Вильфредо Парето

Парето Вильфредо (1848-1923) - итальяндық әлеуметтанушы-позитивист, экономист, элита теориясын жасауға ерекше үлес қосқан функционализмнің негізін қалаушылардың бірі.Өзінің әдістемелік көзқарастары жағынан В.Парето әлеуметтанудың конттық позитивистік бағытын ұстанды. В.Парето үшін қоғам - динамикалық тепе-теңдік жағдайында тұрған жүйе. Ол элитадан, "ең жақсылардан", басқарушылардан және элитаға жатпайтын бағыныңқылардан тұрады.Туринде политехникалық мектепті бітірген соң 1869 жылы "қатты денелердегі тепе-тендіктің іргелі принциптері" деген тақырыпта диссертация қорғайды. В.Парето бойынша барлық қоғамға осылайша жіктеу тән, ал циркуляция, элиталардың алмасуы бүкіл тарихи дамудың қозғаушы күші болып табылады. В.Паретоның негізгі саясаттанулық еңбектері: "Социалистік жүйелер" (1901), "Саясиэкономика оқулығы" (1907), "Демократияның түрленуі" (1921) және т.б.
Вильфредо Парето (Wіlfredo Pareto) (1848 - 1923) - итальян экономисі, социолог. 1848 жылы 15 шілдеде Парижде өзінің либералдық және республикалық көзқарастары үшін Генуядан кетуге мәжбүр болған итальян маркизінің отбасында туған. 1858 жылы Паретоның отбасы Италияға оралады. Мұнда ол классикалық гуманитарлық және техникалық білім алады. Туринде политехникалық мектепті бітірген соң 1869 жылы “Қатты денелердегі тепе-теңдіктің іргелі принциптері” деген тақырыпта диссертациясын қорғайды. Тепе-теңдік түсінігі оның бұдан кейінгі экономикалық және социологиялық еңбектерінде маңызды орын алатынын ескерер болсақ, бұл тақырып нысана ретінде қабылданды. Бірнеше жылдар бойы ол темір жол мекемесі мен металлургиялық компанияда маңызды қызметтер атқарды. 90-жылдары ол саясатқа араласуға талпынас жасайды, бірақ онысы сәтсіз болады. Осы кезде ол публицистика және классикалық мәтіндерді оқумен және аударумен айналысады. 90-жылдардың бірінші жартысында Парето экономикалық теория және математикалық экономика саласынан бірқатар зерттеулер шығарады. 1893 жылдан өмірінің соңына дейін ол Швейцарияда Лозанна университетінде атақты экономист Леон Вальрасты алмастырып, саяси экономия профессоры болды. Парето өмірінің соңғы жылында Италияда фашистік режим орнайды. Бұл режимнің кейбір қайраткерлері өздерін лозанндық профессордың шәкіртіміз деп есептеді. Осыған байланысты 1923 жылы оған Италия сенаторы атағы беріледі. Парето бұл режимге ұстамды қолдау көрсете отырып, оны либералды болуға және академиялық еркіндіктерді шектемеуге шақырды. Парето 1923 жылы 19 тамызда өмірінің соңғы жылдарын өткізген Селиньяда (Швейцарияда) қайтыс болды.
        
        Вильфредо Парето
Вильфредо Парето
Парето Вильфредо (1848-1923) - итальяндық әлеуметтанушы-позитивист,
экономист, элита теориясын ... ... үлес ... функционализмнің
негізін қалаушылардың бірі.Өзінің әдістемелік көзқарастары жағынан В.Парето
әлеуметтанудың конттық позитивистік бағытын ұстанды. В.Парето үшін ... ... ... ... ... ... Ол элитадан, "ең
жақсылардан", басқарушылардан және ... ... ... ... ... бітірген соң 1869 жылы "қатты
денелердегі тепе-тендіктің іргелі принциптері" деген ... ... ... ... ... ... осылайша жіктеу тән, ... ... ... ... ... дамудың қозғаушы күші болып
табылады. В.Паретоның негізгі саясаттанулық еңбектері: ... (1901), ... ... (1907), ... ... және ... Парето (Wіlfredo Pareto) (1848 - 1923) - итальян экономисі,
социолог. 1848 жылы 15 шілдеде ... ... ... және республикалық
көзқарастары үшін Генуядан кетуге мәжбүр ... ... ... ... 1858 жылы ... отбасы Италияға оралады. Мұнда ... ... және ... ... ... Туринде
политехникалық мектепті бітірген соң 1869 жылы ... ... ... ... ... деген тақырыпта диссертациясын қорғайды. Тепе-
теңдік түсінігі оның бұдан кейінгі ... және ... ... орын ... ... ... бұл ... нысана
ретінде қабылданды. Бірнеше жылдар бойы ол темір жол мекемесі ... ... ... ... ... ... ол ... талпынас жасайды, бірақ онысы сәтсіз болады. Осы ... ... және ... мәтіндерді оқумен және аударумен айналысады.
90-жылдардың бірінші ... ... ... ... ... экономика саласынан бірқатар зерттеулер шығарады. 1893 жылдан
өмірінің ... ... ол ... Лозанна университетінде атақты
экономист Леон ... ... ... ... профессоры болды.
Парето өмірінің соңғы жылында Италияда фашистік режим орнайды. Бұл режимнің
кейбір қайраткерлері ... ... ... шәкіртіміз деп
есептеді. Осыған байланысты 1923 жылы оған Италия сенаторы атағы беріледі.
Парето бұл ... ... ... ... ... оны либералды болуға және
академиялық еркіндіктерді шектемеуге ... ... 1923 жылы 19 ... ... ... өткізген Селиньяда (Швейцарияда) қайтыс болды.
Паретоның алғашқы ғылыми еңбектері экономикаға арналған. ... ол ... ... ... орын ... Ол монополистік нарық,
табыстарды бөлу, эконометрияның ... ... ... үлес қосты.
Алайда біртіндеп ол адамның homo economіcus ретіндегі ... және дәл ... ... Өз кезегінде бұл түсіну оның
адамның рационалистік тұжырымдамасына ... ... ... дәл және ... үлгісін іздестіру барысында Парето социологияға
жүгінеді. Бұл жүгіну кешірек болады, себебі бұл кезде ол белгілі ... ... ... ... ... социологиялық емес еңбектерінен байқалады,
олар мыналар: “Саяси экономия ... (1896 - 1897), ... ... және ... ... ... (1906). Паретоның социологиялық
тұжырымдамалары бейнеленген ең ірі шығармасы “Жалпы социология ... - ... ... ... ... ... экономикалық
тепе-теңдік теориясының авторы Леон Вальрастан ... ... ... мен ... ... Г.Лебен мен Г.Тардтың
итальяндық қылмыстық мектебі, француз философы Жорж Сорель мен оның зорлық
пен ... миф ... ... саяси ойшыл Гаэтано Москаның
қоғамды басқарушылар мен ... бөлу ... ... ... зерттеушілер бір ... ... ... ... оның ... ... ... ықпалын ерекше атап ... ... ... ... және ... көзқарастардың жақтаушысы болған.
Бірақ, кейін, шамамен 1900 ... өз ... ... ... ... ... ... өзінің жас кезіндегі мұраттарынан көңілі ... ... ... ... ... ... ілімдерді сынай отырып,
өз заманының демократия (ол оны “плутодемократия” деп ... ... ... прогресс, теңдік, әділеттілік сияқты сан ... ... ... ... ... өзі Парето үшін
әлеуметтік мұраттарды әшкерелеу құралы болды. Осындай әлеуметтік ғылымның
алатын орнына көзқарасы ... ... ... немесе Гумплович сияқты
ойшылдарға жақындата түседі. Олардың ойынша, “әдемі сөздің ... ... ... деп, ... ... ... айтылғандардан кейін Паретоның адамзат табиғаты жөнінде
жоғарғы пікірде емес ... ... ... Оған ... бұрынғы
Н.Макиавеллидің “Билеуші” еңбегінде адамдар жайында “олардың тұрақсыз,
алдау мен арбауға ... ... ... өте жақын болды.
Паретоның философиялық антропологиясы адам өз ... ... ... деген түсінікке негізделген адамның рационалистік үлгісіне
қарсы ... Оның ... ... адам, керісінше, алдымен
істейді, кейін, post festum, өзінің істеген әрекеттеріне дәйектемелер ойлап
тауып, оларды ... ... ... ... Бұл ... З.Фрейдтің
рационализацияны психологиялық қорғану механизмінің бірі ... ... ... ... ... социология түсініктемесін қасаң қағидалы ... ... ... ... ... ... қасаң қағида ... ... ... ... философиясында берген “позитивті”
анықтамасы бізді адастырмауы керек, оның социологиясы ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Бұл әр түрлі
діндер, сонда да ол дін болып табылады; және ... ... ... ... ... ... және т.б. ... табамыз. “Қасаң
қағидалы”, “гуманитарлық”, “метафизикалық” социологияға ... ... ... ... ... ... ... болу үшін социология
“логикалық-тәжірибелік” көзқарастарға негізделуі керек. Бұл көзқарас ғылыми
дәлелдеменің ... ... ... және ... құрылған логикалық ой-
қорытындылар қалайды дегенді білдіреді. Егер ... ... ... ... қарай жүрсе, тәжірибелік ғылым нақты
жағдайлардан абсолюттік принциптерге қарай емес (мұнда олар болмайды), ... ... ... ... ... бұл ... олардың басқаларға
тәуелділігін орнатады, сөйтіп шексіз жүре ... ... ... ... жай ... ... ... қажет, “олардың мақсаты - бізге
фактілердің ... ... ... ету, ... ... ... ... шығару. Теориялар, олардың ... ... ... бағынып, фактілерді дұрыс көрсету ақиқаттылығынан
басқа өлшем жоқ”.
Логикалық-тәжірибелік ... ... ... ... ... “қажетті” байланыстар жөнінде білім бермейді. Бұл ... ... ... ... мұнда орнаған заңдар бізге белгілі кеңістіктік-
уақыттық шектеулермен шектелген, ... ... ... ... ... логика заңдары да осылай түсіндірілуі керек. Мысалы,
белгілі силлогизм: “Барлық адамдар о дүниелік; Сократ адам; демек ... ... - ... ... ... ... ... тиіс: “Біз танып
білген адамдардың бәрі қайтыс болған; ... біз ... ... ол осы ... санатына жатады; демек Сократтың өлуі әбден мүмкін”.
Егер де формальді логика ... ... ... ... болады десек,
онда мұның социологиялық заңдарға қатысты болары сөзсіз.
Паретоның әлеуметтік мінез-құлық теориясының негізі адамдардың ... ... және ... ... бөлуден құралады.
Социологиялық талдау бірлігі болып табылатын “іс-әрекет” түсінігіне
жүгінудің өзі ХІХ - ХХ ғасырлардың социологиясына тән ... Біз оны ... ... ... да кездестіреміз. Ол социологтардың
қызығушылықтарының әлеуметтік макродүниеден әлеуметтік микродүниеге ауысуын
білдірді. Парето макроәлеуметтік жүйелердің, ... ... мен ... ... ... ... аудармай қалған жоқ, бірақ ... ... ... ... ... ... ... жасау болып табылады.
Парето үшін логикалық және логикалық емес іс-әрекеттерін айырудың
негізін олардағы ... және ... ... мақсаты мен
амалдарының қарым-қатынасы ... ... ... амалдар болып
табылатын және осы ... ... ... ... ... ... мұндай белгісі жоқ басқа әрекеттер де бар. Әрекеттердің бұл екі
түрі оларды объективті не ... ... ... ... ... ... адам ... бірінші түрге жатады.
Мәселен, грек теңізшілері үшін ... ... шалу мен ... есу
теңізде жүзудің бірдей логикалық тәсілі болды”.
Аталған ... ... үшін ... ... ... ... объективті өлшемдер ұстанады. Оларды қалай табуға ... ... ... ... “...Біз “логикалық әрекеттер” деп ... ... ... ... өз ... бірігетін операциялар
ғана емес, сонымен бірге кең таным-білімге ие болғандар да, яғни, жоғарыда
айтылған субъективті және ... ... ие ... ... ... ... әрекеттер “логикалық емес” деп аталады және “логикаға қарсы”
дегенді білдіреді.
Логикалық іс-әрекеттер саласы - ең ... ... ... ... әскери, саяси, құқықтық әрекеттер мен экономика.
Жалпы логикалық іс-әрекеттер сирек кездеседі, ... ... емес ... басым келеді. Логикалық әрекеттер - пайымдауға, ал
логикалық емес әрекеттер сезімге негізделеді. Алайда, соңғысына ... ... ... ... ... да ... Оның логикалық емес
әрекеттердегі орны “логизацияда”, яғни осы әрекеттердің ұтымды болуында:
себебі адамдар ... ... емес ... логикалық деп көрсетуге
тырысады. Бұл мақсатқа әр түрлі метафизикалық, ... ... ... ... ... ... ... қызмет етеді. Бұл теориялардың
таралуына олардың логикалық құндылығы мен дәйектілігіне тәуелді емес, оның
себебі олардың ... ... ... ... ... Паретоның социологиялық жүйесінде маңызды орын ... ... ... ... адам әрекеттерінің терең негізін ... ... ... ... ... ... ... адам табиғатының иррационалды жақтарына үлкен маңыз береді.
Бірақ мінез-құлықтың терең факторы болғанымен сезім ұстатпайтын ... ... бір ... ... ... ... ... Логикалық-
тәжірибелік социология оларды тек белгілі бір ... ... ... тани
алады. Бұл сезімдердің тану құралы Паретоның ойлап тапқан ... ... ... болып табылады.
Адамдар өздерінің логикалық емес әрекеттерін логикалық деп ... ... және ... ... ... Парето біріншісін
әлеуметтік ғылым үшін оғаштау ... ... ... ... ... ал ... ... (“деривация”) терминімен атайды. Ол
өзінің ... ... мен ... көп тоқталып, бұл құбылыстарға
үлкен маңыз беретінін көрсетеді.
Парето пайдаланған терминдерге нақты анықтама беруге талаптанса ... ... ... ... ... ... Бұл ... химиялық
немесе геологиялық ұқсастық береді, бірақ Парето оның ... ... ... ... ... ... емес бола тұра, тұнбалар
адамның негізгі сезімдері мен ... ... ... ... ... ... тұнбаларды сезіммен және түйсікпен араластыруға
болмайды, өйткені олар “теорияның” ... ... ... ... ... ... ... деп атап көрсетті. “Термометрдегі” сынаптың
көтерілуі температураның жоғарылауымен түсіндірілсе, сол ... ... ... ... мен ... көрінісін білдіреді. Тек, қысқартып айтатын
болсақ, тұнба ... пен ... ... ... ... маңызды орын алады. Сондай-ақ біз су 100 градуста қайнайды
деп айтамыз”. Паретоның ... ... ... және бұлыңғыр
сипаты бар екенін айта кету қажет. Жалпы, осы ... және ... мен оның ... ... ғылымда оның авторынан ... ... ... өзі ... ... ... ... мойындаған. Сөйте
тұра, ол әр топқа жан-жақты талдау жасайды. Басты маңызды ... екі ... ... ... ... ... өзгерістерге жетелейтін
“комбинациялар түйсігі” болса; екіншісі, “агрегаттарды ... яғни ... ... ... ... бір ... ... екінші қоғамның “тұнбасынан” едәуір
ерекшеленеді. Олар жеке бір қоғамда шамалы өзгеріп ... ... ... ... әр ... ... бөлу өзгермелі болып келеді.
“Тұнба” - “теорияларда” адамның логикалық емес ... ... ... элемент. Ол көбінесе “сезімдердің” ... ... ... ... өзі ... ... ... алты тобы Батыстың тарихында
екі мың жыл бойы тұрақты ... ... ... Ал әр ... ... топтар онша тұрақты болмайды.
Парето идеяларының өзектілігіне үлес қосқан американ социологы
Т.Парсонс “тұнбаның” екі ... ... ... ... ... (яғни биологиялық импульстер арқылы) болса, екіншілері нормативті
“тұнба” немесе ... ... ... ... болып табылады. Паретода
бұл категориялар байқалмайды. Оның “тұнба” түйсікті ... және ... ... ... ... сөзінің мағынасы “болуын көрсетеді”
дегенді білдіреді. Ал “тұнба” құндылықты нұсқаманы ... ... ... ... ... не ритуалды түрде көрсетеді дегенді білдіреді.
Поретоның ойынша “туынды” немесе “деривациялар” ... ... ... ... Бұл ... ... аңыз ... жақын.
“Туындылар” “тұнбаларға” және солар ... күш ... ... ... ... ... оларға сәйкес келмейтінін
атап көрсетеді. ... ... ... ... ... басты
қиындықтар туындайды, өйткені бізге өздерінің пайда болу ... ... ... ғана ... ... қажетін логикада немесе ... ... Ол ... және өзгермелі топ бола тұрса да, әлеуметтік
жүйеде маңызды рөл ... Олар ... ... ете ... ... ... әлсірете алады. Олар “сезімдерге” ықпал ету ... ... ... ... ... ... ете ... Алайда
“туындылар” “сезім” мен “тұнбаға” тәуелді бола тұрса да, ... ... ... ... ... алады, өздерінің арасында әр түрлі
комбинациялар жасап, олардың “сезімдік-тұнбалық” ... ... ... ... ... ... субъективті жағына аударады. Олардың
социологиялық зерттеулері бір адамдардың басқа адамдарды ... ... ... ... емес тәсілдерді қолданатынын анықтауға
бағытталған. Осыдан барып, Парето “туындыларды” төрт топқа бөледі.
Бірінші топ - ... ... ... формуласы мынадай: “Бұл
осылай, өйткені осылай болуы керек” немесе “Осылай істе, өйткені осылай
істеу ... ... ... ақыл ... кезде осылай дейді.
“Туындылардың” екінші тобы тұлғаның, ... ... ... ... мен ... ... олар “туындыларды”
логикалық құндылығына қарамай тиімді етеді.
“Туындылардың” үшінші тобында “дәлелдемелер” әлдебір сезімдерге, жеке-
дара немесе ұжымдық мүдделерге, құқықтық принциптерге ... ... ... (ынтымақ, прогресс, демократия, адамгершілік) немесе
тылсым мәндерге негізделеді.
“Туындылардың” төртінші тобы “ауызша ... ... ... яғни ... ... екі жақты мағынасы бар терминдерді
қолдануға негізделген және шындықпен келіспейтін дәлелдемелер”.
Осылардан барып ... ... ... ... ... ... жалпы алғанда белгілі бір “тұнбалар” ... ... ... ... екі ... функция атқарады:
біріншіден, олар осы “тұнбалар” мен “сезімдерді” ... ... ... туындылар оларды жасырып отырады. Белгілі бір ... ... ... не ... не ... ... ... отырады.
Паретоның социолог ретінде “туындыларға” көзқарасы екі жақты. ... ... ... сынап, әшкерелеп, логикалық-тәжірибелік көзқарас
тұрғысынан қанағатсыздығын көрсетіп отырса, екінші жағынан, олардың ... ... және ... сәйкес келмейтіндігінен олардың әлеуметтік
тиімділігін анықтайтынын атап көрсетеді.
Мұндай көзқарас - оның ... ... оған ... белгілі
бір ілім тәжірибелік көзқарас тұрғысынан алынуы да, әлеуметтік пайдалылық
көзқарасы тұрғысынан қабылдануы да мүмкін.
Алайда социологтың ... ... ... сынын талап етті ме?
Бұл жағдайда ол тек социолог ... ғана ... ... оған ұнамаған
әлеуметтік құндылықтарды әшкерелеуші ретінде сөйлейді. Сонымен, логикалық-
тәжірибелік көзқарас, оның ниетіне ... ... ... ... ... талдау құралынан әшкерелеу мен “бет пердесін ашу”
құралына ... ... ... қатар, “туындылардың” логикалық емес және
тәжірибелік емес ... ... ... ... ... ... ... Істің мәні мынада: әлдеқандай “теория” неғұрлым
мағынасыз болып келсе, соғұрлым ол ... ... ... болады.
Бірақ адамда таза ақыл-ой иесі деп бейнелейтін қарабайыр рационализм
жорамалдары ... ... ... да ... қиын-ақ.
Парето әлеуметтік реализм мен әлеуметтік номинализм дилеммасын шешуден
бас тартады: бұл дилемма логикалық-тәжірибелік социология үшін ... ... Ол ... ... ... ... ... бас тартады, алайда
қоғамды бірлесудің ерекше түрі ретінде қарастыруды ... ... ... ... ... қосылыстар тәрізді бірлестік
құрайды”.
Парето қоғамды өзара тәуелді ... ... жүйе ... ... ... оның ... басты ерекшелік пен
жетістіктердің бірін құрайды. Бұл бағыт социология тарихында негізінен ... ... ... ... организмдік (қоғам организм
ретінде) және механизмдік (қоғам ... ... Осы екі ... ... ... Дюркгеймге қарағанда, екіншісін таңдап алады, бірақ кейде
бірінішісіне де сүйенеді.
Паретоның ойынша, осы уақыт пен осы ... ... ... ... ... ... біріншіден, сыртқы табиғи жағдайлар, яғни,
топырақ, климат, флора мен фауна, геологиялық ... және ... ... емес сипаттағы жағдайлар; үшіншіден, жүйенің ішкі
элементтері, олардың ... ... - ... ... немесе олардан
көрініс табатын “сезімдер”, ... ... ... бақылауға деген қабілеттілік, білімнің жай-күйі, т.б. болып
табылады.
Парето әлеуметтік жүйенің барлық элементтерінің бір-біріне ... баса ... ... Осы ... ... ... ... болып жатқан өзгерістер басқа элементтерде қайталанып отырады.
Парето әлеуметтік жүйенің жеке элементтерінің ... бір ... ... ... ... бас ... ... мен қарсы әрекеттер
бірінен соң бірі үздіксіз болып отыратынын ұмытпаған жөн...” ... ... ... қарсы Парето көпфакторлылық идеясын қорғайды, оның
ойынша бұл идея социологияда жүйелік бағыттың ... ... ... жүйенің әр элементі оның басқа элементтеріне қарағанда қандай
рөл ... ... ... ғана ... ... іс-
әрекеттер мен қарсы әрекеттер процестері бірін-бірі бейтараптандырып
отырады, ... ... ... ... ... тұрады.
Парето жүйе түсінігін де, тепе-теңдік түсінігін де механикадан,
химиядан және ... ... ... алады. Қоғам үнемі
эволюция процесінде ... ... ... ... ... ... Тепе-теңдікті ұстап тұруда сезім басты маңызға
ие болады.
Парето әлеуметтік дамудың ... ... ... ... - ол ... ... ... Оның көзқарасы бойынша,
әлеуметтік жүйелердің дамуы маятниктік, тербелмелі және айналымдық ... ... ... әлеуметтік жүйелерде сияқты, оның экономика, ... ... ... ... ... ... ... Бұл тенденциялардың ауысуы қоғамның тепе-теңдік күйін ұстап
тұрады.
Парето әлеуметтік дамудың ... ... ... түсіндірмесін
өзінің социологиялық жүйесінде басты орын алатын элита теориясында жүзеге
асырады.
Оның пайымдауынша, индивидтер дене күші, интеллектуалдық, ... ... ... Сондықтан әлеуметтік теңсіздік те ол үшін кәдімгі,
анық және шынайы жәйт ... ... ... ... ... ... ... адамдар элитаны құрайды. Іс-әрекеттің әр
саласында өз элитасы болады.
Парето элитанын екі ... ... ... ... яғни саяси билікті
жүзеге асыруға қатысатын және билік етпейтін элита. Жалпы, оның теориясында
әлеуметтік ... екі ... ... ... беріледі: оның жоғарғы
бөлігін - саны аз ... ... ... ал ... ... ... ... (“төменгі топ”) құрайды. Элиталар басқару формасына
қарамай барлық қоғамда болады.
Парето “элита” ... ... ... енгізбей, оның
сипаттамалық түсіндірмесіне тоқталады. Сөйте ... ол бұл ... ... түсіндіруден құтыла алмады. Бір жағынан, ол
элита өкілдерін табиғи сұрыпталудың ... ... ... белгілі бір іс-
әрекет түрлеріне ерекше қабілетті болатынымен түсіндірсе, ... ... ... ... ... қасиеттері болмаса да оның “белгісін”
тағып жүре алады деген сөздер ... ... ... ... ... ... байқауға болады. Бірінші жағдайда Парето ашық
таптық құрылымы бар және әлеуметтік жинақылықтың ... ... ... ... бар ... ... Бұл ... адамның
элитарлық қасиеттері мен элитарлық мәртебесі сәйкес келуі керек, алайда бұл
тарихта сирек кездесетін жағдай. ... де, ... ... ... ... ... ... қасиеттері бар және өзінің жоғарғы жағдайына лайықты
болатын адамдардан құралады деген ... ... ... ... тән ... ... ... ұстай білу; өз
мақсаттарына жетуде басқа адамдардың әлсіз жақтарын дәл ... ... ... ... сүйене отырып, сендіре білу қабілеті; ... ... күш ... білу ... екі қабілеттің бірін-бірі алмастыратын сипаты бар, ... ... ... не ... арқылы жүзеге асырылады. Егер элита осы
тәсілдердің бірін де ... ... онда ол ... ... ... ... ... орын береді. Осыдан Паретоның “Тарих - аристократиялардың
зираты” деген тезисі ... ... мен ... ... ... ... ... ауысу жүріп
отырады: элитаның бір бөлігі төменгі топқа ауысып, ал халықтың арасынан аса
қабілетті бөлік элитаның құрамын толтырып ... ... ... ... ... ... айналымы деп атайды. Айналымның арқасында элита
бірте-бірте және ... ... ... ... айналымы әлеуметтік тепе-теңдікті ұстап тұруда өте қажет
болып табылады. Ол билеуші ... ... ... ... етеді. Ал егер элита жабық күйде болса, яғни айналым жүрмей
немесе тым баяу ... ... онда ... ... ... ... ... төменгі топта басқаруға қажетті қасиеттері бар және билікке
жетуде күш қолдануға ... ... саны ... ... бұл ... да төменгі топ өкілдері есебінен жаңарып отырмаса, ... ... ... ... ... ... ... не элита айналымының
баяу жүруінен немесе ... ... ... ... жиналып қалуы
салдарынан болып отырады. Революцияның өзі элита айналымын ... ... ... Белгілі бір мағынада революцияның мәні билеуші
элитаның құрамын күштеп ауыстыруды ... ... ... ... ... ... төменгі топтан шыққан ... ... ... ... ... ... күресуге қажетті интеллектуалдық
қасиеттер болады.
Тарихи дамуда элиталардың жоғарылауы мен ... ... ... ... ... - ... ... тіршілік ету заңдылығы. Бірақ
элиталардың құрамы ғана ауысып қоймайды, сонымен ... ... ... ... ... де ... отырады. Мұндай ауысудың себебі
элиталарда бірінші және екінші топтағы “тұнбалардың”, яғни ... мен ... ... ... ... ... “комбинациялар түйсігіне” ие болған бірінші түрі халықты
сендіру, ... алу, ... ... ... ... ... арқылы басқарады.
“Тұнбаның” бірінші тобының күшеюі мен екіншісінің әлсіреуі билеуші элитаның
болашаққа емес, осы шаққа көп ... ... алып ... ... ... мүдделері алыстағы болашақ мүдделерінен басым болады;
материалдық мүдделер - ... ... ... мүддесі - отбасы,
басқа да әлеуметтік топтың, ұлттың ... ... ... өте келе ... ... ... ... күшейіп, ал
бағынушы тапта, керісінше, “агрегатты сақтаудағы табандылық” күшейеді. Бұл
бөліну қатты күшейген ... ... ... ... “тұнбаның” екінші
тобына ие болған элитаның басқа түрі келеді. ... бұл ... ... ... ... ... ... жасау мен ымыраға келуге күдікпен қарау тән болады.
Билеуші элитаның бірінші түрін Парето - ... ... ... деп ... Экономика саласында бұл екі түрге “алыпсатар” және
“рантье” категориялары тән: олардың ... ... ... ... ... ... екінші топ басым болады. ... ... ... өте ... ... ие бола ... табыстарға қанағаттанбай, көп пайда табуға ұмтылады. Екі
категорияның әрқайсысы қоғамда тиімді функциялар ... ... та, ... те ... ... себеп болса, Рантье
керісінше, күшті тұрақтылық факторын құрайды. Рантье басым болған ... ... ... тоқырауға бейім келеді; ал “алыпсатарлар” басым
болған қоғам ... ... ... тепе-теңдік күйінде болады.
Паретоның социология классиктерінің санатына кіретіні баршаға мәлім. Ол
қоғамның жүйе ретіндегі түсінігінің қалыптасуына үлкен үлес ... ... ... ... ... ... элементтерінің өзара
әрекет етуі мен өзара тәуелділігін, элементтер ... бір ... ... себеп-салдарлық байланысты терістеуі және соңғысы, әр ... ... ... ... ... ... орны бойынша
түсіндіру жағдайы кіреді. Соңғысы ... ... ... ... ... ... бірі ... көрсетеді.
Паретоның еңбектерінде адамның іс-әрекеттері мен олардың себептерін
талдаудың зор ... мән бар. ... және ... емес ... және ... ... кейін социологияда іс жүзінде
қолданылған жоқ. Дегенмен осы ... ... ... ... ... үшін ... мінез-құлықтың иррационалды ... ... әр ... ... мен нұсқамалардың,
“идеологияларда”, теорияларда”, сенімдерде және т.б. саналы және ... ... ... ... ... ашып берді. Осы түрдегі эмоционалды
факторлар логикалық дәйектілікке қарағанда, адам мен ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта
саясаттануда, үгіт-насихат пен бұқаралық байланыс теорияларында кеңінен
танымал.
Парето алғаш рет ... ... ... ... Ол элиталық
топтың кейбір әлеуметтік-психикалық сипаттамасы мен ... ... және ... ... ... ... берді. Өзінің
элиталар айналымы тұжырымдамасында ол әлеуметтік тепе-теңдікті ... ... ... ... ... ... ... үшін әлеуметтік
жинақылықтың қажеттілігін негіздеді.
Бір ғажабы элита теориясының ... ... ... ... түсінігінің тереңдеуі мен нақтылануына жәрдемдесті. Қоғамдағы
элитаның шынайы орнын түсіну “нағыз” ... ... ... ... ... ... ретіндегі бұлыңғыр және мағынасыз түсінігінен
демократияның, атап ... ... ... ... ашық ... ... билік пен бедел үшін тең жағдайда өзара бәсекелесу ретіндегі
түсінікке ... ... ... ... ... теориясына оның жүйелік бағытының қарама-
қайшылығының бір ... ... Ол ... ... ... шығаруға бейім емес, керісінше, әлеуметтік жүйелерді элиталық
топтардың іс-әрекеті мен ... ... ... ... ... ... ... рекруттелуі, қызмет атқаруы мен
алмасуы - өзіндік мәні бар ... мен ... ... ... ... ... жүйелердегі процестерге байланысты әр түрлі болып келеді;
әлеуметтік пирамиданың төбесі оның ... ... ... социологиялық идеяларының әлеуметтік-тәжірибелік ықпалын оның
басқа да көптеген публицистикалық еңбектерінің ықпалынан бөліп көрсету ... Ол ... ... наным-сенімдерден арылуға ұмтылды, бұл ... ... ... шарт болып табылады. Бірақ мұндай ізденіс
міндетті түрде одан ... ... ... ... ... ... сынауды талап еткен жоқ. ... ... ... ... ... ... ... ешбір “логикалық-
тәжірибелік ғылымның” өмір сүруі мүмкін емес. Парето жөнінде Карл ... ... ... ол ... ... ... мен ... емес ұғымы арасында
емес, тек ... қате ... пен ... ... қате түсінік
арасынан таңдап отырғанын байқаған болса, онда ол өзінің ... аз ... ... ... ... “барлық діндердің атеисті бола отырып, Парето фашизм өсіп
шыққан ... ... ... ... ... ол
ұлтшылдық, империализм, нәсілшілдік, антисемитизм сияқты идеологияларды
сынайды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... идеологиясын “әшкерелеуге” аударады: нәтижесінде Парето мен
Муссолини екеуінде бір ғана ортақ жау ... ... ... ... ... ... ... тастаған, тоталитаризмге қарсы құндылықтарды ... ғана ... ... ... алдында Италияда орнаған фашистік режимге ұстамды
қолдау көрсетті. Бірақ, сонымен бірге жаңа режим Италияда жағымсыз жақтарын
бірден ... ... айта кету ... ... ... либералды
интеллигенция өкілдері алғаш мұны елді дағдарыстан шығаратын күш деп білді.
Мәселен, ... ... ... ... ... бірі болған,
белгілі итальян философы Венедетто Кроче ... жаңа ... ... ... ... ... ... ұзақ өмір сүргенде көп нәрсе оған ұнамаған
болар еді. Жаңа ... ... ... ... ... ол ... ... баспасөз бостандығы мен білім жүйесіндегі бостандықты
шектеу сияқты қоғам үшін қауіпті болып табылатын құбылыстардан ... ... деп ... Бұл ескертулер фашизмнің табиғатын Паретоның жете
түсінбегендігін көрсетеді: себебі ол ... оның мәні ... ... ... өмір сүре ... нәрселерден сақтандырып отыр. ... ... өз ... көп ... ... нақты мысалы болып табылады.
Парето заңдылығы (ағыл. Pareto Principle) анықтамасы: «салынған күштің ... одан ... ... 80%-на әкеледі, ал салынатын күштің қалған 80%-ы
нәтиженің тек 20%-ын береді». Бұл ... ... әрі ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Вильфредо Парето, Фердинанд Теннис және Георг Зиммельдің социологиялық ойлары32 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
В. Вильсонның «14 пункті»7 бет
Вилли Брандт - социал-демократ,теоретик,канцлер79 бет
Глюк Кристов Виллибальд9 бет
Қазақ және ағылшын тіліндегі паремияның руханилық көрінісі188 бет
Қазақ паремияларындағы «Еңбек» концептісі4 бет
Қазақ–ұйғыр мақал-мәтелдерінің паремиологиялық жүйесі26 бет
Макроэкономикалық үлгілердегі сыртқы және ішкі өзгермелілер мен тәуекелдіктер қорының теориялық негіздері31 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь