ... (депозиттерді сақтандырудың орталықтандырылған
міндетті қорлары) ;
2)ерікті сақтандыру ;
1) аралас сақтандыру (жоғарыда аталған екі әдісті бірдей пайдалану арқылы).
Тәуекелді ... ... ақша ... ... ... ... (банктің төлем балансын немесе корршотын басқару). Бірақ
та ақша ағымдарының қозғалысын талдау бойынша жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... банктің болашақтағы осыған сәйкес жағдайын анықтау .
Депозиттік операциялар бойынша тәуекелді бағалаудың және ... ... ... ... болады :
1. Ресурстарды тартудың құрылымдық талдамасы . Коммерциялық банктердің
ресурстарының негізгі бөліктерін тартылған қаражаттар құрайды, ... ... ... аз ... ... ... ... құрылымдарында өзгешеліктері бар,ол ең алдымен олардың
құрылғаннан бастап қызмет етіп келе ... ... ... , ... ... ... әртүрлі мүлшерлегіне,
қызмет көрсететін клиентурасының саны сапасына және т.б. байланысты.
Жекелеген коммерциялық банктердің ресурстарының ... ... ... ... ... ... әмбебаптылығына олардың
әрекеттерінің ерекшелігіне, ссудалық ресурстарының ... ... ... ... , ... атап ... өте әр түрлігімен сипатталады. Салыстырмалы сапалық ... ... ... ... ... ... мен
депозиттердің мерзімдері бойынша жүргізуге болады, ол қаражаттардың банкке
экономиканың қандай секторынан және қандай ... ... ... . ... салыстырмалы талдауды мақсатты түрде кестелі макеттерді
пайдалану арқылы жүргізуге болады, ... осы әдіс ... ... ... құрылымы мәліметтерімен ... ... Бұл ... синтетикалық есеп үшін де (баланс), сонымен бірге аналитикалық
есеп үшін де қажет.
Тартылған қаражаттардың құрылымын сандық ... ... ... ... ... ... үлес ... немесе жалпы тартылған
қаражаттарындағы бірнеше топтың үлесі анықтау ... ... ... Осы
тектес талдаулар аталған банктің пассивтік оперцияларының дамуындағы әрбір
экономикалық келісім-шарттың рөлін атқаруға ... ... ... ... ... ... аналитикалық есептің мәліметтері арқылы
талдауға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді . Тартылған
қаражаттардың құрылымын тек қана ... ... ғана ... ... ... ... талдауға да болады .Банктің салыстырмалы ... ... ... ... ... ... өзгерісті
анықтап, оның банк өтімділігіне әсерін анықтауға болады. Бірақ та қазіргі
экономикалық әдебиеттерде ... ... ... ... ... ... тұрғысынан қарастырмайды, ал осы тұрғыдан
қарастыру банк үшін өте ... ... ... ... ... және ... талап етілу
тұрғысын банктің деңгейінде бөлімшелері , клиенттері және операция деңгейі
тұрғысынан анықтауға болады. Осындай көзқарас ... ... ... ... және ... ... сапасын көрсетуге
мүмкіндік береді. Анығырақ айтсақ , осы мақсатпен мақсатты түрде қайта құру
жұмыстарын, яғни ... ... ... ... ... ... аналитикалық жұмысты бастау үшін пассивтің және активтің баптарын
қайтадан ... ... ,ол ... сәйкестігі үшін қосымша кестелер жасау
қажет .Осында айта кететін бір жай, біріңғай көзқарасты ... ... ... ... ... үшін ... қағидаларды ұстанады
дегенімен, әрбір банктің қайта құрылымдық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаны пайдаланса
да, әрбір банк оны өз жағдайына ыңғайлауы ... ... ... соң баланс пен аналитикалық жұмыстың қорытындысы
шығарылады және ... ... ... үшін ... ... ... ... , депозттердің тұрақты бөлігін анықтап , депозиттік
портфельдің орташа есептелген құнын есептеп , практикалық ... (ірі ... ... да ... тәуекелді депозиттер
төменгі кірістілер және ... банк ... ... ... жолмен жасауды қолға алады. Банк өзінің депозиттік ... ... ... ала ... ... қаражаттрды тиімді
орналастыруды басты мақсат етіп ... ... , ... тиімді
орналастыру – банктің өз міндеттемелері бойынша өтімділігін айқындайтын
негізгі фактор.
Тартылған қаражаттарды ... ... ... ... есептеледі:
Кт =(ПСН /Кр) х 100
Мұндағы: ПСН- нетто тартылған қаражаттар .
Кр – несиелік салымдардың жалпы сомасы ... ... ... мен ... ... ... айырма
ретінде анықталады. Брутто – банктің жарғылық қоры, ... ... ... акциялар есебінен құрылған, резервтік ... ... ... 100% ... болуы – барлық аталған несиелік
салымдар тартылған қаражаттар есебінен жүргізілетінін көрсетеді. 100 % ... ... ... ... ... ... салымдарының өсу
қарқынынан артып кеткендігін түсіндіреді және ... ... ... тек қана ... ... ретінде ғана пайдаланылғанын емес ,
сонымен ... оның ... да ... ... көзі ... ... Депозиттердің құрылымын талап етілу деңгейлері бойынша талдау.
Талап ... ... ... ... қаражаттар талдау үшін
келесідей топшаларға бөлінеді : 1)талап ... ... ... ... ... және бюджеттік ұйымдардың қаржыларын, есеп
айырысу шотындағы қаржылар , заңды және жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары);
2)мерзімді ... ... ... ... ... қаржылар ;
4)кредиторлар ;
5)басқа банктердің кредиттері .
Ағымдағы шоттарға тартылған қаражаттар көлемінің өзгеруі бір жағынан
мерзімді салымдар, ... ... ... тұрғыдан қарастырғандағы банк
өтімділігін оқып – үйрену негізін қалайды. Мерзімді салымдардың айтарлықтай
өсуі банк ... ... ... Бірақ балансының
өтімділігін жоғарлатады. Ағымдардағы шоттардағы және ... ... ... өсуі ... кері ... орын ... ... және мерзімдік шоттардағы қалдықтар ... , жеке ... ... ... анықтаиды, себебі-
салымдар банкке арзан келеді.Бірақ та бәсеке жағдайында банктер ... , егер де шот ірі ... ... онда ... пайыздық
мөлшерлемесі банкаралық деңгейде болады, ал ... ... ең ... деңгейде.Осындай жағдайды клиенттерден тартылған
ресурстар үлесінің өсуі толығымен банктік ... ... ... өте ірі банкаралық несиелерге ... біз ... ... деп айта ... ... тартылған қаражаттардың
диверсификациясы банктердің өтімділігін қамтамасыз етеді , ал банкаралық
несиелердің артуы ешқашан диверсификациялауға жол ... ... ... ... ... ... ... үлес салмағы
неғұрлым артық болса ,соғұрлым оның жағдайы ... және ... ... банк ... осы ... ең ... болуға ұмтылады.
Сонымен бірге, айта кету керек , талап етуге дейінгі депозиттер – ... ... ғана ... сонымен ешбір болжауға келмейтін құрал, сондықтан ... ... ... ... болуы банктің ... ... ... қаражаттарда осы үлестің мөлшері әдетте
30% бойынша анықталады. Батыс елдерінде басқадай да ... ... , ... ... ... 60 % - ға ... рұқсат етіледі , ал
10% - талап етуге дейінгі шоттарда оны ... ... ... ... жоғарыда айтылғандармен қоса қазіргі банктік жүйедегі тәжірибеде
активтер мен банк ... ... және ... ... ... пайдалануды тиімді деп санаймыз . Сонымен бірге осындай
талдау өте қажет деп ... ... ол ... көздерін ашып
көрсетеді, содан соң банк осы ... ... ... шығындарды да
көрсетеді. Сонымен бірге, банк балансының пассивінің құрылымы ... ... оның ... ... да көрсетеді, яғни осы ресурстар ... ... ... ... ... бойынша депозиттер құрылымын талдау. ... ... ... ... ... ... бойынша
топтамасы меншік құқығы негізінде өте маңызды бір ақпараты ... ... Одан гөрі ... ... аналитикалық болып клиенттер
шоттарындағы ... ... ... ... ... ол мерзімдері мен салымдары бойынша активтері мен пассивтерінің
арақатынасын талдауға ... ... ал ол ... ... ... үшін өте ... :
1. ... етуге дейінгі шоттардағы қаражаттар;
2. 1 айға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
3. 1 айдан 3 айға ... ... ... ... 3 айдан 6 айға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
5. 6 айдан 1 жылға дейінгі депозиттік шоттардағы қаражаттар;
6. 1 ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің қаржыларын қайтару ... ... ... ... және ... ... банк балансының
өтімділігін болжайды және реттейді.
Сонымен ... ... ... мерзімінің өтуімен жоғарыда көрсетілген
шоттар бойынша аударған жөн . Мысалы, егер банктер бір жылдық ... ... ... және оның ... үш ай ... қалса онда бұл
депозит алдымен 6 айдан 1 жылғ дейінгі шотта есептелініп, кейінен 3 ... ... ... ... - бұл ... стратегиясы, онда ресурстар қысқа мерзімді
нарықтан сатып алынады (себебі олар арзан болады) және ұзақ ... ... ... Осындай стратегия уақыт өте келе барлық ... ... ... деңгейінің төмендеу тенденциясы орын алса
пайдаланылады. Осы жерде банк қысқа мерзімді қаражаттарды ... ... ұзақ ... ... ... ... ... операциялардың тәуекелі жоғары .
Мұнда ең үлкен қауіпті өтімділік тәуекелі иеленеді .Банк әр ... ... ... ... ету үшін ... тартып отырады. Егер де
нарықта қажетті сома болмай қалса немесе банк займ ала ... онда ... ... ... алмайды да , уақытш төлемқабілеттілігінен айырылады
және әрі қарай банктің ... өте ... ... ... алу ... ... қарызды тез қайтаруға тура келсе, онда банк ... ... ... ... Тағы ... тәуекел трансформацилауды
жүргізгенде туындайды – бұл пайыздық тәуекел. Егер банк ұзақ ... ... ... ... ... болса, ал қаржыны тұрақты
немесе өзгермелі пайыздық мөлшерлемемен ... және ... ... ... ... ... мерзімді қарыз алу пайызы ұзақ мерзімді
ссудадан артып кетуі мүмкін.
4. Трансформациялық ... ... ... трансформациялық
тәуекел банктің активтері мен ... ... ... ... ... ... болған сайын тәуекел соғұрлым
жоғары. ... ... ... ... үшін трансформациялық
коэффициент қолданылады, ол келесі формла бойынша есептелінеді:
К= R-S / S *100 %
Мұндағы: R ... ... ... .
S- қысқа мерзімді ссудалар.
К-трансформациялау коэффициенті.
Мерзімдері бойынша ресурстарды трансформациялау банк ... ... ... да ... трансформациялауды
сақтандыру мен қысқа мерзімді ресурстардың бір бөлігін резервтендіру арқылы
реттеу керек.
Жалпы банктер тәжірибесінде ... ... ... ... ... екендігін көреміз,яғни қысқа мерзімді
активтердің барлығы қысқа мерзімді ... ... ... оның өзі ... ... тудыруы мүмкін.
Осындай жағдайда, трансформациялау тәуекелін төмендету үшін активтері
мен пассивтерінің ... ... ... тұру ... өте қысқа
пассивтердің өте ұзақ активтердің құрамында болуына жол берілмеуі керек .
Сонымен ... ... ... және ... ... ... ... мәселелер туындамау үшін өтіміді ... ... ... .
5. Депозиттер тұрақтылығының дәрежесін бағалау. Коммерциялық банктің
несиелік саясатын дайындаудағы негізгі ... ... ... ... ... нақты мінездеме беру үшін нарықтық конъюктураның өзгерісі
әсер етпейтін ... ... ... тұрақты бөлігін
анықтауымыз керек .Депозиттердің тұрақты бөлігі мерзімді депозиттерді және
талап етуге дейінгі ... ... ... ... әрқашан несиелеу мақсатына қолдана алатын ... ... ... ... ... тұрақтылығын бағалау көрсеткіштері салымдардың қаншалықты
тұрақты екенін көрсетеді.
Олардың бірі – ... ... ... ... ... .Ол ... ... :
С=(О / В) * Д ,
Мұндағы: С – күндік орташа сақтау мерзімі .
О – салымдардың орташа ... .
В – ... беру ... ... .
Д – ... ... ... базаның тұрақтылығын көрсететін келесі көрсеткіш –
салымдар ретінде қабылданған қаражаттардың тұрақтап қалу деңгейі:
У = Ок – Он / П *100% ... Ок – ... ... жыл соңындағы шоттардағы қаражат
қалдығы.
Он - салымдар бойынша жыл басындағы шоттардағы қаражат қалдығы .
П - салымдар бойынша ... ... ... .
Бұл коэффиценттер банкирлерге белгілі бір нақты мерзімдегі депозиттік
портфельдің жағдайын бағалауға мүмкіндік береді, алынған ... ... ... ... ... ... және оның болашақта
оптимизациялауға байланысты бағыттарын анықтайды.
3.2. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктерге сеніп тапсырған
салымдарын қорғау проблемасы халық салымдарының жинақ ... ... ... ... құрылымдардың тоқырауы және қазіргі уақыттағы кейбір
банктердің тиімділігінің болмау нәтижесінде ... ... ... ... ... ... жекелеген тұлғалардың
салымшылар саны өсуде, халықтың ... ... ... және ... ... ... жетілдіру қажеттілігі де туындады. Ұлттық
банк тарапынан жеке ... ... ... және ... бойынша жүйенің тиімді ... ... ... ... ... ... жүйенің дамымаған жерлері мен аяқталмаған
тұстары бар және оны ... үшін ... ... ... ... ... Көптеген елдерде салымдарды сақтандыру мен
кепілдендірудің көптеген жүйелері ... ... ... ... ... ... осы тектес жүйені жетілдіруге пайдалануымыз керек.
Банктердің қалыпты жұмыс істеуіне ең керекті жағдай – ... ... ... жүйенің болуы. Осындай жүйелер дамыған
елдердің көпшілігінде бар және ол өзара байланысты екі қызмет атқарады:
1. төлем қабілетсіздігі ... ... ... жағдайларда банктерге
қаржылық көмек көрсетеді;
2. депозиттер бөлімі бойынша сақтандыру төлемдері арқылы олардың салымдарын
сақтандырады .
Осындай жолмен ... жүйе үшін өте бір ... ... – шот ... ... қайтарып алуларын сақтандырады. Әр елде ... ... ... әр ... ... бар ... ... Ұлттық банк боып табылады.Қордың акцияларын ҚР
Үкіметі және қатысушы банктер сатып алуы мүмкін.Қордың ... ... ... ... ... ... ... органы - басқарма болып табылады.
Басқарма тоғыз адамнан тұрады .Қор басқармасы құрамына ... ... ... банктің екі өкілі , қатысушы ... төрт ... ... ... ... бір ... кіреді. Қор басқармасының
төрағасы Ұлттық банктің ұсынуымен ... ... ... банктік шоттары тек Ұлттық банкте ашылады.
Қордың ақшаларын орналастыру төмендегідей :
1. Қор активтерінің 80 пайыздан кем емес ... ... ... ... ... ... 10 пайыздан астам (депозиттерге);
Қор мына негізгі қызметтерді атқарады :
• қатысушы банктің еріксіз таратылуы жағдайында оның ... ... ... ... ... анықталған
көлемі мен тәртіптер өтемақы төлейді;
• активтерді басқаратын;
• қатысушылар куәліктерінің есебін жүргізеді;
• қор жарғысында қарастырылған және қазіргі ережелерге, ... ... ... да құқықтық-нормативтік актілерінде қарастырылған басқа
қызметтерді де атқарады.
Қор өз қызметтерін атқаруда ... ... ... ... Ұлттық банкпен ақпарат алмасу және жеке тұлғалардың ,қатысушы-банктердің
банктік құпияны құрайтын ақпараттардан басқа салымдардың ... ... ... ... объектісі болып табылатын
салымдардың (депозиттердің) жалпы сомасы мен қаржылық жағдайы туралы
мәліметтер алып ... ... ... ... ... ережелер мен банктің
заңнама талаптарын бұзу фактілері туралы хабардар етуге;
➢ қазіргі ережелер мен бекітілген ... ... ... ... салымдарын (депозиттерін) міндетті ұжымдық ... ... ... ... ... қайтып алуға;
➢ салымшылардан (депозитарлық) еріксіз таратылатын ... ... ... төленетін өтемақы мөлшеріндегі құқықтар мен талап ету
кезектерін сатып ... ... ... банктің салымшыларға қормен өтемақы мөлшерінде
еріксіз таратылатын қатысушы банктерден ... ... ... ... басқару бойынша уақытша әкімшілік құрамына өз өкілін енгізуге;
➢ қатысушы ... ... ... ... өз ... енгізу туралы
сот алдында өтініш жасауға;
➢ өз құзыретінің шегінде басқа да құқықтарды жүзеге асыруға құқылы .
Өз қызметтерін ... ... ... қор :
1. ... ... ... банктерге регрестік талап қою құқығын
иеленеді;
2. Ұлттық банкке өзінің ... ... ... есеп беру ... ішінде
Ұлттық банк анықтаған тәртіпте, формада ,мерзімде ... ... ... ... ... басқармасының өкілеттілігі:
1. Банктерде жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ұжымдық кепілдендіру
жүйесіне ... ... ... ... ... ... сәйкес қорға міндетті күнтізбелік және ... ... ... ... ... салу мерзімдерін бекітеді.
3. Банк қатысушы-банктерді инспекторлық тексеруден өткізу ... ... ... ету ... мен ... ... ... және жеке
тұлғалардың банктік шоттарын жүргізуге берген лицензиялардың күшін жою
немесе ... ... ... ... ... өтініш беруге шешім
қабылдайды.
4. Қатысушы банкті жеке ... ... ... ... жүйесінен шығару туралы шешім қабылдау .
5. Қор активтерін Ұлттық банкке келісім бойынш сенімдік басқаруға ... ... ... ... ... қатысушы-банктердің салымдар бойынша өтемақысын төлеу
туралы шешім қабылдайды.
7. ... ... Қор ... ... ... және ... лауазымды тұлғаларын
тағайындау;
9. Қордың жыл сайынғы кірістер мен шығыстар сметасын бекітеді.
10. ... ... ... ... да ... ... ... мен қызметкерлері өз қызметтерін жүзеге асыру қызмет
бабында ғана пайдалануға және құпиялылығын барысында қатысушы-банктердің
қызметі туралы ... ... ... ... тек ... міндетті.
Қатысушы банктердің міндеттері:
1) Уақытылы және толық міндетті күнтізбелік және басқа да жарналарды ... ... сай ... ... Мәліметтерді уақытында және толық көлемде Қорға ұсынып отыру.
3) Еріксіз ... ... ... ... сот ... ... ... күннен
бастап салымшы алдындағы міндеттеменің орындалуы жайында қорды дереу
хабардар ету.
4) Жеке тұлғалардың салымдарын міндетті ... ... ... ... ... ... ... банктік салымдарды келісім
шарт бойынша енгізу ,салымдар ... ... ... ... ... ... ,салымшыдан Қорға өтемдер мен қатысушы банктің
салымдары ... ... ... таратылу жағдайында беруге талап ету
құқығына көшу .
5) ... ... жеке ... салымдарын міндетті ұжымдық
кепілдендіру жүйесіне қатысатындығын қатысушы-банктің берілген күні мен
нөмері көрсетілген ... ... ... ... ... ... сұрақтарына жазбаша және ауызша жауаптарында
салымдар бойынша өтемдер төлеу шартын хабарлау.
6) Салымшылар алдындағы міндеттемелердің ... және ... ... жағдайлар жайында Қорды дереу хабардар ету.
7) Қорға еріксіз таратылу жағдайындағы қатысушы-банктердің жеке тұлғалардан
салымдарға ақша ... ... ... мен банк растаған
құжаттардың көшірмесі, яғни Қор басқармасы ... жеке ... ... ... ... ... кепілдендіру объектісі
болып табылатынын дәлелдейтін құжаттар ұсыну.
8) Қазіргі ережелерге сәйкес басқа да талаптарды орындау.
Қатысушы банк ... ... мен ... орындамаған
жағдайдаҰлттық банк оларға банктік заңнамада қарастырылған шектеулі ықпал
ету шаралары мен санкциялар қолдануға құқылы .
Банктер өтініш пен ... ... ... ... күнтізбелік
жарнасын төлегені туралы қазіргі ережелердің қосымшаларына сәйкес
толтырылатын ... ... ... . Қор ... ... ... ... реестріндегі ақпаратқа сәйкес жүргізіледі.Қатысушы
куәлігін алған банктер ... ... ... жеке ... ... ... ... кепілдендіру
жүйесінен шығарылып, қатысушы куәлігі мына жағдайларда қайтарылып алады:
... ... ... жеке ... ... ашу және ... берілген лицензияның күшін жою немесе тоқтата
тұруға шешім қабылданғанда ;
▪ жыл бойында ... ... (екі ... одан да көп) ... ... ... ... немесе аударымдарды толық көлемде жасамаса;
▪ қазіргі ережелер мен белгіленген басқа да ... ... ... тұлғалардың салымдарын міндетті ұжымдық кепілдендіру жүйесінен
шығарылған ... және оның ... ... ... ... банк банк реестрінде шығарылады. Қатысушы банкке жеке тұлғалар
салымдарын міндетті ұжымдық ... ... ... ... банк осы ... ... кейін үш күн ішінде хабарланады.
Мұндай хабарды алғаннан соң банк қорға қатысушы ... үш күн ... ... ... ... ... ... куәлігін банкке беру ... ... ... ... кепілдендіру жүйесінен банк қатысушы банкті
шығару туралы шешімі үш жұмыс күні ішінде республикалық баспа ... ... ... орыс тілінде жариялануы тиіс .
Салымшылар алдында өз міндеттерін атқару үшін Қор ... ... ... ... ... ... ... құқығы бар немесе Ұлттық банктің
ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесінен жоғары мөлшерлеме бойынша ... ... ... ала алады .
Күнтізбелік жарнаның мөлшерлемесі ... ... үшін ... ... мен ... сәйкес жеке белгіленеді. Ұлттық ... бұл ... ... ... ... мерзіміндегі күнтізбелік
міндетті жарна төленер алдында салымдар сомасының 0,125 %– дан 0,375 %–ға
дейін мөлшерді құрайды .
Резервті қалыптастыру үшін ... ... ... ... тәртіппен
жүзеге асырылады :
1) Салымдар бойынша толық көлемде өтемдерді өтеу үшін қатысушы-банктер
алғашқыда аударған міндетті ... ... мен Қор ... түскен инвестициялық табыстар сомасы пайдаланылады.
2) Алғашқыда қалыптастырылған резервтік сомасы жеткіліксіз болған жағдайда
Қордың жарғылық капиталынан 500 ... ... ... ... Салымдарды өтеу үшін резервтің ... ... ... ... ... ... ... 50%–ын қатысушы-
банктердің Қордың банктік шотына қосымша жарналар төлеу арқылы төленеді,
ал салымдар бойынша жетіспегн ... 50%-ы Қор ... ... өтеу үшін ... ... ... ақшалары ,сондай-ақ Қордың
жарғылық капиталының есебінен төленген өтелу сомалары ... ... ... ... қанағаттандыру есебінен жабылады, сонымен
бірге қатысушы-банктердің мөлшері мен мерзімі Қор басқармасының қатысушы-
банкке тартылған ,сақтандыруға жатқызылған ... ... ... ... ... жарналар есебінен жабылады. Қатысушы-банкке
Ұлттық банктің қолдануы мүмкін ... ... ... етуі ... банк ... ... ... да, бұл банкті міндетті
күнтізбелік қосымша және төтенше жарналарды төлеуден босатпайды.
Сақтандырылған депозиттерді өтеудің балама әдістері:
а) Банк-мост- І. Мост – Банк ... ... бір ... ... ... банк ... ұшыраған банктің лицензиясының күшін жойғанда,
ол сол мезетте ... ... ... ... ... жаңа ... яғни ... ұшыраған банктің міндеттемелері мен ... ... ... Бұл ... ... функциясын қатаң шектеп
отырады.Мысалы, ол жаңа депозиттерді қабылдауға немесе жаңа ... ... Оның ... ...... салымшыларға
төлемдер төлеу және несиелер мен ... ... ... ... депозиттер бойынша төлемдер жүргізілгеннен кейін мекеме
жойылады.
б)Банк-мост- ІІ. Салымшылардың сақтандырылған қаражаттарын қайтару ... ... ... ... болып табылатын депозиттерді міндетті
сақтандыру қоры пайдалана алатын “мост”- банк идеясы.
Банкротқа ұшыраған банктің лицензиясын алғаннан ... ... жаңа ... ... береді. Бұл лицензия жаңа банктің
қызметін сақтандырылған салымшылардың төлемдерін 30, 60 ... 90 ... ... ... ... ... ... құрылған банк ескі
лицензиясын алғаннан кейін таратылған мүшелерімен келісімге отыра алады.
Келісімге мынадай ... ... ... жаңа ... ... банк
ескі лицензиясы бойынша сақтандырылған міндеттемелерді өз мойнына алады,
бұл әрбір ... ... бір ... ... және ... ... ... жүргізуші терезесін ашады, ал ол ... ... ... ... меншікті ақшалай қаражаттарын
пайдаланады, бірақ та барлық ... ... ... ... сол
кезегінде және сақтандырылған депозиттерге талап болып табылады. Сонымен
қатар, келісімге кеңседегі ... өтеу және ... ... ... ... немесе бір үлесті жарналардың нұсқасын
енгізу керек. Есеп жүргізу ... ... және ... ... ... сақтандыру қоры сақтандырылған ... ... ... ... етеді, Қормен өтемеген депозиттер бойынша
таратылу жөніндегі комиссияға кінарат ... қою ... ... және ... ... Мұндай мекемелер қордың таратылу
жөніндегі комиссиямен қызмет етуіне мүмкіндігін ... ... ... ... жағдайларда банк-агент талап ететін шоттар
мөлшері шектеулі болуы, тұрғылықты жері ... ... ... шығындар жоғары
болуы мүмкін. Сақтандырылған салымшыларға ... ... ... іскерлі және шығынды-тиімді болуы мүмкін.
Тәжірибеде Қор және оның агенттері банкротқа ұшыраған ... ... ол ... есепті құжаттарын тексереді және ... ... ... ... ... салымшыларға төлемақы
төлеудің тікелей процедурасын қолма қол немесе чек бойынша жасайды. ... ... ... ... сомасына дейін, таратылған
банктің мүлкіне талап қояды.
Бұл әдісті Қор ...... ... ... келісімдермен
шығынды-тиімді шартқа отыра алмаған кезде пайдалануы керек. Осы ... ... ... ... ... тәсілдерін әзірлейді, нұсқалайды.
Ол,яғни шығындар арасында ... ... ... және ... шығындарды алдын-ала бағалау жүргізеді, сонда ғана қор салымшыларға
төлеуді тікелей жүргізе алар еді.
г) сатып алу әдісі және міндеттемелерді ... алу. ... ... ретінде банкротқа ұшыраған банктің өмір сүру деңгейін
бағалайды.
Ережеге және басқа да заңдарға өзгертулер енгізуді ұсынамыз, яғни ... ... ... ... ... сатып алу келісімі
туралы (активтер көбінесе қолмақол ақша негізінде) ... ... ... Бұл ... ... ... үшін тендерді
енгізеді. Сол банк берілген салымдар өтеуде толықтай жауапкершілік алып ... ... ... кезде талап етілетін “агент” сапасында емес,
“принципал” ролінде түседі .Бәсекелестік ... тек ... ... банк ... ... отыру құқығын алу үшін ең
жоғары бағаны төлей алатын банк болып саналады.
Бұдан да үлкен ... қол ... үшін Қор және оның ... ұшырағаннан кейін банктің төлем қабілеттілігі жоқ екендігін
растайтын ... ... тез ... ... мүмкіндігі болу керек.
Банкротқа ұшыраған банктің сақтандырылған депозиттері бойынша, оған қоса
шығарып салу құжаттары және ... да ... ... ... қатысушы-
банктің банкке қажетті, яғни жұмысын ... үшін ... ... ... ... ... ... керек.
Бұл мәміле Қор және сақтандыру компаниясы арасында жүзеге ... ... ... ... ... және тендерді жеңіп алушы
болады. Өзара шарт ... ... ... ... ... сақтандырылған
салымшылар үшін де белгілі бір кепілдіктер береді. ... ... ... ... жеңіп алушының филиал ашуына, жерлерде банкротқа ұшыраған
банктің 30 күн ... ... ... ... салымдарын қиындықсыз
алу мүмкіндігін пайдаланып талап ете алады. Сонымен бірге өзара ... ... ... ... ... ... ... 30
күн аралығында айыппұл ұстауынсыз өз ақшасын ала алады. Өзара шарт жағдайы
ибойынша жеңіп ... ... ... ... және банкротқа ... ... өз ... алу жерін және мерзімін ... ... ... тендер жеңіп алушы әрбір салымыға почта арқылы
оның ... ... ... ... ... ... ... бойынша және бұл оның салымы тендер жеңіп алушы ... және оның ... ... ... ... ... сақтандырылған салымдарды табыстау (Банк – агент). Біздің нұсқамыз
ретінде қор сақтандырылған салымдарды банк- агентке ... ... ... та бұл ережелерге есеп жүргізуге, құжаттауға мүмкіндігінше
талаптың болмауы.
Ең тиімді үлгі банк – ... есеп ... ... ... ... ... салымшыларға сәйкес хабарламалар енгізілетін
еді.Барлық төленген салымдар және ... ... ... алады, олар
процестің аяғына дейін онда қала береді, ... қор ... ... ... ... аяғында (айталық, 12 немесе 18 ай ) барлық
талап тілмегенақша ... ... ... тиіс .
Қор жойылуға арналған активтерден сақтандырылған ... ... ... ... ... қор ... түсетін мүмкін қаржы көлемін
есептеу керек. Қор жойылу процесін толығымен ... ... ... ... ... дейін қайтатын сомаға кем дегенде жылына бір рет
түзетулер енгізеді.Бұл есептеулер ... ... қате ... өте ... орын ... ... саясатты қабылдау немесе қордың ... ... ... бөлу туралы ережені ұстануға мыналар ұсыныс жасайды:
1. қордың резервтеріне қосылатын шығындардың бағалану ... ... ... банкті жоюдан түсетін дебиторлық қарыз. Егер қордағы
қолма қол ақшалай қаражаттар ... ... ... жетпесе
екінші компонентке сәйкес Қор Ұлттық Банктен қарыз ... ол үшін ... ... ... қоя ... де ... және тез ... салымдар алдында өтемдер
өтелген болса, өткен салымшыларды бөлшектеп қайтармай болашақ салымдардың
пайыздық мөлшерлемесін азайту ... ... ... ... ... ... және Қор олрдың иесі болғанын түсінеді.
Ережедегі қатысушы-банктер, егер олардың ... ... ... қор ... осы ... ... ... және инвестициялық
табыс сомасынан асатын болса ,және оның қосымша қордың алғашқы капиталының
50 % - і, 500 млн. теңгеге тең ... ... онда олар ... және ... ... ... асыру үшін керек деген тәртіп бар.
Ережеде, сонымен қатар жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... ретінде, екінші жартысы ҚР Ұлттық
банкінен алынып төлену керек ... ... ... ... ... ... ... қарыз бойынша пайыз төлеу туралы тәртіп қарастырылмаған;
• күтілген ... ... ... ережеде сақтандырылған депозиттер
бойынша төлемдер шығын ретінде есептелініп, резерв шотына жазылады;
... ... ... ... ... ... ... әсерінен
азаюы қарастырылмаған ;
• қосымша және төтенше салымдар туралы міндеттеу ... ... ... ... ... ... мөлшерлемелерді анықтау.
Күнтізбелік салымдар ережеде ... және оның ... ... ... %-тен 0,375 % -ке ... ... Күнтізбелік салымдардың
инвестициялық табысына келсек Қордың сол табыс бойынша банктер арасында оны
бөліп есепке алу қажет емес деп ... ... ... ... ... және тез өтелетін салымдар керекғ болса онда ... ... ... ... ... ... егер де жеткілікті
мөлшерде қорды ... ... ... Қор ... ... немесе салымдарды
бөлшектеп қайтаруды қарастыруы мүмкін. Дегенмен қайтарудың орнына келесі
салымдарды ... ... ... ... ... ... банктерден
түскен сома Қордың меншігі болатынын және ол қалай келгеніне ... ... ... банк ... ... ... .
Қордың қаржылық қаражаттары.Өзінің заңды міндеттемелерін орындау үшін
ақша алудың 4 көзі бар:
1. 1 млрд.теңге ... ... ... ;
2. ...... ... ;
3. Өз ... инвестициялаудан түсетін табыстар ;
4. Салымшылар алдында қарызды өтеу үшін ҚР Ұлттық банкінен алған несиелер.
Қаржыландырудың ... тағы ... ... беру ... ... ... қандай да болмасын бір сақтандырылған ірі банк банкроттыққа ұшыраса
немесе бірнеше банктер белгілі қысқа ... ... ... ... ... қиын ... ... алатындығын халықтың алдында
дәлелдеуі керек.Ал қаржы ... ... ... ҚР ... ... ... ... қамтамасыздандырылмаған несие желісі
пайдаланылады.Ең үлкен ... бар ... үшін ... желі ... –25 ... ... құрау қажет.
Екіншісі – банкрот болған активтерін жойғаннан ... ... ... ... ... ... қарызға алу құқығы оның ... ету ... ... ... салу ... ... ... қаражаттары деп те атайды. Оларды жоюдан ... ... ... ... ... ... желісі. Ұсыныс ретінде ҚР Ұлттық банкінен
немесе басқа да көздерден ... ... ... беруді айтар едік , осы
несиелік желі 5 –10 жыл ... ... ... ... , содан соң бұл деректі
қоғамдық тарапқа жеткізген халықтың сенімін артыра түсер еді.Тағы да ... – бұл ... ... олрдан қысқа мерзім ішінде қосымша
және төтенше жарналар түрінде айтарлықтай мөлшерде қаржы талап етпейтініне
сенімін ... ... ... , ... қаржылық әсері уақыттарға
тең бөлінер еді.
Айналым капиталы . Қордың міндеті – депозиттердің орнын толтыру, яғни
сақтандырылған ... ... ... болғаннан кейін қысқа мерзімде
100 % қайтарып беруді қамтамасыз ету .
Қор жойылуға шығарылған активтерден сақтандырылған депозиттердің орнын
толтыру сомасын ... ... Ол ... ... ... ... ... толтырғаннан кейін жүргізіледі. Содан соң жойғаннан кейінгі
күтілетін қайтарым мөлшерін есептейді. Қор жою ... ... ... ... қайтарым мөлшеріне сәйкесінше өзгерістер енгізеді . Ол өзгерістер
“Қаржылық жағдай туралы есеп” жарияланбастан бұрын жылына ең кем дегенде ... ... .Бұл ... ... ... кезде банктің қаржылық
мүмкіншілігі мен қаржылық шығындардың мөлшерін дәл есептеу керек . Мысалы,
банкрот болған ... ... ... ... 5 млрд.теңге, ал
жалпы мідеттемелер сомасы 10 млрд. теңге, активтердің шамамен бағалануы
700,5 ... ... ... ... басқа да алдыңғы кезекті
төлемдерді шегергеннен кейін ең жақын 5 жылда ең ... ... ... ... болады деп есептеуге ... ... ... Қор логикалық түрмен-ақ өзінің шығындарының сомасы 1,25
млрд.теңге деп есептей ... 1,25 ... ... ... ... ... ... 5 млрд.теңгеге азайғанымен, бухгалтерлік
кітапта 3,75 млрд.теңге “дебиторлық қарыз” ... ... ... ... ... ... мен ... сомасына сәйкес келеді. Егер
де ... ... ... 5 ... ... жою ... болмаса ,
онда Ұлттық банктен 3,75 млрд.теңгеге қарыз алу ... ... ... Ол жою ... ... ... сонда ҚР Ұлттық банкінде банкті
жоюшы логикамен жұмыс істеуге қызығушылығы болады. Бұндай ... ... ... деп ... ... ... жою болған жағдайда өзінің
тез арадағы қажеттіліктерді орын толтыруға мүмкіндігі болады.
Сонымен бірге ... ... ... көмектесетін біраз
бағдарламалар да бар.
Біріншіден ,қатысушы банктердің қызметкерлері сақтандыру ... ... ... ... ... ... .Бұндай шаралардың
жүзеге асырылуы ,банк мүддесіне сай болып келеді, себебі ... ... ... халықтың банктерге сенімі артады.
Екіншіден, ҚР Ұлттық банкі өз ... ... ... ... ... ... депозиттерді сақтандыру жөнінде оқыту
керек.Бұл қызметкерлер кейін қордың банктік ... ... ... ... депозиттік портфелін басқару жүйесі ... ... ... ... яғни ... ... сүйеніп, Қазақстандық салымшылардың коммерциялық банктерге
сеніп ... ... ... ... ... салымдарының жинақ
банктерде құлдырауы қазіргі уақыттағы кейбір банктердің тиімділігінің
болмау нәтижесінде туындап ... ... ... ... ... ... экономикамыздың
ажырамас бөлігі болып табылатын – банктік ... ... ... ... Яғни мемлекеттің экономикасы тікелей түрде қаржы
мекемелерімен,оның ... ... ... ... ... ... ... негізінен экономиканың
өндіріс секторларын ақшалай қаражаттармен қамтамасыз ету мүмкіндігіне ие
боламыз.
Кәсіпкерлер және кәсіпорындар банктік ... өз ... ... ... қоя ... әр уақытта ақша қаражатына деген қажеттілік
туып отырады.Ол қажеттілікті банк несиесі немесе басқа банктік ... ... ... ... ... ... ол
қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін жеткілікті қорларға ие болу керек. Ол
қорлар немесе ... ... ... ... ... ... операцияларды тиімді жүргізу нәтижесінде қалыптасады.Сондай-ақ
банктер клиенттерді тартуда ... да ... , ... ... ... ... тырысады.
Бірақ, бұл жерде ,айта кететін жайт,шетелдерде ... ... ... ... ... ... Мысалы, Францияда қазіргі
кезде қызметтердің үлкен бөлігі зейнеткерлерге ... ... ... және ... бар. Ал ... ... ... тұрады деп те айтуға болады. Сондықтан да, банктік қызметтердің
көпқырлы болуына басты ...... ... ... ... ... болуы, экономикадағы шағын және орта бизнестің
толық дамымауы, халықтың банктерге сенімділігінің жоқтығы.
Осы дипломдық жұмысының ... біз ... ... ... ... үшін ... шетел тәжірибесінде қолданылатын банктің
депозиттік қызметтері қарастырылды.
2. Банктік қызметтердің негізі ... ... ... операциялар
нарығына, сондай-ақ коммерциялық банктердің депозиттік ... ... ... байланысты біз келесідей ұсыныстарды береміз:
1) Халықтың қаражаттарын тартуда және банкпен пайда табуда, ... ... екі ... да ... ... етіп ... нарықты
маркетингтік зерттеу жағына көп назарын аудару.
2) Шығыста қолданылатын, сонымен қатар біздің заңды және жеке ... ... ... ... ... енгізу.Себебі банк
қызметтерінің кең гаммасы банк рейтингісіне ,беделіне оң әсер етеді және
банктің табыстылық ... ... ... ... тартуға мүмкіндік
береді.
3) Банкке деген сенімділігін арттыру мақсатында жеке тұлғалардың салымдарын
сақтандыру қорының қызметін жетілдіру .
4) ... ... ... ... ақшалармен есеп-
айырысуды одан да кеңейту .
Егер де осы ... ... ... іске асырылатын
болса, біздің мемлекетіміз алдыңғы қатарлы ,дамыған елдердің тізіміне
кіріп, өз ... ... ... ... ... :
1. ... Республикасындағы банктер және банктік ... ... ... ... өзгерістер мен толықтырулар)
2. “Жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) ... ... ... ҚР ... 2008ж ... ... жолдауы.
4. Ақша айналысы және несие / Мақыш С.Б. ... ... ... 98-103беттер
5. Ақша, несие, банктер, ... ... ... Б.А.: Алматы:
Экономика , 2000 жыл.
6. Банковское Дело /Под ред. Сейткасымова Г.С.- ... : ... ... ... ... Дело /Под ред. ... О.И.- Москва: Финансы и статистика,
2007 года
8. Банктік тәуекелдер /Шаяхметова К.О.- ... : ... ... ... маркетинг /Тулембаева А.Н.- Алматы, “Қазақ Университеті”,2005
год.
10. Банки и банковские операции /Под ред. Жукова Е.Ф.- Москва: 1997 ... ... ... И.О. ... Я.О. ... 1995 год.
12. Коммерциялық банктер операциялары / Мақыш С.Б. –Алматы : Издат-Маркет,
2004 жыл.
13. Мишкин Ф. Экономическая теория ... ... дела и ... М., ... ... ... ... банков./ Ширинская Е.Б. Москва: Финансы ... ... ... ... ... ... Д.М., ... В.С.:
Алматы: Экономика ,1997 год.
16. Статистикалық бюллетень 2007жыл
СЫН- ПІКІР
Банктің ... ...... нарық жағдайында өте үлкен мәнге
ие болып отыр. Себебі, ... ... ... ... ... тіпті жалпы
экономикалық қатынастар үшін оң әсерін тигізеді. Сондықтан, бітіру жұмыстың
мақсаты – ... ... ... ... сондай-ақ, шетел
тәжірибесінде көрсетілетін банктік қызмет түрлерін қарастырып, ... ... ... ұсыныстарды белгілеу болып табылады.
Жоғарыда аталған негіздер таңдаған тақырыптың өзектілігін білдіріп
отыр. Бұл жұмыстың ... ... ... ... ... ... :
1. ... Республикасының депозиттік нарығына талдау жасап, коммерциялық
банктердің депозиттік портфелінің құрылымына талдау жүргізу.
2. Депозиттік портфельдегі тәуекелдерді ... ... ... және жеке
тұлғалардың депозиттерін сақтандыру жүйесіне қатысты ... ... ... 3 ... ... ... және ... тұрады.
Бітіру жұмысы теориялық және практикалық негіздердің өзара байланысымен
жазылған. Яғни, жалпыдан ... келу ... ... Бірақ бітіру
жұмысында кейбір кемшіліктер бар, мысалы ... ... ... ... ... бітіру жұмысы қойылатын талаптарға толығымен
жауап береді. Сондықтан МАК ... ... ... Дұрыс деңгейде
қорғаған жағдайда "жақсы" бағамен бағалауға болады.
Сын-пікір беруші
-----------------------
Банк ... және ... ... ... ... табыстың төмендеуі
Жеке капиталының көлемі
Банкрот болған КБ
тәуекелі
Қорға қосқан ... ... ... , ... ... ... ... қоры
тәуекелі
500 млн.теңгеден басқа ... ... ... белгілі бір
бөлігі,сонымен бірге несие желісі бойынша алынған қарыз сомасы
Жарғылық қорды құруға қосқан 1 ... 50 % ,500 млн. ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Коммерциялық банктердің депозит операциялары74 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары59 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары жайлы56 бет
Коммерциялық банктердегі депозиттік операциялар89 бет
Шетел тәжірибесіндегі коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының ерешеліктері9 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру қызметі нарығы71 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь