Халықаралық валюта қозғалысы және айырбас бағамы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ЖӘНЕ ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ РЕТІНДЕ ҚЫЗМЕТ ЕТУІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Валюталық бағам және оның экономикадағы маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Төлем балансы валюталық жүйедегі елдер қатынастарының сауда жағдайын анықтайтын негізгі көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2 АЙЫРБАС БАҒАМНЫҢ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АШЫҚ ЭКОНОМИКАДА ҚЫЗМЕТ ЕТУІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1 Айырбас бағамдары және оны макроэкономикалық талдау ... ... ... ... ... ...15
2.2 Ашық экономикадағы Манделл . Флеминг моделiндегі айырбас бағам ... 19
2.3 Қазақстан Республикасының валюталық жүйесі және валюталық бағамды реттеуге байланысты жүргізетін операциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Бүгiнгi әлемде экономикалық және шаруашылық қатынастар күннен-күнге даму барысында халықаралық валюта қатынастарының өркендеуi өндiргiш күштердiң қарқынды өсуiмен, дүниежүзiлiк рыноктың қалыптасуымен, халықаралық еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуiмен, шаруашылық байланыстарының интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады.
Халықаралық валюталық қатынастар халықаралық экономикалық қатынастардың дамуына жалпылама түрде өзiнiң онды әсерiн тигiзедi.
Халықаралық валюталық жүйе дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi сатып алу және сату айналымын тудыратын әдiстер, құрал жабдықтар және мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi адекватты шарттарды талап ететiн ұлтаралық капитал үрдiсiнiң объективтi дамуын бейнелейдi. Халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк ақшалай тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, валюталық рыноктар, халықаралық валюта, қаржылық ұйымдар және мемлекетаралық валюталық келiсiм шарттарды атауға болады.
Курстық жұмыстың өзектiлiгi елiмiздiң әлемдiк рынокта алдынғы қатарлы елдер санатына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен қатар, халықаралық экономикалық қатынастарымыз дамып, соның iшiнде өзектi саласы халықаралық валюталық қатынастардың дамуы елiмiз үшiн маңызды. Өйткенi бiздiң экономикамызда теңгемiз еркiн айналысқа шыққандықтан, әлемдегi валюта өзгерiстерi бiзге де әсер етедi. Сонымен қатар еліміз алдағы жылдары БСҰ кіруіне байланысты әлемнің барлық елдерінің валюталарымен тең құқылы негізде бәсекеге түсуіне тура келеді және ол елдермен сауда-саттық кезінде ұлттық валютамыздың айырбас бағамының деңгейі маңызды болып табылады. Өйткені біздің елдің экономикасы макроэкономикалық тұрғыдан айтқанда кіші ащық экономика, яғни экономикамыз әлемдік экономикалық өзгерістер мен пайыздарға тікелей байланысты. Бұл дегеніміз еліміз әлемдік бағаларға өз әсерін тигізе ацлмайды, ал әлемдік бағалардың өзгерісі ұлттық экономикаға тікелей әсер етеді. Сондықтан халықаралық қатынастар кезінде айырбас бағамын макроэкономикалық сипатта кіші ашық экономикада талдау керектігі анықталды.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы «Халықаралық валюта қозғалысы және айырбас бағамы» деп алынды.
Бұл тақырыпты таңдаудағы мақсатым бiрiншiден, жалпы халықаралық валюталық жүйенiң түсiнiгiне және құрылымына, әлемдік шаруашылықтағы халықаралық валюталардың қозғалысын, олардың ашық экономикадағы іс-әрекетін, айырбас бағамынының макроэкономикалық сипатын анықтау, оның оның пайда болу себептерi мен негiзiн құраушы элементтерiне, валюталық бағам және оған әсер етушi факторларға тоқталып, екiншiден Қазақстан Республикасының халықаралық валюта жүйесiндегi орнын, елiмiздегi валюталық операциялар мен валюта бағамының жағдайын қарастырып өту және оларды ұлттық экономика дамуына қосар үлесiн қарастыру.
Валюталық жүйенi талдамас бұрын “валюта” терминiнiң мәнiн ашып алайық. Ол Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сәйкес, “валюта деп мемлекеттердiң заңды төлем құралы ретiнде қабылданған ақша бiрлiктерi немесе банкноттар, қазыналық билеттер мен тиындар, соның iшiнде қымдат жасалған тиындар (айналымнан алынған немесе алынатын, бiрақ айналымда жүрген ақша белгiсiмен айырбастауға жататынын қоса алғанда) түрiндегi қолма –қол және аударым нысандарының құнның ресми стандарттары, сондай- ақ шоттардағы, соның iшiнде халықаралық ақша немесе есеп айырысу бiрлiктерiндегi қаражаттарды бiлдiредi”.
Ендi осы валюталық қатынастарға, олардың қызмет етуiне, валюта бағамына кеңiнен тоқталайық.
1. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. - Алматы: Экономика, 2000ж.
2. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
3. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
4. Гальперин В.М. и др. - Макроэкономика. – СПб. - 1997г. - 630 с.
5. С.Б.Мақыш Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2003 ж.
6. Бұхарбаев Ш.М. Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi // Банки Казахстана. №1.- 2005 ж.
7. Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
8. Агапова Т. А., Серегина С. Ф. – Макроэкономика. - Учебник. – МГУ. - Изд-во “Дис”. - 1999. – 416с.
9. Дорнбуш Р., Фишер С. - Макроэкономика. - Пер. с англ. – М.: Изд-во МГУ. - 1997. – 784 с.
10. Валюталық реттеу туралы Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
11. Мэнкью Н.Г. - Макроэкономика. – Москва. - 1994 г. – 630 с.
12. Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы, Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
13. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы, ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыздағы, №2155;
14. Статистический ежегодник. Алматы. – 2006г.- 446 с.
15. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
................................................3
1 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ЖӘНЕ ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ НЕГІЗГІ ЭЛЕМЕНТІ
РЕТІНДЕ ҚЫЗМЕТ ЕТУІ....................................5
1.1 Валюталық бағам және оның экономикадағы маңыздылығы
............................5
1.2 Төлем балансы ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіш
............................................................................
........12
2 АЙЫРБАС БАҒАМНЫҢ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АШЫҚ ЭКОНОМИКАДА
ҚЫЗМЕТ ЕТУІ ................................................15
1. Айырбас бағамдары және оны макроэкономикалық талдау
.......................15
2. Ашық ... ...... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының валюталық жүйесі және валюталық бағамды
реттеуге ... ... ... ... ... ... және ... қатынастар күннен-күнге
даму барысында халықаралық ... ... ... ... ... өсуiмен, дүниежүзiлiк рыноктың қалыптасуымен,
халықаралық еңбек ... ... ... ... және ... ... валюталық қатынастар халықаралық экономикалық
қатынастардың дамуына жалпылама түрде ... онды ... ... валюталық жүйе дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi
сатып алу және сату ... ... ... ... ... және
мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi
даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi адекватты шарттарды ... ... ... ... ... дамуын бейнелейдi.
Халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк
ақшалай тауар және ... ... ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдар және мемлекетаралық
валюталық ... ... ... болады.
Курстық жұмыстың өзектiлiгi елiмiздiң әлемдiк рынокта алдынғы қатарлы
елдер санатына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен ... ... ... ... ... ... өзектi саласы халықаралық
валюталық қатынастардың дамуы елiмiз үшiн ... ... ... ... еркiн айналысқа шыққандықтан, әлемдегi валюта
өзгерiстерi бiзге де әсер ... ... ... ... ... ... БСҰ
кіруіне байланысты әлемнің барлық елдерінің валюталарымен тең ... ... ... тура ... және ол ... сауда-саттық кезінде
ұлттық валютамыздың айырбас бағамының деңгейі маңызды болып ... ... ... ... макроэкономикалық тұрғыдан айтқанда кіші
ащық экономика, яғни экономикамыз әлемдік экономикалық өзгерістер ... ... ... Бұл ... ... ... ... өз
әсерін тигізе ацлмайды, ал әлемдік бағалардың өзгерісі ұлттық ... әсер ... ... ... ... кезінде айырбас
бағамын макроэкономикалық сипатта кіші ашық экономикада талдау керектігі
анықталды.
Сондықтан ... ... ... ... ... қозғалысы және
айырбас бағамы» деп алынды.
Бұл тақырыпты таңдаудағы ... ... ... ... ... ... және ... әлемдік шаруашылықтағы
халықаралық валюталардың қозғалысын, олардың ашық экономикадағы ... ... ... макроэкономикалық сипатын анықтау, оның оның
пайда болу себептерi мен негiзiн құраушы элементтерiне, ... ... оған әсер ... ... ... екiншiден Қазақстан
Республикасының халықаралық валюта жүйесiндегi орнын, ... ... мен ... ... ... қарастырып өту және оларды ұлттық
экономика дамуына ... ... ... ... ... бұрын “валюта” терминiнiң мәнiн ашып алайық.
Ол Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... құралы ретiнде қабылданған ақша бiрлiктерi
немесе банкноттар, қазыналық билеттер мен ... ... ... ... ... (айналымнан алынған немесе алынатын, бiрақ айналымда
жүрген ақша белгiсiмен ... ... қоса ... ... қолма
–қол және аударым нысандарының құнның ресми ... ... ... ... ... ... ақша немесе есеп айырысу
бiрлiктерiндегi қаражаттарды бiлдiредi”.
Ендi осы ... ... ... қызмет етуiне, валюта
бағамына кеңiнен тоқталайық.
1 ВАЛЮТАЛЫҚ БАҒАМ ЖӘНЕ ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ НЕГІЗГІ
ЭЛЕМЕНТІ ... ... ... ... бағам және оның экономикадағы маңыздылығы
Валюталық бағам – шетелдің ақша бірлігіне шаққандағы бір елдің
ақша бірлігінің бағасы. Сол ... ... ... ... ... ... валютаға ауыстырады. Басқа елдің ... ... ... ... және ... ... ... қолданылмайды. Өзге
елден сатып алынған тауарға ... үшін ... ... ақшаны шетел
валютасына алмастырады. Берешектерін өтеуді және сыртқы ... ... ... ... еткен борышқор шетел валютасын ... ... ... ... ... ... үшін ... ұлттық
және халықаралық деңгейлерге жіктеуге тура келеді. Осыларға жеке тоқталып,
олардың элементтерінің қызмет ... ... мен ... /1, 175 б/
Валюталық жүйенiң маңызды элементтерi – ... ... ... Оның пайда болуы: ... ... ... ... капитал және несиенiң қозғалысында валюталармен
өзара байланыстардың ... ... және ... ... ... ... ... шетелдiк валюталарды бейнелеген әр
түрлi елдердiң құндық көрсеткiштерiн ... ... ... ... ... ... уақытылы қайта бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық ... – бұл бiр ... ақша ... басқа бiр
елдiң ақша бiрлiктерiне бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ұлттық ваюталарын
салыстыру ... ... және ... ... ... ... ... қатынастарына негiзделедi. Валюталық бағалы
валюталарға сұраныс пен ... ... ... көптеген факторларға
байланысты өзгередi.
Бағамның ... ... ... үш ... ... ... ... тұрақтылық валюталық ... ... ... және ... ... ... анықталатын экономикалық тiк
бұрыштың шыңы сияқты: ... өсу, ... ... ... ... қарқыны, жұмыссыздықтың төменгi деңгейi,
дүниежүзлiк ... тепе - ... ... ... негiзгi капиталды ... ... және т.б. /2, 302 ... ... ... жай ... ... қазiргi
дүниежүзiлiк шаруашылыққа қозғалыстың тарихи процесiн көрсетедi.
Монометализм ...... ... ... ... ... монеталық паритет болып табылады, яғни ол әр ... ... ... ... ... құрамына байланысты арақатынасын
сипаттайды. Ол валюталық паритет ... ... ... ... ... паритет шеңберiнде аутқиды. ХВК-ның
жарғысы бойынша 1978 жылдан бастап ... ... СДР ... ... валюталық “қоржын” базасында бекiтiледi .
Жалпы ... ... ... ... ... факторларды 3 топқа бөлуге ... ... ... ... ... факторлар. /3, 266 б/
Валюталық нарыққа қатысушылардың арасындағы ... ... және ... ... анықтаусыз
жүзеге аспайды. Бiр валютаны басқа валютаға айырбастау деп ... ... ... немесе басқа валюталарға сату ... алу , ал ... ... ... ... каперотив
арқылы анықталады.
Валюталық ... ... ... ... ... ... ... болады. Ағымдағы валюталық мәлiметтердi
жасағанда ... ... сол ... ... ... ... бойынша
жүзеге асады . мерзiмдi валюталық мәмленi ... ... ... ... ... бекiтiлген форвард бағымы
бойынша жүзеге асады .
Кейбiр мемлекеттерде операцияның әр түрi ... ... ... ... ... түрi бар. Бельгияда 2 бағам
қолданылады: ... - ... ... - ... операциялар
бойынша.
Айырбас валюталық бағамдардан ... ... ... ... ... ... есептеу бағамдары бар . Оған
жататын орташа ...... және ... ... ... ... . Шын мәнiнде айтсақ мұндай бағам жоқ , ... ... ... ... ... ... ... валюталық бағымдардың индекстерi тараған.
Көптеген валюталық бағам ... ... ... ... жеке
ақша бiрлiктерiнiң басқаларымен салыстырғанда арзандау ... ... бар. ... ... ... дәрежесiн өлшеу
үшiн арнайы индекстер ... ... ... ... ... валюталық бағымдардың индекстерi туарлардың ... әсер ету, ... ақша ... ... әсер
ету, сондай-ақ елдiң төлем және сауда балансына әсер ... ... ... ... осы ... валюталық қоржындарының
құрылымы осы елдiң импорты мен ... ... ... ... елмен саудада негiзгi сауда ... үлес ... /4, 141 ... ... ағымын талдау барысында номиналдық және
нақты ... ... ... ... ... . Нақты
валюта бағымының индексi ... ... екi ... ... ... қатысты түзiлетiн валюта бағымының
индекссiн ... /3, 279 ... ... – ол екі ... валюталарының айырбас бағамы. Мысалы, 1
доллар – 120 ... ... ... ... ... ... 1 ... 120
теңгеден айырбастаймыз. Нақты бағам – ол екі елдегі тауар бағасының қатысы.
Яғни, ... елде ... ... бағасын басқа елдегі шығарылған ... ... ... ... ... тиiмдi валюта бағымның индексi ... ... ... олардың өзгерiстерi бойынша сол ... iшкi ... ... ... ... ... индексiн бiлдiредi .
Қазiргi кезде АҚШ долларының тиiмдi бағымының индексi ... ... ... ... ... ... ... элементтері:
1) Ұлттық валюта. 1993 жылы 12 қарашада Қазақстан Республикасының
Президентi Н.Ә.Назарбаев “Қазақстан ... ... ... ... ... қол қойды және осы жарғымен 1993 жылы 15 қарашада сағат 8-
ден бастап ұлттық ...... ... Ал 1999 жылы ... ... және ... валюталық қатынастарды еркiн рыноктық түрде
дамыту үшiн еркiн айналымға жiбердiк. Бүгiнгi ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсуiне даңғыл жол ашуда. /5,
14 б/
2) Ұлттық валютаның шетел валютасына ... ... ... ... ... және ә) жарым-жартылай немесе айырбасталмайтын (тұйық)
валюта. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... болып табылады.
3) Валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – валюталардың алтын
құрамына байланысты ... ... ... 1970 ... ... Еуропа
елдерінде және 1991 жылдан бастап Қазақстанда ХВҚ-ның Жарғысы бойынша
валюта ... тек СДР ... ... алу ...... ақша ... ... халықаарлық валютамен өлшенуі мүмкін, бірақ алтын емес.
Сонымен валюталық паритет дегеніміз – валюталық бағамның негізі ... ... ... белгіленетін екі валюта арасындағы шекті қатынас.
Мұнда егер ұлттық валюта теңгеге, яғни ... ақша ... ... ... валюталық жүйе – бір немесе бірнеше резервтік ... ... ... ... ... /6, 42 б/
Резервтік валюта – бұл басқа елдер үшін валюталық ... ... ... анықтауда негізі ретінде қызмет ететін және валюталар
бағамын реттеу мақсатында валюталық интервенция жүргізуге ... ... және ... ... ... ... әлемнің алдыңғы
қатарлы елдерінің еркін ауыстырылатын ұлттық валюталарын ... АҚШ ... мен еуро ақша ... ... ... ... валюта қоржыны негізінде ... ... ... деп ... валюталардың белгілі бөліктерінің сомасын
сол валюталардың нарықтық бағамына көбейтіп, ... АҚШ ... ... бір валютаның орташа өлшенген бағамын айтады.
3) Валюталық ... ... ...... ... ... Оның пайда болуы: ... ... ... ... ... және несиенiң қозғалысында валюталармен
өзара байланыстардың қажеттiлiгiнен: дүниежүзлiк және ... ... ... ... ... ... ... бейнелеген әр
түрлi елдердiң құндық көрсеткiштерiн салыстыруға ... ... ... ... ... ... ... бағалап отыра
байланысты негiзделедi. /6, 42 ... ... ... ... пен ... ... ... факторларға байланысты өзгередi. Валюталық ... ... және ... ... ... мен ... ... өзара валюталарды айырбастайды. Ипортер ұлттық валютаны
шетелден тауар алғаны үшін ... ... ... ... және ... ... бағаларды және құндық көрсеткіштерді
салыстыру;
• Фирмалардың және банктердің шетел валютасындағы ... ... ... ... Валюталық шектеудің болуы немесе болмауы элементі. Валюталық
шектеу ... мен ... ... ... ... ... ... жасалатын операцияларын заңды түрде
немесе ... ... тиым ... ... ... ... ... бақылаудың құрамдас бөлiгi болып табылады. ... ... ... ... . /7, 183 ... ... ... келесiдей :
• төлем балансын теңестiру;
• валюталық ... ... ... және ... ... шешу үшiн мемлекеттiң
қолында валюталық бағалықтардың шоғырлануы;
Валюталық ... ... ... ... ... ... ... Орталық және өкiлеттi ... ... ... ... үшiн рұқсат қағазының берiлуi ;
• валюталық шоттарды жартылай ... ... ... валюталардың қайтарымдығын шектеу.
5) Төрт қосындыдан тұратын (елдің ресми алтын және валюта резервтері,
СДР есепшоттары, еуро) ХВҚ резервтік бағыты және ... ... ... ... ... ... халықаралық валюта өтімділігі
нреттеу.
6) Халықаралық несиелік айналым құралдары мен халықаралық есеп айырысу
формаларын қолдану тәртібін белгілеу;
7) Валюта нарығы мен ... ... ... ... қатынастарын реттейтін ұлттық органдардың статусы. ... ... ... Қаржы министрлігі, валюталық бақылау ұйымдары және
т.б. жатады. /8, 318 ... ... даму ... ... ... ... негізгі
элементеріне келесілер жатады:
1) Әлемдік ақшаның міндетті формасы (алтын, резервтік валюта, халықаралық
валюталық өлшем);
2) Валюталардың айырбасталу шарттарын ... ... ... пен валюталық бағам тәртібін үйлестіру;
4) Валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
5) Халықаралық валюталардың өтімділігінің құрамдас бөліктерін белгілеу (СДР-
ді, ... ... ... ... ... ... үйлестіру;
7) Әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ... ... ... ... ... – 1944 ... бастап
«Халықаралық валюта қоры» бекітілді. /4, 167 б/
Өз кезегінде ... ... ... ... үшін валюта
нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың арақатынасымен айқындалатын бір валютаны
екіншіге ... ... ... ... табылады. Дегенмен, тауарларға,
қызмет көрсетуге, ... ... ... орташа ұлтық
деңгейін көрсететін сатып алу қабілеттігі ... ... ... ... ... Тауар өндірушілер мен сатып алушылар валюталық ... ... ... өзге ел ... ... Сондай
салыстырудың нәтижесінде сол елде қандай да бір өндірісті немесе сырт жерде
инвестицияны дамытудың тиімділік дәрежесі ... ... ... ... ... ... Құнсыздану (инфляция) қарқыны. Валюталық бағамға ... ... ... ... құнсыздану қарқыны неғұрлым ... ... ... да ... ... Ақшаның құнсыздануы елде сатып
алу қабілетінің және валюталық бағамның төмендеуіне апарып соғады.
Валюталық бағамның ... ... ... ... және капиталдың халықаралық айырбасының көлемі үлкен
елдерде жоғары болады. Экспорттық баға ... ... ... ... ... ... серпіні мен құнсыздануының
салыстырмалы қарқыны арасындағы тығыз байланыс арқылы мұны түсіндіруге
болады.
2. ... ... ... ... ... асып кету, яғни активті
төлем балансы ұлттық валюта бағамының ... ... ... ... жағынан оған деген сұраныс күшейеді. Пассивті төлем
балансы ұлттық валюта бағамының ... ... ... ... ... ... өтеу үшін борышқорлар оны шетел
валютасына сатады. /6, 43 б/
3. Әр ... ... ... ... ... ... ... өзгерісі басқаша тепе-теңдік жағдайда
халықаралық, ең алдымен қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... шетел капиталының құйылуын
ынталандырса, оның төмендеуі капиталдардың, оның арасында ... ... арғы ... ... дем ... ... валюта операцияларының қызметі. Валюта бағамының төмендеу
беталысы байқалса ондайда фирмалар мен банктер оны ... ... ... ... тұрақты валюталарға күні бұрын
сатып жібереді. ... ... ... ... ... валюталық нарықтарын тез сезінеді. Сол арқылы
олар валюта алып сатарлығы мен ақшаның берекесіз қозғалысының ... ... бір ... ... және ... есеп ... ... Ұлттық және дүниежүзілік нарықтарда сенімділік дәрежесі. ... ... және ... ... ... ... ... ықпал ететін жоғарыда қарастырылған факторлармен айқындалады.
Сонымен бірге диллер экономикалық өсу қарқынын құнсыздануды, ... алу ... ... ... ... мен ... ғана емес, сонлай-ақ олардың серпіндерінің келешегінде
есепке алады. /6, 43 ... ... ... ... ... белгілі тәртіптеме бойынша жұмыс
атқарады. Елдің халықаралық ... және ... ... ... ... ... экономикалық қызметті реттеудің
тиімділігінің деңгейі валюталық бағамның тәртіптемесіне ... ... ... ... ... ... бағамның негізгі жеті
тәртіптемесі әрекет етеді:
• Валютаға сұраныс пен ұсыныстың ықпал етуімен еркін өзгеретін құбылмалы
бағамдар;
• Орталық банктердің ... ... ... ... ауытқуына шек
қоятын валюталық дәліздер;
• Алдын-ала белгіленген шамада бір ... ... ... ... ... Күні ... белгіленген деңгейде валюталық бағамды орталық банк ұстап
тұратын реттелмелі құбылыс;
• Таңдап алынған шетел валютасына ұлттық ... ... ... ақша-несие саясаты айрықша бағытталатын валюталық басқарыу;
• Бір топ ел бірыңғай валюта ... ... ... Елде өзге ... ... ... ... долларландыру
саясаты; /5, 14 б/
Ұлттық валютаның ауыстырымдылық тәртіптемесін валюталық бағамды
реттеудің маңызды құралы ... ... ... ... дәрежесі
валюталық нарыққа қатысушылардың санына және жүзеге ... ... әсер ... ... өзін валюталық бағамның серпінін
анықтай алады.
1.2 Төлем балансы валюталық жүйедегі елдер қатынастарының сауда
жағдайын анықтайтын негізгі
көрсеткіш
Халықаралық есеп ... ... ... экономикалық
көрсеткiштер жүйесiнде маңызды орын алады, себебi ол ... ... ... ... ... көрсетедi. Сондықтан жиынтық ... ... ... ... ... талаптар мен
мiндеттемелердiң таза ... ... есеп ... ... – ол бiр ... ... қарағанда ақшалы талаптары мен мiндеттемелерiнiң және
түсiмдерi мен ... ... есеп ... ... ... ... ... төлем балансы;
2. есеп айырысу балансы;
3. халықаралық қарыз баланысы; /3, 264 б/
Төлем ... ... - ... бiр уақыт аралығында
мемлекеттiң шетелге ... ... ... оған шетелден түскен
соманың арақатынасы. Белгiлi бiр ... және бiр ... ... ... күндiк төлем балансы ... ... ... ол ... бiр ... ... тиiс ... мен
түсiмдердiң арақатынасындағы өзгерiстердi ... ... ... тқлем балансы осы уақыт аралығында ... ... ... ... ... осы уақыт аралығындағы төлем мен
тұсiмдердiң арақатынасын көрсетiп, мемлекеттiң халықаралық экономикалық
қатынастарындағы ... және ... ... ... ... ... түсiм төлемнен артық болса, онда ... ... ал егер ... ... ... ... онда төлем балансы
пассивтi деп ... ... есеп ... ... ... ... төлем балансына тек iс жүзiнде жүргiзiлген түсiмдермен ... есеп ... ... ... ... ... ... кiредi;
• есеп айырысу балансында ... ... және ... ... оның ... ... балансына, кiрмейтiн ... ... оның ... төлем балансына кiрмейтiн
өтелмеген несиелерде көрсетiледi;
• төлем және есеп ... ... ... сальдосы-активтiк
немесе пасивтiк бiрбiрiне сәйкес келмейдi, әдетте олар қарама-қарсы
болады, ... ... ... есеп ... ... акивтiк
болады, ал төлем баланысы ... ... ... операциялар
бойынша пассивтiк болады;
• төлем балансына тек төленген экспорт және ... ... ... ... ... болашақта несие ... ... ... төленбеген бөлiгiн қамтиды. /3, 265 б/
Сөйтiп, төлем және есеп ... ... ... ... халықаралық қатынастарының ... ... ... ... ... ... сипатына қарай ... ... ... негiзгi екi бөлiмдi бiрiктiредi.
Төлем балансының құрылымы
1) ... ... ... ... балансы ( сыртқы сауда операциялары бойынша ... ... /3, 264 ... ... ... Қызметтер балансы және комерциялық емес ... ... ... ... ... үшiн ... )
2) ... және несие қозғалысының балансы”
Сауда балансы – экспорты бойынша түсiммен және ... ... ... Егер ... ... оны ... ... болса,
онда активтiк сауда балансы болады, ал егер ... ... ... онда ... ... ... ... пайда болады
Көрсетiлген қызметтер балансы – ол формасы бойынша да ... ... ... да әр ... ... ... ... емес операциялар бойынша төлемдер мен
түсiмдер бiрiктiрiледi.
Капитал және ... ... ... – ол жеке ... капиталдарды әкелу және жетiлдiру бойынша , алынған және
берiлген ... ... ... ... мен түсiмдердiң
арақатысы.
Халықаралық қарыз балансы - өркендеген және ... ... кең ... ... ... Оның ... ... ұқсас болғанмен одан қаралатын тауарларының
жиынтығымен ... ... өз ... ... /9, ... балансының сальдосын анықтағанда оның тараулары ... ... ... екiге бөлiнедi. Негiзгi тарауларға ... ... ұзақ ... ... ... ал
баланстандырушы тараулырға - ... ... ... ... ...... ... қозғалысы , қысқа
мерзiмде активтердiң ... ... ... ... ... ... ... халықаралық валюта – несиелiк ұйымдардың
несиелерi және т.б. төлем балансының ... ... ... ... негiзгi және баланстандырушы ... ... ... өзара өтеу қажет, яғни баланс ... ... ... ... ... ... ... әдiс – мемлекеттiң
ресми алтын валюталарын қолдану. Халықаралық ... ...... айырбасталатын шетел валютасын алу үшiн – ХВК – ... ... ... ... ... шотына валюта аудару арқылы – СДР
қолданыла бастады. Ал 1979 ... ... мүше ... осы ... ... ... /4, 129 ... есеп айырысу бойынша елімізде келесі ... ... ... ... есеп ... ... Құжатталған инкоссомен есеп айырысу операциялары;
• Банктiк операиялар бойныша есеп ... ... ...... ... құжаттарға қарсы
экспортердың пайдасына өзiнiң ... ... ... ... аккредив ашушы банктiң мiндеттемесi.
Құжатталған никассо- ...... ... ... ... төлеушiге төлеу үшiн ұсынуға немесе ақшасын алып беруге ... ... ...... ... ... жасаған тапсырмасы
негiзiнде барлық есеп ... ... ... ... ... ... ... бiлдiредi. /10/
2 АЙЫРБАС БАҒАМНЫҢ МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АШЫҚ ЭКОНОМИКАДА
ҚЫЗМЕТ ... ... ... және оны ... ... ... айырбас бағамдарының орны ерекше. Айырбас ... және ... ... ... ... ... – екi мемлекетте ... ... ... немесе сауда шарттары болып табылады. Ол келесi
теңдеумен берiледi:
E = e P / P* ...... ... ... – атаулы айырбас бағамы;
Р* - шетелде шығарылған тауардың бағасы;
Р – iшкi бағалар. / 8, 347 б. ... Р > P* => E↑, онда N x ↓ ... E↑ iшкi ... ... ... бағам көтерiлсе онда бiздiң тауарларымыз
қымбаттайды, импорт көбейедi немесе керiсiнше жағдай болуы мүмкiн.
Атаулы ... ... (е) – екi ... ... ... = e P / ... атаулы айырбас бағамы АҚШ бойынша e = $ / ... ... ... e = ... / $ ... ... ... экономикада
көбiнесе нақты айырбас бағамын қолданады, өйткенi ол арқылы екi елдегi
тауарлардың салыстырмалы бағалары ... / 8, 351 б. ... ... бағамды анықтайтын факторларға:
1. N x таза экспорт, төлем балансының ағымдағы шоты;
2. N x = S – ... S = Y – C – ... ... функциясымен немесе әлемдiк пайыз ... / 11, 443 б. /
E N = S - I ... ... теңестiретiн жерi айырбас бағамы болып табылады.
E S - ... N x ... ...... ... ... тепе-теңдiк нүктесi
Мұндағы:
Е0 – нақты айырбас бағамының тепе-теңдiк нүктесi.
Ендi осы ... ... ... әсер ... ... ... қарастырайық.
1) Бюджеттiк-салық саясаты.
а) Мемлекет жүргiзетiн iшкi бюджет-салық саясаты. Мысалы, мемлекеттiк
шығындар өссiн деп есептейiк. ( ... / 8, 357 б. /
E S2 - I S1 - ... x ... x
50 ...... ... ... iшкi бюджет-салық саясаты әсерi
Суреттен көрiп отырғандай мемлекеттiк шығындардың өсуi сәйкесiнше
ұлттық жинақтарды азайтады, ... ... ... ... ... өседi,
таза экспорт азаяды. / 7, 341 б. /
ә) Сыртқы бюджеттiк-салық саясаты. ... ... ... көбейсiн деп есептейiк, онда келесiдей жағдай болады. ... S1 - I S2 - ... N x ... x
Сурет-3 – Нақты айырбас бағамға шетелдегi бюджет-салық саясаты әсерi
Суреттен көрiп отырғандай, шетелдiк ... ... ... ... өсуiне әкеледi. Соның нәтижесiнде нақты айырбас бағамы
ұлттық экономикада төмендейдi, ал таза ... ... ... ... ... ... S1 - I
E2
N x (E)
E1
N x (E)
N ...... ... саясатының әсерi
Кейде бұл саясатты отандық өндiрiстi қолдау, яғни ... деп те ... Бұл ... негiгзi әдiсi импортты ... ... ал ... ... жоқ. ... ... ... әсерiнен таза
экспорт өседi. (Сурет-4) / 4, 574 б. ... ... ... іске асыратын макроэкономикалық
протекционизм саясаты айырбас бағамды ... ... ... да ... шаруашылықта қызмет етіп отырған мемлекет өзінің ... ... ... ... ... айырбас бағамын нығайта беруге мүдделі
болады. / 11, 445 б. /
2. Ашық экономика Манделл – ... ... ... ... ... айырбас бағамның өзгерісіне сол ... ... ... өзгерісіне қаншалықты бейім екендігіне
байланысты болады. ... ... ... келе жатқан елдер, әсіресе
экономикасы шикізат бағытындағы мемлекеттердің экономикасы ... ... ... мен өзгерістерге тәуелді болады.
Ашық экономикадағы Манделл – Флеминг моделi IS – LM ... ... ... ... ... ... деп ... Айырмашылығы
IS – LM моделi жабық экономианы, Манделл – Флеминг ашық ... ... / 7, 341 б. ... модел бойынша экономика жұмыс iстеуi заңдары валюталардың айырбас
бағамдарына ... ... ... ... ... режим екi
түрлi болып келедi:
1. Тұрақты валюта бағамы;
2. Еркiн алқымалы ... ... ... ... ... ... бағамын 1999 жылдан
бастап еркін қалқымалы валюта ретінде әлемдік нарыққа ... ... ... ... пайыздарға тәуелді немесе тен болып табылады.
Манделл – Флеминг моделiнiң ... ... Y = C ( Y – T ) + I (r) + G + NX (E) ... IS;
2. M / P = L ( r, Y ) ... ... r = ... ... ... ... ... айырбас бағамының номиналды жене
нақтының айырмашылығы e = E жоқ. / 7, 341 б. ... ... ашық ... ... IS қисығы айырбас
бағамына тәуелдi болады. Яғни, бүкіл елдің экономикасы немесе ... ... ... ... өз ... ... ... = r*
IS (E)
Y
Сурет-5 – Ашық экономикадағы Манделл – Флеминг моделi
Манделл – ... ... үш ... ... ... ( Y,
r, e ) Осы үш ... ... ... ... Y пен r ... ... ... – Флеминг моделiнде IS қисығына
әсер ... ... r = ... IS ... IS2 ......... модел “ У; r ”
Мұнда r = r* ... ... ... және ... шығады. Көрiнiп
тұрғандай IS қисығының азаюы елдегi пайыз қойылымының ... ... ... ... ... ... инвестициялар келе бастайды,
айырбас бағам өседi, таза экспорт азаяды. / 7, 342 б. /
2. Y және e ... ... ақша ... тұрақты болады немесе е-ге
байланысты ... Оны ... ... ... ... ашық ... ... – Флеминг моделiнде IS* e-ге
байланысты. Осыны Манделл – Флеминг арқылы шығарып алуға ... Яғни ... ... ... пайыздық қойылым орнына айырбас бағамды
пайдаланамыз. (Сурет-7) / 8, 364 ... ... – Ашық ... ( Y, e ) Манделл – Флеминг моделi
Кiшi ашық экономикада ақша-несие саясатының әсерi У-ке айырбас бағам
арқылы анықталады. Жабық ... ... ... iшкi пайыз қойылым
арқылы анықталады. / 8, 368 б. /
Бюджеттiк-салық саясат ашық экономикада егер G өссе және Т ... ... ... да ... бағамы өседi, жалпы таза экспорт азаяды. Енді осы
Манделл – ... ... ... IS ... ... етіп ... алуға
болады.
Е
А
В
У1 У2 У
e ... ... ... Nx Nx Y1 Y2 ... – IS-тi Манделл – Флеминг арқылы шығарып алу
2.3 Қазақстан Республикасының валюталық жүйесі және валюталық бағамды
реттеуге байланысты жүргізетін ... өту ... ... ... ел ... ... ... кезеңiнде ұлттық валюталық жүйесін құрып және ... ... ... ... ... ... дербес
валюта қатынастарын құрумен қатар халық шаруашылығын қайта құру ... ... ... мәселелерiн бiрге шешу мiндеттерi тұр.
Қазақстан 1992 жылдың шiлдесiнде ... ... ... мүше ... ... ... ... валюта қатынастарын
«Ямаика валюта ... ... ... ... ... қалыптастыруда. Валюта қатыныастарын ұйымдастырушы үшiн ... 14 ... ... ... туралы” алғашқы заң қабылданды.
Ол ... ... ... ... ... және ... ... болғандықтан шетелдермен жеке валюталық байланыстар жоқтың
қасында ... ... ... ... қоса, “ Қазақстан
республикасының ақша жүйесi туралы ” 1993 ... 13 ... ... ... ұлттық банкi туралы ” 1995 жылдың ... заң; ... ... және ... ... ... қатынастарды мемлекеттiк реттеу туралы” 1995 жылдың ... заң; ... ... ҚР ... ... ... мен ... банк басқалырымен нормативтiк активтiлерi. /10/
Ұлттық валюта жүйесiнiң негiзiн осы мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... ... Елбасының 1993 жылғы 12
қарашасындағы “Қазақстан ұлттық валютасын енгiзу туралы” жарлығы негiзiнде
1993 ... 15 ... ... айналымға теңге енгiзiлдi. Осы ... ... ... ... ... Ұлттық валюталық жүйенің толық
қанды қызмет етуі басталды деп айтсақ болады. ... заң ... ... ... ... ... келiп
кейбiр жағдайларға байланысты дамып келе жатқан ... ... ...... сипатта болды. 1996 жылы 24 ...... ... туралы ” жаңадан заң қабылданды.
Қазақстан ... ... ... обьектiсi болып шетел валютасы,
шетел ... ... ... ... ... ... мен басқа металдарды ... ... ... және ... ... ... ... есептелiнедi. /10/
Нарыққа өту кезеңiнде Қазақстан егемендi ел ретiнде өзiнiң саяси
дамуында ... ... ... ... ... ... дербес валюта қатынастарын құрумен ... ... ... құру оны ... рельстерiне түсiру мәселелерiн
бiрге шешу мiндеттерi
Қазақстан валюталық бақылауды ... ... ... ... ... ... ... бақылау органдары болып заң
бойынша ... ... ... ... ... ... ... өкiлеттi банктер жүргiзедi.
Қазақстанның Ұлттық Банкi ұлттық ... ... ... осы Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Ұлттық Банкiнде
ашылған банк ... ... бiр ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен және басқа да
активтермен қамтамасыз етiлген кредиттер бередi;
2) өтеу ... бiр ... ... саудаға шығарылған бiрiншi сыныпты
эмитенттердiң вексельдерiн қайта есепке алады;
3) мемлекеттiк бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
4) Қазақстанның Ұлттық ... ... ... ету үшiн ... ... ... сертификаттарды, борыштық бағалы қағаздарды
сатып алады және сатады;
5) ... ... ақша ... мен ... ... ... ... мен өзге де құндылықтарды сақтауға және ... ... ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының аумағындағы және одан
тыс жерлердегi банктер мен қаржы ұйымдарында ... ... чек ... ... және ... ... егер осы Заңда тікелей тыйым салынбаған ... ... ... ... өз ... ... өз ... мәмілелерді
жүзеге асырады. /13/
Валюталық реттеу және валюталық бақылауда Қазақстан Ұлттық Банкi басты
мекеме ... ... және ... ... ... ... туралы»
1995 ж. 30 наурыздағы N 2155 Қазақстан Республикасының Заңы бойынша келесі
қызметтерді атқарады:
• Қазақстан ... шет ел ... және шет ел ... ... ... аясы мен тәртiбiн белгiлейдi, шет ел
валютасында операциялар жүргiзуге ... ... ... ... ... операциялар мен сыйақы ставкаларының ... ... ... және резидент еместердiң ... ... ... операциялар жүргiзу ережелерiн белгiлейдi;
• Қазақстан ... ... ... ... ... валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты қызметті
лицензиялау, валюталық операцияларды тiркеу және олар ... ... ... ... ... ... сондай-ақ айырбастау
пунктiнiң тiркеу куәлiктерiн бередi және олардың қолданылуын ... ... ... Банкiнiң басқармасы айқындайтын тiзбеге сәйкес Қазақстан
Республикасы ұлттық валютасының шетел валюталарына ресми ... ... ... құрайды және солармен операциялар жасайды;
• Банктер мен өзге тұлғалардың Қазақстан Республикасының банктiк және
валюталық заңдарын бұзу ... ... ... ... және
валюталық заңдарда көзделген санкцияларды қолдануға құқылы;
• Халықаралық есеп айырысуды ұйымдастырады, шет елдермен қаржы - валюталық
және кредиттiк-есеп ... ... ... ... мемлекеттiк шарттарға сәйкес шетелдiк және ... шет ел ... ... Қазақстан Ұлттық Банкi валюталық реттеу және валюталық бақылау жөнiнде
Қазақстан ... ... ... ... да ... ... ... Республикасының валюталық реттеу туралы» Заңына сәйкес
“валюталық операцияларға” төмендегiдей түсiнiк берiлген:
1) меншiк құқығының және өзге де ... ... ... байланысты операциялар соның iшiнде төлем ... ... ... өзге ... ... ... ... мәлiмелер;
2) валюталық ... ... ... ... ... және жөнелту, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан
әкету және жөңелту мәмілелері;
3) ... ... ... ... мен құны ... ... ... қағаздар мен төлем құралдарына меншік құқығы мен басқа
құқықтардың ауысуына байланысты резиденттер мен ... ... ... ... ... құндылықтарға мыналар жатады:
1. Шетел валютасы;
2. Номиналы шетел валютасында көрсетiлген бағалы қағаздар мен төлем
құралдары;
3. Тазартылған ... ... ... ... резиденттер мен бейрезидентттер арасында олармен
операциялар жасалған жағдайда құны ... ... ... ... және төлем құжаттары.
1999 жылы еркін құбылатын айырбас бағамының ... ... ... бағам деңгейін еркін нарықтық жағдайда анықтайтынын білдіреді.
Яғни, валюталық бағам ... пен ... ... арақатынасын қамтып
көрсетуі тиіс. Валюта бағамының деңгейі төлем балансының тұрақты міндеттіне
сәйкес деңгейде, яғни ... ... ... ... ... жеткізу
қажет болғанда Ұлттық банк валюталық ... ... ... көздеген Ұлттық банк Қазақстан теңгесінің құнсыздануын ... ... үшін ... ... ... Құбылмалы валюталық
бағамның тәртіптемесіне көшкенге ... ... банк ... ... ... ... ... жасап отырды. Сол уақытта нарық негізінен
«төмеге» бағыт алып тұрған. Валюталық ... ... және ... оң ... ие ... ... ... банк теңгенің
долларға ара қатынасына қаарй деңгейін көрсете отырып, төменгі ... /6, 44 ... 2005 және 2006 ... ... ... жүрген жалпы ақша
жиынының өсуіне қарамастан (2005 жылы 1650,1 млрд. ... ал 2006 ... ... ... 1833,3 ... ... ұлттық валютамыз теңгенің тұрақтылығы
сақталуда. Бұл өз ... ... ... ... дамуын, елде
халық табысының өскендігін, экспорттық сальдоның оң нәтижеге ... ... ... теңгенің АҚШ доллары бойынша айырбас бағамы 120-
121 теңге шамасында ... және ... ... ... уақыттарда
нығаюда. Бұл Қазақстан экономикасы үшін үлкен жетістіктердің бірі болып
отыр.
Ұлттық банк бұл пайыз өсірулерді ... ... ... туғызбайды.
Себебі, Қазақстанға капитал ағымы пайыз қойылымына байланыссыз болып ... ... ... ... ... Яғни ол ... шетел
инвестицияларына қатыссыз, ал спекулятивті капитал ағымдарына керісінше
тосқауыл қояды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... интервенцияланбаған, бағалы қағаздар ... ... ... капиталдар кездеспейді, өйткені қазақстандық
пайыздар оларды ынталандырмай отыр.
Ұлттық банк ... ... ... резервтік талаптарға
жауап беруге міндетті болады. Ақша-несие ... ... ... ... ... режимді ары қарай либеризациялау. Валюталық
режим либеризация жоспары бойынша 2007 жылы 1 ... ... ... капиталдық операцияларына толықтай либеризация жүргізу керек.
Бұл өз кезегінде ... ... ... валюта теңгенің толық қанды
қызмет етуін қамтамасыз етеді. Айырбас бағамына қатысты саясатта Ұлттық
банктің алдағы уақыттарда ... да бір ... ... ... ... ... ... саясатын жалғасытра береді. Осылайша қазақстандық
барлық қаржы жүйелермен бірге еліміздің Ұлттық банкі өзінің дамуы барысында
сапалы ... жаңа ... ... Ол ... ... ақша-несие саясаты
стандарттарына өте бастауымекн көрініс табуда. Бұл ... ... ... либеризациялау және инфляциялық таргеттеу принциптері,
банкаралық төлем карточкалары жүйесін дамыту, қаржы жүйесіндегі ... даму және ... ... сонымен қатар Қазақстан
Республикасы төлем жүйесін дамыту концепциясы. /5, 13 ... 1. ... ... ... балансы
(млн.АҚШ доллары)
| |2003 |2004 |2005 |2006 ... есеп ... |-272,6 |454,9 |-485,7 ... ... |1987,14 |3679,00 |6785,55 |10321,8 |
| ... ... ... |20603,14 |28300,6 |
| ... ... ... ... |-17978,8 |
|Қызмет балансы ... |-272,6 |454,9 |-485,7 |
| ... |1540,42 |1712,29 |1999,1 |2251,0 |
| ... ... ... |-5026,2 |-7466,4 ... балансы |-1127,37 |-1746,6 |-2815,3 |-5179,7 ... және ... ... төлемдер |-213,07 |-277,5 |-410,0 |-817,9 |
|Тікелей ... ... ... |-1448,3 |-2331,8 |-4611,5 ... ... ... |127,70 |123,6 |140,21 |228,2 ... ... ... бойынша |72,58 |68,10 |118,25 |181,8 ... | | | | ... ... |-99,77 |-212,5 |-331,8 |-160,3 ... трансферттер |113,74 |-164,67 |-488,16 |-412,4 ... ... ... ... есеп ... Қазақстан
Республикасының төлем балансы көбінесе теріс шамада болғандығын, ал сауда
балансының жылдан-жылға еселеп артып келе ... ... ... 10000 млн. ... ... 2006 жылы 30000 млн. ... ... да өсіп келе жатқандығын көре аламыз. Жалпы айтқанда елдің
экономикасының өсуімен қатар ... ... да ... ... жылдан-
жылғңа артып келе жатыр. /14/
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, халықаралық валюталар қатынастар – ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтағы валюталардың ... етуi ... ... ... ... ... валюта қатынастары ... ... ... бiрте-бiрте белгiлi бiр формаларды иемдене
бастады. Нәтижесiнде валюталық жүйе ... жүйе ... - ... ... ... ... келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн ... ... және ... ... бiлдiредi .
Валюталық рыноктарда валюталық операциялады жүргiзуге халықаралық
сауда мен оған ... ... ... және халықаралық
капиталдар мен несиелер ... ... ... ... ... дегенiмiз – бұл бiр ... ақша ... бiр ... ақша бiрлiктерiне бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ұлттық
ваюталарын салыстыру оларды өндiрiс және ... ... ... ... ... ... негiзделедi. Валюталық бағамы
валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ықпал ... ... ... өзгередi.
Тауарлармен, қызметтермен саудаласқанда, капиталдар мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ... ... ... ... әр ... елдердiң ұлттық немесешетелдiк валюталарға шаққандағы құндық
көрсеткiштердi ... ... ... бағам аса қажет.
Ұлттық валюта жүйесi дүниежүзiлiк валюта ... ... ... қалыптасты. Ұлттық валюта жүйесiнiң негiзiн ... ... ... ақша ... ... ... ұлттық
валютасы Елбасының 1993 жылғы 12 қарашасындағы “Қазақстан ұлттық валютасын
енгiзу ... ... ... 1993 жылдың 15 қарашасынан бастап
айналымға ... ... ... ... ... ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына белсендi түрде қатысуын
талап ... ... ... ... ... валюталық саясаты теңге
құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны еркiн ... ... ... ... Республикасының ақша жүйесіндегі ақша ... ... ... ... ... бұл ... жаңа теңгелердің енгізілуі
болып табылады. ... 2006 ... 15 ... ... ... ... ... шықты және бұрынғы ескі теңгелер мен жаңа ... ... 15 ... ... ... ... айналыста болады.
Қазақстан Республикасы бүгінгі таңда әлемдік экономикадағы өзінің орны
бар дербес мемлекет. Еліміз өз ... ... ... ... ... ... ... отыр. Ал осы байланыстардағы
тауар бағасы екі елде өндірілген ... ... ... ... ... ... байланыста еліміздің тиімді халықаралық
шарттарға қол жеткізуі, отандық тауарлардың құндылығын жоғарлатпауы ... ... орны ... ... табылады.
Елбасымыздың Жолдауына сәйкес Қазақстан алдағы жылдары әлемнің
экономикасы барынша дамыған 50 ... ... ... ... ... ... ... өңдеуші экономикаға өту, елдің қаржы
нарығын тұрақты дамыту, Қазақстанның халықаралық экономикадағы беделін одан
әрі жоғарлату негізінде ... ... ... да әлемдегі тұрақты
және жоғарғы сұранысқа ие валюталар санатына қосылуына кең жол ... ... ... Баян ... Оқу ... / ... несие, банктер, валюта қатынастары.
- Алматы: ... ... ... ... ... Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика,
2001, - 466 ... ... Н.Қ., ... М.Ә. - Макроэкономика. - ... ... ... - 2003. – 432 ... Гальперин В.М. и др. - Макроэкономика. – СПб. - 1997г. - 630 ... ... ... ... және валюталық мәмiлелер // ҚазҰУ
хабаршысы. №5, - 2003 ж.
6. Бұхарбаев Ш.М. Валюталық ... және оның ... ... ... ... қызметiне әсерi // Банки Казахстана. №1.- 2005
ж.
7. Ивашковский С.Н. - ... - ... – 2-е изд., ... – М., - ... 2002. – 472 ... ... Т. А., Серегина С. Ф. – Макроэкономика. - Учебник. – МГУ.
- Изд-во “Дис”. - 1999. – ... ... Р., ... С. - ... - Пер. с ... – М.: Изд-во
МГУ. - 1997. – 784 с.
10. Валюталық реттеу туралы Қ.Р ... заңы // ... ... Н.Г. - ...... - 1994 г. – 630 ... ... ұлттық валютаны енгiзу туралы, Қ.Р. Президентiнiң заң күшi
бар ... // ... ... Республикасының Ұлттық банкi туралы, ҚР-сы Президентiнiң
Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 ... ... ... ... ... – 2006г.- 446 ... Н. Ә. ... «Қазақстан әлемдегі бәсекеге ... ... ... ... кіру ... Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Ашық экономика мәні5 бет
Валюталық бағам және оған әсер етуші факторлар24 бет
Валюталық бағамдар өзгерісінің әсерінің есебі23 бет
Валюталық операциялар туралы ақпарат20 бет
Валюталық саясаттың түрлері мен жүйелері23 бет
Кiшi ашық экономика9 бет
Қазақстан Республикасындағы валюталық реттеу мәселелері93 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь