Қазақстан Республикасы мен Еуропалық Одақтың ынтымақтастығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1.Еуропалық Одақтың аймақтық, саяси және экономикалық ұйым ретіндегі құқықтық мәртебесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.1. Еуропалық Одақтың құрылу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.2. Еуропалық Одақтың құқықтық мәртебесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

2. Еуропалық Одақтың институционалды құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.1. Еуропалық Одақ институттар іс.әрекетінің құқықтық сипаттамасы...31
2.2. Лиссабон шартын қабылдау тұрғысынан Еуропалық Одақ институттарының реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48

3. Қазақстан Республикасы мен Еуропалық Одақтың ынтымақтастығы ... ... 56
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Соңғы жылдары Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы экономикалық, саяси және мәдени байланыстар ерекше табысты дамып келе жатыр.
2008 жылдың акпан айында Республика Президенті Назарбаев өзінің Қазақстан халқына жолдауында: (Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық ететініне байланысты) «Еуропаға жол» атты арнайы бағдарламаны дайындап, іске асыру керек» – деп айтты.
Кейбір ресейлік сарапшылар Қазақстанның көпвекторлы сыртқы саясаты Еуропалық Одаққа қарай бірте-бірте «қисая» бастауы мүмкін деген пікірлерін айтуда.
Қалай болса да, Еуропалық Одақтың еліміздің сыртқы саясатында маңызды рөльді ойнай бастағаны даусыз факт болып табылады.
Еуропалық Одақтың әлемдік сахнадағы да рөлі мен ықпалы күшеюде. Әлемдік экономикадағы еуроның біртіндеп долларды ауыстыра бастағаны осының көрнекі айғағы болып табылады.
ТМД бойынша біздің кейбір көршілеріміз еуроинтеграцияға қарай бағыт ала бастады (Украина мен Грузия).
Ал Республика Президенті: «Егер Қазақстан Еуропалық Одақ мүшелігіне өтініш беретін болса, біздің елде мұндай мүшелікке негіздер Түркияға қарағанда көбірек болады. Жайықтан батыс жатқан қазақстанның еуропалық территориясы Түркияның еуропалық территориясынан 3 есе үлкен» – деп айтқан болатын.
Әрине Қазақстан еуроинтеграцияға қарай жақын 10-15 жыл ішінде бағыт алатыны екіталай, ол оның көпвекторлы сыртқы саясатымен үйлеспейді де. Бірақ сонда да еуроинтеграция өте тартымды құбылыс ретінде болып көрінеді. Ал оған жақындау үшін Еуропалық Одақ деген не және оның институттары қалай жұмыс істейді деген сұрақтарға жауаптарды білу өте маңызды.
Соңғы төрт жылдың ішінде Еуропалық Одақтың институционалдық құрылымы бірталай өзгерістерге ұшырады. Бұл өзгерістердің пайда болуы соңғы төртінші және бесінші кеңею толқындарымен байланысты.
Кейбір сарапшылар Еуропалық Конституция жобасының Франция мен Голландияда сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Одақ институттарын реформалау процессінде белгілі бір тежелу байқалады ма деп өз қорқыныштарын білдірген болатын. Алайда еуроинтеграцияның ерекшелігі сол – ол үнемі алға жылжып тұратын құбылыс. Сол себептен Одақтың конституция жобасын алмастыратын құжаттың пайда болуы тек уақыттың еншісіне берілген мәселе болатын.
Еуроодақ институттар іс-әрекетінің халықаралық-құқықтық қырларын зерттеу өзектілігі бірнеше себептермен түсіндіріледі. Көпшілікті соңғы институционалдық реформалардан кейін (Лиссабон шартын қабылдау тұрғысынан) Еуропалық Одақтағы «демократия тапшылығы» атты феномен толығымен жойылып, институттардың қызметі бұрынғыға қарағанда ашықтау бола ма екен деген сұрақ мазалайды. Соған қоса Еуроодақта 2009 жылдан бастап өзінің Президенті пайда болады. Одақтың институционалдық құрылымында да бірталай өзгерістер күтелуде. Осы және бірталай басқа да факторлар Еуропалық Одақтың институционалдық құрылымын кешенді түрде зерттеуді өзекті қылатыны сөзсіз. Проблеманың зерттелу жағдайы. Ғылыми әдебиетте Еуропалық Одақтың институционалдық құрылымы Маастрихт, Амстердам және Ницца шарттары тұрғысынан айтарлықтай жақсы зерттелген. Осы тақырыпқа байланысты шетелдік авторлардың келесідей жұмыстарын атап өтуге болады: ЕО құқықтық тәртібінің басты қағидалары Т.С.Hartley "The foundations of European Community law: an introduction to the constitutional and administrative law of the European Community", Oxford, 1994, және D. Simon "Le systeme juridique communautaire", Paris, 1997, курстарында талданады. Еуропалық Одақтың құрылу мен даму процесстері, оның институционалдық құрылымының қызметі E.Wistrich, "The United States of Europe", London, 1994, W.Hummer "Rechtsfragen in der Anwendung des Amsterdamer Vertrages", Wien, 2001 монографияларында мазмұндалады. Еуропалық Одақ іс-әрекетінің құқықтық проблемалары бірталай ұжымдық жұмыстардың пәні болды ("The European Union: readings on the theory and practice of European integration", ed. by B.Nelsen and A.Stubb, Boulder, 1994; "New legal dynamics of European Union", ed. by J.Shaw and G.More, Oxford, 1995). Еуропалық қауымдастықтар жүйесінің мемлекет үсті белгілері D.Chalmers, "The European Communities: towards supranationalism at last", the Liverpool law review, 1992, M. Sheich "Erweiterung und institutionelle Reform der Europaischen Union", Wien, 2001 жұмыстарында қарастырылады.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1.Еуропалық Одақтың аймақтық, саяси және экономикалық ұйым ретіндегі
құқықтық
мәртебесі...................................................................
..............................7
1.1. Еуропалық Одақтың құрылу
тарихы.........................................................7
1.2. Еуропалық Одақтың құқықтық
мәртебесі..............................................23
2. Еуропалық ... ... ... Одақ ... ... ... ... Лиссабон шартын қабылдау тұрғысынан Еуропалық Одақ институттарының
реформасы.................................................................
........48
3. Қазақстан Республикасы мен Еуропалық Одақтың ынтымақтастығы........56
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Соңғы жылдары ... мен ... Одақ ... экономикалық,
саяси және мәдени байланыстар ерекше табысты дамып келе жатыр.
2008 жылдың акпан айында ... ... ... ... ... ... (Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық ететініне
байланысты) «Еуропаға жол» атты арнайы бағдарламаны дайындап, іске ... – деп ... ... ... ... ... сыртқы саясаты
Еуропалық Одаққа қарай бірте-бірте «қисая» ... ... ... ... ... да, Еуропалық Одақтың еліміздің сыртқы саясатында маңызды
рөльді ойнай бастағаны ... факт ... ... ... ... ... да рөлі мен ықпалы күшеюде. Әлемдік
экономикадағы еуроның біртіндеп долларды ауыстыра бастағаны ... ... ... табылады.
ТМД бойынша біздің кейбір көршілеріміз еуроинтеграцияға қарай бағыт ала
бастады (Украина мен Грузия).
Ал Республика Президенті: «Егер ... ... Одақ ... ... ... ... елде ... мүшелікке негіздер Түркияға
қарағанда көбірек болады. Жайықтан батыс жатқан ... ... ... еуропалық территориясынан 3 есе үлкен» – деп айтқан
болатын.
Әрине ... ... ... ... 10-15 жыл ішінде бағыт
алатыны екіталай, ол оның көпвекторлы сыртқы саясатымен ... ... ... да ... өте ... ... ретінде болып көрінеді.
Ал оған жақындау үшін Еуропалық Одақ деген не және оның ... ... ... деген сұрақтарға жауаптарды білу өте маңызды.
Соңғы төрт жылдың ішінде Еуропалық Одақтың ... ... ... ... Бұл өзгерістердің пайда болуы соңғы төртінші
және бесінші кеңею толқындарымен байланысты.
Кейбір сарапшылар ... ... ... ... мен
Голландияда сәтсіздікке ұшырағаннан ... Одақ ... ... ... бір тежелу байқалады ма деп өз қорқыныштарын білдірген
болатын. Алайда еуроинтеграцияның ерекшелігі сол – ол ... алға ... ... Сол себептен Одақтың конституция жобасын алмастыратын
құжаттың пайда болуы тек ... ... ... ... ... ... ... халықаралық-құқықтық қырларын
зерттеу өзектілігі бірнеше себептермен ... ... ... реформалардан кейін (Лиссабон шартын қабылдау тұрғысынан)
Еуропалық Одақтағы «демократия тапшылығы» атты ... ... ... ... ... ... ... бола ма екен деген сұрақ
мазалайды. Соған қоса Еуроодақта 2009 жылдан бастап өзінің Президенті пайда
болады. ... ... ... да ... ... Осы және ... ... да факторлар Еуропалық Одақтың
институционалдық құрылымын кешенді түрде ... ... ... ... ... ... ... әдебиетте Еуропалық Одақтың
институционалдық құрылымы Маастрихт, ... және ... ... ... ... зерттелген. Осы тақырыпқа байланысты шетелдік
авторлардың келесідей жұмыстарын атап өтуге болады: ЕО ... ... ... ... "The ... of European Community law: an
introduction to the constitutional and administrative law of the ... Oxford, 1994, және D. Simon "Le systeme ... Paris, 1997, ... ... ... ... мен даму ... оның институционалдық құрылымының қызметі
E.Wistrich, "The United States of Europe", London, 1994, ... in der ... des ... Vertrages", Wien, 2001
монографияларында ... ... Одақ ... ... бірталай ұжымдық жұмыстардың пәні болды ("The European Union:
readings on the theory and practice of European ... ed. ... and A.Stubb, Boulder, 1994; "New legal dynamics of ... ed. by J.Shaw and G.More, Oxford, 1995). ... ... мемлекет үсті белгілері D.Chalmers, "The European ... ... at last", the ... law review, 1992, ... ... und ... Reform der ... Union",
Wien, 2001 жұмыстарында қарастырылады.
Соңғы жылдары аталған келелі мәселелер жиынтығының дамуына халықаралық
және еуропалық құқық саласындағы ресейлік ... ... ... зор.
Олардың ішінде: Б.Н.Топорнин («Европейское право», ... ... ... ... ... ... 2004), Кашкин С.Ю.
редакциясындағы оқулық "Право Европейского Союза", Москва, 2002.
Еуропалық Одақтың интеграциялық процесстері мен ... ... ... ... отандық мамандар ішінен Кембаев Ж.,
Ибрашев пен Галимова М., Сейдахметов Б. атап өтуге болады.
Алайда ... ... ... ... ... осы ... тек ең ... мәліметтің болуы аса маңызды екенің мойындауымыз
керек. Ал ... ... ... ... Одақ ... іс-
әрекеті мүлдем зерттелмегені даусыз факт.
Ірі заңгер-ғалымдар бұл ... осы шарт ... әлі ... ... ... мен жеткілікті деңгейде зерттелмегендігі,
соған қоса оның Қазақстан Республикасының Еуропалық Одаққа, еуропалық ... ... ... үшін ... және саяси
маңыздылығы зерттеу тақырыбын таңдауға негіз болды.
Бұл зерттеудің мақсаты Еуропалық Одақ ... ... ... ... ... өзгерістер тұрғысынан
талдау болып табылады. Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер орындалуы
тиіс:
Еуропалық қауымдастықтар мен ... ... ... даму ... ... ... құқықтық мәртебесін анықтау;
Еуропалық Одақ институттар іс-әрекетіне құқықтық сипаттама беру;
Лиссабон ... ... ... Еуропалық Одақ институттарының
реформасын талдау;
Қазақстан – Еуропалық Одақ ынтымақтастығы дамуының ... ... ... ... Одақ пен оның институттары ... ... пәні ... Одақ ... ... халықаралық-
құқықтық қырлары болып табылады. Зерттеу әдістері. ... ... ... ... ... ... жету үшін ... құқық
теориясында пайдаланылатын тану, ... және ... ... ... ... ... ... қазіргі әдістері
қолданылған. Автор үшін ... ... ... ... ... аса ... ... Кашкин С.Ю., Энтин Л.М., Топорнин Б.Н., Ушаков
Н.М., Юмаше Ю.М., Четвериков О.А. және тағы басқалары.
Бітіру жұмысын жазу барысында автор шетелдік ... ... ... ... ішінде: Хартли Т.К. «Основы права европейского
сообщества» және Сиджанский Д. «Федералистское ... ... ... ... ... ... ... сондай-
ақ ЕО мен оның институттарының сайттарында орналастырылатын құжаттар мен
мәліметтер кеңінен қолданылған.
Ерекше назар ... ... ... ... ... мен ... ... үшін конституцияны ұйымдастыратын шартқа, Еуропалық Одақ
туралы шарт пен Еуропалық Қауымдастықты құру ... ... ... ... ... шартына аударылды.
Қорғауға шығарылатын мәселелер:
Еуропалық Одақ, оның ... ... ... бұл ... де, ... ... Одақтағы «Демократия тапшылығы» атты құбылыс Лиссабон шарты
күшіне енген ... да ... ... бас ... ... ... ... бүгінгі заман талабына сай келмейді. Сегіз бас қорғаушының сегізі де
ротациялық түрде Одақтың ... ... ... ... деп
ойлаймыз.
Лиссабон шартының ұлттық парламенттермен ратификация арқылы ... ... ... ... отырып, демократия принциптеріне қайшы
деген пікірге келуге ... ... ... ... Одақ ... ... Одақтың
кеңесіне төрағалық етуші мемлекеттің рөлін төмендетеді. Бұл өз ... ... ... әсер етуі мүмкін.
Қазақстан Республикасы еуропалық тату көршілік саясатына кіруге ұмтылу
керек. Ал келешекте Еуропалық Одақ мүшелігіне кіру үшін де ... ... ... керек.
Бітіру жұмысының теориялық және тәжірибелік маңыздылығы оның ... ... әрі ... ... үлес қосатындығымен анықталады, ал
жұмыстың қорытындылары мен ережелері ... ... пәні ... оқу
бағдарламаларын әзірген кезде, Қазақстан Республикасының сыртқы саясаттың
даму ... ... ... ... ... түсу
бағдарламаларын жасаған кезде қолданыла алады.
Еуропалық Одақтың ... ... және ... ұйым ретідегі
құқықтық мәртебесі
1.1. Еуропалық Одақтың құрылу тарихы
Еуропалық Одақтың пайда ... - ... және ... ... өзара
байланысты алғышарттар жиынтығының нәтижесі болып табылатын, ХХ ... ... ... Бұл ... ... ... рухани-
мәдени өмірде, идеологияда іздеу керек.
Еуропалық Одақтың құрылуының экономикалық алғышарттары шаруашылық
байланыстардың ғаламдану ... ... ... ... ... пен оның ... ... трансұлттық корпорациялар, халықаралық
ынтымақтастық пен еңбек бөлінісі, ... ... ... ... миграциясы және т.б. қалыптасады.
Алайда экономикалық бірлік бағытындағы ... ... ... ... ... баждармен, визалармен және
халықтар арасындағы шаруашылық қатынастарды шектейтін ... ... ...... ... ... түсе ... қарама-қайшылыққа түсті.
Аталған қарама-қайшылық Еуропа халықтары үшін жаңалық емес. Осы жағдай
Еуропада ортағасырлардың соңы мен жаңа заман тоғысында болған жағдайға ... ... ... ... ... деңгейде. Сол дәуірде натуралды шаруалықтың
орнына келген нарық шаруашылығы феодалдық бытыраңқылықпен ... ... ... оны ... шықты. Сол кездерде пайда болған орталықтандырылған
мемлекеттердің экономикалық негізі – ... ... ... ... ... ... ... шығуы Еуропа
халықтарының одан да үлкен саяси ұйымын құруы туралы мәселені көтерді.
Мұндай ұйым ... ... ... ... құру ... жұмыс
күші, өндірістің өзге де факторлар мен нәтижелердің қозғалысына ... ... жою ... ... ... ірі ... еді.
Ұлттық мемлекеттер, Қауымдастықтар және олардың негізінде құрылған
Еуропалық Одақ шеңберінде жойылмайды, алайда ... ... ... үсті ... ... қарай шектейді. Экономикадағы интеграция
жайлап барып бұл процесске қоғамдық өмірдің басқа да ... ... ... ... ... мәдени және т.б. Уақыт өте ... ... ... ... жататын мәселелер тобына көшеді.
Батыс доктринасында мұндай өзара байланыстың түрі «ауыстырып құю әсері»
немесе «тиісті ... ... деп ... Ал ... түрткі күшті
беретін экономика аталған ... ... ең ... ... ... ешкім күмән келтірмейді.[1]
Осы орайда орынды сұрақ тууы мүмкін: неге ... ... ... ... елдерінде ерекше дамуға ие болды? Халықаралық, ал ... - ... ... ... өзге де ... қамтиды ғой. Бәлкім осында
тарихи және географиялық сипаттағы факторладынң маңызы үлкен болды.
Біріншіден, Батыс Еуропа елдерінде ... ... ... ... капиталистік жүйесі ертерек қалыптасып, нарықтық
байланыстар орын ала бастады, яғни ... ... ... даму үшін ... ... ие болды.
Екіншіден, мемлекеттердің біршама шағын аумақтары ұлттық шекаралар ... ... тар ... ... ... ... ... итермеледі.
Айтарлықтай үлкен экономикалық бірлік бағытындағы қозғалыс – еуропалық
дамудың жалпы тарихи беталысы болып табылады.
Саяси алғышарттар. Шаруашылық ... ... ... ... ... ортағасырлардан бастап қалыптаса бастады.
Оларды әрекет ету аясына байланысты екі ... ... ... ішкі ... ... ... бөлу тек шартты сипатқа ие екенін айтап кету қажет.
Ішкі ... ... ... ... бір-бірімен өзара
қатынастарының ерекшеліктерін сипаттайды, ал сыртқылары ... ... ... оның ... ... ... (еуропалық емес) мемлекеттер мен
аймақтарға қатысты орнын анықтайды.
Бұл ... екі ... ... де ... және ... әлем
картасына көз жіберіп қарасақ байқауға болады. Ең бірінші ... ... ол – ... үлкен емес аумақта өз шекаралары, заңнамасы, әскері,
полициясы бар айтарлықтай көп мемлекеттердің шоғырлануы.
Тар кеңістікте көптеген ... ... өмір ... ... ... аумақтық қақтығыстарға, соның ішінде миллиондаған еуропалықтардың
өмірін алып кеткен ... ... ... рет әкеп ... ... ... ... жасасылған бітім шарттары, шабуыл жасамау
немесе мәңгілік достық туралы пактілер еуропа тарихында ... рет ... ... олар ... деп жүз ... ... ... кепіл бере
алмайды.
Ондай жағдайда Еуропаның саяси құрылысында жатқан соғыс пен қақтығыстар
үшін негізді жойып тастаған дұрыс-ақ болмай ма? Яғни ... ... ... ... ... континентте бейбітшілік пен
қауіпсіздікті қамтамасыз ете алатын бірыңғай билік ... ие ... ... ... рет ... ... ойды XVIII ғасырдың ұлы неміс философы Иммануил
Кант айтқан ... ... бұл идея ... ... ... атты ... өз ... Аталған бастама әсіресе Бірінші Дүниежүзілік соғыс кезінде өте кең
танымал ... ... қол ... ... ... ... ... – Еуропалық Одақтың құрылуы басталған «Шуман ... ... ... ... ... 1955 жылы бұл бастаманың ... ... бас ... – Жан ...... ... Штаттары үшін
күрес атты арнайы ұйымды құрды. 1975 ... ... ... ... ... көптеген еуропалық саясаткерлер мен мемлекет қайраткерлері мүше
болды. Олардың арасында: ГФР ... ... пен ... ... В.Жискар д’Эстен және т.б.
Мемлекеттер арасында ұрыс-жанжалдарды тоқтату қажеттілігі – Еуропа
халықтарын бірігуге және ортақ ... ... ... ... ... фактор емес. Еуропаның ... ... ... ... ... өте үлкен болды, атап айтқанда ортақ дұшпан, ... ... ... ... және Жаңа ... ... ... осындай ортақ жау
рөлін Осман империясы атқарды. Алайда кейін, әсіресе ... ... ... иделогтары келешек Еуропалық Одақтың мақсатын Ресей (КСРО)
тарапынан болуы мүмкін агрессияға қарсы бірігуде ... ... ... төніп тұрған қауіпті жете түсінуі тиіс»[3], - деп, 1924 ... ... ең ... ... Панъеуропалық одақтың негізін
қалаушы және оның ... ... граф ... ... ... ... Біріккен Еуропаның ең басты бәсекелестері Америка Құрама
Штаттары және Қытай болып табылады.
Мәдениет саласындағы алғышарттар. Еуропа халықтарының ... ... үсті ... бірігуі – тек экономикалық және саяси факторлардың
әсері ғана емес. Еуропалықтардың этно-ұлттық ... ... ... ... ... ... және діни негіздер біріктірді.
Еуропалықтарды діни (христиандық) негізде біріктіру идеялары бірнеше ... ... 1306 жылы ... ... ... Еуропада «христиандық
республиканы» құруды ұсынды. ... ... ... ... шеңберінде
тарихи ең алғашқылардың бірі болып саналады.[4]
Сол кездерде ортақ христиан ... ... ... ... ... қол ... ... Рим папалары кеңінен пайдаланды.
Бір қызығы, кейбір зерттеушілер «еуропалықтар» деген терминін, өзін Рим
католик шіркеуінің басшысына, Папа Пий ... ... ... ... ... ол ... ... деп атап, оларды
«Respublica christiana»-ны Оттоман империясының шабуылынан бірігіп ... ... күні сәл ... ... діни ... қатар саяси мен
экономикалық бірігудің факторы ретінде ... ... ... ... зор болды.
Пайда болуы жағынан еуропалық болып табылатын конституционализмнің,
адам құқықтары мен билікті бөлу ... ... ... ... және жалпы Одақ шеңберінде саяси мекемелердің қызмет етуі
жүзеге асырылатын негізді құрады.
Идеологиялық алғышарттар. Қоғамдық өзгерістер – бұл тек ... ... ... ... себептер әрекетінің нәтижесі ғана емес (қоғамдық
болмыс). Келешек реформалар қоғам тарапынан дұрыс ... ие болу ... ... ... ... сананы соған икемдеу өте
маңызды, ал ... ... ... ... шарт ... та ... ол үшін адамдарды біріктіре алатын анық концепцияны, «идеяны» ойлап
табу керек. Алғашқы конституциялар қабылданар ... ... ... пісіліп жетілдірілді; ХІХ-ХХ ... ... ... марксизм және басқа да социалистік ... ... ... ... және ... Одақ ... ... концепция ретінде еуропалық идея
(басқаша атауы – панъеуропалық) болды. Оның мәні – Еуропа ... ... ... ... ұйымға бірігуі.
Еуропалық идеяның дүниеге келу тарихы айтарлықтай жуырда пайда ... ... мен ... ... ... ... ... Оның ең алғашқы жобасы XIV ғасырда пайда болған П.Дюбуаның жобасы
болып саналады. Ал кейбір тарихшылар Еуропаны өзге бір ... ... бір ... ... ... пікірлер ХІ ғасырдан бастап көріне
бастайды ... ... сол ... ... жеті ... ... еуропалық идеяның
мазмұны біраз өзгерістерге ... Кез ... ... ... ... ол да ... дамып келе жатты.
Орта ғасырлар кезеңінен бастап, Бірінші дүниежүзілік соғыстың ... ... ... тек жеке ... мен ... ... ... тырысқан.
Феодалдық Еуропаны біріктіру жоспарларының ішінде Иржи Подебрад атты
(1458-1471) Богемия патшасының әрекеті үлкен ... ие ... Ол ... тек бірігуге ғана емес, сол бірігудің жолында ... ... ... ... ... ... мемлекеттер мозайкасын» бұзып,
еуропалық парламентті шақыру керек деп ұсыныс айтты.
XIХ ... ... ... аса көрнекті француз социалист-утопист
ғалымы Анри Сен-Симон ұсынған жобасы көңіл аударарлық. Оның Еуропаны ... ... ... ... ... ... пен ... көздеді.
ХІХ ғасырдың соңыңда болашақ саяси одақтың жоспарын өркениетті
халықтардың халықаралық ... ... ... ... ... 1878 жылы жарияланған «мемлекеттердің еуропалық одақ ұйымы» атты
мақалада Блунтшли ... ... ... ... ... сайланатын
Федералдық кеңес пен Сенаттың басқаруында құруға шақырды.
Орта ғасырларда ... ... ... ... ақын ... ағылшын философы У.Оккам ... Жаңа ... бұл ... саны ... ... ... Вольтер, В.Гюго, Г.Лейбниц,
Ж.Ж.Руссо және тағы ... ... ... басында аса ірі жобалардың бірі, бұл Бірінші дүниежүзілік
соғыс жылдарында пайда болған – Еуропа құрама ... (ЕҚШ) деп ... ... Бұл жоба ... ... ... арасындағы қатынастар АҚШ-
тың үлгісімен қайта құрылу ... еді. ... ... еуропалық идея
дамуының кейінгі кезеңдерде де назар аударылады.
Екі соғыс арасындағы кезеңде (1919-1939), осы ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан еуропалық идеяны
жақтаушылардың ұйымдастырушылық бірігу ... ... жылы ... саясаткері граф Куденхов-Калергидің басшылығымен
«Панъеуропалық Одақ» құрылды. Бұл одақ Франция ... ... ... 1924 ... манифестте Еуропа құрама штаттарын құруға шақырды.
Панъеуропалық Одақтың негізін қалаушылардың тағы бір өкілі, Францияның
көрнекті мемлекет қайраткері Аристид Бриан болды. Ол 1929 жылы ... ... ... ... деген атпен белгілі) ұсынды. Бұл жоспарда
Еуропаны алғашқы рет тек «ортақ ... ... ... ішкі ... үшін ... ғана емес, экономикалық базис ретінде
«федеративтік байланыс» пен ... ... ... ... ... ... ... мақсаты – экономикалық өрлеуді қамтамасыз ету
мен ... өмір ... ... болды.
Алайда Еуропалық Одақ жоспарын зерттеу бойынша Ұлттар ... ... ... ... ... жылдары (1930-1932) қандай да ... ... жете ... ... ... ... соң өз ... дүниежүзілік соғыс еуропалық идеяның әрі қарай дамуына өте үлкен
әсер етті.
Алғашында тек жеке ... ... ... ... идея енді осы
уақыттан бастап зиялы қауыммен насихатталады да, сол арқылы қалың ... ене ... ... ... ... еуропалық мемлекеттер
территорияларында әрекет қылған ... ... ... ... зор. ... ... мақсаты фашизмнің көзін жою болды. ... ... ... ... ... үшін тек ... ғана кінәлау
дұрыс емес екенін түсінді. ... ... ... ... ... құрылысында да жатыр, атап айтқанда, оның, бір-бірін жаулап алғысы
келетін, көптеген егеменді мемлекеттерге ... ... ... жеңіп тастау міндетін шешкеннен кейін,
фашизмнің сұмдықтары және басқа да соғыстар континентте ... ...... ... біріктіру міндеті тұрды.[7]
Еуропаның Қарсыласу қозғалыстары 1944 жылғы ... ... ... ... ... ... жауапты болатын ортақ үкіметті,
сол үкіметке бағынатын ортақ әскерді және ... ... кез ... ... ... және ... ... мемлекеттер мен федерация арасында мүмкін болатын ... ... ... Сотты құруды ұсынды.
1940 жылдардың соңына ... ... ... ... ... тек халықаралық-құқықтық құралдармен үйлестіргенде ғана ... ... ... ... ... қатысушы-мемлекеттерден өз
егемендіктерін өз еркімен шектеуін және өздеріне ... ... ... ... үшін ... істейтін мемлекет үсті ... ... ... жаңа ... ... ерекшеліктері 1950 жылы 9 мамыр күні
Францияның сыртқы істер министрі – ... ... ... өз
көрінісін тапты. Ол «Шуман жоспары» деген атпен белгілі болды, ... ... оны ... ... ... ... ... Жан Монне
еді. Монне-Шуман жоспарының мәні – бүкіл франко-германдық көмір мен болат
өндірісін біріктіріп, оны ... ... ... үшін ашық ... ... үсті) Жоғарғы органның басқаруына тапсыру.
1) федеративтік мақсаттан; 2) ... ... 3) ... ... ... ең алдымен
экономикалық біріктіру негізінде қамтамасыз ... 4) ... ... бейімделуден тұратын «коммунитарлық тәсіл» Ж.Монне
дайындаған жоспардың жетістігі болатын.
Осы тәсілдің арқасында ... ... ... ... ... ... ... қойған саяси биліктің жаңа, мемлекет үсті деңгейі пайда
болу керек еді.
Еуропалық ... ... ... мен ... ... 1950 ... ... жарияланғаннан кейін Келісімнің мәтінін
дайындау үшін ... ... ... 1951 18 ... күні ... оның ... бойынша көмір мен болат еуропалық бірлестігін
құру туралы шартқа қол ... ... ...... ... ... барлық
қатысушы-мемлекеттер оны ратификациялағаннан кейін, яғни 1952 жылы 25 ... ... ... ... ... және ... КБЕБ-тің мүшелері Батыс
Еуропаның алты мемлекеті болды, ... ... ... Люксембург,
Нидерланды, Франция және ГРФ.
Париж шарты қоғамдық өмірдің үш негізгі саласын қамтыды.
Экономика саласында ұлттық экономикаларды ортақ ... ... ... Ал Париж шартының пәнін ескеретін болсақ, бұл тек өндірістің
көмір шығару секторы мен ... құю ... ... саласында Париж шарты ... ... ... құрылуын
қамтамасыз етіп, оларды атау үшін «институт» деген термин ... ... ең ... Жоғарғы орган еді. Ол құқықшығармашылық
әкімшілік функцияларға ие болды.
Көмір мен ... ... ... ... заң ... ... интеграциялық процесстердің басталуы үшін тиісті негізді қалады.
КБЕБ туралы шарттан бастап, ... жаңа ... жүйе – ... ... қалыптаса бастады. Ал 1951 жылғы Париж шарты оның ең алғашқы
қайнар көзі болып ... Бұл шарт 50 жыл ... ... 1997 ... ал ... 2001 ... Ницца конференцияларында мүше-
мемлекеттердің өкілдері КБЕБ туралы шартты әрі қарай ... еш ... жоқ ... шешімге келді. Сөйтіп, 2002 жылы 24 шілде күні бұл ұйым өз
қызметін тоқтатты. Оның өкілеттіктерінің ... ... ... ... қауымдастық. 1957 жылы 25 наурызда Рим
қаласында ... алты ... ... экономикалық қауымдастықты құру
туралы Шартқа қол қойды. Ол күшіне 1958 жылы 1 қаңтар күні енеді.
ЕЭҚ туралы шарт КБЕБ-те ... ... ... ... ... ... ... секторларына көшіруі тиіс еді.
Экономика саласында, халық ... ... ... ... ... мен ... басқа) қамтитын ортақ ... ... ... өзгерістердің ауқымдылығын ескере отырып, ортақ нарық
қағидалары енгізілуі тиіс он екі ... ... ... ... ... ... ... реттеу және ортақ саясатты жүргізу үшін
ЕЭҚ-тың институттары ... ... ... құрылымы КБЕБ-тікіне
өте ұқсас болып келеді, сонда да белгілі бір айырмашылықтар бар.
Біріншіден, ЕЭҚ-тың басты заң ... ... ... ... ... ... үкіметтерінің өкілдерінен тұратын, - Кеңес
болды.
Екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... иеленген болатын. Сонымен бірге, ЕЭҚ туралы Шарт Комиссия
мүшелерінің өздерінің ... ... да ... ... туралы ережені сақтап қалды.
ЕЭҚ-тың қалған екі институттың (Ассамблея мен Сот) жағдайы ... ... ... ... да бір ... ... жоқ.
1992 жылғы Маастрихт шарты Еуропалық экономикалық қауымдастық ұйымының
атауын Еуропалық қауымдастық (ЕҚ) дегенге өзгертті. Өйткені 1990 ... ... ЕЭҚ тек ... ... ғана ... ... оның бұрынғы атауы Қауымдастықтың атқарған функцияларына сай
келмеді.
ЕҚ туралы Шарт. 1993 ... ... яғни ... ... ... сәттен бастап, ЕҚ-тың құрылтай құжатының да атауы өзгеріске ұшырады;
ол енді – Еуропалық қауымдастықты ұйымдастыратын Шарт ... ... ие ... ... ... ... ... Еуропалық қауымдастық туралы шарт
преамбуладан және 318 баптан ... ... ... ЕҚ ... ... ... ең күрделі болып
табылады. Құжат 6 бөлімнен, ал бөлімдердің ең ... ... ... Бөліктердің бірталайы тарауларға, ал соңғылары өз кезегінде ... ... ... ... ... ... ... ортақ аграрлық
саясаты тарайтын өнім түрлерінің ... (I ... және ... ... ... ... (II қосымша) берілген екі қосымша кіреді.
Атом энергиясы жөніндегі Еуропалық ... ЕЭҚ – 1957 ... ... ... ... Дәл сол жылы, бірақ бөлек шарттың
негізінде тағы бір ұйым құрылады. Оның ... ... ... 6 ... тәсілдің» негізінде, ғылым және өнеркәсіптің сол ... ... ... зор деп ... ...... энергиясын меңгеруге
үміттенген.
Алайда осы салада зерттеулерді ... ... ... ... бастаған Францияның өзі, АҚШ пен КСРО ... ... жету ... емес ... ... ... ... кіретін өзге де
елдермен келіссөздер барысында, Франция саясаткерлері өз әріптестерін бұл
салада арнайы ұйымды құру ... ... ... ... ... ... мен ... Қауымдастық – атом энергиясы жөніндегі Еуропалық
қауымдастық (Евратом) құрылады.
Ортақ ... ... ... туралы Шарттың IX тарауы – атом
энергиясы жөніндегі ... ... ол ... ... түйіні болған жоқ.
Евратом қызметінде ғылыми зерттеулер мен ядролық энергияны ... ... ... ... ... сол ... құрылтай шартының
нормаларының көпшілік бөлігі осыған арналды.
1960 жж ... 1950 жж ... ... ... ... ұқсас мақсаттарды қойған, мүше-мемлекеттер құрамы бірдей және
қоғамдық өмірдің бір саласында ... ... ... ... ... жылдардан-ақ басқарушы органдардың (институттардың) үш бөлек
жүйенің қатар ... ... ... ... өйткені үш қауымдастықтың
институттарының құрылымы өте ұқсас болып ... ... 1957 жылы Рим ... ... кезде ішінара шешілген
болатын. Осы шарттармен бірдей уақытта қол ... және ... ... ... ортақ институттар туралы конвенция деп аталған қосымша келісім ... екі ... ... және ортақ Сот пен ортақ
Ассамблеяның құрылуын қамтамасыз етті.
1958 жылы ЕЭҚ пен ... өз ... ... ... ... және сот ... үш Қауымдастықтың органдары ретінде қызмет ете
бастады.
Бірақ барлық Қауымдастықтарда екі негізгі саяси ... әлі де ... ... қала ... КБЕБ-тің Жоғарғы органы өз бетінше жұмыс жасады,
онымен қатарласып, өз ... ЕЭҚ ... мен ... Комиссиясы
жүргізді. Үш әр түрлі Кенестің қызметі де қатар ... ... 1960 ... ... ... ... 1965 жылы ... Брюссельде қол қойылып, ал 1967 жылы Еуропалық қауымдастықтардың
бірыңғай Комиссиясы мен бірыңғай Кеңесін құру туралы Шарт күшіне ... ... ... ... ... Келісім» деген атаумен белгілі.[9]
Біріктіру туралы шарттан кейін үш Қауымдастық ортақ басты органдармен
(институттармен) басқарылатын, бірыңғай ұйымға ... деп ... ... ... ... ... дамуында басқа да маңызды оқиға
орын алды. Ол – ортақ нарықтың құрылуының ... ... бұл ... Одағы құрылуының біткендігін көрсетті. Бұл ... ... бір ... ... ... іске ... ... нарықты құру жолында елеулі оқиғалардың ... бұл – ... ... ... (1966ж). Ауыл шаруашылығы еуропалық
интеграцияның ең ... ... бірі ... ... ... аталған
секторға ортақ шараларды қолдану жөнінде алғашқы әрекеттердің өзі ... ... ... шиеленістіріп жіберді.
Бұл меселеге қатысты Франция ұстанымы 1966 ... ... ... деп ... ... ... ... Францияның өкілдері Кеңес
отырыстарын шетқақпайлады.[10] Оған себеп – ... ... ... ... ... ... өткізілуі керек болатын, ал
Франция үкіметі өзіне жарамайтын шешімдерге жалғыз өзі бөгет жасай алмады.
Аталған дағдарыс 1967 жылы Люксембург қаласында ... ... ... ... қол ... аяқталды. Ол Люксембург ымырасы ... ие ... ... ... ... түйіні мынада: дауыс беру
тәртібі туралы құрылтай ... ... ... аса ... жөнінде Кеңес шешімі бәрібір тек ... ... ... бұл ... келісімге қол жеткен кезде ғана
қабылданады.
1970 жж интеграция. Осы ... ең ... заңи ... бұл – ... төте ... туралы Актіде бекітілген, Қауымдастықтардың Ассамблеясына
төте сайлау идеяның жүзеге асырылуы. 1979 жылдан ... ... енді ... ... тікелей сайланатын болады.
1970 жж Қауымдастықтардың құқығының дамуына елеулі әсер еткен басқа да
оқиғалардың ... ... ... ... өзгерістер
енгізген, екі бюджеттік шарттың қабылдануын атап өтуге болады.
Бірінші бюджеттік шарт 1970 жылы 21 ... күні ... ... ... енеді. Ол Қауымдастықтардың қаржы дербестігін бекітті.
1975 жылы 22 маусымда қабылданған Екінші ... ... ...... ... ... ... және Есеп палатасы деп
аталатын бюджеттік бақылаудың арнайы органын құру арқылы Қауымдастықтардағы
бюджеттік ... ... ... жылы ... үндестірудің (унификацияның) проблемалары туралы
Баяндаманың негізінде, Еуропалық Одақтың болашақ екінші ... ... - ... ... ... өз ... ... жылы мүше-мемлекеттердің құқыққорғау органдарының жұмысын
үйлестіретін – ... тобы деп ... ... орган құрылды. Осылайша,
бүгінгі күні үшінші тірек ... ... ... ... ... ... саясатқа жол ашылды.
Соған қоса 1970 жж мүше-мемлекеттердің Қауымдастықтарға алғашқы ... орын ... 1972 жылы ... ... ... ... бұл елдер
қатарына Ұлыбритания, Дания және Ирландия кірді (Қауымдастықтарға аталған
елдер 1973ж мүше ... ал 1979 ... ... ... ... ...
Грекия (1981).
1980 жж интеграция. Бұл кезең Одақты құру мақсатында Қауымдастықтарды
түпкілікті реформалаудың алғашқы әрекеттерімен белгілі ... 1984 ... ... бір топ ... ... ... ... туралы Шарттың алғашқы жобасын әзірледі. Осы құжаттың басты ережелері,
кейін, Бірыңғай Еуропалық Акті мен Маастрихт шартын ... ... ... ... жылдардың басты оқиғасы бұл – 1986 жылы Бірыңғай Еуропалық
Актінің ... еді. Акт 1987 жылы ... ... ... ... ... Еуропалық Қауымдастықтардың (әсіресе ЕЭҚ-тың)
құрылтай актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізді.
1. Бірыңғай еуропалық акт Қауымдастықтар елдерінің ішкі нарығын ... ... (1992ж 31 ... ... Еуропалық акт ЕЭҚ-тың қызмет ету өрісін кеңейтті. БЕА – ... ... ... ... ... жаңа салалары өтті:
аймақтық, ғылыми-техникалық, экологиялық.
3. БЕА-нің негізінде Еуропалық қауымдастықтардың институттар ... ... ... енді ... Парламент деп атала бастады;
жаңа құжат бұл институтке заң шығару саласында жаңа өкілеттіктерді берді.
Сонымен қатар, ... ... жаңа ... ... ... шешуші дауысқа ие болды (қазір мұндай құқыққа
Кеңес ие болып отыр).
Қауымдастықтардың орталық заң шығарушы органы – ... – ішкі ... ... мәселелері бойынша нормативтік актілерді маманданған
көпшілік дауыспен, яғни жеке ... ... ... ... ... ... нормаларында Еуропалық саяси ынтымақтастығының ... Бұл, 1970 ... ... ... ... ... тетік, құрылтай құжаттарында заңи түрде рәсілделмеген
болып шықты. Бірыңғай Еуропалық Акт бұл олқылықты жойды. Еуропалық Одақтың
келешек ... ... ... ... ... «Сыртқы саясат саласындағы
еуропалық ... ... ... деп ... ... бөлімнің
нормаларында бекітілген.[11]
Бірыңғай Еуропалық Акт әлі де өз күшінде жүргеніне қарамастан, оның
ережелері қазіргі ... онша ... ... БЕА ... ... негізгі
өзгерістер Маастрихт, Амстердам және ... ... ... ... ... ... қатар, 1980 жылдары Еуропалық қауымдастықтардың кеңеюі әрі
қарай жалғасты. 1985 ... ... ... Шарттың негізінде
Қауымдастықтардың құрамына Испания мен Португалия кірді. Алайда осы кезеңде
кеңеюмен қатар ... ... ... да орын ... 1983 жылы ... ... мәселелері бойынша келісе алмаушылықтың салдарынан дат доминионы
Гренландия өзінің ЕЭҚ құрамынан ... ... ... Бұл 1985 ... ... ... ... арнайы хаттамамен рәсімделді.[12]
Еуропалық Одақтың құрылуы. 1992 жылы 7 ... күні ... ... Европалық Олақ туралы Шартқа қол қойылды.
Еуропалық Одақ туралв Шарт қатысушы-мемлекеттерден ... ... тағы да ... ... Сол ... бұл ... конституциялық реформалар мен референдумдар өткізілген болатын. Бұл
құжаттың ратификациялануы бір жарым жылға созылды. Еуропалық Одақ ... 1993 жылы 1 ... ... ... шартының «интеграциялық құрылымға» енгізген өзгерістер елеулі
болды.
1. Шарттың негізінде Еуропвлық Одақ деп аталатын жаңа интеграциялық
ұйым құрылды. Оның ... ... ... барлық салаларын қамтыды,
оларға: экономикалық интеграция (1950 жылдардан Қауымдастықтар ... ... ... ... ... ... мен ... саясаты
(бұрынғы ЕСЫ), және мүше-мемлекеттердің тиісті әрекеттерін ... ... ... жүзеге асырылуы – «сот әділдігі мен ішкі
істер саласындағы ынтымақтастық».
Еуропалық қауымдастықтардың басқару органдары ... ... ... да, ... ... саны ... ... (Маастрихт шарты
бұрынғы төрт институтке Есеп палатасын қосты).
Бұдан былай мүше-мемлекеттердің азаматтары ұлттық азаматтығымен бірге
енді Еуропалық азаматтықты да ... ... ЕЭҚ ... шартымен Еуропалық қауымдастық (ЕҚ) болып өзгертілді.
Еуропалық қауымдастық 1957 ... Рим ... ... толықтырулардың
нәтижесінде енді мәдениет, білім беру, жастар саясаты, «трансъеуропалық
торлар», денсаулық сақтау, тұтынушылардың құқықтарын ... және т.б. ... ... ... атқаруға құқылы болды.
3. Маастрихт шарты ұлттық ақша бірліктерін алмастыратын және мемлекет
үсті органдары мен ... ... ... ... ... ... ... интеграциялық процесстің мүлдем жаңа, неғұрлым
жоғары сатысына – ... және ... ... ... заңи ... ... ... шарты, БЕА сияқты, енді ... ... ... болып табылатын Қауымдастықтардың институттарының реформасын
әрі қарай жалғастырды.
Еуропалық енді Кеңеспен бірге шешім ... ... ... қоса
Парламент сенім вотумының көмегімен Еуропалық комиссияның жаңа құрамын
бекітуге құқылы. Ал ... ... ... ... ... ... кеңейтілді, яғни мүше-мемлекеттердің Одақтың заң шығару және өзге де
актілеріне вето ... ... ... ... ... ... рет құрылтай құжаттардың деңгейінде жалпы
Одақтың адам және ... ... мен ... ... мойындады. [13]
Еуропалық Одақтың құрылымы. Еуропалық Одақ үш құрылымдық комроненттен
тұрады. Ғылыми әдебиетте және ... ... ... ... ... ... «Одақ тіректері» деп аталады.
Бірінші тірек – 1950 жж құрылған және Одақтың құрылуынан кейін ... ... ... ... ... ... ... саны
екеу – Еуропалық қауымдастық (ЕҚ) және атом ... ... ... ... Олардың ең ескісі – КБЕБ - өз жұмысын 2002 жылы ... ... ... оның ... шарты тек 50 жылға ғана жасалған
(КБЕБ-таң мүлкі мен құзыреті ЕҚ-қа өтті).
Екінші тірек, 1970 жылы ... ... ... ынтымақтастығының
мирасқоры – ортақ сыртқы саясат пен қауыпсіздік саясаты.
Үшінші тірек – қылмыстық-құқықтық ... ... және ... ... үш ... ... тұрғанымен, оның басқару органдары
(институттары), ... және ... ... ... болып
табылады. Одаққа жаңадан кіретін ел, автоматты түрде үш ... ... де ... Одақ туралы шарт. Еуропалық Одақ туралы Шарт – ұйымның
құрылтай құжаттарының ішінде ең ... ... ... Ол ... және 1990 ... ... қарай қалыптасқан мүше-
мемлекеттердің өзге де ... ... ... ұйымға –
Еуропалық Одаққа біріктірді.
Маастрихт шартында Одақ ... ... ... мен ... Еуропалық Одақ туралы Шарт, өзінің құрылтай құжаты жоқ, ұйымның
екінші және ... ... ... ... – ортақ сыртқы саясат пен
қаіупсіздік саясаты және полиция мен сот ... ... ... ... ... реттейді.
Еуропалық Одақ туралы Шарт прембуладан және 63 баптан тұрады. Шарттың
баптары 8 бөлімге топтастырылған.[14]
Амстердам және Ницца ... Одақ ... ... ... ... Одақ пен ... қауымдастықтардың өзгерісін
анықтаған бірнеше аса маңызды оқиға орын алды.
Біріншіден, 1995 жылы ... ... 3 жаңа ... ... ... және ... 1994 Еуропалық экономикалық кеңістік құрылған болатын.
Үшіншіден, 1994 жылы 24 ... ... ... мен ... және олардың мүше-мемлекеттері арасында серіктестікті
ұйымдастыратын, Серіктестік пен ... ... ... қол ... 1990 ... ... ... 13 Еуропа елі Еуропалық Одаққа
кіру жөнінде өтінім берді.
Сонымен бірге Қауымдастықтардың ішінде де жағдай ... ... ... ... Одақ ... Шарт бұл ... ұйымның құқықтық
негіздерінің реформалауын тездетіп, өткізілетін реформалардың ауқымы мен
жиілілігін арттырды.
Маастрихт ... ... ... 1996 жылы ... ... ... Одақ туралы Шартқа, Еуропалық қауымдастықтар туралы
Париж және Рим шарттарына) өзгерістерді ... үшін ... ... шақырылатыны туралы алдын ала ескерілді.
Жаңа конференция 1990 жылдардың соңына ... ... үш ... шешу керек болатын.
1. Одақты кең ауқымды кеңеюге дайындау.
2. Жаңа жағдайларда Одақ институттарының қызметінің тиімділігін арттыру
мақсатында оларды реформалау.
3. Еуропалық Парламенттің ... ... ... ... ... ... ... дауыс беруге өту арқылы ... ... ... ... Амстердам шарты. 1997 жылы 2-қазанда Амстердамда өткен
конференцияның соңы ... Одақ ... ... ... ... ... ... және олармен байланысты
кейбір актілерге ... ... ... Амстердам шартын қабылдаумен
аяқталды (қысқаша атауы – Амстердам шарты). ... 1999 ... ... ... жаңа ұйымдарды құрмайтыны оның атауынан-ақ көрініп тұр.
Оның міндеті – қолданыстағы ... ... ... ... ... болды.
Амстердам шарты енгізген негізгі өзгертулер мен толықтырулар:
1. Еуропалық қауымдастықтардың және жалыпы Одақтың құзыретін кеңейту
процессін ... Енді ... ... ... ... баспана беру мәселелері, жұмыспен қамту саясаты және т.б. ... Одақ ... ... пен ... ... бойынша нормативтік
актілерді шығаруға өкілетті болды.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... Одақ ... қосымша құзыреттерді
тапсыра беруге рұқсат етілді.
2. Институттар реформасы әрі қарай жалғасты.
3. Амстердам ... ... рет Одақ ... конституциялық құрылыстың
жалпы принциптерін бекітіп, оларды ... ... ушін ... ЕҚ мен Еуропалық Одақ туралы шарттарға арнайы хаттаманың негізінде
Еуропалық ... ... ... ... ... ... нормативтік актілер мен басқа да құжаттар енгізілді.[15]
5. Амсетрдам шарты құрылтай құжаттарын жеңілдету ... ... ... ... деп – ... ... ... Шарттың ішінен
ескірген, бүгінгі күні өз маңыздылығын жоғалтқан ережелерді алып тастау
процессі тұспалданады (мысалы ортақ ... құру ... ... ... ... Одақ ... және ... қауымдастықтар
туралы шарттардағы баптардың нөмірленуі өзгертілді. Бірінші құжаттағы
әріптік белгілер сандық белгілермен алмастырылып, А бабы 1-бап ... В – ... J.1. – 11 және ... ... Ал ... қауымдастықтар
туралы Шартта баптардың нөмірлену ретінің өзгертілуі өткен 40 жыл ... ... ... және сол ... ... етіп белгіленген
баптарды алып тастау үшін жүргізілді. 189а, 109m, 130у баптары өзгерістен
кейін сәйкесінше 251, 124 және 181 ... ... ... ... толы ... қарамастан,
Амстердам шарты жоғарыда аталған үш негізгі проблеманы толығымен шеше алған
жоқ.[17]
2001 жылғы Ницца шарты. Үш ... ... ... ... ... ... ... жарты-ақ жыл өтісімен-ақ (1999ж 1-мамыр) 2000 жылдың
ақпан айында Еуропалық Одақтың құрылтай құжаттарының келесі, бұрынғыдан ... ... ... ... ... ... ... шақырылуына себеп болды.
Аталмыш конференцияда Еуропалық Одақ туралы Шартты және ... ... ... ... ... ... құжаттың мәтіні
Одақ елдерінің мемлекет/үкімет деңгейінде мақұлданады. Ол 2000 жылдың 11
желтоқсанында аяқталған болатын. Күшіне Ницца ... 2003 ... 1 ... ... Одақ пен ... ... актілерін өзгерту мен
толықтыруға ғана бағытталған. Бұл ... ... ... мен мақсаты оның
преамбуласында көрсетілген – ... Одақ ... ... ... етуге дайындауға бағытталған процессті аяғына дейін жеткізу».
Одаққа жаңа мүше-мемлекеттердің кіруі тек кандидат-елдерде ғана ... ... ... де ... бір ... ... талап
етті. Ол үшін ... ... ... ... ... құру ... яғни оның құрылысы мен қызметінде мемлекет үсті (федеративтік)
негіздерін нығайту.
Белгілі бір өзгерістерді ... үсті ... ... де ... ... Сол ... Ницца шарты Комиссияның құрылу
тәртібін өзгертіп, оның ... ең ... ... ... (қазіргі кезде
28 адам).
Депутаттардың шекті саны да өзгеріске ұшырады. Амстердам ... ... 700 ... орнына Ницца шарты 752 санын бекітті.[18]
Ницца шартына дейін жұмыс ... екі ... сот ... да ... көп ... қарастыруға мәжбүр болғанды, ал Шығыс Еуропа елдері Одаққа
қосылғаннан кейін бұл соттар өз ... ... ... атқара алатыны
шамалы болды. Осыны ескеріп, Ницца шарты еуропалық сот жүйесінің үшінші
буынын – сот ... ... ... ... пен ... ... ... заң шығарушы
процессінің демократизациясын одан әрі жалғастырды. Сөз, заң жобалары ... де ... ... вето ... ... ... ... санын одан әрі азайту турасында болып отыр.
Сонымен, 2001 жылғы Ницца ... ... ... ... ... ... ... ретірде қарастыруға болады.
Еуропалық Одақтың қазіргі кезде кеңеюі. 2003 жылғы қосылу туралы Шарт.
Қосылу ... ... қол 2003 жылы 16 ... қойылды. Ол Еуропалық
Одақтың қазіргі кеңеюінің «алғашқы толқынын» рәсімдеді. Бұл шартқа сәйкес,
Одаққа бірден 10 жаңа мемлекет қосылды: Чехия, ... ... ... Мальта, Польша, Словения мен Словакия.
Ницца шарты өзінің ережелерінде Одақ ... ... ... белгілегенін ескерсек, 2003 жылғы қосылу жөніндегі Шарты ... ... ... ... ... болып табылады деп ... ... шарт 2004ж ... оны ... тараптар
ратификациялағаннан кейін күшіне енді.
Бұл шарттың негізгі бөлімі, жалпы көлемі 2500 беттен сәл ғана аспайтын,
- Еуропалық Одақ сүйенетін ... ... алу мен ... ... Акт ... ... Сонымен қатар бұл шартқа болып, 18 ... ... ... акт, 44 ... мен хаттамалармен алмасу да
кіреді.
Актіге сәйкес жаңа ... ЕО-Ң ... ... ... және Одақ ... ... ... Еуропалық қауымдастықтардың
Соты қабылдаған барлық актілердің өз аумақтарында күші бар деп таниды.
Жаңадан қабылданған мүше-мемлекеттер ... ... ... және валюталық одаққа алып тастаулы ... ... Дәл ... ... ... еуро ... кірмейтін, Ұлыбритания,
Дания мен Швеция ие.[19]
Актіде, сонымен қатар, жаңа ... ... ... және ... ... де бар.
Жаңа шарт еуропалық аймағының қазіргі саяси өмірдің ақиқаттарын
бейнелейді, және оған қол ... ... ... ғана ... басқа
да Еуропа елдерінің мүдделерін ескереді.
Жоғарыда айтылғанды қорытындылай келе мынаны басып айтқан жөн:
1. Еуропалық Одақ ... 27 ... ... ... ... Германия, Грекия, Испания, ... ... ... ... ... ... ... Швеция,
Ұлыбритания, Чехия, Эстония, Кипр, Латвия, Литва, ... ... ... ... ... мен ... ... Еуропалық Одақтың құрамына жақын арада Хорватия, Сербия және Түркия
кіруді жоспарлап отыр.
3. Швейцария, Норвегия, ... және ... ... ... ... ... осы елдердің Одақпен экономикалық байланыстары
ерекше мықты болып келеді.
1.2. Еуропалық Одақтың ... ... ... ... Одақ пен оның құқықсубъектілігінің
құқықтық табиғаты туралы анық та ... де ... ... әлі ... жоқ. ... ... ... ретінде
қарастырады.[20] Кейбір авторлар өз жұмыстарында конфедерация ... ... ... ... бейімдеткісі келеді. Мысалы Н.А.Ушаков
конфедерация және ... ... ... синонимдес сөздер
ретінде қарастыра отырып, Еуропалық Одақты конфедерацияға ... ... ... ... осы ... Ж.Ибрашев пен
М.Галимова қуаттайды. Олар «адамзат баласына сонау ерте ... ... ... ... тек үш ... ғана белгілі болды: унитарлы,
федеративтік және конфедеративтік. Еуропалық Одаққа қатысты унитарлы нысан
қолданыла алмайтындығы ... ... ... тек ... және
конфедеративтік нысандары қалды. Сонда олардың екеуінің қайсысы Еуропалық
Одаққа ең жақын болып келеді?, - деген ... ... да бұл ... ... өз ... ... әдет-ғұрпы, өз құндылықтары, яғни өзіндік
ұлттық ерекшелігі бар отыздан астам мемлекет орналасқан. Сол ... ... ... ... негізде құрылды деп ойлау қисынсыз
болар. Еуропа оған дайын емес. Олай ... ... Одақ үшін ... тек ... нысаны, яғни конфедерализм сай келеді» - деп ... ... ... ... ... ... ғылыми түрде
негізделген дәлелдері жоқ. Еуропалық Одақтың конфедеративтік ... ... ... ... ... ... ... ал көрсетілген
жағдайдың өзінде олар өте негізсіз әлі әлсіз болып келеді.
Басқа авторлар болса, Еуропалық Одақты оны халықаралық ... ... бар ма, әлде жоқ па ... ... ... ... ... халықаралық ұйым ретінде мойындайды.[24]
Енді бір пікірге сәйкес, Еуропалық Одақ көптеген параметрлері ... ... ... ал ... ... оның ... ... жатыр[26]. Бұндай ұстанымның жақтастары ішінде Еуропалық
парламенттің депутаты Даниель Кон-Бендит те бар. Ол «Еуропалық Одақ ... ... ... ... ... ... ... көпшілік
дауыспен қабылданған еуропалық заңдар бар және олар өз ... ... ... ... федеративтік жағынан неғұрлым ескілеу болып
табылатын Швейцария мен АҚШ ... ... ... ... ... өз ... ортақ федеративтік заңнамаларына ЕО-ның ... ... ... ... ... дейді. Қазақстандық
заңгерлердің арасында болашақ Еуропаны федерация түрінде ... атап ... ... Оның ... ... шартында
федеративтік тұстар басымдыр-ақ болып келеді. Жалпыеуропалық валюта мен
Одақ азаматтығының енгізілуі, ... ... ... пен ... тетігі, ал қазір тіпті жалпыеуропалық қарулы күштерін құру
әрекеттері бұның бәрі ... ... ... ... ... ... ... Жоғарыда аталған белгілердің барлығы халықаралық
ұйымға емес, мемлекетке тән ... ... Одақ ... құрұға беталыс алғандығының дәлелі – Еуропалық парламент сияқты
органның табысты қызмет етуі болып табылады. Ол ЕО-ның мүше-мемлекеттерінің
халықтарымен ... ... және тіке ... ... ... құрылады. Еуропарламенттің жалпыеуропалық ... ... ... бойынша бөлінуі ұлттық белгі бойынша емес,
партиялық белгі бойынша іске ... ... ... Айта ... ... ... пікірінше, Одақ аумағындағы ... ... ... қолында шоғырланғанда ғана Еуропалық ... ... ... ... ... ... болады.[28]
Ал Еуропалық Одақ өз дамуында федеративтік жолды таңдады деген ... өз ... ... екі ... ... ... түсінігі Еуропалық Одақты құру туралы Шартта кездеспейді; ... ... ... ... ... әлі ... мүше-
мемлекеттермен ратификацияланбаған) Лиссабон келісімінің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
конституциясының ережесіне ұқсамайды.[29]
Алайда біз Еуропаны федерация демей ... ... ... екі ... деп санаймыз. Германияның негізгі заңында мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Германия нағыз
федерация екендігіне ешкім күмән ... ... ... де ... табылады, өйткені ХХ ғасырдың ең мықты федерациялардың бірі болған
КСРО-ның конституциясының ... ... ... КСРО-дан емін-еркін
шығуға құқылы» деген ереже болды.[31]
Біз жоғарыда келтірілген үш ... ... де ... келіспей, сол
бір уақытта оларды жоққа ды шығармай, ЕО-ның ... ... ... ... ... ... Одақ халықаралық ұйым ... ... ... ... ... ... ... қауымдастықтар мен Еуропалық Одақ бірнеше мемлекет арасында
жасасысқан шарттар ... ... ... ... ... ... ... құру туралы шарттардың басқа халықаралық шарттардан,
келісімдерден, конвенциялардан елеулі айырмашылыға бар.
Еуропалық Қауымдастықты ұйымдастыру ... ... ... сәйкес,
Қауымдастықты құрудың басты ...... ... ... ... және ... ... жету болып табылады
(прембула, 2-бап). Шарттың преамбуласында экономиканың үйлесімді дамуын
және экономикалық пен ... ...... ... ... әр
түрлі аймақтар арасындағы экономикалық денгейінің ... ... ... ... мүше ... ... мемлекеттердің бірігуі
қамтамасыз етуі мүмкін деп айтылған. Мүше-мемлекеттердің бірігуі ортақ
саясат пен ортақ ... ... ... ... ... ... ... Шарттың 2-бабы).
Алайда кез келген халықаралық шарттың (келісімнің, конвенцияның)
мақсаты оған қатынасатын мемлекеттердің ... ... ету ... ма?, - ... ... ... тууы мүмкін. Соған қоса, халықаралық
шарттар әдеттегідей, шартпен ... ... ... ... ... іс-әрекеттерді жүргізуді қажет етеді.
Сонымен бірге, кейбір халықаралық шарттарда сол шарттармен көзделген
мақсаттарға жету үшін ... ... ... ... ... ... немесе Еуропа Кеңесінің органдарын алуға болады). Бірақ та
бұл ... ... ... ... табылатын мемлекеттердің іс-
әрекетінің ... ... ғана ... Және мұндай органдардың
шешімдері қөбінесе ұсыныс сипатында болады. Міндеттік ... ... ... ... ... және ... ... Статусына
сәйкес) нақты бір іс бойынша шығарған шешімдері, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің
халықаралық қауіпсіздік ... ... ... бұйрықтары бола алады.
БҰҰ-ның, Еуропа Кеңесінің органдарының шешімдері жеке ... ... ... мемлекеттерге қатысты қабылданады (ал БҰҰ ... ... оны ... «тиісті өкілдер» арқылы құрған болытын).
Еуропалық Одақтың институттары тек мүше-мемлекеттерге ғана емес, сол
мүше-мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғаларға да қатысты түрлі биліктік
өкімдерді шығара алады.
Одақтың міндетті болып ... ... ... ... ... ... мүше-мемлекеттер халықтарының атынан үшінші
елдермен қарым-қатынастарда өкіл болуға ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік егемендігінің бір ... ... ... ... мен ... ... қауымдастықтар мен Еуропалық Одақты ұйымдастыру туралы шарттар
келесідей айырықша белгілермен ерекшеленетін ... ... ... ... ... ... қатынастарды біркелкі
реттеу мүмкіндігі;
- биліктік өкімдер шығарыла алатын ... ... ... ... ... оқшаулылығы;
- мүше-мемлекеттер халықтарының мүдделерін үшінші елдермен және
халықаралық ұйымдармен қарым-қатынастарда білдіру ... ... ... валютаның жүруі;
- бірыңғай азаматтық;
Аталған белгілердің барлығы халықаралық ұйымға емес, мемлекетке тән
белгілер болып табылады.
Құрылтай құжаттардың нормалары Еуропалық ... ... ... ... ... ... адамдардың, қызмет көрсетулер мен
капиталдардың еркін қозғалысына, тұрғылықты мекен-жай мен экономикалық іс-
әрекеттің бостандығына кепілдік беріледі ... ... ... Шарттың III бөлімі); Одақтың ішкі шекаралары арқылы жеке тұлғалардың
қозғалысына бақылау ... ... ... жою ... ... сыртқы шекараларын үшінші елдер азаматтарымен өтудің ортақ
талаптары бекітілген (Еуропалық ... құру ... ... ... ... ... ... Еуропалық Қауымдастықты құру
туралы Шарттың нормалары қамтамасыз етеді. Олар мүше-мемлекеттер арасында
кедендік баждарға тиым салуды талап ... ... ... ... ... тарифті (3-б., 23), мүше-мемлекеттер арасында импорт пен экспортқа
қатысты сандық шектеулерге тиым салуды (3-б., 28, 29), ... ... ... (3-б.), ... ішкі нарығын құруды (3-б., 3-бөлімнің III тарауы)
және т.б. бекітеді.
Шарттың 268-280 ... ... ... Одақ ортақ бюджетті
иеленеді.
Мүше-мемлекеттердің ұлттық заңнамалардың жақындасуын (ЕҚ-ны құру ... 3-б., 94) және ... ... ... ... ... ... және басқа да институттар мен ... ... ... құқықтық реттеуді талап ететін, – ... ... ... ... және ... ... кепілі болып табылады.
Шарттың 249-бабының негізінде аталған органдармен шығарылатын актілер
міндетті болып табылады. Ал Шарттың 220, 230-243 ... ... ... Сот шешімдері де танылады.[32]
Біздің пікірімізше, Еуропалық Одақ мемлекет болмай тұрып, федеративтік
белгілері бар ... ... ... пікір халықаралық нормаларымен
расталады және құқықтық ... да ... ... ... ... қатынастарды реттеу және үшінші елдермен қарым-қатынастарды сақтау
бойынша өкілеттіктерді тек құрылтай ... ... ... ... ғана ... ... ... Барлық қалған өкілеттіктерді
мүше-мемлекеттер өз беттерімен іске асырады. Бәлкім, осы орайда ЕО құрылысы
мен мемлекет ... ... ... ... ... атап
көрсетуге болатын шығар. Себебі федеративтік мемлекетте, ... ... тек ... ... ... ... ... реттеленуді
талап ететін мәселелердің екі түрі бар.
Сөйтіп, бүгінгі таңда Еуропалық Одақтың табиғаты екілік ... ие: ... ол ... ... ... ... ... табылады, демек ол (Одақ) халықаралық құрылым; екінші жағынан
қарағанда, Одақтың ... ... оны ... жақындатады,
өйткені Еуропалық Одақ «мемлекеттік егемендіктің ең маңызды салалар
бағытында ... ... ... ... ... ... мәртебесі
туралы, оны ерекше мемлекетаралық бірлестік ретінде тану туралы сөз
қозғауға мүмкіндік ... ... ... мен ... ... ... ... қауымдастық; Атом энергиясы ... ... 1992 жылы ... ... Одақ үшін ... ... ... Еуропалық қауымдастықтар 1) ортақ сыртқы саясат пен ... ... және 2) сот ... мен ішкі ... ... ... ... бірі болып табылады деп
бекітеді. Алайда ЕО-ның құқықсубъектілігі жөнінде ... ... ... құқықсубъектілікті беру мәселесі мүше-мемлекеттер арасында
талай рет талқыға салынды.[35] Еуроодақта өз құқықсубъектілігі жоқ ... ... ... 1996 ... ... Еуропарламент Еуропалық Одаққа
құқықсубъектілікті беру туралы мәселені шешуге шақырған болатын.[36] Бұл
сұрақтың талқылануы 1996 ... ... ... кезінде өз жалғасын
тапты. Конференцияның қорытындысы бойынша мүше-мемлекеттердің көбісі Одақ
ортақ сыртқы саясат пен ... ... ... ... пен ішкі
істерге қатысты халықаралық шарттарды жасасуға құқылы болу үшін оған
халықаралық ... ... ... атап өтті. Алайда
басқа мүше-мелекеттер Одаққа халықаралық құқықсубъектілігінің берілуі
мемлекеттердің заңи ... ... ... ... деп ... ... бұл мәселені түсінудегі айырмашылық әлі
күнге дейін ортақ ұстанымның жоқтығына әкеліп соқты.
Халықаралық ... ... ... ... Одақ
құқықсубъектілікке ие деген пікірді мойындамайды. А.Я.Капустин мысалы,
Еуропалық Одақ – бұл ... ... ... ... ... ... ... Оның ойынша Еуропалық Одақ, оның құрамына ... ... ... ... ... тән көлемде
құқықсубъектілікке ие емес, бірақ-та оның, ерекше маңызды халықаралық
құқықтар мен міндеттерді жүзеге ... үшін ... ... ... Осыған ұқсас пікірді ... ... ... де ... қуаттайды. Эверлинг мысалы
халықаралық қатынастарда Одақтың атынан тек қауымдастық қана ... ... ... үшін Одақ Қауымдастықтың институттары мен ... алып ... ... ... қалыптасуына Маастрихт
шартында Еуропалық Одақтың құқықтық мәртебесін айқындайтын ережелердің
жоқтығы себеп болды. ... ... ... ... туралы
мәселе тек сәйкес ескертудің оның құрылтай құжатында болу ... ... ... деп ойлаймыз.
Доктринада басқа да көзқарас бар. Г.Ресстің пікірі бойынша осынау кең
өкілеттіктері бар тұлғаның халықаралық ... ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша
өкілеттіктер, атап ...... ... ... пен ... қауіпсіздік
саясатындағы, ішкі істер және сот әділдігі ... ... ... ... ... ... Топорнин болса, Маастрихт шарты Еуропалық Одақтың құқықсубъектілігі
туралы ешнәрсе айтпаса да, сонда да оның белгілі бір ... ... ... деп ... ... ... ... Еуропалық Одаққа
жаңа мүше-мемлекеттердің қосылу ... ... ал оның ... ... Одақ ... деп аталады.[42] «Кез ... ... ... ... ... ... болса, Одақтың мүшесі
болу туралы өтінішін білдіре алады. ... ... ... бұл ... ... ... басым көпшілік дауыспен ... ... ... ... ... ... жүргізгеннен кейін ол
мәселе бойынша шешім қабылдайды.» Осылайша Маастрихт ... ... Одақ ... қабылдау рәсімін және Еуропалық қауымдастықтарда
олардың құрылтай құжаттарына қосылу арқылы Одақтың мүшесі ретінде ... ... ... бұл ... ... ... ... бір белгілерін береді. Мүшелікке қабылдау
мәселесі бойынша қауымдастықтардың ұйымдық ... мен ... ... (игнорируется). Сөз, әрбір қауымдастыққа жеке-
жеке қабылдану немесе үш ... ... де ... ... ... ... жоқ. Керісінше, Еуропалық Одақтың мүшелігіне кіру арқылы ... ... да ... болу ... сөз ... ... Басқаша
айтқанда, Шарт Одақ пен Қауымдастықтарда бірыңғай мүшелікті бекітеді.
Маастрихт шартындағы ... ... ... ... ... жылғы Шарт Одақ құқықсубъектілігінің көлемін нақты ... ... ... Одақ ... халықаралыққұқықтық
субъект болып табылады деген қорытындыға келеді.[43] Яғни de jure Еуропалық
Одақтың халықаралық құқықсубъектілігі жоқ, бірақ ... ол оны өте ... ... ... оның ... ... болып табылатын
қауымдастықтарға сүйене отырып, халықаралық құқықтар мен ... ... ... шын мәнінде жүзеге асырып отыр.
Біздің ойымызша, Еуропалық Одақтың халықаралық құқықтағы құқықтық
мәртебесі сондай ... ол оның ... ... мен ... ... зор ... бұл құрылымға қатысты қатып калған бір пікірді
ұстану өте қиын. А.Я.Капустин Еуропалық Одақ халықаралық ... ... онда оны ... ... қатарына жатқызуға болар ма екен
деген сұраққа теріс жауап береді. Еуроодақ пен ТМД-ны салыстыра ... ... деп ... «Біз ... халықаралық бірлестіктердің мүлдем жаңа түріне
кез болып отырмыз. Бұл бірлестіктерді шүбәсіз халықаралық үкіметаралық ұйым
деген сөздің ең кең ... ... ... ... ... Одақ ... субъектілікке ие, алайда оның көлемі басқа халықаралық
үкіметаралық ұйымдармен салыстырғанда ... ... ... тар болып келеді. Бірақ та Еуропалық Одақ ... ... ... ... иелену үшін қажетті институциондық-құқықтық құралдарға
ие және де ол ... ... ... ... ... келеді.
Маастрихт шартының ережелеріне талдай жасай отырып,[45] Еуропалық Одақ
– Еуропалық Қауымдастықтарсыз және олардан тыс ... ... ... ... ... ... қорытындыға келуге болады. С.Ю.Кашкин
айтқандай, Еуропалық Одақты құру туралы Шартқа қол қоюымен ... ... ... тек «жаңа сапаға»[46] көшеді. Сәйкесінше Еуропалық
Одақ та қауымдастықтардың жалғасы ретінде халықаралық ... ... ... Одақтың институционалды құрылымы
2.1. Еуропалық Одақ институттар іс-әрекетінің құқықтық сипаттамасы
1992 жылы Еуропалық Одақ құрылғаннан кейін барлық ... ... ... ... «бірыңғай институционалдық механизм» (ЕО туралы
Шарттың 3-бабы) жұмыс істей ... Оның ... және ... ... ... туралы Шартта бекітіледі. ... ... ... бір ... Еуроатомның, және бүкіл
Еуропалық Одақтың да институты болып табылады.
Еуропалық қауымдастықтарда ... төрт ... ... қазір олардың
саны беске жетті: Еуропалық парламент, Кеңес, Комиссия, Сот және ... (ЕҚ ... ... 7-бабы).
Алайда құрылтай шарттарын көз жүгіртіп оқығанның өзінде, Одақтың
ұйымдық механизмінде аталған «бестіктен» басқа, өзге де ... ... ... ... ... Еуропалық кеңес, Аймақтар комитеті,
Еуропалық ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саясат пен қауіпсіздік саясаты шеңберінде), Еуропол ... ... ... және ... ... ... нормативтік актілерімен танысқан кезде,
олардың саны одан да көп ... ... ... ... ... ... ... Жұмыспен қамту мәселелері жөнінде комитет,
Білім беру мәселелері жөнінде комитет және т.б. ... осы ... ... да ... ... ... және ... жүйедегі қандай орында
алады, оларды қандай терминмен атау керек?
ЕҚ туралы Шарт бұл «терминологиялық» ... ... ғана ... ... ... ... кетуге тырысады. Мәселен,
институттардың тізімін ... ... ... ... мәртебеге» ие
экономикалық пен әлеуметтік комитет және Аймақтар ... ... ... (Кеңес пен Комиссияға) «көмек көрсету» ... ... ... ... не ... не ... да
көрсетілмейді: «Осымен Еуропалық инвестициялық банк құрылады, ал оған осы
Шартпен және оған ... ... ... ... шеңберінде
жұмыс істейді» (9-бап).
Алайда ЕҚ туралы Шартты зер салып ... оның ... ... ... ... тұлғалар тобын» анықтайтын
баптарының біреуінде: «институттар немесе органдар» жайлы айтылған (195-
бап). Осы орайда сұрақ тууы мүмкін: ... ... ... орында ма?
Одақтың органы ретінде Омбудсман немесе Еуропалық әлеуметтік қоры танылса,
онда Комиссияны орган ... неге ... ... ЕҚ ... баптарын жеке-жеке оқып шығудың мәселенің шешілуіне әкеп ... заң ... ... ... ... отырып, барлық құрылтай
құжаттарын жүйелік түсіндіру арқылы ғана жүзеге ... ... ... бұл жағдайда тектік ұғым ретінде қолданылады, ал институттар болса
оның түрлері болып табылады. ... ... саны ... ... саны ондаған деп есептеледі. Басқа ... ... ... ... ... ... ... алайда әрбір орган институт бола
бермейді.[48] Сонда институттарды Одақ органдарының ... ... ... ... ... жүзеге асырылған, олардың Одақтың басқа
органдарынан айырмашылығы неде?
Бұл ... ... ЕҚ ... ... ... ... ... сөйлемінде жатыр: «Қауымдастыққа жүктелетін міндеттер оның
институттарымен іске асырылады...»
«оның ... ... жету үшін ... ... ... мен сабақтастығын қамтамасыз ететін бірыңғай институционалдық
механизмге» қатысты Еуропалық Одақ туралы Шарттың ... де тап ... ... ... ... атынан оның мақсаттарына жету міндеті жүктелген және осы
орайда мүше-мемлекеттерге, заңды және жеке ... ... ... тек ... ... Қауымдастықтың) институттары ғана ие болып
табылады.
Сонымен, «институт» деген ұғымға ... ... ... ... – бұл ... ... міндеттері мен функцияларын жүзеге асыруға
қатысатын, оның атынан және оның тапсырысы бойынша жұмыс ... ... пен ... ие ... ... ... мен ... өкілеттіктері бар, іс-әрекеттің оған тән келетін түрлері мен
тәсілдерін қолданатын Еуропалық Одақ ... ... және сол ... ... жекеленген бөлімшесі болып табылады.[49]
Осы бөлімнің басты пәні Еуропалық ... ... ... ... Қауымдастықтар елдерінің ұлттық министрлерінен
тұратын Кеңеспен ... 1951 ... КБЕБ ... Париж шарты мен 1957 жылғы
екі Рим шарты мүше-мемлекеттердің өкілдерінен тұратын тағы бір институт ... ... ... ... ... ... заң ... органдарымен сайланған өкілдерден тұратын, парламентарлық ... ... ... ... ... ... ... ассамблея, ал 1962ж – Еуропалық парламент деп жариялады.
Құрытай құжаттарына «Еуропалық парламент» деген термин 1986ж Бірыңғай
еуропалық ... ... және сол ... ... қауымдастықтардың және
жалпы Одақтың өкілді институтының жалғыз ресми атауы болып табылады.
Еуропалық қауымдастықтардың ... ... үсті ... ... ... өте ... орынды иеленген болатын. ЕЭҚ туралы
Шартта (138-б.). Ол «талқылау және бақылау жөнінен өкілеттіктерді» жүзеге
асыратын ... ... ... ал оның ... ... ... пен Комиссияға «кеңес берумен», яғни заң жобаларға қатысты міндетті
болып табылмайтын қорытындыларды айтумен шектелген.
Алайда жағдай ХХ ... 70жж ... ... Осы ... ... ... ... айтсақ – Еуропарламенттің «эмансипациясы»
басталады.[50] Оның серпіні орта ғасырларда және Жаңа ... ... ... процесске ұқсайды. Ең біріншіден Еуропалық парламент
(әлі Ассамблея ретінде) ... ... ... бекіту құқығына, яғни
«әмиян билігіне» ие болды.
1979 жылдан бастап Ассамблея ... ... ... тіке ... ... ... ... бұл оның ықпалы мен мәртебесін
көтергені сөзсіз. 1986ж Бірыңғай еуропалық акті оның заң ... ... ... ал Еуропалық Одақ туралы Шарт Еуропарламентті
Кеңеспен қатар заң шығарушы органға айналдырды.
Құрылтай ... ... ... реформасы (1997ж. Амстердам шарты,
2001ж. Ницца шарты) Парламенттің заң ... ... ... ... ол парламенттік республикалар мен монархиялардың өкілетті органдары
сияқты ЕҚ «үкіметін» - Еуропалық Комиссияны бекітуге құқылы болды.
Еуропалық парламент өз ... ... ... деген қаласында
өткізеді.
Құрамы мен құрылу тәртібі. ... ... ... ... Бірақ сонда да ЕҚ туралы Шарт ... ... ... ... ... «бірыңғай рәсімінің» немесе
оның «жалпы қағидаларының» енгізілу мүмкіндігін жоққа шығармайды ... ... ... ... ... заңи ... жоқ ... депутаттары Қауымдастыққа біріккен мемлекеттердің
«халықтарының өкілдері» ретінде ... ... ... ... ... ... саны мемлекеттің халық санына
байланысты, алайда ол осыған әрдайым сәйкес келе бермейді.
Еуропарламент ... ... саны ... таңда 785 адамды
құрайды. 2009 ... ... ... ... құрамы қайта
ұйымдастырудың нәтижесінде 751 мүшеден тұрмақ.
Одақтың азаматтары өз ... ... ... ... ... құқылы болса, өздерінің тұрғылықты мекен орны бар ... ... ... де ... ... және ... құқылы.
Еуропарламенттің депутаттары еркін мандатқа ие. Олардың барлығы мүше-
мемлекеттерде сайланғанымен «саяси топтарға» (фракцияларға) ... ... ... ... ... ... ... фракциялық құрылысы бүкіл Еуропалық Одақтың партиялық
құрылысына әсер етеді. Бірігудің ... ... ... ... ... ... ... мен ағымдардың интеграциялық
процесстері пайда болып дамиды. Бұл ... ЕҚ ... ... ... ... бапта айтылғандай: «еуропалық деңгейдегі саяси партиялар Одақ ішіндегі
интеграцияның маңызды факторы болып ... Олар ... ... және Одақ азаматтарының ... ... ... ... Ішкі ... ... құрылымы жағынан Еуропарламент әр
түрлі мемлекеттердің сәйкес органдардың құрылымымен ұқсас болып келеді.
Басқару органдары мен ... ... ... ... беру ... 2,5 ... сайланатын парламент төрағасы
Парламент пен оның органдарының ... ... ... ... ... ... халықаралық байланыстарды жүзеге асыру
барысында және Одақтың басқа да ... ... ... ... ... ең ірі ... болып табылатын – социал-демократтар мен
христиан демократтардың өкілдері тағайындалады.
2. ... ... да ... 2,5 ... сайланады, олар
төрағаның жеке өкілеттіктерін іске ... ... ... ... ... депутаттарға тікелей қатысы
бар әкімшілік және қаржы мәселелері үшін жауапты.
4. 27 депутаттан тұратын ... ... және ... ... ... ... мен Парламенттің ішкі құрылысына, оның хатшысы мен
органдарына қатысы бар мәселелер бойынша ұйымдық және әкімшілік ... атап ... ... ... ... ... ... төрағасы мен саяси топтардың – фракциялардың төрағаларынан
тұратын ... ... ... қызметті жоспарлайды. Оның
құзыретіне Одақтың басқа институттар мен органдарымен (соның ішінде ... де), ... ... мемлекеттер мен олардың органдарымен
қатынастарды қолдау сияқты мәселелері кіреді. Төрағалар конференциясымен
мүше-мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... парламенттің, сондай-ақ Одақтың өзге де ... ... ... Бас ... атап ... ... Бас ... қауымдастырқтардың азаматтық қызметте тұратын атқамінерлер жұмыс
істейді (шамамен 3500 тұрақты қызметкер және 600-дей уақытша).
Еуропалық парламент – ... ... ... ... Оның ... бойынша Еуропарламенттің жұмысы Одақтың әрбір азаматына орта есеппен
жылына 2,5 еуроға түседі.[51]
Еуропарламенттегі жұмыс және шешімдерді ... ... ... ... ... сай ... сессиялық тәртіпте жұмыс істейді, алайда іс ... ... ... ... ... ... Оның жылдық сессиясы наурыздың
екінші сейсенбісінде ашылады және 11 сессиялық кезеңдерге ... (әр ... ... ... ... Комиссия және Кеңес мүшелерінің
көпшілік даусымен, сондай-ақ ... ... ... келісімімен 1/3 депутаттың өтініші ...... ... ... ... отырыстар, әдетте ай сайын өткізіледі
(тамыздан басқа). Комитеттер болса, ... ... ... ғана ... отырыстарындағы кворум депутаттардың тізімдік санынан 1/3-
ін құрайды. Кейбір ерекше ... ... ... мәселелер үшін
құрылтай шарттар шешім қабылдауының күрделенген тәртіпті бекітеді:
1) депутаттық корпустың басым көпшілігі (мысалы ... жаңа ... ... келісім берген кезде);
2) барлық депутаттардың басым көпшілігінің атынан берілген дауыстардың
3/5-і Кауымдастықтар бюджетінің жекелеген баптарын ... ... ... ... көпшілігі атынан берілген дауыстардың 2/3-і –
Еуропалық Одақ туралы шартта бекітілген (7-бап) конституциялық құрылыстың
жалпы ... ... және ... ... ... орын ... мүше-
мемлекетке қатысты санкция қолдану; Комиссияға сенімсіздік білдіру (201-
бап).[52]
Өкілеттіктері. Бүгінгі еуропалық ... ... ... ретінде егеменді мемлекеттердің аттас органдары жүзеге асыратын
функцияларды атқарады: заң ... ... және ... ... функция), бюджетті талқылау және бекіту (бюджеттік функция),
Комиссия түріндегі атқарушы билікке ... ... ... ... Еуропарламент өкілеттіктерінің ... ... ... ... дегенмен де кем болып табылады. Бұл
әсіресе заң ... ... ... ... ... ... ... Еуропарламент
нормативтік актілерді өз бетімен шығара алмайды, ол үшін оған ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіктері қоғамдық өмірдің әр
түрлі салаларында бірдей емес. Олар шарттың бабы ... бір ... ... ала ... ... рәсімінің түріне байланысты:
- егер шешімдерді бірлесіп қабылдау ... ... онда ... нормативтік акт ретінде Еуропарламент пен Кеңеспен қабылданады.
Екі институттың екеуі де заң ... ... вето ... қолдануы
мүмкін;
- егер рәсімнің консультативтік түрі белгіленсе, онда құжатты Кеңес
қабылдайды да, ал ... ... ... ... ... саласында Еуропарламенттің өкілеттіктері Еуропалық Одақтың ортақ
бюджетін талқылау және қабылдаудан тұрады.
Еуропалық ... өзге де ... мен ... белсенді түрде
бақылау жүргізеді, әсіресе Комиссияға. Бұндай ... ... ... ... ... ол оның ... кетуіне апарады.
Заңнамалық, бюджеттік және бақылау өкілеттіктерінен басқа Еуропарламент
бірталай өзге ... де ие, атап ... ... шетел мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен аса маңызды
халықаралық ... ... өз ... ... Еуропалық Одаққа жаңа мүше-мемлекеттердің кіруіне рұқсат береді;
- Одақтың бірталай институттар мен органдарды бекітеді ... ... ... ... Комиссия, сонымен қатар Есеп ... ... ... ... ... ... дауыс құқығымен);
- Еуропалық Одақтың ортақ сыртқы саясат пен қауіпсіздік саясатының
дамуы жөнінде уақтылы ... алу және ... ... жарыссөздерді
өткізу.
Еуропалық Одақтың Кеңесі. Құрамы және құрылу тәртібі. ... ... – бұл ... атқарушы билігінің лауазымды адамдарынан
тұратын (көбінесе министрлер ...... ... ... ... үшін ... туғызуға уәкілетті
болып табылатын әр мүше-мемлекеттен бір өкілден кіреді» (ЕҚ туралы шарт,
203-б.).
Еуропалық парламентке қарағанда ... ... өз ... ... және ... қорғайды, сондай-ақ оларды жіберген
органдардың нұсқауларымен байланысты ... ... ... ... ЕҚ туралы шарт мүше-
мемлекеттер Кеңестің ... ... ... жіберу керек екенің
дәйектемейді. Бұл ... ... ... кең ... ... талқыланып және қабылданып жатқаннан, Кеңес әртүрлі құрамдарда
жиналатын болды. Олар Кеңестің формациялары деп аталады.
Мысалы сот ... және ішкі ... ... ... ... ... ... және қылмыспен күрес саласында, сондай-ақ азаматтық ... ... ... саясат және баспана беру салаларында ... мен өзге де ... ... мүше-мемлекеттердің құзыретті министрлерінен тұратын Қоршаған
ортаның мәселелері жөніндегі Кеңес ... ... ... саласындағы
шараларды қарастырып, оларды бекітеді.
Бүгінгі таңда Кеңес ... ... 9 ... ... ... ... ортақ және сыртқы қатынастар жөніндегі Кеңестің рөлі ерекше маңызды
болып табылады.
Құрылтай құжаттарымен ... ... ... аса ... ... мемлекет пен үкіметтер басшылары ... ... ... жобаға сәйкес) бұл формация жойылуы тиіс.[53]
Сонымен, жоғарыдағы мәліметті ... ... біз ... қорытындыға
келеміз – Кеңес бұл Еуропалық Одақ институттарының ішінде ... ... ... ... және өкілдік ету мерзімі жоқ жалғыз ... бұл ... ... ... ... туғызуы мүмкін, бірақ
негізінен Еуропалық Одақтың «үкіметаралық» институттың біліктілігі мен
кәсіпқорлығын ... ... ЕҚ ... ... ... Кеңестегі төрағалықты мүше-
мемлекеттер жүзеге асырады. Олар оның ... ... мен ... жұмысын өздерінің лауазымды тұлғалары арқылы басқарады.
Кеңес Төрағасының орны сайланбалы ... ... ... ... ... ... ... әрқайсысы 6 айдан ие болады.
Қазір Кеңеске Словения төрағалық етеді, ал ... ... оны ... етуші мемлекет Еуропалық Одақ Кеңесінің жұмысын тек реттеп
қана қоймай, жалпысаяси сипаттағы маңызды өкілеттіктерге де ие болады.
ЕҚ ... ... ... ... етуші мемлекет ортақ сыртқы саятат
пен қауіпсіздік саясат мәселелері бойынша Одақтың ... ... ... ... ... жүргізеді және жалпы бұл ұйымның атынан
ресми мәлімдемелерді жасайды. Сол ... ... ... ету ... үшін аса ... ... болып табылады. Ал бұқаралық ... ... ... ... ... Еуропалық Одақтың Президенті
деп те атайды.
Келешекте, Реформалар туралы шарт ... ... ... ... ету ... өз ... калады, алайда
елеулі бір өзгеріс ... ... ... ... ... ... ету ... Кеңестегі төрағалықты ұжымдық
сипатқа көшіруді жоспарлап отыр (1,5 жылдық ... ... ... өзгертілген үлгісі қазір жұмыс істегенде, онда 2008 жылдың 1-
шілдесінен ... 2009 ... ... ... ... «ұжымдық
төрағасы» болып Франция, Чехия және Швеция болушы еді.
Функциялары мен өкілеттіктері. ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, Еуропалық
Одақтың бұл институты ең алдымен жалпы құқық ... заң ... ... ... ... Кеңес заң шығару функциясын
Парламентпен бөлісіп отыр. ... ... ... Кеңестің заң
жобаларға деген вето құқығы ылғи да абсолюттік сипатта болады.
Заң жобалары ... ... ... ... ... Еуропарламент тарапынан мүмкін бола алатын қарсылықтарға қарамастан,
құжаттарды соңғы ... ... ... ... ... ... ... жеке актілері ретінде рәсімделеді: Кеңестің ... ... ... және т.б.
Кеңес Еуропалық Одақ бюджетін Еуропарламентпен бірге қабылдап, сонымен
қатар ... ... ... автономиялық бюджеттерін бекітіп,
бюджеттік функцияны атқарады (мысалы Еуропол бюджетін).
Заң шығарушы және бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... функцияларын атқарады (Конституцияда олар солай
аталады). Оларға мыналар жатады:
- барлық ... ... жыл ... ... кең ... ... Еуропалық Одақтың үшінші және екінші тірек шеңберінде ... ... ... қауымдастықтар мен Одақтың үшінші елдермен және халықаралық
ұйымдармен ... ... өзге де ... ... ... Одақтың институттары
мен органдарында көптеген лауазымдарға өз бетімен ... ... ... ... ... ... мен ... Есеп
палатасының, Экономикалық пен әлеуметтік комитетінің мүшелері эәне ... ... ... ... жекелеген құқықтарын атап кетуге
болады. ... ... ... ... қайта қарастыру жөніндегі
конференцияны Кеңес шақырады және өз ... ... ... ... ... ... ... алады.
Жұмысты ұйымдастыру және шешімдерді қабылдау. Еуропалық Одақтың Кеңесі
Еуропарламент сияқты сессиялық тәртіпте жұмыс істейді. Алайда оның ... ... ... ... оның ... ... ... Бір жыл ішінде Кеңестің әртүрлі формацияларында орта
есеппен 100 сессия ... ... ... ... бір ... ... екі күнге де созылуы мүмкін).
Кеңес отырыстарындағы кворум оның ... ... ... ... ... 14-і), ... ... Кеңестің бір мүшесі өзінің дауыс беру
құқығын басқа ... ... ... шешімдерді қабылдаудың негізгі тәсілі бірауыздылық пен айқын
көпшілік болып табылады; нақты қай жағдайда қай ... ... ... ... ... ... баптары анықтайды. Мысалы
«кәсіпорындарға мемлекеттік көмек ... ... ... мақсатында
Кеңес жеке өзі қаулы етіп, кез келген регламентті қабылдай алады» ... ... 89-б.); ... ... ... ... айқын көпшілікпен қаулы
ететін Кеңеспен бекітіледі» (ЕҚ туралы шарт, 26-б.).
Кеңестегі бірауыздылық шешімнің жобасы оның барлық ... ... ... ... ... ... да дауыс беру өткізілмейді: құжат, қатысып
отырған министрлердің ешқайсысы ... ... ... деп ... іс ... ... ... Кеңесте консенсус
қолданылады.[55]
Бірауыздылық принципі (de facto ... ... ... ... ... вето ... қолдануға ... ... ... бүл түрі ... ... ... ауыстырылып жатыр.
Айқын көпшілік бойынша дауыс берген кезде, әр түрлі ... ... ... ... ... ... дауыс санына ие болмайды.
Дауыстар, халықтың санына, территорияның аумағына және өзге де маңызды
факторларға сәйкес ... ... ... үшін қажет болып табылатын
Кеңестің әрбір мүшесінің жеке ... және ... ... саны ЕҚ
туралы шартта бекітіледі – «өлшенген дауыс беру».[56]
Айқын көпшілікпен қабылданған Кеңестің шешімі Одақтың жалпы санының 62%-
на сүйенуі ... ... кез ... ... айқын көпшілікті құрайтын
мүше-мемлекеттер Одақтың жалпы халық санының 62%-на сүйеніп ... ... ете ... Бұл шарт ... анық ... шешім
қабылданбаған болып есептеледі.
Бірауыздылық (консенсус) пен айқын көпшіліктен басқа Кеңес шешімдерді
қабылдау үшін жай ... де ... Ол ... ... шешімдерді
қабылдау үшін пайдаланылады.
Кеңес жұмысының тұрақсыз сипатын ... ... бұл ... ... ... рөлі ерекше зор. Олардың ең маңыздысы –
тұрақты ... ... ... Сoreper. Оның ... ... ... Одақ ... ... ... басшылары (елші
деңгейінде) немесе олардың орынбасарлары кіреді.
Coreper Кеңестің бекітілуіне ұсынылатын жобаларды алдын ала ... ... ... ... ... ... ... Егер
консенсуске қол жеткізілген болса, онда Кеңес ... ... ... ... ... ... 75-80% ... болады, яғни Сoreper
өзінің қызметімен Кеңестің жұмысын жеңілдетеді.[57]
Coreper-мен қатар Кеңестің құрылымында бірталай арнайы комитеттер де
бар ... ... ... пен ... мәселелері бойынша және
т.б.). Сонымен қатар жекелеген мәселелер бойынша жұмыс топтары құрылады,
олардың саны 250-300 ... ... ... ... 30 ... ... ал ... 3000-ға жуық
қызметкері бар ол – ... ... және ... ... ... атап айтқанда Кеңес қызметінің «құқықтық жағын» қамтамасыз
етеді. Ол үшін оның құрылымында жеке заңдық ... бар. Бас ... 1999 ... ... екі ... ... ... жұмыс істейді:
Кеңестің бас хатшысы – ортақ сыртқы саясат пен қауіпсіздік саясаты бойынша
Еуропалық Одақтың Жоғары өкілі (қысқашасы: Бас ...... ... Жоғары
өкіл ретінде бұл лауазымды тұлға Кеңестің Төрағасына Еуропалық Одақтың
сыртқы саяси ... ... ... Комиссия. Құрамы мен құрылу тәртібі.
Еуропалық Комиссия - өзінің құрамы мен ... ... ... ... ... болып келетін институт. Ол 27 адамнан тұрады: Төраға және
26 комиссар. Олар басқарудың белгілі бір саласы үшін жауапты болып ... ... ... комиссар, сот әділдігі мен ішкі істер мәселелері
бойынша комиссар және т.б.).
Комиссияның ... және оның ... ... ... ... тиіс және әр ... тек бір ... қана
тағайындалады.
Ұлттық квоталардың болуына қарамастан. Төраға және комиссарлар,
Кеңестің мүшелеріне қарағанда өз ... ... ... және тек ... пен ... Одақ ... үшін қызмет атқаруға
міндетті. Комиссарлардың тәуелсіздігі оларды бұл лауазымға ... ... ... ... ... ... ... өздерінің туған елдерінен
нұсқауларды алуға немесе оларды сұратуға тиым салынады.
Комиссия мүшелері, егер олар тиісті ... сай ... ... ... ... ... ... қалса, өз лауазымдарынан тек Еуропалық
қауымдастықтардың Сотының шешімімен ғана ... ... ... ... ... комиссарлар мәжбүрлі түрде отставкаға кетуі мүмкін (егер
Комиссия ... ... бұл ... ... Комиссияны отставкаға оған сенімсіздік вотумын білдіру арқылы тек
Еуропалық парламент қана ... ... ... ... ... ... ... корпустың басым көпшілігі және берілген дауыстардың 2/3-
і). Тәжірибе жүзінде мұндай жағдайлар кездескен ... ... пен ... ... Кеңесімен бес жылдық
мерзімге құрылады: Комиссия мүшелерін Кеңес тағайындайды (айқын көпшілік
арқылы), ал Комиссияны ... ... ... ...... көпшілік арқылы).
Комиссияның Төрағасы, басқа комиссарлардан ... ... ... және дәл ... ... ... ... бекітіледі.
Функциялары мен өкілеттіктері. Саяси лексиконда ... ... ... ... ... «еуропалық үкімет» ретінде жиі сипатталады.
Комиссияның өкілеттіктері, мемлекеттер үкіметтерінің өкілеттіктері сияқты,
екі ... ... ... ...... ... ... және Кеңес пен Еуропарламент шығаратын заң ... ... ... ... Комиссия қызметінің негізгі бағыттарын үш функцияға
топтастыру қалыптасқан:
- сақтау функциясы, яғни құрылтай шарттардың, институттардың құқықтық
актілерінің және ... ... өзге де ... ... мүше-
мемлекеттермен, жеке және заңды тұлғалармен сақталуын қамтамасыз ету.
Бұл функцияның шеңберінде ең басты ... – бұл ... ... ... тексеру және оларды
Еуропалық қауымдастықтар Сотының алдында жауапкершілікке тарту. ... өз ... ... ... жоқ. Оның мұндай өкілеттігі
Еуропалық Қауымдастықтың құқықтық актілерге ... ... ... бар. ... ... ... ұғым ... ішкі
нарығында шаруалылық іс-әрекетті жүзеге асыратын заңды және жеке ... ... ... салу ... ... регламенттер
Қауымдастық заңнамасының бірқатар салаларында шығарылған болатын.
Сан миллиондаған айыппұлдарды (кәсіпорынның жылдық айналымының 10%-на
дейін) Комиссия ЕҚ-ның бәсекелестік ... ... ірі ... мүмкін.[59]
ЕҚ-ның заңнамасы Комиссияға белгілі бір әрекеттерді бұйыртуына ... ... тиым ... құқық беруі мүмкін. Мысалы өзінің шешімдері
арқылы ол ... ... ... ... кез ... ... тиым салуға немесе бұл тауарды нарықтан алып ... ... ... пен ... «өнімнің жалпы қауіпсіздік
шарттары туралы» директивасы, 03.12.2001)
- бастамалы функциясы (инициативная ... яғни ... ... ... ... жаңа ... актілерді және өзге де
шараларды ... ... ... ... және өзге де құқықтық
актілерді Кеңес пен Еуропарламентке енгізуге ... ... үш ... ... Алайда, Одақ заңнамасының ең ірі бөлігі ... ... ... ... ... құқық ерекше (монопольді) сипатқа
ие. Басқаша айтқанда, ЕҚ ... заң ... ... ... пен ... – шешімдерді өз ынтасымен емес, тек ... ғана ... ... ... ... ... кез ... уақытта
енгізілген ұсынысты өзгертуге немесе оны кері шақырып алуға ... ... ... ... басқа да маңызды өкілеттігі –
бұл Еуропалық Одақ бюджетінің жобасын дайындау және ЕҚ мен ... ... ... бойынша шет елдермен және халықаралық
ұйымдармен келіссөз жүргізу;
- ... ... ... құрылтай шарттардың бұйрықтарын және
Одақтың өзге де құқық негіздерін өз бетімен жүзеге асырады.
Бұл ... ... ... ең алдымен – тапсырылаған заңнаманы
шығару (издание делегированного законодательства) және ... ... ... пен ... шешімдерін, «орындау
бойынша өзге де шараларды» қабылдау, ЕО ... ... ... ... ... ... және шешімдерді қабылдау тәртібі. Комиссия – бұл тұрақты
жұмыс істейтін институт. Ол ... орта ... он ... шешім қабылдайды.
Сол себептен Комиссияда комиссарлар ... ... бөлу ... ... ... ... ... Төрағаға жүктелген. Ол комиссарлар арасынан өзіне орынбасарларды
(вице-төрағаларды) тағайындауға құқылы.
Комиссияның салалық бөлімшелері ... ... DG ... және рим ... ... бас ... (немесе бас
дирекциялар) шығады. Мысалы: DG II «Экономика мен қаржы мәселелері», DG ... ... және т.б. Бас ... ... бас ... болып
табылады. Ол өз кезегінде басқарудың тиісті саласы үшін жауап беретін
комиссарға бағынады.
Бас ... ... ... құрылымында мамандандырылған
қызметер (Аудармалар қызметі, Заң қызметі және т.б.) және Бас ... ... ... көптігі онда жұмыс істейтін персоналдың да көптігін
талап етеді (25 мың қызметкер шамасында). Және ... ... ... ... ... бас ... тапсыруына
себеп болып отыр.
Мысалы 2003 жылдың бірінші жартысында Комиссия алқалық тәртіпте өз
шешімдерінің 1/3-ін ... ... тек 2,3% ... қабылданды,
басқалары – жазбаша рәсім арқылы (29,2 %). ... ... ... ... (27,1%) немесе бас директорлармен (41,4%) ... ... ... ... ... ... қатар, әуелі
КБЕБ-тің, ал кейін ЕЭҚ пен Еуратомның құрылтай шарттары, өзінің ... ... ... ... ... талап арыздары бойынша, ЕҚ
туралы шарттың ... ... және ... ... құқықтың
сақталуын қамтамасыз етуге арналған, сот билігінің органы болып табылатын –
Сотты (Еуропалық қауымдастықтар соты, Еуропалық сот) ... және оның ... ... ... Соттың рөлі өте
жоғары бағаланады. Бұл институтсыз Қауымдастық және ... оның ... ... және ... ... еді, оның беделі мен
құзыреті де бүгінгі күннің деңгейіне жете алмас еді.
Сот, Одақ ... ... ... ... интеграциялық
процесстердің ең басты «қозғаушы күші» болып қалып отыр.
Сот Люксембургте орналасады.
Құрамы мен құрылу тәртібі. ... ... екі ... ... ... – судьялар; екіншісі – бас қорғаушылар. Соңғылары ерекше
міндеттерге ие: олар ... ... ... ... ... тәуелсіз
тергеулерін жүргізіп, өз қорытындыларын сот отырысының соңғы кезеңінде
көрсетеді. Осылайша олар ... ... ... жәрдемдеседі (ЕҚ туралы
шарт, 222-б.). Барлығы оның құрамында 27 судья және 8 бас қорғаушы.
Судьялар мен бас ... ... ... ... ... жоғары сот лауазымдарына тағайындыла алатындай біліктілігі
бар немесе біліктілігі көпшілікпен танылған кеңесші заңгер болып ... ... әбір ... «өзінің» азаматы болады. Ал бас қорғаушылар
корпусына келсек, олар дәстүрлі түрде бес ең ірі ... ... ... 1995 жылы ... ... үш мүше
кіргеннен кейін, ЕҚ-ның бес ең ірі ... ... ... ... ... ... ГФР) – бес тұрақты қорғаушыдан қалдырып, ... үш ... ... ... ... тәртіппен Одақтың
өзге мемлекеттеріне беруді ұйғарды.[62]
Біздің ойымызша бұл жүйе бүгінгі күнде шамалы ескірген болар. ... ... ... сегізі де ротациялық түрде Одақтың барлық ... ... ... бұл ... Одақ ... ... «мүше-
мемлекеттердің теңдігі» қағидасына жақыныр-ақ болушы еді.
Сот мүшелерінің тәуелсіздігін ... ... ... ету ... ЕҚ ... Жарғысы келесідей кепілдіктерді
бекітеді:
1. Судьялар мен бас қорғаушылардың ауыспаушылығы.
2. Лауазымдардың үйлеспеушілігі, яғни «кез ... ... ... ... орналасу немесе «өзге де ақылы не ақысыз
жұмыстарға» шығуға тиым ... ... ... айнасысуға болады).
3. Судьялық иммунитет, соның ішінде қылмыстық қудалаудан иммунитет. ... ... ... ... ... ауызша және
жазбаша мәлімдемелерге қатысты, соңғысы судьяның ... бас ... ... бітсе де сақталады.
Еуропалық Соттың өкілеттік ету мерзімі – 6 жыл. ... ... тиым жоқ ... оның ... ... өз лауазымдарында
10, тіпті 20 жылдан астам мерзімге қала береді.
Сот құрамының жаңартылуы жартылай сипатқа ие және ... 3 жыл ... ... ... ... ішкі құрылымы 4 негізгі элементтен тұрады:
1. Төраға. ... ... ... ... лауазымды тұлғасы –
Төраға болып табылады. Оны судьялар өз құрамынан 3 жылға сайлайды. Төраға
Сот пен оның аппаратын ... ... ... ... шақырады және
оларда төрағалық етеді, Соттың палаталары арасында ... ... ... ... өндірісті тоқтата тұра алады. Соттың жұмыс істеуімен байланысты
әкімшілік және техникалық ... ... де оның ... Төрағаның ең маңызды дәргейлердің бірі – бұл талапкердің бастамасы
бойынша ЕҚ ... ... және жеке ... ... ... ... ... іске асырылуын тоқтата тұру.
2. Бірінші бас қозғаушы. Сот (оның толық құрамында) бас ... бір ... ...... бас қорғаушыны тағайындайды. Бұл
лауазымды тұлғаның негізгі міндеті – келіп түсетін істерді бас ... ... ... ... ... ... және палаталар. Келіп түсетін істерді тез шешу үшін ... ... ...... ... Аса ... ... пленарлық отырыстарда шешіледі.
4. Соттың өз хатшысы мен аппараты бар.
Істерді қарау және шешу рәсімі. Құқық ... және сот ... ... ... Сот оған ... түсетін барлық істерді
қарастырып және олар бойынша шешімдерді процессуалды ... ... ... ... процессуалды жолмен қарастырылуы және шешілуінің
негізгі белгілері ретінде келесілерді атап ... ... ... ... ... соттың мәселелерді шешудегі белсенді
рөлі.
2. Процесстің екі негізгі кезеңнен тұруы – жазбаша және ауызша сот ісін
жүргізу.
3. Істің мәліметін тексеру, ... алу және ... ... соның
ішінде куәларды сұрау. Бұл жұмыс баяндамашы-судьяға тапсырылады.
4. Іс ... ... ... Ол бас ... ... ... Бас ... Соттың мүшелері болғанымен, бұл орган
құрамында ерекше функцияларды атқаратынын біз жоғарыда атап ... ... ... ... сөз ... ... – бас қорғаушы тәуелсіз,
ол біреудің өкілі болып табылмайды. Оның ... ... «өз ... және ... атқарып, Сот қарауына жіберілген іс ... ... ... (222 ... Сот бас қорғаушының қорытындысына тәуелді емес, ол Сот үшін ... ... ғана ... ... ... ... «Соттағы талқылау мұнан былай құпия болып
қала беруі керек» ... Ал ... ... лауазымына кіріскен кезде
беретін антта «Сот кеңестерінің құпиясын сақтауға» уәде береді (Статут, 1-
б.). Бұл ... ... оны ... ... ... бірі ... біз, ... шешімі қандай болса да (толық құрамында немесе
палатада), ... ... не ... және ... ... ... біле
алмаймыз. Шешімге, қатысушы судьялардың барлығы, олардың іске ... ... қол ... Процесстің тілін таңдау. Кауымдастықтар және Одақ полиэтникалық
құрылымдар болып табылатындықтан, Еуропалық Сотта істер кез ... 23 ... ... ... ... ... тілін таңдау – талапкердің құқығы,
алайда жауапкер ретінде ЕҚ елдерінің біреуі болса, онда іс сол ... ... ... ... ... ... тілі ... Француз тілі таңдалды.
Құзыреті. Соттың құзыреті міндетті сипатта болады: мүше-мемлекеттер
болсын, өзге де субъектілер ... ... ... ... ... ... Соттың шешімін орындамауға құқылы емес. ЕҚ ... ... ... ... ... істердің категориялары:
I. Мүше-мелекеттерге Комиссияның талап-арыздары бойынша істер. Егер
Комиссия белгілі бір мемлекеттің ЕҚ-ның мүшелігінен ... ... ... ол сол ... ... ... арыз бере алады.
II. Қауымдастықтың органдары мен лауазымды тұлғалардың әрекеттері мен
шешімдеріне шағым беру ... ... ... Олардың өздері төрт ... «жою ... ... Сот ... ... ... Еуропалық
парламенттің актілерінің, Кеңестің, Комиссияның және Еуропалық ... ... ... ... ... ... заңды салдардың
жасалуына бағытталған Еуропарламенттің актілерінің заңдылығына бақылау
жүргізеді.
2. «әрекетсіздіктен талап-арыздар». ... ... ... Кеңес
немесе комиссия бұл Шарт бұзылатындай етіп, әрекетсіздік танытса, мүше-
мемлекеттер және ... өзге де ... ... ... ... ... құқылы» (ЕҚ туралы шарт, 232-б.).
Мұндай талап-арыздарды Еуропалық орталық банк және кез келген жеке және
заңды тұлға бере алады.
3. Зиянды өтеу ... ... Бұл ... кез келген
тұлғамен «өз міндеттерін атқару барысында институттар және ... ... ... мақсатында беріледі. Бұл жағдайда ескеру мерзімі
5 жылды құрайды (Соттың жарғысы, 43-б.).
4. Еуропалық Қауымдастықтың санкцияларымен ... ... ... ... ... ... Еңбек даулары.
V. Азаматтық-құқықтық даулар.
VІ. Одақтың лауазымды тұлғаларын қызметінен босату.
VII. Еуропалық Қауымдастықтың күшіне еңбеген халықаралық шарттарын
алдын ала ... ... ... ... алды сұратылымдары.[63]
Есеп палатасы. Үш ... ... ... ... жеке ... ... ... болатын: КБЕБ-те бұл жеке Аудитор,
ЕЭҚ пен ... ... ... ... ... 1967 жылғы үш
қауымдастықтың «бірігуі» нәтижесінде олардың қаржы ... ... ... ... ... ... іс-әрекетінің ауқымдылығы кеңейген сайын,
«еуропалық» бюджеттің кіріс және шығыс баптарының орындалуын ... ... ... ... көріне бастады.
Осы мақсатпен Комиссияның ұсынысы бойынша 1975 жылы екінші бюджеттік
реформа шеңберінде бұрынғы Аудиторлық кеңестің орнына қаржы ... ... – Есеп ... (немесе Аудиторлар палатасы) құрылды.
17 жыл өтісімен, яғни 1992 жылы Еуропалық Одақ ... ... ... ... Қауымдастықтар мен Кеңестің бесінші институты деген мәртебеге
ие болды.
Палатаның құрамына Кеңеспен 6 жылға ... 27 ... ... ... ... қабылдайды. Есеп палатасы Люксембургте орналасқан.
Палата «ұлттық квоталар» жүйесінің негізінде ... яғни ... ... бір ... ... ... аудиторлары «өз елдерінде сыртқы
аудит органдарына жатқан немесе жататын немесе бұл ... үшін ... бар» ... ғана бола ... ... ... тәуелсіздігі күмән
тудырмауы керек. Қауымдастықтың аудитор қызметіне ... ... ... ... ... барысында Қауымдастықтың ортақ
мүдделері үшін ... ... ... ... ... ... ... талаптарға сай келмейтін болса немесе
оның қызметінен туындайтын міндеттерін орындамайтын болса» тек ... ... ғана өз ... босатылады.[64]
Есеп палатасының өкілеттігінен туындайтын басты міндеті – ... ... ... ... (ЕҚ ... шарт, 246-б.). Оның шеңберінде
Қауымдастықтың барлық кіріс пен шығыстары тексеріледі.
Палата тарапынан ... ... тек ... және ... да ... ... ... Қауымдастықтың атынан кірістер мен
шығыстарды басқарып тұратын қалған барлық ... да ... ... ... ... ... мен өзге де көмекті алатын
мүше-мемлекеттердің органдары, кәсіпорындар, басқадай жеке мен ... ... ... ... ...... ... де бола алады.
Есеп палатасының қаржылық бақылауы әмбебаптық сипатқа ие, ол ... ... ... ... субъектілерін қамти алады.
Әрбір тексерудің қорытындысы бойынша Палата Еуропалық Одақтың екі
«бюджеттік билігіне» (Еуропарламент пен ... ... ... ... ... ... қаржы жылдың қорытындысы бойынша ... ... ... бағасы» бар жылдық есепті ұсынады (қаржы регламентінің
88-б.). Бұл есеп Еуропалық қауымдастықтардың Ресми журналында жарияланады.
Есеп палатасының екінші бір ...... ... пен ... орындалуын бақылау бойынша өкілеттіктерін ... ... (ДЭС, ... Бұл ... ... ... кез ... сұрауы бойынша арнайы есеп пен қорытындыларды ұсынады. Ал ЕҚ-
ның Қаржы ... ... ... ... ... Палатаға өзінің
қаржылық есептілігінің құжаттарын беруі керек (Қаржы регламенті, 84-б.).
1992 жылы Палатаға жаңа міндет жүктелді – ... ... ... ... ... есеп ... ... (ДЭС, 247-б.). Есеп
палатасының бұл ведомосін, басқа да арнайы және жалпы есеп ... ... ... ... ... ... кезде Кеңес пен
Еуропарламент ескеруі тиіс (ДЭС, 276-б.).
2001 ... ... ... ... Есеп палатасы есеп берулер мен
қорытындылардың жеке санаттарын дайындау үшін ... ... ... ... ... ... Одақ ... қызметін қорытындылай отырып келесідей
пікірге келеміз: институттардың қызметінде кемшіліктер әлі де аз ... ... ... ... «демократия тапшылығы» феномені. Негізінен
демократиялық болып саналатын мемлекеттер үшін заң шығарушы органның (мұнда
ЕО ... ... ... өкілдерінен құрылу тәжірибесі тән ... ... ... ... заңшығарушы билік түгелімен Еуропарламенттің
қолында шоғырлағаннан кейін ғана ЕО-ны «демократиялық бірлестік» деп ... ... ... Бірақ әзірше бұл проблема әлі шешілмей жатыр.
Дегенмен, институттардың Одақ және ... ... үшін ... зор ... ... қажет.
2.2. Лиссабон шартынқабылдау тұрғысынан Еуропалық Одақ институттарының
реформасы
Лиссабон шарты, Реформалар туралы шарт деген атаумен де белгілі (ресми
атауы – Еуропалық Одақ ... Шарт пен ... ... құру туралы
Шартқа өзгерістер енгізу туралы Лиссабон шарты) – 2007 жылы 13 ... ... ... ЕО ... қол ... халықаралық шарт.
Алайда Реформалар туралы ... ... ... біз
Еуроконституцияның жобасына қысқаша тоқталып өтуді жөн деп көрдік.
ЕО Конституциясы (толық атауы – Еуропа үшін Конституцияны енгізу туралы
шарт) – ... Одақ үшін ... ... атқарады және ЕО-ның барлық
бұрынғы құрылтай шарттарын алмастырады деп жоспарланған ... ... жылы 20 ... ... оған қол ... Күшіне енбеген және енбейді
де.
Еуроодақты басқару принциптерін және оның басқарушы органдардың жүйесін
өзгерту ... 1990 ... ... Сол ... ... Одақ өз
тарихында ең ауқымды «кеңеюді» бастан кешіретіні айқын болды (15 мүшеден 25-
ке дейін). ЕО аса ... ... ... ... ... ... болатын, ал мүшелердің саны 25-27 мемлекетке дейін жеткен ... ... ... ... өтпей қала ма деген қауіп туды.
Жалпыеуропалық конституцияны құруға байланысты жұмыстарды бастау туралы
шешім ЕО-ның 2001 жылы өткен саммитінде қабылданды.
Конституция ... ... ... ... ... деп ... оны
Францияның бұрынғы Президенті ... ... ... басқарды. Жобаны
дайындау бойынша жұмыс 3 жылға созылды. ... ... ... ... ... саммитінде 2004 жылы мақұлданды.
2004 жылы 29 қазанда Еуроодақтың 25 мүше-мемлекеттің басшылары ... ... ... қол қойды. Конституция, оның авторларының
пікірі бойынша, жалпыеуропалық сана-сезімінің пайда болуына көмектесер ... ... 450 ... және 60000 ... ... (көлемі бойынша ол
тек Үндістанның конституциясынан кем болып отыр – 465 бап).[66]
Конституция қабылдану үшін оған бүкіл 25 елдің келісімі керек ... ... ... ... ... ... шешті. Испания бірінші
болып оны бүкілхалықтық сайлауға салды. Халықтың 70% Конституцияны қолдады.
Алайда Франция мен Голландияда ... ... ... осы ... ... Конституцияны қаламайтындығын көрсетті. Осыдан ... ... ... ... ... ... жөн деп
көрді. Іс жүзінде Франция мен ... ... ... ... ... тұйыққа тірелді.
Сарапшылардың айтуынша, ЕО Конституциясының қарсыластары ... әр ... ... ... ие болғандықтан, бұл ... ... ... қалды. Атап айтқанда, оңшыл буржуазиялық
партиялардың өкілдерінің айтуына қарағанда, ... ... ... ... ... ... ... жол ашады. Ал бұл ... ... ... да ... ұлтаралық қатынастарды одан сайын
шиеленістіріп жібереді.
Солшылдар болса, Конституцияның қабылдануы Францияға Еуропалық Одақтың
жаңа мемлекеттерінен ... ... ... ... ... деп отыр. Бұл
өз кезегінде жұмыс орындардың қысқартылуына және ... ... ... ... ... ... ... әлемге аян – француздардың демалыс күндер саны ең ... ... ... ... ең ұзақ болып табылады. Жұмыс аптасы керісінше ең
қысқа. Олардың көбісі ЕО ... ... ... ... ... ... ... Сол себептен Конституцияға қарсы дауыс
берді.[67]
Голландиялықтардың Конституцияға қарсы дауыс ... ... ... себептерімен ұқсас. Голландия Еуропа елдері ішінде ... ... ... ... ... ... ... түрлері,
эвтаназия, бір жынысты некелер, аборттар заңдастырылған. ... ... ... бұл ... ... ... ... осы уақытқа дейін «әлеуметтік» болып табылған – білім беру
және денсаулық сақтау салаларына ... ... ... бұл олардың
қымбаттауына әкеліп соғады деп қорықты.[68]
Бұл референдумдардан кейін ... ... ... ... ... ... ... тарихы. Еуропалық Одақ туралы Шарт
пен Еуропалық Қауымдастықты құру туралы Шартқа өзгерістер ... ... ... 27 ... ... ... ... қызметін
жақсарту және оның халықаралық ... ... ... ... 2007 жылы 19 қазанда өткен үкіметаралық ... ... бұл шарт 2009 ... ... ... ... деп ... отыр. 2004 жылы қол қойылған ЕО Конституциясы Франция
мен Голландияда сәтсіздікке ұшырағаннан ... ... ... ... парламенттерінде ратификациялаудан өткізуді жоспарлап
отыр.[69]
Қабылдаудың бұл түрін, құжаттың қоғамдық маңыздылығын ... ... деп айту ... ... ... Лиссабон шартын бүкілхалықтық
референдумға салып өткізу керек еді. Сонда ғана Еуропалық Одақтың нағыз,
шын мәнінде ... ... ... деп ... ... ... ... «ратификация» секілді қабылдаудың түрі де ... ... ... ... ... ... мен ... құжатты мақұлдау
үшін Парламент қолдауының 3/5-і керек.
Еуропалық Одақтың құрылтай ... ... ... ... ... ... соңғы 4 жыл ішінде (2004ж. сәуір – 2008ж. сәуір) мүше-
мемлекеттердің саны 15-тен 27-ге ... ... ... ... ... саны
жарты миллиардқа жетейін деп қалды. Әрі қарай даму үшін ұжымдық органдардың
құрылымын оңайлатып, олардың іс-әрекетін неғұрлым түсінікті және ашық ... Бұл қос ... ... ... ... ... Шарт мәтіні үш
негізгі құжатқа өзгерістерді енгізеді: Еуропалық Қауымдастықты құру туралы
шартқа (1957 жылғы Рим шарты), 1992 ... ... ... және 1957 ... ... ... Еуропалық қауымдастықты құру туралы шартқа.
Реформалар туралы шарт қол ... ... ... ... ... ... қолданылмайды, ал оның енгізген жаңалықтары жоғарыда
аталған үш құжаттың ішіне инкорпорацияланады. Шарт ... ... 13 ... және 59 ... ... бұл шарт енгізген негізгі өзгерістер сипатталады.
Еуропалық Одақтың құқықсубъектілігі. «Еуропалық Одақ бұдан былай
құқықсубъектілікке ие ... (ЕО ... ... 32-б.). Бұл – Еуропалық Одақ
өз өкілеттігінің барлық ... ... ... жасауға құқылы
деген сөз. Ал мүше-мемлекеттер халықаралық шарттарды, егер бұл ЕО ... ... ... келмесе немесе Одақ өкілеттігіне жатпаса, жасауға
құқылы. Шарт Еуропалық Одақ атынан халықаралық ... ... ... ... ... ... ... Комиссия және сыртқы
саясат пен қауіпсіздік саясаты бойынша Жоғары өкілдің ... ... ... ... өткізуге өз келісімін береді, ол делегация
басшысын ... ЕО ... де ... және ... қол қою ... ... ... қағидалары мен мақсаттары. Жаңа шарт ... ... мен ... ... (ЕО ... ... ... туралы шарт Еуропалық қауымдастықтарды құру туралы ... ... ... етуі ... ... ... де, оны ЕО ... және оның мақсаттарымен тікелей байланыстырып жібереді. Сөйтіп,
бұрын тек декларативті ... ... (ЕО ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтік және аумақтық бірлік, ... және т.б.) енді ... ... ең ... негізгі мақсаттары
болып табылады. ЕО-ның мақсаттарына мыналар да ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғаудың жоғары деңгейі,
кемсітушілікке қарсы күрес, әлеуметтік әділдік, балалар құқықтарын қорғау
және т.б.
Институционалдық өзгерістер. Реформалар ... шарт ... ... ... Одақ институттарына қатысты өзгерістерді енгізеді.
Еуропалық парламент. «Еуропалық парламент заң ... ... ЕО ... ... ... ... ... атқарады» (9а-б.). Ол
биліктің толықтылығына ие болады, өйткені оның заң шығарушы орган ретіндегі
салмағы кеңеспен ... Ол ... ... ... қатысты Кеңеспен
бірдей мәртебеге ие болады, себебі шығыстар енді «міндетті» және ... ... ... Еурокомиссияның төрағасын да сайлау Еуропарламентке
тапсырылады ... ол ... ... ұсынылған
кандидатураны жай ғана мақұлдайды). 2009 жылдан ... ... ... жаңа ... ... ... саны – ... төрағасы)-мен шектеледі; орындар «кемитін ... ... ... үлестірілетін болады: бір
мемлекеттен ... 6 ... ең көбі – 96. ... ... үлестірудің бұл
жүйесі тек 2014 жылдан бастап күшіне енеді, сол ... ... ... ... қолданылады (ЕО туралы шарт, 9-б.).
Еуропалық Кеңес. Еурокеңес Одақтың толыққанды институтына айналады. Ол
мүше-мемлекеттердің ... ... ... басшыларынан және Комиссия
төрағасынан тұрады. Оның жұмысына ... ... ... ... ... ... ... өкілі де қатысады. Сонымен қатар Еурокеңес
айқын көпшілік дауыс беру арқылы екі ... ... ... ... (ЕО ... ... болады. Біздің ойымызша Реформалар
туралы шарт енгізген осы жаңалығы қисынсыз ... ... ... ... ... ... нақты өкілеттіктері ... ... ... қоса ... президенті мен Еурокомиссия президенті
арасында қатынастар қалай дамитынын ... айту ... ... бақылаушылар
олардың арасында «зиянды» бақталастық орын алуы мүмкін деген болжамдарын
айтып отыр. Осы екі ... ... ... ... ... де ол дұрыс болатын сияқты, өйткені осы екі ... ... ... ... ... жоғары болатыны сөзсіз. Алайда бұл
Лиссабон шартына қайшы келеді.
Бұл лауазымның енгізілуі туғызатын тағы бір ... – ол ... ... ... ... ... рөлін төмендетеді. Қазір осы
институтке төрағалық етуші мемлекетті «ЕО-ның Президенті» деп атай береді,
бұл ... ... ... емес болғанымен, төрағалық етуші мемлекеттің
беделін едәуір көтереді. Төрағалық етуші әрбір мемлекет ... ... ... деп, Еуроинтеграция бағытында нақты бір қадамдарды
жасауға тырықан. Ал ЕО Президенті лауазымы пайда болғаннан ... ... ... ... ... ... рухы жоқ болып кететін
сияқты.
Одақтың 27 елінің 21 осы лауазымның құрылуына қарсы ... ... ... бұл ... ... тек «ірі» мемлекеттер үшін
ғана тиімді және ол «кіші мемлекеттердің» рөлін одан ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер ең
алдымен айқын көпшілік бойынша дауыс берудің жаңа жүйесіне байланысты туып
отыр. 2014 ... ... ... ... ... ... ... кем дегенде 65%-ның мүддесін білдіретін, Кеңес мүшелерінің
кем дегенде 55%-ның (кем дегенде 15 ... ... ... ... ... ... ... алатын азшылық» («блокирующее меншинство»)
Одақтың 4 елі бола алады. 2014 жылдың 31 қазанына дейінгі ... ... ... болып, ол кезге дейін Ницца шартымен бекітілген қазіргі жүйе
жұмыс істейді, оған ... ... ... ... 3 шарты бар: 1) мүше-
мемлекеттердің көпшілігінің (27-ден 14-і) және ЕО ... ... ... ... 345 ... 255-тың келісімі (яғни 73,9%). Екінші
өтпелі кезең барысында (2014ж. 31 қараша – 2017ж. 31 ... ... ... ... ... шешімдерді, Ницца шартында бекітілгендей, айқын
көпшілік арқылы қабылдай алады. Осы кезеңде ... ... ... ... ... мүмкін. Ол, әдеттегі «кедергі жасайтын азшылық»
шегінің 75%-ын құрайтын оппозицияның болуын талап етеді ... ... ... ... кем емес ... саны бар 4 мемлекет + тағы бір
мемлекет). Бұл ... ... ... жасайтын азшылықты» құра алмайтын
мемлекеттерге келелі мәселе бойынша шешімді қабылдауды «қисынды мерзімге»
дейін кейінге ... ... ... Бұл ... ... ... ... қарастырылады. Айта кететін жәйт, Шартқа «өтпелі кезенді» енгізудің
себебі – Ұлыбритания мен Польшаның жаңа жүйемен келіспейтігінде. ... ... ... ... ... ... Реформалар туралы шартта
бекітілген принципке ... бұл ... ... ... берген (олардың әрқайсысы Кеңесте 27 дауысқа ие ... ... көп ... саны бар ... ... 29 дауысты иеленді).[71]
Кеңестегі төрағалық алдын ала белгіленген, құрамында үш мүше-мемлекеті
бар топтармен 18 ай мерзім ішінде жүзеге асырылады. Бұл ... тең ... ... ... және мемлекеттердің географиялық тепе-теңділігі
де есепке алынады. Кеңестің мүшелері өз ... ... ... ... әрбір 6 ай сайын алмастырып отырады (ЕО туралы шарт, ... ... 2009 – 2014 ... аралығында жұмыс істейтін
Комиссия мүше-мемлекеттердің ... (1 ... – 1 ... және ... пен ... саясаты бойынша Жоғары өкілден тұрады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ЕО мүше-мемлекеттерінің 2/3-
нен ғана тұрады, ... ... ... ... өзге шешімді
қабылдамаса». Сөйтіп, Комиссия әдеттегі жағдайда 18 өкілдерден ... ... ... пен ... ... ... Жоғары өкіл. Еуропалық
Кеңес Еурокомиссияның төрағасымен келісе отырып, айқын ... ... ... пен ... ... бойынша Жоғары өкілін тағайындайды
(ЕО туралы шарт, 9е-б.). Жоғары өкіл қол жеткізілген уағдаластықтарын ұсыну
және имплементациялау ... ... ... ... сыртқы саясаты мен
қауіпсіздік саясатын жүзеге асыратын ... ... ... ... ең ... ... бірі – ... өкіл халықаралық қатынастар
жөніндегі кеңесті басқарады. Ол сонымен қатар ЕО-ның әлеммен қатынастары
үшін жауапты Комиссияның ... бірі ... ... ... ... ... шартына сәйкес Еуропалық Одақтың соты
Еуропалық соттан, бірінші инстанцияның сотынан және мамандандырылған
соттардан ... Онда ... ... бір-бір судьядан болады; сонымен
қатар құрамына 11 бас қорғаушы да кіреді (қазір ... саны – 8). ... ... ... ... ... сайланады және мүше-мемлекеттер
үкіметтерінің ортақ келісімімен 6 жылға тағайындалады (ЕО туралы шарт, ... ... ... ... беру өткізілетін мәселелер. Жаңа шарт
айқын көпшілік бойынша дауыс беру ... ... ... Енді ... ... ... ету тәртібі ( Рим шарты, 201b-
б.), Жұмыс күшінің еркін ... ... ... ... ... ... (107-б.), Бостандық, қауіпсіздік және тәртіп саласындағы
әкімшілік ынтымақтастық (66-б.), Шекаралық бақылау (69-б.), ... ... және ... мен көшірілген тұлғаларды қорғау (69A-б.), ... ... ... ... ... ... (69е –б.),
Еуроюст (69H), Еуропол (69j-б.), ... ... ЕО ... ... бастамасы (ЕО туралы шарт, 8В-б. Және Рим шарты, 21-б.), ... ЕО ... шығу ... ... (ЕО туралы шарт, 35-б.),
Зияткерлік ... (Рим ... ... ... ... қатысты
еурозона шеңберінде ортақ ұстаным (115a-б.), ... ... ... ... Қылмыскерліктің алдын алу шаралары (69с-б.), Туризм
(176В-б.), Спорт ... ... ... ... ... ... және т.б. мәселелер.[72]
Алайда келелі мәселелер бойынша шешімдер әлі де ... ... ... ... қауіпсіздік, сыртқы саясат,
қауіпсіздік саясаты, полицияның жедел ынтымақтастығы, ... ... ... ... тағы бір ... бірі – бұл ... Еуроодақтың рәміздері туралы (ту,
әнұран және ... ... ... ... ... ... ... Еуроконституцияның Франция мен Голландияда
сәтсіздікке ұшырауының себептерінің бірі – осы екі ... ... Одақ ... мемлекетке айналады ма деп қорыққаннан оған қарсы
дауыс берді. Алайда біз жоғарыда қарастырғандай, ... ... ... басты себептері мүлдем басқа еді. Бұл себептер әлі де ... ... ... ... халықтың пікірін сұрамай Ратификация арқылы
қабылдау еурошенеуліктердің демократиялық ұрандарымен еш ... ... ... ... мүше-мемлекеттердің Одақ құрамынан шығу
мүмкіндігі қарастырылады. ЕО-ның бүкіл тарихы ... ... ... Реформалар туралы шарттың 35-бабында Одақ құрамынан шығудың
шарттары мен рәсімдері қарастырылған.
Жалпы Еуроодақ саясаткерлері бұл келісімге оң баға ... ... ... ... ... – еуроинтеграция бағытындағы аса
маңызды қадам болып табылады. Ол біріккен Еуропаға ХХІ ғасырдың міндеттерін
шешуге ... және ... үшін ... ... Комиссия
Реформалар туралы шарт ЕО азаматтарына өте маңызды артықшылықтарды ... ... ... ... дауларды шешуге көмектеседі деп санайды.
Еуропалық Комиссияның Төрағасы Жозе Мануэль ...... жаңа ... ... келді. Лиссабон шарты еуропалық интеграция
тарихында бет-бұрысты кезең ... ... Алты ... ... ... біз енді институционалдық мәселелердің шешілуін
кейінге қоя тұрып, саяси жетістіктерден азаматтар артықшылықтарды алу ... ... ... ... ... - деп ... ... Марго Уилстрем, – «Жаңа шарт ... үшін ... ... – деп ... Ол ... тиімділігін
арттырады. Адамдар тіке дауыс беру жолымен ... ... ... ... ... рөлі ... ... парламенттер
арқылы Еуропа саясатына көбірек ықпал жасай алатын ... ... ... Одақ үшін ... аса ... ... де, ... шарты Еуропалық Одақты жаңа бір астам державаға
айналдырған жоқ. Басында брюссельдік атқамінерлермен ... ... ... Одақ ... барлығы өз түзетулермен
толықтырған. Ақыр ... ... ... ... ... бап және
жалпыеуропалық сыртқы істер министрдің лауазымы одан алынып ... ... ... ... Құрама Штаттары» жөнінде әңгіме болуы мүмкін
емес.
3.Қазазстан Республикасы мен Еуропалық Одақтың ынтымақтастығы
Қазақстандық ғалымдар Еуропалық Одақтың Қазақстанға және ... ... ... ... саясатын 3 кезеңге бөліп қарастырады.
Бірінші кезеңде (1990-1994жж) ЕО-ның Орталық Азияға қатысты саясаты
аймақта саяси ... жету ... ... болатын: пост-
кеңестік кеңістікті тұрақтандыру, шұғыл экономикалық ... ... ... және ... ... ынталандыру. Пост-кеңестік
мемлекеттермен ынтымақтастық пен серіктестік туралы келісімдерді жасасу
Еуропалық Одақ ... сол ... ... ... ... ... (1994-1998жж) әлеуметтік қатынастардың шиеленісуінен
және оңтүстік жақтан экстремистік топтардың шабуылдарының ... ... Азия ... тұрақсыздану қаупі туды. Алайда дәл осы кезеңде
Еуроодақ ... ... ... мүдделерін күшейту қажеттілігін түсінді.
Сөйтіп, 1990 жылдардың аяғына қарай ЕО-ның шығыс бағытында әрі ... ... ... ... ... ... ЕО ... келешек геосаяси
мүдделерінің шекараларын ЕҚЫҰ-ның ресми қызмет ету саласының ... ... яғни ... ... ... Иран және Қытаймен
шекараларына дейін.
Қазіргі үшінші кезең үш негізгі фактордың ... ... келе ... әрі қарай шығысқа кеңеюі, Еуроодақтың Шығыс Еуропадағы пост-
кеңестік кеңістікке ықпалының ... және ... ... ... ... ... жүргізілуі. Сондықтан Кавказ, Каспий теңізі мен
Орталық Азияның кең байтақ өлкесіне ... одан да ... ... ... ... ... болады.
Бұл стратенияны қалыптастыруда басты контрсеріктестер Германия мен
Қазақтсан болып табылады. ... ... бұл екі ел ... ең ... ... ... ... әр түрлі пайдалы ... ... бай. ... ... ... келтірген статистикалық мәлімет осының айғағы болып
табылады: «Мұнайдың расталған қорлары бойынша ... ... ... тұр, ал ... ... ... еліміз 50 жылға, газдың
қорларымен 75 жылға қамтамасыз етілген. Соған қоса ... ... ... ... ... үміттендірерлік (8 млрд тонна).
Хромиттердің қорлары бойынша еліміз сөзсіз көшбасшы болып табылады (әлемдік
кенінің үштен бір бөлігі), уран ... ...... ... ... жылдан астам уақытқа қамтамасыз етілуі.), мыс, марганец пен ...... ... мен ... – 6, ... – 7, ... мен ...
8, алюминий – 10, никель қорлары бойынша – 12 орында тұрмыз».
Ортақ стратегияның болмауы ... ... ... ... ... ... мүдделерінің қиылысуына әкеліп соғатын. 2007 жылдың ... ... ... ... Азия ... қатысты Стратегияның
тұсаукесері болып өтті.
Сонымен, Еуропалық Одақ ... ... ... сыртқы-саяси
Стратегиясын тұжырымдады. Бұл Германия үкіметінің бастамасы бойынша жүзеге
асырылған болатын. Көлемі 20 беттен ғана тұратын ... ЕО мен бес ... ... ... ... келешек ұзақ мерзімді
серіктестіктің шекараларын ... ... рет ... осы аймақта
өзінің мүдделері мен мақсаттарын белгіледі.
2007 жылдың бірінші жартысында ... ... ... ... ... ... оның ... тәртібінде тұрған басты міндеттердің бірі
– Еуроодақтың Орталық Азиядағы саясатын қайта ... және ... ... ... ... «Германия төрағалығы кезінде
стратегиялық тұрғыдан маңызды Орталық Азия аймағына ерекше ... ... ... Азияға қатысты оның аймақтағы мүдделері мен мақсаттарын
анықтайтын ... ... ... отыр».
Стратегияның тұсаукесері Берлинде Еуропалық Одақтың үш министрдің
кездесуі шеңберінде болып өтті: Германияның ... ... ... ... Штайнмайер, оның португалдық әріптесі Луис Амадо және ... Азия ... ... ... ... Пьер ... бес Орталық
Азия мемлекетінің сыртқысаяси ведомстволардың өкілдерімен. Айта кететін бір
жәйт, Өзбекстан атынан ... ... ... ... ... орынбасары
болды, Түрікменстан да кездесуге тек өз өкілін жіберуімен шектелді.
Берлиндегі кездесу барысында Штайнмайер ... ... ... етті. «21-ғасырдың келуімен Еуропалық Одақ пен
Орталық Азия ... ... ... жаңа серіксетік үшін уақыт
келді», – деп ... ... ... ... Азия ... ... ... 2007-2013 жылдар аралығына арналған. Ол 2007 жылдың 21-22
маусымында өткен Еуропалық Кеңестің отырысында ... Жаңа ... ... жылдарға арналған стратегияны алмастырады және пресс-релизде
көрсетілгендей «бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... 2002-2006 жылдарға арналған стратегиясына ... ... ... Жаңа стратегия шеңберінде Еуропалық Одақ 750 млн ... ... ... ... ұзақ мерзімді серіктестікті талап етеді және 6 негізгі
бағыттан тұрады. Бірінші ... ... ... – аймақтық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, соның ішінде есірткі трафигі мен ... ... ... ... ... ынтымақтастық Ауғанстанды
қалпына келтіру, заңсыз миграция және есірткі трафигімен күресу сияқты
мәселелерімен ... ... – деп ... сыртқы істер министрі М.Тажин.
Орталық Азияға қатысты жеке Стратегияны қабылдауымен Еуропалық Одақ
аймақпен анағұрлым тығыз ... ... ... жатыр. Бұл құжат
өте үлкен саяси маңызға ие және ... Азия ... мен ... ... жаңа ... ... ... Бұл
ынтымақтастықты қазірдің өзінде нағыз серіктестік деп атауға болады.
«Еуропалық Одақтың біздің аймақта ірі ... және ... ... ... ... екі ... қатынастар форматында ғана емес,
интеграциялық құрылым ... ... ... өте ... ... ... ... ЕО-ның 2004-2007 жылдардағы кеңеюдің соңғы толқынынан
кейін ЕО-ға іргелес жатқан елдер, Еуропалық тату ... ... ... ... ... Policy). Еуропалық ... ... ... шекаралары жоқ Орта Азия мемлекеттері бұл форматтан
тыс қалды. Жаңа Стратегия әмбебап жиектемелі ... ... ... ... ... ... ... (ЕО-ның арнайы өкілінің институты,
гранттық көмек көрсету тетіктері мен басқа да ... ... және ... ... «ЕО ... әр түрлі
салаларда енгізу және «тереңдетілген сұхбат» форматын пайдалану) ... ... ... Стратегияның сынарлы элементі Еуроодақтың аймаққа
қатысты саясатының ... ... ... ... ... ... ... екіжақты саясат және ортақ, аймақтық саясат. Бұндай
саясаттың жүзеге асырылудың екі ... бар: ... ... ... ... сол бір уақытта мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... Стратегияның қабылдануы екі
тарапты бір-біріне ... ... және ... бүкіл
салаларында дерлік ортақ мерзімді даму үшін негіз бола алатыны сөзсіз.
ЕО-мен үндестікті дамыту үшін Брюссельге Қазақстан мемлекет ... ... (2006 ... 4-6 ... зор ... ... жыддар аралығында Еуропалық Одақ Орталык Азия еддеріне қомақты
қаржылык көмек жасады. Өз тәуелсіздіктерін алған 15 жылда Орталык ... оның ... 1,3 ... ... жетгі. Бүгінгі күні де ЕО Орталық
Азия елдеріне қаржылык көмек ... ... ... ... ... ... 2007 жылдан бастап Ынтымактастықты ... ... ... ... ТАSIS ... да бар. Осы ... арналған
2007 жылдың бюджеті Орталық Азия елдері үшін 55 млн. еуро болып отыр.
«ЕО үштігі — ... ... ... ... шеңберінде сауданы
ырыктаңдыру және экономикатық ынтымақтастық мәселелері, кедендік ... ... ... стандарттарға жақындату, көлік инфрақұры-
лымын дамыту, экология және су ... ... ... туу ... себептері, есірткіге қарсы күрес, т. б. мәселелер талқыланды.
Бүгінде Еуроодақтын Қазақстанға және жалпы Орталық Азия ... ... ... маңызды себептері бар. Бірінші себебі – осы өңірдің
энергетикалық ресурстарға бай ... ... өз ... ... ... ... ... және көршілес елдер осыған
біраз ықпал ете алады. Еуропаның Қазақстанмен энергетикалық ынтымақтастығын
ерекше қарастыратынын екі ... ... ... ... ... Меморандумға 2006 жылғы желтоқсанда қол қойылды. Бүл
меморандум Каспий ... ... газ бен ... ірі ... ретіндегі
Қазақстанның маңызды рөлін және Еуропалық Одақ пен ... ... ... нығайтуға деген өзара ықыласын
мойындайды, делінген мәлімдемеде.
Қазақстан Республикасының Еуропалық ... ... 1993 ... ... ... ... ... кейін дами бастады. Ал ресми саяси
қатынас бұдан бұрын-ақ ... ... ... 1992 жылғы наурызда
Еурокомиссиясының делегациясын қабылдаған кезінен басталды.
Бір жылдан кейін ... ... ... ... ... ... нәтижесінде 1993 жылдың желтоқсанында Қазақстан Республи-касыньң
Брюссельде өкілдігі ашылып, 1994 жылы Еурокомиссияның өкілдігі ... ... 23 ... Президент Нұрсұлтан Назарбаев Еуроодақ кеңесі-нің
төрағасы А. ... қол ... ... және ... ... қол қойып, ол 1999 жылғы 1 шілдесінде күшіне енді.
2006 жылғы қарашада Еуроодақ қабылдаған Мәлімдемеде былай делінген:
«Әріптестік пен ... ... ... ... ... жеті ... Одақ пен Қазақстан арасындағы үнқатысудың ... мен ... ... ... ... Біз күшті әріптестігімізді жалпыға ортақ
игіліктер негізінде дамытудағы алға басушылыққа, ... қол ... ... жаңа жаһандық қыр
көрсетулерге жауап берудегі, энергетикалық қауіпсіздік пен ... ... ... ... ... ... білдіреміз. Біздің әріптестігіміз екі жақты экономикалық
байланыстардың ... ... ... ... етіп ... 2002 жылдан
бері тауар айналымының үш есе өскендігін қанағаттандықпен атап көрсетеміз».
Қазақстан Еуропалық Одақтың Орталық Азиядағы ірі ... - ... ... ... 2005 жылы ... Еуроодақ елдерімен тауар
айналымы 15,3 миллиард АҚШ долларын құрады.
Еуропалық Одақ ... ... ... 24 ... доллардың
инвестициясын салып отыр. Бұл – Қазақстанға салынған шетелдік ... ... ... бір ... Негізгі инвесторлар Ұлыбритания
(жалпы көлемінің 13,7 пайызы), Италия (7,1), Нидерланды (5,5), ... ... (1,5 ... ... табылады.
Қазіргі таңда Орталық Азия аймағы, әсіресе, Қазақстан, Еуроодақтың көлік
саласыңдағы ... ... ... қалыптасып келе жатыр. Біздің аймақтың
орналасқан жері Шығыс пен Батысты байланыстыру үшін өте қолайлы. Осы ... ... бұл ... экономикалық прагматизм тұрғысынан сенімді
әріптестер іздеуде.
Еуроодақтың осындағы өз саясатын стратегиялық тұрғыдан жаңа ...... ... ... ... ... ... қа-рым-
қатынасты дамытудың Орталық Азия мемлекеттері, әсіресе Қазақстан үшін
кандай нақты тиімділіктері бар? Еліміздің ... ... мүше ... ... ... 20 ... ... асып кетті. 2006 ... ... алға ... ... ... Еуропалық Одақ
мемлекеттерімен өзара тиімді екіжақты қатынастарын кеңейтіп, елімізді
Орталық Азия ... бас ... ... ... ... Осының
арқасында Еуроодақтың көптеген мемлекеттері мен транс ұлттық компаниялары
біздің елімізді Азиядағы ең тартымды ... ... әрі ... әріптесі ретінде қарастыра бастады. Экономикамызды жеделдете
жаңарту мақсатында Қазақстан Еуроодақпен ынтымақтастыққа аса мүдделі. Бұл
орайда еуропалық ... ... ... түрлі, әсіресе,
жоғары технологияларға қатысты салаларында қолға алған жобаларын дамытуына
жағдай жасағанымыз жөн. ... ... ... ... әріп-тестеріміз
болып табылатын Еуроодақпен карым-катынастарды дамыту ... ... ... ... ... ... ... қатар, біз үшін Еуроодақпен саяси қарым-
қатынас та аса үлкен маңызға ие. ... мүше ... ... ... ... 2009 жылы Қазақстанның осы аса беделді ұйымға
төрағалық етуі ... ... ең ... осы ... ... ЕҚЫҰ-ға мүше 59 мемлекеттің 56-сы еліміздің кандидатурасына қолдау
көрсеткені мұны айқын дәлелдейді. Аталған ұйымның Демократиялық институттар
мен адам ... ... ... ... еліміздің сайлау
заңнамасындағы жиналыстар еркіндігін шектеген даулы түзетулер ... 2006 ... ... жергілікті билік органдар құрамының 30 пайызы
сайлау жолымен толықтырылды. Бұл қадам — ... ... ... жөніндегі ауқымды бағдарламаның маңызды ... ... ... 28 ақпанда өз Жолдауында Президент ... ... атап ... Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы мәселесі 2007
жылдьң соңында ... ... ... ... жиналысында
қарастырылған. Кеңестің қорытындысы бойынша ... ... 2010 ... ... ... ... төрағалық жасайтын бұрынғы КСРО республикалары ... ... ... Кеше ғана ТМД ... үшін осы ... ... мүмкіндігі мүлдем жоқ болды деп ... ... ... ... ... даму ... құндылықтары мен еліміздің аймақтың
дамуына жағымды ықпалын жоққа ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы
саяси жетістіктерін ... ... амал ... ... ... ... мәселелеріне ерекше көңіл бөліп жүретін Батыс
Орталық Азиядағы Қазақстан ... ірі және ... ... ... ... ... төрағалығының пайдасына қоғамдық-саяси ... ... ... ... табысты экономикалық дамуы
маңызды рөль атқарды. Республикамыздың өтінімін ... ... ... ... ... жағдайдың нақты жақсарғанын атап өтті:
«Қазақстанға әр келген ... мен ... ... және мәдениет
саласындағы алға басушылықты байқаймын. Ұлттар мен діндер қиылысатын бұл ел
тұрақтылық жағдайында өмір ... ғана ... ... ... ... үшін ... ... қара бастың қамы үшін ғана жасалынатын нәрсе емес. Мұндағы ... ... өз ... ... ... ... ... өз үлесін қосу
мүмкіндігі.
Сыртқы істер министрі Тажиннің пікірінше – ... ... бұл ... ... ... Шығыс Еуропа мен ТМД елдері арасында
көтеруі мүмкін. Ал бұл өз кезегінде аймақтың ... ... ... әсер етеді, өйткені ЕҚЫҰ-ның қызметі мен стандарттарына
біржақты көзқарас жойылады.
ҚР-сының ... ... ... – «Өз ... біздің ұйым
серіктестеріміз Қазақстаннан жаңа нақты шараларды күтуде. Ең алдымен
мемлекет ішіндегі ... және осы ... ... бірлігін
нығайту, оның беделін көтеру бойынша шаралар» – деп ... ... ... Қазақстан төрағалығының арқасында ЕҚЫҰ-да
«Венадан шығыс орналасқан» мемлекеттердің пікірлері мен ... ... ... ... ... ... Қазақстан келесі жылдан бастап жүргізе алады.
Сол кезде елімізде ЕҚЫҰ-ның парламентарлық ассамблеясы өтеді. «Әлемнің ... 600 ... ... ... ... ЕҚЫҰ-ның өзінің «дағдарысынан»
шығуына себеп болатын аса ... ... ... – деп ... ... ... ... мәлімдеді.
Қазақстанда төрағалық функцияларға жақсылап дайындалып, ЕҚЫҰ-ны
реформалау ... ... ... ... ... ... мен ТМД елдері арасында сенімділікті арттыру үшін жағдайларды
жасатуға әлі 2 жыл ... мен ... ... ... маңызды бағыттар бар
деген сұраққа жауап беретін болсақ, аумақгық және халықаралық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету мәселелерін алдымен ... ... ... 28 ... ... ... ... «Еуропа Одағының Орталық Азиядағы
стратегиясы» атты құжат қабылданды.
1992 жылы Қазақстан Солтүстік-Атлантикалық ынтымақтастық ... ... ... 1997 жылы бұл ұйым ... - Атлантикалық әріптестік кеңесі
деп өзгертілді.
1994 жылғы 27 мамырда Қазақстан ... үшін ... ... ... Бұл осы ... ... құжатына қол қою арқылы жүзеге
асты.
1996 жылы Қазақстан мен НАТО ... ... ... ... ... Осы жылы Қарулы Күштердің мәртебесі туралы келісім жасалды. Бұл
құжаттар берілген ... ... ... екі ... өзара
міндеттемесін айқыңдап, әскери жаттығулар мен басқа да шаралар өткізген
кезде ... үшін ... ... ... ... ... бөлімшелерінің мәртебесін айқындауға кызмет етеді.
Қауіпсіздік саласындағы практикалық өзара іс-қимылды қалыптастыру мен
жеке негіздегі ... ... ... ... ... Қазақстан мен НАТО арасындағы әріптестік іс-қимылдың жеке жоспары
жасалып, 2006 ... 31 ... ... ол ... ... ете ... мен ... арасындағы ұзақ мерзімді ынтымақтастықтың негізі
Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың 1992 ... ... ... ... сапары барысында қаланды. Осы сапар ... ... ... ... ... ... мәлімдемеге қол қойылған еді. Сол
жылдардан бастап екі мемлекет арасыңдағы ... және ... ... тұрақты сипат алды. Бұдан кейін Қазақстан Президенті
1997 жылғы қарашада екінші рет ... ... ... ... ... барысында
мемлекеттердің өзара тиімді ьнтымақтастықты, бірінші кезекте экономика
саласында ... ... ... ... ... қол ... болатын.
Қазақстан басшысының 2004 жылғы 17-20 сәуірдегі Германияға сапары жемісті
болды. Осы сапар ... ... ... Назарбаев Германияның сол
кездегі Федералдық канцлері ... ... кең ... ... мемлекеттердің ынтымақтастығын әрі қарай дамытуға қатысты
мәселелерді талқылады. Сонымен ... ... ... ... және ... топ ... ... Қазақстан басшысы
содан кейін 2006 жылы тамызда Санкт-Петербургте өткен «Үлкен сегіздік»
саммитіңде Германияның жаңа ... ... ... ... ... ... қаңтар-қараша айлары ішіңде екі ел арасындғы сауда айналымы
2,2 миллиард АҚШ долларын құрады. Бүл 2005 ... ... ... ... ... ... — Қазақстанмен қарым-қатынаста Ресей, Италия,
Швейцария, Қытай және Франциядан кейінгі ... ... тұр. ... елге ... ... тауарларын, медициналық дәрі-дәрмектер
экспорттаса, Қазақстан Германияға мұнай, металдар мен ... ... ... ... ... неміс фирмалар мен банктері жұмыс
істейді. ... ... ... ... ... ... Дрезденбанк, Коммерцбанк, т.б. бар.
Қазақстанда германиялық капиталдың қатысуымен 688 бірлескен кәсіпорын
тіркелген. Бүгінде Қазақстанда 220 мыңнан ... ... ... ... ... қорғауға бағытталған үкіметаралық комиссия жұмыс
істейді.
Қазақстанның ... ... 1992 ... 19 ... екі ... ... қатынас орнатудан басталды. 1992 жылғы ... ... ... қол ... ... ... ... кенін игеру басталды.
1994 жылғы наурызда Президент Нұрсұлтан ... ... ... ... ... онда алты ... қол қойылды, ең бастысы – Достық және
ынтымақтастық туралы бірлескен декларация болды.
1995 жылғы қазанда Лондонда Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ашылды.
1998 жылы Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі ... ... ... ... ... 2000 жылы ... екі рет ... айларында) болды. Ұлыбританияның Қазақстандағы инвестиция көлемі –
5,5 ... ... мен ... арасында дипломатиялық қатынас 1992 жылы ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаевтың 1992 жылы қыркүйектегі
сапары кезінде Достық, өзара ... және ... ... ... ... ... 10 жылда екі мемлекет басшыларының он бір рет ... Екі ... ... ... 2004 жылы 1,8 ... ... жетті.
Қазақстанда Француз компанияларының 29 өкілдері, 9 ... ... ... мен ... ... ... ... дамып келеді. 1994 жылғы
22 қыркүйекте Президент ... ... ... ... ... 1997 ... мамырда екі ел арасында Достық және Ынтымақтастық туралы
шартқа қол қойыдды. 2003 жылы 22 қыркүйекте Рим ... ... ... ... ... ... келді.
Қазақстанның Испаниямен дипломатиялық қатынасы 1992 жылғы 11 ақпаңда
орнатылды. 1994 ... ... ... ... Назарбаевтың Испанияға
ресми сапары болды. Екі ел арасыңда тауар айналымы 2006 жылы 1 ... ... ... қатынастары. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың 2002
жылғы 27-28 қарашада Нидерлаңдыға барған алғашқы сапарында ... және ... ... ... әуе ... ... ... істеріндегі
ьнтымақтастық пен өзара көмек туралы келісімдерге қол ... ел ... ... ... 2004 жылдың 8 айы ішінде 391,3 миллион
долларды құрады. Қазақстанда онға жуық бірлескен ... ... ... ... ... ... ... халық тұтынатын тауарларды
өндіруге бағытгалған. Екі ел арасындағы мұнай-газ саласындағы ... ... ... мен ... ... ... мәдени қарым-
қатынас жедел дамып келеді. Мәселен, 2006 жылы сауда айналымы 1 миллиард
900 миллион АҚШ ... ... ... ... жұмсаған
инвестициясы 21 миллиард доллар көлемінде болып отыр.
Қазақстанның Польшамен қатынасы екі ел ... 1992 жылы 6 ... ... ... ... Президент Нұрсұлтан Назарбаев
1997 жылы қараша және 2002 жылы мамыр айларында ресми сапармен ... ... ... ... ... ... сәйкес дамуда. Екі ел
арасындағы тауар айналымы 2006 жылы 507,8 миллион доллар болды. ... ... ... ... ... материалдарын, қара металл, мақта
экспорттаса, ол елден бізге өнеркәсіп тауарлары, мәшине, электр техникасы
құралдары, жиһаз, полиграфия ... мен ... ... импортталады.
Бүгінде елімізде біріккен 90 кәсіпорын жұмыс істейді, ... ... ... ... ... ... мен ... салаларына
бейімделген.
Сонымен, Қазақстанның Еуропа елдерімен қатынасы қарқынды ... ... ... ... ... Европейского Союза. Учебник / под ред. С.Ю. Кашкина. М.: Юристъ,
2002, - С.55
[2] ... Б.Н. ... ... ... М., ... 1998, - С. ... Дәйексөз Duroselle J.B. Europe: A History of its Peoples. VIKING, FRG,
1990.P.344 бойынша
[4] Топорнин Б.Н. Европейское ... ... М., ... 1998, - С. ... ... Ю.А. ... А.В. ... европейский дом: что мы о нем думает.
М.: 1991. – ... ... С.Ю. ... в ... ... ... ... пособие. М.
Эксмо, 2005. – С. 16
[7] Энтин Л.М. Европейское Право. Учебник. М.: Норма, 2004, - С. 4
[8] ... ... С.Ю. ... в ... ... Союза. Учебное пособие. М.:
2005. – С. 28
[10] Кэрен Дэйвис. Право Европейского Союза. Учебник. М.: ... 2005, ... ... ... С.Ю. ... в ... Европейсого Союза. Учебное пособие. М.:
2005. – С. 31-32
[12] На пути к европейскому единству: события и даты. – ... – С ... ... ... Союза. Учебник / под ред. С.Ю. Кашкина. М.: Юристъ,
2002, - С.83-84
[14] Кашкин С.Ю. ... в ... ... ... ... ... М.:
2005. – С. 36
[15] Четвертиков А.О., Кашкин С.Ю. Шенгенские соглашения. ...... ... ... ... Учебник / под ред. С.Ю. Кашкина. М.: Юристъ,
2002, - С.85-86
[17] Энтин Л.М. ... ... ... М.: ... 2004, - С. ... ... С.Ю. ... в право Европейсого Союза. Учебное пособие. М.:
2005. – С. 42
[19] Буторина О.В. Что такое евро? – М., 1999. – С. ... ... А.О. ... ... ... этап ... ... наука. М., 2000. – Б.425.
[21] Ушаков Н.М. Государство в системе международно-правового
регулирования. – М.: Наука, 1997. – Б. ... ... Ж., ... М. Конфедерализм – политическая форма
европейского союза // Конституция и цивилизационные процессы в Казахстане:
Материалы науч.конф. 30-31 марта 2005г. А., 2002. – ... ... О.Ф. ... ... ... Союза.//
Журнал российского права. -2002. №8. – С.146-148.; Современные
международные отношения. Учебник./ Под. Ред. А.В. Торкунова. – ... ... ... – Б. ... ... Ю.М. О правовой природе Европейского Сообщества./ Европейская
интеграция. – Кн.1. – М., 1992. –С. 95-96.; ... М.Л., ... И.В. ... о ... и ... ЕС./ ... интеграция. –
Кн.1. – М.,1992. – Б.73. Хиршлер М., Циммерман Б. Западноевропейские
интеграционные объединения./ – М.: Прогресс,1987. – Б.45-47.
[25] Толстухин А.Э. ... ... ... ... Автореф. Дисс. на
соискание уч.степ. к.ю.н. – М., 1997. – Б.11.
[26] Толстопятенко Г.П. Европейское налоговое ... ... – М.: ...... ... А.О. ... ... Союза./ Автореф. Дисс. на соискание уч.степ. к.ю.н. –
М.,1999. – Б.14-15.
[27] Кембаев Ж. ... ... ... ... Права и государство. –
2002. №3. – Б.78.
[28] ... - ... ... А.В. Что ... ... ... Global Affairs. –
2007. №2. – Б.25.
[30] Мишин А.А. ... ... ... стран., – М.: ЮД
Юстицинформ.,2002. – Б.37.
[31] 1977 жылғы КСРО ... ... ... К ... о ... Европейского Союза./ ақпарат
www.allpravo.ru сайтынан алынды
[33] Мысалы, Четвериков О.А. Европейский ... ... этап ... ... ... будет будущее ЕС?// Журнал «Deutschland».: 2001. -№6,; құжат
http://eur.academy-go.ru/Eurosoyz/Public/Ditcen.sht.
[35] Мысалы Амстердам ... ... ... ... ... Реформалар туралы Шарт (Лиссабон шарты) барлық мүше-мемлекеттермен
ратификацияланса, онда ол ... ... ЕО ... ... ... ... О.Ф. ... правосубъектность Европейского Союза.//
Журнал российского права. -2002. №8. – Б.143.
[38] Капустин А.Я. ... ... ... и ... - М.: РУДН. –
2000. – С.36,52.
[39] Р.А. Каламкарян, А.Я.Капустин.// Государство и право. – 2001. -№2. –
Б.125.; Равкин Н.В. Европейское Сообщество как ... ... ... журнал международного права. – 2000. -№2. – Б.6-7.
[40] Артамонова О.Ф. аталған еңбегі. Б.114
[41] Ол да сонда. Б. 145.
[42] Топорнин Б.Н. ... ... М.: ... 1998. – ... ... О.М. ... ... Европейского Сообщества.
Вестник Моск. Ун-та. Сер.11. Право. 1994. –№1. – С.44-46.
[44] Капустин А.Я. Европейский Союз: Интеграция и ... –М.: ... 2000. ... Атап ... А бабын: «Одақ, бұл шартқа сәйкес саясат салалары мен
ынтымақтастық нысандарымен толықтырылған Еуропалық Қауымдастықтар негізінде
құрылады».
[46] Основы права Европейского ... ... ... Под. Ред. ... - М.: ... ... 1997. – Б.69-70.
[47] Кашкин С.Ю. Введение в право Европейсого Союза. Учебное пособие. М.
Эксмо, 2005. – С. 187
[48] ... ... ... ... / под ред. С.Ю. ... М.: ... - С.55
[49] Право Европейского Союза. Витвицкая О.А., Горнич Г. М.: Норма, 2005, -
С. 163
[50] Хартли Т. Основы ... ... ... ... ... и ... право Европейского сообщества. – М.,
1998. – С. 140
[51] Право Европейского Союза в вопросах и ... ... ... ... ... С.Ю. – М., 2004, – ... ... В.В. Европейский парламент – М., 2001. – С.33
[53] Кашкин С.Ю. ... ... ... ... ... М., Проспект,
2008. – С. 73
[54] Rideau J. Droit ... de ... et des ... P.349.
[55] Кашкин С.Ю. Право Европейсого Союза. Учебное ... М., ... – С. ... ... С.Ю. ... в ... Европейсого Союза. Учебное пособие. М.
Эксмо, 2005. – С. 209
[57] Dony M. Droit de la ... et de ... ... Bruxelles:
Institut d’études européennes, 2001. P. 65
[58] Introduction au Conseil de l’Union européenne7 Luxembourg: Office des
publications officielles des ... ... 2002. ... Право Европейского Союза: правовое регулирование торгового оборота:
Учебное пособие / Под ред. В.В. Безбаха, А.Я. Капустина6 В.К. Пучинского. –
М., 1999. – С. ... ... С.Ю. ... ... Союза. Учебное пособие. М., Проспект,
2008. – С. 82
[61] Communication de la Comission: Une Constitution pour ... le ... COM (2003) 548 final. P. ... ... С.Ю. ... в ... ... Союза. Учебное пособие. М.
Эксмо, 2005. – С. 231
[63] europa.eu.int/eur-lex/en
[64] Кашкин С.Ю. ... в ... ... ... ... ... ... 2005. – С. 250
[65] Европейский Союз. Путеводитель / Под ред. Ю.А. ... и О.В. ... ... 2003, - ... ... http://old.radiomayak.ru/interview/05/05/30/36909.html
[68] "Российская газета" - Центральный выпуск №3365 от 1 июля 2005 г. ... ... А. ... Евроконституции // Московский Комсомолец. – 2008.
- 16 ... – С. ... ... В. ... для ... Вся Европа. №11 (16)
2007.
[71] Шегедин А. Договор о реформе ЕС в полном ... ... ... ... Cоколов С. ЕС: реформу пишем, Конституция в ... ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 79 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЕО тәжірибесінің негізінде ішкі қауіпсіздік мәселелерінің методологиялық аспектілері48 бет
Еуроодақ пен Қазақстанның экономикалық ынтымақтастығы48 бет
Еуропалық Одақ елдерінің ішкі саясатындағы лаңкестік мәселесімен күресу62 бет
Жұмысшы күшінің халықаралық миграциясы27 бет
Орталық азиядағы миграциялық үрдістер, соның ішінде Қазақстанның миграциялық статистикасына талдау23 бет
Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының еуропа векторының халықаралық құқық қырлары55 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Аймақтық интеграция шеңберіндегі Араб Мағриб бірлестігі70 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының қазіргі таңдағы халықаралық қатынастардағы ролі45 бет
Германияның еуропалық одақтағы рөлi мен ықпалы71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь