Еңбек биржасы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Еңбек биржасының теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1.1 Еңбек биржасының түсінігі, міндеттері және қалыптасуы ... ... ... ... .. 6
1.2 Жұмыссыздық қоғамның бір кеселі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 18
1.3 Жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек биржаларының рөлі ... .. 22

2. Еңбек биржасы және еңбек биржасындағы қатынастарды реттеудегі оның рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
29

2.1 Тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты және еңбек биржасының рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
29
2.2 Еңбек биржасындағы экономикада дамыған елдердің еңбек биржасын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
41
2.3 Қазақстандағы еңбек биржасына негізгі проблемалары мен даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
46


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
Тақырыптың өзектілігі: Жұмыссыздық мәселесі адамдарды қор ететіні сөзсіз. Әр қоғамды алаңдатып отыратын – осы. Сонда экономиканың дамуына кедергі болып отырған және оны тежейтін не?- деген сұраққа жауаптардың ішінен бірінші орында болмаса да, бірақ екінші орында жұмыссыздық мәселесі тұратынына ешкім таңқалмас. Жұмыссыз адамнан бақытсыз жан жоқ. Өйткені табыс көзі жоқ адамда не үйі, не киетін киімі, күнделікті тамағы да жоқ екенін көрсетпей ме?
Қоғамымыздың бір бөлігі күн санап дәулеті артып, байи түссе, екіншісі барған сайын сіңірі шығып, кедейленуде. Бар мен жоқты теңестіру үшін не істеу қажет? Қиындықтан шығар жол – барлық облыстар мен қалаларда отандық өнім өндірушілердің қатарын көбейтіп, олардың ішкі нарықта үстемдік құруына жол ашу болатын тәрізді. Сонда ғана олар сырттан тасымалданатын шетелдік бұйымдарды ішкі нарықтан ысырып тастап, өнім өндірумен айналыса алады. Ал отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету саласы өз деңгейінде, жұмыс істеп тұрса кедейшілік пен жұмыссыздық іргесін аулаққа салар еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ғана. Ал мен өз дипломдық жұмысымда оның басқа да шешілу әдістерін және бұл мәселені мейлінше жан-жақты қарастыруға, оның кешегі мен бүгінін салыстыра отырып ертеңгі күнде мүмкін болатын жағдайын барынша нақты көрсетуге тырысып көруді басты мақсат етіп алдыма қоямын.
Жұмыспен қамтудың еңбекке қабілетті адамдарды тиімді пайдалану, жұмыс күшіне деген сұраныстың артуы, осы ұсынысты оңтайландыру.Оның құнын арттырып, сапасын жақсарту сияқты маңызды өлшемдері мемлекеттік реттеу шеңберінен тыс қалып келді. Ал еңбек биржасындағы саясатта жұмыс күшін салалар, кәсіптер мен аумақтар бойынша тиімді етіп қайта бөлу ісі де тыс қалып отыр. Осының нәтижесінде, экономикадағы құрылымдық алға басушылық тежелуде, еңбек өнімділігі төмендеп, адамның тиімді еңбекпен өзін және отбасын қамтамасыз ету мүмкіндігі азаяды. Бұл қазіргі кезеңде өте актуалды мәселе болғандықтан оны дипломдық жұмысымның тақырыбы ретінде алғаным сондықтан.
Бүгінгі күні Қазақстан кәсіподақтары Федерациясы Үкіметпен жыл сайын кәсіподақтар атынан келісімге отырады. Бұл келісімге отырудың негізгі мақсаты кәсіподақтардың жұмысын одан әрі жандандыру, олардың құқықтық базаларын жетілдіру, еңбек сақталуының дұрыстығын тексеруді мемлекет тарапынан үнемі қадағалап отыру, т.б.
Ел экономикасының алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек биржасы да жылдан-жылға дамып, жаңа жұмыс орындары ашылып, жұмыссыздық азайып, халықтың басым бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылуда. Бірақ көптеген кәсіпорындарда еңбек шартын бұзу, еңбек зңдылықтарын сақтамау, өздерінің лауазымдық міндеттерін асыра орындау, жұмысшылар мен қызметкерлердің құқықтарын шектеу, олардың әлеуметтік жағдайларына көңіл бөлмеу секілді келеңсіз жайттар орын алуда. Әсіресе, бұл жағдайлар мұнай-газ, құрылыс, тау-кен өндірісі, өнеркәсіп салаларында қызмет ететін шетелдік фирмалар тарапынан көптеп кездеседі. Олар тек еңбекақы дұрыс есептелмеуін былай қойғанда, адам денсаулығына зиян келетін ауыр жұмыстарды қолмен атқаруға, сондай-ақ мөлшерленбеген жұмыс уақытын пайдалануға жол беріп отыр. Себебі, елдегі арзан жұмыс күші және жұмыс орнына деген жұмыссыздар арасындағы қатаң бәсекелестік жағдай жұмысшылардың жұмысынан айырылып қалмау үшін барлық шараларға көнуіне тура келеді.
1. Экономикалық теория негіздері. Оқулық // Алматы «Санат», 1998-47 бет – 57 бет, 405-411 –бб.
2. Экономика оқу құралы /Дайын Я.Ә. Әубәкіров және т.б. // алматы «Экономика», 1995-144 бет -60-61 б.
3. Көшенова Б.А. Ақша немесе банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы //Алматы «Экономика», 2000 – 328 бет -72-75 бб.
4. Қарақұсова А.Н. Ақша кредит саясаты және қаржы секторын дамыту //Егемен Қазақстан 2006 -29 мамыр.
5. Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 1 // Алматы -2004-206-207 бб.
6. Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы – 2005 -76 б.
7. Кривко Н. Инфляционная ситуация в Республике Казакстан // Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б.
8. Имашев М. Теңге, инфляция және қосымша құн. Қаржы және Аудит // Алматы -2003 -24-29 бб.
9. Райханұлы Н. Базарда жұмыс күні. Ақиқат. N 6 // алматы -2002 – 41-47 бб.
10. Нұрмұхамедова Ш.С. Жұмысыздық – кедейшіліктің басты себептерінің бірі. Вестник КазНу N 2 // Алматы – 2005 -132-134 бб.
11. Әбдиев Қ. Жұмысыздық және жұмыспен қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасының - әлеуметтік экономикалық дамуы // Алматы – 2004 – 28 -29 бб.
12. Әбдиев Қ . Жалданып жұмыспен қамтылу. Қазақстан Республикасының әлеуметтік экономикалық дамуы // Алматы – 2005 -30-31 бб.
13. Мамыров Н.К. Қазақстандағы адам дамуы //2004 жыл 76-81 бб.
14. Айтуғанов Ш. Жалқаулықты жегенге жұмыс көп // Нұр – Астана – 2005 – 18 тамыз.
15. Көнкесенұлы Б. Бізде жұмыссыздар жоқ // Қазақ елі – 2005 – 7 қыркүйек.
16. Нұрланов А. Тұрмысы төмендер қамқорлықтан қозғалмайды // Алматы ақшамы – 2004 – 17 шілде.
17. 17 Самрат Ж. Базары бар құрлымының байланысы бар // Егемен Қазақстан – 2005 – 10 қыркүйек.
18. Байсақал Н. Әйелдің әлеуметтік ісіндегі әлпеті қандай // Алматы ақшамы – 2005 – 18 мамыр.
19. Абдуллаұлы М. Астық қалай қымбаттайды? // Қазақ елі – 2004 – 25 ақпан.
20. Абдуллаұлы М. Рыноктардағы ақша бағасы // Қазақ елі – 2004 -21 сәуір.
21. Айманбетова Н. Өтпелі кезеңнің проблемалары және жүзеге асыру перспективалары; Инфляциялық таргеттеу //Егемен Қазақстан – 2004 19 мамыр.
22. Әбділда Ж. Құлмаханов Нұрқаділовтың «Но» Сын қалай пайдаланып жүр ? // Жас алаш 2005 – 4 маусым.
23. Жанділдин Ж. Өзімізді - өзіміз алдамайық // Айқын апта – 2005 29 қыркүйек.
24. Жандаулет Т. «Екі қолға бір күрек» тауып бермесек, «экономика көтерілді» деген бос доңғазалдан не пайда? // Жас алаш – 2005 – 4 маусым.
25. Ибришев Н.Н. Мемлекеттік қаржы саясатының әлеуметтік жағдайына әсері // Банки Казахстана – 2005 N6 21 -23 бб.
26. Мұқан Ш. Көрсетілген халық тұрмысын неге түземейді? // Жас алаш -2004 6 қараша.
27. Мұқанов Г. Ең бастысы -экономика // Түркістан – 2004 – 30 желтоқсан.
28. Мухамеджанова А. Инфляцияның мұнай бағасына қатысы бар ма?// Айқын – 2005 – 30 тамыз.
29. Мухамеджанова А. Ұлттық Банк пен Үкімет бір – бірін кіналайды; екеуінің келісе алмайтындығы инфляцияны ауыздықтау // Айқын -2005 14 қыркүйек.
30. Нұртөре Ж. Инфляция неден именді // Егемен Қвазақстан – 2006 17 мамыр.
31. Омаров Н. Барлық жерлерде жұмысыздық жөнінде жаған ақбар беру жаман әдетке айналған // Айқын – 2005 -28 маусым.
32. Сахариев Е. Мемлекеттің басты байлығы – адам // Ана тілі – 2005 -19 наурыз.
33. Шегебайұлы Б. Жұрт неге Алматыдан пана іздейді // Алматы ақшамы – 2005 -10 наурыз.
34. Шүкірбекова Ә. Жұмысыздық; дерек пен дәйек не дейді ? // Түркістан – 2005 7 шілде.
        
        Мазмұны
| | ... |3 |
| | ... ... ... ... негіздері………………………………... |6 |
| | ... ... ... ... ... және қалыптасуы……………… |6 |
|1.2 Жұмыссыздық ... бір ... |18 ... ... ... ... еңбек биржаларының рөлі…… |22 |
| | ... ... ... және ... ... ... реттеудегі оның | |
|рөлі……………………………………………………………………….. |29 |
| | ... ... ... ... ... саясаты және еңбек | |
|биржасының рөлі………………………………………………………………... |29 ... ... ... экономикада дамыған елдердің еңбек биржасын | ... |41 ... ... еңбек биржасына негізгі проблемалары мен даму | |
|жолдары…………………………………………………………………………. |46 |
| | |
| | ... |57 ... ... ... |61 ... ... ... мәселесі адамдарды қор ететіні
сөзсіз. Әр қоғамды ... ... – осы. ... ... ... ... ... және оны тежейтін не?- деген сұраққа ... ... ... ... да, бірақ екінші орында жұмыссыздық мәселесі
тұратынына ешкім таңқалмас. Жұмыссыз адамнан бақытсыз жан жоқ. ... көзі жоқ ... не үйі, не ... киімі, күнделікті тамағы да ... ... ... бір ... күн санап дәулеті артып, байи түссе, екіншісі
барған сайын ... ... ... Бар мен ... ... үшін ... ... Қиындықтан шығар жол – барлық облыстар мен қалаларда отандық
өнім өндірушілердің қатарын көбейтіп, олардың ішкі нарықта үстемдік ... ашу ... ... ... ғана олар ... ... ... ішкі нарықтан ысырып тастап, өнім өндірумен айналыса алады. Ал
отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету ... ... ... істеп тұрса кедейшілік пен жұмыссыздық іргесін аулаққа
салар еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ғана. Ал мен өз ... оның ... да ... әдістерін және бұл мәселені мейлінше жан-
жақты қарастыруға, оның кешегі мен бүгінін салыстыра отырып ... ... ... ... ... ... көрсетуге тырысып көруді басты мақсат
етіп алдыма ... ... ... ... адамдарды тиімді пайдалану, жұмыс
күшіне деген сұраныстың ... осы ... ... ... ... жақсарту сияқты маңызды өлшемдері мемлекеттік реттеу
шеңберінен тыс ... ... Ал ... биржасындағы саясатта жұмыс күшін
салалар, кәсіптер мен ... ... ... етіп ... бөлу ісі де ... ... Осының нәтижесінде, экономикадағы құрылымдық алға басушылық
тежелуде, еңбек өнімділігі төмендеп, адамның тиімді ... өзін ... ... ету ... ... Бұл ... ... өте актуалды
мәселе болғандықтан оны дипломдық жұмысымның ... ... ... күні ... ... ... ... жыл сайын
кәсіподақтар атынан келісімге отырады. Бұл ... ... ... ... ... одан әрі ... олардың құқықтық
базаларын жетілдіру, еңбек сақталуының дұрыстығын тексеруді мемлекет
тарапынан үнемі қадағалап ... ... ... алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек биржасы да
жылдан-жылға дамып, жаңа ... ... ... ... ... басым бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылуда. ... ... ... шартын бұзу, еңбек зңдылықтарын сақтамау, өздерінің
лауазымдық міндеттерін асыра орындау, жұмысшылар мен ... ... ... әлеуметтік жағдайларына көңіл бөлмеу секілді
келеңсіз жайттар орын алуда. Әсіресе, бұл ... ... ... тау-
кен өндірісі, өнеркәсіп салаларында ... ... ... ... ... ... Олар тек ... дұрыс есептелмеуін былай
қойғанда, адам денсаулығына зиян келетін ауыр жұмыстарды қолмен атқаруға,
сондай-ақ мөлшерленбеген жұмыс уақытын ... жол ... ... Себебі,
елдегі арзан жұмыс күші және жұмыс орнына ... ... ... ... ... ... жұмысынан айырылып қалмау үшін
барлық шараларға көнуіне тура келеді.
Ендігі ... ... ... ... ... оларға
мемлекет тарапынан қолдау көрсетіп, жоғарыда аталған ... ... ... жою ... ... ... жағдай жасау қажет.
Себебі, біздер өркениетті дамыған ел ... ... ... ... қол жеткіземіз десек, сол жолдардың бір тармағы – ... ... ... ... ғана реттеп қоймай, осы кәсіподақтар қызметін
жандандыра отырып, олардың еңбек ... одан әрі ... ... ... ... – бұл нарықтың ерекше түрі, онда жұмыс күші тауарын сату
және сатып алу жүзеге ... ... оның құны мен ... ... ... ...... жағдайын көрсетудуң айнасы,
тұрғындарды жұмыспен қамту көлемі мен ... ... ... кәсіби-біліктілік, демократиялық және басқа да көрсеткіштердің
құрылымын байқатады.
ҚР осы ... ... ... биржасы болған жоқ. Еңбек биржасындағы
экономикаға көшу осындай нарықтың болуын қарастырады. ... ... ... ... ... ретінде сату – сатып алу туралы ... ... ... тікелей әсер етуінің арқасында өте қабілетті
және іскер жұмыскерлерге қатаң әрі ... ... ... ... еңбекке
қабілетсіздерді, жалқау, әлсіздерді ешқашан аямайды. Ол еңбектің ... ... ... ... пен ... ынталандырады.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі. Еңбек биржасынын ... ... етуі Дж. М. ... А. ... Ф. ... Э. ... Р. Харрод
және т.б. экономист ... ... ... қатар шетелдік ғалым экономистер еңбектерінде тұрғын үй
нарығы ... Т.Г. ... Н.Г. ... В.Л. ... ... С. ... В. Самошин, В.В. Бузырев, В.С. Чекалин, М.А.
Федотова, И.В. Довдиенко, И.А. Рахман, Г.М. ... В.И. ... ... Ю.В. ... және т.б.
Н.Ә. Назарбаев, Н.К. Мамыров, У.К. ... К.А. ... ... Р.А. ... Е.А. Туркебаев, Ұ.М.
Искаков, Т.М. Утин, Ч.Н. Чан, Ө.Қ. ... Е.Б. ... ... Г.Б. Халелова, .В. Онлабаев, Л.Б. Кулумбетова, С.А.
Илашова, А.К. ... Г.В. ... ... Т.Б. ... И.Ю. ... А.К. ... және т.б. ... мен
басқа да авторлардың ғылыми еңбектерінде нарық зерттеліп, қарастырылған.
Дипломдық жұмысының ... мен ... ... ... ... ... мен объектілердің қызмет етуіндегі қиыншылықтар,
кемшіліктердің анықталуы негізінде еңбек биржасын әрі қарай ... ... ... ... әзірлеу. Қойылған мақсаттарға
байланысты мына міндеттерді ... ... ... биржасының теориялық негіздерін қарастыру.
2. Жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек биржаларының рөлі анықтау
3. Еңбек биржасындағы экономикада ... ... ... ... Тұрғындарды жұмыспен қамтудың мемлекеттік саясаты және еңбек
биржасының рөлін қарастыру
5. Қазақстандағы еңбек ... ... ... мен ... анықтау және еңбек биржасының жұмысының жетілдіруде
ұсыныстар жасап шығару.
Дипломдық ... ... ... Республикасы еңбек
биржалары, еңбек ... мен ... ... пәні ... ... ... ... ету
процессіндегі пайда болған еңбек биржасындағы экономикалық ... ... ... және ... негізі. Еңбек биржасын
дамыту мәселелері бойынша жарияланған шетелдік және ... ... ... ... ... нормативтік актілер; құжаттар;
мемлекеттік және жергілікті ... ... ... ... көрсеткіштері; тұрғын үй мекемелерінің есебі;
бұқаралық ақпараттар, www-серверлер материалдары.
Зерттеу барысында мынадай әдістер ... ... ... ... сызбалық көрсеткіштер.
Дипломдық жұмыстың ғылыми жаңалығы. Қазіргі кезеңде еңбек нарығын
зерттей отырып, тиімді дамытудың қажетті ... мен ... ... шарт ... ... жұмысының ғылыми-тәжірибелік маңыздылығы. Дипломдық жұмыста
жасалынған қорытындылар мен ұсыныстар жергілікті басқару ... ... ... ... ... ... курстарды өткізуде дәріс
материалдары ретінде қолданылуы мүмкін.
ҚР-дағы қалыптасып отырған еңбек биржасы ... ... ... ... әзірше жұмыс күшін еркін сату жүзеге аспай тұр және оның
болуы әкімшілік құқықтық және ... ... ... әлі де
болса паспорттық-құжаттық режим сақталуда, жұмыс күшінің еркін аумақтық
құйылуын тоқтататын нақты тұрған жай ... ... тұр. ... ... ... ... мұнай өңдеу аудандарында ерлер еңбегі ... ... ... ... ... ... нашар дамыған, осыдан
байқалатыны ... ... ... ... ... әйелдер құрайды.
Жұмыстың құрылымы және көлемі. Дипломдық жұмыс ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімінен,
кестелерден, суреттерден тұрады.
1. Еңбек ... ... ... ... ... түсінігі, міндеттері және қалыптасуы
Қазіргі кезде біздің Қазақстанда басқа көптеген елдермен салыстырғанда
адамның еңбегі төмен бағалануда. ... бір ... адам ... – 30, ... – 28, Австралияда – 22, Францияда - 15$
құрайды. Біздің есептеуімізше, ҚР-да ... мен ... ... 1 ... ... 0,10$ ... Еңбек биржасындағы
қатынастарға көшкенде жұмыс күшінің сапасына деген ... ... ... ... ... ... еріксіз туындайды.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына шолу жасасақ, еңбек
ресурстары – 1992 жылы 9,4 млн. ... 55% ... ... ... ... салаларында 7,4 млн. адам жұмыспен қамтылған. Олардың 6
миллионға таяуы немесе 81% экономиканың ... ... ... Бұл ... ... әлі де ... екендігін, яғни
нарық механизміне тән еңбекпен қамту қатынастарының қалыптасуының өте баяу
жүріп жатқандығын көрсетеді. ... ... ... ... ... әкімшілік экономика жағдайында қалыптасқан жұмыспен қамтамасыз
ету қатынастардың терең дағдарысын көрсетіп отыр. Біздің қоғам, ... ... ... ... ... ... тиімді еңбекпен қамту
мәселесін шеше алмады.
Болжаммен, үстіміздегі жылдың аяғына ... ... ... ... саны 250-500 мың адам ... ... деп ... мемлекет дүние жүзінде жинақталған тәжірибеге сүйене отырып, бұл
процесті ... ... ... Жұмыссыздықтың әлеуметтік және саяси
өткірлігін азайту үшін ... 30 жыл ... ... ... ... әр
түрлерін қолдануда.
Осыған дейін біз жұмысшылар активті түрде өз ... ... ... ... ... ... ... Көптеген нарықтарда
жұмысшылар өз еңбек қызметтерін провсоюздар арқылы ... ... ... көздейтін экономикалық мақсаты – еңбекақыны жлғарылату.
Провсоюздың оған жетудің әртүрлі ... бар. ... ... ... Провсоюздардың ойынша еңбекақыны көтерудің қолайлы әдісі – ... ... ... ... ... көрсетілгендей еңбекке сұранысты
өсірудің нәтижесінде еңбекақы мөлшерлемесімен қатар жұмыс орындарының саны
да өседі:
Сурет 1. ... ... ... ... Н. ... ... в Республике Казакстан //
Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б
Бірақ қалай провсоюз ... ... ... ... Жалпы провсоюз:
1. өндірілген тауарлар мен қызметтерге сұранысты өндіруге;
2. еңбектің өнімділігін жоғарлатуға;
3. басқа да ... ... ... ... ... ... Осыларды жеке-жеке қарастырайық:
1. өнімге сұраныстың өсуі. Профсоюздар ... ... ... ... әсер ... де жарнаманы саяси лоббистерді қолдана
отытып өзінің еңбек қызметтеріне сұранысты жоғарылатады. Профсоюздар
тұтынушыларды провсоюзды ... ... ... ... ... теледидарлық жарнаманы саяси лоббистерді қолдана отытып еңбек
қызметтеріне сұранысты ... ... ... лоббистерді жаңадан құру ... алу ... ... мұғалімдер ассоциациясы, провсоюздар ... ... ... үшін ... ... ... ... Еңбек өнімділігіне әсер ететін көптеген
шешімдер мысалы, нақты капиталдың көлемі мен ... ... ... ... ... ... өнімділігін өсіру үшін
бірлескен жұмысшы - әкімшілік коммитеттердің құрылуына қызығушылық
артып жатқанын айту ... ... ... ... өсуі. Профсоюздар провсоюз мүшелерінің
еңбегіне сұранысты алмастырушы ресурстар бағасының өсуіне әсер ету
арқылы ұлғайта алады.
Еңбекақының ... ... ... ... провсоюздары
еңбекақы минимумын жоғарлатуға бағытталған әрекеттері орынды мысал ... ... ... ... ... себеп – провсоюз
қамтылған, ... ... ... ... ... ... келгендіктен одаққа біріктірілмеген жұмысшыларға еңбекақы
минимумын еңбекақы минимумын жоғарлату кәсіпкерлерге осындай жұмысшылардың
провсоюз мүшелері – ... ... шек ... мүшелер – жұмысшыларына сұраныс ұлғаяды.
Профсоюздар өздерінің еңкекке деген ... ... ... ... ... ... ... профсоюздардың
еңбекке сұранысты ұлғайтуға емес, көбінесе оның төмендеуіне қарсы тұруға
тырысушылығын көрсетеді. ... ... ... ... ... емес ... ... шоғырланады. Тұйық немесе цехтік
тред-юнионизм. Профсоюздар еңбекақының ставкасын еңбекті ... ... ... ... ... профсоюздар – белгілі бір профессиядағы жұмысшыларды ғана
біріктіретін профсоюздарды айтады. Бұндай профсоюздар кәсіпкерлерді тек ... ...... ... ... де ... ... бакылауды қамтамасыз етті. Одан кейін қысқарту жолы арқылы – ... ... ... ... көп ... жаңа мүшелерді алуды шектеу
немесе болдыртпау – профсоюздар еңбекті ұсынудың жасанды қысқартуларды
қолданды.
Сурет 2. ... ... ... ... Н. ... ситуация в Республике Казакстан //
Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б
Ашық немесе салалық тред-юнионизм. ... ... ... өз
мүшелерінің санын шектемесі, керісінше ... ... ... ... Бұл ... салалық профсоюздарға тән.
Егер профсоюз нақты саланың барлық жұмысшыларын біріктіре алса, онда
фирмалар еңбекақының ставкасы ... ... ... ... ... ... болады. Неге? өйткені забастовкалардың көмегімен
профсоюз ... ... ... ұсына алмайтындай етіп қалдыра алады.
Сурет 3. Еңбек өнімділігінің өсуі
Дерек көзі: Кривко Н. ... ... в ... ... //
Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б
Профсоюздың міндеті. Осы бөлімде мен ҚР-да адамдарды қор ... ... ... оны біршама қысқартуға қандай іс-әрекеттер,
шаралар бағдарламалар жақын арада жүзеге асырылатындығына тоқталғым келеді.
Қазірде бұл өткір тұрған ... бір ... ... ... ... ... осы мәселенің негізінде, оның әсерінен туындап отыр десем
артық айтылған сөз болмас. Бұл ... ... ... ... ... ... немесе кеше пайда болған жоқ, қаншама ... бойы ... ... бірақ бүгін бұл мәселе өз шешімін табатын ... ... ... ... және ... бағдарламасын" бекіткен болатын. Осы бағдарламаның маңызы өте ... онда ... ... талқыланып, қамтылған ... ... мен ... қарастырайық. Бағдарламаның
мақсаты – жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... базарындағы жағдайы осал
халыққа атаулы көмек көрсету есебінен кедейліктің ауқымын ... ... ... ... ... ... ... әр
отбасының кемінде бір мүшесін жұмыспен қамтуды қамтамасыз ... ... ... жоқ ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарын
құруды көздейді. Аталған ... ... ... өсу ... ... ... ... жүргізу жолымен халықтың тұрмыс
деңгейін төмендетпей көтеру, әлеуметтік бейімдеу ... ... ... осал ... ... және әлеуметтік қолдау
көрсету негізінде кедейлікпен күрес жүргізу міндеттері де ... ... Ал ... ... ... тұрақты экономикалық-әлеуметтік
дамуына қауіп төндірмейтін деңгейге дейін ... ... ... ... ... бар, ... ... одан әрі кедейлендірмеу үшін,
олардың қоғамдық өмірден, қоғамың ішкі өмірінен ... ... ... ... ... ... ... адамдар есебінен көмек көрсету керек.
Оларға қалай көмек көрсетуге болады? Біріншіден, олар үшін жұмыс ... ... жаңа ... ... аша отырып, бірте- бірте жалақыны
өсіру. Сонымен ... ... ... ... ... жұмыс іздеп табуға
көмек жасамақ. Ол үшін оларға қажетті ақпараттық көмек ... ... ... ... ... ... біліктілік пен қажет етілетін,
яғни сұраным бар ... ... ... тұр. ... осы екеуінің арасын
жақындастыру, үйлестіру керек. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... дярлау бағдарламасы жасалған. Сондай-ақ
шетелдік ... ... ... ... мамандар мен жұмыскерлер
көбірек орын алып кетпейтіндей етіп, сол жаңадан ашылған жұмыс ... мен ... бар ... ... ... алатындай
ішкі еңбек базарын құру қажеті де жоспарланған. Бағдарламада жаңа жұмыс
орындарын өнеркәсіпте қаншалықты ... ... әр ... ... ... орындарын құрудың басым бағыттарына жеңіл ... ... ... ... ... жасау, сондай-ақ
өнеркәсіптің ауыл ... ... ... ... ... жатады
деп саналады. Машина жасау, өнеркәсібінде кейбір өндіріс орындарын қалпына
келтіру және ... ... ... одан әрі ... есебінен 7500 адамды
жұмыспен ... ... ... ... ... ...... 12 мың жұмыс орнын қалпына келтіру көзделген.
Бұдан ... бұл ... ... кәсіпорындарында 14,2 мың адамды ... жаңа ... ... ... ... ... 7,2 мың жұмыс
орны қалпына келтіріледі. Бағдарламада белгіленген шаралар қағаз ... үшін ... ... бірі оларды қажетті қаржымен қамтамасыз ету
керек. Бағдарламаны қаржымен қамтамасыз ету мәселесіне келетін болсақ, ... анық ... ... ... аймақтық айырмашылықтарды
ескере отырып, ... ... ... мен ... ... ... қаражат бөлу көзделген. Сонымен бірге бағдарламаны
қаржылық қамтамасыз ету донор-елдер ... ... ... ерікті
қайырымдылықтар арқылы да жүзеге асырылатын болады. ... ... ... зейнетақы мен жәрдемақыны республикалық бюджеттен уақытында
төлеп тұру болып ... ... ... ... аса ... ... пен ... деңгейін төмендетуде қандай нақты нәтижелерге қол
жеткізу көзделіп отыр? Бағдарлама жүзеге асқанда кедейлік ... ... ... 2009 жылы 8,7 % ... Жұмыссыздық деңгейі 2007
жылғы 13,5 %-дан 2009 жылдың ... 9 %-ға ... ... Тағы бір
қарайтын мәселе Қазақстан ... ... ... бірлестіктері мен ... ... ... арасындағы 2007-2008 жылдардағы басты келісімі жайлы.
Еңбек биржасын дамыту, еңбек қатынастары жіне халықты ... ... ... ... ... ... ... Жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктердің ... ... ... ... еңбек заңнамасының
сақталуын бірлесіп бақылауын қамтамасыз ету;
2. ... ... ... ... салалық және аумақтық
деңгейлерде қызметкерлердің жаппай ... ... ... ХЕҰ ... бойынша есептелген жұмыссыздық деңгейінің
экономикалық белсенді халық санының 9,0 -%-нанасуына әкеп соғатын. Іс-
шаралар жүргізілуіне жол ... ... ... ... мен жаңа ... ... құруға
бағдарланған, ғылымды қажетсінетін кәсіпорындарға қолдау көрсету.
4. Қызметкерлердің ... ... мен ... ... жөніндегі мониторингтің халықаралық тәжірибесін зерделеу
жөніндегі жұмысты ... ... ... жалақы бойынша берешекті өтеуге ықпал ететін
қажетті шараларды қамтамасыз ету.
Ал ... ... ... ... ... қабылдайды:
1. 2007 жылы Қазақстан Республикасында жалақыны ұйымдастыруды реформалау
тұжырымдамасы жобасын әзірлеу және ... ... ... ... ... берушілер мен консультациялар негізінде жеке еңбек және ұжымдық
шарттарды ... ... ... ... ... ... ету.
3. Өндірісте қауіпсіз және салауатты ... ... ... ... бақылауды қамтамасыз ету.өндірістегі жазатайым оқиғаларды
зерттеп-тексеру жүргізуге, оларды жою жөнінде ... ... ... ... ... мен ... қызметкерлерге,
кәсіподақ мүшелеріне тегін консультациялар беру мен құқықтық көмек
көрсету.
5. Еңбекті қорғаумен айналысатын кәсіподақ өкілдерін оқытуды ұйымдастыру,
бұл ... ... оң ... зерделеу әрі насихаттау.
Экономиканың негізгі ресурсы болып еңбек күші ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Жұмыссыздықтың деңгейі – ... ... ... ... ... иемденбейтіндер үлесінің статистикалық көрсеткіші.
Жұмыссыздықтың деңгейі анықталғанда әр адамды үш ... ... ... бар, ... ... ... қосылмайтындар. Адам үй
шаруашылығымен, оқумен айналйспай, алдыңғы аптаның көп ... ... онда ол ... қамтылды деп есептеледі.
Егер адам жаңа жұмысқа шығуды күту барысында жұмыс істемесе, ... ... ... ... ... ... жағдайларда – жұмыссыз
болып есептелінеді. Алдыңғы екі ... ... ... ... ... ... жатпайды: олар ... оны ... және жаңа ... ... ... жұмыссыздыққа екі: неоклассикалық және кейнсиандық концепциялары
бар.
Енді олардың әрқайсысына жеке тоқталып өтейік.
Жұмыссыздықтың неоклассикалық концепциясын жақсы жерімен көрсеткен
әйгілі ... ... ... ... айы ... ... ... жұмылдырылған жұмысшылардың саны еңбекақының деңгейіне
кері тәуелділікте болады, яғни неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... жылғы 1 Дүниежүзілік соғысқа дейінгі болған еңбекақы
деңгейі мен жұмыспен қамтылу деңгейінің ... ... ... жұмыспен қамтылуды қамтамасыз ... ... ... ерікті бәсекелестіктің нәтижесінде ... ... 1 ... ... ... профсоюздардың күшеюімен
жұмыссыздықтан мемлекеттік сақтандыру жүйелерінің ... ... ... оны ... ... ұстады, ал бұның өзі ... ... ... ... толық жұмыспен қамтылуға қол жеткізу үшін еңбекақыны ... ... ... ... ... ... ... нақты еңбекақы PL болатын еңбек ... ... ... оның ... ... ... ... Еңбекке сұраныс функциясының
қисығы DL кемімелі сипатта болады, өйткені осы өндіріс факторына ... ... ... ... ... ... ... төмен
болған жағдайда жалдай алады.
Егер де ... ... ... ... онда ... ... ... азаяды.
Соымен, жұмыс күшіне сұраныс еңбекақының нақты функциясы:
(1)
Жұмысшы күш биржасындағы еңбекті ұсыну SL нақты еңбекақыға тәуелді: PL
жоғары болған сайын көбірек ... ... өз ... ... ... ... ... болған сайын олардың аз саны жұмысқа орналасқысы
келеді. Сондықтан еңбекті ұсыну нақты еңбекақыдан өспелі ... ... және ... ... ... оңды ... ... иемденеі:
(2)
Сұраныс және ұсыныс графиктерін біріктіріп, барлық жұмыс істегісі
келетіндердің ... ... ... ... PLE ... ... көрсететін еңбек биржасының классикалық моделін аламыз.
Сурет 4 Сұраныс және ұсыныс сызығы
Дерек көзі: Кривко Н. ... ... в ... ... //
Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б
Егер еңбекті ұсыну өсетін болса (SL ... SL1-ға ... онда ... PLF-ке ... ... ... және де ... биржасындағы
тепе-теңдік F нүктесінде орнайды. Сонымен, неоклассикалық модельде еңбек
биржасындағы экономика барлық еңбек ... ... ... тек
еңбекақының иілгіш болу шартында ғана. Берілген жағдайда ... ... өз ... ... бір ... ... келген кез-келген қалаушы
өз тілегін берлген сәтте қалыптасқан еңбекақының ... ... ... ... білдіреді. Егер еңбекақы PLK Еңбек биржасындағы тепе-
теңдік ... ... ... ... ... немесе
профсоюздардың талабы бойынша) онда бұл жқұмысқа ... ... ... аз болуына әкеледі және жұмысшылардың ... бір ... ... ... ... саны KM ... ... Осыдан,
неоклассикалық модельде жұмыссыздық нақты, бірақ ол нарық заңдарынан емес,
оларды бұзу нәтижесінде пайда болуды, не ... не ... ... ... емес ... ... тепе-теңік деңгейіне
дейін түсіртпейді, осыдан кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... ставкасы бойынша жұмысты ұсына алмайды. ... ... ... ... ... тек өз ... бола алады, яғни ... ... ... ... өздері жұмыссыздықты таңдайды, өйткені олар өз еңбегі үшін
төмен төлемақыға жұмыс істеуге келіспейді. Мемлекеттің ролі ... да ... ... егер ... ... қадағаласа, онда ол бәсекелестік
еңбек биржасындағы механизмді бұзады. Осыдан ... ... ... ... – жұмыссыздықты жою үшін еңбек биржасында
бәсекелестікке ... ... ... ... ... ... модельде жұмыссыздық игіліктік еңбекақы сақталған кезде де
болады, өйткені жұмысшы күштің белгілі бір ... ... ... өз еркімен жұмыссыз болып қалады. Бұл жағдайды төмендегі сурет
көрсетеді:
Сурет 5 ... ... ... ... ... Н. ... ситуация в Республике Казакстан //
Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б
Графикте еңбек биржасындағы тепе-теңдік Е ... орын ... ... ... ... еңбекақы ставкасында PLE фирмалардың жұмысшы
күшке қажеттілігі (сұраныс қисығының учаскесі DL, Е ... ... ... қанағаттандырылмайды, EF шамасын құрайды. Ал бұл қажеттіліктің
қанағаттандырылуы жолы жоқ, ... ... ... тек ... үшін ғана ... ... ... ұсыну қисығының учаскесі SL
E жоғары). Осыдан шығатыны, нарық ұсына алатын еңбектің максималды мөлшері
L1 шамасын құрайды (АF ... ал ... ... ... ... – L0 (АЕ ... Осы ... арасындағы айырымын фирмалар
ұсынатын еңбекақы үшін жұмыс істегісі келмейтін ... ... ... ... ... ... ... концепциясы еңбек
биржасындағы экономикадағы жұмыссыздық ерікті емес, мәжбүрлік сипатта
болатынын дәлелдейді. Кейнстің бірінші ... ... ... тек
салалық, микроэкономикалық деңгей шегінде орын алатындықтан ... ... ... ... ... анықталу сұрағына жауап
бере алмайды. Кейнс болса, “ ... жұмысбастылықтың ... ... ... өте ... яғни жұмысбастылықтың болуы тауарларға
деген ... ... ... ... Дж. ... ... көрсету барысында А. Пигудің теориясын сынайды, және де
жұмыссыздықтың ... ... ... тән, оның ... ... ... ... еңбек биржасының тепе-теңдік
қалыпта болуы тек толық жұмысбастылық кезінде ғана емес, ... ... де ... Ал ол ... ... ... ... айтқандай нақты еңбекақы шамасына емес, номиналды еңбекақыға
тәуелді болуымен түсіндіріледі. Осыдан, егер баға өссе және нақты ... онда осы ... ... жұмыс істеуден бас тартартады. Ал
нарықтағы кәсіпкерлердің еңбекке деген сұранысы баға ... ... ... ... ... ... болып табылады: бағалар
жоғарылаған кезде жұмысшылар азырақ тауарлар мен ... ... ... керісінше. Нәтижесінде Кейнстің қорытындысы ... ... ... ... ... кәсіпкерлерге
тәуелді, өйткені еңбекке деген сұраныс еңбек бағасымен емес, тауарлар мен
қызметтерге ... ... ... ... Егер ... ... ... болса, өйткені ол табысты өсуі нәтижесінде
төмендейтін тұтынуға шекті бейімділікпен анықталғандықтан, онда ... ... ... орналасқан нүктесінде жұмысбастылық тепе-
теңдік деңгейіне жетеді. ... ... ... ... ... ... ... сияқты жиынтық шығыс компонентімен ... пен ... ... ... ... ... тең жұмысбастылық мультипликаторы сипаттайды.
Инвестициялардың өсуі инвестициямен ... ... ... ... ... ... бұл өз алдына тұтыну заттарын өндіретін
салаларға әсер етіп, нәтижесінде ... бәрі ... ... және ... жұмысбастылыққа әкеледі. Ал соңғысының ұлғаюы ... ... ... ... ... ... болады.
Кейнс бойынша жұмысбастылық – тұтыну және ұлттық табысқа қаражат ... ... ... ... көлем функциясы. Сондықтан толық
жұмысбастылықты қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ЖІӨ көлемі мен онвы құру шығыстары арасында;
ә) Қаражат қор жинақтау мен инвестиция.
Егер толық ... ... ету үшін ... ... ... болса, онда қоғамда жұмыссыздық туындайды. Егер де ... ... ... ... онда ... ... – қор, жинақтау – инсвестиция” жағдайында, егер S>I ... ... ... ... ... ұсыну мен өндіріс өсімі – бір ... ... ... сұраныс (қор жинақтау үлкен болғандықтан) – екінші
жағынан, қайта ... ... ... ... сұраныстың төмендеіне және
жұмыссыздыққа әкеледі. Ал I>S ... ... қор ... ... ... ... қанағаттан-дырылмауына әкеледі. Бұдан
басқа, қаражат қор жинақтаудың ... ... кері жағы – ... ... ... баға ... ... яғни инфляцияға соқтырады.
Енді біз Кейнсиандық және неоклассиктердің тепе-теңдік жәнежұмыссыздық
жайлы ой-пікірлерін график арқылы көрсетіп түсіндірейік.
Еңбек биржасында сұранатын еңбек ... ... ... ... ... ... ND =NS
Неоклассикалық концепцияда еңбек ... ... ... сәйкес келеді. Бұл кез-келген қалаушы сол ... ... ... ... ... бір ... ... сатқысы
келсе, сол қалауын жүзеге асыра алатындығын білдіреді.
Толық жұмысбастылықтың түсінігін мына суретте көрсетейік:
Сурет 6 Жұмысбастылық сызығы
Дерек көзі: ... Н. ... ... в Республике Казакстан //
Аль –Лари N 4 2005 -3 -11 б
W0 еңбекақының нақты ставкасында еңбекті ұсыну толығымен оған ... ... ... ... осы ... ... ... еңбек ресурстардың
жұмсалғандығын білдірмейді. Егер де еңбекақының ... ... ... онда ... ұсыну N1 дейін әсері еді. Бірақ жоғарыдағы ... ... ... жоқ: N0N1 кесіндімен ... ... W0 ... ... ... жалданғысы келмейтіндер
көрсетілген.
Неоклассиктердің концепциясында еңбек ... ... ... Егер ... ... ... W1 тең ... онда
біріншіден, N0N1 кесіндімен көрсетілгендей еңбекке ... ... ... ... ... ... N2-ге ... қысқарады. Оның
негізінде N1-N2 мөлшеріндегі жұмыссыздық пайда болады. ... ... ... ... ... еңбекті анағұрлым аз төлемақысына
келісуге мәжбүрлейді және ... ... ... W0 ... ... ... концепция бойынша еңбек биржасы жұмыссыздық болған жағдайда
тұрақтанады. Төменгі ... ... ... пен ... ... ... ... біріктіріліп көрсетілген:
Сурет 6 Кейнсиандық функция сызығы
Дерек көзі: (Кривко Н. Инфляционная ситуация в Республике Казакстан ... ... N 4 2005 -3 -11 ... ... W0 ... номиналдық ставкасы негізінде
еңбекті ұсыну N2-ге тең және еңбек биржасында N2-N1 ... ... ... ... ... ... жұмысты іздеушілер еңбектің аз
төлемақысына келісетініне ... ... ... ... төмен
түсуі еңбекке сұранысты көбейтпейді.
Классикалық мектеп ... осы ... ... бағасы W0- W1
мөлшерінен асып тұр. Егер де оны W1-ге ... ... ... ... ... пен ... ... арақатынастың кезінде
жойылмайтын N1-N0 өлшемінде сақталады.
1.2 Жұмыссыздық ... бір ... ... біз ... ... ... аударамыз. Себебі
сандық көрсеткіштер көп артық сөзді қажет етпей қарастырылып ... ... ... да дәл мәлімет бере алады. Сондықтан оған орын берейік. ... III ... 15 жас және одан ... ... ... тұрғыдан
белсенді халықтың саны 7,6 млн. адамды құрады және өткен ... 61,4 мың ... ... ... ... ... 71,8% болып, өткен тоқсанға қарағанда 0,6 пайыздық тармақта ... -77,1%, ... – 67,1%. ... ... осы ... III
тоқсанында 7 млн. адам жұмыспен қамтылған, бұл өткен ... ... ... ... көп. ... ... жұмыспен қамтылғандар үлесі,
жұмыспен жалпы қамтылғандардың 55,8%, ауылда – 44,2% болды.
Экономикалық белсенді ... ... ... қала ... – 4,3млн. адам
болып, биылғы өткен тоқсандағыдан 39,6мың адамға (0,9%-ға), ауылдағылар –
тиісінше 3,3млн. адам және 21,8мың адамға (0,7%) ... ... ... ... 28,5% 35-44 ... 23,5% ... жастағылар, 22,5% 45-54 және 13,8% 15-24 ... ... әр ... ... ... әр ... – орта ... үшіншісі – жалпы орта білімділер.
Ағымдағы жылдың үшіншісі тоқсанында жұмыссыздар саны (табысты жұмысы
болмаған, оны белсенді түрде іздеген және оған ... ... ... ... ... бұл ... кездегіден 54,5мың адамға кем.
Жұмыссыздық деңгейі 8,3%-ды құрады.
Жалпы ... ... ... ... (59%), еркектер – 256мың.
Үшінші тоқсанда, оның алдындағы тоқсанмен ... ... ... 20,4мыңға, қысқарды. Жұмыссыздық құрамында әрбір үшінші ... және 46-64 ... ... емес ... санында осы жылдың үшінші тоқсанында
15 және одан ... ... 3млн. ... ... тоқсанға қарағанда
62,9мыңға немесе 2,1%-ға қысқарды. Халықтың осы санаттағы құрылымында
әйелдер 62% ... қала ... 65,4% ... ... ... емес ... арасында әрбір екінші зейнеткерлер, әрбір үшіншісі
оқушылар.
Кесте 1
2009 жылдың ... ... ... биржасының негізгі индикаторлары.
|Облыстары |Экономикалық |Халықтың ... ... ... |
| ... ... ... |
| | ... |
| | |ң ... % | |
| | | ... адам |Өтініш |
| | | | ... | | | |ің ... ... | | | ... ... |220199 |2,9 |16084 |71,9 ... |14284 |3,6 |741 |89,4 ... ... ... |12804 |3,7 |1060 |83,0 ... |20439 |2,6 |1794 |96,9 ... |16010 |7,9 |450 |92,0 ... |24631 |3,3 |1125 |53,3 ... | | | | ... |15105 |3,1 |417 |54,9 ... |9008 |3,0 |950 |92,1 ... | | | | ... |15128 |2,0 |3920 |98,6 ... |18262 |3,4 |1119 |69,4 ... |16307 |5,9 |622 |26,5 ... |5284 |3,5 |309 |29,0 ... |16132 |3,8 |799 |68,2 ... |1,9 |454 |48,2 ... |14575 |1,6 |1151 |79,2 ... ... |3160 |1,3 |301 |53,6 ... ... |11255 |2,0 |872 |99,2 ... ... ... Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 1 //
Алматы ... ... ... ... ... өтініш білдірген 113,4 мың адам немесе ... ... ... ... ... ... ... істеуге тілек
білдіргендердің әрбір екіншісі – ауыл ... ... ... ... ... ... ... алдындағы аймен
салыстырғанда 2мың адамға, немесе 14,5%-ға ... ... ... шешуде еңбек биржаларының рөлі
Жұмыссыздықтың біздің еліміздегі жағдайына көз жеткізгеннен кейін,
жұмыссыздықтың бірден-бір себебі ... ... ... ... ... ...... халықтың жан басына ... ... ... 64498 ... ... бұл өткен жылғы тиісті кезеңдегіден 14,0%
жоғары. Осы кезең ішінде нақты ақшалай ... 7,8% ... ... ...... бір қызметкердің орташа айлық атаулы
жалақысы 20477 теңге болып, өткен жылғы тамызбен салыстырғанда 14,9%, нақты
мәнде 8,2% өсті. Оның ... ең аз ... ... 4,3 есе, ... ... ең аз мөлшерінен 4,9 есе (2009 жылғы тамызда – тиісінше 3,9 ... есе) ... ... бір ... ... ... атаулы жалақысы
Қазақстан Республикасының айлықтары бойынша:
Кесте 3.
Бір қызметкердің орташа айлық атаулы жалақысы
|Облыстары |Бір ... ... ... ... |Ең аз ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |тиісті |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| ... ... | | |
| | |2008ж |2009ж | | |
| | ... ... | | ... |20477 |100,0 |114,9 |100,0 |20,4 ... |22419 |107,2 |119,5 |109,5 |18,6 ... |43810 |103,9 |107,2 |213,9 |9,5 ... |13543 |100,7 |119,5 |66,1 |30,9 ... |13966 |98,5 |111,1 |68,2 |29,9 ... |16957 |95,4 |115,4 |82,8 |24,7 ... |38861 |98,5 |99,7 |189,8 |10,8 ... |29422 |105,2 |124,8 |143,7 |14,2 ... | | | | | ... |28081 |99,8 |116,7 |137,1 |14,9 ... | | | | | ... көзі: Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 1 ... ... ... ... ... осының алдындағы аймен салыстырғанда нақты жалақы
0,3%-ға артқан, ал атаулы ... ... ... ... 8 2010 жылғы тамызда Қазақстан Республикасының аймақтары бойынша
жалақы ... ... ... ... орташа айлық атаулы жалақы деңгейі бойынша
облыстарды топтау
|Орташа айлық атаулы |Айлықтар ... ... саны ... | ... үлес ... |
| | ... ... дейін ... |6,2 ... 15000 ... ... |31,3 |
| ... ... | |
| ... | ... нан 20000 ... Қарағанды, |25,0 |
| ... ... | |
| ... | ... нан 25000 ... |6,2 ... нан 30000 |Астана, Алматы, Батыс |18,8 |
| ... | ... нан 40000 ... |6,2 ... ... ... |6,2 ... ... ... Ю. ... ...... N 1 //
Алматы -2004-206-210 бб.
Жұмыссыздық проблеммаларын шешуде еңбек биржалары айтарлықтай ... ... ... ол ... мен кәсіпкерлер жұмыс күшін сатып алу ,
сату ісін жүргізгенде және жұмыссыздықты тіркегенде ... ... ... ... ... ... ... биржасы алғашқыда
жұмыссыздарға жәрдем беру мақсатында адамгершілік институттары ретінде
пайда болды. Уақыт өте келе және ... ... ... ... ... мен ... ... өзгереді. Еңбек биржасы- бұл еңбекті
жалдау барысында жұмыскерлер мен кәсіпкерлердің арасында ... ... ... ... ... ... ... Бұрынғы КСРО-да ең соңғы
еңбек биржасы 1930 жылы жабылған болатын. Қазіргі нақты ... ... ... ... ... ... қажеттігін көрсетіп отыр.
1991 жылдың 1- ... ... ... ... ... қамту
қызметі жұмыс істей бастады. Қазіргі кезде бұндай ... ... ... биржаларының негізгі атқаратын қызметтері мыналар: еңбек
нарығындағы сұраным мен ... ... ... биржасында есепке алу және
бос жұмыс орындарын тіркеу; жұмысын ауыстыруға және ... ... ... адамдарға ақпараттар беру; жұмыс іздеп жүрген кадрларды ... ... ... ... ... ... кәсіптік бағдар беру
жұмысын жүргізу; адамдарды жұмысқа ... үшін ... ... және жұмыссыздыққа байланысты жәрдем ақы тағайындау. Мемлекет
кәсіпорындар мен ұйымдардың мүдделерін есепке ала ... ... ... ... әсер ... ... ... беретін жұмысқа жолдама
кәсіпкерлер үшін міндетті болмайды, ол тек қана ... ... ... ... ... ... ... таңдауға хұқы бар және өздерінің
кадр бөлімі арқылы жалдауға тырысады.
Қазіргі еңбек биржасында жұмыс ... ... мен ... ... банкісі болуы қажет. Осы бағытта өнеркәсібі дамыған Батыс
елдерінің тәжірибесін ... ... ... ... аймақтық және
жергілікті деңгейдегі жұмыс күшінің электронды банкілері құрылған. ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі,
нәтижесінде барлық мамандық топтарындағы еңбек биржасындаң 40 пайызы бір
айдың ішінде ... ... ... ақ, еңбек биржасында
қаржыландырудың жаңа бағдарламасы өндірілген. Вашингтон штатында феодалдық
үкімет тиісті білімі, ... ... бар және өз ... ... болғысы
келген 400 жұмыссыз адамға белгігі бір уақытқа дейін мүмкіндік беріп, алдын-
ала жәрдем ақы төлейді.
Жұмыспен ... және ... болу ... ... ... халықтың қайта өндіруіне және т. б. өмірді толық қалыптастыруға
эсер етеді. Аз табыс табатындар ... өте ... тап ... ... қауіп - қатер тобы бірінші кезекте ұзақ ... ... ... ... және ... ... жүреді.
Қазақстанда жұмыссыздық санын қысқарту үшін, Үкімет не істеуі қажет?
Кедейшілікті төмендетуге бағытталған Үкіметтің алғашқы ... ... жылы 3 ... ... бекіткен. 2007 - 2009 жылдарға арналған
жұмыссыздық пен кедейшілікке ... ... ... ... ... ... ... қамтуды жүзеге асыру арқылы жұмыссыздық
деңгейін төмендету - осы бағдарламаның ең негізгі мақсаты.
Қазақстанда кімдер жұмыссыз болып қалады? ... ... ... 30 -
40 ... ... ... Бұл жастағылардың еңбекке жармды кезі. Еңбек
биржасындаң 29 ... ... ... ... ... ... ... мунай шығаратын Атырау, Батые Қазақстан және Маңғыстау
облыстарында.
Халықты ... ... ... және ... ... Үкімет қызметінің нәтижесі қандай? Қазақстан Республикасының
Сауда және эконмика ... а қп ... ... (2009 ... ... 1-23/6 хаты),жұмыссыздық деңгейі халықтың экономикаға белсенді
қарым- қатынасы бойынша есептелген, 2007 жылы 13,5 ... 2008 ... ... 9,2 пайызға төмендеген. 2008 жылы 218 мың ... ... Осы ... ... ... ... ... өсуіне пара- пар
келмейді. Жұмыспен қамту мәселелері ... ... ... ... ... төмендетуге және жұмыспен қамту
көрсеткіштеріне түбегейлі эсер етпейді.
Үлкен үміт артқан ... ... ... төменгі) жұмыс берушілер
және жұмыссыздар үшін тиімсіз болып қалуда. Екінші мамандық бойынша қайта
даярлау мен оқытудан өткен еңбек ... 2008 жылы 5,7 ... ... ... және ... ... ... әлі
жалғасуда, сондықтан жұмыс берушілер біліктілігі ... ... ... отыр ... ... дәнекершілер,балташылар,кірпіш
қалаушылар).
Үзақ мерзімді жұмыссыздықтың ... ... - 2008 жылы ... ... ... бір жылдан көп жұмыссыз отырған.
Халықты жұмыспен қамту және жұмыссыздық проблемасына жұмыс берушілердің
көзқарасы қандай? Не ... ... ... өз ... ... ... ... Қазақстан Республикасы жұмыс берушілер Конфедерациясының міндеті:
"Біз Қазақстан Республикасындағы жұмыс берушілерге экономикалық ... ... ... қазақстандықтар үшін жаңа жұмыс орындарын
ашамыз, жұмыс істеп ... ... ... ... Бір ... ... тез табылатындай - жұмыссыздықты
қысқартудың негізгі шарты елдегі ... ... ... ету ... дамыту болып табылады.
Сондай- ақ әлемде өткізілген зерттеулер экономикалық құрылымдау және
өсу кедейшілік деңгейін төмендету үшін ... ... орны ... ... ... жасау үшін тұрақты экономикалық өсу өндірісті
жаңарту және саралаумен ілесіп ... ... ... ... ... ... байланысты елде
экономикалық өсудің жоғарғы көрсеткіші байлықтың шоғырлануын қайта белу
саясатымен ілесіп отырғандықтан бол ар ( ... ... ... ... үшін ... ... жаңа орын ... механизм! құрылу қажет. Өкінішке орай, қазіргі уақытта ... ... үшін ... ... ... ынталандыру әлі қолға
алынбаған. Үкімет енді ғана ... ... ... ... ... талдау жургізу,сонымен бірге әлеуметтік- әлсіз санаты ... ... ... ... қамтуды құру үшін ... ... ... ("2010 - 2007 жылдарға арналған Қазақстан
Республикасындағы ... ... ... ... ... белсенді халық 7,8 мың адамды құрайды. 4 млн.
адам жалданып жұмыс істейді. Тағы да 3 млн. адам жеке ... ... 0,8 млн. адам ... ... халықтың жалпы экономикалық
саны 10,3 пайызды құрайды. ... ... ... саны ... 15 млн. ... құрайды.
Сондай - ақ, Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау министрлігінің мәліметі бойынша 2009 ... 1 ... ... ... ... жөніндегі органның есебінде 216,1 мың жұмыссыз адам
тур. Бұдан еңбек биржасындаң көбі ... ... ... ... даму ... қарағанда, соңғы 10 жылда Қазақстанда
кедейшілік үш есеге өскен. 1991 жылы ... ... ... 10 ... ... 2008 жылы бұл ... 30 пайызды құраған.
Сонымен қатар жеке меншік бизнес үлесі. 1991 жылы 20 пайыздан 2008 жылы ... кебе и ген! Жеке ... эту ... қысқаруына кепілдік
бермейді.
Экономиканың дамуы еңбек нарқына тұрғысы ... ... ... ... ... ... ... берушілер жұмысқа қабылдау кезінде
біліктілік талабын көтеруге мәжбүр болады. Жастар қызмет өтілі ... ... ... ... ... тұруына көптеген мәселелер
кедергі жасайды, сондықтан жұмыс берушілер ер адамдарды жұмысқа ... оқу ... ... ... ... тағы бір
маңызды мәселе - жоғарғы білімнің орындарынан өз ... ... ... шақыру қолайлы екендігін,олардан толыққанды маман
шығатындығын алдын - ала біліп отыру ... ... ... бітірген түлек мамандығы бойынша жоғарғы деңгейдегі дайындығы,
білімі, ... ... ... қабілеті алған дипломында белгіленуі қажет.
Бизнес мамандығы туралы әңгіме болғанда ... ... ... ... ... жағдайында жұмыс берушілердің кірісі бірінші кезекке
кәсіпорын ... ... ... жоғары шеберлігіне
байланысты. Бұл ... ... ... ... жас ... ... ... байланысты.
Шағын бизнес және жеке ... ... ... ... және жаңа ... орындарының ашылуына тиім көздері болып
табылады. Бұл жерде кәсіпкерлердің ... үшін ... ... ... туындайды. ... ... ... ... ... 2006 жылы 97 мыңнан 2008 жылы ... ... ... Бірақ шағын кәсіпорындарды тіркеу проблемасы жеткілікті.
Халықаралық ұтымды тәжірибе ... ... - ... ... ... құруға әкеледі, мұнда барлық ұйымның мәселесі өз ұйымда шешіледі.
МОП құру - ескерту сипатына ие ... ... ... органдарға шағын
кәсіпорының құрылғандығы туралы хабарлайды және ... ... ... Сонымен қатар, қайтадан құрылған кәсіпорын салық ... ... ... ... істейді. Микро қаржыландыру және жеңілдік
несиелерін беру арқылы халықтың шағын бизнес ... кең ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер өздеріне
шағын бизнестер үшін өте ... және ... сай ... ... ... бел байлағысы келмейді.
Көптен бері шағын бизнес субъектерін жалға беру жолдарымен, ... ... ... тек қана ... мақсатта қолдануға
беру жағдайлары туралы кәсіпкерлікті белсендіру айтылып келеді.
Кәсіпорындардың қызметкерлерге ресми түрде жоғары еңбекақы төлеуге және
жаңа жүмыс ... ... ... ... үшін ... ... аударуды
төмендету жөніндегі үсыныстарды әзірлеу қажет. Біздің Республикамыздың
президент/ үнемі ... ... ... ету осы ... көлеміне
қатысты.
Бұл қатарға еңбек қатынастарын жария ету проблемасы -сондай - ақ жеке
еңбек шарттарын жасау кіреді. Жұмыс іздеуші халықтың ... ... ... ... рәсімдемейді, басқаша айтқанда ... ... Осы ... тек қана еңбекақы төлеу қорынан аударуды қысқарту
арқылы шешіледі.
Қазақстан Республикасы халқының ... қол ... ... ... дағдарыстан шығарудың "Қазақстан - 2030" жаңа ... ... Н.Э. ... ... - ... (үкімет)
Республика халқының қолдауынсыз осы барлық реформаны жүзегё асыра алмаймыз,
себебі елді дағдарыстан ... тек қана ... ... ... ... елге үзақ ... ... долларын салымын беріп,
тұрмысымыз жақсарады деп үміт арта беруге болмайды". Бүл айтылған сөзге ... ғана ... ... ... деп ойлаймын.
2. Еңбек биржасы және еңбек биржасындағы ... ... оның ... ... ... қамтудың мемлекеттік саясаты және еңбек биржасының
рөлі
Қазақстан Республикасы еңбек ... ... ... ... ... көптеген шешілмеген күрделі мәселелерді шешуге тура келеді.
Олардың бірі – еңбек нарығын қалыптастыру және ... ... ... ... – еңбек ресурстарын жұмыспен тиімді және нәтижелі ... ... ... жұмыспен қамту аса күрделі әрі мемлекеттік
маңызды мәселе. ... бет ... ... бұл ... ... ... өткір және батыл қойылып отырады, күн тәртібінен аса ... алға ... ... ... және ... ... ... жағдайларының бірі. Қазіргі жағдайда, нақты және анық
айтатын болсақ, еңбек нарығы қалыптасып ... ... ... ... ... ... мәселе жалпы экономикалық - әлеуметтік даму. Осы
дамудың деңгейі мен қарқыны ... өту ... ... жатқан
кемшіліктер мен қателіктердің арасында оңды сипатқа және нәтижелерге әлі
де болса қолымыз жетпей тұр. ... ... ауыр ... ... ... ... жоқ. Республикамыздағы еңбек биржасындағы инфрақұрылымдардың
дамуы қандайда бір жеңіл желпі сынды көтере алмайды. Осы ... ... ... ... бір ... ... ... Еңбек нарығының
дамуына әсер ететін келесі жағдай – демографиялық ахуал. Бұл бағыттың алғаш
өзгерістермен ... тән ... бар. Атап ... ... ... ... төмендеді, өлім көбейді өмір сүру жасының ұзақтығы аздап
та болса азайды.Қорыта айтқанда, халықтың ұдайы ... ... ... экономикалық және мәдени дамуға қажетті еңбек ... ... ... ... ... келесі мәселесі жұмыссыздық.
Негізгі себебі өндірістің ибүтіндей немесе жартылай тоқтап ... ... көшу ... ... ... бірі ... нарығын реттеу
және жекелеген сегменттерін қалыптастырып құру. Еңбек нарығын реттеудің
негізгі ... - ...... ... және ұйымдастыру
жолдарымен жүзеге асады. Бұл бағытта мақсатты жұмыстар жүргізіліп жатыр.
Еңбек ... ... ... араласуы ауадай қажет, сырттап қалмауы
шартты мәселе. Қазақстан ... ... ... ... ... ... актуалды мәселелерінің бірі – ... ... ... ... шектегі шараларын белгілеу. Сөйтіп келгенде, бұл жұмыспен
қамту саясатына саялайды олай болса, ... ... ... ... даму кезеңіне сай келетін жұмыспен қамтудың ... ... ... ... аса ... ... және ... жұмыс.
Дамыған елдерде де жұмыспен қамту саясатына белсенді және енжар
шаралар кіреді. Белсенді ... жаңа ... ... ашуға, қайта
мамандануға, мүгедектерді еңбек қатарына қосуға және т.б. ... 25-30% ... ... қаражаттар жұмыссыздық бойынша
жәрдемақылар ... ... ұзақ ... жұмыссыздық кезінде (1-2
жыл) жұмыссыздар аз ... ... ... ... ... ... ... алады.
Қазақстанда 1991-1999 жылдары халықты ... ... ... екпін берілді. 1991 жылы жұмыспен қамтуға ... қоры ... ... бюджеттен тыс саладағы кәсіпорындар мен
ұйымдар, ал 1997 жылдан бері бюджеттік саладағылар да ... ... ... ... ... «Халықтың жұмыспен қамтылу туралы» бірінші заңына сәйкес еңбек
биржасындаң ... ... ... ... ... ... ұзақтығы мен өзге факторларға қарай жқмыссыздарға сараланған
жәрдемақылар ... ... ... ... ... ... штаттың қысқаруына немесе кәсіпорындарды таратқан ... ... ... ... кепілденді. Сондай-ақ
мамандыққа оқыту мерзімінде жұмыссыздарға стипендиялар төлеу қарастырылды.
1999 ... 1 ... ... ... ... ... ... туралы» жаңа заңы күшіне енді, ол жұмыспен қамту саласында
белсенді саясат жүргізуге, азаматтарды жұмыс іздеуге уәждеуге, ... ... ... ... ... көрсетуге бағдарланды. Осы заңға сәйкес
жұмыссыздық ... ... ... азайтылды және ол айлық есептік
көрсеткіштің 3,5 еселік мөлшерінде ... ... ... ... төленетін жәрдемақы жойылды. ... ... ... ... ... ... ... есептік көрсеткіштің 3 еселік
шамасында сақталды. ... ... ... ... ... мен
еңбек рыногының жаңа пирамидасына көшудің ... және ... ... ... болғанын атап кеткен жөн. Бюджет жағдайыныңодан
әрі нашарлауы небәрі 3 ай өтпей жатып-ақ жаңа Заңға ... ... ... 1999 ... 5 сәуірдегі «Халықты жұмыспен қамту туралы» ... ... ... ... туралы» Заңына сәйкес белгіленген
тәртіпті жұмыссыздар болып танылған ... ... ... ... ... орнына жергілікті бюджеттің ... ... ... ... ... оны ... ... жұмыспен
қамту және әлеуметтік көмек көрсету бөлімдері жүзеге асырады.
Материалдық ...... ... (соның ішінде жұмыстан
айырылғандарға да) ... ... ... ... ... ... (тұрған үйді пайдаланғанға дотация, азық-түлікпен, отынмен, киім-
кешекпен заттай көмек көрсету және т. б.). Қазақстанда ... ... 1998 жылы ... ... ... ... мен кедей
азаматтарға 400 АҚШ ... ... ... ... ... ... ... қамтудың жаңа салаларын ашу және әлеуметтік көмек ретінде
қарауға болады.
Алайда қаржылай қаражаттардың жеткіліксіздігіне ... ... 2000 жылы ... ... жұмыспен қамтудың белсенді
саясатына көшу мән ... ... ... ... ... ал ... орналастыру мен кадрларды даярлау жөнінде нақты
қадамдар ... ... ... ... ... ... халқын әлеуметтік қорғау тұжырымдамасы» әбден уақтылы және
керек болып ... ол ... 2004 ... 27 маусымдағы Қаулысымен
мақұлданды, қаулыда жұмыстан айырылған ... ... ... ... бар, ... әлеуметтік қорғаудың екі деңгейлік құрылымын
енгізу қарастырылған: жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыруға, ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар
беруге жәрдемдесу жолымен әлеуметтік қорғау.
Екінші деңгей: белгілі бір уақыт ... ... ... ... ... қызметкерлеріне төлемдер беру. ... ... ... ... ... ... егер ... белгіленген тәртіп бойынша жұмыссыз болып танылса және ... ... ... ... ... ... нақты салым ақша
салған жағдайда пайда болады. Төлемнің мөлшері жалақының ... ... ... ... байланысты болады.
Осы құжаттың мазмұндық жағынан тоқталмастан, мынаны ... ... ... сақтандырудың есебінен сыйақы беруге жататын әлеуметтік
қауіптердің ... ... ... ... ... ... жж.
жоспарланып отыр. Бұл өте үлкен мерзім. Сонымен бірге еңбек ... ... бас ... ... 3 мақсатқа қол жеткізуді
көздеуі тиіс: экономиканың нақты ... ... жаңа ... ... үшін ... шағын және орта бизнесті дамыту; кәсіпорындардың жаппай
банкротқа ұшыраулары мен қызметкерлерді жұмыстан ... жол ... ... ... ... бар мүмкіндігінше қолдау көрсету; жұмыспен
қамту орындарын ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа орналастыру қайта оқытуды
шұғыл және икемді түрде жүзеге асыруға септігін тигізген ... ... ... біз ... өсу ... бастан кешіріп отырмыз.
Экономиканың ... ... ... ... ... бізге жақсы мәлім. Бұлар, атап айтқанда жалпы ішкі өнім
елдің оңды ... ... қол ... тұрақтылық, инфляция мен
жұмыссыздық деңгеінің төмендеуі. Біз жұмыспен қамтудың деңгейіне неліктен
назар аударып ... ... ... ... ... ... іліміне сүйенетін болсақ, өндірістің негізгі тұтқасы жұмысшы,ол
өндірістің экстенсивті немесе ... ... ... базалық реттегіші
болып табылады; екіншіден, қазіргі заманғы экономикалық теорияның өкілдері
экономикалық дамудың кіріктірілген көрсеткіштерінің ішінен төрт ... ... алып ... ... ... өзгеруінің,жұмыспен
қамтудың, бағалар жиынтығымпн инфляцияның деңгейлері. Классиктер ... ... ... деп ... ... кез келген экономика
өзінің дамуында табиғат және адам ресурстарына сүйенеді,ал ... ... ... қамту саласындағы саясат мемлекеттің макроэкономикалық саясатының
жалпы жүйесімен біріктірілуге тиіс. Жұмыспен қамту саласында қолдалынатын
саясатқа ... ... 2000 ... бастап жұмыспен қамтудың
мемлекеттің саясаты кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес ... ... іске ... Оның күші 2010 жылы ... ... және ... қорғау министрлігі осы бағдарламада еңбек
биржасында жұмысқа орналастыру, оларды ... ... ... талап ететін қоғамдық жұмысқа қатыстыруды, жұмыс орындарын, ... ... мен ... түрлері жөнінде облыстар индикативтік
көрсеткіштерді ... ... іске ... ... бір ... ... ... ықпал етті. Жұмыспен қамту
саясатының ауқымы еңбек нарығындағы саясаттың анағұрлым кең, ал ... ... ... ... аталған Бағдарламадағы сапалық
көрсеткіштен ауқымда. ... ... ... ... штатындағы 140
қызметшінің 100-ден астамы пассивтік саясатпен (зейнетақы,жәрдемақылар ... ... ... және тек бес ... ғана ... ... күрес жөніндегі бағдарламаның шеңберінде белсенді саясатпен
шұғылдануда. 14-і еңбек инспекциясы және әлеуметтік әріптестікті ... ... ... соңғылардың (инспекциялар мен әлеуметтік
әріптестік) басымдықтары, өз кезегінде,жалпы экономикалық саясатпен
үйлестіруге ... ... ... ... ... тиіс.
Жұмыссыздық мәселесі адамдарды қор ететіні сөзсіз. Әр қоғамды алаңдатып
отыратын – осы. ... ... ... ... ... ... және ... не?- деген сұраққа жауаптардың ішінен бірінші орында болмаса ... ... ... жұмыссыздық мәселесі тұратынына ешкім таңқалмас.
Жұмыссыз адамнан бақытсыз жан жоқ. ... ... көзі жоқ ... не үйі, ... ... ... ... да жоқ екенін көрсетпей ме?
Қоғамымыздың бір бөлігі күн санап дәулеті артып, байи түссе, ... ... ... ... кедейленуде. Бар мен жоқты теңестіру үшін не
істеу қажет? Қиындықтан шығар жол – ... ... мен ... ... ... ... көбейтіп, олардың ішкі нарықта үстемдік құруына
жол ашу болатын тәрізді. Сонда ғана олар ... ... ... ішкі ... ... ... өнім ... айналыса алады. Ал
отандық кәсіпорындар, ірілі-ұсақты тауар өндірушілер, қызмет көрсету ... ... ... істеп тұрса кедейшілік пен жұмыссыздық іргесін аулаққа
салар еді.
Бұл осы мәселені шешудің тек бір жолы ... Ал мен өз ... ... ... да ... әдістерін және бұл мәселені мейлінше жан-жақты
қарастыруға, оның кешегі мен ... ... ... ... күнде мүмкін
болатын жағдайын барынша нақты көрсетуге тырысып көруді басты мақсат етіп
алдыма қоямын.
Тиісінше, еңбек қатынастарының ... ... қол ... ... ... әріптестердің жаппай қатысуының негізінде ойдағыдай және еркін
таңдалынып алынған саясаттың ... ... ... ... Еңбек
биржасындағы экономикасы бар елдердің тәжірибесі,егер жұмыссыздықпен және
кедейшілікпен ... ... ... ... ... ... ... қамту саясаты тиімді болатынын негіздеп ... ... ... ... ... төлеудің басым болып отырғанын атап көрсету
қажет. Қаржыландырудың осындай моделі тиімді жұмыспен қамту саясатынан гөрі
жұмыссыздық пен ... ... ... Бұл ... ... байланысты орын алатыны белгілі. Бүгінгі таңда, экономикалық
өрлеу ... ... ... ... және еңбек нарығын
реттеудегі ролі туралы мәселе приципті тұрғыдан ... ... ... ... және ... ... дамыту проблемалары кейін қалуға тиіс
емес және қалмайдыда, әрі олар ... ... ... ... Бұл ... Үкіметтің өзі басты реттеушінің ... ... ... ... саясатының әлеуметтік-экономикалық дамудың басқа да аса
маңызды бағыттарымен ... ... ... және ... ... ... құзыретінің шеңберінде емес, тек макроэкономикалық ... ... ... ... ... мен жұмыспен қамту саясатын
іске асыруды бақылауды Мемлекеттік органның еншісіне ... ... ... ... ... ... соңғы бес жыл ішінде
жұмыспен қамту саласында атқарылған жаңа міндеттерді жеке құрылымда ... ... ХХІ ... ... экономиканың өзіндік ерекшелігі бар
саласы - ақпарат бизнесінің қалыптасқаны белгілі. Оның мазмұны ақпаратта
қайта өндеуді ... ... ... ... ... құрылымдау
көптеген бағыттар бойынша өріс алуда. Халықтың ... ... ... ... ... ... ... заманғы ерекшеліктерінен
туындайтын аса маңызды саяси ... ... ... Еңбек нарығында
белсенді түрде ... ... ... азаматтардың жұмысқа ... ... ... – бос ... ... банкін қалыптастыру,
ұлғайту және пайдалану болып табылады.
Белсенді жұмыс ... ... ... ... ... ... мемлекеттік уәкілетті органдарда немесе жеке меншік агенттіктерде
тіркелу, жұмыс берушілерге өтініш жасау, ... ... ... ... ... ... беру, өзінің жеке ісін ұйымдастыруға әрекет
ету немесе еңбек нарығындағы сұраныстарды ... ... ... ... ... мен ... халықты жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті
органдар мынандай қызметтерді көрсетеді:
- азаматтарды ... ... ... ... және ... ... бір жұмысқа орналасқысы ... ... ... ... ... ... жалпы білім беру мекемелерінің түлектері мен әлеуметтік қорғауға аса
мұқтаж азаматтарға лайықты жұмыс ... ... жаңа ... ... ... ... жұмысқа орналасуға жәрдемдеседі;
- жұмыс іздеуде қиындық көріп ... ... ... ... қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырады;
- жұмыссыз азаматтарды оқытады және қайта оқытады;
- шағын несие беру арқылы жұмыссыздарға өзінің жеке ісін ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тапсырысты
кәсіби білім беру оқу орындарының желесі арқылы анықтауды:
- ... және орта ... оқу ... ... жұмысқа
орналастыруға жәрдемдеседі.
Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органдардың жұмыссыз
азаматтарды ... ... ... ... іс- ... мыналар
болады:
1.Жұмыс іздеу процесінде жұмыссыздарға көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... берушімен байланысты нығайту, өтінімдер бойынша кадрларды іріктеу,
семинарлар, бос орындардың жәрмеңкелерін өткізу;
4.Жұмыс берушінің жұмыс күшіне өтінім беру тетігін ... ... ... және ... бар бос ... ... бұқаралық
ақпарат құралдары арқылы халыққа тұрақты хабарлап отыру;
6.Еңбек нарығындағы жағдай туралы жедел және толық ... ... ... ... айналысатын барлық ұйымдар арасында өзара іс-қимыл
жасау рәсімін әзірлеу болып ... ... ... ... ... келгендердің арасында біліктілігі
жоқ адамдардың саны ... ... ... ауылдық жерден келген 23 жасқа
дейінгі, негізінен орта білімді әйелдер. Жұмыссыздық – күрделі әлеуметтік –
экономикалық құбылыс. Кей ... ... ... ... екпінді
өсін, әлеуметтік елеулі өзгерісін қоздыра алады. ... күні ... ... тұста жұмыссыздық онша байқалмайды. Ал егер ... ... ... ... ахуал қиынға айналуы мүмкін.
Олар көп жағдайда белсенді шараларды атқару үшін қажетті қаражатты таба
алмайды. Аудандық деңгейде жұмыспен ... ... ... ... ... ... мәселе әлі күнге дейін шешіле қойған жоқ.
Кедейлікпен және жұмыссыздықпен күрестің аймақтық саясаты мына міндеттерді
шешуге бағытталады:
- ... ... ... ... ... жақсарту,жұмыссыздықты
қысқарту;
- қордаланған проблемаларды шешуді қамтамасыз ететін арнайы шараларды
іске асыру жолымен бірінші ... ... ... ... ... селолық аудандар тобын экономикалық сауықтыру;
- астықты кесімді, «әділ» бағамен сатып алу ... ... ... ... ... ... құрылымдау және сегметтеу, дәрменсіз
ұйымдарды заңнамада белгіленген ... ... және ... тауар өндірушілерді, атап айтқанда, шағын және ортат бизнес
субъектілерін қолдау арқылы ... ... ... ... ... ... Республикасының халқын жұмыспен қамтудың 2008-
2010 жылдарға арналған ... ... ... ... алу,
жұмысқа орналасуға жәрдемдесу және өнеркәсіптік өндірістің инновоциялық
дамуының, аграрлық саланың жоғары ... ... ... қамтамасыз
ету,сондай-ақ заңды сектордағы ... ... ... күші сапасының артуы, жұмыс күші ұсынысы мен жұмыс орындары
санының ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен
қамтылуына жәрдемдесу мақсатында әзірленді.
Бағдарлама республикада соңғы жылдары қалыптасқан ... ... ... ... ... ... қамтудың өңірлік
бағдарламаларында көзделген жұмыссыздықты азайту жөніндегі ... ...... даму ... ... ... ... ықпалдасуға бағдарланғанын назарға ала
отырып, Бағдарлама 2006 жылы Халықаралық Еңбек ... ... ... қамту бағдарламасында және 2005 жылғы Еуразиялық жұмыспен қамту
хартиясында қамтылған тәсілдерді ескере отырып әзірленді.
Бағдарлама ... ... ... ... ... ... бұл міндеттерді шешу тетіктерімен одан күтілетін
нәтижелерді қамтиды.
Бағдарлама экономика саласындағы жаңа ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпкерлік қызметті және өзін-
өзі жұмыспен қамтуды, жұмыс күшінің сапасын арттыруды және ... ... ... ... топтардың жұмыспен қамтылуына
жәрдемдесу жөніндегі шараларға бағытталған еңбек нарығындағы белсенді
саясатты ... ... ... ... ... ... үшін «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасында әлеуметтік реформаларды одан әрі
тереңдетудің 2008-2010 жылдарға ... ... іске ... іс-шаралар жоспарлары негіз болып табылады.Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты әлеуметтік министрлігінің болжамы ... ... 826 мың адам ... ... ... ... органдарға
өтінішпен барады, олардың шамамен жартысы жұмысқа орналастырылатын болады.
2008-2010 жылдары белгіленген квота ... ... ... ... ... ... 45 мың отбасының құрамында еңбекке ... 100 ... ... адам ... деп ... ... бәріде
жұмысқа орналасуға мұқтаж болады.
2008-2010 жылдардағы кезеңде ЖІӨ ... ... бес ... ... 7,2 пайыз болған кезде 2010 жылы жұмыспен қамтылғандардың саны ... ... ... ... қамтудың салалық құрылымын өзгерту жағдайында импорт алмастыруға
бағытталған құрылымдық – технологиялық қайта құруға, өнеркәсіп саясатындағы
басымдықтарды ... ... ... ... жаңа ... құру, білікті жұмыс күшіне тапшылықтың пайда болуы заңды құбылыс
болып табылады. Мемлекеттік және салалық ... ... ... ... ... туризм және инфроқұрылым саласында, ... ... ... ... және орта ... ... деп ... құрылымдық қайта құру жұмыс күшіне сұраныс сипатындағы және
оның кәсіптік-біліктілік ... ... ... ... ... ... беру жүйесінде мамандар даярлаудың көлемімен бейіні өзгеруі
тиіс.
Бағдарламаның ... - ... ... ... ... ... азайту.
Бағдарламаның міндеттері:
- халықты жұмыспен қамту деңгейін өсіруге ынталандыратын шараларды жүзеге
асыру;
- ... ... ... ... ... ... ... қамту саясатын ақпараттық қолдау;
- жұмыспен қамту саласындағы нормативтік құқықтық базаны жетілдеру;
Экономика салаларында жаңа ... ... ... ... ... ... жылдары мемлекеттік және салалық
бағдарламаларды іске асыру;
- нысаналы топтар үшін әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру;
- қоғамдық жұмыстарда жұмыспен ... ... ... ... ... ... басқа, Қазақстан Республикасы заңнамаларының, бос жұмыс орындарын
жасыру және нысаналы топтарды қоса алғанда, азаматтардың еңбек ... ... ... ... жұмыс жандандарылады.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік және салалық (секторалдық)
бағдарламалар ... ... ... ... ... ... саны
Кесте 4
Қазақстан Республика жұмыс орындары 2008-2010 жылдар
| |Экономика саларының ... ... ... |
| | |2008 |2009 |2010 | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... | |3786 |6585 |5219 |15590 |
| ... | | | | ... | |10404 |18948 |18948 |48300 |
| ... | | | | ... | |11204 |11451 |11976 |34631 |
| ... | | | | ... | |16012 |1718 |488 |18218 |
| ... ... | | | | ... | |100000 |100000 |- |200000 |
| ... және орта ... | | | | ... | |52 |1010 |- |1062 |
| ... сақтау | | | | ... | |897 |1296 |253 |2446 |
| ... беру | | | | ... | |217 |133 |133 |483 |
| ... | | | | ... | |540000 |- |- |540000 |
| ... | | | | ... | |1529 |1829 |1242 |4600 |
| ... | | | | ... | |20930 |15873 |8 |36811 |
| ... салалар | | | | |
| | |705031 |158843 |38267 |]902141 |
| ... ... | | | | ... ... ... Ю. ... ... – Бюллетень N 1 //
Алматы -2004-206-210 бб.
Қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру мен жетілдіру 2008-2010 жылдары ... ... ... ... жол ... ... ... елді мекендер мен өнірлердің санитарлық-эпидемигологиялық жай
күйін жақсартуға, өнірлердің ... ... ... ... желілерінің құрылысы және т.б.) көлік
инфрақұрылымын ... ... ... ... ... мен қайта
бағдарлау және әлеуметтік қызметтер көрсетуге көзделеді. Ішкі ... ... ... инвестициялық келісім-шарттар жобаларын қарау
жолымен инвестициялық бағдарламаларды әзірлеген ... ... ... ... отырып қосымша жұмыс орындарын ашу.
Білім беру ұйымдарының түлектерінің жұмыспен қамтуға жәрдемдесуге;
- жоғары оқу орнының шәкірті мен ... ... ... ... шарт ... кәсіптік білім беру орындарын бітіргеннен кейін одан әрі ... ... ... ... ... ... ... (тағылымдама мен тәжірибені жұмыс орнында өткізу)
ұйымдастыру;
- мемлекеттік ұйымдарда немесе жарғылық капиталында ... ... ... асатын ұйымдарда жұмыс орнын беру ықпал ететін болады.
Білім беру ұйымдарының түлектерін ... ... ... ... өңірлік деңгейлерде де жүзеге асырылатын болады. Осы
Бағдарламалардан туындайтын іс-шараларды орындау ... ... ... және ... ... ... мүмкіндік береді.
Бағдарламаның іске асыру есебінен 2008-2010 жылдары;
- 902,1 мың жұмыс ... оның ... 2008 жылы – 705,0 мың, 2009 жылы ... мың, 2010 жылы – 38,3 мың жұмыс орнын ... 403,1 мың ... оның ... 2008 жылы – 133,8 мың, 2009 жылы – ... 2010 жылы – 135,1 мың адамды жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу;
- 333,5 мың адам,оның ішінде 2008 жылы – 109,0 мың, 2009 жылы – ... 2010 жылы – 111,4 мың адам үшін ... ... орындарын
ұйымдастыру.
- 70,8 мың жұмыссызды,оның ішінде 2008 жылы – 23,7 мың, 2009 жылы – ... 2010 жылы – 23,5 мың ... ... оқуға және қайта
даярлауға жеберу;
- Нысаналы топтар үшін 24,1 мың, оның ... 2008 жылы - 6,9 мың, ... – 8,5 мың, 2010 жылы – 8,7 мың ... ... ... ... Ұзақ уақыт жұмыссыз жүргендер үшін клубтық жұмыс ... 7,9 млн. ... ... 2008 жылы – 2,5 млн. теңге,
2009 жылы – 2,6 млн. ... 2010 жылы – 2,8 млн. ... ... Білім беру ұйымдарының түлектерін жастар практикасы арқылы ... ... 165,4 млн. ... оның ... 2008 жылы ... млн. теңге, 2009 жылы – 60,7 млн. ... 2010 жылы – 65,0 ... ... ... аяғына қарай жұмыссыздық деңгейін 7,2 пайызға дейін ... ... ... ... ... халық
|Мың адам|Жұмыссыздар, |соның ішінде, |
| ... ... |
| | |15-24 |25-39 |40-64 ... |780,3 |240,3 |295,1 |244,9 ... |690,7 |193,1 |259,1 |238,6 ... |672,1 |188,5 |271,2 |212,4 ... |657,4 |191,1 |261,6 |204,7 |
|I ... |202,9 |266,9 |216,0 |
|II |653,7 |195,9 |256,6 |201,3 ... | | | | ... |634,2 |184,6 |252,1 |197,5 ... | | | | ... |655,8 |181,2 |270,6 |204,1 ... | | | | ... көзі: Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 1 //
Алматы -2004-206-210 бб.
Кесте ... өсу және ... ... өсу және ... ... ... жылғы ЖІӨ деңгейімен |ЖІӨ құрылымында мұнай-газ (10%), ... 1995 жылы 39%-ға ... (11,8%) ... мен ... ... күрт ... ... салалар (28,4%) |
|тұрақтанды және 1999 жылдан ... ... ... ... ... ... ... жалпы санына сәйкес|
|1999 [4] жылы ЖІӨ өсімі өткен |83% кен өндіру секторына (2005 жылы |
|жылғымен салыстырғанда 2,7% |5,3 ... АҚШ ... және тек ... ал 2004 жылы – 13,5%, |12,3% ғана ... ... ... жылы 9,5% ... ... ... ... деңгейі бойынша|
|2000-2005 ж. ж. ЖІӨ 36,5%-ға |аймақтар арасындағы айырмашылықтар |
|өсті. Экономикалық өсудің жоғары|сақталуда. ... ең ... ... мен ... ... ... (13,5%), Батыс |
|деңгейі 1999 жылмен ... (12,5%) және ... ... ... орташа айлық|(10,5%) облыстарында байқалады. |
|жалақының 2005 жылы 32%-ға ... ... үшін ... |
|ұлғаюына түрткі болды. |мерзімді ... тән. ... ... деңгейі 1999 жылғы |жұмыссыздығы басым (еңбек ... 2005 жылы ... ... ... ... 60%) ... ... . 2007 жылы | ... ... ... ... ... мың ... | ... ... ... Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы –
2005
Кесте 7
Экономикалық белсенді және белсенсіз халық 15 ... ... ... ... | |4 ... |
| | ... |2004 |2005 |2006 |2007 | | | ... ... |7479,1 |7399,7 |7657,3 |7840,6 |104,8 ... мың.адам | | | | | ... ... | | | | ... ... халық, |6698,8 |6708,9 |6985,2 |7181,8 |107,2 ... | | | | | ... ... |3863,3 |4030,2 |4229,6 |4469,9 |115,6 ... | | | | | ... ... |2835,5 |2878,7 |2755,6 |2711,9 |95,6 ... мың.адам | | | | | ... ... ... |780,3 |690,7 |672,1 |658,8 |84,3 ... ... |10,4 |9,3 |8,8 |8,4 |2 ... | | | | | ... ... |3175,8 |3155,3 |3278,6 |3383,4 |106,5 ... ... | | | | | ... ... Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы –
2005
Кесте 8
Халықты жұмыспен қамту бойынша экономикалық қызметтердің бөлінуі
| ... ... ... | ... |
| | ... |
| | | | | | |
| |2004 |2005 |2006 |2007 | ... ... | | | | | ... |6698,8 |6708,9 |6985,2 |7181,8 |107,1 ... | | | | | |
| |830,4 |824,0 |855,2 |869,6 |104,7 ... | | | | | |
| |264,0 |268,4 |329,5 |380,7 |144,2 ... және ... | | | | | |
| |506,3 |503,7 |503,9 |519,7 |102,6 ... ... | | | | | |
| |280,5 |280,4 |318,2 |334,7 |119,3 ... беру | | | | | |
| |576,3 |589,0 |631,0 |666,2 |115,5 ... ... және | | | | | ... қызмет көрсету |287,1 |292,6 |299,7 |318,7 |111,0 ... ... ... Ю. ... баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы –
2005
Соңғы жылдары еңбек нарығындағы жағдай жұмыссыздық деңгейінің төмендеуімен
және ... ... ... ... артуымен сипатталады.
Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің алдын ала деректері
бойынша республика ... 2007 жылы 7,2 млн. адам ... бұл ... ... жылғыдан 483,0 мың адамға немесе ... ... ... ... 62,2 пайыз (4,5 млн. адам) – жалданбалы
қызметкерлер,37,8 пайыз (2,7 млн. адам) - өзін-өзі ... ... ... саны 657,4 мың ... ... 2004 ... ... мың адамға немесе 15,5 пайызға кем.
Жұмыссыздық деңгейі 8,4 пайыз болды және 2004 жылмен ... ... ... ... үлесінің азаю үрдісі байқалады. Олардың саны 2004
жылмен салыстырғанда 121,5 мың адамға ... және 658,8 мың адам ... ... ... ... адам - ... әрбір үшінші адам –
15-39 жаста.
Жұмыспен қамту проблемасы шағын қалалар мен ... ... ... ... болып отыр.
Республикада еңбек нарығы жай-күйінің мониторингі үшін ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың тіркелуін
көрсететін деректер базасы құрылды. Сапа мен ұсыныстың кәсіптік-біліктілік
құрылымының ... және ... ... ... ... ... ... еңбек нарығындағы жұмыс күшінің бір мезгілдегі тапшылығы
жағдайында қазіргі уақытта Қазақстанда оған ... ... ... ... отыр. Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі органдардың ай
сайынғы бос орындар банкі 15-17 мың ... ... ... ... ... жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныстың ... ... бос ... ... орта ... 7-10 ... үміттенеді.
Білім беру қызметтерінің нарығы сұраныстың өзгеруіне шұғыл әсер ... ... бұл ... ... ... ... ... шешуге
және жұмыс күшіне деген ұсыныс пен ... ... ... ... 2007 жылы елімізде 220,4 мың жұмыс орыны,оның ішінде 50
пайызы – ауылдық ... ... ... ... ... ... көмегімен өтінішпен келгендердің әрбір екіншісі (2006 жылғы
154,6 мыңмен салыстырғанда 167,5 мың ... ... ... ... ... келген азаматтардың жартысың көбі қоғамдық
жұмыстарға қатысады. Еңбек биржасындаң едәуір саны ... ... ... ... ... Еңбек биржасындағы экономикада дамыған елдердің еңбек ... ... ... ... ... 2050 жылы ... жастан асқан әлем
халқының саны милиардқа жететін көрінеді. Демек, қарттар саны қазіргімен
салыстырғанда екі есеге ... Әлем ... ... тез ... экономикалық салдары жақсы емес. Сондықтан да осыдан
туындайтын ... ... ... ... ... алу ... Оның ең ... еңбек өтімділігін арттыру болып табылады. Сонымен
қатар, еңбек нарығында әйелдер мен ... ... ... көп тартуға тура келетіндігі айтылады.
Ал қазіргі кезде дүниежүзі бойынша зейнеткерлердің саны Жапонияда ... ... – 20%. Бұл ... санына шаққанда ең жоғары көрсеткіш.
Қазақстандағы бұл көрсеткіш 11% және зейнеткерлікке шығу жасы да ... ... өте ... да, өте ... де емес ... ... ... зейнеткерлердің саны
|Мемлекет ... ... ... |60 |55 ... |60 |55 ... |60 |55 ... |63 |58 ... |60 |55 ... |60 |55 ... |65 |60 ... |62 |57 ... |65 |61,5 ... |65 |60 ... ... ... Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // Алматы –
2005
Енді 25 ... ... ... ... ... ... ... 1-
ші орынға Германия шығуы мүмкін және бұл көрсеткіш ел ... ... ... табиғи өсімнің ең төмендігіне байланысты болып отыр. ... ... ... ... ұзақтығы бойынша 1-ші орында Жапония тұр.
Германия федералдық статистика ... ... ... ... ... бар ... ... бірінің өмірге ұрпақ әкелуге
құлқы жоқ. Неміс әйелдерінің көпшілігі ... болу оның ... ... ... ... ... кедергі болады деп санайды екен. Неміс
әйелдері ғана емес, кәрі құрлықтағы әйелдердің ... де ... ... ... ... бйынша қазақстандық зейнеткерлердің жағдайы
салыстыра қарағанда біршама жақсы.
Мысалы, ... ең аз ... ... 460 ... (92 ... ... бастап жасы келіп зейнеткерлікке шыққандардың ең ... ... ... ол ... 5640 ... құрайды. Тұңғыш
балалы болғандардың жөргекпұлы – 12240 гривен болса, екінші балалы болғанда
бұл болса – 25000 гривен, ал үшінші балалы ... – 50000 ... ... ... ... бұл ... бірден ала алиайды, бөліп- бөліп алады.
Алғашқыда 5000 гривенді балалы бола салысымен алады, ал ... бір ... екі- үшке ... ала алады. Сәйкесінше, 2-ші, 3-ші балалы болғандар
да тиесілі қаражаттарын екі- үш жылдың ішінде бөліп-бөліп ала алады.Бала ... ... ай ... аналары 130 гривен жәрдемақы алады. Бұл сома бала
санының көптігіне байланысты көбірек болуы мүмкін.
Қырғызстандағы орташа зейнетақы 1220 ... ... ... ... балалары 3 жасқа толғанша жәрдемақы төленеді.
Өзбекстандағы зейнеткерлікке жасы келіп шыққандардың орташа зейнетақысы
айына 30750 сум. Балалы болғандарға бір ... ... ... ... 120040 ... ... сәл көбірек).
Армениядағы орташа зейнетақы 28 мың драмм ( 65 доллар). 2008 жылға дейін
бұл көрсеткіш екі ... аз ... ... ... бір ... жәрдемақы 35 мың драмм (95 доллар), бұл сома жағдайы төмен
отбасылары үшін 75000 драмға дейін жетеді (200 ... ... және одан ... ... ... 200400 ... (500 ... дейін көмек көрсетіледі.
Беларусь зйнеткерлерінің орташа ... 292,2 ... ... 2008 ... ... ... ... 3 жасқа толмаған баласы
бар аналарға төленетін жәрдемақы 148 мың 540 рубльді құрайды. Тұңғыш балалы
болғандарға 929 350 және ... ... ... әрбір баласы үшін
1 299 690 беларусь рублінде бір реттік ... ... ... ... басынан бастап тұңғыш балалы болғандарға
35 040 теңге ... бір ... ... ... ... ... балалары бір жасқа толғанша ай сайын ... ... – 5840 ... ... ал ... ... болғандарға – 6424, үшінші
балалы болғандарға – 7008, төртінші және одан көп балалы ...... ... ... ... ... ... базалық зейнетақы 3000 теңгеден 4210 ... Ең ... ... 26110 теңге көлемінде бнлгіленіп отыр,
мұндай ... ... ... саны – 784 мың ... ... орташа зейнетақы – 17870 теңге көлемінде, мұндай
зейнетақыны 530 мың адам ... ... Ең ... ... – 12110 теңге
көлемінде, мұндай зейнетақыны 320 мың адам алатын болады. Бұдан басқа ... ... ... ... ... және ... 36 түрі ... орташа зейнетақы 8 мың рублді құрайды (285 доллар шамасында).
5300 рубль – ... ... ... бөлімі. Ел аумағы бойынша әр
аймақта әр түрлі федералдық ... ... де ... ... ... ... ... 1,5 жасқа толғанша ай сайын
төленетін жәрдемақы көлемі 1500- 3000 ... ... ... ... 3
жасқа толғанша төленетін жәрдемақы мөлшері 150- 300 рубльді құрайды.
Кәмелеттік ... ... ... ... ... ... жартысын
құрайды.
Жоғарыда айтылғандармен қатар «аналық капитал» түсінігімен қалыптасқан
екінші рет және одан ... де ... ... үшін бір ... ... ... оның мөлшері – 270 мың рубль ($9620 ... ... ... ... аударылады және бала 3 жасқа толғаннан
кейін ғана оның білім алуына немесе ... ... ... ... ... ... қорын толтыру үшін ғана мақсатты түрде қолданыла
алады.
Жұмыспен ... ... ... ... ... пайдалану, жұмыс
күшіне деген сұраныстың артуы, осы ... ... ... ... ... ... ... өлшемдері мемлекеттік реттеу
шеңберінен тыс қалып келді. Ал еңбек нарығындағы саясатта ... ... ... мен ... ... тиімді етіп қайта бөлу ісі де тыс
қалып отыр. Осының нәтижесінде, экономикадағы ... алға ... ... ... ... ... тиімді еңбекпен өзін және
отбасын қамтамасыз ету мүмкіндігі азаяды. Бұл қазіргі кезеңде өте актуалды
мәселе ... оны ... ... тақырыбы ретінде алғаным
сондықтан.
Бүгінгі күні Қазақстан кәсіподақтары ... ... жыл ... ... ... ... Бұл келісімге отырудың негізгі
мақсаты кәсіподақтардың ... одан әрі ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексеруді ... ... ... ... ... экономикасының алға ілгерілеп дамуымен қатар еңбек ... да ... ... жаңа ... ... ... ... азайып, халықтың басым
бөлігі тұрақты жұмыспен қамтылуда. Бірақ көптеген кәсіпорындарда еңбек
шартын бұзу, еңбек зңдылықтарын ... ... ... ... ... ... мен қызметкерлердің құқықтарын шектеу, олардың
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... орын алуда.
Әсіресе, бұл жағдайлар мұнай-газ, құрылыс, ... ... ... ... ететін шетелдік фирмалар тарапынан көптеп кездеседі.
Олар тек еңбекақы дұрыс есептелмеуін былай қойғанда, адам ... ... ауыр ... қолмен атқаруға, сондай-ақ мөлшерленбеген жұмыс
уақытын пайдалануға жол беріп отыр. Себебі, елдегі арзан ... күші ... ... ... ... ... қатаң бәсекелестік жағдай
жұмысшылардың ... ... ... үшін барлық шараларға көнуіне тура
келеді.
Ендігі жерде кәсіподақтардың ... ... ... ... ... ... көрсетіп, жоғарыда аталған кемшіліктерге жол ... жою ... ... ... жағдай жасау қажет. Себебі,
біздер өркениетті дамыған ел қатарына демократиялық ... ... қол ... ... сол ... бір тармағы – еңбек нарығын
тек ... ... ғана ... ... осы ... ... ... олардың еңбек нарығының одан әрі қалыпты дамуына
үлестерін қосу.
Еңбек рыногы – бұл ... ... ... онда ... күші ... сату ... алу жүзеге асады.Осы жерде оның құны мен жалдану жағдайы бағаланады.
Еңбек рыногы – ... ... ... ... ... жұмыспен
қамту көлемі мен динамикасын, ... сала ... ... демократиялық және басқа да ... ... осы ... ... еңбек нарығы болған жоқ. Рыноктық экономикаға көшу
осындай нарықтың болуын қарастырады. Еңбек рыногы бұл ... ... ... сату – сатып алу туралы экономикалық қатынастардың жүйесі. Еңбектің
тікелей әсер ... ... өте ... және ... ... қатаң
әрі қатал таңдау жүргізіледі. ... ... ... жалқау,
әлсіздерді ешқашан аямайды. Ол ... ... ... ... ... пен бастамашылықты ынталандырады.
ҚР-дағы қалыптасып отырған еңбек рыногы ... ... ... ... ... ... күшін еркін сату жүзеге аспай тұр және оның болуы
әкімшілік құқықтық және ... ... ... әлі де ... ... ... жұмыс күшінің еркін аумақтық құйылуын
тоқтататын нақты тұрған жай нарығы болмай тұр. Мысалы, ... және ... ... ... ... ... еңбегі басымдау. Себебі мұнда
әйелдер еңбегін ... ... ... ... осыдан байқалатыны
елдегі жұмыссыздардың үштен екісін әйелдер құрайды.
Қазіргі кезде біздің Қазақстанда ... ... ... ... ... төмен бағалануда. Мысалы, бір сағаттық адам ... – 30, ... – 28, ... – 22, Францияда - 15$
құрайды. Біздің есептеуімізше, ҚР-да жұмысшы мен мемлекеттік ... 1 ... ... 0,10$ ... ... ... ... күшінің сапасына деген сұраныс өседі. Сондықтан оның ақысын көбейту
қажеттілігі еріксіз ... ... ... ... қамту жағдайына шолу жасасақ, еңбек
ресурстары – 1992 жылы 9,4 млн. ... 55% ... ... ... ... ... 7,4 млн. адам жұмыспен қамтылған. Олардың 6
миллионға таяуы немесе 81% ... ... ... ... Бұл ... кәсіпорындардың әлі де басым екендігін, яғни
нарық механизміне тән ... ... ... ... өте ... жатқандығын көрсетеді. Сонымен қатар, қазіргі ... ... ... экономика жағдайында қалыптасқан жұмыспен қамтамасыз
ету қатынастардың ... ... ... ... ... қоғам, әкімшілдік
басқару жүйесі жағдайында халықты толық, әсіресе тиімді ... ... шеше ... ... жылдың аяғына ... ... ... саны 250-500 мың адам ... ... деп күтілуде. Сондықтан,
мемлекет дүние жүзінде ... ... ... ... бұл ... ... ... Жұмыссыздықтың әлеуметтік және ... ... үшін ... 30 жыл ... ... ... берудің әр түрлерін
қолдануда.
Қазіргі кезде Қазақстандағы зейнеткерлер саны 1,7 млн. шамасында болса,
еліміздің экономикасының қарқынды ... ... ... ... ... ... байланысты табиғи өсіміміз жылдан- жылға артып,
халқымыздың орташа жасы жылдан- жылға жасарып келеді. Мысалы, 1999 жылы
өмірге келген ... саны – 220 000 ... 2011 жылы бұл ... 330 ... ... Бұл ... он жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Ал қазақтар саны
еліміз бойынша 9 млн 350 мыңға ... 77 жыл ... ... ... Алла ... ... жылы туатын балалар саны 350 мың
шамасында болады деп күтіліп ... Бұл ... ... биржасының
болашағына сенім тудырады. Халқымыздың табиғи өсімі осы қалпында болса,
2010 жылы Қазақстандағы қазақтардың саны 10 млн- ға ... ... ... 64 ... ... болады. Қазақ жастары үшін тұрмыс құру, отбасы
құндылықтары – мансап қуудан қашанда жоғары тұрған және көп балалы ...... ... жат ... ... да ... үкіметіне
тұрғын үй құрылысы бағдарламасын баянды түрде жүзеге асыру – ... ... ... ... ... ... ... 100
мектеп пен 100 аурухана ... ... ... ... ... және ... талабына сай баянды білім алуына үлкен
себеп болмақшы.
2.3 Қазақстандағы еңбек биржасына негізгі проблемалары мен даму жолдары
Халықтың экономикалық және әлеуметтік даму ... баға ... ... ... өсу ... ... ... қоғамдық өндірістің
барлық өндірісін қамтиды- сол арқылы экономикалық әрбір саласына керекті
кадрларды ... ... Ол тек қана ... ... ... ғана емес, сондай- ақ анықталған мәдени ... ... ... қазіргі экономиқалық байланыстарының талаптарына
сай болуы керек .
ҚР- ның статистикалық көптеген ... ... ... ... ... ... және методологиялық нәтижесі маңызды орын
алады және де елімізде ... ... ... ... ... ... дәрежеде көрсеткіш беруде. Бұл қалыптасқан
еңбек рыногының ... ... баға ... және де ... қорытындыларға
сараптама жүргізуге мүмкіндік береді. Көптеген жүргізілген жұмыстарға
қарамастан, статистикалық көрсеткіштері мен ... және ... ... және де ... деңгейі мен әлеуметтік қорғау мәселелері
жөнәнде әлі де ... ... ... ... ... ... болып еңбек күші саналатындықтан,
жұмысбастылықты ... ... ... ... мақсаты болып
табылады. Жұмыссыздықтың деңгейі – жұмыс істегісі келетіндердің ... ... ... ... ... көрсеткіші.
Жұмыссыздықтың деңгейі анықталғанда әр адамды үш ... ... ... бар, ... ... күшіне қосылмайтындар. Адам үй
шаруашылығымен, оқумен ... ... ... көп ... ... онда ол ... ... деп есептеледі.
Егер адам жаңа жұмысқа шығуды күту барысында жұмыс істемесе, ... ... ... ... ... отырған жағдайларда – жұмыссыз
болып есептелінеді. Алдыңғы екі ... ... ... ... ... ... ... олар жұмысты
иемденбейді, оны іздемейді және жаңа жұмысқа ауысуды күтпейді.
Жалпы жұмыссыздыққа екі: ... және ... ... ... әрқайсысына жеке тоқталып өтейік.
Жұмыссыздықтың неоклассикалық концепциясын жақсы жерімен көрсеткен әйгілі
ағылшын экономисі А.Пигу.
А.Пигудың ... айы ... ... ... ... жұмысшылардың саны еңбекақының деңгейіне кері
тәуелділікте ... яғни ... ... ... болса, соғұрлым
жұмысбастылық төмен болады.
б) ... ... 1 ... ... ... ... ... деңгейі
мен жұмыспен қамтылу деңгейінің арасындағы тепе-теңдік, ... ... ... қамтамасыз еткен деңгейіндегі жұмысшылар арасындағы
ерікті бәсекелестіктің нәтижесінде ... ... ... 1 Дүниежүзілік соғыстан кейінгі профсоюздардың күшеюімен
жұмыссыздықтан ... ... ... ... ... ... оны ... деңгейде ұстады, ал бұның өзі ... ... ... табылады.
г) толық жұмыспен қамтылуға қол жеткізу үшін еңбекақыны төмендету керек.
Неоклассикалық модельдегі еңбек нарығындағы тепе-теңдік ... ... ... ... PL ... ... күшіне сұраныс функциясы мен оның
ұсыну функциясы арқылы анықталады. Еңбекке сұраныс ... ... ... ... ... өйткені осы өндіріс факторына сұранысты білдіретін
фирмалар жұмысқа жұмысшылардың көбірек ... ... ... ... ... ... де ... деңгейі өсетін болса, онда тартылатын жұмыс күшінің
көлемі азаяды.
2009жылы ... ... және ... емес ... деңгейі жалпы
Қазақстандағы халық деңгейінің 11%-ды ... ... ... ... ... ... – 21,3%- ды ... отыр.
Егер де халық деңгейіне сараптама жасайтын ... онда ... ... ... ... халық санының өскенін
байқаймыз, мысалы 1309,4 мың адам ... ... ... ... ... өскен. Алайда мемлекеттік басқармалар мен мекемелердегі
халық саны 2009жылы 18,7 мың ... ... ... ... ... халық деңгейіне талдау жасасақ, біз
көбінесе халықтың ауылшаруашылық саласы бойынша соңғы үш жыл ... мың ... 2366,7 мың ... өскенін көреміз. Толығымен айтқанда,
өнеркәсіптегі халық деңгейі 904,5 мың ... осы ... 824,0 мың ... ... ... ... көрсету салалары бойынша, яғни сауда транспорт,
байланыс салаларында мейлінше ... Ал ... ... ... ... ... 2006 ... бастап 210,6 мыңнан 2009 жылға дейін
268,4мыңға дейін ... ... ... ... 36000 ... 50,1 ... ... саласында 513,3мыңнан 589,0 мыңға дейін, коммуналды қызмет
саласы бойынша 171,8 мыңнан 186,3 мыңға ... ... Ал ... ... ... ... 280,4мыңға дейін төмендесе, денсаулық сақтау
саласында да халық деңгейі 8,7%-ға төмендеген.
Сараптама ... ... ... ... ... ... соғады, өйткені халықтың белгілі бір бөлігі заңсыз секторда
орналасқан. Формалды емес ... ... ... пен ... ... ... ... жағымды да пайдалы рөлін ... ... ... ... ... ... заңсыз іс-әрекеті болып табылады, ол
барлық дамыған елдерде қалыптасқан. Ал оның салдары өте зор, ... ... мен ... ... ... ... ... мекемелер
кризистік салдарға түсуде, өйткені заңсыз ... ... ... бере ... ... ... жатыр.
Қазіргі кезде мынадай факторлар өте маңызды:
1. Тура ... ... ... ... ... күші.
2. ТМД-дағы елдермен бірге шетелдік жұмыс күші.
3. ҚР азаматының сырт елге еңбектік қызметін іске ... үшін ... ... шығу мүмкіндігін алады.
4. ҚР азаматының сырт елге ұйымдастырылған шығарылымы.
Ішкі миграция және урбанизация мәселесі.
Егер де халық деңгейін жыныс көрсеткіші ... ... ... ... ... 2007-2009жылмен салыстырғанда елдер саны
біршама өскен,бірақта әйелдер саны төмендеген. Жалпы, сол кезеңде
жалданған ерлер ман ... саны ... ... ... тенденциясы өсуде, олар Ауғаныстан,Тәжікстан,
Шешен азаматтары.
Жұмыс ... ... ... байланысты көптеген Қазақстандық
жұмыскерлер ... ... ... ... алуда. Заңсыз азаматтар жұмыс
шартына талаптарын қоймайтындықтан жұмыскерлер формалды емес қатынастарға
қызығушылық танытып отыр. Республикамыздағы ... жаңа ... ... ... ... ... ... байланысты.Оның басты себебі
Қазақстанның оңтүстігінде шекаралас жақын орналасқан халықтардың өмір сүру
деңгейімен салыстырғандағы ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Заңсыз келуші мигранттарды шақыру себебі төмен жалақы, ... ... ... және ... экономиканың өсуіне жағымсыз
әсерән тигізеді.
2008ж. Шетелдік жұмыскерлер мамандарының саны Республикада 71%, ... ... ... ... ... ... ... Атырау, Батыс
Қазақтан облысы, Астана , Алматы қалаларында қабылдануда.
Лицензиялау туралы заңға байланысты 2009 жылы ... ... беру ... қатаң қарап талаптарын жоғарылатуда.
Министрлердің жаңа саясаты шетелдік ... ... ... азайтып,
олардың орнын азайтып, олардың ... ... ... ... биржасындаң жалпы саны 2009жылы 193, мың адамды құрады, ал ... 40,7% ауы2 ... ... ... ... саны 58,8%, ... ... 16,1%-ын құрайды. Көбінесе жұмыссыздар 30 дан 50 ... ... ... ол 60,3%- ды ... ... ... бойынша жоғары кәсіптік білімі барлар 7,3%-
ды, орта білімі барлар 19,4%, бастапқы білімі барлар 12,3% құраған.
Халық аумағындағы нақты ... ... ... орын ... ... қалалар
2 Ауышаруашылық аймақтары
3 Республикадағы халық тығыз орналасқан оңтүстік және батыс
аймақтары(Атырау, ... ... ... желтоқсан айында республикада 1 орынға 10 жұмыссыз келсе,
ал Атырау облысында 189 жұмыссыздан келіп отыр. Әсіресе жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... ... ... 10,7%-ды құрайды.
Қазіргі кезде республикамызда еңбек ... ... шешу ... ... үшін ... ... ... да жұмыссыздық болмасын қоғамда аса ауыр экономикалық ... ... ... ... ... болу тек қана жұмысты жоғалту
емес, сонымен бірге адам өзінің ар-намысын, ... ... ... ... ... бойынша, жұмысты жоғалту өзінің қасірет жағынан
жақын туыс адамның өлімі немесе түрмеге түсуден кейін ғана ... ... ... ... нәтижесінен тәуелсіз, ижаппай жұмыспен қамту
жұмыскерлердің өндіріс тиімділігін арттыруға деген жеке мүдделіктеріне кері
әсер етті, олардың өндірісті басқарудан ... ... ... ... ... ... шұғыл құлдырауына үлкен экономикалық шығындарға жол
берді. Бұған ... ... ... қамту жолы еңбек нарығында жатқаны
айқын бола түседі.
Еңбек нарығы – бұл жұмыс ... ... ... ... ... алуға
байланысты болатын экономикалық қатынастар жүйесі. Еңбек нарығы жоғары
квалификациялы еңбектің беделінің сөзсіз ... әсер етуі ... ... ... ... ... ... артады жұмыскерлерге және
олардың еңбегінің сапасына деген талап күшейеді.
Еңбек нарығына барынша ... және ... ... қатал,
аяусыз түрде іріктеу тән. Ол жалқауларды, әлсіздерді және ... ... ... ... ... ... ... толық бағалауды
қамтамасыз етеді, оның жоғары жылжымалығына, қозғалысына, ширақтығына
себепші болды, ... пен ... ... ... ... ... мен ұсным заңы әрекет етеді, ол еңбекке төленетін ақшаның
шамасын белгілейді. Бұл жерде жұмыс күшін ... мен ... ... ... ... ... яғни еңбек ету қабілеттілігін ... ... ... ... Еңбек ұжымдары мен кәсіпкерлер жұмыс
күшінің сатып алушылары ... Бір ... ... ... ... ... ... әлеуметтік- экономикалық табиғатын және оның өндіріс құрал-
жабдықтарымен қосылу ... ... ... ... ... ... ... тауар табиғаты жөніндегі ғылыми дау негізінен
аяқталды деуге болады.Еңбек биржасының ... ету ... ... ... ... ал оны ... құрал-жабдықтарымен қосу еңбек
биржасындағы тәсіл сату- сатып алу арқылы ... ... де ... күші ... ... онда оның құны ... сұрақ туады. Ол
қалай анықталады және қазіргі кездегі шамасы қандай? Жұмыс күшінің құны,
оны ... ... ... өмір сүру құралдарының құнымен анықталады.
Әзірше, дүниежүзінің көптеген елдеріне қарағанда біздің елімізде адамдардың
еңбегі, оның жұмыс күші ... ... ... ... 1 сағат
еңбек – 30$, Германияда – 28$, ... – 22$, ...... ... ... бұл ... ... таңда Қазақстанда
орта шамамен 1,2$ тұрады.
Еңбек нарығын реттеу жүйесінің маңызды әдісі мемлекеттік реттеу болып
табылады. ... ... ... реттеу халықты жұмыспен қамту және
әлеуметтік қорғаудың ... ... ... дайындауға бағытталады.
Демек, жұмыссыздық проблемаларын шешуде еңбек ... ... ... ... ... ... ... шараларының негізі жұмыссыздықты
жоюға бағытталған ... ... және ... ... ... ... ... органдардың қызметімен байланысты. Еңбек нарығын реттеудің
белсенді шараларына мыналар жатады:
1. жұмыс табуға жәрдемдесу жұмысқа орналасу процесін жеделдету;
2. еңбек ... ... ... және қайта даярлау арқылы біліктілігін
жоғарылату;
3. қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
4. жұмыс орындарын жасауды тікелей және ... ... ... ... ... өзі ... қамтуды қолдау;
Жұмыссыздықты әлеуметтік қорғаудың қазіргі кезде мынадай түрлері
қалыптасқан:
- жұмысқа орналасуға жәрдемдесу;
- еңбек биржасында ... ... және ... ... ... жұмыстарды атқаратын жұмыссыздарға ақы төлеуді жетілдіру;
- табысы аз азаматтарға жатқызылған жұмыссыздарға заң ... ... ... әлеуметтік көмек көрсету;
Еңбек нарығын реттеудің экономикалық механизмі ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан процеске әсер
ететін тұтас жанама шаралар ... ... Оған ең ... ... ... ... орналастыруға міндеттей отырып, орта және
шағын бизнесте салық салу жеңілдіктерін қолдану, жастар үшін жұмыс орнына
квота ... және ... беру ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық құқықтық және ұйымдық
механизмдерінің барлық құрамдас элементтері өзара тығыз байланысты болады
және осы негізде тиімді әрекет ... ғана ... ... қамту мен
жұмыссыздықты қысқартуда оң нәтижеге ... ... ... 14 жыл даму кезеңі мәнділігі зор тұрғындардың әлеуметтік
және демографиялық құрылымының өзгерістерімен ... ... ... ... төмен өмір сүру деңгейі, маргинализация
сияқты әлеуметтік процестердің азаюына ықпалын тигізуі үшін жыл ... өсу 5-8% ... ... ... ... биржалары айтарлықтай орын алады.Нарық
қатынастары дамыған елдерде еңбек биржасы алғашқыда ... ... ... ... ... ... пайда болады.Уақыт өте
келе және еңбек ... ... ... оның ... ... ... өзгерді.
Еңбек биржасы – бұл еңбекті жалдау барысында ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін
мекеме. Бұрынғы КСРО-да ең соңғы еңбек биржасы 1932 жылы жабалған болатын.
Қазіргі нақты жағдай- ... ... ... ... ... ... ... отыр.1991 жылдың шілдесінен бастап
Қазақстанда барлық жерде тұрғындарды еңбекпен қамту қызметі ... ... ... ... ... мен ұсынымды анықтау;
- еңбек биржасында есепке алу және бос ... ... ... ... ауыстыруға және жұмысқа тұруға тілек білдіретін ... ... ... ... ... ... оқыту мен дайындауды ұйымдастыру; жастар
арасында кәсіптік бағдар беру жұмысын жүргізу;
- адамдарды жұмысқа орналастыру үшін ... ... ... ... байланысты жәрдемақы тағайындау.
Мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың мүдделерін есепке ала ... ... ... ... әсер ... ... ... беретін жұмысқа
жалдамалы кәсіпкерлер үшін міндетті болмайды, ол тек қана ұсынымдық сипатта
болады, себебі ... ... ... түрде таңдауға құқы бар және оны
өздерінің кадр бөлімі арқылы ... ... ... еңбек биржасында, жұмыс күшіне ... мен ... ... банкісі болуы қажет. Осы бағытта өнеркәсібі дамыған Батыс
елдерінің тәжірибесін қолдануға ... та, ... ... ... ... жұмыс күшінің электронды банкілері құрылған. Онда
жұмысқа орналасқан кезде ... ... ... ... көрсетеді.
Нәтижесінде барлық мамандық топтарындағы жқмыссыздықтың 40%-ы 1 айдың
ішінде жұмысқа орналасады. Сондай- ақ еңбек ... ... ... енгізілген. Әсіресе, Вашингтон штатында федералдық үкімет
тиісті білім, жұмыс тәжірибесі бар және өз ісінің маманы болғысы ... ... ... белгілі уақытқа дейін мүмкіндік беріп, ... ... ... ... өзі, ... ... жобасының экономикалық дәлелі
бар. Арнайы курстардан өткен, сондай- ақ істі консультант ... ... ... ... ... ... өзгерістердің, оның салық
тәртібінің жұмыссыздық мөлшеріне әсерін білу кқп ізденісті талап ететін
мәселе болып қала ... ... ... ... жұмыссыз қалуын
және оның қаншаға созылатынын анықтауда алмастыру коэффициентінің роліне
назар аударады. ... ... ...... ... кейінгі табыстың жұмыспен қамтамасыз етілген кездегі табысқа
қатынасы.
Жұмыссыздыққа байланысты берілетін жәрдемақының ... ... 3 ... жолмен қосылады. 1-ші жолы мұндай жәрдемақының болуы
жұмысты ұзақ уақыт іздеуге ықпал етеді. Егер жәрдемақы ... ... ... жұмыс іздеуге бәлендей асыға қоймайтыны белгілі. Алмастыру
коэффициенті неғұрлым көп ... ... ... ... ... ... мен
Потерба алмастыру коэффициентінің жалақыға алдын- ала тигізетін әсері ... ... ... ... ... жұмыссыздық мөлшеріне
әсері туралы мәселе – Европадағы мәселе. Сол жөнінде Петрин Минфорд былай
деп жазады: ... ... ... ... бұл ... ... ... адам «жүйелі жұмыс істеу керек» дегенге саяды.
Жұмыссыздық жәрдемақының өлшеуші жұмыссыздықтың мөлшерін өсірудің 2- ші
жолы- хабарлар әсері. Адам жәрдемақыны алу үшін ... ... ... ... Яғни, жұмыс қажет болмаса да, соны іздеп жүрген тәрізді әсер
қалдыру ... ... олар ... деп ... 3- ші жолы ... ... тұрақтылығы. Жұмыстан босатылған адам жұмыссыз қалудан
онша азап шекпейтіндіктен, фирма ... көп ... жиі ... ... ... натуралды мөлшеріне қосылады дегенге
күмән бар.
Жеке адамдар экономика ... ... ... жұмыс
іздеуге кететін уақытты қажетсінеді. Қоғам жұмысшының ... ... ... қол ұшын ... ... ... ... жұмыссыздық негізгі
проблема емес, себебі олар үшін жәрдемақы төленеді деген қауесеттер пайда
болды. Бұл дұрыс емес. ... ... бәрі ... ... ... ... да, ... жұмыссыздықтың 3/2- ден төмендеу бірлігі
ғана – ... ... ... ... құру ... ... ... реттеуде маңызды рөлді әлеуметтік блок алуы тиіс. Дегенмен, бұл
қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... ... - әлеуметтік әріптестіктің рөлі бүгінгі күні өзекті болып отыр.
Еңбек биржасының қалыптасуында оның субъектілерінің: жұмыс берушілердің,
жұмыскерлердің және ... ... ... - ... қатынастарын
және олардың мүдделерін реттейтін қоғамдық қатынастарды орнату ... үшін ... ... ... құру ... ... олар – кәсіпкерлер ассоциациясы немесе жұмыс берушілер одағы,
жұмыскерлердің мүддесің ... ... ... ... ... ... ... – еңбек қатынастарын реттеудегі үш жақты өкілдік
трипартизм деп аталады.
Трипартизм тар ... ... ... ... ... ... мен
жұмыскерлер өкілдерінің арасындағы еңбек, ... және ... ... мен оны ... ... үш ... ... мағынада үш жақты әрекетке ... ... мен ... ... ... ... олардың арасындағы қатынастың
негізгі көрсеткіштерін алдын-ала белгілеп береді де, өзі келісім ... ... ... ... ... ... ғалымдардың көзқарастары белгілі.
Олардың пайымдауынша әлеуметтік әріптестік бір мезгілдегі әлеуметтік топ
мүдделерінің келісушілігі мен олардың атасындағы конфликтіні реттеу ... ... ... деп ... процестерге қатысу,
қоғамдық пікір қалыптастыру мен шешім қабылдау құқығына ие болған жеке
қоғамдық ... ... ... айтады.
Әлеуметтік – еңбек саласын ... ... ... ... ... ... ... әр жақтың мүддесін
білдіретін өкілетті органдар:
а) жұмыскерлер атынан кәсіподақтар көрінеді;
ә) жұмыс берушілер атынан кәсіпорын деңгейінде ... ... ... ... қызметін атқаратын үлік меншік иесі немесе олардың
уәкілетті өкілдері.
Мемлекеттік, салалық, аймақтық деңгейде ... ... ... ... бірлестігінің тиісті деңгейіндегі өкілетті органдар көрінеді.
б) мемлекет атынан барлық деңгейдегі үкіметтің атқарушы ... ... ... жүйесінде мүліктік меншік иесі немесе
жұмыс беруші ретінде көрінеді.
Еңбек биржасындағы құрылымдардың дамуына байланысты ... ... ... ... ... ол еңбек қатынастарын реттеуді
ұйымдастырушы, бағыттаушы, бақылаушы және делдал рөлінде көрінеді.
Әлеуметтік ... ... ... ... – еңбек
саясатын жүзеге асырудағы басты бағыттары болып табылады.
Әлеуметтік әріптестіктің басты қағидалары:
- заңнамалық нормаларды сақтау;
- әрбір тараптың ... ... ... келісім шарттар мен
келісімдер мазмұнын құру сұрақтарын таңдау мен ... ... ... құқылығы;
- өзіне міндеттеме қабылдауда әрбір тараплың еріктілігі;
- қабылданатын міндеттемелердің орындалу мүмкіншілігі;
- бақылаудың жүйелілігі және міндеттемелерді ... ... ... көп ... ... барлық әріптестермен
мойындалатын және жұмысшының мүддесін қамтамасыз ететін негізгі әлеуметтік
параметрлерді қалыптастырады.
Әлеуметтік әріптестік көп деңгейлі жүйе.
Жалпы ұлттық деңгейде үш ... ... ... ... ... Бас ... аймақтық деңгейде жұмыскерлер кәсіподағы,
кәсіпкерлер ... және ... ... ... ... ... ... салалық деңгейде үш жақты негізде тарифтік ... ... ... үш ... ... ... ... Жергілікті деңгейде кәсіпорындарда кәсіподақ ұйымы мен ... ... ... ... жеке еңбек келісім шарты жасалады, оған жұмыс
берушілер мен жалдамалы жұмыскер отырады.
Кәсіпорын деңгейінде ... ... ... кепілдейтін ұйымдық
нысандарға тоқталсақ, олар:
- басқаруға бақылау кеңесі арқылы ... ... ... ... ... директоры немесе кадр мәселесі бойынша төраға арқылы
кәсіпорын басқармасында жұмысшының мүддесін ... ... ... ... ... ... түрде сақтай
отырып, кәсіпорын кеңесін құру;
- еңбек заңында жаңа актілерді қабылдау арқасында жұмысшылар жағдайын
жақсарту;
- еңбек жағдайын ... ... ... кәсіподақ пен кәсіпкерлер
арасында тарифтік келісім жасау.
Жалдамалы жұмысшының бардық ... ... ... мемлекет міндеті
ретінде қарастырылады. Олар атап айтқанда:
1. еңбек жағдайын ... ... ... арын ... жеке адамның еркін дамуына, еңбек саласын қоса алғанда құқық;
3. дискриминацияға тыйым салу, жас- ... ... мен ... өз ... ... ... әріптестікті дамытудың жаңа бағыттарын жасау
қажеттілігі туындайды. Оның ішінде үш жақты келісімдердің ... ... ... ... мен ... ... тұрақты
ұйымдардың, комиссиялық және жұмысшы топтардың ... ... ... қазақстандық еңбек ... ... ... ... шараларды жүзеге асыру әлеуметтік
блоктың жұмыс берушілер мен жалдамалы жұмыскерлердің мүдделерін
ортақтандырудағы механизмінің ... және ... ... ... ... ... институтының қалыптасуы өзіндік
ерекшеліктерімен көрінуде. Ол ерекшеліктер еңбек биржасындағы өзгерудегі үш
жақты келісімде болатын субъектілердің қалыптасуымен айқындалады.
Әлеуметтік ... ... құру үшін ең ... тиісінше
заңнамалық негіз бен нормативтік актілердің болуы міндетті. Бұл ... ... ... 1993 жылы ... Халықаралық еңбек Ұйымына
енуі ықпал етті. 1999 жылы 19 желтоқсанда ҚР ... ... және ... ... ... ... ... туралы» Қаулысы қабылданды. Осы құжатта әлеуметтік- еңбек
қатынастарын ... ... ... алу мен оны шешуде
әлеуметтік әріптестік жүйесін құру мақсатында жыл ... ... Бас ... ... ... ... келісімдер ҚР Президенті қабылдаған «Әлеуметтік –
экономикалық және ... ... ... ... ... ... негізінде 1995 жылдан бері жасалуда.
Республикада әлеуметтік әріптестік институтының қалыптасуы,әсіресе, ел,
аймақ және экономика салалары деңгейінде баяу әрі ... ... ... экономикалық жағдайдың тұрақсыздығымен, әлеуметтік әріптестік
субъектілердің ... ... ... ... ... бір- ... ... жоқтығы,келісімде көрсетілген
міндеттемелерді орындамаған жағдайда оған жауапкершіліктің болмауы. Осының
нәтижесінде республикада қолданылып жүрген ... ... ... шарт ... ... ... және ... байланыс жоқ түрлі
деңгейдегі шарттар мен келісімдерден ... ... ең ... себебі -
әлеуметтік әріптестік жүйесінің тұжырымдық, әдістемелік, теориялық және
практикалық негіздерінің болмауы.
Әлеуметтік ... ... үшін ... ... ... ҚР ... сәйкес әлеуметтік әріптестіктің қалалық және ауылдық үш
жақты комиссия жұмысының тиімділігін ... ... Ол ... ... ... ... ... салада үкімет органдары, жұмыс берушілер
және жұмыскерлер ... ... ... ... ... және ... шешіп, оның алдын алып, үш ... ... ... ... ... ... мен ... және
аудандық ведомстволарда әлеуметтік және ... ... ... ... әріптестермен әрдайым жан- жақты кеңесіп отыру
практикаға енгізілуі тиіс. Үш ... ... ... ... қатысушыларының тең құқығын сақталуы міндетті болуы қажет.Қала мен
аудан деңгейінде ... ... ... ... ... ... тұлғалар
одағы статусын алған жұмыс берушілер мен ... ... ... Әлеуметтік әріптестіктің қалалық және ауылдық үш жақты комиссия
мәжілістерінің күн тәртібінде ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік әріптестерге халық арасында нарық жағдайындағы
кәсіподақтың рөлі мен орны ... ... және ... жұмыстар
жүргізілу керек. Жалпылама қалыптасқан кәсіподақты бұрынғыша әлеуметтік
мәдени ... деп ... ... ... жұмыскер мен жұмыс беруші
арасында пайда болған мәселелерді келіспеушілікке бармай шеше алатын ... ... ... жұмысқа алуда және жұмыстан шығаруда еңбек заңдылықтарының
орындалуын қатаң бақылау. Сонымен қатар,жұмыс берушілердің ... ... тек ... ... қою қажет.
Қорытынды.
Нарықты экономикаға өту кезіндегі еңбек биржасының қалыптасуы кезінде
адамзат тарихының тәжірбиесі адамның еңбекке деген ең жақсы ... ... тек ... оның ... ... нарығы жағдайында ғана іске асатынын
көрсетті.
Еңбек нарығына өту ... қиын ... ... ... бізде алдында
еңбек нарығы болмады, мамандарды қайта дайындаудың тым ... ... ... ... ... ... түрде жұмыспен толық қамту мәселесін
өндіргіш күштерді орналастыру бағдарламасына ... ... ... ... салалары мен аймақтарын бөлу арқылы шешіп отырады. Жаңа
жұмыс орындарын құру ... ... ... бар тұрғындардың санынан асып
кетіп ... ал ол өз ... ... ... ... ... ... қолдау тауып отырды: кәсіпорынның жалақы қоры
жұмыскерлердің санына тәуелді болды, олардың санының ... ... ... төмендігінің және жұмыскерлерді ... ... ... және ... ... ... орнын
толтыруға тиіс еді.
Халықтың экономикалық және әлеуметтік даму ... баға ... ... халықтың өсу мәселесі. Еңбек нарығы ... ... ... ... сол ... экономикалық әрбір саласына керекті
кадрларды қабылдап отырады. Ол тек қана ... ... ... ғана ... ... ақ анықталған мәдени және
әдеби еңбектік қабілеттері қазіргі экономиқалық байланыстарының талаптарына
сай болуы керек ... ның ... ... ... ... ... жүргізген
зерттеулері бойынша аналитикалық және методологиялық нәтижесі маңызды орын
алады және де елімізде еңбек ... ... ... ... ... дәрежеде көрсеткіш беруде. Бұл қалыптасқан
еңбек рыногының дамуы жөнінде баға ... және де ... ... ... мүмкіндік береді. Көптеген ... ... ... ... мен Республикалық және аймақтық
еңбек департаменті және де халық деңгейі мен ... ... ... әлі де ... ... проблемалар жеткілікті.
Оның есесіне жұмыскерге белгілі бір жұмыс орнына ие болуға нақты кепілдік
берілетін және оны жұмыстан ... іс ... ... ... ... жұмыс күшіне деген сұраным еркіндігі мен ұсыным еркіндігі қатаң
шектеледі. ... ... ... мен ... ... жасап отырды, олардың өздерінің жұмыс күшін қолдануына тек қана
мемлекет белгіленген ... ... ... ғана ... ... ... мән ... қарап көрсеңіз бұл өте қуантатын нәрсе,
себебі қазіргі нарықты ... кім де кім ... ... ... ... және де ... ... деген ұқыптылығына, ой – қуатына,
шапшаңдылығына қарай ... ... ... осы ... өте ... ... олар ... жоғары деңгейде алады, бұл деген сөз
жұмыскердің қызығушылығын артырады.
Қазақстан Республикасы еңбек биржасындағы ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешуге тура келеді. Олардың
бірі – еңбек ... ... және ... Еңбек нарығының негізгі
мақсаты – еңбек ресурстарын жұмыспен тиімді және нәтижелі қамту. Еңбекке
жарамды адамдарды ... ... аса ... әрі ... маңызды
мәселе. Нарыққа бет алған сайын бұл мәселе экономикалық өмір тіршілігінде
өткір және ... ... ... күн ... аса түспейді. Себебі, алға
қойылған саяси экономикалық және әлеуметтік мақсаттарға жетудің шартты
жағдайларының бірі. ... ... ... және анық ... ... ... ... келеді. Еңбек нарығын қалыптастыру және дамытудағы келесі
мәселе ... ... - ... даму. Осы дамудың деңгейі мен
қарқыны нарыққа өту кезеңінде ... ... ... мен
қателіктердің арасында оңды сипатқа және нәтижелерге әлі де болса қолымыз
жетпей тұр. Экономикалық өмірдің ауыр салмағы халыққа оңай тиіп ... ... ... ... ... ... ... бір
жеңіл желпі сынды көтере алмайды. Осы жағдайлар еңбек нарығының дамуына
белгілі бір дәрежеде тосқауыл болуда. ... ... ... әсер ... жағдай – демографиялық ахуал. Бұл бағыттың алғаш өзгерістермен өзіне
тән ерекшеліктері бар. Атап айтқанда, өмірге келетін сәбилердің ... өлім ... өмір сүру ... ... аздап та болса
азайды.Қорыта айтқанда, халықтың ұдайы өсімі ... ... ... және ... ... ... еңбек ресурстарынмен қамтамасыз
етеді.
Ал мен қарастырып отырған бірінші бөлімде еңбек ... ... ... және оны ... ... ... де ... себебі біздің
нарықтың жаңадан қалыптасуына байланысты нарықтағы сұраным, ұсыным реттей
алмайды., бұл тек қана біздің мемлекеттімізде ғана ... ... жоқ, ... ... ... де көрініп отыр.
Еңбек нарығына барынша қабілетті және іскер жұмыскерлерді қатал, аяусыз
түрде ... тән. Ол ... ... және ... етуге
қабілетсіздерді алмайды. Еңбек нарығы жұмыс күшін толық ... ... оның ... ... ... ... ... пен белсенділікті ынталандырады. Нарықта жұмыс күшіне сұраным мен
ұсыным заңы әрекет етеді, ол еңбекке төленетін ақының шамасын ... ... ... күшін сатушылар мен сатып алушылар кездеседі. Өзінің жұмыс
күшін, яғни еңбек ету ... ... ... сатушылар болып
табылады. Еңбек ұжымдары мен кәсіпкерлер жұмыс күшінің әлеуметтік ... ... және оның ... ... – жабдықтарымен қосылу
тәсілін түбегейлі өзгертеді. Қазірде, біздің ... ... ... ... ... ... ... аяқталды деуге болады. ... ... ету ... ... күші ... ... ал ... құрал – жабдықтарымен қосу еңбек биржасындағы тәсілмен сату – сатып
алу арқылы ... ... ... ... ... ... жолы ... нарығында жатқаны айқын
бола түседі. Еңбек нарығы бұл ... ... ... ... ету ... ... сату – сатып алуға ... ... ... ... Еңбек нарығы жоғары квалификациялы еңбектің беделінің ... әсер ... ... ... ... ... ... бағасы артады
жұмыскерлерге және олардың еңбегінің сапасына деген талап күшейеді.
Еңбек биржасының ҚР – да ... ... бұл ... еңбек биржасындағы экономикаға өткенімізге көп болмағаны,
және де біздегі көптеген ... ... ... ... ... ... орындары жабылып қалды, соның салдарынан мемлекет өз
қарамағына алды және де ол ... ... ... ... ... ... – сайын әлеуметтік көмек ретінде жалақы беріп отырды.
Жоғарыда ... мән ... ... осы үлгі ... ... ... дұрыс деп ойлаймын.
Талқыланып отырған есепті еңбек биржасындаң материалдық жағдайы және
оны қайтіп ... ... ... аз ... ... ... ... негізгі бағыты – еңбек биржасында ... деп ... ... ... орналастыру еңбек биржасының барлық
заңы бойынша ол ... ... жолы ... рас, ... та ... ... мен сауалнама – сұрақ таяу мерзім ... ... ақы ... ... ... дегенді дәлелдемейді. Сондықтан да,
менің ойымша қалада жұмыспен қамту қызметін ... ... және ... дамытумен еңбек биржасында кәсіпкерлік дағдыға үйрету мен шағын
несиені дайындаумен, бизнес ... ... ... ... ... түрлерін жүргізу қажет. Сонымен ... ... ... көмек көрсетуге жекеше қарау керек. ... ... ... ... ... ... орналасуға мүмкіндігінің
жоқтығын және материалдық жағдайының ауыр екендігін ескеріп, ... ... ... ... ... ... Мемлекет материалдық
көмектің тек төменгі шегінің бір ... ... ... ... ... оны ... болады, тек оған жекеше
түрде ... ... ол үшін бар ... ... ... ... ... мынандай сұрақ қойғым келеді жұмыссыздар бүгін немесе ... ... ... ... мағлұмат алу керек. Нарықта сұраныс табатын ... бар ? ... күні ... ... ... ... алып
қарайық. Оларды жұмысқа жалдап ... ...... ... ? ... де. Кім тәртіп орнатады ? Ешкім де Алматыдағы Сейфулин
атындағы көшеге барып көріңіз. Онда ... ... ... ... ... жақсы мамандар да бар. Осы көлеңкелі экономиканы
ашық экономика орнауына көшіру үшін қамқорлық жасау керек.
Қала экономикасының ... ... ... ... ... ... ... - техникалық бұйымдар мен сүт өнімдерін
өндіруді ұлғайтуға әлеуметтік мүмкіндіктер бар. Электр насостарын, ... ... ... шығаратын кәсіпорындарды алсақ, нарықтағы сатып алу
сұранысының төмен болуына байланысты олардың әлеуметтік мүмкіндіктері ... ... ... ... ... өз кәсіпорындарында
шығарылатын өнімнің бәсекелік қабілетін жоғары бағалайтынын көрсетті.
Нарықта ... ... ... ... және менеджментті
ұйымдастырушылығы төмен екені байқалады.
Қорыта келе менің ойым, ҚР еңбек нарығын мемлекет тарапынан реттеуі ... ... және де ... ... жаңа ... ошақтары ашылуда
соның салдарынан жұмыссыздар саны азайып, экономикамыздың жылдан – жылға
көтерілуін байқаймыз.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. Экономикалық теория негіздері. ... // ... ... ... – 57 бет, 405-411 ... ... оқу ... /Дайын Я.Ә. Әубәкіров және т.б. // алматы
«Экономика», 1995-144 бет -60-61 б.
3. Көшенова Б.А. Ақша ... ... ... ... Оқу құралы
//Алматы «Экономика», 2000 – 328 бет -72-75 бб.
4. Қарақұсова А.Н. Ақша кредит саясаты және ... ... ... Қазақстан 2006 -29 мамыр.
5. Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – ... N 1 // ... ... ... Шокаманов Ю. Статистикалық баспасөз – Бюллетень N 3 // ... ... -76 ... ... Н. ... ... в ... Казакстан // Аль –Лари
N 4 2005 -3 -11 б.
8. Имашев М. Теңге, инфляция және ... құн. ... және ... //
Алматы -2003 -24-29 бб.
9. Райханұлы Н. ... ... ... ... N 6 // ... -2002 – ... бб.
10. Нұрмұхамедова Ш.С. Жұмысыздық – кедейшіліктің басты себептерінің
бірі. Вестник КазНу N 2 // Алматы – 2005 -132-134 ... ... Қ. ... және жұмыспен қамтамасыз ету. ... - ... ... дамуы // Алматы – 2004 –
28 -29 бб.
12. Әбдиев Қ . ... ... ... ... Республикасының
әлеуметтік экономикалық дамуы // Алматы – 2005 -30-31 бб.
13. Мамыров Н.К. ... адам ... //2004 жыл 76-81 ... ... Ш. ... ... ... көп // Нұр – Астана – 2005 –
18 тамыз.
15. Көнкесенұлы Б. Бізде жұмыссыздар жоқ // ... елі – 2005 – ... ... А. ... ... ... ... // Алматы
ақшамы – 2004 – 17 шілде.
17. 17 Самрат Ж. Базары бар ... ... бар // ... – 2005 – 10 ... Байсақал Н. Әйелдің әлеуметтік ісіндегі әлпеті қандай // Алматы
ақшамы – 2005 – 18 мамыр.
19. Абдуллаұлы М. ... ... ... // ... елі – 2004 – ... Абдуллаұлы М. Рыноктардағы ақша бағасы // Қазақ елі – 2004 ... ... Н. ... кезеңнің проблемалары және жүзеге асыру
перспективалары; ... ... ... ... – 2004 ... Әбділда Ж. Құлмаханов Нұрқаділовтың «Но» Сын қалай пайдаланып жүр ?
// Жас алаш 2005 – 4 ... ... Ж. ... - ... алдамайық // Айқын апта – 2005 29
қыркүйек.
24. Жандаулет Т. «Екі ... бір ... ... бермесек, «экономика
көтерілді» деген бос доңғазалдан не пайда? // Жас алаш – 2005 – ... ... Н.Н. ... ... ... ... ... // Банки Казахстана – 2005 N6 21 -23 бб.
26. Мұқан Ш. Көрсетілген халық тұрмысын неге түземейді? // Жас ... 6 ... ... Г. Ең ... ... // ... – 2004 – ... Мухамеджанова А. Инфляцияның мұнай бағасына қатысы бар ма?// Айқын
– 2005 – 30 ... ... А. ... Банк пен ... бір – ... ... келісе алмайтындығы инфляцияны ауыздықтау // Айқын -2005
14 ... ... Ж. ... неден именді // Егемен Қвазақстан – 2006 17
мамыр.
31. ... Н. ... ... ... жөнінде жаған ақбар беру жаман
әдетке айналған // Айқын – 2005 -28 ... ... Е. ... басты байлығы – адам // Ана тілі – 2005 -19
наурыз.
33. Шегебайұлы Б. Жұрт неге ... пана ... // ... ақшамы –
2005 -10 наурыз.
34. Шүкірбекова Ә. Жұмысыздық; дерек пен дәйек не дейді ? // ... 2005 7 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АЖО еңбектің электрондық биржасы13 бет
Еңбек биржасы және оның атқаратын қызметтері21 бет
Еңбек биржасы және халықты жұмыспен қамту37 бет
Еңбек биржасы мен жұмыссыздықтың теориялық мәселелері25 бет
Еңбек биржасы туралы5 бет
Еңбек биржасының теориялық негіздері33 бет
Еңбек нарығы және еңбек биржасы33 бет
Тауар биржасы және оның нарықтық экономикадағы орны20 бет
Тауар биржасының негізгі және ұйымдастырушылық көрсеткіштері5 бет
Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь