Атмосфералық ауаның ластануы


КІРІСПЕ
1.Атмосфералық ауаның ластануы
2. ‘Көшетқана эффектісі’ мен климаттың ғаламдық өзгерістері
3.Озондық тесіктің пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен оларды болдырмау әрекеттері
4.Қышқылдық жауын.шашындар, олардың себептері мен зиянды
әсерлері
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер
Атмосфералық ауаның ластануы экожүйемізде едәуір өзгерістерге ұшыратады. Ауаның ластануынан тек қана адамдар емес сонымен қатар жануарлар мен өсімдіктер де зиян шегеді. Бұл бүкіләлемдік адамзаттың проблемасы болып тұр, әсіресе қазіргі технология, өндіріс пен өнеркәсіптердің даму кезінде. Ауаға көптеген қалдықтар мен химиялық зиян заттар шығарылуда.
Осы жұмыста ауаның ластану жолдары мен тигізетін әсерлері және оларды қалай алдын алу жолдары көрсетілген. Біздің әлемімізде назар аударарлық көптеген экологиялық апаттар бар болуда. Сол туралы біз не білуіміз қажет және өзімізді өзіміздің қоршаған ортамызға қалай қарауымыз туралы түсініктеме берілген. Денсаулық – адам өміріндегі ең жоғары бағалы дүние. Өмірдің шаттығы мен қызығы денсаулыққа байланысты. Адам бақыты – денсаулық. « Денсаулық – зор байлық » - дейді қазақ. Ол адам символы. Дені сау қайыршы адам ауру хандардан артық деген нақыл сөз бар. Негізі дұрыс. Дені сау адам өте көңілді жүреді. Әлемде болып жататын кішігірім, ұсақ түйектерге ол ешқандай көңіл аудармайды. Көңілді күймен неше түрлі қиыншылықтарды жеңіп тіршілік ете береді. Дүниежүзілік медицина ғылымдарының ұлы өкілдері, денсаулық адамзат баласына табиғаттың тартқан үлкен сыйы деп түсіндіреді. Адамзат баласының тіршілік өміріндегі ең бір бағалы нәрсе – оның денсаулығы. Денсаулықты сақтап, оны орынсыз ысырап етпеу керек, үнемі денсаулық қорын көбейтіп отыру керек дейді дәрігерлер мен биологтар. Біз денсаулығымызға немқұрайлы қарап, оған үлкен зиян келтіреміз. Әркім өзінің денсаулығының нашарлауына өзі кінәлі. Ауруды ағзаларға жолатпау, адамдардың өз қолында.
Халықтың денсаулығын сақтау аурулардың алдын алу мен оларды емдеу бағыттары мемлекеттік, әлеуметтік, экономикалық, медициналық және биологиялық мәселе. Адамның еңбек пен тұрмыс жағдайын жақсарта бер, аурулардың алдын алу, халықтың дене және рухани күшінің жан-жақты дами беруіне қолайлы жағдайлартуғызу, халыққа тегін, жалпыға бірдей, жоғары дәрежедегі мамандандырылған медициналықкөмек көрсетуді қамтамасыз ету біздің тәуелсіз егеменді ата заңымызға кең көлемде жазылған.
З.М.Молдахметов, А.М.Ғазалиев, С.Д.Фазылов. “Экология негіздері” Қарағанды 2002
Бейсенова А.С.,Мелдебаев Ж.Б., Сауатбаев П.З. “Экология негіздері” Алматы, Ғылым 2001
Соданов А.К., Сванбаева З.С. “Экология” Агроуниверситет, Алматы 1999

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Мазмұны

КІРІСПЕ
1.Атмосфералық ауаның ластануы
2. ‘Көшетқана эффектісі’ мен климаттың ғаламдық өзгерістері
3.Озондық тесіктің пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен
оларды болдырмау әрекеттері
4.Қышқылдық жауын-шашындар, олардың себептері мен зиянды
әсерлері
ҚОРЫТЫНДЫ
Қолданылған әдебиеттер

КІРІСПЕ

Атмосфералық ауаның ластануы экожүйемізде едәуір өзгерістерге
ұшыратады. Ауаның ластануынан тек қана адамдар емес сонымен қатар жануарлар
мен өсімдіктер де зиян шегеді. Бұл бүкіләлемдік адамзаттың проблемасы болып
тұр, әсіресе қазіргі технология, өндіріс пен өнеркәсіптердің даму кезінде.
Ауаға көптеген қалдықтар мен химиялық зиян заттар шығарылуда.
Осы жұмыста ауаның ластану жолдары мен тигізетін әсерлері және оларды
қалай алдын алу жолдары көрсетілген. Біздің әлемімізде назар аударарлық
көптеген экологиялық апаттар бар болуда. Сол туралы біз не білуіміз қажет
және өзімізді өзіміздің қоршаған ортамызға қалай қарауымыз туралы
түсініктеме берілген. Денсаулық – адам өміріндегі ең жоғары бағалы дүние.
Өмірдің шаттығы мен қызығы денсаулыққа байланысты. Адам бақыты – денсаулық.
Денсаулық – зор байлық - дейді қазақ. Ол адам символы. Дені сау қайыршы
адам ауру хандардан артық деген нақыл сөз бар. Негізі дұрыс. Дені сау адам
өте көңілді жүреді. Әлемде болып жататын кішігірім, ұсақ түйектерге ол
ешқандай көңіл аудармайды. Көңілді күймен неше түрлі қиыншылықтарды жеңіп
тіршілік ете береді. Дүниежүзілік медицина ғылымдарының ұлы өкілдері,
денсаулық адамзат баласына табиғаттың тартқан үлкен сыйы деп түсіндіреді.
Адамзат баласының тіршілік өміріндегі ең бір бағалы нәрсе – оның
денсаулығы. Денсаулықты сақтап, оны орынсыз ысырап етпеу керек, үнемі
денсаулық қорын көбейтіп отыру керек дейді дәрігерлер мен биологтар. Біз
денсаулығымызға немқұрайлы қарап, оған үлкен зиян келтіреміз. Әркім өзінің
денсаулығының нашарлауына өзі кінәлі. Ауруды ағзаларға жолатпау, адамдардың
өз қолында.
Халықтың денсаулығын сақтау аурулардың алдын алу мен оларды емдеу
бағыттары мемлекеттік, әлеуметтік, экономикалық, медициналық және
биологиялық мәселе. Адамның еңбек пен тұрмыс жағдайын жақсарта бер,
аурулардың алдын алу, халықтың дене және рухани күшінің жан-жақты дами
беруіне қолайлы жағдайлартуғызу, халыққа тегін, жалпыға бірдей, жоғары
дәрежедегі мамандандырылған медициналықкөмек көрсетуді қамтамасыз ету
біздің тәуелсіз егеменді ата заңымызға кең көлемде жазылған.

Атмосфераның ластануы

Атмосфера – ауадан, химиялық қоспалардан және су буларынан тұратын
күрделі жүйе. Ол – метрологиялық режимнің маңызды факторы мен биосферадағы
физико-химиялық және биологиялық процесстердің жүру ортасы. Атмосферадағы
әр-түрлі компоненттердің қатынасынан оның радиациялыққа, жылулыққа және
ылғалдыққа әсері, өзін-өзі тазарту мүмкіндігі қалыптасады. Атмосфераның
газды құрамы, ондағы су буы мен әр түрлі заттар күн радиациясының Жер
бетіне өту деңгейін жер айналасындағы жылуды ұстап тұрады. Егер де
атмосферада бұл әр түрлі қоспалар болмағанда, онда Жер бетіндегі орташа
жылдық температура емес болар еді.

Адам атмосфераның қасиеттері мен әр түрлі параметрлеріне, оның
химиялық құрамына, жылулық режиміне, ауада қозғалуына, радиоактивтілігіне,
электромагниттік фонына және т.б. әсер етеді. Ол, су сияқты, литосферадан
бұрын ластана бастады. Сондықтан тда ең алғашқы тиым салу шаралары ауа мен
суды ластауды тоқтатуға байланысты болады. Мысалы, ғ. Англияда үлкен
қалаларда көмірді отын ретінде жағуға тиым салынды.
Адамның іс-әрекеті ауа құрамындағы негізгі элементтер – азот пен
оттегінің мөлшеріне көп әсер етпейді, себебі олардың мөлшері ауада көп
(азот – 78,09%, оттегі – 20,95%). Ал көміртегінің қос тотығына келсек (оның
ауадағы негізгі мөлшері 0,03%), оның мөлшері тым жылдам көбейіп келеді,
бұдан басқа да ауада зиянды заттар пайда болуда. Адамның атмосфераға зиянды
әрекеттері оның биосфералық процесстерге араласып, ормандарды өртеу, жер
жырту, жер құрғату, суару, қала мен өндіріс орындарын салу тағы сол сияқты
әрекеттерінен кейін тым жылдам қарқынмен өрлей бастады.

1 кесте
№ Ластаушы заттар Млн.тжыл
1. Көміртек қос тотығы 6000
2. Түтіннің қатты 580
3. бөлшектері Көміртек 360
4. тотығы 320
5. Жеңіл көмірсутектер 160
6. Күкірт тотықтары 110
7. Азот тотықтары 18
8. Фосфор қосындылары 10
9. Сутекті күкірт 8
10. Аммиак 1
11. Хлор 1
Фторлы сутек

Ауаға шығып жатқан көлемі бойынша ең бірінші орынды көміртегтің қос
тотығы алады. Бұл химиялық заттың қауіпті әсері үлкен болмағанмен, оған
ауада ұзақ сақталу мен жинақталу қасиеттері тән. Оның биосфераға негізгі
әсері ‘көшеткі эффектісі’ арқылы болады. Бұған қарағанда СО газының улылығы
үлкен, бірақ та ол ауада тұрақты емес және олСО2 айналып кетеді.
Осы газдардың ішінде үлкен қауіпті болып күкірттің қос тотығы (SO2)
немесе күкірттің ангидриді. Бұл түссіз өткір иісті газ, оның ауадағы су
буларымен қосылыстары (күкірт және күкірт қышқылдары) адамның тыныс
жолдарын қабындырып, ауруға шалдықтырады. Ұзақ уақыт бойы осы заттармен
улану қан айналымын бұзып өлімге де әкеледі. өсімдіктер күкіртті газға өте
сезімтал болып келеді. Бұл газ оларға жеке газ түрінде де, сумен қосылған
түрінде де үлкен зиян тигізуде. Осындай қасиеттері үшін бұл газды әлемдік
ластаушы деп атайды.
Ауада күкірт ангидридінен басқа күкірттің басқа да қосылыстары пайда
болуда. Олардың бірі шіріген жұмыртқаның иісі сияқты исі бар күкіртті сутек
(H2S). Бұл газбен улану өкпе ісінуіне, тынысалу мен жүректің тоқтап қалуына
әкеледі. Келесі улы зат, бұл күкіртті көміртек (CS2) – түссіз оңай жанатын
сұйық зат. Адам организміне ауа мен тамақ арқылы түсіп, нерв жүйесін
бұзады. Бұл зат химия өндірісінде көп қолданылады.
Күкірт туындылары ауаға негізінде антропогенді түрде әр түрлі жанармай
түрлерін жаққан кезде өтеді. Мысалы, көмірлерді, мұнай мен табиғи газдарды
қолданғанда және күкіртті рудаларды өңдеген кезде. Германияда ауадағы
күкірт ангидридінің 63%-тін энергетика өндірісі, 23%-тін өнеркәсіп береді.
Ауаны ластайтын зиянды заттарға азот тотығы, көмірсутектер,
бензопирен, хлор, фтор және басқалар жатады. Бұлардың атмосфераға әсері
негізінен биосферадағы жылулық балансты өзгерту мен озонды жою (фреондар,
азот тотықтары) арқылы көрінеді.

‘Көшетқана эффектісі’ мен климаттың ғаламдық өзгерістері.

‘Көшетқана эффектісі’ (парниковый эффект) деп ауадағы антропогенді
түрде пайда болған химиялық заттардың күн энергиясын өздеріне сіңіру
нәтижесінде атмосфераның қызып, жер бетінің орташа температурасының
көтерілуін айтамыз.
Американдық геолог Б.Небел ‘Көшетқана эффектісі’ нәтижесінде климаттың
жылынуын болашақтың үлкен катастрофасы деп қарастырады. Оның пайымдауы
бойынша аумағы осындай көптеген жануарлар мен өсімдіктердің түрлерін жойып
жіберген катастрофа осыдан 60 млн. жыл бұрын болды. Бұл катастрофа Жерге
астероидтың түсуімен байланысты болып және тек қана организмдердің бірнеше
жеке түрлерін ғана жойса, ‘Көшетқана эффектісі’ бүкіл биосфераға әсер
етеді.
Негізгі көшеткі газына көміртектің қос тотығы жатады. Бұл газдың
көшеткі эффектісіне әсері шамамен 50-60%. Басқа да көшеткі газдарына метан
(20%), азот тотықтары (шамамен 5%), озон, фреондар (хлорфторкөміртектер)
және басқа газдар (10-25%). Қазір 30-ға жуық көшеткі газдары белгілі.
Жер бетінде негізінен жылулық емес жарықтық сәулелер ағыны түседі.
Олар көшеткі газдарынан өзгеріссіз өтіп, жер айналасындағы кеңістікте
ауадағы әр түрлі химиялық заттармен кездеседі. Соның нәтижесінде осы
сәулелердің көп бөлімі ұзын толқынды (инфрақызыл) жылулық сәулелерге
айналады. Жер бетіне түскен сәулелердің біршамасы жерден шағылысып, космос
кеңістігіне қайта тарап кетуі керек. Бірақ та көшеткі газдарының әсерінен
олар осы газдардан өте алмай шағылысып жерге қайта түседі де ауаның жалпы
жылулығын көбейтеді.
Деректер бойынша көшеткі газдарының әсерінен Жер бетіндегі жылорталық
температура соңғы жүзжылдықта 0.3-0.5% жыл жылдамдықпен көбейіп келеді.
Осындай жылдамдықпен басқа көшеткі газдарының мөлшері көбеюде. Көшеткі
газдарының ауадағы мөлшерінің XXI ғасырдың ортасына қарай екі есе көбеюі
планетамыздың орташа жылдық температурасының 1-3.50С-қа көтерілуіне әкелуі
мүмкін.
Болжаулар бойынша климаттың жылынуы қарлар мен мұздардың еруіне және
мұхит сулары деңгейінің шамамен 1.5 метрге көтерілуіне әкеледі (соңғы 100
жылда ол 10-12 см-ге көтерілген екен).
Климаттың ғаламдық жылынуы бұл бұрын болмаған үлкен аумақты
экологиялық қауіп әкелуі мүмкін. Егерде мұхит деңгейі 1.5-2 м көтерілсе, ол
жағдайда 5млн.км2 құрғақ жер су астына кетеді. Бұл аймақ өте үлкен
болмағанмен, бұл жерлерде 1 млрд. Астам халық тұрады және әлемдік ауыл
шаруашылық өнімдерінің 13 бөлімі жиналады.
Болжаулар бойынша климаттың жылынуы ауа-райының тұрақсыздығына, табиғи
аймақтардың шекараларының жылжуына, табиғи апаттардың көбеюіне, жануарлар
мен өсімдіктердің жойылуының тездетілуіне әкеледі.
Міне осының бәрі 1979 ж. Торонта қаласында климаттың өзгеру
проблемаларына арналған Халықаралық конференцияның болуына себеп болды.
Атмосфераға көмірқышқыл газын шығаратын негізгі техногендік себеп ол
органикалық отынды жағу. Қазіргі уақытта тек қана жылу энергетикасы ауаға
адам басына шаққанда жылына 1 т немесе жер бетіне шамамен 6 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Атмосфералық ауаның ластануы туралы
Атмосфералық ауаның ластануы. Климаттың ғаламдық өзгерістері
Атмосфералық ауаның қазіргі жағдайы
Атмосфералық ауаның ластану көздері
Атмосфералық ауаның ластануының зардаптары
Атмосфералық ауаның ластануының экологиялық мәселелері
Атмосфералық ауаның электрлік жағдайы. Ауаның иондалуы
Ауаның радиактивті ластануы
Атмосфералық ауаның ластану көздері туралы
Автомобильден шыққан газбен ауаның ластануы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

MasterCard Visa


WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь