Ағза және қоршаған орта

І. Кіріспе
1. Ағза және қоршаған орта. Бейімделу
ІІ. Негізгі бөлім
1.Стресс және стрессорлар
2. Стресс анатомиясы
3. Бейімделудің жалпы синдромының сатылары
4. Бейімделу этаптары
ІІІ. Қорытынды
1. Бейарнамалы төзімділік тетіктері
Тұтас организм өзін қоршаған ішкі ортамен ажырамас байланыста болады. Жеке организм физиологиясы физиологиялық процестердің өздігінен реттелуінің ішкі механизмдерін зерттеп қана қоймай, ағзаның қоршаған ортамен үздіксіз өзара қатынасы мен ажырамас бірлігін қамтамасыз ететін тетіктерін зерттейді. Осындай бірліктің көріну жағдайы ағзаның берілген жағдайларға бейімделуі болып табылады.
Бейімделу (лат. adaptatio – икемделу, бейімделу) — сыртқы ортаның құбылмалы жағдайларына организмнің икемделуі. Ол жасушылақ, ұлпалық, жүйелік және деңгейлерде өтеді. Бұл термин икемделу процестерінің кең түрлерін — жасушадағы ақуыз синтезі мен ұзақ мерзімді тітіркендіргіштерге рецепторлардың бейімделуінен бастап адамның қоғамдық бейімделуі мен халықтардың нақты климаттық жағдайларға бейімделуін сипаттау үшін пайдаланылады. Адам организмі деңгейіндегі бейімделу деп оның әрдайым өзгеріп отыратын тіршілік жағдайларына икемделуін таниды.
Бейімделу туа болған немесе жүре пайда болған икемделу әрекетінің барлық түрлерін көрсетеді. Ортаның көптеген жағдайлары ағзаның мұндай қасиеттеріне сәйкес келу-келмеуі мүмкін. Ағзаның сәйкес тітіркендіргішке бейімделу қабілеті ұзақ мерзімді эволюциялық даму сатысында қалыптасып, қоршаған ортаның ұзақ мерзімді өзгерістеріне бейімделу тетіктерін (адаптогенез) құрып жетілдірді. Ішкі ортаның бірқатар факторларына толығымен бейімделсе, басқаларына — шамамен бейімделген, енді біреулеріне төтенше болуынан (экстремалды) бейімделе алмайды. Бұл жағдайда ағза өлімге ұшырайды.
Бейімделудің бірқатар түрлері бар. Физиологиялық бейімделу деп ағза мен оның мүшелерінің белсенділігі мен өзара байланысын реттеуші тетіктердің орнықты деңгейін атайды. Мұндай өзгерген орта жағдайларында ағза ұзақ белсенді әрекет, жұмысқа қабілеті мен ұрпақ жаңғырту белгілерін сақтайды.
Адамдар бірдей орта жағдайларына әрқалай, әр түрлі жылдамдықпен бейімделеді. Бұл олардың денсаулық жағдайына, эмоционалды тұрақтылығына, физикалық жаттықтырылуына, типологиялық ерекшеліктеріне, жынысы мен жасына байланысты.
Бейімделу реакциялары жалпы не бейарнамалы және жеке не арнамалы деп бөлінеді.
1. Физиология человека. Под ред. В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько.
2-е изд.Москва:Медицина, 2003
2. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенова А.А, Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы.
Алматы:2005жыл
3. Рымжанов К.С., Төленбек И.М. Адам және жануарлар физиологиясы.
Алматы:2000
4. Д.Гринберг. Управление стрессом. Санкт-пет. 2002. 494с
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
1. Ағза және қоршаған орта. Бейімделу
ІІ. Негізгі бөлім
1.Стресс және ... ... ... ... жалпы синдромының сатылары
4. Бейімделу этаптары
ІІІ. Қорытынды
1. Бейарнамалы төзімділік тетіктері
Тұтас организм өзін ... ішкі ... ... ... ... ... физиологиясы физиологиялық процестердің өздігінен реттелуінің
ішкі механизмдерін зерттеп қана қоймай, ағзаның қоршаған ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ететін тетіктерін
зерттейді. Осындай бірліктің көріну жағдайы ағзаның берілген ... ... ... (лат. ...... ...... ортаның
құбылмалы жағдайларына организмнің икемделуі. Ол ... ... және ... өтеді. Бұл термин икемделу процестерінің кең
түрлерін — ... ... ... мен ұзақ ... ... ... ... адамның қоғамдық бейімделуі мен
халықтардың нақты климаттық жағдайларға ... ... ... Адам ... ... ... деп оның әрдайым
өзгеріп отыратын тіршілік жағдайларына икемделуін таниды.
Бейімделу туа ... ... жүре ... болған икемделу әрекетінің
барлық түрлерін көрсетеді. Ортаның ... ... ... мұндай
қасиеттеріне сәйкес келу-келмеуі мүмкін. Ағзаның сәйкес ... ... ұзақ ... ... даму ... ... ... ұзақ мерзімді өзгерістеріне ... ... ... ... Ішкі ... бірқатар факторларына
толығымен бейімделсе, басқаларына — шамамен бейімделген, енді ... ... ... ... алмайды. Бұл жағдайда ағза өлімге
ұшырайды.
Бейімделудің бірқатар ... бар. ... ... деп ағза ... ... белсенділігі мен өзара байланысын реттеуші тетіктердің
орнықты деңгейін атайды. Мұндай өзгерген орта ... ағза ... ... жұмысқа қабілеті мен ұрпақ жаңғырту белгілерін сақтайды.
Адамдар ... орта ... ... әр ... ... Бұл олардың денсаулық жағдайына, эмоционалды ... ... ... ерекшеліктеріне, жынысы мен жасына
байланысты.
Бейімделу реакциялары жалпы не бейарнамалы және жеке не ... ... ... ... ағза ... ... ... ал арнамалы реакция әсер ететін фактор не олардың кешенінің
сипаты мен ... ... ... береді.
Ағзаның кез-келген интенсивті әсерге деген ... ... ... Ганс ... ... (1936), ал оны ... ... деп атады. Мұндай стрессорларға жатады:
1) қоршаған ортаның зиянды әсерлері (ластану, сәулеленіс, );
2) әр түрлі физиологиялық үрдістердің бұзылуы;
3) ... тез ... үшін ... ... тіршілікке қауіп;
5) оқшаулау;
6) қудалау;
7) мақсатсыз өмір;
8) жағдайды бағалай алмау;
9) депривация – тітіркеністің жоқтығы.
Стресс – өте ... ... ... ... бейарнамалы (жалпы) берген
жауабы (реакциясы) және жүйке жүйесінің соған сәйкес жағдайы. ... ... ... оң ... және кері ... қарастырады. Эустресс – ағза күштерін жинайтын, қатты емес стресс,
ол тура (оң) ... ... ал ... – артық күш, зақымдаушы
әсерден ағзаның зиян шегуі. Бұдан басқа ... ... ... ... ... және ... ... түрлері мен формалары
болуы мүмкін.
Г.Селье ағзаның төзімділік ... ... мәні бар ... ... тек ... бен ... ... гормондарының
белсенділігі деп санады. Алайда, ол ... ... ... мәнін
ерекше қойғанымен, кейінгі еңбектерінде бейімделуге басқа тетіктердің
қатысатындығын теріске шығарған жоқ. ... да, ... ... жүйке арқылы әр түрлі тіндерге, оның ішінде бүйрек ... боз ... ... ... ...... мен
норадреналинді жұмылдыратындығы анықталды. Ал басқа жүйке ... ... ... ... ... ... ... бүйрекке ықпал жасайды. Соған қоса стрессордың ... ... ... ... ... ... және гонадотропин
гормондарының түзілуі жеделдейді. Бұл құбылыстар гипоталамустың «атқарушы
түрткілері (рилизинг)» арқылы ... ... ... ... ... ... тағы бір ...
альдостерон қатысады. Ол өзінің әрекетін ренинангиотензин жүйесі арқылы
жүзеге асырады. Стресс ... ГАМҚ ... ... ... ... ... тежейді, ол эндогендік ағымдарды, эндорфин, энкефалин,
динорфинді түзеді. Бұл заттар еліру ... ... ... ... ... күшейтеді, абыржуыд жойып, бұлшықеттерге ұзақ уақыт
жұмыс істеуге ... ... ... психикалық әсерленісін
әлсіретеді. Жалпы алғанда, ... ... ... ағза қатысады, ал
жетекші рөлді орталық жүйке жүйесі атқарады.
Бейімделудің жалпы синдромын зерттей ... ... ... жауап беру деңгейінің өзгеуінің 3 сатысын бөліп көрсетті:
1) абыржу сатысы, бұл кезде орталық жүйке жүйесінде шалық пайда болады,
жабырқау, гипоторния, ... ... ... ... ... ... ... төзімділік сатысы немесе әсіребелсенділік, әрқилы зиянды ... ... ... орнықты күйін көрсетеді, яғни оларға төтеп
беретін ... Бұл ... ... ... ... ... кортикостероидтар көп түзіледі.
3) әлсіреу сатысы, күйзеліс тудыратын ... ұзақ ... ... ... және ... ... ... пайда
болады.
Күнделікті өмірде осы ағза реакциясының барлық үш ... ... ... ... өзіндік «құны» бар, оны ағза зат, ... ... ... ... қорлардың сарқылуы дизадаптация тудырады, ол
гомеостаздың ауытқуы, қосалқы физиологиялық жүйелердің жиналуы, ... ... ... ... ... оралғанда, қабылдаған бейімделу
қаситеттерін жоғалтады, яғни бастапқы жағдайларға бет ... ... ағза ... ... оралғанда мүмкін болады. Алайда кейбір
жағдайларда қайта бейімделуге деген мүмкіндік жоғары болады, ал енді ... ... ... ... ... аз ... тетіктерін машықтау бейімделудің тұрақтылығы мен төзімділігі үшін
жағымды болады.
Бейімделудің дамуында екі этап байқалады: ...... ... ...... ... бейімделу. «Шұғыл» бейімделушілік реакция
стрессордың әсер ету мезетінен бастап дайын ... ... ... ... ... әсер еткендегі жылу өндірудің артуы, т.б.
«Шұғыл» бейімделушілік функционалды қорларды жинап, көп жағдайда ... ... ... ... бейімделу реакциясы ішкі орта факторларының ағзаға ұзақ
уақыттық және көп реттік әсері нәтижесінде дамиды. ... ... ... ... бейімделу негізінде жүреді. Құрылымдық және функционалды
өзгерістерді жинау негізінде ағза жаңа қасиетке ие ...... ... ... ... ... «ұзақ уақыттық» бейімделуге
өтуі ағзаның жаңа жағдайларда тұрақты тіршілік етуіне мүмкіндік туғызады.
Организмнің бейімделуге даярлығы, оның бірнеше рет ... ... ... ... ... бейімделген қасиеттеріне байланысты.
Осыған орай, қоршаған ортаға бейімделу қабілетіне сәйкес адамдарды ... ... ... ... ... деп ... Олар ... кенет
және қысқа мерзімді құбылыстарына тез және оңай бейімделеді. Ал ... ... ... тобы ... ... ... алатын, ұзақ уақыт
әсер ететін түрткілеріне жақсы бейімделеді. ... ... ... ... ... ... ... бейімделуге даярлығын және оны нәтижелі жүзеге
асыруын, яғни ... ... ... ... ... бар. ... қатарына ұтымды тамақтану, белгілі режим, бейімдеуші
дәрі-дәрмектер (адаптогендер), дене шынықтыру және машықтану, ... ... ... ... ... ... ... даярлық
генотиптік және фенотиптік ... ... ... ... ... ... қалыптасып, жетіледі.
Пайдаланған әдебиет:
1. Физиология человека. Под ред. В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько.
2-е изд.Москва:Медицина, 2003
2. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенова А.А, Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы.
Алматы:2005жыл
3. ... К.С., ... И.М. Адам және ... ... ... Управление стрессом. Санкт-пет. 2002. 494с

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
Қоршаған ортаға түскен пестицидтердің абиотикалық және биотикалық ыдырауы және улы заттардың ағзада түрленуі11 бет
Қоршаған ортаға түскен пестицидтердің абиотикалық және биотикалық ыдырауы және улы заттардың ағзада түрленуі туралы5 бет
Қоршаған ортаға түскен пестицидтердің абиотикалық және биотикалық ыдырауы және улы заттардың ағзада түрленуі туралы ақпарат11 бет
Қоршаған ортаға түскен пестицидтердің абиотикалық және биотикалық ыдырауы және улы заттардың ағзада түрленуі туралы мәлімет14 бет
«Байқоңыр» ғарыш аймағы11 бет
Адам денсаулығының көрсеткіштерін зерттеу9 бет
Антропогендік фактор4 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь