Балықтардың эритроциттерінің осмостық тұрақтылығына 1,1-диметилгидразиннің әсері

КІРІСПЕ 4
1 Әдебиеттерге шолу 6
1.1 Эритроциттің құрылымы мен қызметі және клеткалық
мембрана 6
1.1.1 Эритроцит құрылымы, биохимиясы, иммунологиясы,
функциясы және жойылуы 6
1.1.2 Эритроциттер мембранасы 8
1.1.3 Эритроциттердің осмостық резистенттілігі мен әртүрлі
жағдайлармен әсер еткен жағдайдағы ауытқуы 10
1.1.4 Эритроцит мембранасына улы заттардың әсері 11
2 ЗЕРТТЕУ НЫСАНДАРЫ МЕН ӘДІСТЕМЕЛЕРІ 17
3 АЛЫНҒАН НӘТИЖЕЛЕР МЕН ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ 18
3.1 1,1.ДМГ.ді организмге бір рет енгізудің эритроциттер саны мен тұрақтылығына, плазмадағы жалпы белоктың мөлшеріне, ұлпалардың жалпы протеолиздік белсенділігіне әсері

18
3.2 Улы заттардың (1,1.ДМГ) созылмалы әсері кезіндегі ұлпалардың жалпы протеолиздік белсенділігі және эритроцит мембраналарының осмостық тұрақтылығы

22
4 АЛЫНҒАН НӘТИЖЕЛЕРДІ ТАЛҚЫЛАУ 26
ҚОРЫТЫНДЫ 29
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 30
Қазіргі кезде қоршаған ортаның интенсивті түрде ластануы организм мен оның мекен ету ортасының арасындағы экологиялық тепе-теңдіктің бұзылуына әкеп соқтырады. Осындай жағдай біздің елімізге де қатысты, себебі табиғатқа жауапсыз қараудың салдарынан, көп жағдайда қоршаған ортаға анторпогендік әсердің нәтижесінде Қазақстанның әртүрлі аймақтарының экологиялық жағдайы санитарлық нормаға жауап бере алмайтындығын көрсетті. Оның барлығы қоршаған ортаның химиялық қосылыстармен ластануы салдарынан болады. Оларға ауыр металдар тұздары, радионуклидтер, пестицидтер, гербицидтер, мұнай және оның құрамындағы заттар, ракета жанармайы – 1,1-диметилгидразин (1,1-ДМГ) және оның нитрозодиметиламин (НДМА) сияқты туындылары, өндіріс және ауылшаруашылық қалдықтарын жатқызуға болады. Осындай химиялық қосылыстардың мыңдаған түрі белгілі және де олардың саны жылдан жылға өсуде. Олардың көпшілігі улы – токсинді болғандықтан адам денсаулығы үшін өте қауіпті. Жоғарыда аталған улы заттар ағзаның әр түрлі мүше мен жүйелеріне улы әсерін тигізеді [1-5].
Әдетте улы заттардың жеке әсері емес, бірлескен әсері көп орын алады. Ал қоршаған орта мен организмнің арақатынасын білудің қажеттілігін көптеген ғалымдар сөз еткенімен, ол әлі күнге дейін өз дәрежесінде жетік зерттелмеген 6-8.
Қоршаған ортаның осындай ластануы адам организміндегі қалыпты үрдістердің ауытқуына әкеп соқтырады, яғни көптеген биологиялық үрдістерде патологиялық жағдайлар туындайды. Солардың ішінде адам организмі жүйесіндегі эритроцит мембранасы мен клетка мембранасына үлкен әсер етеді. Эритроцит мембранасы – клеткалар мембранасының қалыпты жағдайдағы және ортаның экстремалды факторлар әсері кезіндегі күйінен хабардар беретін көрсеткіш. Оның құрылымдық-қызметтік қасиеттері организмнің экстремалды факторларға тұрақтылығының белгісі болады. Клетка мембранасы ортаның экстремалды факторлар әсеріне төзімділігін көтеру тәсілдерін қарастыру жолында және ол факторлардың әрекетінен жүретін тотығу стресінен қорғайтын, атап айтқанда табиғи антитотықтырғыштар мен фитопрепараттар сияқты биологиялық белсенді заттарды пайдалану, қазіргі кезде аса қызығушылық туғызуда. Сондықтан жоғарыдағы айтылған химиялық қосылыстардан, 1,1-ДМГ, оның туындысы НДМА, мырыш иондары тәрізді поллютанттардың эритроциттер мен клетка мембранасы белсенділігінің деңгейіне, эритроциттердің осмостық тұрақтылығына жеке және біріккен әсерін, осы әсер кезіндегі анықталған өзгерістерді түзету үшін антитотықтырғыштар мен фитопрепараттарды пайдалану мүмкіндігін зерттеу қажеттігілігі туады 9-14.
Осы күнге дейін сүтқоректілердің эритроциттерінің мембранасына қоршаған ортаның зиянды факторларының әсері, яғни жоғарыда аталып өтілген улы химиялық қосылыстардың әсері салыстырмалы түрде жетік зерттелсе, осындай факторлардың балықтардың эритроциттеріне әсері толық деңгейде зерттелмеген.
1 Баевский А.Е. Методико-экологический мониторинг здоровья населения // Медико-экологические проблемы Приаралья и здоровья населения. – Нукус; 1991. - С. 65-68.
2 Абдрахимов Б.Е., Ермекбаев Б.Е., Ахтиямов М.Г. и др. Злокачественные новообразования в Кзыл-Ординской области// Медицинские, социальные и экологические проблемы Приаралья: Тез. докл.науч.конф. – Алматы; 1994. - С.26-27.
3 Вредные химические вещества / Ред. В.А.Филов. - Л.; 1988. - 326 с.
4 Жидкие ракетные топлива // Справочник. - М.; 1991. - 263 с.
5 Кольбай И.С., Сейткулова Л.М. Уровень протеолитической активностиразличных звеньев лимфатической системы кишечника в норме и при действии кадмия и глютатиона // Известия МОН, НАН РК. Сер.биол.и мед. 2000. № 1. - С.39-45.
6 Бейсенова Р. Р. Хантурин М.Р. Влияние нитрозодиметиламина на сократительную активность грудного лимфатического протока // Вестник КазНУ. Сер.биол. 2003. № 3(21). - С.73-77.
7 Мурзахметова М.К. Мирошина Т.Н., Турмухамбетова В.К, Утегалиева Р.С., Кольбай И.С., Наурызбаев М.К., Батырбекова С.Е. Исследование состояния клеточных мембран при действии на организм несимметричного диметилгидразина // Вестник КазНУ. Серия химическая. 2003. №3. С.245-250.
8 Ташенов К.Т., Карынбаев Р.С., Макашев Е.К., Ким Т.Д., Калекешов А.М., Иргалиева Л.А., Парманбекова М.Х. Желчеотделительная функция печени при действии некоторых солей тяжелых металлов // Доклады НАН РК. 2004. № 3. - С.97-101.
9 Булекбаева Л.Э., Демченко Г.А., Абдрешов С.Н. и др. Транспортная функция лимфатической системы при интоксикации четыреххлористым углеродом // Вестник Южно-Казахст. мед.академии. 2005. № 4. - С.55-57.
10 Plimmer J.R. Pesticide loss to the atmosphere // Amer.J.Int.Med. 1990. V.18, N 4. - P.461-466.
11 Басенова А.Т., Садыкова В.О., Туканова С.К. и др. Изменения физико-химических соединении мембранатропных химических соединении // Известиея НАН РК. Сер.хим. 1993. № 5. - С.62-66.
12 Абдрасилов Б.С. Молекулярные механизмы действия тритерпеновых гликозидов даммарановогоряда на структурно-функциональные состояние мембран и клеток. – Автореф.дисс... докт.биол.наук: 14.00.31., 03.00.02 - М., 1997. – 44 с.
13 Тлепбергенова Л.Н., Кольбай И.С., Бутин Б.М. и.др. Состояние эритроцитов при действии гетероциклических соединений тетрагидротиопиранового и пиперидинового рядов // 4 съезд физиол. Казахстана: Тез.докл. – Астана, 1999. – С.278-280.
14 Sies H. Oxidative stress: from basic research to clinical application. // Am. J. Med. 1991. Vol.91, N 3. - P.31S-38S.
15 Кольбай И.С., Мурзахметова М.К. Оценка эффективности защиты клеточных мембран биологически активными веществами при действии экстремальных факторов // Известия МОН РК, НАН РК. Серия биол.и мед. 2001. № 4. - С.62-67
16 Доценко З.М., Донченко Г.В., Шахман О.В. и др. Роль фосфолипидов в функционально различных клеточных мембранах в условиях нарушения антиоксидантной системы // Укр. биохим. журн. 1996. - Т. 68, № 1. - С.49-54.
17 Agarwal S., Sohal R.S. Relationship Between susceptibility to protein oxidation aging and maximum life span protential of different species // Exp. Gerontol. 1996. V.31, N 3. - P.365-372.
18 Siow R.C.M., Mann G.E. Vitamin C attenuates induction of heme oxygenase-1 by oxidized LDL in human smooth muscle cells // J. Physiol. 1998. V.506. - P.37P.
19 Георгиевский В.И. Физиолгия сельскохозяйственных животных.- М.: Агропромиздат, 1990. - 512 с.
20 Буянов В.М., Алексеев АА. Лимфология эндотоксикоза. - М.: Медицина, 1990. - 271 с.
21 Cao G., Cutler R.G. Protein oxidation and aging. Difficulties in measuring reactive protein carbonyls in tissues using 2.4- dinitrophenylhydrazine // Arch. Biochem. Вiophys. 1995. V.320, N 1. - P.106-114.
22 Fataccioli V., Andraud E., Gentil M. e.a. Effects of chronic ethanol administration on rat liver proteasome activities relationship with oxidative stress // Hepatology, 1999. V.29, N 1. - P.14-20.
23 Freeman M. L., Huntley S.A., Meredith M. J. e.a. Destabilization and denaturation of cellular protein by glutathione depletion // Cell Stress Chaperones 1997. V.2, N 3. - P.191-198.
24 Mcduffee F.T., Senisterra G. Huntley S.e.a. Proteins cotaining non-native disulfide bonds generated by oxidative stress can act as signals for the induction of the heat shock response // J.Cell Physiol. 1997. V.171, N 2. - P.143-151.
25 Короленко Т.А. Катаболизм белков в лизосомах. - Новосибирск, 1990. – 188 с.
26 Ferioli M.E. Sessa A. Rabelotti E. е.a. Chnges in hepatic polyamine catabolism in elderli rats // Liver 1998. V.18, N 5. - P.326-330.
27 Grune T., Reinheckel T., Joshi M., Davies K.J. Proteolysis in cultured liver erithelial cells during oxidative stress. Role of the multicatalytic proteinase complex, proteasome // J. Biol. Chem. 1995. V.270, N 5. - Р.2344-2351.
28 Джусипбекова Б.А., Колбай И.С., Алипбаева Ж.М. и др. Уровень общей протеолитической активности различных тканей крыс при действии гептила, ионов кадмия и биосластилина in vitro // Известия МОН РК, НАН РК. Сер.биол. и мед. 2003. № 3. - С.68-73.
29 Колбай И.С. Сопряженность белок-транспортирующей и барьерной функций лимфатической системы при экстремальных воздействиях // Физиология, адаптация, стресс: Мат-лы V съезда физиол. Казахстана. Караганда, 2003. - С.94-95
30 Мурзахметова М.К., Мирошина Т.Н., Утегалиева Р.С., Турмухамбетова В.К. Механизмы регуляции состояния клеточных мембран биогенными аминами // Материалы V съезда физиологов Казахстана. –Караганда, 2003. - С.156-157.
31 Daleke D., Smriti S. Substrate specificity of lipid transport across the human erithrocytes membrane // XXXV International Congress of Physioligical Sciences.San Diego, 2005. – 224.9.
32 Шмаров Д.А., Соболевская Л.В., Скрипка А.В., Левина Т.Н. К вопросу о соотношении количество эритроцитов и их размеров в периферической крови // Клинич. лаборат. диагност. 2002. № 4. - С.43-45.
33 Грин Н., Стаут У., Тейлор Д. Биология. Т.2. Пер.с англ. / Под ред. Р.Сопера. - М.: Мир, 1993. – 325 с.
34 Yang M. Effect of sulfhydryl reagents on spectrin stateson the erithrocyte membrane // Biochem. Biophys. Res. Commun. 1993. V.192, № 2. - P.918-925.
35 Discher D.E. New insights into erythrocyte membrane organization and microelasticity// Curr. Opin.Hematol. 2000. V.7, № 2. - P.117-122.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
ЗООЛОГИЯ ЖӘНЕ ГИСТОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: «БАЛЫҚТАРДЫҢ ... ... ... ... ... 42топ 5 курс: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Э.Б.
Қорғауға жіберген
кафедра меңгерушісі:
б.ғ.д.,профессор
Нуртазин С.Т.
Алматы 2008
РЕФЕРАТ
Бұл курстық жұмыс 33 ... 9 ... және 2 ... ... ... саны – ... ... сөздер: 1,1-ДМГ - 1,1-диметилгидразин, симметриясыз
диметилгидразин - гептил, биологиялық белсенді қоспа, ... ... ... осмостық гемолизі, эритроциттер осмостық
тұрақтылығы, МДА - ... ... ... |4 |
| 1 ... шолу |6 |
| 1.1 ... ... мен ... және ... |6 |
| ... | |
| ... ... ... ... |6 ... және жойылуы | |
| ... ... |8 ... | |
| ... ... ... мен ... |10 ... әсер ... ... ... | ... ... улы ... әсері |11 |
| 2 ... ... мен ... |17 |
| 3 ... ... мен ... талқылау |18 |
| 3.1 ... ... бір рет ... ... саны | |
| |мен ... плазмадағы жалпы белоктың мөлшеріне, | |
| ... ... ... ... ... |18 |
| 3.2 |Улы ... (1,1-ДМГ) созылмалы әсері кезіндегі ұлпалардың | |
| |жалпы протеолиздік ... және ... | |
| ... осмостық тұрақтылығы |22 |
| 4 ... ... ... |26 |
| ... |29 |
| ... ... ... |30 |
| | | ... кезде қоршаған ортаның интенсивті түрде ластануы организм ... ... ету ... ... ... тепе-теңдіктің бұзылуына
әкеп соқтырады. Осындай жағдай біздің елімізге де қатысты, себебі табиғатқа
жауапсыз қараудың салдарынан, көп ... ... ... ... ... ... әртүрлі аймақтарының экологиялық жағдайы
санитарлық нормаға жауап бере алмайтындығын көрсетті. Оның барлығы ... ... ... ... ... ... ... ауыр
металдар тұздары, радионуклидтер, пестицидтер, гербицидтер, мұнай және оның
құрамындағы заттар, ... ...... ... ... ... ... сияқты туындылары, ... ... ... жатқызуға болады. Осындай химиялық қосылыстардың
мыңдаған түрі белгілі және де олардың саны ... ... ... ... улы – токсинді болғандықтан адам денсаулығы үшін өте қауіпті.
Жоғарыда аталған улы заттар ағзаның әр ... мүше мен ... улы ... [1-5].
Әдетте улы заттардың жеке әсері емес, бірлескен әсері көп орын алады.
Ал қоршаған орта мен ... ... ... ... ... сөз ... ол әлі ... дейін өз ... ... ... ... осындай ластануы адам организміндегі қалыпты
үрдістердің ауытқуына әкеп соқтырады, яғни ... ... ... ... туындайды. Солардың ... адам ... ... ... мен ... ... үлкен әсер етеді.
Эритроцит мембранасы – ... ... ... ... ... ... факторлар әсері кезіндегі күйінен хабардар ... Оның ... ... ... ... тұрақтылығының белгісі болады. Клетка мембранасы ортаның
экстремалды ... ... ... ... ... қарастыру
жолында және ол факторлардың әрекетінен жүретін ... ... ... айтқанда табиғи антитотықтырғыштар мен ... ... ... ... ... ... ... аса қызығушылық
туғызуда. Сондықтан жоғарыдағы айтылған химиялық қосылыстардан, 1,1-ДМГ,
оның туындысы НДМА, ... ... ... ... ... мен
клетка мембранасы белсенділігінің деңгейіне, ... ... жеке және ... ... осы әсер кезіндегі анықталған
өзгерістерді түзету үшін антитотықтырғыштар мен фитопрепараттарды пайдалану
мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... сүтқоректілердің эритроциттерінің мембранасына қоршаған
ортаның зиянды факторларының әсері, яғни ... ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде жетік зерттелсе, осындай
факторлардың балықтардың эритроциттеріне әсері ... ... ... ... ... – Балықтардың эритроциттерінің осмостық
тұрақтылығына 1,1-диметилгидразиннің әсерін зерттеу.
Жұмыстың ... ... ... ... ... ... плазмадан босату
2. Эритроциттерді жуу
3. Эритроциттердің тұрақтылығын анықтау
4. Балық организміне 1,1 ДМГ ... ... ... осмостық тұрақтылығын анықтау.
1 Әдебиетке шолу
1. Эритроциттің құрылымы мен ... және ... ... ... ... биохимиясы, иммунологиясы, функциясы және жойылуы
Қан жүйесі және оның құрамындағы қызыл және ақ қан ... ... орны ... Олар ... ... ... ... рН
ортасын сақтап, газдарды, метаболизм өнімдерін, биологиялық белсенді
заттарды тасымалдай отырып, организмде гомеостатикалық ... ... ... ... ... ... ... сыртқы және
ішкі ортаның арасындағы байланыстырушы тізбек болып, қан ... ... ішкі ... ... ... ... өте ... келеді.
Қан жүйесі - ішкі организмнің маңызды ... Ол ... ... ... және де оның бұл ... ... ... орта
факторларына бейімделу параметрі бола алады (1,3,15(.
Эритроцитттер (erythrocytus – грекше. erythros – қызыл, cytоs - клетка)
ядросыз, гомогенді ... бар ... қан ... Ол ... ... ... ... қарапайым липопротеинді мембрана
цитолеммамен қоршалған. ... ... ... эритроциттердің екі жағы
ойыс, диаметрі 7-9 мкм келетін сфероид ... ... ... ... пен ... ... сыртқы қабықшадан, строма және
ішкі белокты қабығынан тұрады. Қан тарату ... ... ... ... 45 ... ... асады. Эритроциттер миелоидты
ұлпада, немесе сүйек майында пайда болады. ... ... ... ... деп атайды. Жас балалардың бұл ... ... ал ... ... ... бас ... қабырғада,
төс сүйегінде, омыртқада, сегізкөзде және жауырында пайда болады. 1 ... 5 ... ... эритроциттер болады, бірақ бұл шама жасына, жынысына
және денсаулығына байланысты ауытқып отырады (16(.
Мысалы, ... ... ... ... ... ... 25х1012 – 30х1012 тең ... Олардың формалары дискоцит, стоматоцит,
эхиноцит және сфероцит ... ... ... ... ... түрлі
формаға дейін өзгеруі мүмкін, бұл құбылысты «пойкилоцитоз» деп атайды.
Эритроцит құрамының 64% судан, ал 36% ... ... ең ... (34%) ... Ал ... ... құрғақ қалдығында
95% гемоглобин болса, ал ... ... ... ... ... емес белоктар, көмірсулар, тұздар, ферменттер т.б.) ... ... ... ... ... ... фосфор, күкірт, мырыш,
мыс, қорғасын, марганец, алюминий, күміс, калий, натрий, магний, хлор ... НРО4- ... ... Адам ... құрамында 140 жуық
ферменттер түрі болады (17-18(.
Эритроциттердің өмір сүру мерзімі төрт ай. Одан ... ол ... ... ... Ескірген сайын эритроциттер аса нәзік бола береді.
Құрамындағы белок компоненттері оны құрайтын амин қышқылдарына ыдырайды, ... ... ... ... ... ... да, ферритиннің құрамында
сақталады. Гемнің қалған бөлігі өт пигменттерін тудыра ыдырайды.
Эритроциттердің саны кей кезде физиологиялық ... ... ... ... ... азайып (эритропения) өзгеріп отырады.
Мысалы, бұлшықет ... ... ... ... ... ... саны артады. Эритроцит санының көбеюі сүйек ... ... ... ... ... қан жасайтын органдардың жұмысына байланысты ... қан ... ... өзгерістер кезінде эритроцит санының
азаюы анемия деп ... Бұл көп қан ... ... және эритроциттер
түзілуінде ауытқулар болған жағдайда болады. ... ... ... ... тағы да басқа зақымдаушы әсерлерге қарсы
тұру қабілетін оның төзімділігі деп ... ... ... ... ... төзімділігін анықтаудың
практикалық маңызы зор. Сыртқы ортаның әртүрлі ... ... ... организмнің бүкіл күйі жайлы ... ... ... көрсете алады.
Эритроциттер газ алмасу процесінде, қышқылдық-негіздік, иондық ... ... ... ... ... мен глюкозаның,
аминқышқылдарының тасымалдануында, қанның ұюына ұшырауында, ... ... ... ... зор.
Суды сіңіріп, оны қанға өткізуде эритроциттер микроосмометр қызметін
атқарады. Эритроциттер ... ... суды ... ... ... бойындағы сұйықтығын жоғалтып жиырылады. Бұл
кезде гипо- және гиперосмостық қысымдарға төзімділігі төмендеп, ... ... ... ... ... ... ондағы төменгі
молекулалы заттар мен гемоглобин ерітіндіге шығады.
Клетканың сыртқы және ішкі ... ... ... тепе-
теңдігін сақтап тұратын мембраналық иондық ... ... ... осмостық гемолизі пайда болуы мүмкін. Клетка ішінде және
сыртында тұздардың осмостық ... ... ... ... жоғарылауы осмостық қысымнан ісінеді. Бұл өз кезегінде
мембрананың жарылып, эритроциттердің гемолизге ұшырауына әкеледі (9-11(.
2. Эритроциттер ... (1938) мен ... (1952) ... эритроциттер мембранасының
классикалық ... ... ... ... ... ... Эритроцит мембранасының төрт қабатты
болатындығы белгілі. ... ... ... ... ... соңғы
бөліктерінен құрылған олигосахаридтерден (гликокаликстен) тұрады және ... ... ... белоктары сіңіріліп отырады. Одан кейінгі ортаңғы
екі қабат фосфолипидтер, ... ... ... ... ... екі қабатталған липидтер құрайды. Яғни бұлар ... ... ... ... ... ұштары мембрананың
ішкі және сыртқы жағына қараған. Белоктық молекулалар екі қабатты ... ... ... ... және липидтердің фосфатидті ұштарына
жалғасқан жерлерінде қуыстар бар. Қабаттардың қалыңдығы 2 Нм, әр ... ... ... бөлінген. Адам эритроциттерінің мембранасы үшін
белоктар мен липидтердің салмақтық ара-қатынасы тең дәрежеде сипатталады.
Ішкі төртінші ... ... және ... ... ... құрылған.
Дискоид формасын сақтауда спектрин ... ... рөл ... Оның
қалыпты жұмыс істеуі үшін ... ... ... ... қордың
төмендеуі оның формасының бұзылуына әкеледі. Шамамен ... ... ... бір ... ... келеді де, плазма төменгі ... тор ... ... ... ... 4.1 компоненті
атымен белгілі протеинмен тұрақтандырылады. Фосфолипидтік ... ... және ... ... ... ... және мембрананы тесіп
өтетін (кейде бірнеше рет) интегралды белоктарымен қоса ... ... ... ... (3, ...... мембраналарының өзінің формасын өзгерте алатын,
яғни оған әсер етуді тоқтатқан ... ... ... қайта келе алатын
қасиеті. Оның бұл ... ... ... атап ... тұтқырлығына тәуелді липидтік компоненттердің қозғалыста болуын
сипаттайтын қасиетіне байланысты. ... in vivo ... оның ... ... мен холестериннің мөлшерінің
төмендеуінен болады және бұл ... ... ... ... ... Бұл эритроциттердің микрокапиллярлар арқылы өту
кезіндегі ... ... яғни ... ... өмір сүру ... ... қасиеттерінің бірі.
В.И.Крылов Солтүстік және Орталық климаттық зоналарда өмір ... ... ... кезіндегі эритроцит мембранасындағы липидтер
құрамын зерттеген. Зерттеу нәтижелері бойынша, балалардағы эритроциттер тек
спецификалық газ ... ... ғана ... ... ... қатар
организмнің асқорытуының негізін құрайтын маңызды метаболиттік ... ... ... анықталды (16-18(.
Қоршаған орта мен өндіріс ортасының жағымсыз факторларының әсері
денсаулыққа тигізетін залалы, ... ... ... ... ... ... ... биологиялық мембранамен
ұқсас, яғни эритроцит қабықшалары мен стромасында липидтер (фосфолипидтер -
58%, бос ... - 23%, ... ... - 12%, холестерин эфирлері -
7%), құрамы жағынан әртүрлі белоктар, сол сияқты металдар - ... ... ... мыс, ... және марганец бар. Клеткаларды, соның ішінде
эритроциттерді энергиямен қамтамасыз етуде, ... ... зор. ... үшін ... ... көзі АТФ болып табылады. Бұл
эритроциттер мембранасы арқылы ... ... ... ... ... ... ... градиентін демеу үшін өте қажет.
Гликолиз кезінде эритроциттерде тек қана АТФ түзіліп қоймай ... ... ... NADH ... ... никотин амидадениндинуклеотид) және
NADPH (қалыпқа келген никотин амидадениндинуклеотидфосфат пентоза ... ... NADH ... ... ... байланысуға
икем гемоглобинге айналдыру үшін пайдаланылады, ал NADPH глутатионның
қалыпқа келуіне ... ... ... тез ... бейім және SH
топтарды құрайтын бірқатар маңызды ферменттерді тотығумен инактивациядан
сақтайды. ... ... ... ... бірі
фосфофруктокиназа, гексокиназа. Қызыл қан түйіршіктерде энергияның пайда
болуы тек анаэробты болатыны, демек ... жол ... іске ... Эритроциттердің гликолиздік жүйесі ... ... ... қабатында ұсақ тесікшелері бар эритроцит қабықшаларының
маңызы зор. Эритроцит мембраналарында протеолиздік ферменттер ... ... ... ... эритроцит мембраналарының
бетінде белоктар, макро- және микромолекулалы заттар адсорбцияланатындығы
айтылған. Клетка мембранасында белсенді адсорбциялық қабілеті үлкен ... ... ... ... және сутектік байланыстар
арқылы, Ван-дер-Ваальс және Лондон-Лившиц күштері негізінде жүзеге ... ... ... күрделі процесс. Ол
эритроциттердің ... мен ... ... ... сол ... сыртқы факторларға байланысты. Белоктардың
эритроцитарлық мембранамен байланыса отырып, иммуннокомпетентті ... ... және ... ... ... ... шығатындығы
анықталған. Эритроциттердің бетімен сіңірілген молекулалар саны ортада ... ... ... ... ал К+ ... байланысты
емес. Ацидоз эритроцит мембраналарында белоктардың сіңірілуін көтереді.
Эритроциттер мембранасының липидтер фракциясына талдау ... оның ... ... дериват, гликосингомиелиннен құралған ... ... ... ... мембранасының
липидтерінің 20-40( холестерин құрайды. Мұнда ол ... ... ... ... және белоктардан оқшау орналасқан.
Холестерин мембраналық ... ... ... қозғалысына әсер
етеді. Егер мембрана өте ... ... ... ... ... ... ал
холестерин осы көріністі болдырмауға қатысады. Керісінше мембрана өте
болбыр болса, оны қалыпқа ... Яғни ... ... холестерин
мембрананың қалыпты жұмысына қажетті оның ... ... ... ... рөлін атқарады
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, әртүрлі әсер ету заттардың
адсорбциясына және онымен байланысты ... ... мен ... ... тиіс. SH-тобы бар белоктармен байланысу арқылы эритроциттер
мембранасының белоктік-липидтік ... ... ... фосфолипидтік
ассиметриялық қалпын сақтайды. Қызыл түйіршіктердің физиологиялық қалпын
сақтауда эритроциттердің осындай ... ... ... зор және ... ... ... болмауын қадағалайды. Бұл ... ... ... негізі спектрин-актин
белоктарынан тұратын тор (4, 20(.
3. Эритроциттердің осмостық ... мен ... ... ... ... ауытқуы
Физикалық, химиялық және биологиялық агенттер әсерінен эритроциттердің
осмостық резистенттілігінің ауытқуы жайындағы мәселелер ұзақ жылдар бойы
толғандырар ... бірі ... ... рет дені сау ... мен ... ... адамдардың эритроциттерінің осмостық резистенттілігіне
натрий хлоридінің ерітіндісінің әсерін зерттеген 1867 жылы И.Дунакан болды.
Одан кейін ... ... ... осы ... ... ... ... яғни әртүрлі аурулармен ... ... ... ... ... ... әсіресе
анемиялық жағдайда эритроциттердің осмостық резистенттілігі күрт ауытқиды.
Алайда ғалымдар ... ... ... ... ... ... өзгерісі, паразит түрі, хининді қолдану, ... ... мен ... саны ... ... ... ешбір мойындамаған. Сонымен қатар сифилис, гоноррея, лейшманиоз,
пневмония, жүрек-қан тамыр аурулары және әртүрлі химиялық заттармен ... ... ... т.б.), анемиялық жағдайда эритроциттердің
осмостық резистенттілігінің күрт ... ... ... ... ... ... ... яғни қанды көп мөлшерде
жоғалту нәтижесінде эритроциттердің тек осмостық ... ғана ... ... ... ... тұту және тасымалдау қасиетін
төмендетіп, глюкозаның ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішінде өзгеріске түсіреді. Жоғарыда
келтірілген анемия нәтижесі ... мен ... ... ... осы
заттардың плазмадағы және эритроциттер бетінде тұтылған заттар алмасуындағы
айырма өзгерістері есебінен ... Қан ... ... ... белоктар плазмаға өтеді. ... ... ... ... ... ... ... қатар
эритроциттерде тұтылған молекулалардың және протейндердің интерстициядан
қанға өтуі есебінен жүзеге ... (1924ж) ... ... ... кальций, стронций,
барий, литий катиондарымен ... ... ... осмостық
резистенттілігіне әсерін зерттеген. ... ... мен ... ... ... ал ... мен литий керісінше
жоғарылатқан.
Эритроциттердің бейорганикалық қышқылдарға – тұз, азот және ... ... ... пен ... ... ... жаңа ... балаларда эритроциттердің қышқылдарға төзімділігі ересек
адамдарға қарағанда жоғары екенін дәлелдеген (24(.
4. Эритроцит мембранасына улы ... ... орта мен ... ... жағымсыз факторларының әсері
денсаулыққа тигізетін залалы, ... ... ... ... Ауыр ... ... қорғасынның қанға әсері қанның,
оның ішінде эритроциттердің клеткаларының қасиеті мен құрылымын ... ... гем ... ферментативті процестерімен араласуында
негізінен қорғасын темірдің ... ... ... ... белсенділігін төмендетеді. Соның нәтижесінде сүйектің қызыл
кемігіндегі ретикулоцит митохондрияларында ... және ... ... Бұл өз ... ... ... кемігінде, сонымен бірге шеткі
аймақтағы қанда сидеробластардың санының көбеюіне әкеледі. Сол ... ... ... ... ... деген мәліметтер де
бар. Бірақ бұл ... ... әлі ... ... ... ... ... мембрананың механикалық қасиеті мен клетканың
цитоқаңқасына байланысты ... ... ... ... ... ауыр металдардың, соның ішінде қорғасынның гемолиткалық ... ... де ... бар. Ол ... ... ... тотығу
процестерінің өршуімен байланысты, себебі мембранадағы деструктивті
өзгерістердің пайда болуына липидтердің ... ... ... ... ... ... ... асқын тотығуы тромбопластикалық
белсенділігініңті жоғарылатып, ... және ... ... және ол ... ... анықталған.
Малонды диальдегид (МДА) жиналуы мен ... ... ... ... ... байланыс бар екендігі анықталған: МДА
концентрациясының өсуі гемолизден басым болады. ... ең ... ... ең көп шығу жылдамдығы уақытымен, ал ... ... ең ... концентрациясымен сәйкес келеді.
Ауыр металдардың ішіндегі уландырғыш әсері аса қауіптілерінің бірі ... Ол ... бос ... ... ... иондарымен қоршаған
ортаның ластануы кейінгі онжылдықтарда мырыш және мыс ... ... ... ... мен атом ... кең ... болып отыр. Кадмийдің ұзақ әсері кезінде дөңмаңдайлардың бауыр,
бүйрек, ми құрылымындағы глутатионпероксидаза және ... ... ... ... ... ... Оның ... тотықтырғыш стресінің де қосылуы мүмкіндігін көрсетеді. Кадмий
иондары абсорбсиялану арқылы эритроциттерге түсіп, ... ... ... ол ... ... қосылып, ұлпаларға енеді. ... тек 70% ... ... тәрізді ауыр металдардың бірі - мырыш. Ол тағамның барлық
түрінде кездеседі. Мырыш – организмге қажетті ... ... ... пайдалану мөлшері мысқа қарағанда он есе көп. Мырыштың 80-ге жуық
ферменттердің құрамында ... ... ... ... ... ... ... және ретинолдегидрогеназа, сонымен бірге фосфатаза,
протеазалар және т.б. жатады. Кейінгі жылдары мырыштың биологиялық ... ... Оның адам мен ... ... рөлі ... биохимясын және ферменттер, витаминдер, гормондармен байланысын
бірқатар ... жете ... ... ... ... ... ... байланысты болатын әртүрлі белгілерден байқалады. Тағамда ... ... мен ... ... ... ... ... әкеледі. Мырыш өздігінен қауіпті элемент емес,
бірақ оның мырыш өндірісінде ауадағы ... ... ... ... металл буларымен тыныс алған жұмысшыларда металды безгек ауруын
тудырады. Мырышпен ... ... ... ... ... ... ыдыстарда сақталған мырыш препараттарын терапевтік ұқыпсыз
пайдаланғанда болады. ... ... ... ... ... бойынша мырыштың тағаммен күндік пайдалану мөлшері ересек
адамдар үшін 22 мг. ... ... ... ... мен оның ... ... үлкен айырмашылық бар. ДДСҰ мәліметтері ... адам ... ең ... түсу ... ... 200 мг. ... сіңіріледі де, асқазанның шырышты бөлігін тітіркендіреді. Организмге
мырыш түскеннен ... ... ... асқазан қызметінің бұзылуынан
байқалатын улану белгілері өте тез ... ... ... ... ... дейін). Мырышпен улануға ересек адамдарға қарағанда балалар
көбірек сезімтал келеді. Ол ... ... ... яғни
қоршаған ортада жоғарғы концентрация кезінде жылжып отырады. Мырыштың кері
әсері организмнің әлсізденуінен, көп ... ... ... Су ... мырыштың рұқсат етілу шегі (РЕШ) 1.0 мг/л
ді құрайды (19,26(.
Жаңа туылған дөңмаңдайларда мырыш жетіспеушілігі РНК мен мидағы ... ... ... ... жетілуін нашарлатады Организмдегі
мырыш жетіспеушілік ... ... ... ... ... ... мөлшерден көп түсуі канцерогенді ықпал етіп, жүрекке, қанға
т.б. улы әсер ... ... ... ерітінді түрінде (мырыш ... ... май, ... ... ... ... ... медицинада
залалсыздандыратын дәрі ретінде пайдаланылады.
Ғарыштық–ракета қызметінің денсаулыққа және қоршаған ортаға ... ету ... бар ... ... ... ... қорғау заңдылығы механизмімен қамтамасыз ету жөніндегі негізгі
нормативті-заңдылық құжаттарына жасалған талдау, қазіргі уақытта, сол сәтте
жасалынатын шаралар мен жете ... ... бар ... ... ... ... алыс ... әсерінің денсаулыққа
және қоршаған ортаға әсерінің зардабы іс жүзінде зерттелмеген және ... ... ... ... ... ... бірге экологиялық қолайсыз аймақтардағы ... әсер ... ... ... біріне жылдан-жылға қоршаған ортада ... ... улы зат, ... ... бірі - ... жатады. Қоршаған ортаның 1,1-ДМГ-мен ластануы Қазақстан үшін
айрықша өзекті ... ... оның ... Арал апат аймағында
Байқоңыр космодромы орналасқан. Әдебиеттердегі ... ... ... ... ... ... ... салдарынан түрлі
мүгедектікке әкеліп соғуы күннен-күнге көбейіп келе жатыр [2,12(. Көптеген
әдебиеттердегі мәліметтер ... ... ... ... қасиеті өте жоғары екенін көрсетеді (20(. 1,1-ДМГ-нің химиялық
формуласы (СН3)2N2H2, молекулалық ... 32.05 ... ... - 1,1-диметилгидразиннің құрылымдық формуласы
Гидразин мен оның мыңдаған туындылары, гидразидтер, гидразондар және де
соған жақындас ... ... ... ... ... ... қолданыс тауып отыр. Олар мұнай
өнеркәсібінде антитотықтырғыш ретінде пайдаланылады. Аэроғарыштық өндірісте
гидразин, 1-1-ДМГ және ... ... ... ... ... ... ... химияда - бояулар мен пластмасса
шығаруда пайдаланылады. Ауылшаруашылығында ... ... ... ... ретінде және гербицид ретінде қолданылады (27(.
Ғарыштық зымыран техникасын пайдалану экологиялық зиянсыз емес. Кез
келген ғарыштық зымыран ... 3-5% ... ... ... ие ... ... старттық массаға қатынасы) екені мәлім. Қалған массаның 97-95%
- ... ... ... т.б. – ... ... қалдықтарға
айналады. Зымыран тасығыштарының ұшыру және ұшу алдындағы ... ... ... ... ... экожүйе ластанады. Қоршаған
ортаның ластануының көзі жанармай, оның ыдырауы және жану ... ... ... ... ... ... ... зымырандарға
май құю және жанармайларды сақтау кезінде болады. Зымыран ... ... орын ... апат ... ... ... зор ... Мысалы, 1999 жылы екі «Протон» ракета тасығыштары апатқа ұшырап
құлаған аудандардағы ... ... ... ... ... ... жалпы ауруларға шалдығуының
көтерілгендігі, атап айтқанда: балаларға ... ... ... ... ... ... жоғарылағандығын, ағзаның
функциялық жағдайының қанағаттандырғысыз екендігін көрсетсе, ересек жастағы
адамдардың реттегіш жүйелерінде, атап айтқанда ... ... ... және ... ... аурулары кең орын алғандығы байқалған (28-
30(.
Отандық аэроғарышта да, шетелде де ең көп қолданылатын ... ... ... ... ... - ... емес, немесе 1,1-ДМГ.
Бұл сонымен бірге фармацевтік өндірістерде, инсектицидтер алуда, сурет
шығаруда, металдарды коррозиядан ... ... ... ... адамның өмір сүру процесінде күнделікті
үнемі кездесіп ... ... ... ... адамдар мен
лабораториялық жануарлар организміне уландырғыш әсері де белгілі.
Әдебиеттердегі мәліметтер бойынша, ... ... бір ... ... саны мен тұрақтылығына, плазмадағы жалпы белоктың
мөлшеріне, ұлпалардың жалпы ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың қанындағы эритроцит
шамасы (6.5(0.2)(1012/л құрады. Ішекке бір рет ... ... ... эритроцит санының артқанын көруге болады. Бақылаудағы дөңмаңдайлар
қан плазмасындағы жалпы белок концентрациясы ... г/л ... ... бір мезеттік 1,1-ДМГ жібергеннен кейін ол 4.5%-ға төмендеді.
Қалыпты жағдайда қандағы эртироциттер мен плазманың жалпы протеолиздік
белсенділігінің деңгейі 93.43(6.78 және 73.14(6.02 ... тең ... ... ... ол ... эритроциттерде 8.4%, ал қан
плазмасында - 5.9% -ға төмендеді.
1,1-ДМГ-ді дөңмаңдайлардың организміне бір рет ... ... ... ... төмендеуі анықталған, оны хлорлы
натрийдің 0,40 және 0,35 г/100 мл ерітінділеріндегі ... ... ... жоғарылауынан көруге болады. Жасалған тәжірибелерде ДМГ
әсері 58,30±0,03% және 76,87±0,04% болса, ал бақылау ... ... 16,2% (р

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«1-АЛЛИЛ-2,5-ДИМЕТИЛПИПЕРИДОЛ-4-ТІҢ ФЕРМЕНТАТИВТІ ЭТЕРИФИКАЦИЯСЫ»65 бет
Олигодезоксирибонуклеотидтерді химиялық синтездеу әдістері3 бет
Пиперидин-4-ондарды алу әдістері41 бет
Өкпенің қатерлі ісігі11 бет
Cілтілік және сілтілік жер металдардарға сипаттама7 бет
«Жоғарғы температураның үй қояндарының ph көрсеткішіне әсері»44 бет
Домбығу9 бет
Жасушалар және тіндердің патологиясы9 бет
Жасушалар мен тіндер патологиясы3 бет
Жасушалық инженерия6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь