Өмір салты және денсаулық

Өмір салты және денсаулық. Салауатты өмір сүру салтының негізгі аспектілері
Денешынықтыру . денсаулық тірегі
Репродуктивті денсаулық
Валеология . дені сау адамның денсаулығын сақтау, нығайту тәсілдерін зерттейтін ғылым.
Психикалық денсаулық.
Әлеуметтік гигиена . қоғамдық денсаулық туралы ғылым.
Салауатты өмір сүру салты дегеніміз - биоәлеуметтік категория. Салауатты өмір сүру салты интегративті түрде қалыптасады. Сондай-ақ, адамдардың іс-әрекеттеріне байланысты болады.
Салауатты өмір сүру салтының жоғары немесе төмен деңгейде болуы әлеуметтәк-экономикалық жағдайларға байланысты болады. Адамның психикасына, денсаулығына, ағзаның функционалды биологиялық қасиеттеріне де байланысты болады.
Адам өзінің жеке басының рекшелігіне сәйкес өмір сүреді. Белгілі-бір ұжымдарға қалыптасып, сол ұжым мүшесі болып сіңіп кетеді. Қызмет еткен ұжым мүшелеріменбірге өсіп, біте қайнасып кетеді. Адам бір-біріне көмекке келеді. Адамның басына түскен ауыр жағдайлармен бөліседі. Адамның жүріс-тұрысы біркелкі емес. Ол тәрбиеге байланысты болады. Салауатты өмір сүру валеология ғылымының негізі болып есептеледі. Салауатты өмір сүру салты адамның профессионалды іс-әрекетінің, қоғамдық қызметімен күнделікті тіршілік ету функцияларымен дамып отырады.
Жалпы алғанда адам денсаулығы бірінші орында болуы қажет. Бірақ жас жеткіншектер өздерінің денсаулығына онша мән бермейді. Ол жастық өмірдің белгісі, тәрбие жұмысының әлсіздігі. Сондықтанда балаларды жас кезінен бастап денсаулығын сақтай білу тәрбиелеудің қажеттілігі туындайды. «баланы жастан» тәрбиелеу керек дейді қазақ. Өмір тәжірибесінен жинақталған қағида екені өзінен-өзі белгілі.
Жер шары халықтарына әлеуметтік-гигиеналық зерттеу жүргізу нәтижесінде жинақталған орасан көп құжаттарды талдай келіп, дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ), (ВОЗ). Мына төмендегідей тұжырым жасады. «Жер шарының халықтарының денсаулықтарының сақталуының 49-53% адамдардың салауатты өмір сүру салтына байланысты екенін анықтайды. Бір сөзбен айтқанда адамдардың өз денсаулығына деген көзқарасына байланысты, әдетте әлемдік экологиялық фактор үнемі өзгеріп отыратын табиғи құбылыс, оны мөлшерден тыс өзгертетін адамдардың өздері (антропогендік фактор). Әсіресе, тәрбиесі мен түсінігі аз адамдар табиғи экологияны бұзып жіберіп отырады. Ал 18-22% тұқым қуалайтын себептерге байланысты деп қорытынды жасалған.
        
        Өмір салты және денсаулық. Салауатты өмір сүру салтының негізгі аспектілері
Салауатты өмір сүру салты дегеніміз - ... ... өмір сүру ... ... түрде қалыптасады. Сондай-ақ,
адамдардың іс-әрекеттеріне байланысты болады.
Салауатты өмір сүру ... ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты болады. Адамның психикасына,
денсаулығына, ағзаның функционалды биологиялық ... де ... ... жеке ... рекшелігіне сәйкес өмір сүреді. Белгілі-бір
ұжымдарға қалыптасып, сол ұжым мүшесі болып ... ... ... ... ... өсіп, біте қайнасып кетеді. Адам ... ... ... ... ... ауыр ... ... Адамның жүріс-
тұрысы біркелкі емес. Ол ... ... ... Салауатты өмір сүру
валеология ғылымының ... ... ... Салауатты өмір сүру салты
адамның ... ... ... ... күнделікті
тіршілік ету функцияларымен дамып отырады.
Жалпы алғанда адам денсаулығы бірінші орында болуы қажет. Бірақ жас
жеткіншектер ... ... онша мән ... Ол жастық өмірдің
белгісі, тәрбие жұмысының әлсіздігі. Сондықтанда ... жас ... ... ... білу ... ... туындайды. «баланы
жастан» тәрбиелеу керек дейді қазақ. Өмір тәжірибесінен ... ... ... ... шары ... ... ... жүргізу нәтижесінде
жинақталған орасан көп құжаттарды талдай келіп, ... ... ... ... ... Мына төмендегідей тұжырым жасады. «Жер шарының
халықтарының денсаулықтарының сақталуының 49-53% ... ... ... салтына байланысты екенін анықтайды. Бір сөзбен айтқанда адамдардың ... ... ... ... ... әлемдік экологиялық
фактор үнемі өзгеріп отыратын табиғи құбылыс, оны мөлшерден тыс өзгертетін
адамдардың өздері ... ... ... ... мен ... аз
адамдар табиғи экологияны бұзып жіберіп отырады. Ал 18-22% ... ... ... деп ... жасалған.
Қорыта айтқанда, салауатты өмір сүру салты көп ... ... ... жеке ... ... ... ... толығымен анықталды.
Салауатты өмір сүру салтының негізгі биологиялық және ... ... ... жататындар:
А) салауаты өмір сүру салты адамдардың жас ерекшелігі;
Б) салауаты өмір сүру ... ... ... салауаты өмір сүру салты эстетикалық қызметі;
Г) салауаты өмір сүру салты ритмикалық үрдістері;
Д) салауаты өмір сүру салты денсаулықты арттыруға ... ... ... ... ... салауаты өмір сүру салты және эстетикалық қызмет;
Б) салауаты өмір сүру салты рухани түрде жеткіліктілігі;
В) еріктігін дамыту;
Г) адамның «үшінші жағдайда» ... ... ... өзін-өзі тежеуіне байланысты болуы.
Халықты неше түрлі аурулар меңдеп кетті. ... ... ... ... ... көптеп тарап кетті. Қантты диабет ауруы екі адамның
бірінен кездесе береді. әрбір мың бала туса, ... 40-ы ... ... ... ... жүр.
Денешынықтыру - денсаулық тірегі
Арнаулы түрде жүргізілген ғылыми зерттеулердіңқорытындыларына
қарағанда, спортшылар ... ... ... ... Оның ... түрде жаттығу мен ағазаның ерекше әсерінен екені анықталды. Адам
ағзасында шек жоқ ... ... ... жай ... ... ... қиналған, күйзелген кезде адам тез жасайды да өзі қайран қалады.
Адам ағзасы - 86 градусқа жететін суықтыққа +50 градус ... ... ... ... ... үшін ... ... жасау керек.
Денені шынықтыру дегеніміз - кез-келген физикалық жаттығу. Оның
белгілі ... мен ... ... Осы ... ... ... отырып, адам айналаны қоршаған сыртқы ... ... ... жеңе ... ... ... тұрақты болуы өте күрделі биологиялық
және ... ... ... ... И.П. Павловтың айтуына қарағанда терморегуляцияның механизмі
жетілдендірусіз адам ағзасында тұрақты температураны ... ... ... ... ... Ең ... орган бауыр. Оның
температурасы 38-400С жетеді. Қолтықтағы температура 36,5-36,90С әдетте
қолтыққа градусник ... ... ... Тек ішек ... С. Қанның температурасы дене температурасына сәйкестенеді. Адам
ағзасы температурағ байланысты жылу бөліп трады. ... ... ... ... Жылу зат ... үрдісне байланысты. Ішкен тағамдарға
да байланысты болады. Энергияның өлшемі үлкен калория немесе ... ... ... ... ... мөлшері үш шамадан тұрады:
1. негізгі зат алмасуынан:
2. тамақтану кезіндегі энергия
3. физикалық және ой ... ... ... ... зат алмасудан пайда болған энергия, адамның тіршілігін
қамтамасыз етуге, тыныс алуға, жүрек қызметіне, бүйректің ... ... ... ... кг ... 24 ккал ... болады.
Терморегуляция үнемі өзгеріске ұшырап отырады. ... ... ... ... ... ... ... төмендейді.
Жылу үнемі алмасып отырады. Жылу адамның терісі арқылы айналаны қоршаған
ортаға тарап ... ... ... және биохимиялық негіздері:
Дене шынықтырумен Ресей халықтары көне заманнан бері ... ... ... ... ... оның буына қаныққан адамдар далаға
шығып алып қарға аунап, ыстық ... ... буға ... ... ... ... еді. ... да орыс адамдарының дені әрқашанда сау
болған. ... ... ... мал ... ... үнемі шынықтырып
жүрген. Белгілі бір жағдайларда адам өз ағзасының ауа-райының ... және ... ... ... орта ... ... ... түседі. Бұған жүйелі және ұғымды ... ... ... жасаумен қол жеткізуге болады. Ағзаны ... ... ... ... ... ... ағзаның айналаны қоршаған
сыртқы ортаның факторларны сай икемділік мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... ... сыртқы орта
факторларымен арадағы биологиялық тепе-теңдікке жету, екіншіден, ... ... ... ... ... ... Айналаны қоршаған сыртқы орта факторларымен қашанда, қай мезгілде,
жыл маусымдарында болмасн ағза ... ... ... ... ... ұзақ уақыт өмір сүреді. Ғұмыры ұзақ болады. Ал егер, биологиялық тепе-
теңдік бұзылған кезде, онда адам тіршілік үрдісін тоқтатады. ... ... ... де ... ... тыс ... ... өзара ықпал
әректтері өтіп отырады. Олардың керекті ... ... ... ... ... ... ... Бұл табиғат күшіне байланысты
жүреді.
Дене шынықтырудың қағидалары:
1. біртіндеулік;
2. жүйелік;
3. адамның денсаулығының ауытқуына байланысты жеке ... ... ... дене шынықтыру үрдісінде күн энергиясын, суық суды және ... ... ... ... қыздыру.
Күн сәулесінің энергиясы емдікке халық ежелден пайдаланып келеді.
Әдетте күн сәулесінің радиациясы үш түрден тұрады:
1. төте ... ... ... радиация;
3. ультра фиолетті.
Репродуктивті денсаулық
Жастарға өнегелі жыныс тәрбие беру жалпы тәрбие берудің көрнекті
бөлігі. Бұл өз ... ... ... ... және ... ... Жалпы дәріс беру шарасы емес. Бұл маңызды жұмыс әрқашанда балалардың
жас ... ... ... ... ... ... ... Өнегелі жыныс тәрбиесінің бағдарламасы жастардың ... ... ... және оны ... ... ... жеткізу ретінде негізделінуі керек.
2. Өнегелі жыныс тәрбие үрдісіне қатысушыларына бағдарламаға сай:
А) өнегелі жыныс ... өмір ... әр дені сау ... ... ... ... ... ақпарат қолдарына ұстатылады;
Б) ересек балалал тіршілік өміріне олар ... ... ... құндылықтары «отбасы деген табынушылық» және
жалқылық (моногамия) ... ... ... негізі екндігі
туралы пікір мейлінше балалардың ойларына сіңірлінуі тиіс;
Г) өнегелі жыныс тәрбиесі үрдісінде оқушылар қажетті ... ... ... алады да,
дағдыларын қалыптастырып, қабілеттерін арттырып отырады:
1) өзін сыйлайтын мінез-құлық қалыптасады;
2) денсаулығын бағалай ... ... ... икемді болуға бейімделе бастайды;
4) жыныстық бейіл әр тұлғаның маңызды қадірі
және ... пен ... ... ұғым ... ... түсінеді;
5) өзінің жыныстық ... ... ... арта ... өзін және ... ... ... туындайтын жүз қаратар салдардан қорғау ... ... ... болу керек;
7) зорлық жасауға және зорлауға, біреудің
зорлығына көнуге болмайды.
Жеткіншектердің өзің-өзі ... ... Ол үшін ... ... ... шығармауыңыз керек:
1. Білім және ақпарат (информация);
2. өзін-өзі ... ... және ... ... ... және қызметі;
5. өрбіту жүйесі;
6. контрацепция;
7. Жыныс қатынастарынан жұғатын аурудар түрі (сифилис, ... ... - бұл ... ... ... ... таратады. Әсіресе
спирохеттер микроскоппен ғана көруге болады. Сырт пішіні - штопрға ... ... Бұл ... жыныс ауруының қандай түрі толмасын ... Дене ... жара ... ... ... ... ... уақыт
өткеннен кейін ( 6 аптадан 1 ... ... ... ... жері ... ... Бөрткені ауырмайды , не қышымайды. Жалпы адамды мзаламайды.
Бұл аурудың осы ... ... ... ... салыстырғанда
мүлдем басқаша. Таңба-таңба болып шашьың түсуі, ... ... ... басы ... ... ... ... бұл белгілер болмауы да
мүмкін. Егер ... ... ол адам ... ... ... ... - ... жүре бара ие болған иммундық жетіспеушілігі).
СПИД - ағзаның қорғаныс өабілетінің әбден ... ... адам ... ... ... ... арнаулы вирустар болады.
Олар барлық ауруларды денеге дарытпай тұратын иммундық жүйені жойып жіберіп
отырады. СПИД ... ... ... ... дерт ... ... жатады: 1) Кальций саркомасы, тері қатерлі істігінің бір түрі;
2) Пневмококті пневмония.
Дәрігерлердің айтуларына қарағанда бұл дерт ... ... ... көп
таралуы мүмкін. Өйткені адамдардың иммундық жүйесі ьым ... ... ... ... ... ... СПИД кең етек
алып бара жатыр.
Валеология - дені сау адамның денсаулығын сақтау, ... ... ... - екі шет ... тілінен алынған. Латын сөзі «Vale» ( “сау
болу», «аман болу») қазақша ... сау ... ... мағынаны білдіреді.
А.С.Пушкин өзінің достарына жазған хатының соңына әрқашан «Vale» деген
сөзді ... ... ... сау ... сөз. ... ... -
«ілім», «ғылым» деген мағынаны білдіреді. Бір сөзбен айтқанда валеология
денсаулық туралы ғылым.
Валеология - медицина ғылымдарының саласы емес. Ол ... ... Оның ... ... қойған мақсаты мен міндеттері бар.
Өз алдына дара ғылым. Өзінің зерттейтін арнаулы функциялары бар.
Денсаулық адамның рухани байлығы. Ол ... жер деп ... ... ... болады. Табиғат байлығымен бірге өсіп, біте
қайнасып келе жатыр. Адам потенциалды денсаулығын арттыруына көмектеседі.
Адамды емдеу дәрігерлердің алғашқы қадамынан ... осы ... ... ... қорғау медицинаның бірінші міндеті болып келеді.
Кейін ол ғылым ретінде дамыды. Одаидардың денсаулығының мықты болуына ... ... үлес ... келеді. «Медицина ғылымы кейбір
ғылымдардың пайымдауынша медицина адамдарды емдеуді өзінің бірінші мақсаты
етіп қояды. Ауруларды зерттеу медицинаның ... ... да ... ... ... ... (И.И.Брехман)»
И.И.Брехманның айтуына қарағанда, саналогия - ағзалардың дерттерден
айығуы туралы ғылым деді. Оны денсаулық туралы ғылым деп есептеуге
болмайды.
Валеология ғылымының ... тән ... және ... ... бар. Олар:
1. адамның денсаулығының қалай сақталуын білу;
2. актуальдығы және ... ... ... ... ... ... зерттеу.
Валеология - биология ғылымдарымен салыстырғанда жас ғылым. ... ... көп ... ... ... ... неге байланысты
екені әлі де болса толығымен анықтала қойған жоқ. Оның анықтау ғылыми
зерттеулер жүргізілуі қажет.
Ағзаға этапты түрде жас ерекшелігіне қарай анықтама ... ... сау ... ... ... ... емдейді аурудың алдын алады.
Ауырмаудың жолын көрсетеді. Осыған орай медицина ауруду емдейтін мекеме
болып саналады. Жас жеткіншектерді аурудан сақтандыру тек ... ... ... ... бұл ... ... да ... керек.
Педагогикатәрбие туралы ғылым. Тұлғаның қалыпты жағдайда өсуі мен дамуына
өз үлесін қосады. Жас адамдар күнделікті өмірде өз ... ... ... ... ... ... өмір ... мүмкін.
Психикалық денсаулық.
Психологиясы сау адам ауруды болдырмауы, ауырған күнде қайтсе де одан
сауығудың тәсілдерін пайдаланып, одан ... ... ... ... оның ... ... ... жасау қабілеттігіне әсер ететіні,
керісінше адамның бір жері сырқаттанған болса, жоқ сырқатты өзі ойлап тауып
білгір бола кетсе, онда оның психикасының ... ... ... ... ... мен ... ядрогендік (өзін-өзі сендіруден
болатын сырқат) деп түсіндіреді. Кейбір жағдайларда ауыр күйзеліс ... ... ... ... ... ... ... да кездеседі.
Осы айтылғандардың барлығы да дене саулығын және әлеуметтік саулықты ... ... ... керек екенін аңғартады.
Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ғылыми деректеріне
қарағанда, барлық сырқаттардың 45% күйзелістен туындайтыны байқалады.
Сондықтан ... ... ... оның мүмкіндіктерін және
күйзеліс қақтығыстарының алдын алу, оның зиянды әрекеттерінен аулақ болу
керек. Күйзеліс ағзаның ... ... ... Г. ... айтуына
қарағанда «күйзеліссіз өмір өлі». Ол эксперимент жүргізу үшін
егеуқұйрықтарды алып, оларды үш топқа ... ... ... күйзеліссіз жерде, тыныштықты ұстаған, ал екінші топтағы
егеуқұйрықтарға қысқа мерзімді күйзеліс тудырып отырған.
Үшінші топтағы егеуқұйрықтарға үздіксіз күйзеліс тудырған. Осының
нәтижесінде: ... ... ... ұзақ жылдар бойы өлместен тіршілік
ете берген.
Адамның көңіл-күйі тым төмендеп кетіп денсаулық нашарлап ұйқы қашады.
Бұл жақсы ... ... ... Егер ... ... ... тұрса
онда ағзада бұрынғы қалпына келмейтін физиологиялық-биохимиялық үрдістер
жүріп, дәрменсіздік пайда болады. Психикалық дерттер ағзада орын ала
бастайды.
1950-1970 жылдары өсімдіктер физиологиясы да стресс ... ... ... ... ... ... ... бастады. Өмірге, тұрмыс игілігіне, стресс әлеуметтік қоғамдағы орнына,
адамгершілігіне, өзіне деген ... ... ... ... ... психологиялық стресстің себепкері болып саналады.
Адамзат баласы өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... ауыр стресс тудыратын факторларды
болдырмай, ал ол бола қалған жағдайларда олардан тез арада шығып кетіп
отырады.
Әлеуметтік гигиена - қоғамдық денсаулық туралы ғылым.
Гигиена грек сөзі - ... - ... ... ... ... ... ... деген ұғым. Адам ағзасына айналаны қоршаған сыртқы
орта факторлары мен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ғылымының өте көрнекті салаларының бірі.
Медициналық оқу орындарында санитарлық-гигиеналық факультеттері мен
кафедралар бар№ Арнаулы түрде маман дәрігерлер-гигиенистер дайындалады.
Гигиена - аурулардың алдын ... және ... ... ... зиян ... азық ... ... жіберуге гигиенистер т
салысады. Денсаулыққа зиян келтіретін факторлардың болмауын гигиена ... ... ... ... ... ... ... сыртқы ортаның
факторларын негізге ала отырып, гигиенистер адамзат баласының тіршілігі мен
еңбегіне ыңғайлы ... ... ... ... аурулардан айықтыруға,
дерттер мен өлік көрсеткіштерін тіршілік өмірді ұзартуға, еңбекке деген
қабілеттілікті көтеруге және т.б. биологиялық жағдайларды жақсартуға
бағытталған ғылым. Практикада қолданатын ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Гигиенаның негізгі бағыттары:
1. Адамдардың айналасын қоршаған сыртқы орта факторларының
(экологиялық фактор, санитарлық-гигеналық, медициналық-
биологиялық) тұрғыдан бағалау.
2. Адамдардың айналасын қоршаған сыртқы орта ... ... ... ... ... ... ... әсері.
Гигиенаның бағыттарын іске асырудың бірнеше тәсілдерді қолданады.
Олар: физикалық, химиялық, бактериологиялық, физиологиялық. Осы тәсілдердің
негізгі мақсаты - ... ... ... ... орта ... мен
ішетін тағамдарына, тұратын мекен-жайларына санитарлық-гигиеналық сипаттама
беру.
1) Санитарлық-гигиеналық әдіс - ... ... ірку ... жерлердің, өзен-көлдердің санитарлық
сипаттамасын беру, сулардың жұқпалы ауру таратын
микробтармен және радиоактивті заттар мен түрлі химиялық
улармен ластануының себебін табу, оның сипатын анықтауға
сәйкес ... ... ... ... ... ... шығару, экологиялық сараптамалар жүргізу арқылы
адамдардың денсаулығына келетін ... ... ... ... Физикалық әдіс - оның негізгі мақсаты - ауа
температурасын, ылғалдылығын, ауа қысымын, күн сәулесін
өлшеп анықтап, зиянды әрекетін халыққа түсіндіру.
3) ... ... - оның ... ... - ауаның, ішетін
ауыз судың, жердің, азық-түліктің химиялық құрамын,
олардағы адам ағзасына зиян келтіретін химиялық
қосылыстарды органикалық уларды анықтап ... ... әдіс - оның ... - су ... ... ... су ... физиологиялық
ролін анықтау. өйткені күн сәулесін сіңіріп көмір қышқыл
газы мен ... ... ... ... ... ... ... оттекті бөліп шығарады.
5) Сынақ әдістері - санитарлық, токсикалогиялық зерттеулер
зиянды заттардың ағзаға тигізетін әсерін және
өнеркәсіпте, ауыл ... ... ... және т.б. ... ... ... деңгейі мен дәрежесін анықтаудың ғылыми моделін
жасап береді.
113 топ Туребекова Гулназ
Салауатты - өмір сүру салты.
1. Салауатты өмір сүру ... ... ... өмір сүру ... - биоәлеуметтік категория. Тұлға мен қоғам
деңгейінің прогресті дамының көрсеткішінің категориясы.
2. Салауатты өмір салтының ... ... ... өмір сүру ... 2 ... бар:
Биологиялық, әлеуметтік.
3. Салауатты өмір сүру салтының 3 категориясы бар:
С.Ө.С. салтының деңгейі
С.Ө.С. салтының сапасы
С.Ө.С. салтының стилі
4. ... ... ... ... ... ... ... ортамен факторына
бейімдейді.
5. Салауатты өмір сүру салтын бұзатын факторлардың бірі не ... емес ... ... өз ... тамақтанбау.
Тұрар Рысқұлов атындағы Қазақ Экономикалық Университеті
Тексерген: Алмабаев Ы.
Орындаған: Туребекова ... ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын қалыптастырудың сынып жетекшінің іс-әрекеті26 бет
Валеологиялық білім беру25 бет
Мүсін бұзылуы (бастауыш сынып балалары)18 бет
Салауатты өмір салты14 бет
Салауатты өмір салты туралы мәлімет24 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастыру негіздері8 бет
Салауатты өмір салтын қалыптастырудағы дене тәрбиесінің ролі16 бет
Салауатты өмір сүру стилі5 бет
Салауаттылық –денсаулық кепілі41 бет
Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімімен әл-ауқаты4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь