«Байқоңыр» ғарыш аймағы

Кіріспе
Қазіргі кездегі қоғамның дамуы айналадағы қоршаған ортаны пайдаланумен тікелей байланысты, яғни адамзат тіршілігіне қадетінің барлығын табиғаттан алады. Бұл жағынан алғанда табиғат – табиғи қажеттілікті қамтамасыз ететін таңғажайып құбылыс. Ғылым мен техниканың жетілуі, өндірістің қарқындап дамуы, жерасты қазба байлықтарын кеңінен пайдалану, транспорт түрлерінің көбеюі қоршаған ортаны түрлі химиялық қосылыстармен ластауда.
Мұндай химиялық қосылыстардың көбінің токсиндік және концерогендік қасиеттері биосфералық тепе-теңдіктің бұзылуына, климаттың өзгеруіне, ауылшаруашылық өнімдер өнімділігінің төмендеуіне және халықтың денсаулығының нашарлауына әсерін тигізеді.
Токсиндік және концерогендік қосылыстар клетка құрамына еніп, ДНК молекуласына әсер етеді, хромосомаларын бұзып, нәтижесінде ағзалардың тіршілік ету қабілеттігін төмендетеді.
Адамзат баласы қазіргі кезде шамамен 70 мыңға жуық химиялық қосылыстарды пайдалануда, осы көрсеткішке жылына 500-1000-ға жуық химиялық қосылыстар қосылып отырады.
Әрине, бұл қосылыстар атмосфералық ауа, топырақ, су, өсімдік арқылы адам ағзасына қайта жинақталып, белгілі бір мөлшерде әсер ететіні белгілі.
Табиғи ортаны зиянды заттармен ластайтын орындардың бірі – ғарышқа зымырандар ұшыратын әскери-өндіріс кешендерінің жұмысы.
Қорғаныс министрлігінің негізгі экологиялық мәселелер жөніндегі тізімі бойынша табиғаттың ғарыш зымырандарынан ластануы әскери техникалар мен қару-жарақтарды жою және радиоактивті ластанудан кейін үшінші орын алады.
Ғарыштық аппараттарды ұшыратын ғарыш айлағының бірі – «Байқоңыр».
Қолданылған әдебиеттер:
1. ҚР білім және ғылым министрлігінің ғылыми журналы – «Ізденіс», 2001, № 4,5, 105-108 бб.
2. Орталық Қазақстан, 2000, 9 желтоқсан
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Р Е Ф Е Р А Т
Тақырыбы: «Байқоңыр» ғарыш аймағы
Орындаған:
Тексерген:
Кіріспе
Қазіргі кездегі ... ... ... ... ортаны пайдаланумен
тікелей байланысты, яғни адамзат тіршілігіне қадетінің барлығын табиғаттан
алады. Бұл жағынан алғанда табиғат – табиғи қажеттілікті ... ... ... ... мен ... ... өндірістің қарқындап
дамуы, жерасты қазба байлықтарын кеңінен пайдалану, транспорт ... ... ... ... ... ... ластауда.
Мұндай химиялық қосылыстардың көбінің токсиндік және ... ... ... ... климаттың өзгеруіне,
ауылшаруашылық өнімдер өнімділігінің ... және ... ... ... тигізеді.
Токсиндік және концерогендік қосылыстар клетка құрамына еніп, ... әсер ... ... бұзып, нәтижесінде ағзалардың
тіршілік ету қабілеттігін төмендетеді.
Адамзат баласы қазіргі кезде шамамен 70 ... жуық ... ... осы ... ... ... жуық химиялық
қосылыстар қосылып отырады.
Әрине, бұл қосылыстар атмосфералық ауа, топырақ, су, өсімдік арқылы
адам ағзасына қайта жинақталып, ... бір ... әсер ... ... ортаны зиянды заттармен ластайтын орындардың бірі – ғарышқа
зымырандар ... ... ... ... ... ... экологиялық мәселелер жөніндегі тізімі
бойынша табиғаттың ғарыш зымырандарынан ластануы әскери техникалар мен қару-
жарақтарды жою және ... ... ... ... орын ... ... ... ғарыш айлағының бірі – «Байқоңыр».
«Байқоңыр» ғарыш айлағы Қазақстан Республикасының оңтүстік-батыс
бөлігінде, Қызылорда облысының ... ... ... ... 6,7
мың км2 жерді алып жатыр.
Аймақтың рельефі – тұздытопырақты, жылжымалы құмды төмпешіктерден
тұрады. Өсімдік ... көп, ... ... ... ... ... шілде айының ортасына дейін сақталып, сонан соң күйіп кетеді. Бір
жылдың үш жүз күнінде жел соғып, оның 17-38 ... ... ... ... ... ... ауа ылғалдылығының төмендеуін, жылдың әр
мезгілінде температураның күрт өзгеруін ғарыш ұшу аппараттарының жұмысымен
байланыстырады.
Алғашқы (1981 – 85 жж.) ... ... ... ... ... ... - Шаттл» немесе зымыран жеткізгіш ... - ... ... ... ... ... – Европа жағалауымен Солтүстік
Атлантаға дейінгі аралықтың ауа ағынының (циклон) өзгеруін, ал жылдың жылы
уақытында ... ... ... ... ... ... ... әсері бұрынғы Одақ территориясының Орталық Европалық бөлігіне
және солтүстік-батыс облыстардың атмосфералық ауа ағынының ... ... ... ... ғарыш ұшу аппараттары ұшырылатын «Байқоңыр» ғарыш айлағына
жақын орналасқан аймақтарда ауа райы күрт ... 3-5 ... ... құм суырып, жел болып, температураның (0-60С) төмендеу процесі жиі
байқалатыны ... ... суы ... ... ... ... ... Арал аймағы
үшін қаншалықты кері әсері ... ... ... ... айлағы орналасқан аймақтың басты экологиялық мәселесі
– Арал теңізі деңгейінің төмендеуі және жердің ... ... ... Сондықтан ғарыш айлағының жұмысы қоршаған ортаға қосымша
кері әсерін тигізуде.
Ғарыш аппаратының ... ... ... ... ... ауа ағынын
(циклон) күшейтумен шектеліп қоймайды, түріне қарай салмағы 3,2 ... ... ... ... ... ... жағар және жанармай қалдықтары
құрамында химиялық токсидті ... ... 30 ... ... осы салаға қатысты мамандар химиялық
жанармай мен жұмыс ... ... ... бөлінетін қалдықтардың
атмосфераның төменгі қабатына ауқымды масштабта зиянды әсерінің жоқтығын
дәлелдесе, 40 ... бері ... ... ... олардың зиянды
әсерлерін анық көруге болады.
Ғарыш айлағынан ұшырылатын ... ... ... жанармайына нақтырақ тоқталсақ:
1. Азоттетраоксиді (АТ) және азот ... ... ... ... ... ... ... мен сұйық оттегі тотықтырғыштарымен
көміртегі (РТ-1, РГ, Т-1) ... бұл ... ... ... жерге құлауы кезінде буланып оттегі және сутегіне
айналып кетеді. РТ-1 және осы тектес басқа ... ... ... және ... ... әсер ... ал симметриясыз
диметилгидрозин (гептил) қауіптілігі жағынан бірінші ... ... ... ... ... болсақ, зымыранның сұйық жанармай ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Химиялық құрамына сәйкес симметриясыз диметилгидрозин ... ... ... оңай ... ... ... (НДМА), диметилметиленгидрозин (ДММГ),
диметиламин (ДМА), формальдегид (ФА), су, азот,аммиак және ... ... ... ... және оның алкилгомологтарының тез тотығуы
тотықтырғыштардың түріне және концентрациясына ... ... ... (су, ауа, ... ... ... ... Fe, Cr, Mn және олардың оксидтері, пассивті металдар Al, Ni, Mg ... ... ... ... аймақтың топырағы бай екенін ескеруіміз қажет.
Ғарыш айлағының жұмысы қоршаған ортаға мынадай кері әсерін тигізеді:
• ұшу процесінен кейін, ... ... ... ... ... және жер беті қабаттарын токсинді зымыран жанармайының
қалдықтарыман ластайды;
• атмосфераның озон ... ... ... ұшу ... ... ... қышқылды жаңбырдың жаууына себепші болады;
• ауқымды масштабта температураның жоғарлауына әсерін ... ... ... класқа жататын симметриясыз
диметилгидрозиннің биологиялық объектілерге әсері ... ... ... ... бере ... ... ... кіретін токсинді қосылыстардың табиғи
жағдайдағы микробтар мен өсімдіктерге әсері туралы түсініктер мүлдем ... осы ... ... қазіргі кезде аса өзекті мәселелерге
жатады.
Лабораториялық ... ... ... ... ... ... болып, кейбір морфологиялық ... ... ... ... нашарлап және өнімділігінің
төмендейтінін көрсетеді.
Мысалы, сандық мәліметтерге тоқталсақ, 50 км биіктікте ... ... ... 150 тонна көмір оксидін, 500 тонна су және сутешін бөледі, осындай
биіктіктегі «энергия» ұшу ... 740 ... ... ... 750 ... және сутегін бөледі. Қысқа қашықтықта (1 км) мұндай ... ... ... қышқылды жаңбырға айналады және ұшыру ... 200 ... ... ... ауа ... ... ... ғарыш айлағынан
ұшырылатын «Протон» зымыран жеткізгішінің бір рет ... 180 ... ... ... ... ... ... (1956 ж) бастап мұндай
«Протон» зымыран жеткізгішінің 260-тан астамы ... ... ... ... ... алғашқы блогы (алты бакты
блок болады) жұмысын аяқтап, жерге құлағанда 1,5 тоннадан – 3,5 ... ... ... ... ... ... бір рет ... орта
есеппен 2 тонна гептил жерге төгілгенде, 44 жылда 520000 тонна ... ... ... ... ... өзінде, Қазақстан
Республикасының ұлттық аэрокосмостық агенттігінің ... ... ... ... ... ... гептил мөлшері 150-200 литр
шамасын құрайтыны анықталған.
Қоршаған ортаның және халықтың экологиялық қауіпсіздігін нығайтып,
қазіргі кездегі ... ... шешу ... ... ... ... Ал бұл ... жету үшін мынадай шараларды орындау қажет:
• қуатты зымырандардың ұшырылуын сирету;
• егінді ... және ... ... ... ... ... ... зымырандарды ұшырмау;
• токсинді зымыран жанармайларын сақтауда және тасымалдауда қауіпсіздік
шараларын сақтау;
• аймақтың суы, топырағы, ... ... ... ... ... ... ... аймақтардағы халықтың денсаулығын
медициналық тексерулерден өткізу т.б. ... ... ... айтқанда, біз атмосфералық ауаға «Байқоңыр» ғарыш ... ... ... ... мен Арал ... ... ... ортаға әсері туралы толық мәліметтерді зерттеу
қажет екендігін баса айтқымыз ... ... ... ... территориясындағы ғарыш айлағын
бақылау, болжау, зерттеу жұмыстарын ... ... ... облыс аймағында әлемдегі ең ірі экологиялық қауіпті үш объекті
– Семей ядролық сынақ полигоны, ... ... ... және «Байқоңыр»
ғарыш айлағы орналасқан.
«Байқоңыр» пайдалануға берілген уақыттан бері 1300-ге жуық ... ... ... 37 %-ы, Шет ... ... 93 %-ы, Жаңаарқа
ауданы ... 37 %-ы, ... ... жерінің 74 %-ы «Протон»
зымырантасығышының отыны – ... ... – адам және ... концерогендік және мутагендік әсері бар
улы зат.
«Протон» зымырантасығышының алғашқы сатысына (5 ... 500 ... ... ... оның ... жерге құлайтын бөлшегінде 10-30
тонна отын жанбай қалады.
Гептилдің ... бір ... метр ... – 0,001 мг., ал 1 ... 0,1 мг болғанда ғана зиянсыз.
«Қазмехонобр» кәсіпорнының 1994 жылы ... ... ... бірінші сатысы құлайтын жерлердегі малдың еті мен ... ... ... есе асып ... ... 47 аймаққа зымыран қалдықтары түсетін болса,
соның 39-ы ... ... ... ж. 14 мамыр – «Союз» зымырантасығышы құлады.
1997 ж. 20 мамыр – «Зенит» зымырантасығышы құлады.
1999 ж. 5 ...... ... ... ж. – ... зымырантасығышы құлады.
(Негізінен осындай 37-38 апат болған, бірақ нақты дерек жоқ).
Тарихи анықтамалар
1955 ж. 12 ...... ... ... салу ... ... ж. 12 ... – кешеннің құрылысы басталды.
1957 ж. – «Р-Э» зымыраны ұшырылды.
1961 ж. 12 ...... ... рет ... адам ... Ю. ... ... қайтты.
1991 ж. 2 қазан – Қазақтың тұңғыш ғарышкері Т. Әубәкіров ұшты.
1957-95 жж. – Айналадағы ортаға және халық ... кері ... ... ... ... ж. 4 қазан – Ресей Федерациясы «Байқоңыр» кешенін жалға (аренда)
алған ... оның ... ... және ... пайдалану мәселесі
жөніндегі келісімге қол қойылды.
1998 ж. 21 қазан – табиғатты қорғау ... ... ... ... ... ... ... қорғау басқармасы ұйғарым
шығарды.
1998 ж. қараша – 1999 ж. мамыр ұйғарымды ... ... ... жағымен
хат алмасылды. Ресей жағы ұйғарымның барлық тармақтарын ... ... ... ж. 29 ... – Ресей-Қазақстан комиссиясы кездесіп, ... қол ... ж. 2 ... – Қызылорда облыстық қоршаған ортаны қорғау басқармасы
ғарыш айлағынан зымырантасығыштардың ұшуына тыйым салынатыны туралы Ресей
жағына ескерту хат жолдады.
1999 ж. 5 ...... ... ... ... ... жеріне құлады.
1999 ж. 27 қазан – «Протон» зымырантасығышының апаты. Оның сынықтары
Атасу ... ... ... ж. 18 ...... қол қойылды. Келген шығынның орнын
толтыру ... ... ... ... инфрақұрылымы
- Байқоңыр қаласы.
- Ғарыш айлағы:
- құрамында 52 ... ... бар ... (85 х 125 ... көмекші объектілер (заводтар, аэродромдар, жылу-электр
орталығы).
- ... ... ... ... ... ... көлемі 4,8 млн га болатын 22 алаң).
Жалға беру шарты (1994 ж.)
Жалға беру ақысына (жылына АҚШ-тың 115 млн. ... ... ... де ... ... қоршаған ортаны қорғау қорына одан бір
тиын да түспей отыр).
Экология және табиғат қорғау мәселесі 1997 ж. 4 ... ... жеке ... ... ... ... адамды кіргізу көзделмеген. ... 1999 ... 1 ... жеке ... ... реттелген.
«Байқоңыр» ғарыш кешенінің мәселесімен айналысып жатқан жоғары оқу
орындары мен ғылыми-зерттеу институттары, ... ... жылы (1999 ж) ... екі рет құлағанда, біздің мұндай төтенше
жағдайға дайын емес екендігіміз белгілі болды. Қазір бірталай ... ... ... ... ... зерттеуді Қазақстан ғалымдары
жүргізе бастады. «Байқоңыр» кешенінің қызметіне байланысты халық денсаулығы
жағдайының ... ... ... облыстық денсаулық сақтау
басқармасының бастығы Қанат Ермекбаевтың басшылығымен облыс дәрігерлері де
жұмыс істеуде. ... ... ҚР ... ...... ... ... ғылымдарының докторы, профессор Мақаш Әлиакпаровтың
басшылығымен ... ... адам ... ... туралы
тереңдетілген ғылыми зерттеу бірінші рет ... ... ... ... ... ... түсетін Ұлытау, Қарқаралы және
Жаңаарқа ... ... ... мен «Қазмехонобр» ғалымдары да
экологиялық зерттеулер жүргізілуде. Ал Е.А. ... ... Қар ... жүргізіп жатқан жұмыстар өте ерекше. Онда экологиялық зерттеу
орталығы құрылып, ... ... ... ... ... Жамбыл Ақылбаевтың басшылығымен зымыран отының құрамын анықтайтын
жаңа аспап және оның жұмыс ... ... ... ... ғарыш айлағының елімізге әкелген пайдасы
«Байқоңыр» ғарыш айлағы өткен ғасырдың ... ... ... ең бір теңдесі жоқ жетістігінің бірегейі десек артық болмас. Сол
арқылы адам табиғат құпиялары мен ... ... ... ... ... мен ... ... нақты істермен дәлелдеп берді.
«Байқоңырдың» қызмет ете бастағанына 40 жылдай уақыт болса, осы уақыт
ішінде ол ... ... ... ... жер серіктері ... ... ... ... мұнда тұрған ғимараттар мен басқа
да жарақтардың құны 25-30 млрд ... ... ... Ол ... ... ... ... Ол Қазақстанның ғылыми дәрежесінің өсуіне де үлкен
әсер етті.
«Байқоңырдан» ғарышқа бірінші адам ... бері ... ... ... ... ... ... корабльдері ұшырылды. Соның
нәтижесінде ғылымымыз өркендеп, табиғаттың талай тылсым құпиялары ашылды.
Демек, ... ... ... ... ... үшін де, еліміз үшін де
алар орны ... ... ҚР ... және ғылым министрлігінің ғылыми журналы – «Ізденіс», 2001, ... 105-108 ... ... ... 2000, 9 ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байқоңыр ғарыш аймағын зерттеуде гаж технологиясын қолдану38 бет
Ауа - өмір арқауы20 бет
Экономикадағы экологиялық жендеттiк синдромы24 бет
Үндістан экономикалық модернизациясының теориялық-концептуалды негіздері109 бет
Атмосфералық ауаны қорғау шаралары5 бет
Байқоңыр және байқоңыр ғарыш алаңы11 бет
Байқоңыр және ғарыштық ұшырылымдарының экологиялық зардаптары17 бет
Байқоңыр космодромы14 бет
Байқоңыр ғарыш айлағы9 бет
Байқоңыр ғарыш айлағы құрылғалы 49 жыл болды10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь