Атмосфералық ауаның ластануы

КІРІСПЕ
1.Атмосфералық ауаның ластануы
2. ‘Көшетқана эффектісі’ мен климаттың ғаламдық өзгерістері
3.Озондық тесіктің пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен оларды болдырмау әрекеттері
4.Қышқылдық жауын.шашындар, олардың себептері мен зиянды
әсерлері
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер
Атмосфералық ауаның ластануы экожүйемізде едәуір өзгерістерге ұшыратады. Ауаның ластануынан тек қана адамдар емес сонымен қатар жануарлар мен өсімдіктер де зиян шегеді. Бұл бүкіләлемдік адамзаттың проблемасы болып тұр, әсіресе қазіргі технология, өндіріс пен өнеркәсіптердің даму кезінде. Ауаға көптеген қалдықтар мен химиялық зиян заттар шығарылуда.
Осы жұмыста ауаның ластану жолдары мен тигізетін әсерлері және оларды қалай алдын алу жолдары көрсетілген. Біздің әлемімізде назар аударарлық көптеген экологиялық апаттар бар болуда. Сол туралы біз не білуіміз қажет және өзімізді өзіміздің қоршаған ортамызға қалай қарауымыз туралы түсініктеме берілген. Денсаулық – адам өміріндегі ең жоғары бағалы дүние. Өмірдің шаттығы мен қызығы денсаулыққа байланысты. Адам бақыты – денсаулық. « Денсаулық – зор байлық » - дейді қазақ. Ол адам символы. Дені сау қайыршы адам ауру хандардан артық деген нақыл сөз бар. Негізі дұрыс. Дені сау адам өте көңілді жүреді. Әлемде болып жататын кішігірім, ұсақ түйектерге ол ешқандай көңіл аудармайды. Көңілді күймен неше түрлі қиыншылықтарды жеңіп тіршілік ете береді. Дүниежүзілік медицина ғылымдарының ұлы өкілдері, денсаулық адамзат баласына табиғаттың тартқан үлкен сыйы деп түсіндіреді. Адамзат баласының тіршілік өміріндегі ең бір бағалы нәрсе – оның денсаулығы. Денсаулықты сақтап, оны орынсыз ысырап етпеу керек, үнемі денсаулық қорын көбейтіп отыру керек дейді дәрігерлер мен биологтар. Біз денсаулығымызға немқұрайлы қарап, оған үлкен зиян келтіреміз. Әркім өзінің денсаулығының нашарлауына өзі кінәлі. Ауруды ағзаларға жолатпау, адамдардың өз қолында.
Халықтың денсаулығын сақтау аурулардың алдын алу мен оларды емдеу бағыттары мемлекеттік, әлеуметтік, экономикалық, медициналық және биологиялық мәселе. Адамның еңбек пен тұрмыс жағдайын жақсарта бер, аурулардың алдын алу, халықтың дене және рухани күшінің жан-жақты дами беруіне қолайлы жағдайлартуғызу, халыққа тегін, жалпыға бірдей, жоғары дәрежедегі мамандандырылған медициналықкөмек көрсетуді қамтамасыз ету біздің тәуелсіз егеменді ата заңымызға кең көлемде жазылған.
З.М.Молдахметов, А.М.Ғазалиев, С.Д.Фазылов. “Экология негіздері” Қарағанды 2002
Бейсенова А.С.,Мелдебаев Ж.Б., Сауатбаев П.З. “Экология негіздері” Алматы, Ғылым 2001
Соданов А.К., Сванбаева З.С. “Экология” Агроуниверситет, Алматы 1999
        
        Мазмұны
КІРІСПЕ
1.Атмосфералық ауаның ластануы
2. ‘Көшетқана эффектісі’ мен климаттың ғаламдық өзгерістері
3.Озондық тесіктің пайда болу себептері, оның зияндық ... ... ... ... ... ... себептері мен зиянды
әсерлері
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Атмосфералық ауаның ластануы экожүйемізде едәуір өзгерістерге
ұшыратады. Ауаның ластануынан тек қана ... емес ... ... ... ... де зиян шегеді. Бұл бүкіләлемдік адамзаттың проблемасы болып
тұр, әсіресе ... ... ... пен ... даму ... ... ... мен химиялық зиян заттар шығарылуда.
Осы жұмыста ауаның ластану жолдары мен тигізетін әсерлері және оларды
қалай алдын алу жолдары көрсетілген. ... ... ... ... ... апаттар бар болуда. Сол туралы біз не білуіміз қажет
және өзімізді өзіміздің қоршаған ... ... ... ... ... ... – адам ... ең жоғары бағалы дүние.
Өмірдің шаттығы мен қызығы денсаулыққа байланысты. Адам бақыты – денсаулық.
« Денсаулық – зор ... » - ... ... Ол адам ... Дені сау қайыршы
адам ауру хандардан артық деген нақыл сөз бар. Негізі ... Дені сау ... ... ... ... ... жататын кішігірім, ұсақ түйектерге ол
ешқандай ... ... ... күймен неше түрлі қиыншылықтарды жеңіп
тіршілік ете ... ... ... ... ұлы ... ... баласына табиғаттың тартқан үлкен сыйы деп түсіндіреді.
Адамзат баласының тіршілік өміріндегі ең бір ... ...... ... ... оны ... ысырап етпеу керек, үнемі
денсаулық қорын көбейтіп отыру керек дейді дәрігерлер мен ... ... ... қарап, оған үлкен зиян келтіреміз. Әркім өзінің
денсаулығының нашарлауына өзі ... ... ... жолатпау, адамдардың
өз қолында.
Халықтың денсаулығын сақтау аурулардың алдын алу мен ... ... ... ... ... ... және
биологиялық мәселе. Адамның еңбек пен ... ... ... бер,
аурулардың алдын алу, халықтың дене және рухани күшінің жан-жақты дами
беруіне қолайлы ... ... ... ... бірдей, жоғары
дәрежедегі мамандандырылған медициналықкөмек көрсетуді қамтамасыз ету
біздің тәуелсіз егеменді ата ... кең ... ... ...... химиялық қоспалардан және су буларынан тұратын
күрделі жүйе. Ол – метрологиялық ... ... ... мен ... және ... процесстердің жүру ортасы. Атмосферадағы
әр-түрлі ... ... оның ... ... ... әсері, өзін-өзі тазарту мүмкіндігі ... ... ... ... су буы мен әр ... ... күн радиациясының Жер
бетіне өту деңгейін жер айналасындағы ... ... ... Егер де
атмосферада бұл әр түрлі қоспалар болмағанда, онда Жер бетіндегі ... ... емес ... ... ... ... мен әр түрлі параметрлеріне, оның
химиялық құрамына, жылулық режиміне, ауада қозғалуына, радиоактивтілігіне,
электромагниттік фонына және т.б. әсер ... Ол, су ... ... ластана бастады. Сондықтан тда ең алғашқы тиым салу шаралары ауа мен
суды ластауды тоқтатуға байланысты болады. Мысалы, ғ. ... ... ... отын ... ... тиым ... іс-әрекеті ауа құрамындағы негізгі элементтер – азот пен
оттегінің мөлшеріне көп әсер ... ... ... ... ауада көп
(азот – 78,09%, оттегі – 20,95%). Ал көміртегінің қос тотығына келсек (оның
ауадағы негізгі мөлшері 0,03%), оның ... тым ... ... келеді,
бұдан басқа да ауада зиянды заттар пайда болуда. Адамның атмосфераға зиянды
әрекеттері оның биосфералық ... ... ... ... жер
жырту, жер құрғату, суару, қала мен өндіріс орындарын салу тағы сол ... ... тым ... ... ... ... ... |Ластаушы заттар |Млн.т/жыл |
|1. |Көміртек қос ... |6000 ... ... ... |580 ... ... ... |360 ... ... |320 ... ... көмірсутектер |160 ... ... ... |110 ... ... тотықтары |18 ... ... ... |10 ... ... ... |8 ... ... |1 ... |Хлор |1 |
| ... ... | ... ... ... ... бойынша ең бірінші орынды көміртегтің қос
тотығы алады. Бұл химиялық заттың қауіпті ... ... ... ... ұзақ ... мен ... қасиеттері тән. Оның биосфераға негізгі
әсері ... ... ... ... ... қарағанда СО газының улылығы
үлкен, бірақ та ол ауада тұрақты емес және олСО2 айналып кетеді.
Осы ... ... ... ... ... ... қос тотығы (SO2)
немесе күкірттің ангидриді. Бұл түссіз өткір иісті газ, оның ... ... ... (күкірт және күкірт қышқылдары) адамның ... ... ... шалдықтырады. Ұзақ уақыт бойы осы ... қан ... ... ... де ... ... ... газға өте
сезімтал болып келеді. Бұл газ оларға жеке газ түрінде де, сумен қосылған
түрінде де ... зиян ... ... ... үшін бұл ... әлемдік
ластаушы деп атайды.
Ауада күкірт ангидридінен басқа күкірттің басқа да ... ... ... бірі ... ... иісі ... исі бар күкіртті сутек
(H2S). Бұл газбен улану өкпе ... ... мен ... ... қалуына
әкеледі. Келесі улы зат, бұл күкіртті көміртек (CS2) – түссіз оңай жанатын
сұйық зат. Адам ... ауа мен ... ... ... нерв ... Бұл зат ... ... көп қолданылады.
Күкірт туындылары ауаға негізінде антропогенді түрде әр түрлі жанармай
түрлерін жаққан кезде өтеді. ... ... ... мен ... ... және күкіртті рудаларды өңдеген кезде. ... ... ... ... энергетика өндірісі, 23%-тін өнеркәсіп береді.
Ауаны ластайтын зиянды ... азот ... ... ... фтор және ... жатады. Бұлардың атмосфераға әсері
негізінен биосферадағы жылулық балансты ... мен ... жою ... ... ... ... ... мен климаттың ғаламдық өзгерістері.
‘Көшетқана эффектісі’ (парниковый ... деп ... ... пайда болған химиялық заттардың күн энергиясын ... ... ... ... жер бетінің орташа температурасының
көтерілуін айтамыз.
Американдық геолог Б.Небел ‘Көшетқана эффектісі’ ... ... ... үлкен катастрофасы деп ... Оның ... ... осындай көптеген жануарлар мен өсімдіктердің түрлерін жойып
жіберген катастрофа осыдан 60 млн. жыл бұрын болды. Бұл ... ... ... байланысты болып және тек қана организмдердің бірнеше
жеке түрлерін ғана ... ... ... ... ... әсер
етеді.
Негізгі көшеткі газына көміртектің қос ... ... Бұл ... ... әсері шамамен 50-60%. Басқа да көшеткі газдарына метан
(20%), азот тотықтары (шамамен 5%), озон, фреондар ... ... ... ... Қазір 30-ға жуық көшеткі газдары белгілі.
Жер бетінде негізінен жылулық емес ... ... ... ... көшеткі газдарынан өзгеріссіз өтіп, жер ... ... әр ... ... заттармен кездеседі. Соның нәтижесінде осы
сәулелердің көп бөлімі ұзын толқынды ... ... ... Жер бетіне түскен сәулелердің біршамасы жерден шағылысып, космос
кеңістігіне қайта тарап кетуі керек. ... та ... ... ... осы ... өте ... шағылысып жерге қайта түседі де ауаның ... ... ... ... ... ... Жер ... жылорталық
температура соңғы жүзжылдықта 0.3-0.5% / жыл жылдамдықпен көбейіп келеді.
Осындай жылдамдықпен басқа көшеткі ... ... ... ... ауадағы мөлшерінің XXI ғасырдың ортасына қарай екі есе көбеюі
планетамыздың ... ... ... ... ... ... ... климаттың жылынуы қарлар мен мұздардың еруіне және
мұхит ... ... ... 1.5 метрге көтерілуіне әкеледі (соңғы 100
жылда ол 10-12 ... ... ... ... ... бұл бұрын болмаған үлкен ... ... ... мүмкін. Егерде мұхит деңгейі 1.5-2 м көтерілсе, ол
жағдайда 5млн.км2 құрғақ жер су ... ... Бұл ... өте үлкен
болмағанмен, бұл жерлерде 1 млрд. Астам ... ... және ... ... ... 1/3 ... жиналады.
Болжаулар бойынша климаттың жылынуы ауа-райының тұрақсыздығына, табиғи
аймақтардың шекараларының жылжуына, табиғи апаттардың көбеюіне, жануарлар
мен ... ... ... ... осының бәрі 1979 ж. Торонта ... ... ... арналған Халықаралық конференцияның болуына себеп болды.
Атмосфераға көмірқышқыл газын шығаратын негізгі техногендік себеп ол
органикалық отынды жағу. Қазіргі ... тек қана жылу ... ... ... шаққанда жылына 1 т немесе жер бетіне ... 6 ... ... ... егер де ... ... 15-20 ... шықса, бұл өте қауіпті деп есептейді.
Атмосферадағы СО2-нің азаюы фотосинтез және ... ... ... жүреді. Мұхит сулары адамның іс-әрекеті нәтижесінде шыққан бұл
газдың ... 50%-ін ... ... ... та бұл ... ... ... көбеюі табиғаттағы тепе-теңдікті сақтауға мүмкіндік туғызбай отыр.
Озондық тесіктің пайда болу ... оның ... ... ... ... ... жоғарғы қабатындағы озон («Озондық экран»). Озондық экран
полюстерде 9 – 30 км биіктектерде орналақан, ал ... – 18-32 ... ... 0,01 – 0,06 ... ... озон ... озонды таза
түрде бөліп алсақ, онда оның қабаты 3-5 мм болар еді. Озон ... ... ... ... (О2) ультрофиолетсәулелерінің
әсерімен екі атомға ыдырауы нәтижесінде пайда ... Осы ... ... ... ыдырауы мен оттегінің түзілуі қатар жүреді. Бұл
реакцияның ... үшін ... ... ... және олардың
инфрақызылдық жылулық сәулелерге айналуы керек. Озон ... ... ... ... ... ... ... міне осындай.
Озон толқын ұзындығы 200-300 нм сәулелерді сіңіреді. Бұлардың бір
бөлімі, ұзындармен бірге, Жер ... Осы ... ... ... нм-лік бөлігін биологикалық активті ултрафиолеттік ... ... тірі ... өте ... ... сәулелерін
өзіне сіңіріп, жерге өткізбей тұратын атмосферада озон қабатында озоны
азайған (50%) ... Бұл ... ... хлор ... ... ... ластануының нәтижесінде түзіледі. Соңғы
жылдары атмосфераның жоғарғы ... озон ... ... ... ... ... орта мен ... ендіктерінде осындай азаю шамамен
3% болды ... ... ... 2-10%). ... ... озон ... ... тері ісігі (рак) ауруының көбеюін 3-5% көтереді.
Озон мөлшерінің ең көп азаюы Антарктидада байқалуда. Бұл аймақта соңғы
30 жылда оның мөлшері 40-50%-ке ... Озон ... көп ... аймақтарды
“озондық тесік” деп атайды. Озон мөлшері азайған ... ... ... ... ... ... оның ... АҚШ-ның көлемінен де үлкен болып
тұр. Осындай “озондық тесіктің” ... да ... ... ... ... 100 мың ... дейін болатын, озоны 20-40%-ке азайған осындай
аймақтар басқа ... да ... ... ... болу ... әлі ... айқындалған жоқ.
Алғаш рет олар 80 жылдардың басында байқалды. Қазіргі уақытта ... ... ... фреондарды (хладондарды) жатқызады. Бұл, үй
температурасында қайнайтын ... әр ... ... ... газ-тасымалдаушы ретінде көп қолданылады. Бұлар
ауада өте тұрақты келеді. Олар осы тұрақты қасиеттері себебінен (100 ... ... озон ... ... сол ... ыдырауға түседі. Осы
процесс кезінде олардан бөлініп шығатын хлордың әрбір атомы, катализаторлық
әсер жасап, озонның 100 мыңдай ... ... ... ... екен.
Қазіргі таңда фреондар өндірісін тоқтатуға әрекеттер жасалуда. Мысалы
80 жылғы Монреаль протоколы бойынша көптеген мемлекеттер 2000 ... ... ... 50%-ке азайтып, оны басқа прпиленттермен айырбастауға
міндеттеме алды.
Озон қабатының ыдырауының себептерінің бірі ... ... ... бөліп
тұратын ормандардың жойылуы да себеп ретінде ... ... ... ... ... ... ұшу ... ұшқанда (“Шаттл” бір рет
ұшқанында 10 млн. т озон ... ... ... ... ... өрт
кезінде және осылар сияқты ауаға көп мөлшерде әртүрлі газдар мен кейбір
көмірсутектерді ... ... апат ... ... ... қабатындағы озон. Озонның күшті антиоксиданттық
және бактерицидтік қасиеттері бар. Ол жағымсыз ... мен ... ... Озон ... өте көп жағдайда күшті улы әсер ... ... ... ... алуы ... және көзі ... ал
өсімдіктердің хлорофилін бұзады.
Деректер бойынша жер қабатындағы ауада озон мөлшері соңғы ... ... ... және ... жыл сайын 1.0-1.6%-ке көбейіп отыр. Бұның негізгі
себебі фотохимиялық смогтар болып ... ... ... ... мен ... әсерлері
Қышқылдық жауын-шашындардеп атмосфераның ... ... ... ... ... жоғары жаңбыр мен қардың жауыуын
айтады. Осындай жауын-шашынның ... су ... мен ... ... бұл ... ... өнімділігін азайтып, судағы
тіршілік жағдайларын қиындатады.
Қышқылдық жауын-шашынға әкелетін негізгі ...... ... ... ... су ... қосылып күкірт қышқылының
ерітіндісіне айналады. Осы сияқты көміртектің қос ... мен ... ... және азот ... ... ... органикалық
қышқылдар мен басқа да заттар қосылып, қышқылдық ... бар ... ... (қышқылдық жауын-шашындар).
Қышқылдық жауын-шашындар түзілуінде SO2 үлесі шамамен ... ... ... ... ... байланысты. Қышқылдық жауын-
шашынның болуына ауадағы СО2-да әсер етеді. Осы газдың ауада әр ... ... ... ... рН 5.6 тең. ... жауын-
шашындар алғаш рет 1907-1908 жылдары Англияда байқалды. Қазір рН ... ... жиі ... ... ... ... елдерінде, Англияда, Германияда,
Бельгияда, Данияда, Польшада, Канадада және АҚШ-ның солтүстік ... ... ... ... тереториясында бұндай жаңбырлар Норильск,
Челябинск, Красноярск және басқа да ... ... ... ... ... жаңбыр қышқылдығының 70-90%-ті автотранспорттық ластануға
байланысты. Мысалы, Санкт-Петербургте жаңбыр суының қышқылдығы 4.08-ден 3.7-
ні құрайды.
Қышқылдық жауын-шашындардың әсері әр ... Олар ... ... ... ... ескерткіштерге және тағы басқа
объектілерге зиянды әсер ... ... ... әсері. Топыраққа түскен бұндай
жауын катиондардың қозғалысы мен олардың ... ... ... және ... ... ... ... Егер де рН 5-ке тең, немесе одан да төмендеп ... ... ... ... ... ... олардан бос
күйіндегі улылығы жоғары алюминий босап шығады. Қышқыл ... ... да ... ... ... ... көбейтеді. Қышқыл
жауындар мен олардың әсерінен ... ... ... ... ... т.б.) жер асты ... су қоймаларына, су құбырларына қосылып
ауыз судың сапасын нашарлатады.
Қышқылдық жауын-шашындардың су ... ... Су ... қышқылдық жауындар судың қышқылдығы мен тұздылығын көбейтеді.
Көптеген гидробионттар осы көрсеткіштердің өзгерісіне өте ... ... рН 6 ... ... ... ... гормондардың және судағы
басқа да организмдердің өсіп дамуы төмендейді. ... ... ... ... ... бағышталған. Олардың су жүйесінде
жойылуы олардың өсіп өну ... ... ... болады.
Қазіргі уақытта Жер бетінде өзінің тіршілік ағзаларынын айрылған
мыңдаған ... бар. ... ... және Канаданың көлдері мен
өзендерінің 20%-да тіршілік ... жоқ. ... тек ... 14 ... аса ... ағзалар жойылған, ал 2200 көлінде мүлде тіршілік
иелері жоқ.
Қышқылдық жауын-шашындардың және ... ... ... Бұл ... ... ағаштары мен басқа өсімдіктерге орасан зор зиян
келтіреді. Бұндай жауын-шашындар топырақ пен ... ... ... ... ... қанттардың, ағуыздардың,
аминқышқылдарының азаюына әкеліп соғады. Олар ағаштардың сыртқы ... ... ... патогендік бактериялар мен грибтардың кіруіне,
осылармен қореқтенетін көптеген жәндіктердің пайда болуына ... ... ... ... төмендейді, ал кейде олардың
жалпылама өлімі болуы мүмкін. Осындай жаңбырлардың әсерінен алюминий мен
басқа ауыр ... ... ... күшейеді, ал олар ағаштардың түбірлерін
бүлдіреді, инфекциялардың ... ... ... ... ... тым ерте ... ... ауруы). Қышқылды жауын
әсеріне шыршалы ағаштар аса сезімтал келеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы жұмысты қорыта келе ... ... ... ... ... керектігін жеткіздім. Түйсігі бар адамдардың бұл жұмыстан өзіне
түртіп алғаны бар деп ... ... ... ... кейін қалатын ұрпаққа аманат болады. Сондықтан ауамызды ластанудан
сақтауымыз жөн. Атмосфераның өте маңызды қасиеттеріне оның тез ... ... ... орын ... мүмкіншілігі, оның басқа да
сфералармен және ... ... ... ... және оның ... ... ... сақтау
эффектісінің жоқтығы, бір жағынан атмосфералық процесстердің ғаламдық
әсерін, екінші жағынан ... ... ... ... ... ... ... мұхиттармен байланысы арқылы мұхит сулары
атмосферадан көміртегтің қос ... мен жай ... ... ... және
тағы да басқа газдарды өте көп мөлшерде өзіне сіңіріп ... ... ... өсімдіктермен сіңіріледі, топырақтық зат айналым процессіне
түседі. Ауа ... ... орын ... ... ауадағы ластаушы
заттар таралып кетеді, бірақ ... ... ... ... ... қосылады.
Қолданылған әдебиеттер
З.М.Молдахметов, А.М.Ғазалиев, С.Д.Фазылов. “Экология негіздері”
Қарағанды 2002
Бейсенова А.С.,Мелдебаев Ж.Б., ... П.З. ... ... ... ... А.К., ... З.С. ... Агроуниверситет, Алматы 1999

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосфералық ауаның ластануы туралы8 бет
Атмосфералық ауаның ластануы. Климаттың ғаламдық өзгерістері12 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
Автокөліктік ластануға экожүйенің әсері80 бет
Алматы қаласына физикалық-географиялық сипаттама58 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет
Алматы қаласының ауа басейнінің сапасын бақылауды басқару және ұйымдастыру37 бет
Алматы қаласының орналасуы мен климаты23 бет
Алматы қаласының экожүйесі16 бет
Атмосфера туралы түсінік11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь