Еңбек құқығы саласындағы тәртіптік жауапкершілік

КІРІСПЕ
1 ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫ САЛАСЫНДАҒЫ ТӘРТІПТІК ЖАУАПКЕРШІЛІК: ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ, ТҮРЛЕРІ
1.1 Мемлекеттік қызметшілердің ұғымы және құқықтық мәртебесі
1.2 Еңбек құқығы теориясы бойынша тәртіптік жауапкершілік ұғымы
2 МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ ТӘРТІПТІК ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ҰҒЫМЫНЫҢ ҒЫЛЫМИ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1 Мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік жауапкершілігі түсінігі және оның мәні
2.2 Мемлекеттік қызметшілерге қолданылатын тәртіптік жаза: түсінігі және оның түрлері
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы.
Жұмыста мемлекеттік қызметшілердің ұғымы және құқықтық мәртебесін, еңбек құқығы теориясы бойынша тәртіптік жауапкершілік ұғымын, мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік жауапкершілігі түсінігі мен оның мәнін, мемлекеттік қызметшілерге қолданылатын тәртіптік жаза түсінігі және оның түрлерін жан-жақты талдаулар жасауға арналған.
Жұмыстың өзектілігі.
Мемлекеттік қызмет институты әр мемлекеттің ең маңызды сұрақтарына жатады және мамандық саясаты, мемлекеттің жалпы саясаттың бөлімі болып табылады. Ол да белгілі, яғни мемлекеттік қызметкерлер мемлекеттің саясатын әзірлейді және оны жүзеге асырады. Мемлекеттің атағы көбінесе қызметкерлерге байланысты.
«2030 бағдарламасы» мемлекеттік саясаттың негізгі приоритеттердің аппараттарының толық жүйесін құру [1, 25 б]. Қойылған мақсатқа жету үшін Қазақстанда арнайы орган құрылды – мемлекеттік қызмет агенттігі. Оның негізгі мақсаты – біртұтас мамандық саясатын әзірлеу және жүзеге асыру, мемлекеттік қызметкерлерді дайындау, оларды әлеуметтік және құқықтық көмегімен қамтамасыз ету.
Мамандық саясаттың реформасы 1998 жылы басталды және осы күнге дейін аяқталды деп айтуға болмайды. Оған байланысты 1999 жылы 23 – шілде айында «Мемлекеттік қызмет туралы» Заң [2] қабылданған және мемлекеттік қызмет сұрақтарын реттейтін бүкіл нормативтік базасы өзгертілді.
Жаңа Қазақстанның мамандық саясатына байланысты мемлекет «карьерлық қызмет» жүйе жолына көшті. Бұл жүйенің де жақсы жақтары бар, бірақ заңгерлердің, саясаттанушылардың бұл сұраққа басқа да көзқарастары бар.
Әлемдегі тәжірибе көрсетеді – ең пайдалы, қолайлы, жалдамалы жүйе болып табылады. Ол мысалы АҚШ және Канада мемлекеттерінде бар. Мемлекеттiк қызмет атқару қоғам мен мемлекет тарапынан ерекше сенiм бiлдiру болып табылады және мемлекеттiк қызметшiлердің адамгершілiгiне және моральдық-этикалық бейнесiне жоғары талаптар қояды.
Қоғам мемлекеттік қызметшi өзiнiң барлық күш-жiгерiн, бiлiмi мен тәжiрибесiн атқаратын кәсiби қызметiне жұмсайды, өзiнiң Отаны - Қазақстан Республикасына адал да қалтқысыз қызмет етедi деп сенiм бiлдiредi.
Қазақстан Республикасы мемлекеттiк қызметшiлерiнің ар-намыс кодексi [3] (Мемлекеттiк қызметшiлердiң қызмет этикасы ережелерi) (бұдан әрi - Кодекс), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» 1998 жылғы 2 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Заңына [4] және жалпы қабылданған моральдық-этикалық нормаларға сәйкес Қазақстан Республикасы мемлекеттiк қызметшiлерi мiнез-құлқының негiзгi стандарттарын белгiлейдi.
Соңғы кезге дейін заңнамаларда «мемлекеттік қызмет» ұғымының түсінігі болмады. Заң әдебиеттерінде бұл ұғымға мемлекеттік ұйымдардың (органдардың, кәсіпорындардың, мекемелердің және т.б.) қызметшілердің қызметтік лауазымдарына сәйкес мемлекеттің міндеттері мен функцияларын жүзеге асыруға бағытталған және мемлекет ақы төлейтін еңбек қызметін орындауы жатқызылды.
Сонымен кез келген мемлекеттік ұйымдағы барлық қызметшілер мемлекеттік қызметшілер болып саналды. Мұндай жағдай 1995 жылға дейін сақталып келді. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы мемлекеттік қызметке кірудің және мемлекеттік қызметші лауазымына үміткерге қойылатын негізгі қағиданы белгіледі [5, 33 б. 4-т.].
1 Назарбаев Н. Ә. Қазақстан - 2030. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. - Алматы: 1998. – 70 б.
2 Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет туралы заңы 23 шілде 1999 ж. // Егемен Қазақстан, 1999 ж. – 2 тамыз.
3 Қазақстан Республикасы мемлекеттiк қызметшiлерiнің осы ар-намыс кодексi 3 мамыр 2005 ж. – Алматы, 2006. – 45 б.
4 «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» 1998 жылғы 2 шiлдедегi Қазақстан Республикасының Заңы // Егемен Қазақстан, 1998 – 15 шілде.
5 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы, 2008. – 98 б.
6 Баянов Е.Б. Мемлекеттік қызмет. – Алматы, 2005. – 101 б.
7 Уваров В. В. Государственная служба, концепция правовой обеспечении. - Алматы, 2000. – С. 221.
8 Токтыбеков А.А., Досымбекова М.С. О концепции реформирования государственной службы в Казахстане. - Алматы, 1996. – С.158.
9 А.Қ.Исабеков, Д.О.Құсаинов. Әкімшілік құқық (Оқұ құралы). - Алматы Қазақ университеті 2013, - 256 б.
10 1995 ж. 21-желтоқсандағы «ҚР-ның ішкі істер органдары туралы» заңы // Егемен Қазақстан, 1995 – 30 желтоқсан.
11 «Авариялық құтқару және құтқарушылардың мәртебесі туралы» заң // Егемен Қазақстан, 1997, - 3 сәуір.
12 «ҚР-ның дипломатиялық қызметі туралы» заң // Егемен Қазақстан, 2002, - 17 наурыз.
13 «ҚР-ның қаржы полициясы органдары туралы» заң // Егемен Қазақстан, 2002, - 4 шілде.
14 «Әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы» заң // Егемен Қазақстан, 2005, - 18 шілде.
15 «ҚР-сы саяси мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының реестрін бекіту және саяси мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік жазалар қолданудың тәртібі туралы Ереже» // ҮПАЖ, 1999, - №2.
16 «Қазақстан Республикасы әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының реестрін және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер санаттарының тізбесін бекіту туралы ереже» // ҮПАЖ, 1999, - №45.
17 «Қазақстан Республикасы әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің ант беру тәртібін бекіту туралы» // ҮПАЖ, 1999 .- №45.
18 «Қазақстан Республикасы әкімшілік мемлекеттік қызметшілеріне тәртіптік жазалар қолдану Ереже» // ҮПАЖ, 1999, - №45.
19 «Мемлекеттік әкімшілік қызметшілерді аттестациядан өткізу Ережелерін бекіту туралы» 2000 ж. 21-қаңтар // ҮПАЖ, 2004 . - №1.
20 «Мемлекеттік қызмет өткеру тәртібі туралы Ереже» 2000, 10 наурыз// ҮПАЖ, 2000,. №7. - №10.
21 «Қазақстан Республикасы саяси мемлекеттік қызметшілер антының мәтінін және Қазақстан Республикасы саяси мемлекеттік қызметшілердің ант беру тәртібін бекіту туралы ереже» 2000 . 13-сәуірдегі // ҮПАЖ, 2000, - № 13.
22 «Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы мемлекеттік қызмет академиясының мәселелері туралы» 1998ж. 12-қарашадағы өкімі // ҮПАЖ, 1998, - № 25.
23 «Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі Қазақстан Республикасы Агенттігі туралы Ереже» 1999 ж. 3-желтоқсандағы // ҮПАЖ, 1999, - №40.
24 «Мемлекеттік қызметтің кадр резерві туралы ереже» 2003. 4-желтоқсандағы // ҮПАЖ, 2003, -№ 39.
25 «Мемлекеттік әкімшілік қызметшілер лауазымдарының санаттары бойынша тізілімін бекіту туралы ереже» 2004 ж. 17-қаңтар // ҮПАЖ, 2004, - № 38.
26 «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшілерін қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру ережесі» 2004 ж. 11-қазан // ҮПАЖ, 2004, - №36.
27 «Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының кадрларын даярлау және біліктілігін арттыруды одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы ереже» 2005 ж. 31 мамыр // ҮПАЖ, 2005, -№16.
28 «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің облыстардағы, Астана және Алматы қалаларындағы тәртіптік кеңестері туралы Ереже» 2005 ж. 30-маусым // ҮПАЖ, 2005, - №18.
29 Тайғамитов.Ғ.Д. Оспанова.Ж. Кедендік әкімшілік жүргізу. – Алматы, Қазақ университеті, 2013, - 240 б.
30 2000 ж. 10 наурыз Мемлекеттік қызметті өткеру туралы Ереже // ҮПАЖ, 2000, - №22.
        
        КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы.
Жұмыста мемлекеттік қызметшілердің ұғымы және ... ... ... теориясы бойынша тәртіптік жауапкершілік ұғымын, мемлекеттік
қызметшілердің тәртіптік ... ... мен оның ... ... ... ... жаза түсінігі және оның
түрлерін жан-жақты талдаулар ... ... ... қызмет институты әр мемлекеттің ең маңызды ... және ... ... ... ... ... бөлімі болып
табылады. Ол да белгілі, яғни ... ... ... ... және оны ... асырады. Мемлекеттің атағы көбінесе
қызметкерлерге байланысты.
«2030 ... ... ... ... ... толық жүйесін құру [1, 25 б]. Қойылған мақсатқа жету үшін
Қазақстанда арнайы ... ...... ... агенттігі. Оның
негізгі мақсаты – біртұтас мамандық саясатын әзірлеу және ... ... ... дайындау, оларды әлеуметтік және құқықтық
көмегімен қамтамасыз ету.
Мамандық саясаттың ... 1998 жылы ... және осы ... ... деп ... болмайды. Оған байланысты 1999 жылы 23 – шілде айында
«Мемлекеттік қызмет туралы» Заң [2] ... және ... ... ... ... ... ... өзгертілді.
Жаңа Қазақстанның мамандық саясатына байланысты мемлекет «карьерлық
қызмет» жүйе ... ... Бұл ... де ... ... бар, ... ... бұл сұраққа басқа да көзқарастары бар.
Әлемдегі тәжірибе көрсетеді – ең пайдалы, қолайлы, жалдамалы жүйе
болып табылады. Ол ... АҚШ және ... ... бар. Мемлекеттiк
қызмет атқару қоғам мен мемлекет тарапынан ерекше сенiм бiлдiру ... және ... ... адамгершілiгiне және моральдық-
этикалық бейнесiне жоғары талаптар қояды.
Қоғам мемлекеттік қызметшi ... ... ... ... ... ... кәсiби қызметiне жұмсайды, өзiнiң Отаны - ... адал да ... ... ... деп ... ... ... мемлекеттiк қызметшiлерiнің ар-намыс кодексi
[3] ... ... ... ... ... ... әрi -
Кодекс), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» 1998 жылғы 2 ... ... ... [4] және ... ... моральдық-
этикалық нормаларға сәйкес Қазақстан Республикасы мемлекеттiк қызметшiлерi
мiнез-құлқының негiзгi стандарттарын ... ... ... ... ... ... ұғымының түсінігі
болмады. Заң әдебиеттерінде бұл ұғымға мемлекеттік ұйымдардың (органдардың,
кәсіпорындардың, мекемелердің және т.б.) ... ... ... ... ... мен ... ... бағытталған және мемлекет ақы төлейтін еңбек қызметін орындауы
жатқызылды.
Сонымен кез келген мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдай 1995 жылға дейін сақталып келді.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы ... ... ... және ... қызметші лауазымына үміткерге қойылатын негізгі
қағиданы белгіледі [5, 33 б. 4-т.].
1995 жылғы ... ... ... ... ... ... заң күші бар жарлығы шықты – бұл, шындығында,
мемлекеттік қызметке арнайы арналған бірінші нормативтік-құқықтық акт еді.
Ол ... ... ... 1999 жылы ... қабылданған.
«Мемлекеттік қызмет туралы» заңмен және оған ... ... ... ... заңдармен одан әрі дамытылып, ауыстырылды.
Аталған заңда ... ... мен ... қызмет» ұғымдарына
жаңа мән-мағына берілген. Мемлекеттік қызметшілерге тек ... кез ... ... ... емес (мысалы, мемлекеттік
жоғары оқу ... ... ... ... ... мемлекеттік лауазымдық қызмет атқаратын адамдар жатады.
Мемлекеттік қызметшілерге көтермелеу шараларын тек ... ... ... ... мен ... адамдар ғана қолдана алады. Бұл
орайда олар тек ... ... ... қаралған көтермелеулерді ғана
өздеріне берілген биліктің шегінде жөне белгіленген тәртіппен қолдануға
міндетті. Көтермелеумен қатар заңнамалар, қажет ... ... ... ... ... ... атап айтқанда: тәртіптік,
әкімшілік, материалдық және қылмыстық.
Осы жұмыстың өзектілігі ... ... ... ... ... ... және тәжірибелік тұрғыдан
зерттеу қажеттілігінен туындайды.
Мемлекеттік қызметшілерге тек ... ... кез ... ... емес ... ... ... оқу орындарының
қызметшілері мемлекеттік қызметшілер болып саналмайды), ... ... ... адамдар жатады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі.
Қазақстандық заң ғылымында мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік
жауапкершілік ... яғни оның ... ... ... түрде толық
зерттелiнбеген.
Жұмысты жазу барысында атақты отандық және ресей ғалымдарының еңбектері
қолданылды: А.А Токтыбеков, М.С., ... В. ... Е.Б. ... ... ... О.Э. ... И.С.Самощенко,
М.Д.Шаргородский, А.С.Пашков, С.С.Карийский, Е.А.Кленов, П.С.Стависский,
Л.А.Сыроватский, Е.Б.Хохлов.
Дипломдық жұмыстың пәнi және нысаны.
Осы жұмыстың нысаны мемлекеттік ... ... ... ... ... ... табылады.
Зерттеудiң пәнін мемлекеттік қызмет мәні, мемлекеттік қызметшілердің
құқықтық мәртебесі, мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік ... ... ... ... ... жаза түсінігі,
түрлері және олардың ерекшеліктері құрайды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты мен мiндеттерi.
Осы зерттеу ... ... ... ... тәртіптік
жауапкершілік институтын реттеудi, яғни мемлекеттік ... ... ... ... заңдарды, сондай-ақ, доктринаны
зерттей отырып, ... ... ... ... ... және ... аспектiде талдау
жасауды және оны шешуге қатысты нақты теориялық қорытындылар мен ұсыныстар
жасауды мақсат етiп ... ... жету үшiн ... ... төмендегiдей мiндеттердi
шешу көзделедi:
- мемлекеттік қызмет ... ... ... ... айқындау;
- мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік жауапкершілік институтының
түсінігін, тәртіптік теріс қылық құрамын зерттеу;
- мемлекеттік қызметшілерге ... ... жаза ... және ... ... ... теориялық талдау жасау;
Жұмыстың ғылыми жаңалығы.
Қазақстан Республикасының еңбек, әкімшілік заңдарын, мемлекеттік
қызметшілерге ... ... ... шарттық тәжiрибесiн,
еңбек құқығы қалыптары мен доктринасын ескере отырып, ... ... ... ... ... мәселелері теориялық
және тәжiрибелiк тұрғыда зерттелiндi.
Дипломдық жұмыс нәтижелерінің ... ... және ... ... ... ... мәселелері
республикамыз үшін еңбек құқығындағы жан-жақты зерттеуді ... ... ... Мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік жауапкершілік
аясындағы қатынастарды шешуде тәжірибені қолдану ... ... ... анықтауға көмектеседі.
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік негіздері.
Жұмыстың бағытын таңдауда мемлекеттік қызметшілердің ... ... ... және оның ... ... ... ... бағытталған.
Танымдық жалпы ғылыми диалектикалық әдісі негізінде зерттелген
тәртіптік жауапкершілік туралы ойлар жұмыстың ... ... ... ... жазу ... ... зерттеулердің жеке-ғылыми
әдістерін: талдау мен синтез әдістерін, ... ... ... және жүйелі-функционалдық әдістерді, статистика мен ... ... ... ... ... және әкімшілік заңдарын,
құқық қолдану тәжірибесін ... ... әдіс ... жұмыстың теориялық негізін қазақстандық, ресейлік
заңгерлердің еңбегі құрады. ... ... ... ... ... ... заңи ... негізделген.
Тәртіптік жауапкершілік институтының құқықтық табиғатын талдауда, оны
ұлттық-құқықтық құралмен қамтамасыз етуде автор ішкі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... талдаулар, белгілі бір ғылыми тәжірибелер авторға дипломдық жұмыс
бойынша мәселені терең ұғындырды.
1 ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫ САЛАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... және құқықтық мәртебесі
Мемлекеттік қызметшілер құқық субъектілері ретінде демократия мен
құқық негізінде экономика, әлеуметтік-мәдениет және ... ... ... ... нығайту және қоғамды реформалау сияқты
міндеттерді шешуде аса ... рөл ... ... мен ... ... ... ... жүргізіліп
жатқан қайта құруға байланысты түбегейлі ... ... ... жаңа ... ... қатынастарға көшу жағдайында мемлекеттік аппараттың қызметі
нарықтық реформаларды жүзеге асырудың міндеттеріне толығынан сай ... ... ... ... ... ... болды.
Реформалаудың мақсаты қазіргі және келешектегі саяси және экономикалық
жағдайларда жұмыс істей алатын қабілетті жаңа үлгідегі мемлекеттік ... ... ... ... ... жөне ... ... құру. Бұл
міндетті шешу мемлекеттік қызметшілердің тиісті құқықтық ... де ... ... ... заңнамаларда «мемлекеттік қызмет» ұғымының түсінігі
болмады. Заң әдебиеттерінде бұл ... ... ... ... ... және т.б.) қызметшілерінің қызметтік
лауазымдарына сәйкес мемлекеттің міндеттері мен ... ... ... және ... ақы ... ... ... орындауы жатқызылды
[6, 45 б]. Сонымен кез келген мемлекеттік ұйымдағы ... ... ... ... ... ... 1995 ж. дейін сақталып келді. ҚР-ның 1995 ... ... ... және ... қызметші
лауазымына үміткерге қойылатын негізгі қағиданы ... [5, 4 т., 33 ... жылы ... ... Республикасы Президентінің «Мемлекеттік
қызмет туралы» заң күші бар жарлығы шықты, бұл шындығында, мемлекеттік
қызметке арнайы арналған ... ... акт ... ... ... ... 1999 жылы ... қабылданған.
«Мемлекеттік қызмет туралы» заңмен және оған өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы заңдармен одан әрі ... ... ... ... ... мен ... ... ұғымдарына жаңа мән мағына
берілген.
Мемлекеттік қызметшілерге тек мемлекеттік ... кез ... ... емес ... ... ... оқу ... мемлекеттік қызметшілер болып саналмайды), мемлекеттік
лауазымдық қызмет атқаратын адамдар ... ... ... оларды жасақтау мақсаттарына қарай саяси және ... ... [7, 21 б]. ... саяси қызметші тағайындалуы
(сайлануы), босатылуы және қызметі саяси айқындаушы сипатта болатын және
саяси мақсаттар мен ... іске ... үшін ... ... ... лауазымдарға:
1. ҚР-ның Президенті тағайындайтын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жөне Парламент Палаталарының
Төрағалары тағайындайтын және ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Сот аппаратының басшысы, оның орынбасарлары;
4. Конституцияға сәйкес ... пен ... ... ... ... саяси қызметшілер;
5. Орталық атқарушы органдар мен ведомстволарды басқаратын мемлекеттік
саяси қызметшілер (басшылар), олардың орынбасарлары атқаратын ... ... ... ... белгілейтін өзге лауазымдар да
жатқызылуы ... ... ... ... қызметшілердің
құрамына кірмейтін, мемлекеттік органда тұрақты кәсіби негізде лауазымдық
өкілеттікті ... ... ... ... ... ... ... екі топқа бөлудің
негізгі мақсаты мемлекеттік қызмет аясында ... ... ... ... ... ... ... оларға байланысты
кәсіби қызметшілердің ауысуларын болдырмау, ... ... ... жұмыс істеуіне мүмкіндік туғызу және оның тиімділігін арттыру.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... ұғымының анықтамасы берілген.
Мемлекеттік қызмет - мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік
органдардағы ... ... ... мен ... іске ... лауазымдық өкілеттігін атқару жөніндегі қызметі [8, 32 б].
Мемлекеттік қызметтің маңыздылығы, мемлекеттің шешетін ... ... ... ең алдымен басшылар туралы мәселе негізгі
болып табылатындығымен айқындалады.
Тек мемлекеттік аппарат ... жаңа ... мен ... жүзеге асыруға міндетті, бірақ басқару қызметінде болатын
кемшіліктердің көпшілігі ... ... ... қей ... ... ... бағдарламаларды қабыл
алмауымен, одан бетер олардың сыбайлас жемқорлығымен байланысты екендігі
белгілі. ... ... - ... ... ... ... ... міндеттері мен функцияларын іске асыруға
бағытталған лауазымдық өкілеттігін ... ... ... ... кадр потенциалын тиімді етіп пайдалану болашақта
тұратын ... ... ... Әр ... ... ... ... ал
мемлекеттік басқару машинасы барлық жағдайларда да қалтқысыз жұмыс істеуге
тиіс.
Мемлекеттік қызметті реформалау жөніндегі жүргізіліп ... ... ... дәл, ... және ... қызметін қамтамасыз етуге,
оны партиялық немесе топтық мүдделерге пайдалану ... ... ... ... ... ... ... барлық
мәселелерінің ішінде кадрлар, ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... принциптері мемлекеттік қызметті ұйымдастыру мен
қызмет атқару жүйесіндегі аса маңызды заңдылықтарды белгілейді. ... ... ... ... болатын қатынастардың маңыздылығын,
заңдылығын және өлеуметтік құндылығын қамтиды.
Мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... ең ... ... төрешілдікке, бытыраңқылыққа, заңсыздыққа,
әділетсіздікке әкеп соғады.
«Мемлекеттік қызмет туралы» заңның 3-бабында [2] ... ... ... ... ... принципі мемлекеттік қызметшілер лауазымдық ... және ... ... ... ... ... ҚР-сы Конституциясы
мен заңдарының өзге нормативтік құқықтық актілерден ... ... ... ... ... 2 ... [5] ел Конституциясының ең
жоғары заңдық күші бар және ол Республиканың ... ... ... ... қағидаға негізделеді. Конституция мемлекеттің Ата заңының
-оның Конституциясының ең жоғары заң күші ... жүйе ... ... ... өзге нормативтік құқықтық актілер соған сәйкес болуға тиіс.
Мемлекеттік қызметші құқықтық актілерді, азаматтардың құқықтарын қатал
сақтауға, оларды ... ... мен ... үшін ... қажетті мүмкіндіктерді
жасауға міндетті. Заңдылық идеясын іске асырудың мынадай бағыттарын атап
айтуға болады: қызметші ... мен ... ... орындауына қол
жеткізуге тиіс, оның өзі заңдарды сақтауға тиіс, оның құқықтары қорғалатын
болуға тиіс. Мемлекеттік ... ... ... ... қатал сақтауға, оларды жүзеге асыру мен қорғау үшін барлық
қажетті мүмкіндіктерді ... ... ... идеясын іске асырудың
мынадай бағыттарын атап айтуға болады: қызметші азаматтар мен ... ... қол ... ... оның өзі ... сақтауға тиіс,
оның құқықтары қорғалатын болуға тиіс.
2. Қазақстандық патриотизм ... ... ... ... - ... кызметшінің өз Отанын, халқын
сүйетіндігін, оларға деген терең ... ... ... ... онда ... ... ... құруға, елдің
экономикасы мен мәдениетін, ең алдымен өз халқының тілі мен ... ... ... мен ... аянбай жұмсайтындығын білдіреді.
3. Мемлекеттік билік заң шығарушы, атқарушы және сот ... ... ... ... ... ... принципі.
Бұл Республикада мемлекеттік билік біртұтас, ол аталған тармақтардың
тежемелік әрі ... ... ... ... өзара іс-қимыл жасау
принципіне сәйкес жүзеге асырылады деген Конституцияның ... ... ... ... бұл ... ... ... атқаратын қызметінің
аражігін ажыратуды, нақтылап белгілеуді ... ... ... бір ... ... ... өз функцияларын орындағанда
белгіленген шекте тәуелсіз екендігін білдіреді. ... ... ... ... ... қатал сақтауға, оларды жүзеге
асыру мен қорғау үшін барлық қажетті мүмкіндіктерді жасауға ... ... іске ... мынадай бағыттарын атап айтуға болады:
қызметші азаматтар мен ұйымдардың заңдарды орындауына қол жеткізуге ... өзі ... ... ... оның құқықтары қорғалатын болуға тиіс.
Солай бола тұра бұл ... ... ... қызметшінің заң
шығарушы (өкілді) органның депутаты болуға қүқы ... ... ... ... ... қызметте бола алмайды.
Азаматтар құқықтарының, бостандықтарының және ... ... ... ... ... ... Қазақстанның заңнамаларындағы жаңа ереже мемлекеттік қызметшілердің
адам мен азаматтың құқықтары мсн ... ... ... ... ... ... ... құқықтық мемлекет үшін адамнын ең қымбат
қазына екендігін тану және азаматтардың құқықтарын, ... мен ... ... ... ... ... үшін «Мемлекеттік қызмет
туралы» заңда қаралған барлық мемлекеттік қызметшілердін ... ... ... ... ... ... ... қызметке кіруге тең құқығы бар
принципі Конституцияның ... ... [5] ... мәні ... ... ... ... кезде нәсіліне,
жынысына, ұлтына, тіліне, әлеуметтік тегіне, мүліктік және ... ... ... жеріне, дініне, иланымына, ... ... ... ... да болсын тікелей немесе
жанама шектеулер қоюға болмайды.
Мемлекеттік қызметке кіру мүмкіндігі Қазақстанның ... ... және ... қызметшілер үшін қойылатын басқа талаптармен ғана
байланысты. Қазақстанда кұрылып жатқан құқықтық мемлекет үшін ... ... ... ... тану және ... құқықтарын, бостандықтары
мен заңды мудделерін бұзуға әкеліп ... ... ... ... ... ... ... барлық мемлекеттік
қызметшілердін жауапкершіліктері ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметке кіруінің еріктілігі принципі ҚР- сы
Конституциясының 24-бабының 1-тармағында бекітілген әркімнің еңбек ... ... пен ... ... ... ... құқығы барлығына
негізделеді [5].
Мемлекеттік қызметшілердің кәсібилік және ... ... ... ... бос ... (вакансияға) кандидатты іріктеген кезде
пайдаланылатын негізгі белгілер. Басымдық ең лайықтыға, жақсы ... ... ... ... көп ... ... ... өзінің
ұйымдастырушылық қабілеттігін көрсеткенге беріледі.
Мәні бірдей жұмыстарды орындағаны үшін еңбекке ақыны тең төлеу принципі
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... өз ... үшін бір кемсітусіз сыйақы алуына құқығы бар деген
ережеге негізделеді [5]. Қазақстанда ... ... ... ... ... ең ... қазына екендігін тану және азаматтардың құқықтарын,
бостандықтары мен заңды мудделерін бұзуға ... ... ... ... ... туралы» заңда қаралған барлық ... ... ... қалмайтындығы міндетті болуға тиіс.
Жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдар өз өкілеттігі
шегінде қабылдаған шешімдерді ... ... ... қызметшілер
үшін міндеттілік принципі Қазақстан мемлекеттілігінің негізгі бастауларының
бірі ... ... ... ... бір тұтастығына және заңның жоғары күші
болатынына, төменгі органдардың ... ... ... ... ... ... ... барлық буындарында
атқарушылық тәртіп үшін шынайы жағдайлар жасалынады [9, 56 б].
Мемлекеттік қызметшілердің бақылауда болу және ... ... ... тәртіпті нығайтудың, мемлекеттік қызметшілердің
өздерінің ... ... ... ... етудің, олардың сол
үшін жауапкершіліктерін арттырудың аса қажетті және тәжірибеде сыналған
пайдалы ... ... ... кәсібилік және жоғары
біліктілік принципі мемлекеттік лауазымның бос ... ... ... ... ... ... ... Басымдық ең
лайықтыға, жақсы дайындығы барға, мамандығы бойынша ... көп ... ... ... ... қабілеттігін көрсеткенге
беріледі.
Қоғамдық пікір мен ... ... ... ... қызмет
туралы заңнамалардың ашық болуын, мемлекеттік органдарға қол жетерлік
болуын және олардың ... ... ... ... жағдайы
туралы мәселелерді оның ырзашылығымен және келісімімен шешулерін болжайды.
Жариялылықты кеңейтпейінше, қоғамдық пікірді ескермейінше, бақылау үшін
ашық және ... ... ... қызметшілердің шынайы
бақылауда болуы мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... тиіс емес.
Мемлекеттік қызметшілердің құқықтық және әлеуметтік корғалу принципі
олардың қалыпты қызмет атқаруы үшін ... ... ... қызметтік
міндеттерін орындауға тосқауыл болатын кедергілерді жоюға тиісті шаралар
қолдануды көздейді. ... ... мен ... ... ... ... туралы заңнамалардың ашық болуын, мемлекеттік органдарға
қол жетерлік болуын және ... ... ... тағдыры, құқықтық
жағдайы туралы мәселелерді оның ырзашылығымен және келісімімен шешулерін
болжайды. Мемлекеттік қызметшілердің ... және ... ... ... ... бос орнына (вакансияға) кандидатты
іріктеген кезде пайдаланылатын ... ... ... ең ... ... ... мамандығы бойынша жұмысының көп өтілі барға, іс-
жүзінде өзінің ұйымдастырушылық қабілеттігін көрсеткенге беріледі.
Қызметшілердің ... және ... ... ... ... ... ... жоғары еңбек ақы төлеуді, ... ... ... ... туғызуды, мемлекеттік сақтандыруды, қызмет
жөнінен ... ... ... қызметтік міндеттерін адал, ынталы атқарғаны,
ерекше маңызды және ... ... ... үшін көтермелеу
принципін жүзеге асыру шаралары «Мемлекеттік қызмет туралы» заңның ... [2] ... ... қызметтік міндеттерін орындағаны не тиісінше
орындамағаны және өздерінің өкілеттігін асыра пайдаланғаны үшін ... ... ... тәртіпті күшейтуге, ... ... ... үшін жеке ... ... мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыруды ... ... ... ... бюджет қаражаты есебінен қайта даярлануын,
кәсіби деңгейі мен біліктілігін арттыруларын, ... оқу ... т.б. ... органдарда саяси партиялардың ұйымдарын ... ... ... ... ... міндеттерін атқарған кезде
заңдардың талаптарын басшылыққа алады және ... ... ... мен олардың органдарының шешімдеріне байланысты ... ... ... ... мен ... ... және діни ... талап етеді.
Мемлекеттік қызметтің мәселелерін реттейтін ... ... ... мен ... ... қызметтік қатынастардың пайда
болуының және іске асырылуының мүмкіндіктерімен ... ала ... ... ең ... ... ... және мемлекеттік қызметшілер
өздерінің өкілеттіктерін жүзеге асыруға байланысты ... ... ... ... ... жүйесі мен олардың ішкі ... ... ... ... лауазымдардың тізбесін бекіту және
оларды ... мен ... ... ... ... лауазым бойынша
өкілеттіктер мен функциялардың көлемін, сондай-ақ осы ... ... ... ... ... ... ... бойынша жұмыс өтілі мен тәжрибесі жөнінен) белгілеу
қажет ... еске ... ... ... - ... ... ретінде мемлекеттік қызметшінің құқықтык ... ... ... оның кұқықтары, міндеттері мен кепілдіктері;
мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... ... қызметшілер лауазымдық міндеттерін атқарған
кезде заңдардың талаптарын басшылыққа алады және ... ... ... мен ... ... шешімдеріне байланысты
болмайды. Мемлекеттік қызметшілердің атқаратын міндеттері мен ... ... және діни ... ... ... ... ... мәселелері де құқықтық ... ... ... кіру; бос ... ... ... ... ... ... дәрежелерін
беру; мемлекеттік қызметті тоқтату.
Мемлекеттік - қызметтік қатынастарды іске ... ... алғы ... ... ... ... сондай-ақ оларды лауазымдарға
тағайындау мен ауыстыруды, мемлекеттік қызметте болған кезде ... ... ... және ... ... ... шендер,
дипломатиялық рангілер) беруді жүзеге асыру үшін құқық ... ... ... мен лауазымды адамдарды белгілеу болып табылады.
Мемлекеттік органдардың кадрлар жөніндегі жұмысының маңызды элементі-
мемлекеттік кадр саясатын жүзеге асыру.
Кадр саясаты ... өзге ... ... ... ... ... арқылы іске асырылады. Кадр саясатының жетістігі мемлекеттік
аппараттың сапасымен, оның ... ... ... ... ... ... ... заңдар Конституциядан, «Мемлекеттік қызмет
туралы» заңнан, ... өзге де ... ... ... ... оның ... және Үкіметтің құзыреттері белгіленген.
«Мемлекеттік қызмет туралы» заң мемлекеттік қызметті ... ... ... ... ... ... және ... қызметтіөткерудің тәртібін белгілейді. Заңның
негізгі мақсаты - мемлекеттік қызметтің бірыңғай жалпы мемлекеттік ... ... оған ... ... ... төрешілдікпен, сыбайлас ... ... ... жеке ... ... принципі бойынша кадр іріктеп алу
практикасымен күресу үшін құқықтық негізді дамытуға мүмкіндік туғызады.
Ол мемлекеттік ... ... ... тек ... ғана ... ... бірге олардың құқықтық және әлеуметтік
қорғалуын қамтамасыз етуге де бағытталған.
Заңда көп жаңа маңызды ұғымдар бар: ... ... ... мемлекеттік қызметші, біліктілік дәреже деген не екендігі және
басқалар туралы. Ол мемлекеттік ... ... ... ... ... ... талаптарды күшейте түскен: арнаулы білім,
аттестациялау, біліктілік емтихан, ... ... ... жүйесі жете
қабілеттілігі жоқ немесе қара ниет ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қызмет туралы заң барлық ... ... ... ... ... ... немесе өзге де
заң актілерінде олар үшін өзгедей құқықтық ... ... ... ... ... ... қызметтің ерекшеліктерін
реттейтін бірнеше заңдар бар. Оларға, мысалы, 1995 ж. 21-желтоқсандағы «ҚР-
ның ішкі істер органдары туралы» [10], 1997 ж. ... ... және ... мәртебесі туралы» [11], 2002 ж. 7-наурыздағы
«ҚР-ның дипломатиялық ... ... [12], 2002 ж. ... «ҚР-ның
қаржы полициясы органдары туралы» [13], 2005 ж. ... ... және ... ... ... [14] т.б. заңдар жатады.
Мемлекеттік қызметтің бірқатар мәселелері бойынша ҚР-сы Президентінің
Жарлықтары бар: «ҚР-сы саяси ... ... ... бекіту және саяси мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... ... ... ... ... 1999 ж. 29-желтоқсандағы
[15], «Қазақстан ... ... ... қызметшілер
лауазымдарының реестрін және әкімшілік мемлекеттік қызметшілер санаттарының
тізбесін бекіту туралы» 1999 ж. ... [16]; ... ... ... қызметшілердің ант беру тәртібін бекіту
туралы» 1999 жылғы 29-желтоқсандағы [17]; «Қазақстан Республикасы әкімшілік
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 1999 жылғы 31-желтоқсандағы [18]; «Мемлекеттік ... ... ... ... ... туралы» 2000 ж. 21-
қаңтардағы [19]; «Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... 2000 ж. ... [20]; ... Республикасы саяси
мемлекеттік қызметшілер антының мәтінін және Қазақстан Республикасы саяси
мемлекеттік қызметшілердің ант беру ... ... ... 2000 ж. ... ... Республикасы Президентінің жанындағы мемлекеттік қызмет
академиясының мәселелері туралы» 1998 ж. ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Агенттігі
туралы Ережені бекіту туралы» 1999 ж. 3-желтоқсандағы [23]; «Мемлекеттік
қызметтің кадр ... ... ... ... ... 2003ж. ... әкімшілік қызметшілер лауазымдарының санаттары бойынша
тізілімін бекіту туралы» 2004 ж. ... [25]; ... ... ... ... ... және ... арттыру ережесін бекіту туралы» 2004 ж. ... ... ... ... ... ... Кодексін
(Мемлекеттік қызметшілердің қызмет этикасы Ережелерін) бекіту туралы» 2005
ж. 3-мамырдағы [3]; ... ... ... ... ... және ... арттыруды одан өрі жетілдіру жөніндегі
шаралар туралы» 2005 ж. 31 ... [27]; ... ... ... ... агенттігінің облыстардағы, Астана және Алматы
қалаларындағы тәртіптік кеңестері туралы ... ... ... 2005 ж. ... [28] және ... ... ... мөселелері тәртіптік жарғылармен және
ережелермен, нақтылы органдар мен олардың құрылымдық бөлімшелері туралы
ережелермен, ... ... мен ... өзге ... ... реттелінеді.
Жалпы алғанда мемлекеттік қызмет - күрделі кешенді құқықтық институт,
ол құқықтың бірнеше салаларымен ... , ... ... ... ... ... [29, 17 б].
Мемлекеттік органдардағы - мемлекеттікке жатпайтын лауазымдарда, сондай-
ақ мемлекеттік емес ұйымдарда (шаруашылық серіктестіктерде, ... ... ... мен ... ... ... туралы заңнамалармен реттелінеді.
Қазақстанның мемлекеттік қызметшісінің, құқықтың кез келген субъектісі
сияқты – Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... адам мен азамат үшін белгіленген
құқықтары, бостандықтары мен міндеттері ... ... ол ... ... ... ... ... - қызметтік қатынастардың субъектісі болып ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін
жауапкершілік тартатын болады.
Бұл жерде, біріншіден, нақты ... ... ... ... ... мен ... және, екіншіден, мемлекеттік
қызметшілер үшін, олардың атқаратын мемлекеттік лауазымдарына қарамастан,
белгіленген ... ... мен ... айыру керек.
Лауазымдық құқықтар мен міндеттер мемлекеттік органның міндеттері мен
функцияларынан туындайды және оның өкілеттігін ... ... ... ... ... ... ... немесе
қатардағы мемлекеттік қызметшінің лауазымы болуы мүмкін. Мысалы, басшының
лауазымына ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелердің немесе жеке қызметшілердің қызметіне
басшылық жасау және оларға жүктелген міндеттердің орындалуы үшін дербес
жауапкершілігі; бағынышты қызметкерлердің арасында ... бөлу ... ... міндеттерін орындау үшін жауапкершілігінің дәрежесін
белгілеу;
- ... ... ... мен ... лауазымдық
өкілеттіктерінің көлемін айқындайтын ережелер мен ... ... ... ... ... мәселелер бойынша нормативтік құқықтық
актілер шығару туралы арнаулы құқықтары, ... ... және ... ... ... ету, ... ... (контрактілер) жасау, қызметкерлерді
қызметке тағайындау және қызметтен ... ... ... ... ... тарту жөніндегі өкілеттіктері;
- өзге ұйымдармен қарым-қатынас жасау, жұмыстың ерекше ... ... ... ... ... ... жалпы құқықтары мен міндеттері «Мемлекеттік
қызмет туралы» 1999 ж. ... ... ... Бұл ... ... ерекшелігі сол, олар орналасқан лауазым туралы өкілеттіктерді
емес, қызметшілердің мінез-құлықтары мен іс-қимылдарының жалпы ... ... ... ... ... іске ... ... ұйымдастыру сипаты бар жағдайлар мен шараларды білдіреді.
Әрбір мемлекеттік қызметшінің, өзінің атқарып ... ... ... ... ... ... ... бар:
- Республиканың азаматтарына Конституциямен және заңдармен кепілдік
берілетін қүқықтар мен бостандықтарды пайдалануға;
- өз ... ... ... ... және олар ... шешімдер
қабылдауға қатысуға, тиісті органдар мен лауазымды ... ... ... ... ... ... лауазымдық міндеттерді орындау үшін қажетті ақпарат
пен материалдар алура;
- басшыдан мемлекеттік қызметшінің атқаратын лауазымына сәйкес ... ... ... ... ... белгілеуді талап етуге;
- жеке басының қадір-қасиетінің құрметтелуіне, басшылар, өзге де лауазымды
адамдар және азаматтар ... ... әділ және ... ... өзі ... ... ... сапасына, тәжірибесіне және «Мемлекеттік
қызмет туралы» заңда [2] белгіленген өзге де ... ... және ... ақы ... ... бюджет қаражаты есебінен қайта даярлануға (қайта мамандануға) жөне
біліктілігін ... ... ... ... ... ... ... кедергісіз
танысуға, қажет болған жағдайларда жеке түсініктеме беруге;
- еңбегінің қорғалуына, денсаулығының сақталуына, және жоғары жүмыс істеуі
үшін ... ... ... ... және ... қорғалуға;
- мемлекеттік қызметтен өз қалауы бойынша шығуға;
- зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандырылуға;
- жоғары түрған мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... енгізуге.
Жоғарыда аталғандардың ішінен мемлекеттік қызметшінің қызмет бойынша
жоғарылау құқығы ерекше көңіл аударуға тұрарлық. Бұл ... ... ... қызмет туралы біздің заңнамаларымызда бірінші рет бекітіліп
отыр.
Әрбір қызметші, ол ... ... ... ... ... ... ... құқығы пайда болуы мүмкін. Бірақ мүндай құқықтың нақты
болуы туралы тек сол ... ғана ... ... егер ... атқарып
отырған қызметімен салыстырғанда жоғары лауазымға орналасу үшін қойылатын
барлық талаптар бойынша тура келетін болса.
Егер де, мысалы, оның ... ... ... ... ... ... ... өкілі болмаса немесе соңғы аттестацияда оның қызмет
бойынша көтерілуге жеткілікті ... жоқ ... ... онда оның ... жоқ деп ... ... ... атқарып отырған мемлекеттік қызметтің мемлекеттік
лауазымы бойынша өкілеттіктеріне қарамастан мыналар ... ... ... мен Заңдарын сақтауға; ... ... ... ... ... антын беруге; азаматтар мен
заңды тұлғалар құқықтарының, бостандықтары мен ... ... ... ... ... етуге, заңдарда белгіленген тәртіп пен мерзімде
азаматтардың өтініштерін ... олар ... ... ... ... берілген құқықтар шегінде және қызмет міндеттеріне сәйкес өкілеттігін
жүзеге ... ... ... пен ... ... ... ... заңда
белгіленген шектеулерді қабылдауға; заңдарда белгіленген қызметтік әдеп
нормаларын сақтауға; басшылардың бұйрықтары мен өкімдерін, ... ... мен ... адамдардың өз өкілеттігі шегінде шығарған шешімдері
мен нұсқауларын орындауға; мемлекеттік құпияларды және ... ... де ... ... оның ... ... қызметті тоқтатқаннан
кейін де, заңмен белгіленген белгілі бір уақыт ішінде, ол ... ... ... ... қызметтік міндеттерін атқару кезінде ... жеке ... ... және ... ... құпия сақтауға және олардан, заңдарда көзделген жағдайларды
қоспағанда, мұндай ақпарат беруді талап етпеуге; ... ... ... ... міндетті.
Мемлекеттік қызметшілердің «Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... ... үлгі
біліктілік талаптар негізінде ... және ... ... басшылары бекітетін мемлекеттік коммуналдық міндеттері ҚР-ның
заңдарымен, Президенттің 2000 ж. ... ... ... қызметті өткеру туралы Ережемен» [3], тиісті мемлекеттік орган
туралы Ережемен және лауазымдық нұсқаулықтармен айқындалады.
Олардың негізгі функциялары мыналар: ... ... ... іске ... жәрдемдесетін шешімдер қабылдау; қабылданған шешімдердің
орындалу ... ... ... және өзге де бағдарламалар мен
жобалардың ... ... ... және бағалау, сондай-ақ орындалуы ... ... ... органның жұмысын басқару; бағынышты
мемлекеттік қызметшілердің жұмысына басшылық жасау болып табылады.
Мемлекеттік қызметші мемлекеттік ... ... ... мен
міндеттерден басқа заңнамалармен белгіленген бірнеше шектеулер ... да өз ... ... ... мақсаты мемлекеттік
қызметшінің жоғары рухани бейнесін және оның ... ... ... еркіншілігін қамтамасыз ету.
Мұндай шектеулер мен тыйымдар билікті теріс пайдаланушылыққа, сыбайлас
жемқорлық көріністеріне тосқауыл болуға ... бөлу ... ... ... ... ... депутаты және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшесі
болуға рұқсат етілмейді.
Оған, педагогтік, ғылыми және өзге де ... ... ... ... қызметпен айналысуға болмайды. Мемлекеттік ... ... ... ... ... егер ... ... тікелей қатысу заңдарға сәйкес оның қызметтік міндетіне кірмейтін
болса, ұйымдық - құқықтық нысанына ... ... ... ... ... етілмейді.
Мемлекеттік қызметшіге үшінші тұлғалардың істері бойынша өзі қызмет
істейтін не ... ... ... ... өзінің бақылауындағы мемлекеттік
органда өкіл болуға тыйым ... Оған ... ... ... ... және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын,
басқа да мемлекеттік мүлік пен қызметтік ... ... емес ... ... ... қызметшінің ереуілдерге, мемлекеттік органдардың қалыпты
жұмыс істеуіне және қызметтік міндеттерді ... ... ... қатысуына рұқсат етілмейді.
Оған лауазымдық өкілеттігін орындауға байланысты азаматтар мен ... ... жеке ... ... ... ... ... оның кімге болса да тәуелді болмау мақсаты көзделеді, әсіресе
егер бүл кез келген түрде заңсыз ... ... ... ... ... ... қызметтер көрсету, ойын-сауықтарды, демалысты төлеу және
т.б.).
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бір ай ішінде мемлекеттік қызмет ... ... ... коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталындағы ... ... және осы ... ... ... ақшаны, сондай-ақ
мүліктік жалға берілген өзге де мүлікті қоспағанда, пайдалану табыс алуға
әкеп соғатын өзге де ... ... ... ... беруге міндетті.
Бірақ оның осы мүліктен, соның ішінде сыйақы, дивидендтер, ұтыстар,
мүлікті жалға беруден және басқа да заңды ... ... ... ... ... ... бар. ... қызметшіге өзінің жақын туыстары (ата-
аналары, балалары, бала асырап алушылар, асырап алған балалар, ата-анасы
бір жөне ... ... ... мен ... аталары, әжелері,
немерелері) немесе ері («зайыбы») атқаратын қызметке тікелей ... ... ... ... ... ... болмайды.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Ар-Намыс Кодексінде
бұлардан басқа да мемлекеттік ... ... ... ... Мемлекеттік қызметшілердің этикалық, кәсіби,
мәдени деңгейі мен мінез-құлық нормалары нақтыланған.
Кодексте белгіленген нақты ... ... ... ... белгіленген
жағдайлардан басқа, Қазақстандық немесе шетелдік жеке жөне заңды тұлғалар
есебінен мемлекетішілік және шетелдік туристік, ... және ... ... ... бас ... ... Сонымен жоғарыда
айтылғандардың негізінде мемлекеттік қызметшілер үшін ... ... ... ... ... ... ... жетті.
Мемлекеттік басқару органдары мемлекеттік органдарының нақты түрлері
болып табылады. Сондықтан оларға сол ... ... ... тән ... ... өзіне қажетті органдарды өзі тікелей
құрады және ... ... ... ... ... атқару бағыттарының
негізгі қағидаларын белгілейді, сондай-ақ оларды өз атынан және өз мүддесін
кездеп қызмет атқаруға ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен қызметке
кіргеннен кейін бір ай ішінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталындағы үлесті
(акциялар пакеттерін) және осы адамдарға заңды ... ... ... ... ... өзге де мүлікті қоспағанда, пайдалану табыс алуға
әкеп соғатын өзге де ... ... ... ... ... міндетті.
Мемлекеттік органға тән қасиет ол мемлекеттік билік берілген саяси ұйым
болып табылады [3, 12 б]. Осыған орай ... ... ... ... қолындағы мемлекеттік - өктем сипаттағы ... ... ... ... да тиісті көлемде жоғарыда айтылғандай
өкілеттіліктер беріледі.
Мемлекеттік қызметшілердің құқықтық ... ... ... ... мемлекеттік лауазымдарының құқықтық мағынасы мен
топтастырылуын дұрыс түсінудің ерекше ... ... ... ... лауазым деп, оған орналасқан адамның өкілеттігінің
мазмұны мен көлемін білдіретін, белгіленген тәртіппен қүрылған ... ... ... ... Бұл ... ... ... ғана тән: халықтың басқа топтары мамандықтары бойынша
(мысалы, жүмысшылар ... ... ... ... ... ... ... қызмет туралы» 1999 жылғы 23-шілдедегі заңда ... ... ... ... ... орай оны ... өзге - ... емес лауазымнан айыратын ұғымы берілген.
Мемлекеттік лауазым-нормативтік құқықтық актілермен ... ... мен ... ... ... ... ... құрылымдық бөлігі.
Сонымен мемлекеттік деп тиісті мемлекеттік органның ... және ... ету ... ... ... ... ... ақы
төленетін және осы міндеттерді орындау үшін жауапты болатын тек ... ... ... ... және ... заң актілері-не
сәйкес құрылатын өзге мемлекеттік органдардағы лауазым аталады.
Мұндай «өзге» мемлекеттік органдарға, ... ... ... ... Республикасының Прокуратурасы, Адам құқықтары жөніндегі
Уәкілдік аппараты және т.б. жатады.
Мемлекеттік лауазым ұғымы тек ... ... ... анықтау үшін
ғана емес, сонымен бірге мемлекеттік қызметшінің құқықтық жағдайын,
мемлекеттік ... ... ... (лауазымға орналасудың тәсілін,
біліктілік дәрежесінің деңгейін, ... ... ... ... ... үшін ... негізге алынатын ұғым болып табылады [4, 58 б.].
Бұл орайда 1999 жылы ... ... ... мемлекеттік қызметтің
мемлекеттік лауазымдарын бөлудің принципті маңызы бар.
Жоғарыда айтылғандай, мемлекеттік қызметшілердің лауазымдары ең алдымен
саяси және ... ... ... Бұл екі топ ... ... ҚР-сы Президентінің 1999 ж. ... ... ... ... ... ... Республикасының Премьер-Министрі, оның орынбасарлары, орталық
және ... ... ... ... басшыларымен олардың
орынбасарлары және басқа республикалық ... ... ... ... үшін санаттар белгіленеді.
Мемлекеттік әкімшілік лауазым санаты-мемлекеттік әкімшілік қызметшілер
атқаратын, лауазымдық өкілеттіктің көлемі мен сипатын ... ... ... саралаушылық сипаттамасы.
Мемлекеттік саяси қызметшілер үшін лауазым санаттары ... ... ... ... санаттарының топтарына бөлу
лауазымдарды топтастыруды қолданыстағы ... ... ... ... 1999 ж. ... №318 ... ... қызметшілер лауазымдарының тізілімімен қоса санаттарының тізбесі
бекітілген. Ол тізбе бойынша мемлекеттік әкімшілік лауазымдар ... ... ......... ... - Парламент Палаталарының аппараттары, Премьер-Министрдің Кеңсесі,
Жоғарғы Соттың аппараты, ҚР Конституциялық Кеңесінің ... ... Іс ... - ... ... ... жөне ... органдар, Орталық
атқарушы органдар, Үкіметтің құрамына кірмейтін орталық атқарушы органдар,
орталық атқарушы органдардың ведомстволары, ... ... ... - ... ... кенттердің, ауылдардың (селолардың)
аппараттары, облыстар, ... ... ... ... ... аппараттары;
Е - жергілікті атқарушы органдар жатады. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... бекіту
туралы» ҚР-сы Президентінің 2004 ж. 17-қаңтардағы жарлығы [33] басшылыққа
алынады.Әрбір санат тобының ... ... ... ... бойынша
бөлінеді. Мысалы, А санаты тобына жатқызылған әкімшілік лауазымдар:
А-1 - Мемлекеттік хатшының Кеңесшісі Әкімшілік басшысының Кеңесшісі;
А-2 - ... ... ... ... - ... Аға ... - Аға ... Эксперт;
А-5 - Референт;
А-6 - Аға маман;
А-7 - Маман.
Әр санат тобындағы ... ... ... ... ... ... С-1 - ден С-13 -ке ... Е санаты Е-1 - ден 9-ға дейін.
Әкімшілік мемлекеттік қызметшілер лауазымдарының тізілімі мемлекеттік
қызметтің лауазымдарын бір ізге ... және ... ... ... қысқартуға бағытталған. Заңда және заңға тәуелді актілерде
мемлекеттік әкімшілік ... ... ... ... ... ... қызметшілердің кәсіби мамандығын арттыруға бағытталған
шаралар белгіленген, бұл қабілетсіз адамдардың мемлекеттік қызметке кіруіне
сенімді бөгеу ... ... ... - делінген Заңда, - мемлекеттік әкімшілік
қызметті атқаруға үміткер азаматтарға оның ... ... ... және ... ... ... ... келуін анықтау
мақсатында қойылатын талаптар.
ҚР-ның Мемлекеттік қызмет ... ... ... ... ... ... бұйрығымен «Мемлекеттік әкімшілік ... ... ... ... [4] ... ... және ... актілерде мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға қойылатын біліктілік
талаптар тағайындау ... ... ... кәсіби мамандығын
арттыруға бағытталған шаралар белгіленген, бұл ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік органдар осы типтік біліктілік ... ... штат ... қаралған әкімшілік лауазымдарына, ... ... ... ... ... ... ... санаттар топтарындағы лауазымдарға орналасуға үміткер азаматтар
үшін ... ... ... ... жоғарғы кәсіптік, тек кейбір
санаттар үшін ғана немесе орта кәсіптік білімі; мемлекеттік ... ... ... ... мысалы, С-8, Д-4, Е-5 ... ол ... бар ... ... ... әкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткер азаматтар ҚР-
ның Конституциясын, «Мемлекеттік қызмет ... ... ... күрес туралы», «Әкімшілік рәсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық
актілер туралы», «Қазақстан ... Тіл ... ... 2030 ... ... даму ... ... Республикасы
мемлекеттік қызметшілерінің Ар-Намыс Кодексін (Мемлекеттік қызметшілердің
қызмет этикасы Ережелерін), тиісті ... ... ... ... облыстарындағы қатынастарды реттейтін ҚР-ның ... ... ... ... ... және заңға тәуелді актілерде
мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға ... ... ... тағайындау
арқылы мемлекеттік қызметшілердің кәсіби мамандығын арттыруға ... ... бұл ... ... мемлекеттік қызметке кіруіне
сенімді бөгеу болып табылады.
Нақты ... ... ... ... ... үшін ... басқа да білімдер талап етіледі.
Бұл типтік (Үлгі) талаптар мемлекеттік әкімшілік қызметке азаматтарды
таңдағанда, тестілеу бағдарламасын анықтағанда, ... ... ақы ... ... ... даярлау мен біліктілігін
арттыру бағдарламасын жасағанда міндетті түрде басшылыққа алынуға жатады.
Мемлекеттік қызмет туралы» заң ... ... ... ... органда заңдарда белгіленген тәртіппен республикалық немесе
жергілікті бюджеттен не ... ... ... қаржысынан ақы төленетін
қызметті атқаратын және мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыру
мақсатында ... ... ... ... ҚР-ның азаматы болып
табылады.
Техникалық қызмет көрсетуді жүзеге асыратын және ... ... ... қамтамасыз ететін адамдар мемлекеттік қызметші
болып ... ... ... ... ... ... 1999
ж. 30-желтоқсандағы қаулысымен бекітілген. Оларға, мысалы, мұрағаттардың,
кітапханалардың меңгерушісі, диспетчер, ... ... ... методист, машинистка, редактор, хатшы, техник, экспедитор және
басқалар жатқызылған.
Мемлекеттік органдардың өкілеттіктері қоғам өмірінің ... ... ... ... іске ... ... ... құрамы бірыңғай емес, олардың ... ... іске ... жөніндегі атқаратын қызметтері әр түрлі және олар
біріне-бірі ұқсас емес жағдайларда жүмыс істейді.
Сондықтан оларды ... ... ... ... топтарға бөлуге
болады.
1. Мемлекеттік қызметшілерді олардың қызмет атқарып отырған мемлекеттік
өкімет органдары қызметінің ... ... ... ... болады. Республикалық мемлекеттік қызметшілер қызметінің сипаты
тиісті республикалық мемлекеттік органдардың: Президент ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Жергілікті жерлердегі мемлекеттік қызметте тиісті ... ... ... ... ... ... мәселелер
жөніндегі өкілеттіктерді жүзеге асыратын мемлекеттік қызметшілер болады.
2. Егер республикалық органдардағы қызмет ерекшелігі сияқты ... ... ... онда ... және милитарландырылған (әскери
ұйымдардың ... ... ... қызмегшілер бөлінеді (әскери
қызметшілер, ішкі ... ... ... және басқа органдар
қызметкерлері).
3. Билікті бөлу принциптеріне сәйксс заң шығарушы ... ... сот ... ... ... қызметшілері ажыратылады.
Заң шығарушы билігі органы - ҚР-ның Парламенті Заң шығару ... ... ... атқарушы билік органдарына қатысты ... ... Осы ... ... ойдағыдай орындау үшін
Парламент Палаталарының жоғары білікті қызметкерлер ... ... ... ... «В» санаты тобының лауазымдарына ... ... ... ... ... және ... басқару, информатика, экономика, қаржы, құқық салалары ... мен ... ... ... Тек ... аппарат қана
Парламенттің қалыпты жүмыс істеуін қамтамасыз ете алады.
Атқарушы билік органдары мемлекет пен оның ... ... ... қамтамасыз ететін ұйымдық- басқару және атқару-өкім ету қызметін
жүзеге асырады. Олардың ... ... ... 90% - дайы
жүмыс істейді. Басқару ең ... ... ... ... ... жүйелі және болжап көре білу ... ... ... ... ... және осы ... ... дайындауға
қатысатын өзге мемлекеттік қызметшілерге де қажет.
Атқарушы билік аясындағы «В», «С», «Д», «Е» ... ... ... ... жарамды болу үшін әлемдік стандарттар
деңгейіндегі кәсіби дайындық басты белгіге айналуда.
ҚР-ның Конституциясының 75-бабы бойынша сот билігі сотта іс ... ... және ... ... өзге де ... ... ... өкілеттіктерін атқаруды қамтамасыз ету ең алдымен тиісті
соттардың аппараттарына жүктелген, оларда «В», «С» және «Д» ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
жөнінде бірқатар функциялар жүктелген арнайы мемлекеттік органдар бар.
Мысалы, «Сот приставтары туралы» ҚР-ның 1997 ж. ... ... сот ... ... , ... , ... және ... Сот
қызметінің тағайындалған тәртібін қамтамасыз ету, сондай-ақ сот құжаттарын
орындау туралы міндеттер ... сот ... ... ... жөніндегі шаралар туралы»
Президенттің 2000 ж. 1-қыркүйектегі жарлығымен [36] ... ... ... Сот ... ... ... ... Бұл Комитет және оның
облыстардағы (Астана мен Алматы қалаларындағы) ... ... ... ... және ... ... етуді жүзеге
асырады. «ҚР-ның прокуратурасы туралы» ... 1995 ж. ... заң күші бар ... [5] әр ... ... кандидаттардың мамандық дәрежесіне қойылатын талаптар, сондай-
ақ мемлекеттік қызметшілер болып табылатын прокурорлар мен ... және ... ... ... ... мемлекеттік қызметшілердің қазіргі кезеңдегі және келешекте
қанша керек болатынын негізге ала отырып, оларды ... және орта ... ... ... арқылы, сондай-ақ, жоғары тұрған лауазымдарға
жоғарылату үшін қажетті ... ... ... ... алу ... ... ... жөнінде «Республика мемлекеттік органдарының кадрларын даярлау,
қайта даярлау және біліктілігін арттыруды одан әр ... ... ... ... 1998 ж. ... [6] және 2005 ж. ... жарлықтарын ерекше атап көрсеткен жөн.
Соңғы актімен «ҚР-сы ... ... ... ... мен «ҚР-сы Жоғарғы Сотының жанындағы Сот ... ... қосу ... ... ... жанындағы Мемлекеттік
басқару академиясы» мемлекеттік мекемесі болып, және оған «Л.Н. ... ... ... ... ... ... кәсіпорнының Дипломатиялық академиясының функциялары ... ... ... оқу ... құруда бүкіл мемлекеттік аппарат
қызметкерлерінің ... ... үшін ... және ... ... ... ... көзделген.
ҚР-сы Президентінің 2004 ж. 11-қазандағы жарлығымен бекітілген «ҚР-ның
мемлекеттік қызметшілерін қайта даярлау және ... ... ... ... [39] ... қызметшілерге қосымша кәсіби білім берудің
негізгі нысандары ретінде мынадай ... ... ... ... - ... қызметке алғаш қабылданған, сондай-ақ
басшы өкімшілік ... ... ... үшін алты ... дейінгі
оқыту курстары;
2) біліктілігін арттыру – кәсіби қызметтің жекелеген бағыттары ... ... үш ... екі ... дейінгі, ал шетелде - бір жылға дейінгі
мерзімді оқыту семинарлары ... ... ... ... ... Президенті жанындағы
Мемлекеттік басқару ... және оның ... ... ... ... және ... біліктілігін арттыру жүзеге
асырылады.
Мемлекеттік органда мемлекеттік әкімшілік қызметкерлердің біліктілігін
арттыруды, шетелде оқытуды қоспағанда үш жылда бір рет ... ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі және келешекте
қанша керек болатынын негізге ала отырып, оларды жоғары және орта ... ... ... арқылы, сондай-ақ, жоғары тұрған лауазымдарға
жоғарылату үшін қажетті мамандық бойынша ... ... алу ... жоспарлап, ұйымдастырады.
Лауазымдық өкілеттіктердің колемі бойынша ... ... ... ... өкімет өкілдері) және лауазымды адамдар
болып табылмайтын қызметшілерге бөлінеді.
Бұрын қолданылған тәртіп қызметшілерді үш ... ... және ... орындаушыларға бөлу олармен мемлекттік-биліктік
өкілеттіктер және олардың көлемі байланысты болатын өзінің мағынасын жойды.
Қазіргі ... ... ... ... - ... ... мен мемлекеттік биліктік ... ... ... «А», «В», «С», «Д» және «Е» ... ... ... бөлуге негізделеді.
Қызмет мерзіміне байланысты ... ... ... ... «А» ... ... ... мерзімі белгіленетін
(мемлекеттік қызметке кірген сәтте) белгілі бір мерзімге ... ... ... ... - ... ... ішкі (ішкі ұйымдастырушылық) және
сыртқы болып бөлінеді. Ішкі ұйымдастырушылық құқықтық қатынастар - бұл осы
органның ... ... ... ... ... Олар ... қызметшіде заңнамалардың негізінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... және тоқтатылады.
Бұл сияқты құқықтық қатынастардың екінші жағы тиісті ... ... ... ... азаматын мемлекеттік қызметтен
шығаруға да) ... ... ... ... ... адам арқылы
мемлекет болып ... ... ... ... ... - ... қызметке тұрған ... ... - ... ... бөліп анықтау, көтермелеу мен жауапкершілік тағы
басқа мәселелер, олар, әдетте, лауазымдық нұсқаулықтармен айқындалатын,
жөнінде ... ... ... да ішкі ... ... ... қатынастар болып заңнамалардың негізінде мемлекеттік қызметші
мен оған ... ... емес өзге ... ... және ... емес ... ... өзінің лауазымдық
өкілеттіктерін жүзеге асыруға байланысты қалыптасатын мемлекеттік ... ... ... Бұл ... ... азамат мемлекеттік
қызметке орналасқан кезден бастан пайда болады.
Бірақ әркім мемлекеттің ... ... бола ... тек өзінің атқарып
отырған лауазымы бойынша атқарушы билік аясында ... - ... ... қызметші ғана - лауазымды адам (өкімет өкілі) бола
алады. Лауазымды ... ... ... өздерінің жариялы сипаттағы
биліктік өкілеттіктерінің өз органдарынан тысқары күші ... ... ... ... ... ... ... (өкілеттері) өздеріне қызмет бабында
ұйымдық жағынан бағынышты емес азаматтар мен заңды түлғаларға таратылады.
Өкімет ... деп ... бұл ... ... ... прокурорлар, тергеушілер, ішкі ... ... ... сот орындаушылары, әр түрлі бақылау - қадағалау органдарының
мемлекеттік инспекторлары, акционерлік қоғамдардағы ... ... ... ... - бұл ... созылатын процесс, ол
мемлекеттік қызметшілердің қызметке кіргеннен бастап одан шыққанға дейін
атқаратын ... ... ... ... көрініс табады [5, 29 б.].
Осы уақыт ... ... ... құқықтық мәртебесі жүзеге
асырылады. Мемлекеттік қызметті өткеру екі ... ... ... ... Олар ... бірі өздерінің туғызатын құқықтық салдарларының
сипатымен айырылады.
Олардың біріншісі Қазақстанның барлық азаматтары үшін ... ... ... ... ... ... ... құқықтық актілерді құрайды.
Олар мемлекеттік қызметке қабылдаудың сынақ мерзімінен өтудің тәртібін,
мемлекеттік ... ... ... ... өткізудің
тәртібін, қызметке орналасудың, лауазымдық санаттар топтарына жатқызудың,
құрметті ... ... және ... ... өзге де мәселелерінің
тәртібін белгілейді.
Мұндай актілердің қатарына мемлекеттік қызметтің мәселелерін реттейтін
«Мемлекеттік қызмет туралы» заң, ... ... ... ... ... олардың ішінде, мысалы, «Мемлекеттік ... ... ... ... жатады. Құқықтық актілердің екінші түрі - бұл
заңдық айғақтар түрлерінің бірі, яғни ... бір ... үшін ... -
қызметтік қатынастар туғызатын, өзгертетін немесе тоқтататын ... ... ... ... ... туралы заң бойынша мемлекеттік қызметке кіруге,
заңдарда өзгеше белгіленбесе, жасы 18 жастан кем ... ... ... ... өзге ... ... сөйкес келетін ҚР-сы азаматының құқығы
бар. Қазақстан Республикасының Конституцияның 33 – 4 ... ... ... ... қызметке кіруге тең құқығы бар деген
жалпы ереже бекітілген. Бірақ бұл ... ... ... болу ... ... айтар болсақ, азамат мемлекеттік қызметке мына жағдайларда
қабылдануы мүмкін емес:
- соттың ... ... ... ... оны ... ... немесе
әрекетке қабілеті шектеулі деп танылған;
- соттың шешімімен оны белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін атқаруға кедергі болатын медициналық мекеменің
қорытындысымен анықталған науқасы бар;
- өзінің мәртебесін және соған негізделген беделін жеке ... ... өзге де ... емес ... ... алып келуі ықтимал
әрекеттерге жол бермеу мақсатында өзіне ... ... ... бас ... ... ... ... алдында екі жыл ішінде сыбайлас жемқорлық
құқық бузушылық үшін тәртіптік жазаға тартылған;
- ... ... ... ... үш жыл ... ... ... бұзушылық жасағаны үшін сот тәртібімен әкімшілік жаза қолданылған;
- мемлекеттік қызметке кірер алдында бір жыл ... ... ... үшін сот ... ... жаза ... мемлекеттік қызметке кіру уақытына өтелмеген немесе заңда белгіленген
тәртіппен алынбаған соттылығы бар.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мен
мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің мемлекеттік қызметке кірулерінің бөлек
тәртіптері белгіленген.
Конкурс азаматтардың мемлекекттік ... ... кіру ... ... ... етеді. Бос лауазымдарға орналасудың
конкурстық тәртібін енгізу мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің ... ... құру ... ... ... ... ... Еңбек құқығы теориясы бойынша тәртіптік жауапкершілік ұғымы
Еңбек Кодексінің 1-бабына сәйкес, еңбек тәртіптемесі мен еңбек тәрбінің
ұғымы берілген [7]. Ол бойынша ... ... деп ... мен
дұмыс берушінің еңбекті ұйымдастыру жөніндегі қытанстарын реттеу тәртібі
түсіндіріледі. Оның ... ... ... ... ... келісе
отырып бекітеді. Еңбек тәртіптемесінің ережелерінде ... ... мен ... ... еңбек тәртібін қамтамасыз етудің талаптары, еңбек
қатынастарын реттеудің өзге де ... ... ... орындау жұмыс берушілер мен қызметкерлер үшін міндетті болып
табылады.
Еңбек ... деп ... ... мен ... ... ... құқықтық актілерінде, сондай-ақ келісімдерде,
еңбек шартында, ұжымдық шартта, ... ... ... құрылтай
құжаттарында белгіленген міндеттемелерді тиісінше орындау түсіндіріледі.
Еңбек тәртібін жұмыс беруші мынадай ... ... ... ... ... ... үшін қажетті ұйымдастастырушылық және экономикалық
жағдайлар жасау, ... ... ... ... ... сендіру, адал еңбегі үшін ... ... ... теріс қылық жасаған қызметкерлерге тәртіптік жаза қолдану жүзеге
асырылады.
Жұмыс беруші қызметкрелерге еңбектегі жетістіктері үшін көтермелеудің
кез келген ... ... ... Көтермелеу түрлері мен оларды қолданудың
тәртібі Қазақстан Республикасыныңзаңнамасында, жұмыс берушінің актілерінде,
еңбек шартында, ұжымдық шартта айқындалады ... ... ... ... ... туралы заңы
бойынша Қазақстан Республикасының азаматтары жемісті мемлекеттік, қоғамдық,
шығармашылық қызметі, еңбектегі және жауангершілік ... үшін ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік
наградалармен мараппаталады.
Сонымен бірге жұмыс ... ... ... ... қылық
жасағаны үшін тәртіптік жауапкершлікке тартуға құқылы.
Жауапкершілік санаты мемлекетке дейін кезеңде пайда болған. Бірақ,
өзінің ... ... 19 ... ... бастау алады. Тарихқа көз
жүгіртсек, «жауапкершілік» ұғымы 1711 ж 2 ... Петр 1-нің ... ... және ... ... атты жарлығында кездеседі [7].
Аталған жарлықта жауапкершілік механизмі көзделген, Сентаттың құқықтық
мәртебесінің бір элементі болып ... ... заңи ... ... ... үшін ... пікірлер
қалыптасқан. С.Н. Братусь былай деген: «заңи жауапкершілік дегеніміз
мемлекеттік немесе оған ... ... ... ... ... [8, 26 ... жауаптылық - бұл қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... үшін қызметтік
бағыныштылық тәртібімен тәртіптік ықпал ... ... ... Заңи
жауапкершіліктердің өзге түрлерінен тәртіптік жауапкершіліктің айырмашылығы
қызметтік бағыну шегінде, «ведомствалық» негізде тәртіпті қамтамасыз ... ... ... ... ... тәртіптік қылық жасаған
мемлекеттік қызметкерге заңда ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік шаралары соттармен
қолданылмайды, олар тек ... ... ... ... ... ... мекеме,
кәсіпорынның жоғарғы тұрған органымен (лауазымды тұлғасы) ... ... ... ... ... динамикалық түрде дамып отыр.
Өйткені, кеңестік ... ... ... ... ... ұзақ уақыттар бойы тәртіптік жауапкершілік институты еңбек құқығы
институты ретінде танылып келді. Бірақ, бұл ... ... ... ... [8, 63 б.]. ... жауапкершілік шаралары соттармен
қолданылмайды, олар тек тәртіпті бұзған ... ... ... ... ... жоғарғы тұрған органымен (лауазымды тұлғасы) қолдануға жатады.
Тәртіптік жауапкершілік тәртіптік ... ... ... ... Бұл ... ... әкімшілігі алдында жасаған тәртіптік
теріс ... үшін ... беру және ... ... көзделген тәртіптік
санцияларды өткеру міндеті болып табылады [9, 205 б.].
Заңнамада ... ... ... ... ... ... Дегенмен,
тәртіптік теріс қылықтың тізімі көзделмеседе, ғалымдар заңнамада ... ... ... ашып ... теріс қылық құрамы – бұл заңдық элементтердің жиынтығы, солар
болған жағдайда әрекет құқық ... ... ... да ... ... ... айтқанда, құқық бұзушының әрекетінде
белгілі бір заңдық ... ... ... ғана ол ... жатады.
Тәртіптік теріс қылықтың мұндай элементтеріне қолсұғушылық объектісін,
объективтік жағын, ... және ... ... ... ... ... – бұл сол ол неге қол сұғады, ол қандай
қоғамдық қатынастарды бұзады. Мемлекеттік ... ... кез ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру
кезінде туындайтын қоғамдық қатынас болып табылады.
Осы ... ... ... ... тәртіпті бұзу түрінде
көрініс алады. Тәртіптік теріс қылық тікелей қолсұғатын объект ретінде
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... шығару) немесе міндеттері (оларды орындамау немесе тиісті дәрежеде
орындамау) болып танылады [9, 206 ... жағы – ... ... ... ... ... ... яғни әс-әрекет немесе әрекетсіздік, оның сипаты, ... ... ... ... ... ... ... объективтік жағы мемлекеттік тәртіпке
қолсұғатын құқыққа қарсы әрекет. Ол ... ... ... ... ... [10, 21 ... теріс қылықтың субъектісі ретінде заңи ... ... ... [10, 21 б]. ... ... жауапкершілігі туралы
мәселе даулы болып отыр [10, 22 б].
Ал, қазіргі таңда мемлекеттік қызмет аясында ... ... ... ... ... ... ... қалған қызметкерлердің қызметі (яғни мемлекеттік ... ... ... Ол өзге ... ... жалпы
негіздемелер негізінде белгіленген (жұрттың бәрі заң алдында теңдігі, құқық
бұзушылық туралы істерді қараудың ... іс ... ... т.с.с.).
Алайда мемлекеттік қызметшілердің кәсіби қызметінің сипаты олардың
жауаптылығын ... ... ... де ... ... ... олар үшін ... жауаптылық тағайындалған, атқарып отырған
қызметіне жауаптылығының сәйкес болуы, тек қызметшілерге ғана ... ... ... ... ... ... келмейтіндігі туралы
ескерту, әскери немесе арнайы атағын төмендету және басқа).
Жұмыс берушi қызметкерге еңбектегi табыстары үшiн көтермелеудiң ... ... ... ... ... ... мен ... жеке
еңбек, ұжымдық шарттармен және жұмыс берушiнiң актiлерiмен белгiленедi.
Еңбек тәртiбiн бұзғаны үшiн, яғни ... ... оған ... ... ... ... тиiсiнше орындалмағаны үшiн жұмыс
берушi тәртiптiк жазалардың мынадай түрлерiн ... ... ... ... қатаң сөгiс беруге; жеке еңбек шартын бұзуға құқылы.
      Еңбек заңында көзделмеген тәртiптiк ... ... ... ... Тәртiптiк жазалар қолдану және оған ... ... ... ... ... қолданудан бұрын қызметкерден ... ... ... тиiс.
Тәртiптiк жаза терiс әрекет байқалған күннен бастап бiр айдан
кешiктiрмей қолданылады және оны ... ... ... күннен бастап алты
айдан кешiктiрiп қолдануға болмайды.  ... ... үшiн бiр ... жаза қолданылуы мүмкiн [10, 21 б]. 
Тәртiптiк жаза қолдану туралы бұйрық жазаға тартылған қызметкерге
қол қойғызылып ... ... жаза ... ... ... ... терiс әрекеттiң ауырлығын, оның жасалу ... ... ... ... еңбекке көзқарасын, сондай-ақ
тәртiптiк жазаның жасалған терiс әрекеттiң ауырлығына сәйкестiгiн ... ... ... ... қарау үшiн белгiленген тәртiппен
шағым жасалуы мүмкiн. ... ... ... ... үшiн, ... кiнәсiнен оған жүктелген еңбек мiндеттерiнiң орындалмағаны
немесе тиiсiнше орындалмағаны үшiн жұмыс ... ... ... ... ... ... ... сөгiс беруге; қатаң сөгiс
беруге; жеке еңбек шартын бұзуға құқылы.
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар және ... ... ... ... бұзушылықтар жасағаны үшiн тәртiптiк жаза қолдану
мерзiмдерi бар.
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар және сыбайлас ... ... ... бұзушылықтар жасағаны үшiн тәртiптiк жаза терiс қылық
анықталған күннен бастап үш ... ... ... және ... ... ... күннен бiр жыл кешiктiрiп қолдануға болмайды.
Қылмыстық iс қозғаудан бас тартқан немесе қылмыстық iстi ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық
белгiлерi болған кезде, тәртiптiк жаза қылмыстық iс қозғаудан бас тарту ... ... ... ... ... күннен бастап үш айдан кешiктiрiлмей
қолданылуы мүмкiн.      
Тәртiптiк жазаның ... ... оны ... ... ... ... аспауға тиiс. Егер осы мерзiм iшiнде қызметке жаға тәртiптiк
жазаға тартылмаса, ол тәртiптiк ... жоқ деп ... ... жаза ... ... берушi оны өз
бастамасымен, ... ... оның ... басшысының өтiнiшi бойынша,
қызметкерлер мен олардың өкiлдерiнiң ... ... ... ... бұрын
алып тастауға құқылы.
Тәртіптік жазаны жұмыс беруші өзінің актісін ... ... ... ... ... ... ... қызметкерден жазбаша
түсініктеме талап етуге міндетті. Тәртіптік жаза ... ... ... ... ... үш ... күні ... жазаға тартылған кызметкерге
қолын қойғызып хабарлануға тиіс [11, 21 ... жаза ... ... ... ... ... ... бірақ бір айдан кешіктірілмей қолданылады. Тәртіптік ... ... ол ... күннен бастап алты айдан аспауға тиіс.
Егер осы мерзім ішінде қызметкерге жаңа тәртіптік ... ... ... ... жоқ деп ... ... ... шараларын тек оларды қолдануға
құқық берілген органдар мен лауазымды адамдар ғана қолдана алады. ... олар тек ... ... ... ... ... ғана
өздеріне берілген биліктің шегінде жөне белгіленген тәртіппен ... ... ... ... ... ... кезде, мемлекеттік
қызметшілердің заңдық жауаптылығын қарайды, атап ... ... ... және ... ... қызметшілерге олардың кінәлі түрде қүқық
бүзушылық жасағаны үшін, яғни заң ... ... ... ретінде танылған
қылықтар мен іс-әрекеттер үшін заңдарда ... ... да ... ... жаза ... ... ... Жүртқа мәлім, құқық бұзушылықтар
қылмыстарға және теріс ... ... ... [11, 23 ... ... - бұл ... ... қудаланбайтын
мемлекеттік қызметтің Ережелерін кінәлі ... ... үшін ... ... тәртіптік ықпал жасаудың шараларын қолдану. Ол өзге
азаматтармен бірдей жалпы негіздемелер негізінде белгіленген (жұрттың ... ... ... құқық бұзушылық туралы істерді қараудың ... ... ... ... ... қызметшілердің кәсіби қызметінің сипаты олардың
жауаптылығын реттеудің кейбір ... де ... ... бірқатар
жағдайларда олар үшін жоғары жауаптылық тағайындалған, ... ... ... ... болуы, тек қызметшілерге ғана қатысты
қолданылуға болатын санкциялар (қызметіне толық сәйкес келмейтіндігі ... ... ... арнайы атағын төмендету және басқа).
Заңдық жауаптылықтың бұл түрін ... ... ... ... туралы» заң, «Қазақстан Республикасының әкімшілік
мемлекеттік ... ... жаза ... Ережесі», «Қазақстан
Республикасының ішкі істер органдарының қатардағы және басшы ... ... ... ... ... ... Қарулы күштерінің
тәртіптік жарғысы», «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Ереже» және кейбір басқа актілер болып
табылады.
Олар жауаптылықтың негіздемелерін, тәртіптік жазалардың ... ... ... ... ... билік органдары мен басшылардың
құқықтарын, сондай-ақ мемлекетгік қызметтің нақты жағдайларын ескере ... ... және ... ... ... белгілейді [12, 21 б.].
Мемлекеттік қызмет туралы ... ... ... ... ... ... өзіне жүктелген міндеттерді орындамағаны
және тиісінше ... ... ... ... ... жасағаны,
лауазымдық өкілеттігін асыра пайдаланғаны, мемлекеттік және еңбек тәртібін
бұзғаны ... ... ... ... ... ... осы заңмен
белгіленген шектеулерді сақтамағаны үшін қолданылуы мүмкін деп ... ... ... ... ... - Заңдық
жауапкершіліктің бір түрі, оны қызметшілер өздерінің қызметтік міндеттерін
атқару үстінде тәртіптік ... ... ... үшін ... ... ... қылығы қызметшілердің өздеріне жүктелген
міндеттерді құқыққа қайшы, атқармау кінәсі немесе тиісінше ... ... ... ... мемлекеттік және еңбек тәртібін
бүзуы, қызметтік этика Ережелерін бұзуы, сол сияқты «Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... сақтамауы болып табылады [13, 38 б.].
Мемлекеттік қызметшілердің Ар-Намыс кодексінде мемлекеттік қызмет
атқару қоғам мен мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... қызметшілердің адамгершілігіне және моральдық - этикалық
бейнесіне жоғары талаптар ... деп атап ... ... қызметшілердің сақтауға міндетті жалпы жұрт
қабылдаған ... ... мен ... ... ... ... ... ережелері белгіленген.
Олар мынадай атаулармен топтастырылып, нақтыланған:
1) мемлекеттік қызметшілердің өз қызметіндегі парызы мен ... ... және ... ... қарым-қатынастарда қызметшілердің
ұстанатын қағидалары;
3) өзіне бағынысты қызметкерлері болатын қызметшілердің ... ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік
қызметшілер заңнамада белгіленген ... ... ... Осыған орай облыстардағы, Астана жөне Алматы қалаларындағы
Мемлекеттік ... ... ... ... ... атқаратын
рөлін ерекше атап айтқан жөн. Тәртіптік кеңес мемлекеттік тәртіпті нығайту,
сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы және ... ... ... кодексін сақтау мәселелерін қарайтын консультативтік -кеңесші орган
болып табылады. Тәртіптік кеңес өз өкілеттігі ... ... ... ... ... ... ... қатысты тәртіптік істерді
қарайды. Мемлекеттік қызметшінің теріс қылық ... жаза ... үшін ... ... [13, 40 б.].
Тәртіптік жаза - бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес тиісті құқығы бар тұлға (әдетте мемлекеттік
органның басшысы) қолдануы мүмкін тәртіптік ... ... ... түрлері: ескерту, сөгіс, қатаң сөгіс, қызметке сәйкес еместігі
туралы ... ... ... ... ... ... Тәртіптік
жазаны мемлекеттік қызметшіні қызметке тағайындауға құқығы бар орган немесе
басшы өзі дербес не ... ... ... ... негізінде қолданады.
Тәртіптік кеңес өз өкілеттігі шегінде сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... ... тәртіптік істерді
қарайды. Мемлекеттік қызметшінің теріс қылық жасауы жаза ... үшін ... ... ... ... ... ... мысалы, қызметке
тағайындауға құқығы бар органдар мен басшыларға ... ... ... ... ... ... және ... босату туралы мәселені шешу
құқығы берілген.
2 МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТШІЛЕРДІҢ ТӘРТІПТІК ЖАУАПКЕРШІЛІГІ ҰҒЫМЫНЫҢ ҒЫЛЫМИ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
2.1 Мемлекеттік қызметшілердің ... ... ... ... ... ... тек мемлекеттік қызметшілер жауапкершілігі қызығушылық
тудырады.
Біздің көзқарасымыз ... ... ... және мемлекеттік
қызметші ұғымдары қашан пайда болғанынан ... ... ... жауапкерлігін анықтай аламыз. Біз жоғарыда мемлекеттік
қызмет пен мемлекеттік қызметкер ... ... ... ... туралы алғаш рет 15 ғасырда айтыла бастаған. Ал, керісінше,
И.Л. Бачило былай дейді: «жауапкершілік – ... ... ... ... әсер ету ... ... [14, 91 б.].
А.И. Щербак өз пікірінше: «лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі деп
субъектіге олардың құқықтарын ... ... ... ... белгілі бір
нәтижеге қол жеткізу үшін қызметті орындаудың құқықтық міндеті жүктелген
құқықтық ... [15, 56 ... О.Э. ... ... ... «санкциямен қорқыту арқылы
шығармашылық жұмысты орындау мүмкін ... яғни ... ... ... жойып жібереді» [15, 70 б.].
В.М. Манохин мемлекеттік қызметкерлер ... ... атап ... қызметшілердің жоғарғы жауапкершілігі, лауазымдық құқық бұзушылық
салдары қызмет шегіне кері әсер ... ... ... үшін ... ... қолданылатын
жауапкершіліктің арнайы түрлері бар;
- құқық ... үшін ... ... ... ... ... ... бұзушылықтың өзге түрі ретінде саралануы тиіс және
тиісті заңи жауапкершілік тағайындалуы ... ... ... қауіпсіздік
ережелерін бұзғаны үшін лауазымды тұлғаның әкімшілік жауапкершілікке
тартылса, не үшін ... ... ... тиіс ... қызметшілердің құқықтық мәртебесі ... ... ... ... былай көрсетеді: мемлекеттік қызметшілер
жалпы азаматтың құқықтық мәртебесін, және де ... ... ... ... ... олар оның ... ерекшелігіне байланысты жалпы
құқықтық акті және де арнайы құқықтық актілер бойынша ... [16]. ... ... ... ... ... түрде
құқық бұзушылық жасағаны үшін, яғни заң ... ... ... ... ... мен ... үшін заңдарда қаралған қандай да
болмасын сазай мен жаза шараларынан көрініс табады.
Жұртқа мәлім, құқық ... ... және ... ... ... жауаптылықтың бұл түрін реттейтін нормативтік актілер
«Мемлекеттік ... ... заң, ... ... ... ... жаза қолдану Ережесі», ... ішкі ... ... және ... ... ... өткеру туралы Ереже»,
«ҚР Қарулы күштерінің тәртіптік жарғысы», «ҚР-ның Кеден ... ... ... ... туралы Ереже» және кейбір басқа актілер
болып табылады.
Олар жауаптылықтың ... ... ... ... ... ... жөніндегі атқарушы билік органдары мен басшылардың
құқықтарын, сондай-ақ мемлекеттік қызметтің нақты жағдайларын ескере ... ... және ... ... ... ... қызмет туралы заңның 28-бабы мемлекеттік қызметшіге
тәртіптік ... ... ... ... ... орындамағаны
және тиісінше орындамағаны, сыбайлас жемқорлық ... ... ... ... ... ... ... және еңбек тәртібін
бұзғаны үшін, сондай-ақ мемлекеттік қызметте болуға байланысты осы ... ... ... үшін қолданылуы мүмкін деп бекіткен.
Мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің тәртіптік жауапкершілігі - Заңдық
жауапкершіліктің бір ... оны ... ... ... ... ... ... теріс қылық жасағаны үшін тартады [16].
Қызметшінің тәртіптік теріс қылығы қызметшілердің өздеріне жүктелген
міндеттерді құқыққа ... ... ... ... ... атқармауы,
лауазымдық өкілеттігінің шегінен шығуы, мемлекеттік және еңбек тәртібін
бүзуы, қызметтік этика Ережелерін бұзуы, сол ... ... ... ... белгіленген мемлекеттік қызметте болуға байланысты
шектеулерді сақтамауы болып ... ... ... ... ... ... ... атқару қоғам мен мемлекет тарапынан ерекше сенім білдіру
болып табылады және мемлекеттік ... ... ... - ... бейнесіне жоғары талаптар қояды деп атап көрсеткен.
Кодексте мемлекеттік қызметшілердің сақтауға міндетті жалпы жұрт ... ... мен ... ... ерекшеліктерінен
туындайтын негізгі мінез-құлық ережелері белгіленген.
Олар мынадай атаулармен топтастырылып, ... ... ... өз қызметіндегі парызы мен міндеттері;
2) ... және ... ... ... ұстанатын қағидалары;
3) өзіне бағынысты қызметкерлері болатын қызметшілердің міндеттері және
т.б.
Осы Кодексте көзделген ... ... үшін ... ... ... ... ... тартылуы мүмкін. Осыған
орай облыстардағы, Астана жөне Алматы қалаларындағы Мемлекеттік ... ... ... кеңестерінің атқаратын рөлін ерекше атап
айтқан жөн.
Президенттің 2005 ж. 30-маусымдағы жарлығымен бұл ... ... ... кеңес мемлекеттік тәртіпті нығайту, сыбайлас жемқорлыққа
қарсы заңнаманы және Мемлекеттік қызметшілердің ар-намыс кодексін ... ... ... ... ... ... ... [16].
Тәртіптік кеңес өз өкілеттігі шегінде сыбайлас ... ... ... мен Ар-намыс кодексін бұзуға жол берген аталған
Ереженің 3-тармағында ... ... ... тәртіптік істерді
қарайды. Мемлекеттік қызметшінің теріс қылық жасауы жаза ... үшін ... ... ... ... қылықтың субъектісі мемлекеттік аппарттың
қатардағы жұмысшысы және лауазымды тұлға да ... ... ... ... ... қолдану туралы ереже
сәйкес, мемлекеттік саяси қызметшілер лауазымдарының тізілімі көзделген.
Олардың тізімі: Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі, ... ... мен ... ... Республикасының Мемлекеттік
Хатшысы; Қазақстан Республикасы Президентi Әкiмшiлігінiң ... ... ... ... ... ... ... мен
орынбасарлары; Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі Кеңсесінің Басшысы,
оның бірінші орынбасары мен ... ... ... ... ... ... мен орынбасарлары;
Министрліктердің жауапты хатшылары; Қазақстан ... ... ... ... Конституциялық Кеңесінің Төрағасы және
мүшелері; Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және
есеп ... ... ... ... олардың бірінші
орынбасарлары мен ... Адам ... ... ... Қазақстан
Республикасы Орталық сайлау комиссиясының төрағасы, ... ... мен ... ... бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі
есеп комитетінің төрағасы және мүшелері; Қазақстан Республикасы ... ... ... аумақтық органдарының басшылары - ... ... ... iстерi агенттiгiнiң облыстардағы, Астана
және ... ... ... ... ... ... және ... маңызы бар қаланың әкімдері, олардың бірінші
орынбасарлары мен орынбасарлары; ... ... және ... бар ... ... ... басшылары ; Қазақстан
Республикасының Төтенше және Өкілетті ... ... ... ... - ... ... хатшысы, оның
орынбасарлары; Жоғары Сот ... ... ... ... ... ... Республикасының Президентi Кеңсесiнiң
бастығы, оның орынбасарлары; ... ... ... ... ... және өзге де ... ... олардың бiрiншi орынбасарлары және орынбасарлары; ... ... ... ... меңгерушiсi, оның
орынбасарлары; Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... Мұрағатының директоры, оның
орынбасарлары; Қазақстан Республикасы Тұңғыш ... ... оның ... Қазақстан Республикасының Парламентi Сенаты
және Мәжiлiсi, Қазақстан Республикасының ... Соты ... ... ... және ... ... ... және Президентінің Іс басқармасы, Республикалық
бюджеттің атқарылуын ... ... есеп ... ... ... ... ... Әкiмшiлiгiнiң құрылымдық
бөлiмшесiнiң мемлекеттiк инспекторлары; ... ... ... ... ... ... ... басшылары, олардың бірінші
орынбасарлары мен орынбасарлары; Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... ... ... жанындағы Сот әкімшілігі комитетінің төрағасы және оның орынбасарлары,
Қазақстан Республикасының Президенті Іс басқармасының Медицина орталығының
бастығы және оның ... ... ... аудандардағы
қалалардың және қалалардағы аудандардың, селолардың, селолық ... ... ... ... ... орын алған тәртіптік теріс қылықтың
субъективтік жағы құқық бұзушының өзінің жасаған құқыққа ... ... осы ... туындайтын зиянды салдарға психикалық қатынасымен
сипатталады [17].
Субъективтік жақтың басты белгісі ретінде кінә ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тәртіптің
бұзылуы болып табылады. Кінә нысанына байланысты ... ... ... ... және ... ... және ... (салақтық)
түрлеріне сараланады.
Сонымен, егер ... ... ... ... төртеуінің жиынтығы бар деп табылатын болса, онда ... ... ... ... ... ... біреуінің болмауы бұзушыны тәртіптік жауапкершілікке тартуға
мүмкіндік бермейді.
Сонымен қорыта келгенде, мемлекеттік саяси ... ... - ... ... ... ... ... тәртіптік
теріс қылықтар жасағаны үшін қызметшілерге қолданылатын ... ... ... ... тысқары тәртіппен туындайтын болса да,
бұл ... оны ... ... ... ... адам
тәртіптік билік субъектісі болып табылатын органға ... ... ... ... ... тән. Бұл ... ... (қызметтік) міндеттерін бұзуға немесе ... ... ... ... ... ... сол үшін ... тәртіптік
жаза қолданылады. Мемлекеттік аппараттағы тәртіптік теріс қылық ... ... ... ... ... ... Кінә ... тәртіптік теріс қылық қасақаналық (тікелей және ... және ... ... ... ... [17].
Мысалы, тәжірибеге көз жүгіртсек, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің
2006 – 2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын ұйымдастыруға ... және ... ... ... ... ... азайтуға, құқықтық ... ... ... ... ... мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа
қары саясатты насихаттауға, ұлтаралық қарым – ... ... іс ... ... ... органдарының көрсеткішін
жақсартады.
Осылайша осы жылдың ... ... ... мен жалпы
2008 жылды салыстырғанда қылмыстарды әшкерелеу 19,8 % (915 – ... ... ... ... ... жемқорлықтың өте ауыр
түріндегі қылмыстарды ашу - пара алу 29,6% (230 – 298)–ге, өзінің қызметтік
өкілеттілігін теріс ... 53,1% (213 – 326), ... ... ... есе (13 ... өсті ... ... саласында сыбайлас жемқорлық туралы мәліметтерді
қамтуға жағдай жасалынды. Құқық органдарының ... ... ... ... ... саны 8,4% (831 - 901) ... қылмысты жасағаны үшін 551 адам тартылды, 2007 ... ... ... 65,5 ... (333) ... 320 іс ... жіберілді. Оның ішінде 3 судья, 50 ішкі істер
қызметкерлері, 33 ауыл ... және ... ... 18 сот ... ... ... ... бөлімінің қызметкерлері, 8 әділет
басқармасынан, 6 ... ... 6 ... ... ... ... ... және 185 басқа да мемлекет қызметтерінен [16].
Ағымдағы жылда Агенттіктің аумақтық бөлімшелерімен ... ... 186 ... іс ... Атап ... 54 факті
бойынша парақорлық, 65 факті бойынша қызметтік өкілетін теріс пайдалану, ... ... ... ... пайдалану, 15 факті бойынша сеніп тапсырылған
бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ... ету, 36 ... ... ... 4 ... ... ... кәсіпкерлік қызметке араласу және
сағырттық, 1 факті бойынша ... ... алу. ... ... ... ... ... асыратын шенеуніктермен
жасалады. Белгілі бір ... ... ... жою ... ... пара беруге немесе заңсыз сыйақы беруге мәжбүр
етеді. Соңғы уақытта бұндай жағдайлар жер ... ... ... ... жер ... жер ... ... беру және
аудару кезінде, шаруа қожалығы мен заңды тұлғаларға беру кезінде ... ... ... деңгейдегі әкімшілік ... ... ... ... беру ... ... беру үшін пара алу
фактілері кездеседі.
Сондай-ақ, мал дәрігерлік қызмет инспекторлары, сот орындаушылары заңға
қайшы ... ... ... ... салу ... алып қою ... субъектілерін тексергенде СЭС-де анықталған. мәселелерді шешуде,
кемшіліктерді жою үшін кәсіпкерлер субъектісін пара беруге ... ... ... ... ... ... уақытта бұндай жағдайлар жер қатынастары
саласының аумақтық комитеттер қызметкерлерімен, жер пайдалану, жер ... беру және ... ... ... ... мен ... ... беру
кезінде кездеседі [19].
Мысалы: Оңтүстік Қазақстан облысы Мақтаарал ауданы СЭС маманы Әсетов
өзінің қызмет ... ... ... жеке ... ... санитарлық
ережелерге сәйкес келмейтіндігін көрсетпеу үшін 4000 мың теңге пара ... 2 ... бас ... айырылды.
Ағымдағы жылғы маусымда Алматы қаласы бойынша ЭСЖҚД аяқталған қылмыстық
іс ... ... Онда ... ... ... қызметінің бас маманы
Канушева әкімгершілік жауапкершілікке тартпау үшін ... ... ... 50 000 теңге пара алған.
Сондай-ақ, қаржы полициясының құрылымдық ... ... ... рұқсат бергені үшін «Валюта» ЖШС ... АҚШ ... алу ... ... Ұлттық банктің валюталық бөлімінің
бастығы Нәбиеваға қатысты қозғалған қылмыстық іс ... ... ... ... баю ... өз ... ... теріс
пайдалану арқылы жер учаскесін жеке кәсіпкерге бөлгені үшін 100 000 ... пара ... ... ... ... ... округінің әкіміне
қатысты сот процесі басталды.
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес ... ... ... ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық сипатындағы
әкімшілік құқық бұзушылықтардың жолын кесу және оны ашу ... ... ... ... мемлекетіміздің сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының
бір бөлігі және экономикалық қауіпсіздікке тікелей қатысы бар осындай құқық
бұзушылықтардың алдын ... ... ... болып табылады.
Есепті кезеңде кәсіпкерлік қызметке ... ... ... жемқорлық құқық бұзушылықтар ... ... 102 ... толтырылды.
Атап айтқанда, Қостанай облыстық Тәртіп кеңесінде қарау нәтижесінде
Федорцева шаруа қожалығына ... 146 ... жер ... алу ... ... ... үшін ... ауданының әкімі Бородинге және осы
ауданның жер ... ... ... ... ... ... шара қолданылды.
Сондай-ақ, бөтен адамдарға жер ... беру ... ... ... ... отырып сату-сатып алу келісімшартының күшін
жойғаны үшін Қостанай облысы Қарабалық ... ... ... әкімі
Левицкий де тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
2008 жылы Бас ... ... ... 973 тексеріс жүргізіп,
2679 заң бұзушылық анықталған, 216 наразылық қанағаттандырылған, 668 заң
бұзушылықты жою ... ... ... Заң ... 202 мәрте
түсініктеме берілген, прокурорлық қадағалау барысында 553 ... ... оның ... 41 ... ... акт, тұлғаларға шектеусіз
шеңбердегі тікелей конституциялық құқықтарын қозғайтын 52 ... ... ... ... өзгертілген, сөйтіп 3095 адамның конституциялық
құқықтары қорғалған, қандайда бір шектеуді ... ... 13 ... ... 881 ... ... жауапкершілікке, 341 тұлға әкімшілік
жауапкершілікке тартылып, ... ... ... 28 ... ... ... емес 2 арыз және ... істер бойынша 9 ... ... және ... ... алу ... республиканың
мемлекеттік органдарымен барлығы 264529 тексеріс актісі ... ... 152499 акті ... ... ... ... анықталды.
Бақылаушы органдардың ішінде ең көп тексерістер ... (89287), ... ... (83918), ... ... ... ... және қадағалау комитетімен (16857)
жүргізілген.
Мемлекет тарапынан ... және орта ... ... мақсатында
атқарылып жатқан іс-шараларға қарамастан, мемлекеттік ... ... ... ... тексеру фактілері анықталуда.
Көрсетілген мерзімде прокуратура органдарымен тексеріс ... ... ... ... ... 1026 ... анықталды. Ең көп заң бұзушылық санитарлық-эпидемиологиялық
қызметте – 492, ішкі істер органдарында – 419 орын ... жылы ... ... 218 тексеріс жүргізіліп, 591
заң бұзушылық фактілері ... 3 ... ... 45 ... заң ... жою туралы 153 ұсыныс қаралған, Заң
бойынша 97 түсініктеме берілген, 103 заңсыз актілердің күші ... ... оның ... 9 ... ... ... ... бір
шектеуді тоқтату туралы 2 қаулы жүзеге асырылды, 201 ... ... ... 61 тұлға әкімішілік жауапкершілікке тартылып,
тексеру қорытындысы ... 6 ... іс ... [21].
Мысалы, Шығыс Қазақстан облысы Өскемен ... ... ... азаматтар мен заңды тұлғалардың заңды құқықтары мен мүдделеріне
нұқсан келтіргендігі туралы көптеген фактілер анықталды, оның ... ... ... ... келтіріп басқа кәсіпкерлерге заңсыз
артықшылық беру, жер телімдерін бөлуде заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
2008 жылдың басынан Ұлттық қауіпсіздік комитетімен ... ... тек қана ... ... ... ... 18 ... бойынша
2 қызметкер сотталған, оның ішінде біреуі басшы қызметкер. Мысалы, Оңтүстік
Қазақстан облысы ... ҰҚД ... КЖО» ... металл сынықтарын
жинауға, 110 миллион теңге қаражатты бас ... ... ... ... бас ... ... ... прокурорлық әрекет
жасамағаны үшін «Торнадо КЖО» ЖШС-і басшысы Жылгелдиевтен 50 000 теңге ... ... ... Арыс көлік прокурорының көмекшісі Досжановқа қатысты
қылмыстық іс тергелуде.
Мемлекеттік сатып алу конкурсына қатысу мақсатында ... ... ... ... анықтама бергені үшін құрылыс материалдары ретінде
50000 теңге ... пара ... үшін ... ... ... комитетінің
төрағасы Жаппаровқа қатысты, ҚХР-дан Қазақстанға кедергісіз тауар өткізіп
бергені үшін кәсіпкерлерден 6 500 АҚШ доллары ... пара алу ... ... ... ... ресімдеу бөлімінің бастығы Беріковке
қатысты қозғалған қылмыстық істер сотқа жіберілді [22].
Тендер өткізу кезінде жеке ... ... ... ... ... ... пара алу сәтінде ұсталған ІІМ-нің № 6697 әскери бөлімі
командирінің ... ... ... ... ... ... ... және 2 жыл қызметіне шектеу қою жөнінде сот ... ... ... ҰҚК ... негізінде Бас прокурор бұйрығымен
сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес заңдылығының нормаларын ... ... ... ... ... ... үшін ... атағын
алып тастау арқылы Қостанай көлік прокуроры Серіков және оның ... пен ... ... ... ... жеке кәсіпкер Гильдельманға кедергі келтіру мақсатында
алкоголь өнімдерін бөлшек ... ... сату ... ... ... ... ... рет салық тексерістерін көтергендігі үшін Риддер
қаласы әкімшілігінің қаржы шаруашылық бөлімінің маманы Худякова ... ... ... ... ... ... ... келтіру
мүмкіндігін жою мақсатында Ішкі істер министрлігінің 2006 ... ... № 223 ... «Жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы
Қазақстан Республикасы заңдылықтарының заңды тұлғалар тарапынан ... ... ... ... ... нұсқаулықты бекіту туралы»
2006 жылғы 26 ақпандағы бұйрығының күші жойылды [22].
Бас прокуратураның ақпаратына ... ішкі ... ... кәсіпкерлік субъектілерін тексерудің белгіленген тәртібін
бұзу фактілері орын алуда. Осы заң ... ... ... ... ІІД-не (186), Қостанай (33), Атырау (19) облыстары және
Көліктегі Оңтүстік Шығыс ІІД-і (46) орын алған. Осы ... Ішкі ... ... ... 38 полиция қызметкерлері қатаң
тәртіптік шараға тартылған, оның ішінде 2-і ішкі ... ... 2-і ... ... ... ... ... [56].
Мемлекеттік саяси қызметшілсрдің қызметін тоқтатуы олардың отставкаға
шығуына жоне қызметтен босатылуына байланысты болады. ... - ... ... ... ... ... ... міндеттерін
атқаруды тоқтатуы, ол қызметшінің жазбаша арызы негізінде жүзеге асырылады.
Мемлекеттік саяси қызметшілер Конституцияда, ... ... ... және өзге де ... ... ... мен тәртіп бойынша
отставкаға шығады. Мемлекеттік қызмет туралы заңның 7-бабының 2-тармағында
аталған лауазымды адамдар отставкаға ... ... бар және ... ... ... ... болып табылады. Лауазымдық өкілеттігін
өрескел ... - ... ... ... ... ... жасау
мемлекеттік саяси қызметшінің отставкаға шығуы үшін негіз бола ... ... ... үшін ... ... ... ... босатудың негіздері мен тәртібін
Президент белгілейді. Олар Президенттің 2000 ж. ... ... ... ... ... ... ... Ереженің 1,3
бөлімінде қаралған.
Мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... өзара келісуі бойынша мерзімді
еңбек шартын жасасу жолымен олардың мемлекеттік ... болу ... ... ... құқығымен заңдарда белгіленген зейнеткерлік ... ... өз ... бойынша жұмыстан босату туралы арыз беруі; келісім-шарт
мерзімінің бітуі не заңдарда көзделген ... ... ... мемлекеттік әкімшілік қызметшілердің өз табысы мен ... ... ... ... ... «Мемлекеттік қызмет туралы» заңда белгіленген
міндеттер мен шектеулерді сақтамауы; меншік құқығымен ... ... ... ... бермеуі; ҚР-ның азаматтығын жоғалтуы; Сыбайлас
жемқорлық құқық бұзушылық ... ... ... ... заңда
белгіленген жағдайларды қоспағанда, мемлскетгік әкімшілік лауазымды
конкурстан тыс ... ... ... нәтижелері; ҚР-ның заңдарында
көзделген өзге де негіздемелер [23].
Әкімшілік қызметшілерді қызметтен босатуды ... ... ... ... ... бар тиісті лауазымды адамы заңдарда
белгіленген тәртіппен жүргізеді.
Қызметтен заңсыз босатылған ... ... ... ... ... сондай-ақ өзінің құқықтары мен ... ... ... ... мемлекеттік қызметті өткеруі туралы мағлұматтар оның жеке
ісінде сақталады. Оны тиісті мемлекеттік ... кадр ... ... ... қызметші басқа жерге ... ... ... жаңа ... береді.
Кейбір мемлекеттік органдардағы мемлекеттік қызметтің ... ... ... ... реттеледі. Бұл әскери қызметке, ішкі
істер, қаржы полициясы, кеден ... ... ... ... қызметтерге қатысты.
Көтермелеу мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық міндеттерін үлгілі
орындағаны, мінсіз мемлекетгік қызметі, ... ... және ... ... үшін және жүмыстағы басқа да жетістіктері үшін
қолданылады. Бұл-мемлекеттік қызметшілерді ... ... ... табылады [24].
Мемлекеттік қызмет туралы заң бойынша мынадай көтермелеулер қолданылады
- бір ... ... ... беру; алғыс жариялау; бағалы сыйлықтармен
марапаттау; Республика заңдарында көзделген көтермелеудің өзге де ... ... ... ... ... еңбек сіңіргені үшін ... ... ... медальдармен, құрметті
атақтармен, құрмет грамотасымен, мамайдығы бойынша таңдаулы қызметкер деген
атақтармен ... ... ... ... ... 1995 ж.
12-желтоқсандағы заңда барлық азаматтарға қатысты: ... ... ... ... ... ұсыныстар енгізу тәртібі, наградтарды беру,
оларды тағып ... ... ... жеңілдіктері, құқықтары
мен міндеттері, наградаларынан айыру, жауаптылық ... ... ... ... ... міндеттерін үлгілі
орындағаны, мінсіз мемлекетгік қызметі, ерекше маңызды және ... ... үшін және ... ... да ... ... [24].
Мемлекеттік қызметшілердің кейбір санаттарының құқықтық
мәртебесінің ерекшеліктерін белгілейтін ... ... ... шаралары тағайындалған: уақытынан бұрын әскери, арнайы атақтар,
сыныптық шендер беру, қызметін ... т.б. ... ... ... міндеттерін үлгілі орындағаны, мінсіз мемлекетгік
қызметі, ерекше маңызды және күрделі ... ... үшін ... ... да ... үшін қолданылады. Бұл-мемлекеттік
қызметшілерді ... ... ... ... табылады.
Мысалы, «ҚР-ның қаржы полициясы органдары туралы» 2002 ж. 4-шілдедегі
заңмен (17-6) осы ... ... ... ... арнайы
атақтардың түрлері және оларды берудің шарттары мен тәртібі ... ... ... ... ... ... сақтау мен дамыту,
олардың қызмет парызын ... жеке ... ... мен ... ... ету ... ... қызметшілерді көтермелеуді үш топқа бөлуге болады: ... ә) ... ... б) ... ... шаралары.
Мемлекеттік қызметшілерге көтермелеу шараларын тек оларды қолдануға құқық
берілген органдар мен ... ... ғана ... ... Бұл ... ... ... нормативтік актілермен қаралған көтермелеулерді ғана ... ... ... жөне ... тәртіппен қолдануға міндетті
[25].
Көтермелеумен қатар заңнамалар, қажет болған кезде, ... ... ... ... атап ... тәртіптік,
әкімшілік, материалдық және қылмыстық.
Мемлекеттік қызметшілердің ... ... ... ... ... ... ... өкілеттігін асыра пайдаланғаны,
мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... болуға байланысты белгіленген шектеулерді сақтамағаны үшін
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қылық - құқыққа қайшы, қызметшілердің өзіне
жүктелген міндеттерді ... ... ... орындамауы немесе
лауазымдық өкілеттігінің шегінен ... ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңдарды, ... ... ... ар-намыс кодексiн (Мемлекеттiк қызметшiлердiң
қызмет этикасы ... ... және ... ... ... сондай-
ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... қызметте болуға байланысты шектеулерді сақтамауы
болып табылады.
2.2 Мемлекеттік қызметшілерге қолданылатын тәртіптік жаза: ... оның ... ... аталған тәртіптік теріс қылықтың субъектісі болып
табылатын лауазымды тұлғалар өз өкілеттігі шегінде ... ... ... заңда көзделген ретте тәртіптік жауапкершілікке тартылады. Яғни осы
лауазымды тұлғаларға жауапкершілік ретінде тәртіптік жаза ... ... жаза ... ... қажет.
Тәртіптік жаза - мемлекеттік қызметшіге теріс қылық жасағаны үшін жоғары
тұрған лауазымды адам немесе мемлекеттік орган ... ... ... шарасы [25, 85 б.].
ҚР "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңның ... және ... ... ... ... Заңға сәйкес қызметшілерге мынадай жазалар:
1) ескерту;
2) сөгіс;
3) ... ... ... толық сәйкес еместігі туралы ескерту;
4-1) тиiстi өкiлеттiлiк беруден бас тарту;
4-2) мемлекеттiк ... ... ... ... төмендету;
5) атқаратын қызметінен босату қолданылуы мүмкін.
Жасалғаны үшін заңда көзделген өзгедей жауаптылыққа әкеп соғатын әрекет
үшін жаза ... Жаза ... ... ... органдардың кадр
қызметтерінің мемлекеттік саяси қызметшілердің дербес ісіне енгізуі ... ... ... Жаза ... ... бойынша жаза кінәлі ... ... мен ... жасалған теріс қылықтың ауырлығына сәйкес
келуге тиіс.
Тәртіптік жазаның ... ... ... ... ... ... мен ... теріс қылық ... ... ... ... ... ... әкеп ... немесе соғуы мүмкін келеңсіз зардаптар;
4) оны жасаған адамның бұрынғы мінез-құлқы;
5) мемлекеттік қызмет өтілі ... ... жеке ... сипаттайтын басқа да жағдайлар есепке алынады.
Жаза теріс қылықты бірнеше қызметшілер бірлесіп ... ... ... жеке ... ... ... қылық үшін тек бір ғана жаза
қолданылады. Қызметшілерге жазаны заңдарда көзделген өкілеттіктеріне сәйкес
жаза ... ... бар ... ... ... адамдар немесе
мемлекеттік органдар қолданады.
Жазаны:
1) Мемлекет басшысы тағайындаған қызметшілерге ол өз ... осы ... ... ... ... басшысы уәкілеттік
берген өзге мемлекеттік органдардың немесе ... ... ... ... ... басшысы тағайындаған Президент Әкімшілігінің қызметшілеріне
- Әкімшілік басшысы өз бастамашылығымен немесе Президент Әкімшілігінің
құрылымдық бөлімшелері басшыларының ... ... ... ... ... мен ... атқарушы органдардың
қызметшілеріне - ... ... ... өз ... ... ... басшысының, Үкіметтің өзге мүшелерінің, Үкімет құрамына
кірмейтін орталық атқарушы органдар ... ... ... ... ... ... қызметшілеріне - осы Палаталардың
Бюролары Палаталар Төрағаларының ұсыныстары бойынша қолданады;
5) жергілікті атқарушы органдардың ... - осы ... ... ... ... қолданады;
6) өзге мемлекеттік саяси қызметшілерге - өз бастамашылығымен немесе осы
қызметшілердің тікелей ... ... ... ... ... ... жаза ... дейін қызметтік тексеру жүргізілуі мүмкін.
Кінәліден теріс қылық жасағаны ... ... ... ... ... тиіс. Кінәлінің түсініктеме беруден бас тартуы жаза қолдану үшін
кедергі бола ... [25, 86 ... ... ... ... мемлекеттік органның кадр қызметі қолын
қойдырып немесе өзге де жолмен қолданылған жаза туралы хабардар ... ... ... ... ... оның ... ... немесе
тізбесін осы жазаны қолданған лауазымды адам айқындаған қызметшілердің
қатысуымен ... ... ... әкеп ... ... ... қарсы
заңдарды бұзуға байланысты терiс қылықтарды, сондай-ақ мемлекеттiк ... жол ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентiнiң жанындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және мемлекеттiк
қызметшiлердiң қызмет этикасын ... ... ... ... ол қызметтiк тексеру жүргiзу туралы ұсыным, сондай-ақ лауазымды
тұлғалардың, оларды қызмет орнынан босатуға дейiн, ... ... ... ... ... [25, 86 ... жауапкершiлiкке әкеп соғатын, сыбайлас жемқорлыққа қарсы
заңнаманы бұзуға байланысты терiс ... ... ... ... ... ... әкiмдерiнiң орынбасарлары мен облыстар, Астана және
Алматы қалалары әкiмдерi аппараттарының басшылары, облыстар, Астана ... ... ... ... ... деңгейдегi әкiмдер жол
берген Ар-намыс кодексiнiң бұзылуын Қазақстан ... ... ... ... ... Астана және Алматы қалаларындағы
тәртiптiк ... ... ол ... ... ... ... ұсыным,
сондай-ақ лауазымды тұлғалардың, оларды қызмет орнынан босатуға дейiн,
тәртiптiк жауапкершiлігi туралы ... ... ... ... ... жаза ... уәкiлеттi тұлғаның тапсырмасы бойынша жүргiзiледi.
Жазаны қолдану туралы шешімге шағымдану оның орындалуын тоқтата тұрмайды.
Тәртіптік жаза теріс қылық байқалған күннен ... бір ... ... және оны ... ... жасалған күннен бастап алты айдан
кешіктіріп қолдануға болмайды [26.].
Қылмыстық іс қозғаудан бас ... не ...... ... ... тәртiптiк терiс қылық болған жағдайда жаза
қылмыстық iс ... бас ... не ...... ... ... ... бастап бiр айдан кешiктiрiлмей қолданылуы мүмкiн.
Жаза мынадай актілер шығару жолымен қолданылады:
1) Республика Президентінің Жарлығы немесе өкімі;
2) Республика Үкіметінің қаулысы;
3) ... ... ... ... және жергілікті атқарушы органдардың және өзге уәкілетті
лауазымды адамдардың бұйрықтары немесе заңдарда көзделген өзге актілер.
Жаза ... ... ... ... үшін жаза ... ... теріс
қылық, жазаның түрі және ол қолданылатын адам ... Жаза ... ... мен ... ... ... ету тiзiмiне енгiзу
жолымен мемлекеттiк органның кадр қызметiнiң есебiне алынуға тиiс.
Тәртiптiк ... әкеп ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк орган басшысы ... ... ... құқықтық статистика және ақпарат ... ... кадр ... ... ... етуi ... жаза қолданылған күннен бастап бір жыл ішінде қызметшіге жаңа жаза
қолданылмаса, онда оған ... жаза ... ... ... ... жаза ... жағдайда мерзімі бойынша соңғы жаза
қолданылған күннен ... ол бір жыл ... ... ... ... ... қолдану туралы мәлiметтер мен актілер ... ... ... ... ... ... ... кадр қызметiнiң есебiне
алынуға тиiс.
Егер қызметші жаңа ... ... ... және ... ... өзін ... ретінде көрсетсе, жаза бір жыл өткенге дейін алынуы мүмкін.
Мемлекеттік саяси қызметшінің лауазымды ... ... ... ... жаза осы ... ... ... бастап алынған болып
есептеледі.
Жазаны мерзімінен бұрын алып тастауды:
1) оны қолданған лауазымды адам (мемлекеттік орган) немесе жоғары тұрған
лауазымды адам (мемлекеттік ... ... Ол ... актімен жүргізіледі, бұл туралы қызметшіге тиісті
мемлекеттік органның кадр қызметі жариялайды.
Жазаны ... ... алып ... үшін жаза ... ... ... инстанция бойынша тиісті өтініш ... ... әкеп ... сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылығын жасағаны
үшiн жазаны мерзiмiнен бұрын алып ... егер ол ... ... ... ... жөнiндегi комиссияның ұсынымымен қолданылған болса,
тек оның келiсiмiмен ғана жүргiзiледi.
Мемлекеттік саяси қызметші өзін ... ... ... құжаттармен танысуға, заңдарда белгіленген тәртіппен ... жаза ... ... ... ... ... ... лауазымды
адамға не сотқа шағым жасауға хақылы. Тәртiптiк жауапкершiлiкке ... ... ... құқық бұзушылығын жасағаны үшiн ... ... алып ... егер ол ... жемқорлыққа қарсы күрес
мәселелерi жөнiндегi комиссияның ұсынымымен қолданылған болса, тек ... ғана ... Осы ... Қазақстан Республикасының
Президенті қызметке тағайындайтын және ... ... ... тәртіптік жауапкершілікке тарту туралы оның шешімдеріне
қолданылмайды.
Мысалы, судья: сот iстерiн қарау ... ... ... ... ... ... ... терiс қылық жасағаны үшiн; еңбек тәртiбiн
өрескел бұзғаны үшiн ... ... ... [26]. ... және ... сот алқаларының төрағалары осы Конституциялық
заңда көзделген лауазымдық мiндеттерiн тиiсiнше орындамағаны үшін ... ... ... актiсiнiң күшiн жою немесе өзгерту, егер бұл орайда заңды өрескел
бұзуға жол берiлмеген және ол ... ... ... сот ... ... көрсетiлмеген болса, өздiгiнен судьялардың жауаптылығына ... ... ... мына ... ... ... ... төмендету; қызметтiк мiндеттерiн тиiсiнше атқармағаны
үшiн сот төрағасы немесе сот ... ... ... ... ... босату. Әрбiр тәртiп бұзушылық үшiн тәртiптiк ... ... ... жеке басы ... ... және оның ... ... отырып, тек бiр тәртiптiк жаза қолданылады [20].
Тәртіптік іс қозғау құқығы: Республиканың кез келген судьясына қатысты
- ... ... ... ... ... ... ... төрағасы мен судьясына қатысты - ... ... ... ... болады. Тәртiптiк жауапкершiлiкке әкеп
соғатын, сыбайлас жемқорлық құқық ... ... үшiн ... ... алып ... егер ол ... ... қарсы күрес
мәселелерi жөнiндегi комиссияның ұсынымымен қолданылған болса, тек ... ғана ... ... ... тәртiптiк iс қарау, қызметтiк
тексеру мен судьяның дәлелдi себептермен жұмыста болмаған уақытын есепке
алмағанда, терiс қылық ... ... ... - үш айдан ... ... ... ... ... ... бiр жылдан кешiктірiлмей қозғалуы
мүмкiн.
Жоғарғы тұрған сот инстанциясының заңдылықтың бұзылу фактiсi анықталған
сот актiсi ... ... ... күн ... сот iсiн ... ... ... байланысты тәртiптiк терiс ... ... ... ... ал заңсыз сот актiсi шығарылған күн осындай терiс
қылықтың ... күнi ... ...... ... бастап екi ай мерзiм iшiнде қаралуға
тиiс. Республикалық тәртiптiк-бiлiктiлiк алқасы Жоғарғы ... ... ... мен судьяларына, облыстық соттардың төрағалары мен
сот алқаларының төрағаларына қатысты ... іс ... ... ... ... ... облыстық тәртiптiк-бiлiктiлiк алқаларының
шешiмдерiне қатысты шағымдарды ... ... ... ... ... судьяларына, сондай-ақ аудандық соттардың
төрағалары мен судьяларына қатысты тәртіптік іс ... ... ... ... қарайды [26].
Тәртiптiк iс жөнiндегi тәртiптiк-бiлiктiлiк ... ... ... ... ... iс жүргiзудi қысқарту туралы; ... ... ... ... ... не оның ... жою және iстi
жаңадан қарауға жiберу туралы не ... ... ... ... бiрiн ... Егер ... жаза қолданылған күннен бастап бiр
жыл бойы ... ... ... ... онда ол ... ... деп ... Тәртiптiк жазаны берген тәртiптiк-бiлiктiлiк
алқасы оны мерзiмiнен ... алуы ... ... ... ... өзiне қатысты шешiм шығарылған ... ... ... ... ... ... ... алқасының шешiмi түпкiлiктi болып табылады.
Судья мiнсiз тәртiбiмен өз мiндеттерiн адал ... ... жаза ... ... бастап алты ай өткеннен кейiн мерзiмiнен
бұрын алынуы мүмкiн. Тәртiптiк жазаны берген ... ... ... ... алуы мүмкiн. Облыстық тәртiптiк-бiлiктiлiк алқасының
шешiмiне өзiне қатысты ... ... ... ... ... ... шағымдануы мүмкiн. Республикалық тәртiптiк-бiлiктiлiк
алқасының шешiмi ... ... ... және ... ... қаржы полициясының қызметкерлері ел Президентінің 2005 жылғы 14
сәуірдегі “Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейту, мемлекеттік органдар
мен лауазымды тұлғалар ... ... пен ... нығайту туралы”
Жарлығының талаптарын жүзеге асыру мақсатында ... жылы ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштерін
айтарлықтай көтерді [27].
Атап айтқанда, жылдың 9 айы ішінде ғана біздің сала ... ... іс ... ... ... ... ... ішінде сыбайлас
жемқорлық санатына жатқызылатын 86 іс ... осы ... 52 ... ... 43 іс ... ... ... жолданды. Қылмыстық
істер бойынша нақты анықталған залал көлемі 1 млрд. 800 млн. теңгеден астам
құраса, оның 1 млрд. 700 млн ... ... Бұл ... ... ... ... ... 13 есеге артық болғанын көрсетеді
[20].
Сыбайлас жемқорлық санатындағы ... 12-сі ... ... ... ... ... мүлікті талан-таражға салуға,
27-сі теріс пайдалануға, 36-сы жалғандық жасауға, 8-і пара ... 2-і ... және 1-і ... байланысты қозғалған.
Мысалы, мемлекеттік қызметкерлер тарапынан қызметтік өкілеттігін ... жеке ... ... ... және пара алу ... бағытталған жедел іс-шаралардың ... ... 2005 ... ... ... ... облыстық салық комитетінің
тіркеу және құжаттар беру бөлімінің жетекші маманын жеке кәсіпкерге патент
беруге көрсеткен көмегі үшін 10500 ... ... алуы ... ... ... ... нәтижесінде Шиелі ауданы әкімдігі бөлім
меңгерушісінің орынбасары ... ... ... бар ... оған ... ... 600 мың ... қаражатты басқа мекемеге
беріп жібергені анықталды. Біздің дабылымыздан ... сот ... ... ... ... толығымен өндірілді.
Сондай-ақ департаментке келіп түскен ұжымдық арыздар бойынша ауылдық
округтер және мекемелер ... 4 ... ... ... ... ... жөнінде толық есеп берілді. Жемқорлыққа жол бермеу
мақсатында мемлекеттік органдар тарапынан орын алған кемшіліктер мен ... ... осы ... ... 20-дан астам ұсыныс
келтірілді [27].
Менің өз басым ... ... ... ... ... қызметке орналасуға ниет еткен азаматтар жоғары
білімді, өзін ... ... ... ... ... өзіне қойылатын талаптарға моральдық тұрғыдан дайын
азаматтар. Мемлекеттік қызметкерлерді ... ... ... таңда
сыбайлас жемқорлық қылмыстарына тосқауыл болмай, қайта соның туындауына
себеп болуда.
Үміткерлер қызметке тұру үшін ... ... ... ... ... ... тұрып, пара беруден де тайынбайды. Өз ... ... ... ... қызметкерлері олардың сәл
қиналса пара беруге дайын тұратынын ... ... ... және ... түрлі
әрекеттерімен ықпал жасайды. Бұған мысал ... ... ... ... осы ... жауапты қызметкерінің 25 мың теңге пара алу сәтінде
қолға түскенін айтсақ та жеткілікті [27]. ... ... ... 3 мамырдағы №1567 Жарлығымен бекітілген “ҚР ... ... ... ... ... аппараттық
мәжілісінде талқыланады. Кодекс талаптарымен департамент қызметкерлері
кеңінен танысып ... үшін ол ... ... ... ... ... оның қағидаларын бұзған жағдайда қатаң тәртіптік
шаралар қолданылатыны әрбір қызметкерге жеке ... ... ... ... ... ... барысында тексеріліп жатқан
жеке немесе заңды тұлғаның жетегінде кететін кездері де ... ... дөп басу ... ... не ... ... не
қорқытушылықтан туындап отырған жәйттер болуы ықтимал.
Соның салдарынан кейде жедел қызметкерлерді не тергеушілерді ... ... ... ... ... ... ... қатаң бақылауда ұстап, жеке қадағалаудан жібермей дер кезінде
тиісті шара қолдану болмақ.
Департамент қызметкерлерінің ел алдында, халық арасында ... ... ... ... ... ... ... және қаржы полициясы
қызметіне лайықтылығы толық әрі жан-жақты тексеріліп қабылданған. Әрқайсысы
өз ісіне жауапкершілікпен қарайды.
Оған қоса ... ... ... жеке ... және ... ... ... бөлім бастықтарының бақылауында болады. Бүгінгі
күнге дейін ... ... ... ... ... ... құрықталып, талан-таражға салынған миллиондаған қаржы бюджетке
қайтарылды. Департамент ... ... ... тығыз байланыста. Ол
дегеніміз, қаржы полициясы қызметкерлерінің ... ... ... ... ... сөз. ... ... жасыратын ештеңе жоқ [27].
Осыған дәлел, департамент басшылығы облыстың аудандары мен ірі ... ... ... рет ... ... қабылдаулар
ұйымдастырды. Көпшіліктің көкейінде жүрген мәселелер осы ... ... ... Бұл департаменттің халықпен бірге иықтасып жұмыс
жасап жатқанын көрсетеді.
Жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттік ... ... ... деген желеумен сотқа арызданып жататын кездері де ұшырасып ... бір ... ... ... ... АҚ ... ... қызметкерлерінің кезекті әрекеттері бойынша қалалық сотқа ... ... ... ... қазылар қауымы полицейлердің бұл
әрекеттерінен қылмыстың ізін ... оның ... ... ... арызданушылардың көздерін жеткізді.
Осы сияқты “заңсыз қылмыстық жауапкершілікке тартты” деп, ... ... ... ... 2 млн. ... ... еткен азамат Ж.Б. талап-
арызы бойынша қаралған азаматтық іс те департамент ... ... ... ... ... ... ... жіберген заң
бұзушылықтардың саралануына байланысты анықталады. Заң ... ... ... ... ... ... ... іс
қозғалып, заң негізінде соттың жазасы тағайындалады.
Егер әкімшілік құқық бұзушылық белгілері байқалса, ... ... көп ... ... ... шектеледі. Не қылмыс, не әкімшілік
жауапкершілік қаралмаған, бірақ құрамында сыбайлас жемқорлықтың белгілері
болған жағдайда ... ... ... Мұндай жағдайда
олқылық жіберген мемлекеттік қызметкер жоғары тұрған лауазым иелері мен
бастықтарынан “ескерту”, ... ... ... немесе “қызметіне сай емес”
деген түрдегі тәртіптік шара көруге ұшырайды.
Бұл ретте тоқтала кететін жәйт, мемлекеттік қызметкердің заң ... жол ... оны дер ... ... отырып, алдын алу шараларын
жасамаған тікелей бастықтарына да тәртіптік жаза әсер етіледі, яғни оларға
да ... атап ... ... шаралар қолданылу мақсатында ұсыныстар
жолданады. Өткен жылы ... ... орын ... заң ... жою және болдырмау шараларын қабылдау ... ... 40 ... [28].
Президент Жарлығымен бекітілген сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің
2005-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... 2005 ... 18 ақпанында
Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзінің Қазақстан ... ... ... аса ... ... көтере келіп, елдегі құқық тәртібін
нығайтуды басты ... ... ... ... ... шабу — ... ... назарында тұрған басты мәселелердің бірі. Баршаңызға мәлім,
еліміздегі қаржы полициясы 2005 ... 25 ... ... ... ... ... және есеп беретін мемлекеттік орган ... ... ... жерде көрсетіліп отырған сол зор ... ... шығу ... ... органдарының әрбір қызметкерінің абзал борышы болып
табылмақ.
Осыған орай азаматтар мен заңды ... ... ... ... олардың заңды кәсіпкерлікке деген құқығын толық іске асыруын
қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... арттыруға басты назар аудару міндеттері қойылды.
Агенттік төрағасы ұсақ ... мен ... ... ұсақ ... ... ... бірге ірі көлемде мемлекет қаржысын талан-
таражға салушылар мен аса ... ... ... ... ... салықтан
жалтару сияқты қылмыстарды анықтауға бар күшті бағыттауды қатаң тапсырды.
Сонымен қатар агроөнеркәсіптік кешенде, балық ... ... мен ... ... ... ел”, “Таза су” мемлекеттік
бағдарламаларын іске ... ... жол ... ... мен құқық
бұзушылықтар анықталып, нәтижесінде қозғалған ... ... ... ... жерде айта кететін мәселе, агенттік ... ... ... ... ауылдық округінің тұрғындары ұжымдық арыз тапсырып еді.
Сол шағымды тексеру нәтижесінде Үкіметтің бірнеше қаулыларының ... ... ... ЖШС ... ... іс қозғалды. Ол 450,0 млн. теңге (4,0 млн АҚШ доллары) бюджет
қаржысын қайтармай ... Бұл ... ... ... ... ... ... көрсету фактілері орын алды, тіпті іс ... ... ... ... ... ... ... сотқа жолданған іс
қайта тергеуге жіберілді.
Қаржы полициясы ... ... ... және ... ... ... араласуы мен тиісті ықпалы арқасында қазір
қылмыстық іс ... ... ... ... жолданды [60].
Департамент басшылығы облыс аудандары және елді ... ... ... ... ... ... ... департамент басшысы ретінде облыстың шалғай аудандарындағы
тұрғындардың мұң-мұқтажын тыңдап, ондағы бүгінгі ... ... ... ... ... жұмсадым. Бұған алыстағы елді мекендерде
тұрып жатқан кісілердің облыс орталығына келу ... ... ... болды.
Шараны жүзеге асыру мақсатында облыстық бұқаралық ақпарат құралдары
арқылы кездесу тақырыбы, ... жері мен ... ... ... көрсетіліп, кесте түрінде ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы күрестің негізгі ... ... ... ... ... ... олардың арыз-шағымдарын
қабылдау шараларын іске ... ... ... аудандарында өткен бұл басқосуларға барлығы 3-3,5 мың
адам қатысып, түрлі мәселелер бойынша жазбаша және ... ... ... ... ... ... ... ұшырасуларды өткізу кезінде азаматтарды
жеке қабылдау да ұйымдастырылды. ... ... мен ... ... ... жоқ. ... олардың бәрі де өз шешімін тапты.
Өтініштер негізінде ... ... 2 ... іс ... ... ... Қоғалыкөл ауылының №44 орта мектебі
мұғалімдерінің ұжымдық арызына ... 2005 ... 28 ... ... ... ... құжаттарға өзгерістер енгізу жолымен бюджет
қаржысын бас ... ... ... ... ... іс
қозғалды.
Қазақта “Дәнікеннен құныққан жаман” деген сөз бар. Біз ... ... ... ... ... ... ... жүрміз.
Мәселен, Қызылорда қалалық ішкі істер бөлімінің анықтау бөлімінің бастығы
Б.Досжанов мырза басқаны қойып, енді көшеде ... бара ... ... ... ... ... ... оның бұл жымысқы тірлігі ұзаққа бармай, құрылып ... өзі топ етіп түсе ... ... ... сот оны 5 жылға бас
бостандығынан айырды. Жалпы, данышпан Абай айтпақшы, “ақырын жүріп, ... не ... ... ... өз ... Қазақстан Республикасы
Президентiнiң саясатын жақтауға және оны дәйектi жүзеге ... ... ... ... биліктің беделiн нығайтуға, мемлекет мүдделерiн
қорғауға; Қазақстанның беделiн түсiретiн iс-әрекеттер ... жол ... ... ... және ... Республикасының заңдарына,
Қазақстан Республикасы Президентiнiң ... және ... өзге де ... ... сүйене отырып,
заңдылықтар қағидаттарын басшылыққа алуға; азаматтардың ... мен ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге,
адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын бұзуға бастайтын iс-
әрекеттерге жол ... ... ... ... мен ... ... ... жәрдемдесуге; мемлекеттік және еңбек тәртiбiн бұлжытпай
сақтауға, ... ... ... ... әдiл де ... ... ол
үшiн өзiнiң жұмыс уақытын тиiмдi пайдалануға; жоғары ... ... ... күш-жiгерiн жұмсауға, қойылған мiндеттердi шешудiң ... ... ... ... сенiп тапсырылған мемлекеттiк ... ... оны ... әрi тиiмдi пайдалануға; сыбайлас жемқорлық
көрiнiстерiне қарсы тұруға; мемлекеттiк қызмет мүдделерiне залал келтiретiн
iс-әрекеттi болдырмауға; ... ... жеке ... ... ... ... қабылдауға қатысы бар ... ... ... ... ... және ... шаруашылық
субъектiлерiнiң мүдделерiн сүйемелдеуге жол бермеуге; қызметтiк ақпаратты
пайдакүнемдік және өзге де жеке ... ... жол ... ... ... ... ... не өзiмен қызмет немесе жұмыс бойынша
өзге де ... ... ... ... өзге де мүлiктiк сипаттағы
құмар ойындарға қатыспауға; мемлекеттiк функцияларды ... ... және ... ... сыйлықтар қабылдау немесе қызметiн пайдалану
фактiлерiне жол ... ... ... ... ... немесе шетелдiк жеке және ... ... ... және шетелдiк туристiк, емдеу-сауықтыру және өзге де
сапарларға ... бас ... ... iске ... және ... ... орнықты және жағымды моральдық-психологиялық жағдай
туғызуға ықпал етуге; мемлекеттік органдардың тиімді ... ... ... қызметшiлердiң қызметтiк мiндеттерiн тиiсiнше орындауына бөгет
болатын iс-әрекеттерге қарсы тұруға; кадрларды жерлестiк және жеке ... ... ... ... мен ... ... ... басқа мемлекеттiк қызметшiлер тарапынан қызмет этикасы нормаларын
бұзу ... жол ... және ... ... ... ... ... кезеңiнде киiм киюдің iскерлiк стилiн ұстануға тиiс
[30].
Азаматтармен және ... ... ... ... ... мемлекет институттарына сенiмiн нығайтуға ықпал
етуге; қарапайымдылық танытуға, өзiнiң лауазымдық жағдайын, ... ... ... және өзге де ... алу ... баса ... ... өзiнiң iс-әрекеттерiмен және шешiмдерiмен қоғам тарапынан
негiздi сынға ұшырамауға, сынағаны үшін қудалауға жол ... ... ... оң сын-ескертпелерді кемшiлiктердi жою мен өзiнің
кәсіби қызметiн жақсарту үшiн пайдалануға; өтiнiштердi ... ... пен ... салу көрiнiстерiне жол бермеуге, олар ... ... ... ... ... шығу ... ... және мүлiктiк жағдайларына, жынысына, нәсiлiне, ұлтына, тiлiне,
дiнге қарым-қатынасына, сенiмiне, тұрғылықты жерiне ... кез ... ... жағдайларға қарамастан адамның және ... ... мен ... құрметтеуге; жалпы қабылданған моральдық-этикалық нормаларды
сақтауға, мемлекеттiк тiлге және ... ... ... ... мен дәстүрлерiне құрметпен қарауға; сыпайы және әдептi ... ... ... ... ... қызметшiлер:
бағынысты қызметкерлердiң мiндеттерi мен қызметтiк өкілеттiктерiнiң көлемiн
олардың атқаратын лауазымдарына ... дәл ... ... анық ... ... өкiмдер бермеуге және ... ... ... тыс ... ... талап етпеуге;
бағынысты қызметкерлерiне ... ... ... ... ... ... ... жөнсiздiкке жол бермеуге;
бағынысты қызметкерлердi құқыққа қайшы терiс ... ... ... ... нормалармен үйлеспейтiн iс-әрекеттер жасауға
мәжбүр етпеуге тиiс.
Мемлекеттiк орган қызметiнің мәселелерi ... ... ... оның
басшысы немесе мемлекеттік органның бұған уәкілеттік берiлген лауазымды
тұлғалары сөйлейдi [30].
Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... әдептi түрде жүргiзуi тиiс. Мемлекеттiк қызметшiлер
мемлекеттiк саясат және қызметтiк iсінің мәселелерi ... өз ... ол: ... ... негiзгi бағыттарына сәйкес келмесе; жариялауға
рұқсат етiлмеген қызметтiк ақпараттарды ашатын болса; мемлекеттiк лауазымды
тұлғаларының атына әдепке сай емес ... ... ... ... алдында
бiлдiруге тиiс емес.
Мемлекеттiк қызметшінің атына ... ... ... ... ... ... ... мүдделерiн
сүйемелдеуi жөнiнде негiзсiз көпшілiк алдында айыптау болған жағдайда, ол
тиiстi ... ... ... ... ... ... жариялауға
тиiс.
Мемлекеттiк қызметшiнi сыбайлас жемқорлық жасаған деп көпшілiк алдында
айыптаған жағдайда, ол бұл айыптауларды ... ... ... ... ... ... шығару шараларын қабылдауы керек. Мемлекеттiк қызметшiлердiң
ар-намыс кодексiн сақтауы олардың қызметтiк борышы болып табылады.
Кодексте көзделген талаптарды бұзғаны үшiн ... ... ... ... ... тәртіппен
жауапкершiлiкке тартылуы мүмкін. Мемлекеттiк органның ұжымы оның ... ... ... ... ... ... ... қарап,
қараудың нәтижесi бойынша қоғамдық мiн таға алады.Тәртіптік жаза - ... ... ... ... үшін ... өкілеттігіне сәйкес
тиісті құқығы бар тұлға ... ... ... ... ... ... жауапкершілік шарасы. Тәртіптік жазалардың түрлері:
ескерту, сөгіс, қатаң ... ... ... ... ... ескерту,
атқаратын қызметінен босату болып табылады[30].
Тәртіптік жазаны мемлекеттік қызметшіні қызметке тағайындауға құқығы
бар орган ... ... өзі ... не болмаса тәртіптік Кеңестің ұсынымы
негізінде қолданады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бар органдар мен басшыларға ... ... ... ... ... жасау және қызметінен босату туралы мәселені
шешу құқығы берілген.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмысты қорыта келе, ... ... ... ... - олардың қызметтік міндеттерін орындау кезінде тәртіптік
теріс қылықтар ... үшін ... ... ... ... ... ... қолдану үшін міндетті
түрде тәртіптік теріс қылық орын алуы тиіс.
Тәртіптік теріс қылық - құқыққа қайшы, ... ... ... орындамау кінәсі, тиісінше орындамауы немесе ... ... ... ... ... әкеп соғатын,
сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңдарды, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... қызмет
этикасы ережелерiн)  мемлекеттік және еңбек тәртібін бұзуы, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының ... ... ... Заңында белгіленген
мемлекеттік қызметте болуға ... ... ... ... ... ... өзіне жүктелген міндеттерді
орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны, лауазымдық ... ... ... және ... ... ... ... сондай-ақ
мемлекеттік қызметте болуға байланысты белгіленген шектеулерді сақтамағаны
үшін мемлекеттік қызметшіге ... ... ... жаза - ... ... теріс қылық жасағаны үшін
жоғары тұрған лауазымды адам ... ... ... ... мүмкін
тәртіптік жауапкершілік шарасы.
ҚР "Мемлекеттік қызмет ... ... ... және ... ... күрес туралы" Заңға сәйкес қызметшілерге мынадай жазалар:
ескерту; сөгіс; қатаң сөгіс; қызметке толық ... ... ... тиiстi өкiлеттiлiк беруден бас тарту; ... ... ... ... ... ... ... босату
қолданылуы мүмкін.
Тәртіптік жазаның түрін анықтау кезінде: теріс ... ... ... ... ... жасалған кездегі жағдай; жасалған теріс қылық ... ... ... ... ... ... оны ... адамның бұрынғы
мінез-құлқы; мемлекеттік қызмет өтілі (стажы); қызметшінің жеке басын
сипаттайтын басқа да ... ... ... ... қылықты бірнеше қызметшілер бірлесіп жасаған жағдайда әрбір
қызметшіге жеке ... ... ... ... үшін тек бір ғана ... ... ... заңдарда көзделген өкілеттіктеріне сәйкес
жаза қолдануға ... бар ... ... лауазымды адамдар немесе
мемлекеттік органдар қолданады.
Жазаны: 1) Мемлекет басшысы ... ... ол ... ... осы ... тікелей басшыларының, Мемлекет
басшысы уәкілеттік берген өзге мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... басшысы тағайындаған Президент Әкімшілігінің қызметшілеріне
- Әкімшілік басшысы өз бастамашылығымен немесе Президент ... ... ... ... ... ... ... Кеңсесі мен орталық атқарушы органдардың
қызметшілеріне - ... ... ... өз ... ... ... ... Үкіметтің өзге мүшелерінің, Үкімет құрамына
кірмейтін ... ... ... басшыларының ұсыныстары бойынша
қолданады;
4) Парламент Палаталары аппараттарының қызметшілеріне - осы ... ... ... ... бойынша қолданады;
5) жергілікті атқарушы органдардың қызметшілеріне - осы атқарушы
органдардың ... ... ... ... өзге ... ... қызметшілерге - өз бастамашылығымен немесе осы
қызметшілердің тікелей басшыларының ұсыныстары бойынша ... ... ... жаза ... ... ... ... жүргізілуі мүмкін.
Кінәліден теріс қылық жасағаны туралы ... ... ... ... ... ... түсініктеме беруден бас тартуы жаза қолдану үшін
кедергі бола алмайды. Жаза қолданылған адамды, тиісті мемлекеттік ... ... ... ... ... өзге де ... қолданылған жаза туралы
хабардар етеді. Жаза қызметшіге тиісті ... ... оның ... ... тізбесін осы жазаны қолданған лауазымды адам айқындаған
қызметшілердің қатысуымен жариялануы мүмкін.
Тәртiптiк жауапкершiлiкке әкеп ... ... ... ... бұзуға байланысты терiс қылықтарды, сондай-ақ мемлекеттiк ... жол ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президентiнiң жанындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және ... ... ... ... мәселелерi жөнiндегi комиссия
қарайды, ол қызметтiк тексеру жүргiзу ... ... ... лауазымды
тұлғалардың, оларды қызмет орнынан босатуға дейiн, тәртiптiк ... ... ... ... ... ... көтермелеу
шараларын тек оларды қолдануға құқық берілген органдар мен ... ғана ... ... Бұл ... олар тек тиісті нормативтік
актілермен қаралған көтермелеулерді ғана өздеріне берілген биліктің шегінде
жөне белгіленген ... ... ... ... ... ... болған кезде, мемлекеттік ... ... ... атап ... тәртіптік, әкімшілік, материалдық және
қылмыстық.
Тәртiптiк жауапкершiлiкке әкеп соғатын, сыбайлас жемқорлыққа ... ... ... ... қылықтарды, сондай-ақ облыстар, Астана
және Алматы қалаларының әкiмдерiнiң ... мен ... ... ... ... ... ... басшылары, облыстар, Астана ... ... ... ... ... ... ... жол
берген Ар-намыс кодексiнiң бұзылуын Қазақстан Республикасы Мемлекеттік
қызмет iстерi агенттігінiң облыстардағы, ... және ... ... ... ... ол қызметтiк тексеру жүргiзу туралы ұсыным,
сондай-ақ лауазымды тұлғалардың, ... ... ... ... дейiн,
тәртiптiк жауапкершiлігi туралы ұсыныс енгiзуге құқылы. ... ... жаза ... ... ... тапсырмасы бойынша жүргiзiледi.
Жазаны қолдану туралы шешімге шағымдану оның орындалуын тоқтата тұрмайды.
Сонымен сөзді қорытындылай келе, жаза мынадай ... ... ... ... ... ... немесе өкімі; Республика
Үкіметінің қаулысы; ... ... ... орталық және
жергілікті атқарушы органдардың және өзге уәкілетті лауазымды адамдардың
бұйрықтары немесе заңдарда ... өзге ... ... табылады.
Мемлекеттiк қызметшiлер өз қызметiнде: Қазақстан Республикасы Президентiнiң
саясатын жақтауға және оны ... ... ... ... iс-әрекетімен
мемлекеттiк биліктің беделiн нығайтуға, мемлекет мүдделерiн қорғауға;
Қазақстанның беделiн түсiретiн ... ... жол ... ... ... және ... ... заңдарына,
Қазақстан Республикасы Президентiнiң актiлерiне және ... өзге де ... ... сүйене отырып,
заңдылықтар қағидаттарын басшылыққа алуға; азаматтардың ... мен ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге,
адамның және азаматтың құқықтары мен ... ... ... ... жол ... Қазақстан халқының бiрлiгi мен елдегi ұлтаралық
татулықты нығайтуға жәрдемдесуге; мемлекеттік және еңбек тәртiбiн бұлжытпай
сақтауға, ... ... ... ... әдiл де ... атқаруға, ол
үшiн өзiнiң жұмыс уақытын тиiмдi ... ... ... ... ... ... жұмсауға, қойылған мiндеттердi шешудiң ... ... ... ... ... тапсырылған мемлекеттiк мүлiктерге
ұқыппен қарап, оны ... әрi ... ... ... ... ... тұруға; мемлекеттiк қызмет мүдделерiне залал келтiретiн
iс-әрекеттi болдырмауға; мемлекеттiк қызметшiнiң жеке ... ... ... ... ... ... бар адамдардың қызметiне
араласпауға; кәсіпкерлiк қызметке араласуға және ... ... ... ... жол ... қызметтiк ақпаратты
пайдакүнемдік және өзге де жеке ... ... жол ... ... ... төмен тұрған не өзiмен қызмет немесе жұмыс ... де ... ... ... ... өзге де ... сипаттағы
құмар ойындарға қатыспауға; мемлекеттiк функцияларды ... ... және ... тұлғалардан сыйлықтар қабылдау немесе қызметiн пайдалану
фактiлерiне жол ... ... ... ... ... немесе шетелдiк жеке және ... ... ... және ... ... ... және өзге ... шақырулардан бас тартуға; өзінің iске көзқарасымен және ... ... ... және ... ... ... ықпал етуге; мемлекеттік органдардың тиімді жұмыс ... ... ... ... ... ... ... бөгет
болатын iс-әрекеттерге қарсы тұруға; кадрларды жерлестiк және жеке өзiне
берiлгендiк белгiлерi ... ... мен ... ... ... басқа мемлекеттiк қызметшiлер тарапынан қызмет этикасы нормаларын
бұзу фактілеріне жол бермеуге және ... ... ... ... ... ... киiм киюдің iскерлiк стилiн ұстануға тиiс.
Тәртіптік жаза теріс қылық байқалған күннен ... бір ... ... және оны ... ... жасалған күннен бастап алты айдан
кешіктіріп қолдануға болмайды. Қылмыстық іс ... бас ... ... iс тоқтатылған, бiрақ қызметшiнiң iс-әрекетiнде тәртiптiк терiс
қылық ... ... жаза ... iс қозғаудан бас ... ...... ... ... қабылданған күннен бастап бiр айдан
кешiктiрiлмей қолданылуы мүмкiн.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... Н. Ә. ... - 2030. Ел ... ... жолдауы. - Алматы: 1998. – 70 б.
2 Қазақстан Республикасы ... ... ... заңы 23 шілде 1999
ж. // Егемен Қазақстан, 1999 ж. – 2 тамыз.
3 ... ... ... ... осы ... 3 мамыр 2005 ж. – Алматы, 2006. – 45 ... ... ... қарсы күрес туралы» 1998 жылғы 2 шiлдедегi
Қазақстан Республикасының Заңы // Егемен ... 1998 – 15 ... 1995 ... 30 ... ... ... Конституциясы. –
Алматы, 2008. – 98 б.
6 ... Е.Б. ... ...... 2005. – 101 ... ... В. В. Государственная ... ... ... - ... 2000. – С. ... ... А.А., Досымбекова М.С. О концепции реформирования
государственной службы в ... - ... 1996. – ... ... ... ... ... (Оқұ құралы). - Алматы
Қазақ университеті 2013, - 256 б.
10 1995 ж. 21-желтоқсандағы «ҚР-ның ішкі істер ... ... ... ... ... 1995 – 30 ... ... құтқару және құтқарушылардың мәртебесі туралы» заң ... ... 1997, - 3 ... ... ... қызметі туралы» заң // Егемен Қазақстан, 2002,
- 17 наурыз.
13 «ҚР-ның қаржы полициясы органдары туралы» заң // Егемен ... - 4 ... ... ... және әскери қызмет туралы» заң // ... 2005, - 18 ... ... ... ... қызметшілер лауазымдарының реестрін
бекіту және саяси мемлекеттік ... ... ... ... ... ... // ... 1999, - №2.
16 «Қазақстан Республикасы әкімшілік мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... бекіту туралы ереже» // ҮПАЖ, 1999, - №45.
17 «Қазақстан ... ... ... қызметшілердің ант
беру тәртібін бекіту туралы» // ҮПАЖ, 1999 .- №45.
18 ... ... ... ... ... ... ... Ереже» // ҮПАЖ, 1999, - №45.
19 «Мемлекеттік әкімшілік қызметшілерді аттестациядан өткізу
Ережелерін ... ... 2000 ж. ... // ҮПАЖ, 2004 . - №1.
20 «Мемлекеттік қызмет өткеру тәртібі туралы ... 2000, ... ... 2000,. №7. - ... «Қазақстан Республикасы саяси мемлекеттік ... ... және ... ... саяси мемлекеттік қызметшілердің ант
беру тәртібін бекіту туралы ереже» 2000 . 13-сәуірдегі // ҮПАЖ, 2000, - ... ... ... ... ... ... академиясының мәселелері туралы» 1998ж. 12-қарашадағы өкімі // ҮПАЖ,
1998, - № 25.
23 «Мемлекеттік ... ... ... Қазақстан Республикасы
Агенттігі туралы Ереже» 1999 ж. 3-желтоқсандағы // ҮПАЖ, 1999, - №40.
24 ... ... кадр ... туралы ереже» 2003. 4-
желтоқсандағы // ... 2003, -№ ... ... ... қызметшілер лауазымдарының санаттары
бойынша тізілімін бекіту туралы ереже» 2004 ж. 17-қаңтар // ҮПАЖ, 2004, - ... ... ... ... ... ... және ... біліктілігін арттыру ережесі» 2004 ж. 11-қазан //
ҮПАЖ, 2004, - №36.
27 «Қазақстан ... ... ... ... және біліктілігін арттыруды одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар
туралы ереже» 2005 ж. 31 мамыр // ... 2005, ... ... ... Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің
облыстардағы, Астана және Алматы қалаларындағы тәртіптік ... ... 2005 ж. ... // ... 2005, - ... Тайғамитов.Ғ.Д. Оспанова.Ж. Кедендік әкімшілік жүргізу. – Алматы,
Қазақ университеті, 2013, - 240 б.
30 2000 ж. 10 ... ... ... өткеру туралы Ереже //
ҮПАЖ, 2000, - №22.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ тілінің практикалық курсы — фонетика, лексика, грамматика, орфография, стилистика180 бет
Еңбек тәртібін бұзғаны үшін жауапкершілік5 бет
Жауапкершілік77 бет
Құқықтық тәртіп туралы жалпы түсінік4 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік29 бет
Азаматтық - құқықтық жауапкершіліктің шарты және негіздері56 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершiлiк88 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы түсінік26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь