Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi

КIРIСПЕ
I БӘСЕКЕ . РЫНОКТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ НЕГIЗГI ЭЛЕМЕНТI
РЕТIНДЕ
1.1 Бәсекенiң экономикалық мәнi мен қызметтерi
1.2 Бәсекенiң экономикалық табиғаты қағидалары
II ШАРУАШЫЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЖЕТIЛГЕН ЖӘНЕ ЖЕТIЛМЕГЕН
БӘСЕКЕЛIК ЖАҒДАЙЛАР
2.1 Жетiлген бәсеке рыногы, қызмет ету механизмi
2.2 Жетiлмеген бәсеке рыногы және оның формалары
III ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БӘСЕКЕЛIК ОРТАНЫҢ ДАМУЫ
ЖӘНЕ ОНЫҢ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКА ҮШIН МАҢЫЗЫ
3.1 Қазақстан экономикасында бәсекенiң қалыптасуы мен дамуы
3.2 Елiмiзде бәсекенi қолдау мен монополияға қарсы саясат
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Әлемдiк тэжiрибе дэлелдегендей экономиканың шикiзат бағыттылығы елдiң тиiмдi жэне түрақты дамуын қамтамасыз етпейдi. Сондай-ақ бүгiнгi жаһандану кезiнде үлттық экономика бәсекеге қабiлеттi болмаса, онда оның болашағы бүлынғыр болып табылады. Сондықтан да бiзге мемлекет ретiнде қалыпты жүмыс iстеу үшiн түтастай алғанда экономикамыз бәсекеге қабiлеттi болу керектiгi сөзсiз. Ал осыдан барып эр сектордың өз мiндетi туындайтыны белгiлi. Жалпысында бәсекеге қабiлеттiлiк - экономикалық категория болып табылады.
Бәсеке жалпы экономикалық қүндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың негiзгi қүралы болып табылады. Бәсекелiк рынокта қызмет етушi фирмалар мен кэсiпорындар қоғамның эр түрлi сүранысына бейiмделiп, тиiмдi инвестицияларды орынды пайдалану арқылы ғылыми-техникалық прогреске үмтылады, өндiрiстiк жэне қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнiмдер шығарудың көлемiн арттыруға ынталы болады.
Осылайша әрбiр кэсiпкердiң бәсекеқабiлетi жоғары болуының нәтижесiнде әлемдiк экономикалық рынокта үлттық экономиканың бәсекеқабiлеттiлiгi артады.
Бәсеке қоғамға экономикалық еркiндiктi, тиiмдiлiктi, дамудың түрақтылығын, экономикалық қауiпсiздiктi үсынады. Немiс экономикасының белгiлi экономист ғалымы Людвиг Эрхард бәсекелестiктiң экономика үшiн қажеттiлiгiн келесi жолдармен көрсетедi: "... рыноктың шаруашылық жэне оның қызмет ету механизм! еркiн бәсекелестiктен ажырап қызмет етуi мүмкiн емес...". Бәсекенiң экономикалық табиғаты жеке меншiктiк қатынастармен тығыз байланыста болады.
Сондықтан мен экономикалық теория пэнiнен курстық жүмысымның тақырыбын "Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi" деп алдым. Бүл тақырыптың өзектiлiгi Елбасымыз өткен жылы "Бәсеке қабiлеттi Қазақстан", "Бәсеке қабiлеттi экономика" жэне "Бәсеке қабiлеттi халық" деген Қазақстан халқына Жолдауында, елiмiз үшiн өзектi мэселелердiң бiрi Қазақстан Республикасын үлттық экономиканың бәсекеге қабiлеттiлiгi жоғары деңгейде дамып, элемдегi дамыған елдер қатарына қосылу керектiгiн атап көрсеткен болатын.
Қазiргi кезде нақты рыноктық қатынастар орнап, бағаны белгiлейтiн тек қана сүраныс пен үсыныс деп тете айту қиындау. Өйткенi фирмалар белгiлi бiр рынокта, белгiлi бәсеке жағдайында жэне белгiлi рынок құрылымының негiзiнде эрекет жасайды.
Рынок қүрылымы фирмалардың саладағы санына, фирманың көлемiне, тауар сипатына, оның рынокқа ену жеңiлдiгiне немесе ақпараттың қолда болуына байланысты.
Экономикамыздың нарықтық қатынастарға өтуiне байланысты бәсеке түралы көп кездестiремiз. Бәсеке өз кезегiнде рыноктық экономиканың сүраныс

4
пен ұсыныс сияқты негiзгi элементi болып табылады. Бiрақ қазiргi жағдайда қайбiр елдiң болмасын, оларда таза бәсекелестiк экономикалық рынок жоқ.
1. Джумагельдиева Т.А. Конкуренция: теория и механизм развития. -Алматы, 2003.-130с.
2. Григорий Марченко "Бәсекеге қабiлеттiлiк - экономикалық категория" // Егемен Қазақстан, 2004 ж.
3. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. - СПб:. "Питер", 1999.-464с.
4. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2000 ж. - 420 бет.
5. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. - Алматы: Қазақ университетi, 2003. - 219 б.
6. Мэнкью Н.Г. Принципы экономике. - Спб: Питер Ком, 1999. - 784 с.
7. Н. Ә. Назарбаев. "Бәсеке қабiлеттi Қазақстан", "Бәсекеқабiлеттi экономика" жэне "Бәсекеқабiлеттi халық" деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ж.
8. Кожахмедов Д.Б. "Машиностроение как основа формирования конкурентспособной экономики Қазахстана" // Аль-Пари , №1.2004 г.
9. Қуат Бораш "Инновация, оның елiмiз экономикасы үшiн маңызы қандай" // Егемен Қазақстан, 23 ақпан, 2004 ж.
Ю.Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х
т. Т. П. - М: Финансы и статистика, 1992. - 384 с. 11 .Кенжеғали Сағадиев "Бәсекеге қабiлеттiлiктi өзiмiз жасауымыз керек" //
Егемен Қазақстан, 2004 ж. 12. Экономическая теория. / А.И. Добрынина, Л.С.
Тарасевича. Санк-Петербург - 2001г. 13.Ю. К. Шокоманов "Состояние и перспективы экономического развития
Казахстана в переходной период" // Вестник КазНУ, Серия
экономическая, №4, 2001 г. 14.Стратегия / "Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы
дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы" -
Алматы, 2003 ж.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
I БӘСЕКЕ - РЫНОКТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫҢ НЕГIЗГI ЭЛЕМЕНТI
РЕТIНДЕ
1. Бәсекенiң экономикалық мәнi мен қызметтерi
2. Бәсекенiң экономикалық табиғаты қағидалары
II ... ... ... ЖӘНЕ ... ЖАҒДАЙЛАР
1. Жетiлген бәсеке рыногы, қызмет ету механизмi
2. Жетiлмеген бәсеке рыногы және оның ... ... ... ... ... ... ОНЫҢ ... ЭКОНОМИКА ҮШIН МАҢЫЗЫ
1. Қазақстан экономикасында бәсекенiң қалыптасуы мен дамуы
2. Елiмiзде бәсекенi ... мен ... ... саясат
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
3
КIРIСПЕ
Әлемдiк тэжiрибе дэлелдегендей экономиканың шикiзат бағыттылығы елдiң
тиiмдi жэне түрақты дамуын қамтамасыз етпейдi. Сондай-ақ бүгiнгi жаһандану
кезiнде үлттық ... ... ... ... онда оның ... ... табылады. Сондықтан да бiзге мемлекет ретiнде қалыпты жүмыс
iстеу үшiн түтастай алғанда ... ... ... болу ... Ал ... барып эр сектордың өз мiндетi туындайтыны ... ... ... - ... ... ... ... жалпы экономикалық қүндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың
негiзгi қүралы болып ... ... ... ... ... ... ... қоғамның эр түрлi сүранысына ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогреске
үмтылады, өндiрiстiк жэне қосымша шығындарды ... ... ... ... ... арттыруға ынталы болады.
Осылайша әрбiр кэсiпкердiң бәсекеқабiлетi жоғары болуының ... ... ... ... ... ... қоғамға экономикалық еркiндiктi, ... ... ... қауiпсiздiктi үсынады. Немiс экономикасының
белгiлi экономист ғалымы ... ... ... ... үшiн
қажеттiлiгiн келесi жолдармен көрсетедi: "... рыноктың шаруашылық жэне оның
қызмет ету механизм! еркiн бәсекелестiктен ... ... етуi ... ... экономикалық табиғаты жеке меншiктiк қатынастармен
тығыз байланыста болады.
Сондықтан мен экономикалық теория пэнiнен курстық жүмысымның тақырыбын
"Бәсеке, оның ... ... мен ... ... ... рөлi" деп ... Бүл тақырыптың өзектiлiгi Елбасымыз өткен жылы
"Бәсеке қабiлеттi Қазақстан", "Бәсеке қабiлеттi экономика" жэне "Бәсеке
қабiлеттi халық" ... ... ... ... ... үшiн өзектi
мэселелердiң бiрi Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... элемдегi дамыған елдер қатарына қосылу
керектiгiн атап көрсеткен болатын.
Қазiргi кезде нақты рыноктық қатынастар орнап, бағаны белгiлейтiн тек
қана сүраныс пен үсыныс деп тете айту ... ... ... ... ... ... бәсеке жағдайында жэне белгiлi рынок құрылымының негiзiнде
эрекет жасайды.
Рынок қүрылымы ... ... ... ... ... ... оның ... ену жеңiлдiгiне немесе ақпараттың ... ... ... ... ... ... ... түралы
көп кездестiремiз. Бәсеке өз кезегiнде рыноктық экономиканың сүраныс
4
пен ұсыныс сияқты негiзгi элементi болып табылады. Бiрақ қазiргi жағдайда
қайбiр елдiң ... ... таза ... ... ... ... бұл курстық жұмысты орындаудағы мақсатым ұлттық экономиканың
бәсекеге қабiлеттiлiгiн арттырудың ... ... ... ... ... жолы ... айтып өту болып табылады. Сонымен ... ... жету үшiн мен ... жұмысты орындау үстiнде келесiдей
мiндеттердi айқындап алуым керек. Оларға:
* Бәсекенiң мэнi мен түрлерi, оның ... ... ... ... ... ... ерекшелiктерi;
* Жетiлмеген бәсекенiң негiзгi формалары монополия мен олигополияның
рынокта қызмет етуiн;
* Қазақстан Республикасындағы бәсекелiк ортаның қалыптасуы мен ... жэне оны шешу ... ... ... ... ... қабiлетiн арттыру жэне
индустриялы-инновациялы экономика жүйесiн құрудың негiзгi бағыттарын
қарастыру.
* 5
I БӘСЕКЕ - ШАРУАШЫЛЫҚ САЛАНЫҢ ҚЫЗМЕТ ... ... ... ... мәнi мен қызметтерi
Бәсеке жалпы экономикалық қүндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың
негiзгi қүралы болып ... ... ... ... етушi фирмалар мен
кәсiпорындар қоғамның эр ... ... ... ... орынды пайдалану арқылы ғылыми-техникалық прогреске
ұмтылады, өндiрiстiк жэне қосымша шығындарды азайта отырып, ... ... ... ... ... ... эрбiр кэсiпкердiң бәсекеқабiлетi жоғары болуының нэтижесiнде
элемдiк ... ... ... ... ... соңғы жылдардағы экономикалық өсуге қол жеткiзуiнiң өзi
бәсекеқабiлеттiлiктiң қалыптасуы мен дамуы есебiнен болып отыр. "Қазақстан
- 2030" даму ... жеке ... ... ... ету, ... ... бәсекелестiк ортаны қалыптастырып және антимонополиялық
реттеудi сенiмдi түрде ... ... атап ... ... ... ... тиiмдiлiктi, дамудың
түрақтылығын, экономикалық қауiпсiздiктi ұсынады. Немiс экономикасының
белгiлi экономист ғалымы ... ... ... ... ... келесi жолдармен көрсетедi: "... рыноктың шаруашылық және оның
қызмет ету механизмi ... ... ... қызмет етуi мүмкiн
емес...". Бәсекенiң экономикалық табиғаты жеке меншiктiк ... ... ... дегенiмiз, бiр жағынан, iс-қимыл жасайтын салада ұнамды
нәтижеге жету үшiн ... ... ... ... ... жүргiзудiң
қолайлы жағдайына ие болу үшiн, пайданы көп табу үшiн тауар ... ... ... ... о л ... ... өнiмдi өндiру
мен оны өткiзудегi жэне капиталды қолдану сферасындағы ара қатынастары.
Бәсекенi экономикалық ... ... ... жүргiзушi
субъектiлердiң белгiлi эрекеттерiнiң жиынтығының түрi деп тануға болады.
Осы эрекеттер экономикалық цикл ... ... ... ... ... ... аталған ұдайы өндiрiстiк процестер жатады:
* өндiрiс жэне еңбек үжымдарының ... ... ... ... оны ... ... жартылай
фабрикаттармен жабдықтау және өндiрiстiк, несие-қаржылық және жобалау
мекемелерiнiң бiр-бiрiне эсер етуi;
* бәсекеқабiлеттiлiгi жоғары өнiм өндiру;
* 6
* өнiмдi сату. Бүл үшiн оның саны ... ... орны ... ... пайда есебiнен инвестициялық қор жасау және оны өндiрiстi кеңейту
үшiн пайдалану.
Өнiмнiң өмiр сүру циклi бәсекелiк ... ... ... эсер ... өмiр сүру ... оның ... ... тоқтағанша жүрiп
отыратын мерзiмi жатады. Бүл цикл төрт фазадан түрады:
1. жаңа өнiмдi игерiп, өндiрiске ... ... Бүл ... ... көп ... ... ... бағасы жоғары болады;
2. өндiрiстiң өсуi - өндiрiстiң масштабы өседi, сұраныс өседi,
жоғары баға сақталады;
3. кемелдену. ... ... ең ... дэрежеге жетедi, сүраныс
толық қанағаттанады, өндiрiс қарқыны ... ... жэне ... ... ... ... Бүл фазада сүраныс төменгi шегiне жетедi, өндiру азаяды.
Бәсеке сайысы сөне ... ... ... көбiнiң өндiрiлуi
тоқталады, жаңа өнiм өндiру басталады.
Рыноктық экономикада рыноктағы көптеген фирмалар мен ... ... ... ... ... өз ... ... қолданады. Мүндай әрекеттердi "тиiмсiз ... ... ... ... сапасы туралы және оның сипаттамасы. Жасау эдiсi мен жасалған
орны туралы ... ... ... ... ... ... ... қате мәлiметтер тарату;
* бәсекелестiң тауарлық белгiсiн, оның фирмасының атын, маркировкасын
заңсыз пайдалану;
* тауардың сапасы туралы дүрыс түсiнiк ... ... ... ... ... жамандап көрсететiн салыстырмалар қолдану;
* келiсiм бойынша өздерi ған бiлуге ... ... ... ... ... жэне басқадай
информацияны таратып жiберу. Аталған шарт ... ... ... ... агенттiкке жүктелген.
Қазiргi заманда "жетiлген бәсеке" концепциясы ... ... ... жарыққа келдi. Мүның үлгiсiндегi рыноктың екi ... жеке ... ... ... мен ... ... өндiрiс факторларының рыногы.
Осы рыноктардың өзара байланысы техникалық заң түрiнде түжырымдалған,
экономистер оны ... ... деп ... ... ... ... мен қағидалары
Бәсеке қоғамға экономикалық еркiндiктi, тиiмдiлiктi, ... ... ... ... ... ... экономист ғалымы Людвиг Эрхард бәсекелестiктiң ... ... ... ... корсетедi: "... рыноктың шаруашылық жэне оның
қызмет ету механизмi еркiн бәсекелестiктен ... ... етуi ... ... экономикалық табиғаты жеке меншiктiк қатынастармен тғыз
байланыста болады.
Бәсеке ... ... ... ... ... Ол ... ... етiп, рыноктағы субъектiлердiң қарым-қатынасын
тереңдету арқылы рыноктағы жағдайлар мен сұранысқа ... ... ... Смиттiң "көрiнбейтiн қол" мысалының негiзiнде бәсекелестiк теориясы
жатыр, яғни , эрбiр жеке адам ... ... ең ... өз ... сол ... қол ... үшiн олар өз ... бәсекелiк
қабiлетiн арттыруға ынталы болады. Бүл өз ... жаңа ... ... ашуға жол ашады.
Бәсеке экономикалық категория ретiнде объективтi жэне субъективтi
маңызда болады. Объективтi мағынада бәсеке ... ... ... яғни ... ... кэсiпкерлер жалпы рыноктағы
тауарлардың айналысына жэне оның бағасына жеке өзi эсер ете ... ... ... субъективтi түрғыда бәсекелес шаруашылық субъектiлерi
арасындағы экономмкалық қатынастарды көрсетедi, яғни өндiрiс пен ... ... ... ... жалпы экономикалық құндылықтар мен жетiстiктердi дамытудың
негiзгi күралы ... ... ... рынокта қызмет етушi фирмалар мен
кэсiпорындар қоғамның эр түрлi ... ... ... ... ... ... ... прогреске
үмтылады, өндiрiстiк жэне қосымша шығындарды азайта отырып, сапалы өнiмдер
шығарудыңкөлемiн арттыруға ынталы болады.
Осылайша эрбiр ... ... ... ... ... экономикалық рынокта үлттық экономиканың бәсекеқабiлеттiлiгi
артады.
Қазақстанның соңғы жылдардағы экономикалық өсуге қол жеткiзуiнiң ... ... мен ... ... болып отыр. "Қазақстан
- 2030" даму стратегиясында жеке меншiк қүқығын қамтамасыз ету, сондай-ақ
рынокта еркiн ... ... ... жэне ... ... түрде жүргiзу керектiгiн атап өткен.
Бәсекенiң экономикадағы орнын оның негiзгi қағидалары арқылы ... ... ... ...... қатысушылар санының
шектелмеушiлiгi, рынокқа кiрудiң жэне
одан шығудың абсалюттi еркiн болуы. Бүл ... ... ... олардың өндiрiстiң бiр түрiнен екiншi түрiне
өтуiн,
8
түтынушылардң ... ... ... ... ... ... ... деңгейде қамтамасыз етуiн талап етедi;
* материалды еңбек, қаржылық жэне басқа да ресурстардың мобильдiлiгi.
Капитадың еркiн айналысы ... ... ... дамуына,
қосымша ресурс көздерiн ашуға, олардың ... ... ... ... ... сүраныс пен ұсыныс туралы бәсекеге қатысушылардың толық ақпаратта
болуы, сондай-ақ рыноктағы баға өзгерiсiн, пайда деңгейiн дер ... ... ... өнiмдердiң бiртектiлiгi, сапасының, қасиеттерiнiң ұқсас болып келуi.
Ерекше маркалардың болмауы, ондай ... ... ... жену үшiн ... рынокта қолданылады;
* рыноктағы жекелеген қатысушылардың эсер теу ... ... ... ... ... ... ... белгiленген
бағасымен сэйкес келiп отыруы мiндеттi шарт емес.
Бәсеке өз кезегiнде ... ... жэне ... ... ... Iшкi жэне ... бәсеке қоғамдық еңбектiң бөлiнiсiнiң
заңдылықтарын дамытып, ... ... ... ... орындарының санының артуына жэне олардың бiр-бiрiне ... ... ... тауарлардың рыноктық бағасын қалыптастырады. Олардың
iшiдегi техникалық жағдайы жоғары жэне еңбек өнiмдiлiгi артық кәсiпорындар
қосымша пайда тауып ... ... ... ... ... ... өнiмдiлiгi қарқынының деңгейi, тауарлардың жеке қүны эр
түрлi болып отырады. ... ... ... ... ... ... тиiмдi пайдалануға, инновациялық өнiмдер шығаруға
ынталы болады.
Салааралық бәсеке эр түрлi рынокта қызмет ... ... ... ... Яғни ... ... инвестицияларды өз саласына
тартуға, осы саланы жетекшi сала ... алып ... үшiн ... ... ... эр ... елдер арасында орын алады. ... және ... ... ... ... ... ... жағдайда эрбiр ел өзiнiң егемендiгiн және ... ... қалу үшiн ... ... ... ... сипатталады:
* бiрнеше басты салаларды элем бойынша өзiне қарату, ноу-хауды дамыту,
қаржылық жағдайын жақсарту;
* көп аспектiлiк, эр ... ... ... мен ... ... рыноктың осы заманға сай жылдам дамуын қамтамасыз ету;
* рыноктық бақталаста айқын басымдылық қасиеттерiнiң болуы; Бәсекенiң
толық қанды жэне тиiмдi дамуы ... ... ... жэне ... ... ... Оларға:
9
1. Қоғамның өндiрiстiк тиiмдiлiгiнiң өсуi;
2. Рыноктық механизмнiң толық қанды қызмет етуi;
3. Өндiрiс факторларының ... ... ... баға құру;
5. Тауарлардың жэне қызметтердiң элемдiк стандарттарға өтуi;
6. Бизнестiң тиiмдiлiгi, басқашайтқанда ел iшiндегi кэсiпорындар iс-
қимылының ... ... ... ... ... ... ... қатынас
жэне байланыс жүйелерiнiң, ғылыми орындардың, ел тұрғындарының бiлiмi
мен бiлiктiлiгi, жасампаздық қасиеттердiң бизнестiң ... ... ... ... жаратылысының негiзi шектеулi ресурстарды неғұрлым ... ... бөлу ... ... ... ... сонымен қатар
тауар өндiру жэне қызмет көрсетулердiң өз ... ... ... ... Әлемдiк тэжiрибеге жүгiнсек бәсекелестiк инновациялық
тауар пайданың жоғары деңгейiн 5-10 жыл шамасында ұстап тұрады.
Рыноктық ... ... ... ... мен ... сайыста шаруашылық жүргiзушi ... өз ... ... ... Мұндай эрекеттердi "тиiмсiз бәсеке" деп
атап, оны бәсекелестiктiң ... ... ... ... ... ... ... туралы жэне оның сипаттамасы. Жасау әдiсi мен жасалған
орны туралы жалған ақпарат тарату;
* бәсекелес туралы ... ... қате ... ... бәсекелестiң тауарлық белгiсiн, оның фирмасының атын, маркировкасын
заңсыз пайдалану;
* тауардың сапасы туралы дүрыс түсiнiк бермейтiн жарнама жасау;
* бәсекелестiң ... ... ... ... ... ... ... өздерi ған ... ... ... ... ... ... ... информацияны таратып жiберу. Аталған шарт
бзушылықпен күресу Қазақстанда ... ... ... Экономикада рынокты, ондағы бәсекелестiк
жағдайды анықтайтын, оны
зерттейтiн, бағаны белгiлейтiн сұраныс пен ұсыныс қана ... ... ... ... ... ... эр ... құрылымында бәсеке түрлерi
де эр түрлi, соған сэйкес баға құру ... жэне ... ... етуi ... ... келедi.
10
II ШАРУАШЫЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЖЕТIЛГЕН ЖӘНЕ ЖЕТIЛМЕГЕН
БӘСЕКЕЛIК ЖАҒДАЙЛАР
2.1 Жетiлген бәсеке рыногы, қызмет ету механизмi
Рынок цүрылымы ... ... ... ... ... ... сипатына, ол рынокқа ену ... ... ... ... Рынок құрылымын сыныптағанда оның негiзгi белгiсi болып сатушы ... ... ... ... ол ... баға ... ... қалыптасу үшiн ондаған фирмалар әрекет жасап, олардың
өзара келiсiм ... ... ... тиiс. ... ... нысаны
бәсекелес фирма болып табылады, ал оның мақсаты тауар өндiру мен ... және ... ... сату ... пайданы мейлiнше арттыру.
Жетiлген бәсекеде жеке меншiкке және ... ... ... ... тек рынок арқылы байланысады. Жеке
фирма өз өнiмiн өткiзуде iс жүзiнде рыноктағы ... ... ... ете алмаса, онда осындай болмыс - ... ... ең ... болып табылатын жетiлген бәсеке деп аталады.
Жетiлген бәсекелес рыногы дегенiмiз - төмендегi шарттар орындалатын
нарық:
1. Iрi ... ... ... ... сату үлесi елеусiз.
Сондықтан, оның өнiм ... ... ... ... ... ... ... соған орай фирмалар нарықтар бағасына да
эсер ете алмайды;
2. Нарықта өнiм үсынатын тэуелсiз сатушылар саны көп және ... ... ... ... ... ... ... жөнiндегi ақпараттар белгiлi
болады;
4. Сатып ... баға ... ... ... болады. Егер
бiреу өз өнiмiнiң бағасын көтерсе, онда ол сатып ... ... ... ... баға ... ... ... және
әрекеттерiн бiр-бiрiмен келiспей жеке жүргiзедi;
6. Жаңа ... ... ... ... одан ... ... сатып алу-сату шарттарының орындалуы өндiрушiлер мен
тұтынушылардың өзара қатынастарына еркiндiк ... ... ... ... ... ... жэне тепе-теңдiк болмысы арқылы экономикалық
жүйенiң өзiн-өзi реттеуiнiң қалыптасу ... ... ... ... жеке ... ... ... жетудi көздейтiн
өзiндiк жеке дара қимылдары бүкiл қоғамдық жетiстiктерге жол ашады.
11
Жетiлген бесекенiң экономикада ... мен ... ... ... қажет тауарларды өндiруде ресурстарды ... ... ... Тез ... ... өндiрiс жағдайларына икемдi болып, оларға тез
үйлесуге көмектесе алатындығы;
* Тауарлардың жаңа ... ... ... жаңа техника мен технология
енгiзуге, өндiрiстi ұйымдастырып басқарудың жетiлген эдiстерiн
қолдануға, ... ... ... ... ... өндiрушiлердi көптүрлi қажеттiлiктердi қанағаттандыруға, тауарлар мен
қызметтердiң сапасын жоғарлату мақсаттандыруы.
Кемшiлiктерi:
* ұдайы өндiрiлмейтiн ресурстарды (ормандар, табиғи жануарлар, ... ... ... сақтауға көмектеспейдi;
* қоршаған ортаны қорғауда негативтiк бағытта болады;
* үжымдық пайдалануға бағытталған таулар мен қызметтер ( ... ... ... ... дамуын қамтамасыз етпейдi;
* фундаменталдық ғылымның, жалпы бiлiм беру ... ... коп ... ... ... ... еңбек, табыс, демалу құқықтарына кепiлдiк бермейдi;
* әлеуметтiк эдiлетсiздiк пен ... ... мен ... ... ... механизмдерi жоқ.
Бәсекелес фирма нарықтық бағаға эсер ете алмайды, сондықтан ол ... ... баға ... қабылдайды. Яғни, өндiрушi өндiрiлген
өнiмнiң кез-келген мөлшерiн рыноктық бағамен сатады. Олардың ... ... ... ... ... = ... 2- ... бәсекелес фирманың сүраныс қисығы
12
Суреттен көрiп отырғанымыздай өндiрiлген өнiм тұрақты (С>) ... (Р0) ... ... ... өсiмi ... шектi түсiм МК
нарықтық бағаға тең болады, яғни МК = Р0. ... ... ... ... түсiм (МК) қисығы жеке фирманың сұраныс қисығымен (Б)
сэйкес ... ... ... не ортақ табысы өндiрiс көлемiнен өндiрушi
баға ... тең , яғни ТК = р * МС, ... МК=р. /5,132 ... коп ... ... ... орындалған жағдайда шығарылатын өнiм
көлемiне С) * сэйкес келедi.
Р = ... шарт ... ... ... үшiн ... ең жоғары деңгейге
жеткiзетiн шарт болып табылады. Оны келесi 3- ... көре ... ... отырғанымыздай жетiлген бәсекелес фирманың жалпы пайдасы
АВСД тiк төртбүрышының ауданына тең болады.
Баға4 Р,АС
Ь.н'1'кс.iсс фирма пайдасы
А
В
О
(Г МС. Пайданы ... ... ... ... көре ... ... ... (АС,)
Шығында^;
т) мен сұраныс қисығының АН қиылысу нүктесi арқылы анықталады.
Яғни монополиялық баға Рт ... ... Ол ... ... ... = МС/ ... Р - ... баға;
МС - шектi шығындар;
Ер - сүраныстың бағалық икемдiлiгi. Ендi қысқа ... ... ... ... ... мейлiнше азайтуды
қарастырайық. Егер өнiм бағасы мүмкiн болатын жалпы орташа Шығындардың ең
төменгi мөлшерiнен төмен, ал орташа ... ... ең ... жоғары деп алсақ, онда келесiдей
ҒУСтiп

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ҚХР ұлттық стратегиясы мен әскери саясаты64 бет
«Шенгел и К» ЖШС63 бет
Аграрлық кәсіпкерлікті құқықтық реттеу52 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Бухгалтерлік есепшоттарының жіктелуі мен жоспары10 бет
Заңды тұлғалардың кейбір түрлерінің меншік құқығы38 бет
Инвестициялар, олардың түрлері, қызметі және жүйесі14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь