Еңбекақы төлеу есебі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1 Еңбек ақы . экономикалық категория ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

1.1 Еңбек ақы төлеудің түрлері, формалары және еңбекақыдан ұсталынатын ұсталымдар мен аударымдар түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.2 «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС технико.экономикалық жағдайы және оның негізгі көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
1.3«ҚазТауҚұрылыс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29


2 Еңбек ақы төлеу бойынша есеп айырысулардың есебінің ұйымдастырылуы және оны талдау «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС мысалында» ... ... ... ... ... ... ..35

2.1 Еңбекақы төлеу есебінің синтетикалық, аналитикалық есебі және
Оның «1С: Предприятие 8» компьютерлік бағдарламасында көрсетілуі ... ... ...35
2.2 Еңбек ақыдан ұсталынатын төлемдердің есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
2.3 Еңбек ақы бойынша есеп айырысулардың есебін талдау ... ... ... ... ... ... ..50

3 Еңбек ақы төлеу бойынша есеп айырысулардың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

3.1 Еңбек ақы аудитінің маңызы мен мақсаты, әдістері және әдістемелік тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..59
3.2 Еңбек ақы аудитінің жоспары мен бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62
3.3 Еңбек ақының есептелуі және олардан ұсталатын ұсталымдар мен аударымдардың аудиті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 75

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .78

Қосымшалар
Нарықтық экономика жағдайында шаруашылықтарда еңбек тәртібін күшейту, өндірілген өнімнің өзіндік құнын арзандату, еңбек өнімділігін арттыру үшін еңбек және еңбекақы есебінің маңызы өте зор. Өндіріс процестерінің шығындары тек қана затқа сіңген еңбекпен ғана емес, жанды еңбекпен де тығыз байланысты. Өйткені еңбек өндіріс процестерінің негізгі элементтерінің бірі болып есептелінеді.
Өнім өндіру процесін құруға үш түрлі элементтер қатысады: еңбек құралы, еңбек заты және еңбектің өзі.
Адам еңбегі өндіріс процесінде негізгі элементтердің бірі болып есептелінеді. Өйткені, адам еңбегісіз немесе адамның қатысуынсыз ешбір өнімдер өндірілмейді. Өздерінің істеген еңбектері үшін ұйым қызметкерлері өздеріне тиісті еңбекақыларын алуға міндетті. Жұмысшылар мен еңбекшілердің негізгі өмір сүрулерінің көздері болып еңбекақы есептелінеді.
Ұйым шаруашылық жұмыстарының нәтижесін орындалған жұмыстардың саны мен көлемін еңбекақы арқылы анықтап, олардың дұрыс жұмсалуын бақылап отырады.
Еңбек ақы өнімнің өзіндік құнының негізгі элементтерінің бірі болып табылады, сондықтан да еңбекақы есебінің дұрыс ұйымдастырылуы еңбек өнімділігінің артуына, өнімнің өзіндік құнының кемуіне және еңбеккерлердің өмір деңгейінің жақсаруына себепші болады.
Қазіргі кезде әлемнің өркениетті елдерінің тәжірибесі нақтылы экономиканың тепе-тендігін камтамасыз етуде және оны ұтымды пайдалануда экономикалық әдістің тиімді екендігін дәлелдеп отыр.
Халық шаруашылығының барлық салаларын алып қарастырсақ та еңбек ақы негізгі өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Кез келген еңбектің тиімділігі белгілі бір операцияны орындау мерзіміне, жұмыс сапасына тағы басқа факторларға байланысты ауытқып отырады.
Қоғам мүшелері арасында материалдық игіліктерді бөлу, оның еңбекке қарай бөлудің объективтік экономикалық заңы негізінде жүргізіледі.
Қызметкерлердің еңбек ақысы алынған нақты өніммен тығыз байланысты болуын қамтамасыз ететін еңбек ақы төлеу жүйесі бұл заңға неғұрлым сай келеді.
Еңбек адам мен табиғат арасында мақсаткерлікпен жасалатын тоқтаусыз процесс. Сонымен қатар әрбір тіршілік иесінің табиғат берген күш жігері, табиғатты өзгерту арқылы қоғамның және жеке тұлғалардың қабілетін өтеуге жұмсалатын процесс.
Әрбір тарихи кезеңнің еңбек процесінің қоғамдьқ дамуы мен өз әдіс-тәсілдері қалыптасуына материалдық негіз каланған.
Жалпы еңбек ақының мәні мен ерекшеліктерін ашып көрсететін болсақ бұған байланысты экономикалық теорияда екі тұжырымдама бар; біріншіден, еңбек ақы еңбектің бағасы, яғни еңбек пен жұмыс күшінің айырмашылығы ескерілмейді, оның дәрежесі мен динамикасы нарықтық факторлар - сұраныс пен ұсыныспен анықталады; екіншіден, еңбек ақы жұмыс күші яғни тауардың құнының ақшалай көрінісі бірақ еңбектің бағасы емес өйткені еңбек тауар бола алмайды, еңбек ақы өндіріс жағдайымен де (жұмыс күшінің құны), нарықтық факторлар сұраныс, ұсыныспен де анықталады.
Кез-келген мемлекеттің ішінде әрқилы мамандықтағы қызметкерлердің жалақысы әртүрлі болып, экономика жағдайына байланысты өзгеріске ұшырап отырады. Өйткені еңбек ақының динамикасы күрделі, ол тұтыну тауарлары мен қызмет көрсетудің баға динамикасымен байланысты бірде жоғары, бірде төмен өзгерісте болады. Еңбек ақы табыстың көзі әрі тұрмыс дәрежесінің көрсеткіші болғандықтан, оның мөлшері мен динамикасы адамдардың ең бір мүдделі мәселесі болып табылады. Еңбек ақы өндіріс жағдайымен нарықтық конъюктураға тәуелді. Еңбек ақы дәрежесіндегі ерекшеліктер алдымен өндіріс мөлшерінде анықталады. Экономикасы дамыған елдердегі жоғары еңбек ақы өндіріс пен еңбек өнімділігі саласындағы жетістіктерге байланысты. Еңбек ақының мөлшері мен динамикасына ықпал ететін мақызды факторларға табиғи ресурстар, қолдағы капитал, жұмыс күштерінің саны мен сапасы, техника мен технология дәрежесі, өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру жатады.
Еңбек ақы төлеу мәселесі тек экономикалық қана емес сонымен бірге әлеуметтік мәселе. Ұйымдардағы еңбек ақы бойынша борыштар есебін дұрыс жүргізу осы әлеуметтік мәселенің шешілуінің бір сатысы болып табылады. Сондықтан да бұл дипломдық жұмыс тақырыбы өзекті болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлiк есепке алу және қаржылық есеп беру туралы» Заңы. 28.02.2007 жыл., 68б.
2. Қазақстан Республикасының «Ұлттық қаржылық есептіліктің №2 стандарттары туралы» Заңы. 21.06.2007 ж. 59б.
3. Бухгалтерлік есеп типтік шоттар жоспары. Қазақстан Республикасы қаржы Министрлігінің 2007 жылғы 23 мамыр №185 бұйрығымен бекітілген.
4. ҚР «Зейнетақымен қамсыздандыру туралы» Заңы №136 20.06.1998 ж.
5. Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке міндетті басқада төлемдер туралы» Кодексі, №99-IV, 2008 ж. 10.12.
6. Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі. 2007 ж. 01.06.Алматы 2007 ж., 93 б.
7. Қазақстан Республикасының 30 шілде 1998 жылғы № 253-1 «Атқарушылық өндіріс пен сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңы., 25 б.
8. Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Кодексі. 31 б.
9. 15.01.2008 жылғы өзгерістерімен толықтыруларымен Қазақстан Республикасының Аудиторлық қызмет жөніндегі заңы.
10. Абдықалыков Т.А «Учет и аудит»: Учебное пособие. –Алматы: Қазақ университеті, 2006 ж, 50 б.
11. Абленов Д.О. “АУДИТ негіздері ” Алматы – 2005 ж., 20 б.
12. Андреев В.Д. “Практический аудит” Москва, 2003г., 75 б.
13. Әжібаева З.Н., Байболтаева Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы 2006 ж., 42 б.
14. Баймұханова С.Б., Балапанова Ж., «Бухгалтерлiк есеп», Алматы 2001ж., 236б.
15. Барышников Н.П. “Организация и методы проведения аудита” Москва, 2002г., 52 б.
16. Баймуханова С.Б., «Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов », Алматы-2002 ж., 39 б.
17. Дурановская Д.П. Исчисление средней заработной платы. Практическое пособие. Алматы, 2008, 42б.
18. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе управления финансами» Алматы 2000ж., 26 б.
19. Радостовец В.К. «Ұйымдағы бухгалтерлік есеп». Алматы 2002ж., 39б.

20.Данилевский Ю.А. “Общие вопросы и ответы аудита” Москва, 2003г., 97 б.
21.Ержанов М.С. Аудит-1: Учебник – А.: Бастау, 2005 ж., 57 б.
22.Ефимова О.В., Мельник М.В.«Анализ финансовой отчетности». – М.:2005ж., 49 б.
23.Ержанов М.С. “Есеп саясаты” Алматы, 2001 жыл.,16 б.
24. Кеулiмжаев Қ.К. және т.б. Бухгалтерлiк есеп принциптерi. Алматы 2003ж 287 б.
25.Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп». Алматы 2001ж.,53б.
26.Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп»: Оқулық, Алматы: Экономика, 2005ж-310б.
27.Подольский В.И. Аудит: Учебник для вузов. –М.: ЮНИТИ–ДАНА, 2006ж., 86 б.
28.Рахимбекова Р.М., «Финансовый учет на предприятии»: Учебник. Алматы: Экономика, 2005.-282с
29.Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000 ж. 335с.
30.Тайгашинова К.Т. «Методические и теоретические основы управленческого учета», Алматы, 2002ж., 74б.
31.Ткач В.И., Ткач М.В. Управленческий учет: международный опыт.- М.: Финансы и статистика, 1994 ж., 94 б.
32.Дюсембаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г «Кәсiпорынның қаржылық жағдайын талдау»: Алматы 2001 ж., 78 б.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
......................................................6
1 Еңбек ақы - ... ... ... ... ақы ... түрлері, формалары және еңбекақыдан ұсталынатын
ұсталымдар мен ... ... ЖШС ... ... және оның ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ... ... ақы ... ... есеп айырысулардың есебінің ұйымдастырылуы және
оны талдау «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС ... ... ... ... ... ... ... және
Оның «1С: Предприятие 8» ... ... ... ... ... төлемдердің есебі...............……...……….…….41
2.3 Еңбек ақы бойынша есеп айырысулардың есебін талдау........…………...…50
3 ... ақы ... ... есеп ... ... ақы аудитінің маңызы мен мақсаты, әдістері және ... ... ақы ... ... ... Еңбек ақының есептелуі және олардан ұсталатын ұсталымдар ... ... ... экономика жағдайында шаруашылықтарда еңбек тәртібін күшейту,
өндірілген ... ... ... ... ... өнімділігін арттыру үшін
еңбек және еңбекақы есебінің ... өте зор. ... ... тек қана затқа сіңген еңбекпен ғана емес, жанды еңбекпен де тығыз
байланысты. Өйткені еңбек ... ... ... ... бірі
болып есептелінеді.
Өнім өндіру процесін құруға үш түрлі элементтер қатысады: еңбек
құралы, еңбек заты және ... ... ... ... ... негізгі элементтердің бірі болып
есептелінеді. Өйткені, адам еңбегісіз ... ... ... ... өндірілмейді. Өздерінің істеген еңбектері үшін ұйым ... ... ... ... ... ... мен ... өмір сүрулерінің көздері болып еңбекақы есептелінеді.
Ұйым шаруашылық жұмыстарының нәтижесін орындалған жұмыстардың саны мен
көлемін еңбекақы арқылы анықтап, олардың дұрыс жұмсалуын ... ... ақы ... ... ... ... элементтерінің бірі болып
табылады, сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнының кемуіне және еңбеккерлердің
өмір деңгейінің жақсаруына себепші болады.
Қазіргі кезде әлемнің өркениетті ... ... ... ... камтамасыз етуде және оны ... ... ... ... екендігін дәлелдеп отыр.
Халық шаруашылығының барлық салаларын алып қарастырсақ та еңбек ақы
негізгі ... ... бірі ... ... Кез ... ... ... бір операцияны орындау мерзіміне, жұмыс сапасына тағы
басқа факторларға байланысты ауытқып отырады.
Қоғам мүшелері арасында материалдық ... ... оның ... бөлудің объективтік экономикалық заңы негізінде жүргізіледі.
Қызметкерлердің еңбек ақысы алынған нақты өніммен тығыз байланысты
болуын ... ... ... ақы ... ... бұл ... неғұрлым сай
келеді.
Еңбек адам мен табиғат арасында мақсаткерлікпен ... ... ... ... ... ... иесінің табиғат берген күш жігері,
табиғатты өзгерту арқылы ... және жеке ... ... ... ... ... ... еңбек процесінің қоғамдьқ дамуы мен өз ... ... ... негіз каланған.
Жалпы еңбек ақының мәні мен ерекшеліктерін ашып көрсететін ... ... ... ... екі ... бар; ... ақы ... бағасы, яғни еңбек пен жұмыс күшінің айырмашылығы
ескерілмейді, оның ... мен ... ... ... - ... пен
ұсыныспен анықталады; екіншіден, еңбек ақы жұмыс күші яғни ... ... ... ... ... ... емес ... еңбек тауар бола
алмайды, еңбек ақы өндіріс жағдайымен де (жұмыс күшінің құны), ... ... ... де ... ... ... әрқилы мамандықтағы қызметкерлердің
жалақысы әртүрлі болып, экономика жағдайына байланысты өзгеріске ... ... ... ... ... күрделі, ол тұтыну тауарлары мен
қызмет көрсетудің баға динамикасымен байланысты бірде жоғары, бірде төмен
өзгерісте болады. ... ақы ... көзі әрі ... ... ... оның мөлшері мен динамикасы адамдардың ең бір мүдделі
мәселесі болып ... ... ақы ... жағдайымен нарықтық конъюктураға
тәуелді. Еңбек ақы дәрежесіндегі ерекшеліктер алдымен өндіріс ... ... ... елдердегі жоғары еңбек ақы өндіріс ... ... ... ... ... Еңбек ақының мөлшері
мен динамикасына ықпал ететін мақызды факторларға табиғи ресурстар, қолдағы
капитал, жұмыс күштерінің саны мен ... ... мен ... ... пен ... ... ... ақы төлеу мәселесі тек экономикалық қана емес ... ... ... Ұйымдардағы еңбек ақы бойынша борыштар ... ... осы ... ... ... бір ... болып табылады.
Сондықтан да бұл дипломдық жұмыс тақырыбы өзекті болып табылады.
Жалпы ... ақы ... ... тек ... ғана қанағаттандырып қоймай, сонымен бірге оның кәсіптік
білім алуына жан-ұясын ... ... ... да ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруға қажет. Ал еңбек ақының ең төменгі
деңгейі жұмысшы ... жай ... ... ... етуі, яғни
жұмыс күшін қалпына келтіруге жететіндей болуы керек.
Сол себептен дипломдық жұмыстың мақсаты – қызметкерлермен ... ... ... ХҚЕС-на сәйкес жүргізілуін және аудиттің дұрыс
өткізілуін зерттеу болып табылады.
Бұл мақсатты жүзеге асыру үшін, келесі мәселелерді шешу ... ... ... ... талдау барысында, оның технико-
экономикалық жағдайын анықтау;
- «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-нің есеп саясатын зерделеу ... оның ... ... ... және ... ... ... аспектілерін зерттеу нәтижесінде,
еңбекақы туралы жалпы ақпарат алу;
- Қазақстан Республикасының ... ... және ... талдау барысында, соңғы жылдарда болған өзгерістерді талдау;
- аналитикалық және синтетикалық есепті жасау барысында, ұйымдағы еңбекақы
есебінің ұйымдастырылуын қарастыру;
- жұмыс ... ... ... ... ... төлемдерді анықтау
кезеңінде, «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-нің мәліметтері негізінде анықтау;
- қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... және «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-ның ішкі аудитінің ерекшеліктерін
зерделеу;
- «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-нің көрсеткіштерін қолдана ... ... ... ... табыстарын талдау.
Бухгалтерлік есеп мәліметтері басқару жүйесінің негізі болып табылады.
«Бухгалтерлік есеп және ... есеп беру ... ... ... ... ... өз ... сай келетін есепке алу ... есеп ... ... ... ... Еңбек ақы төлеуді
әркімнің қоғамдық өндіріске сіңірген еңбектерінің санына және ... ... ... үшін ... еңбек сипаттарын дұрыс анықтай
бөлген жөн. ... ... ... ... жұмыстардың өзі күрделілігі
жағынан әр-қилы. Сондықтан еңбек ақы төлеудің жүйелері әрбір ұйымның ... ... ... толық ескеру негізінде қолданған жөн.
Еңбек қатынастары ... ... ... сүйеніп:
Қазақстан Респуликасының Азаматтық Кодексі, «Салық және бюджетке төленетін
басқада міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының ... ... ... Республикасының «Қазақстан Республикасы еңбек туралы»
Заңына сәйкес жүргізілуі тиіс.
Еңбек ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының еңбек туралы» заңы, «Ұжымдық келісім-шарт
туралы», ... ... ... ... ... ... дауласулар және ереуіл жайында» және «Еңбекті қорғау және
оның қауіпсіздігі». Еңбек ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексіне сай ... ... ... ал оларды қалпына келтірілмегенше олар Кодекске қарсы
келмейтін жағдайда қолданылуы ... ... ... мен ... ... жазу барысында, ҚР Еңбек Кодексін ... ... ... ... ... және ... қызметкерлердің
еңбекақы есебін жүргізілуіне қаншалықты әсер ... ... ... ... ... ... ұйымдарда қызмет жасайтын
қызыметкерлердің, ... ... ... ал ... ... ... ... шаруашылық ұйымдар болып табылады. Сондықтан да кәзіргі
таңды бұл тақырыптың актуалдылығы артып тұр.
Дипломдық ... ... үш ... және ... мен ... ... ... Жалпы жұмыс еңбек ақы бойынша борыштар есебі,
оның талдауы мен оның аудитін теориялық жағынан және ... ... оның ... ... ... Сол арқылы дипломдық жұмыстың
тақырыбының мазмұныны толық ашуға тырыстық.
1 Еңбекақы - ... ... ... ... ақы төлеудің түрлері, формалары және еңбекақыдан ұсталынатын
ұсталымдар мен аударымдар түрлері
Қызметкерлердің ... ... ... ... және ... ... құрама бөліктері болып есептелінеді.
Жұмысшылардың өнім өндіруге жұмсалған қызметі еңбекақымен ... ... кез ... ... мен ... ... ... атқарып жүрген адамдардың еңбегін дұрыс бағалап, олардың
сіңірген ... ... әділ ... ... қай ... ... ... бірі [1].
Кез келген ұйымдар мен ұйымдардағы жұмыстарды орындап, қызметтерді
атқарып жүрген адамдардың еңбегін дұрыс ... ... ... ... әділ еңбекақы төлеу қай ұйымның болмасын күрделі ... ... осы ... ... ... ... рөлі өте зор. Міне,
сондықтан да ұйымның міндеттемелерінің бірі ... ... ... еңбек ақы бойынша есеп айырысу тақырыбы өз ... ... ... ... ... пен еңбекақы есебінің негізгі міндеттері:
- Өндірілетін өнімдер мен істелетін жұмысқа кеткен ... пен оған ... ... ... ... ... ... өсімін бақылау;
- Жұмсалған еңбектің саны мен сапасын бақылау;
- Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы ... үшін ... ... ... ... және т.б. қорлардан бөлінетін қаржыларды бақылау;
- Жұмысшы және ... ... ... ... есеп ... Өндіріске жедел басшылық жасау үшін тиісті мәліметтер алу;
- Еңбек және еңбекақы жайында ... және ... ... ... ... ... пен ... есебін ұйымдастыруды одан әрі
жетілдіру үшін мынадай жағдайлар қажет:
- Еңбектің ... мен ... ... ... ... ... тиімді түрлерін кеңінен қолдану.
- Еңбек пен өндірісті басқарудағы ғылыми жолмен ... ... ... ... Еңбекақы төлеудің сыйлық беру жүйесімен басқа да түрлерін жұмыстағы
жетістіктермен тығыз байланыстыра отырып дұрыс қолдану.
- ... пен ... ... осы ... талаптарға сай есептеу мен
ұйымдастыру техникаларын қолдану, алғашқы есеп ... ... ... ... ... маусымынан бастап Қазақстан Республикасының Еңбек
Кодексі (ҚР ЕК) күшіне енді (122 баптың 2 тармағынан (еңбекақы ... ... ... мөлшерін анықтау), 204 баптан (ауыр жұмыстарда, еңбек
жағдайлары зиянды (ерекше зиянды) және (немесе) қауіпті жұмыстарда істейтін
қызметкерлердің еңбегіне ақы ... 239 ... 1 ... (Мемлекеттік
бюджет есебінен ұсталатын азаматтық қызметшілердің еңбегіне ақы төлеу) және
276 ... 5 ... 5) ... ... ... ... туралы) басқа, олар 2008 жылғы 1 ... ... ... ... ... өзінің заңды күшін жойды:
«Қазақстан Республикасының еңбек туралы» заңы, ... ... ... ... ... ... туралы»,
«Ұжымдық еңбектік дауласулар және ереуіл жайында» және «Еңбекті қорғау және
оның қауіпсіздігі». Еңбек қатынастарын ... ... ... ... ... ... Кодексіне сай өзгертілуі және
келтірілуі керек, ал ... ... ... олар ... ... ... ... тиіс.
Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінде ... ... ... ... ... ... және онымен тікелей байланысты
қатынастарды (еңбекті ұйымдастыру және басқару, ... ... ... ... және т.б.) ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік
серіктестікті және ... ... және оның ... ... ... ... іс-әрекеті, егер басқа заңдармен және халықаралық
келісімдермен Қазақстан ... ... ... мынаған
таратылады:
1. жұмысшыларға, соның ішінде ... ... ... ... ... ... немесе
акционерлері шетел жеке немесе заңды тұлға болып табылатын
ұйымдардың жұмысшыларына;
2. жұмыс ... ... ... ... ... ... ... иесі, қатысушылары немесе
акционерлері шетел жеке ... ... ... болып табылатын
ұйымдарға;
Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі өзінің ... ... ... ... ... көлемін біршама ұлғайтты, оның ... 341 бап ... ... ... заңы 12 ... және 109 ... ... және көп жаңалықтарды қосты, соның ... ... ... баптар негізделген тәртіпке бекітілді, олар:
-еңбек заңнамасының негіздері;
-еңбек қатынастарын ... ... ... ... ... ... қатынастарының құрылу негіздері;
- жұмысшының және жұмыс берушінің ... ... ... жұмысшының жеке мағлұматтарын сақтау;
- еңбекті нормалау және жұмыс уақытын тәртіптеу;
- еңбекақыны төлеу;
- кәсіптік дайындық, қайта дайындық және ... ... ... және ... төлемдер;
- жеке еңбек дауласуларды реттеу;
- әйел адамдардың және отбасылық міндеттері бар адамдардың
еңбегінің ... ... ... жұмыс, үйде жұмыс істейтін және мүгедек, азаматтық жұмыс
атқаратын жұмысшылардың еңбегінің ерекшеліктерін қадағалау;
- кіші ... ... ... ... ... саны ... аспайтын) жұмысшыларының, басшыларының, заңды
тұлғалардың алқалық ... ... және ... ... ... ... еңбек өрісіндегі ұжымдық қатынастар және әлеуметтік серіктестік;
- жеке және ұжымдық дауласуларды шешуді реттеу;
- еңбекті ... және оның ... ... ... ... ... байланысты жұмысшының денсаулығына келтірілген
зияндарды және сәтсіз оқиғаларды ... алу және ... ... ... атқару жайында мемелекеттік және қоғамдық
тексеру;
- еңбекті қорғау және оның ... ішкі ... жылы ... ... Еңбек Кодексін орындау
шаралары туралы» № 178-Р Қазақстан Республикасының Премьер - ... 2007 ... ... ... еңбек қатынастарын жетілдіру үшін 26
нормативті-құқытық актілер қабылдану керек екендігін есепке алу ... ҚР ... ... кейбір баптарын оқыған кезде келіспеушіліктер
табылатын болса, онда Қазақстан Республикасының 24.03.98 жылы шыққан № ... ... ... ... ... 6 бабын басшылыққа алу керек.
Бұл бапта келесі мәселер қарастырылған:
1. Әр ... ... ... ... ... келіспеушілік туған кезде жоғарғы нормативті-құқықтық
актілердің нормалары басшлыққа алынады;
2. Егер заң нормалары Қазақстан Республикасының ... ... ... олар тек қана кодекске сәйкес өзгертулер
енгізгеннен кейін ғана қабылданады;
3. Егер ... ... ... ... ... ... болса, онда жаңа қолданысқа алынған актілер
басшылыққа алынады.
Халықаралық келісім-шарттардағы (келісімдер, конвенциялар, пактар)
еңбек қатынастарға қатысы бар ... ... және ... қолданылуы
мүмкін, олардың сәйкес қазақстандық түсініктер мен терминдердің алдында
приоритеті болады, егер құрамындағы ... ... ... ... ... ... болса. Қабылданған нормативті-
құқықтық актілер еңбек қатынастарда тікелей қолданыс ... ... егер ... ... ... ... керек болмаса.
Еңбек заңнамасының негізгі принциптерінің ... ... ... ... ҚР ... ... ... істің нәтижесінің
алдында жұмысшының денсаулығы және ... ... ... ... заңнамасын орындауды қоғамдық қадағалауды іске асыру
заңдарын қамтамасыз ету енеді. Бұл ... ... ... ... сай ... және ... ... 18 маусым
1998 жылы қабылданған еңбек жағдайындағы негіздеуші принциптер және заңдар
туралы Халықаралық Еңбекті ұйымдастыру Декларациясының ... ... ... ... принциптер ҚР Еңбек Кодексінің баптарында, басқа
нормативті – құқықтық актілерде (мысалы, «Маманданған одақтар») ... ... ... 2010 ... дейінгі Қазақстан дамуының
стратегиялық ... ... ... ... ... мен республикалық жұмысшылар бірлестігі және ... ... ... ... 2007-2008 жылға арналған 25 желтоқсан
2006 жылы Астанада қабылданған Бас келісімі ... ... ... ... болып табылады.
Еңбек саласындағы құқықтардың шектелуіне жол бермеу туралы 5 бап
жөнелту түріне ие (бұл ... 341 ... ... 60 бап ... ... оны ... алған кезде басқа нормативті – ... ... ... керек. Мысалы, 10 баптың 4 тармағына 23.07.99
жылы қабылданған №453-1 «Мемлекеттік қызмет туралы» заңына бағыну ... ... ... мына ... қабылдана алмайды:
1) белгіленген жағдайда еңбекке ... және ... ... ... ... ... белгіленген уақытта мемлекеттік қызметті атқара алмайтын
адамдар;
3) сәйкес медициналық мекемемен ... ... ... ... ... ... ... қажет болатын жағдайда, кәсіптік
өкілдіктерді атқаруға бөгет жасайтын ауруы бар адамдар;
4) мемлекеттік жұмысқа орналасудың алдында екі жыл бұрын коррупциялық ... ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік жұмысқа орналасудың алдында бір жыл ... ... ... жасағаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылған адамдар;
5-1) мемлекеттік жұмысқа орналасудың алдында бір жыл ... заң ... ... үшін ... ... ... ... жұмысқа орналасу кезінде сотталған адамдар немесе ол заңды
түрде шешілмеген адамдар.
Еңбек бостандығы дегеніміз – бұл әр ... ... ... ... өзінің жұмыс жасау құштарлығын және ... ... ... ... ... ... еңбегін төлеуін орнату құқығы айтамыз.
ҚР ЕК 7 бабы «Еңбек саласындағы кемсітушілікке тыйым салу» ... ... № 111 ХЕҰ ... ... ... туралы сай келеді, онда кемсітушіліктің мағынасы әр ... ... тері ... ... дініне байланысты еңбек сферасында
теңдікті жоюға әкеліп ... ... ... ... бұл ... ... сөз ... Бірақ жұмыс кезінде осындай
кемсітушілікке шетел және қазақстан ... жиі ... Бұл ... ҚР ... ... жүйеге келтіру үшін жұмыс берушілер келесіге
бағыну керек: ұзақтығы және ... ... ... ... ... ... және шетел азаматтарына) тең еңбекақы төлену керек.
Басқа жағдайда ... ... ... ... ... ... ... 7 баптың 2 тармақшасында «Еңбектің осы түріне тән
талаптармен айқындалатын не ... және ... ... ... адамдар жөнінде мемлекеттің ерекше қамқорлығынан туындаған
өзгешеліктер, ерекшеліктер, артықшылықтар мен шектеулер ... ... деп ... ... ... ... ... мыналарды
жатқызуға болады:
- барлық шетел азаматтары (заңнамалық актілермен көзделген
ерекшеліктерден басқа) шетел ... ... ... ... ... ... алғаннан кейін Қазақстанда жұмыс істей алады. Сонымен ... ж. ... ... ... ... ... алып қазақстан
жұмыс берушілер Қазақстанға бизнес ... ... ... азаматтарымен
келісім шарттарды құра алмайтындығы туралы 19.06.2001 ж. шыққан ҚР
Үкіметінің № 836 ... ... ... ... тек қана мемлекеттік және ... ... ... білетін адамдар ғана қабылданады.
- он ... ... ... ... және ... ... қысқартылған жұмыс уақытына ие бола алады, және т.с.с.
Қазақстан Республикасының Еңбек Заңнамасының ... ҚР ЕК № ... ... ... ... ... салынады» болып табылады (кез келген
азамат жұмыс ... және ... ... Бұл ... ... ... 24 бабының 1 тармағымен анықталады, онда
«мәжбүрлі еңбек тек қана сот шешімімен және төтенше немесе ... ... ... деп ... ЕК еңбек қатынастары тек қана нормативті-құқықтық актілермен ғана
емес, сонымен ... ... және ... ... шарттармен, жақтардың
келісімдерімен, жұмыс берушінің актілерімен, әлеуметтік әріптестікпен
реттелетінін нақты анықтайды. Сонымен ... ... ... 10 ... 2
тармағында әлеуметтік әріптестік тараптары келісімдерінің, ұжымдық шарттың,
еңбек шартының, ... ... ... Қазақстан Республикасының еңбек
заңнамасымен салыстырғанда қызметкерлердің жағдайын нашарлататын ... деп ... ... ... ... бұл талаптар жұмыс
берушінің шығаратын актілеріне де ... ... ... ... және басқа да ішкі құжаттарға.
Еңбек заңнамасына сәйкес екі немесе одан да көп ... қол ... ... және ... құжаттарға кез келген ... ... осы ... тек жазбаша түрде қол қойылған жағдайда ғана
енгізіле алады, басқа жағдайда олар ... ... ... жұмысшылар
есте сақтау керек. Бұл талаптың орындалуының заңды жағы ... ... ... 12 бабы ... берушінің актілерін шығару
кезінде қызметкерлер өкілдерінің пікірін ескеру ... ... ... ... ... ... бұл мәселе ҚР Еңбек Кодексі 48 ... ... ... емес ... ... режимін енгізуге) және 69 бабының 1
тармағында (еңбек тәртіптемесінің ережелерін бекіту) ... ... ... 13 баб ... ... Бұл ... мерзімдерді есептеу туралы айтылған. Кодексте, еңбек шартында
немесе ұжымдық шартта, келісімдерде белгіленген мерзім күнтізбелік күнмен,
жылдармен, ... ... ... ... ... уақыт
кезеңінің аяқталуымен айқындалады. Мерзім басталуға тиіс оқиғаны көрсетумен
де ... ... ... ... ... ... күндерімен
есептелінеді. Уақыт кезеңімен айқындалатын мерзімнің ағымы ... ... ... ... ... күні ... ... апталармен есептелетін мерзімдер соңғы жылдың, айдың, аптаның
тиісті күндерімен бітеді. Егер ... ... ... аяқталуы
тиісті күні жоқ айға келетін болса, онда ... осы ... ... ... ... ... ... күндермен есептелетін мерзімге жұмыс
күні емес ... де ... Егер осы ... ... көзделмесе,
мерзімнің соңғы күні жұмыс күні емес ... ... онда одан ... ... күні ... ... күні ... есептелінеді
Кадр бөліміне ҚР Үкіметінің 4 желтоқсанда 2007ж. шыққан №1171 «Екі
айдан ... ... ... ... аурулардың тізімі» жайлы
заңнамаға сәйкес ... есте ... ... ... ... ... қадағалану керек, өйткені оны
бұзған жағдайда әкімшілік, тәртіптік және ... ... ... ... ... ... 148 бабына сәйкес жеке
талаптарды қолдай ... ... ... ... ... ... сот
шешімімен жұмысқа қайта қабылдау және де басқа азаматтардың заңдарына зиян
әкелетін заң бұзушылықтар жазаланады – 100-200 ... ... ... бір ... екі ... ... ақысына тең немесе басқа кірісіне дейін
жетеді, сонымен қатар отырған ... ... бес ... ... рұқсат
етілмейді.
Жұмысшыны жұмысқа алу мезетінде, жұмыс берушінің негізгі құқықтары мен
міндеттерімен таныстыру керек. Нарықтық экономика мен ... ... ... ... ... есеп ... ... біртіндеп көшіріліп келеді. ... ... ... ... ... ... қарай ауыстыру мәселелері ХХ ғасырдың
90-шы жылдарынан басталады. Мұның ішінде біздің еліміздегі ... ... мен ... ... дәріс беруші жоғарғы оқу орындарының
оқытушылары 1994 жылдан бастап халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... шетелдік маман эксперттердің дәріс беру негізінде
бастады. Бухгалтерлік есеп өрісінде міндет атқарушы Қазақстандық мамандар
мен ... ... ... ... ант ... ... тарапынан қайта даярланды.
Британ кеңесі бухгалтерлік есеп мамандарын халықаралық стандарттарға
сәйкес даярлау шараларын арнайы қаражат бөліп, ... ... ... ... және ... ... ... мен кәсіпкерлерді қайта
даярлау» жобасын ашты. Бұл жоба үш ... ... ... ... ... есеп мамандарын қайта даярлады.
Шетелдік әріптестермен ынтымақтастық процесі күні бүгінге ... ... ... ... біздің еліміздің есеп жүйесін халықаралық
стандартқа көшіру, ... ... ... мен ... ... көтеру мақсатында Карана, Прагма, Эднет атты ... ... ... ... ... ... есеп жүйесі халықаралық бухгалтерлік
есеп принциптері мен ... сай әрі ... ... ... және ... ... Мұның өзі созылмалы ұзақ процеске айналуы да
мүмкін.
Қазақстан Республикасының министрлігінің әлеуметтік ... ...... ... ету ... ... халықтың өмір сүру
деңгейін жақсарту, еңбекке байланысты ... ... ... және тұрмысы нашарларды әлеуметтік қамтамасыз ету сияқты
шараларға бағытталған.
Жұмыс істелінген уақыт көрсеткіші ... ... ... ... есептеуге, олардың өндірілген өнімнің және ... ... ... ... ... ... ... қатар
жұмыс істегені жайлы статистикалық көрсеткіштерді алған және жұмыс
мүмкіндігінің балансын ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа келуі мен жұмыстан қайтуына бақылау ... ... ... ... уақыт есебі жұмысшы қызметкерлердің
жұмысқа келуі, олардың жұмыс ... ... ... ... жұмысқа
келмеген жұмысшы қызметкерлердің категориялары ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Жаңадан жұмысқа
алынға қызметкерге жұмысқа алушы және қызметкер арасында жеке еңбек келісім-
шарты жасалуы тиіс [3].
Жеке еңбек келісім ... ... ... ... беруші арасында
жазбаша жұмыс орны, келісім шарттың мерзімі, еңбек режимі жағдайы, ... екі ... ... ... ... да ... ... қамтамасыздандыру сұрақтары бойынша келісім.
Жыл сайынғы және басқа да ... ... ... мен заң актісі,
ұжымдық шарт және демалыс ... ... ... ... ... бұйрық шығарылады, оны мамандар бөлімі екі дана ... ... ... ... ... ... бухгалтерияға
береді. Бұйрыққа не ұйым басшысы немесе бөлім бастығы қолын ... ... ... ... бөлімі қызметкерге демалыс берілгендігі ... жеке ... ... ... ал ... қызметкердің орташа
еңбекақысы есептеліп, демалыс уақытына тиесілі төлемі ... ... ... ... жеке ... ... тоқтатылғандығы
жайлы бұйрық шығарылып, оны мамандар бөлімі екі дана етіп толтырып, ... ... ... қалдырып, екіншісін бухгалтерияға өткізеді.
Бұйрыққа не ұйым басшысы немесе бөлім ... қол ... Оның ... ... есеп ... қызметкерлер санаты жұмыс уақытының пайдалану есебін, жұмысшылар
мен қызметкерлердің жұмыс уақыты режимінің сақталуына бақылау жасау үшін,
істелген жұмыс ... ... ... және ... ... ... ... табелі жасалады. Табель оның құрылуына жауапты тұлғамен бір дана
етіп, тиісті ... соң ... ... ... жұмысқа
келмегендігінің себебі, толық емес жұмыс күн туралы, жұмыс уақытынан тыс
істелген ... ... ... да тиісті жағдайдан ауытқулар тиісті құжаттар
негізінде көрсетіледі (еңбекке жарамсыздық ... ... ... ... ... ... ... және т.б.). Жұмыс
уақыты есебі табельде жұмысқа келген ... ... ... ... ... қалу, кешігу) көрсету арқылы жүргізіледі. Табель нысаны
қалауы бойынша, бірақ міндетті ... ... ... ... ... ... ... қызметінің процесінде жұмысқа қабылдау және жұмыстан ... ... саны ... жұмысы бойынша ауысулар
жүргізіледі. Адам құрамының есебін мамандар бөлімі ... Ол ... ... оның ... ... ... қызметкерледің саны туралы
және осы санның өзгерісінің себептері туралы: жынысы, ... ... ... жұмыс тәжірибесі, білім және басқа белгілері бойынша
қызметкерлер құрамы туралы деректер алуды ... ... Адам ... алу үшін №Т-2 ... жеке ... ал ғылыми қызметкерлер үшін
№Т-4 нысанындағы ғылыми қызметкерді есепке алу карточкасы қолданылады.
Жұмысқа ... ... ... ... орны ... ... жазылған еңбек
кітапшасын мамандар бөліміне ... ... ... ... ... ... ... толтырылады. Ол мамандар бөлімінде сақталады.
Оған табельдік нөмір тағайындалып, есеп ... ... ... оған ай ... жалақы туралы мәліметтерді енгізеді. Жаңадан
қабылданғандарды ... ... ... №Т-1 ... ... ... ... жұмысқа ауыстыру туралы №Т-5 нысанындағы бұйрық
(өкім) қызметкерді бір бөлімшеден басқа бөлімшеге, бір лауазымнан басқасына
өткізуді ... ... ... Соның негізінде жеке карточкада және
еңбек кітапшасына белгілер қойылады. Демалыс беру туралы №Т-6 нысанындағы
бұйрық (өкім) жыл сайынғы және өзге ... ... ... ... жеке ... ... ... енгізіліп, онымен бухгалтерия
демалыс кезеңіне ақы төлеуді ... ... ... туралы №Т-8 нысанындағы бұйрық (өкім) қызметкер
жұмыстан кеткен кезде қолданылады және кітапшасына ... ... ... ... ... есеп ... негіздеме болады. Өз еркімен
жұмыстан №Т-8 нысанының кері жағына өтініш жазады. Материалдық жауапты адам
қабылданған, ауысқан және ... ... ... ... ... ... шарт жасалып, жаңадан ... ... ... ... мен ... ... ... Қызметкердің
жұмысқа қабылдану мерзіміне ... ... ... ... жұмысының
аяқталу мерзімі көрсетілмеген, уақытша – 2 ай ... ... ... орындау кезеңіне (6 ... ... ... ... 19.12.96 ж. №50 қаулысымен бекітілген жалдау
бойынша жұмыс жасайтындардың саны мен ... ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық қызметіне
қатысуына қарай қызметкерлер: ... ... ... ... ... ... тізімдік және тізімдік емес қызметкерлер деп
бөледі. Орындайтын қызметіне байланысты жұмыс жасайтындарды жұмысшылар мен
қызметкерлер деп ... ... ... ... және ... ... бөлінеді. Жұмысшыларды өндіріс процесіне қатысуына қарай
негізгі және көмекші деп бөлінеді [4].
Еңбекақы – ... ... ... ... мен белгіленген еңбек
шарты және лауазым нұсқауына байланысты төлем. Еңбек тиімділігін арттырудың
әр түрлі ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... т.б. болып табылады. Жұмысқа алушы еңбекақы жүйесі мен нысанын ... ... ... ... еңбек жағдайын ескере отырып, Қызметкерлер
ережесі бекіткен жұмысшылар және ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа алушыға тек еңбек шартына отыру немесе
еңбек режимін ұйымдастыру үшін ғана ... ... ... ... ... ... ... да қажет.
Жалақы жеке жұмыс нәтижесі бойынша ... ... ... ... төленеді. Бұл жағдайда қызметкерге белгіленген еңбекақы көлемі
заң бойынша белгіленетін төменгі ... ... ... ... ... еңбекақы – еңбекақы төлеу жұмыспен өтелген уақыттағы тарифтік
ставкалар немесе қызметақылар бойынша жүргізіледі. Мерзімдік еңбекақы – жай
немесе мерзімді ... ... ... ... еңбекақы тек жұмыспен өтелген уақытпен және қызметкердің
тарифтік ставкасымен немесе қызметақымен анықталады.
Бюджеттік сала қызметкерлеріне ... ... ... ... ... төменгі еңбекақы мөлшері мен бірыңғай тарифтік сетка
қолданылады.
Жұмысшылар мен ... ... ... ... ... ... және ... тарификациялайтын, барлық мамандар
кәсібіне сипаттама беріп, өндіріс және жұмыс жүрісіне байланысты ... ... ... ... ... мен ... күрделілігі сатысы және
мамандану деңгейіне байланысты дифференцияциялауды қамтамасыз етеді.
Ұйым, меншік түріне ... ... ... ... ... ... өзі шешеді.
Кесімді еңбекақы жағдайында, қызметкерге ... ... ... ... өнім үшін ... ... мөлшерде есептеледі.
Кесімді еңбекақы мынандай жалақы жүйесіне бөлінеді:
1. Тікелей кесімді жүйе;
2. Кесімді-сыйақылық жүйе;
3. Ілгерішіл-кесімді жүйе;
4. Жанама-кесімді жүйе;
5. Аккордтық жүйе.
Тәжірибе ... ... ... ... екі нысаны –
мерзімдік және кесімді қолданылады[5].
Еңбекақы ұйымдастырудың негізгі нысандарын сипаттайық. Тікелей кесімді
төлемде жалақының ... тек ... ... саны мен өнім ... ... бағалауға тәуелді болады.
Кесімді-сыйақылық төлемде кесімді жалақы сомасынан басқа ... ... және ... ... қол ... үшін ... есептейді.
Ілгеріленген-кесімді төлемде өндірілген өнімді белгіленген нормалар
шегінде ... ... ... төлеу көзделген. Ал нормадан тыс
бұйымдарды шығару көтермеленген ... ... (2 есе ... ... ... жүйе ... және жұмыс орындарына қызмет көрсетуші
жұмыскерлердің еңбек өнімділігін ... ... үшін ... ... ... олар ... ... негізгі жұмысшылар
өндіретін өнімнің есебінен жанама кесімді бағалаулар төленеді.
Аккордтық жүйеде ... ... ... алдын-ала белгіленіп,
бағалау жүргізіледі. Жұмыс орындалу мерзімін көрсету арқылы бағаланады.
Жұмысты орындауға наряд жазылады да, онда ... ... ... ... мерзімі, көрсеткіштер мен сыйақының мөлшері көрсетіледі. Бұл құрылыс
саласында жиі ... ... ... еңбекақылар жеке түрде және ұжымдық түрде
жүзеге асырылуы мүмкін. Ұжымдық нысан әдетте кәсіптерді қоса атқару ... ... ... ... ... ... ... және жұмыстың жалпы нәтижесіне ұжымның әрбір мүшесінің шынайы
үлесін ескере отырып, сыйақыны анықтауға құқығы бар. ... ... ... қоса ... үшін ... ... мен ... жөнінде айталық. Тарифтік ставкалар мерзімдік ақы алатындар және
бір сағат жұмыс істейтін кесімді ақы ... үшін ... ... ... ... ... ақы төлеу тарифтік ставкалардың
негізінде, ал қызметкерлер үшін лауазымды қызметақы негізінде
жүргізіледі. Кесімді ... ... ... ... мен шығарылым
нормаларына негізделеді. ... ... - бұл ... ... ... ... ... орындауға қажетті
уақыт. Шығарылым нормасы қызметкер уақыт бірлігінде жасауға тиіс жұмыс
санымен ... ... ... (Б) ... ... шығарылым нормасын қолданған кезде:
(Н шығ.) Б=Т/Н шығ.,
(1)
мұндағы – тиісті разрядтың тарифтік ... ... ... кесте
бойынша айлық ставканы жұмыс уақытының орташа айлық балансына бөлу жолымен
анықтайды).
2) уақыт нормасын қолданған кезде:
(Н уақ.) Б=Т*Н ... ... ... ... барлық санатына қолданылады.
Жалақыны есептеу жұмыс уақытын пайдалануды есепке алу табелінің негізінде
жүргізіледі. ... ақы ... ... ... ... ... жұмыспен
өтелген сағаттардың сағаттық тариф ставкасына көбейтіндісі ретінде
анықталады.
Жеке кесімді ... ... - ... ... жұмыс нәтижесіне
байланысты. Ол белгіленген бағалауды дайындалған ... ... ... ... кесімді еңбекақы. Жұмысшылардың жалақысы бригаданың,
учаскінің жұмыс ... ... ... ... жеке (әрбір
кәсіпке) және кешенді (ұжымдық) болуы мүмкін.
Жеке бағалауды қолданған ... ... ... осы ... ... цех, ... жасаған (өңдеген) бұйым (жұмыс) санына көбейту жолымен
анықталады.
Кешендік бағалауды ... ... ... ... ... Ол ... ... арасында жалақы тарифіне пара-пар
бөлінеді (жұмысшы ... ... ... ... ... ... ... арқылы).
Жанама кесімді жүйе. Ол қызмет көрсетуші жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... ... тәуелді болады.
Жанама кесімдік бағалау қызмет ... ... ... ... жұмысшылар жоспарланған өнім шығарылымының санына қатынасы ретінде
анықталады.
Ілгерленген-кесімді жүйе ... тыс ... өнім үшін ... ... жұмысшыларды ынталандыруға қолданылады. Өндірістік тапсырма шегінде
шығарылған өнім үшін төлем тікелей кесімді бағалаулар ... ... тыс өнім үшін – жаңа ... ... жүйе жұмысшылардың жалақысын нормаланған тапсырма (шығарылым
уақытының нормасы) мен бағалау алдын ала ... ... ... ... анықтайды. Бұл нысан жұмысшылардың жеке тобына немесе
бригадалар ... ... ... ... [6].
Мысал, 1 (Тікелей кесімді жүйе бойынша)
Жұмысшы бірлігі 250 теңге бағаланатын бөлшек әзірлейді. 2008 жылдың
қаңтар айында ол 300 ... ... Енді оның ... ... ... ... ... 75 000 теңге.
Мысал, 2 (Кесімді-сыйақылық жүйе бойынша)
Жұмысшы бірлігі 40 теңге бағаланатын бөлшек ... 2008 ... ... ол 1 300 бөлшек шығарды. Жұмыс уақытының балансы толық түрде
істелінген. Сыйақы мөлшері жасалынған көлемге байланысты 70% ... ... ... ... анықтау үшін:
1) Жасалынған көлем бойынша жалақы көлемін есептейміз:
40 ... ... 52 000 ... ... ... 000 ... ×70%= 36 400 теңге
3) Барлық еңбекақы мөлшері:
52 000 + 36 400= 88 400 теңге.
Мысал, 3(Ілгершіл-кесімді жүйе ... киім ... ... ... күніне сатылған әр бір етік үшін 500
теңге алады, ал бес пар етік сату кезеңінде, келесі сатылған етік үшін ... ... ... ... пар аяқ киім ... ... бес пар үшін жалақы мөлшерін анықтаймыз:
5 пар×500 теңге= 2 500 теңге
2) Келесі үш пар үшін:
3 пар×750 теңге= 2 250 ... ... ... мөлшері:
2500+2250=4750 теңге.
Мысал, 4 (Жанама кесімді жүйе бойынша)
Өндірістік бөлімнің мастеріне еңбекақы мөлшері негізгі жұмысшылардың
айлық жалақысынан 50% ... ... ... еңбекақысы
450 000 теңгені құрайды.
Өндірістік бөлімнің мастерінің жалақы мөлшері былай есептелінеді:
450 000 теңге×50% = 225 000 теңге
Жалақы – бұл еңбек өлшемі мен ... ... ... жасауды жүзеге
асыруға көмектесетін маңызды экономикалық құрал ... ... ... қарамастан әрбір қызметкердің кірісі субъект жұмысының
түпкілікті нәтижелерін ескергенде, оның жеке үлесіне анықталады ... ... ... тұтынушы кірісінің үлкен бөлігін құрайды,
сондықтан да сұраныстың мөлшеріне, тауардың тұтынысына және ... ... әсер ... ... және ... ... ... Номиналды жалақы
дегеніміз жалдамалы еңбектің қызметкері өзінің ... ... ... үшін ... ақша сомасы. Оның мөлшеріне қарап табысының деңгейі мен
адамның әл-ауқаты жайлы айту мүмкін ... ...... ... сатып алуға болатын өмірлік игіліктер мен
қызметтердің ... Ол ... ... ... ... және ... мен ... қызметтердің бағасы деңгейімен кері қатынаста болады.
Жалақы - өнімнің өзіндік құнының негізгі элементтерінің бірі ... ... да ... есебінің дұрыс ... ... ... ... ... ... ... және еңбеккерлердің
өмір деңгейінің жақсаруына себепші болады.
Қызметкерлермен есеп айырысу есебінің негізгі міндеттері:
- ... саны мен ... ... нормасының орындалуына, жұмыс
уақыты мен жалақы қорының пайдаланылуына бақылау жасау;
- Объектінің әр бір қызметкеріне ... дер ... және ... ... дер ... және дұрыс ұстап қалу;
- Белгіленген мерзімдерде қызметкерлермен ... ... есеп ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің өзіндік құнына дер
кезінде және дұрыс енгізу;
- ... ... ... ... операцияларына қажетті еңбек пен
жалақы туралы ... ... ... және ... ... ... есептемені жасау.
Кесімді ақы алушы жұмысшылардың шығарылымы мынадай ... Жеке ...... ... ... Нарядтар жеке және
бригадалық болады. Нарядтар жұмыс ... ... ... ... ... ... ... (сериясы) шығарылатын ірі сериялық өндірістерде
маршруттық ... ... ... ... ... ... және ... осы цехта өңдеудің барлық жолына
(маршрутына) жазып береді. Әрбір ... ... ... ... ... және ... операциялардан жарамды және ақуалы
болып алынғаны көрсетіледі;
3) Жұмысшылар күннен-күнге бірдей жұмыс жасайтын ... ... ... ... өңдейтін массалық өндірістерде аралас ... ... ... жинақтау карточкаларына көшіріледі де,
әр жұмысшының ай ішіндегі жалақы сомасы есептеліп шығарылады;
4) Шығарылымды ... алу ... ... ... ... туралы акт.
Жалақы екі түрге бөлінеді: негізгі және қосымша.
Негізгі – бұл ... ... ... ... ... үшін, орындаған
жұмыстары мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен ... үшін ... мен ... ... ... ... Негізгі жалақының
құрамына кіретіндер:
- Жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, қызметақы, кесімді бағалаулар
немесе орташа табыстар бойынша ... ... ... ... ... үшін үстеме;
- Кесімді ақы алушыларға үдемелі бағалаулар бойынша қосымша ... ... тыс ... ... үшін ... ... ... жағдайының өзгеруіне байланысты кесімді ақы алушыларға қосымша
қызмет (материалдардың ... ... ... ... жабдықтың икемсіздігі);
- Ақшалай және натуралды сыйақылар және сыйақы берудің бекітілген тәртібіне
сәйкес төленген сыйақылар, қосымшалар;
- Жұмысшының кінәсі жоқ ... ... ... – бұл ... ұйымда жұмыс жасамаған уақытына ҚР заңдарына
сәйкес есептелетін жалақы. Қосымша жалақының құрамына кіретіндер:
- Балаларын ... ... ... ... уақытына төлем;
- Жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына төлем;
- Мемлекеттік және ... ... ... жұмсалған жұмыс
уақытына төлем;
- Негізгі және қосымша демалыстар уақытына төлем;
- Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы;
- Шыққанда берілетін ... ... ... ... ... қаражаттары есебінен
еңбекке уақытша жарамсыздық жөніндегі жәрдемақыны алады.
Негізгі және қосымша жалақылар жалақы ... ... ... қорының
құрамына жалақының барлық түрлері, әр түрлі ... ... ... ... сәйкес қызметкердің жұмыс жасамаған уақытына есептелген ақша
сомаларын қоса алғанда, ақшалай ... ... ... ... жеке
әлеуметтік жеңілдіктер қосылады. Ұйымның ... ... ... ... ... ... жалақының жоспарлы қоры деп
аталады. Ал есепті кезеңде қызметкерлерге нақты төленуге тиіс жалақының
сомасы ... ... ... қоры деп ... ... ... ... еңбекақы төлеу жұмыспен өтелген ... ... ... ... бойынша жүргізіледі. Еңбекақы
төлеудің ... ... ... ... қолданылады:
1. Жұмысшы өнім шығарудың артуына тікелей әсер ете алмайды;
2. Кесімді ... ... ... көрсеткіштері толық емес;
3. Жұмыс уақытын пайдалануға қатаң ... ... ... өтеген уақытына қатаң есеп жүргізіледі;
4. Жұмысшылар дұрыс тарифтендірілген кезде, яғни жұмысшының біліктілігі
орындалатын ... ... ... келуі;
5. Қызметкерлерге еңбекақы төлеу үшін.
Жай мерзімдік еңбекақы тек жұмыспен өтелген уақытпен және қызметкердің
тарифтік ставкасымен ... ... ... анықталады. Тәжірибеде осы
табыстарды есептеудің үш түрлі әдісі қолданылады:
1. сағаттық;
2. ... ... ... ... ... ... тек нақты жұмыспен өтелген уақыт
қана ескеріліп қоймай, сондай-ақ ... ... ... ... бір ... қол ... үшін сыйақы көзделед
1.2 «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС технико-экономикалық жағдайы және оның ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы заңнамасы бойынша заңды тұлға болып табылады.
Қоғамның толық атауы мемлекеттік тілде: «ҚазТауҚұрылыс» ... ... орыс ... ... с ... ... фирма 2 маусым 2000 жылы Алматы қаласының Қазақстан Республикасының
Әділет министрлігіне қарасты ... ... ... ... ... ... ... бойынша құрылды.
Серіктестік қызметінің негізгі мақсаты заңды тұлғалар мен халықтың
қызметтерге, ... мен ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру
арқылы кіріс табу ... ... ... мақсаттарына жету үшін ол
әкімшілік жайлар мен ... ... ... ... ... пайдалану, басқару, электроника, компьютерлер және басқа да
жабдықтарды сату және пайдалану; ... ... ... ... ... үшін инвестициялар құю; жылжымайтын мүлікпен кез
келген операциялар ... ... ... ... ... ішінде сауда,
көрме, офистік және басқа да ғимараттарды сатып алу – ... ... ... ... ... заңнамасымен тыйым салынбаған кез-
келген түрлерін атқару. Лицензия алынуы керек қызмет түрін ... ... ... ... ... ... тәртіпте
лицензия алу міндетті.
Фирманың орналасқан жері: 4880099, Қазақстан ... ... ... 3, 20 үй. Оның ... ... ... Қазақстан
Республикасының уәкілетті мемлекеттік органында мемлекеттік тіркеуден өткен
кезінен бастап есептеледі және уақыт бойынша шектелмеген. Қатысушылары: ... ... ... - Қазақстан Республикасының азаматы, 23.07.1996
жылы Талдықорған обл. ... жеке ... ... ... ІІМ 21.11.1995 ж. берілген, СТН 600718624714, тұрғылықты
мекен жайы: Алматы қаласы, Тайманов көшесі, 167. 2) Leisure ... ... ... ... – Белиз аумағында тіркелген компания,
тіркеу нөмірі № 21228, тіркелген офисінің мекен жайы: 60 Market Square, PO
BOX 364, Belize City; Hellenic Bank ... шот № ... ... Dhigenis Akritas Ave., P.O. BOX 24529 1300 Nicosia, Cyprus, ... 2004 ... 27 ... сенімхаттың негізінде әрекет ететін
Шамшатова Амангүлдің Жауапкершілігінде.
Оның негізгі клиенттер деңгейі орташадан жоғары жеке ... ... ... қойған негізгі міндеті: жоғары табыс алу, ол үшін
фирма өзінің қызмет көрсету ... ... және ... ... сервисін
жетілдіреді, содан оның қаржылық жағдайы бір ... ... ... ... ... Республикасының Әділет Министрлігінің органдарымен
мемлекеттік кезінен бастап заңды ... ... ... өз ... ... ... ... Кодексіне,
Қазақстан Республикасының 22.04.1998 ж. «Жауапкершілігі шектеулі және
қосымша жауапкершілікті серіктестіктер туралы» ... ... ... ... ... жұмыскерлерінің жылдық орташа саны 250 адамнан көп ... ... ... ... ... құны айлық есеп көрсеткішінің үш жиырма бес
мың ... ... ... ірі ... ... болып табылады.
- фирманың жарғысы және қатысушылардың жалпы ... ... ... ... ... шегінде құқықтарға
ие, қызметін атқару үшін қажетті рәміздері (банктік ... ... ... ... ... ... ... тауар
белгілері, т.б.) бар.
- ол - коммерциялық ұйым болып табылады, қызметінің мақсаттарына жету
үшін өз ... ... ... ... және жеке ... ... ... міндеттерді қабылдауға, соттарда арыз беруші
ретінде әрекет ... ... ... Республикасының аумағында және одан тыс жерлерде филиалдар
мен өкілдіктерді құруға, басқа заңды тұлғалармен ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
- міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі Қазақстан Республикасының
қолданыстағы заңнамасына сәйкес өтеп ... ... ... ... береді. Мемлекет пен оның ... ... ... ... ... Ұйым өз ... ... бойынша жауап ... ... ... ... ... ... және өздерінің енгізген
салымдарының құны шегінде Серіктестіктің қызметіне байланысты шығындар
тәуекелін көтереді. Жарғылық ... ... ... ... әр бір қатысушының енгізілмеген салым бөлігінің құны
шегінде оның ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері:
Серіктестік қатысушылары құқылы:
- ұйымның жарғысымен, құрылтай шартымен және ... ... ... ... ... ... басқаруға
қатысуға,
- басқарушы органдарын сайлауға, тағайындауға, кері шақырып алуға және
сайлануға;
- фирманың қызметі туралы ... ... ... және ... танысуға;
- қатысушыларының Жалпы жиналысының құзыретіне сәйкес оған жарғымен және
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар жасауға;
- Қазақстан Рсепубликасының заңнамасына және қатысушыларының Жалпы
жиналысының шешіміне сәйкес ... ... ... ... ... ... кіріс алуға;
- жарғылық капиталындағы өзіне тиесілі үлесті (үлесінің бір ... ... ... ... ... ішінде кепілге алуға);
- «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС тараған ... ... ... ... ... ... ... құнын немесе Серіктестіктің барлық
қатысушыларының келісімі бойынша осы ... бір ... ... үлескер өзінің қызметін Қазақстан Республикасының Заңнамасына сәйкес
шеттету арқылы тоқтатуға.
Серіктестік қатысушылары міндетті:
- құрылтай шартымен және жарғымен қарастырылған ... ... ... фирманың жарғылық капиталына салымдар енгізуге;
- ұйымның құрылтай құжаттарының ... ... ... ... мен Серіктестіктің жоғарғы басқару органдарының
шешімдерін орындауға;
- ... ... және ... ... ... тәртіпте
фирманың қызметіне қатысуға, оның ішінде коммерциялық жобаларын жүзеге
асыру шегінде өзіне қабылдаған міндеттемелерді ... ... ... деп жарияланған мәліметтерді таратпауға;
- шығын әкелуі ықтимал қызметтен бас тартуға.
- ... ... ... ... ... және
қатысушылардың Жалпы жиналысының шешімдерімен қарастырылған басқа ... ие ... ... ... ... мүлкі: құрылтайшылардың (қатысушылардың) ... ... ... ... кәсіпкерлік және шаруашылық
қызметтен алынған кірістердің есебінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
заңнамасымен ... ... ... көздерден құралады. Оның негізгі
қорлардан, айналымдағы қаражаттардан, басқа да ... ... ... ... заңнамасымен қарастырылған тәртіпте иелік
ету, пайдалану және өкімдік ету ... ... ... ... ... ... ... ету үшін қатысушылардың
ақшалай салымдарының есебінен Серіктестіктің жарғылық ... ... ... ... ... қатысушылар 72 500 (жетпіс екі мың бес
жүз) теңге мөлшерінде құрайды. «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-нің ... ... ... ... толығымен құралды. Жарғылық капитал ... ... ... салымдар енгізу арқылы және жеке меншік
қаражаттарының есебінен, барлық қалған ... ... ... бір ... бірнеше үлескердің қосымша салым енгізу ... ... жаңа ... ... ... ұлғайтылады. Ұйымның жарғылық
капиталы Серіктестік қатысушыларының салымдарының мөлшерін пропорционалды
азайту ... ... ... ... ... ... немесе
бір бөлігін өтеу арқылы азайтылады. Үлескерлердің ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап екі ай ішінде
жарғылық ... ... ... ... ... ... жіберуге немесе серіктестіктер туралы мәліметтер жарияланатын
ресми басылымда ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркелген кездегі заңнамамен белгіленген ең ... ... ... жол ... ... қатысушысы ұйымның
мүлкіндегі үлесін, оның бір бөлігін басқа қатысушыларға, үшінші тұлғаларға
сатуға немесе ... ... ... құқылы. Инвестор өз үлесін ... ... ... ... ... ретінде кепілге
салу құқылы. Фирманың қатысушылары үшінші тұлғалар алдындағы қолданыстағы
заңнамамен қарастырылған тәртіпте ... ... ... оның ... артықшылықпен сатып алу ... ... ... ... ... деген құқықты жоғалту қатысушысының Серіктестіктен шығуына
алып келеді. Қолданыстағы занамамен белгіленген тәртіпте үлесті ... ... ... ... ... негізгі жабдықтаушылары: құрал жабдықтар –Железнякова ЖК, жиһаз
– «Эксис» ЖШС, «Fitodess» компьютерлік құралдар – «Ак ... ЖШС, ... ЖК, ...... жШС, ... ... ЖШС, ... компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істеудің қасиетін үйрету –
«United Cosmetics Group» ЖШС, орынды жалға алу - «Unik Estate ... ... ... ... ... ... ... құралдар және қорлардың есебі; еңбекақы ... есеп ... ... ақша қаражатының есебі (кассалық
операциялар есебі және есеп ... ... ақша және ... ... ... ... ... сферасы бойынша операциялар есебі,
дайын өнімнің есебі, сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің есеп айырысу
есебі.
Бұл шаруашылық субъект ... ... ... алу үшін оның нақты
қызметін сипаттайтын қаржылық-шаруашылық қызметімен және ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау қаржылық есептілік негізінде жасалынған.
1-кесте . «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС 2008-2009 жылғы ... ... ... ... | | | | |
| ... |2008 жыл |2009 жыл ... |
| | | | |+ - |
|1 | | | | |
| ... актив мың,тг. |437201,3 |331390,1 ... |
|2 ... және ... ... |23183,9 |68523,5 |45339,6 |
| ... | | | |
|3 |1.2 ... ... және басқа|393598,1 |167539,2 |-226058,9 |
| ... | | | |
|4 |1.3 ... |20419,3 |95327,4 |74908,1 |
|5 |2. ... мерзімді міндеттемелер|441422,9 |6401,6 |-435021,3 |
|6 |2.1 ... ... ... |-1074,8 ... |
|7 |2.2 ... да ағымдағы |- |7476,4 |7476,4 |
| ... | | | |
|8 ... ... |0,05 |10,7 |10,65 |
| ... (1.1/2) | | | |
|9 ... өтеу коэффициенті |0,94 |36,9 |35,96 |
| ... | | | ... ... ... ... |0,99 |51,8 |50,8 |
| ... | | | ... ... ... ... ... ... дайындалды |
1-кестенің көрсеткіштеріне қарағанда, «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС ... ... ... ... ... оның мәні 0,2 ... болып
табылады.
Жалпы ұйымның экономикалық жағдайын көрсету үшін ... ... ... ЖШС ... ... ... төмендегі 2 кестеде көрсетілген.
2-кесте . «ҚазТауҚұрылыс» ... ... ... ... ... ж.ж. ... ... |Өткен жыл |Есепті ... |Өсу |
| | | |жыл ... ... |
|1 ... ... ... |1 456 000 |2 358 000 |902 000 |162 |
|2 ... өзіндік құны |1 134 000 |1 354 000 |220 000 |119 |
|3 ... ... |322 000 |1 004 000 |682 000 |312 |
|4 ... ... |875 452 |956 984 |81 532 |109 |
|5 ... емес ... |786 498 |862 540 |76 042 |110 |
| ... табыс | | | | |
|6 ... ... ... |233 046 |909 556 |676 510 |390 |
| ... | | | | |
|7 ... ... |69 914 |181 911 |111 997 |260 |
|8 ... табыс |163 132 |727 645 |564 513 |446 ... ... ... ... ... негізінде дайындалды |
Ұйымның қаржы-шаруашыльқ қызметіне талдау жасай ... ... ... ... «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-нің есепті жылы
сатудан түскен кірісі 2 358 000 мың. тг. ... ... ... ... мың. тг. яғни 62 % ... Ал, ... ... құны өткен жылы
1 134 000 мың.тг. құрап, есепті жылы 1 354 000 мың тг. ... ... 220 000 мың. тг. ... есепті жылы өткен жылға қарағанда сатудан түскен кірістің ұлғаюы
нәтижесінде болып отыр. Осыған байланысты кезең шығындағы да 81 532 ... ... жылы ... ... ... ... ... 682 000-ге артып,
өсу қарқыны 12 %-ке өсті.
Есепті жылы ... ... 181 911 мың тг. ... өткен жылы
салыстырғанда 60 % өсті. ... бұл ... ... ... ... екенін
айтамыз.
Сонымен ұйымның таза табысы есепті жылы 727 645 мың тг. болған. ... ... 564 513 мың тг. ... Бұл ... ... ... ... онімнің өзіндік құны өскөнімен ол ... ... көп ... таза ... ... ... ... жуапкершілігі шектеулі серіктестігінің есеп
саясаты
Қазақстан Республикасындағы соңғы ... ... ... ... болғандықтан дербес есеп саясаты қалыптасқан
болатын. Басқарудың әкімшілдік-әміршіл ... ... соң және ... ... ... ... ... нарықтық қатынастары бар
елдерде қолданылатын халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... саясаты деп бухгалтерлік есеп жүргізу процесінде және соның
негізінде ... ... есеп ... ... ... ... ... мен рәсімдердің жиынтығын түсіну керек.
Ұйымның есеп саясаты негізінде есеп беру ... ... ... ... ... мазмұны белгіленген жағдайда ұйым әкімшілігінің басқару
процесін қандай дәрежедегі тиімділікке жеткізгендігі, ұйымның ... ... оның ... түсуін, сондай-ақ шаруашылық қызметінің нәтижесін шындық
және сенімді әдістермен дайындау үшін қолданылатын есеп принциптерін таңдап
алу бағытында ашылады. Оны ... мен ... ашып ... ... ... өздеріне тән есеп ережелерін, тәсілдерін таңдап алуға және ... ... ... ... ... Оның ... бухгалтерлік есеп
операцияларын орындау барысында қателер жібермеу, фактілерді ... ... ... ... ... ... үздіксіздігін
қамтамасыз ету, материалды активтерді ... мен ... ... таза
пайда резервін құру бағытындағы жоғары дәрежедегі икемді есеп ақпараттарын
қалыптастыру болып табылады [8].
Ұйымның есеп саясатының ... ... есеп ... ... ... және ... қалған фактілер
арасындағы байланысты анықтау;
- нәтижелік көрсеткіштерге есеп өрісінде қолданылған әр ... ... және ... әсер етуінің тиімділігін анықтау;
- қаржылық қорытынды есеп сенімділігін арттыру үшін қолданылатын маңызды
есеп әдістерін белгілеу;
- синтетикалық және ... ... ... ... ... құндылықтарды бағалау және оларды сату, ... ... т.б. ... ... ... ... экономикасын басқарудың қазіргі жүйесінде
есеп саясатын қалыптастырудың екі деңгейі: әлемдік ... ... ... ... ... ... есеп саясатын
белгілейтіндер мыналар:
- мемлекет атынан Қаржы министрлігі және Ұлттық статистикалық агенттігі.
Мемлекет есеп ... ... ... есебін ұйымдастыруды
реттейтін Салық кодексін, Ұлттық ... ... ... ... шоттар тізбегін және оны қолдану жөніндегі
нұсқауларды, ... ... мен ... ... және ... ... ... басқа да негіздеуші
ережелер мен нұсқауларды жасау және өмірге енгізу жолымен жүргізеді;
- ... ... ... Бұл ... Республикасы
Аудиторлар палатасы және Қазақстан Республикасының бухгалтерлері мен
аудиторларының бірлестігі.
Бухгалтерлер мен аудиторлардың ... ... ... ... зерделеу және оны Қазақстан Республикасында енгізу мақсатымен
басқа ... ... мен ... тиісті халықаралық
ұйымдармен байланыстарды жүзеге асырады.
Халықаралық ұйымдардың арасында ұлттық есеп ... ... ... ... ... Бухгалтерлердің Халықаралық Федерациясы (БХФ) белгілі
деңгейде ықпал етеді. Федерация жағынан қызметін 13 ел мен 4 ... ... және ... ... ... ... комитет (ЕХСК) құрылған. ЕХСК есеп стандарттарын жасайды және
оларды тарату жөніндегі жұмыстарды ... ... ... есеп ... ТМД ... есеп ... Үйлестіру Кеңесінің есеп
мәселелері бойынша ұсынымдары мен ... ... ... Бұл ... міндеттері ТМД елдерінде есеп ... ... ... ... ... ... ... есеп жасауға
көмектеседі.
Министрліктер, республикалық ұлттық және акционерлік ... ... және ішкі ... ... ... ... ... есеп саясатына сәйкес салалылқ (ішкі салалық) ... ... ... ... өндіріске жұмсалатын шығын есебінің
ерекшеліктерін және өнімнің өзіндік құнының калькуляциялануын бейнелейді,
шикізат пен ... ... ... ... ... және ... ... мен пассивтердің есебін ұйымдастырудың ерекшеліктері
ескеріледі.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... есеп ... ... ... есеп мәселелері, салық салу, қаржылық есеп беру
бойынша қолданылып жүрген заңдарға негіздеп жасайды.
«ҚазТауҚұрылыс» ... ... ... ... ... 1
қаңтардан 2000 жылы бекітілген Есеп саясаты бойынша және ... ... ... ... ... ... есеп және қаржылық есептілік туралы» ҚР-ның заңы, №234-
III, ... ... ... ... ұлттық стандарттарымен;
- Бухгалтерлік есеп стандарттарына жасалған методикалық нұсқаулар;
- Қазақстан Республикасы қаржы Министрлігінің 2007 ... 23 ... ... ... Бухгалтерлік есеп типтік шоттар жоспарымен.
Серіктестіктің жарғысы қатысушыларының Жалпы Жиналысының енгізген
толықтырулары мен ... ... ... ... ... ... ... тұлға болып
табылады. Ол Қазақстан Республикасының Заңнамасына, басқа да нормативті-
құқықтық актілеріне, ... ... және ... ... ... ... сәйкес атқарады.
Фирманың Жарғысы бойынша негізгі міндеті пайда табу болып табылады, ол
үшін атқаратын қызметі:
- әкімшілік ... мен ... ... жайларды жобалау, салу,
жөндеу;
- компьютерлік клубтардың жұмысын жетілдіру және модернизациялау үшін
инвестициялар құю;
- жылжымайтын мүлікпен кез-келген операциялар жасау.
Есеп саясаты өзімен ... ... және ... ... ... тапсыру кезінде пайдаланылатын, Қазақстан Республикасының нормативті-
құқықтық актілерінеде нақты көрсетілмеген, бірақ Серіктестіктің тәжірибелік
іс-әрекетінде орны бар ... ... ... мен ... құру және ... ... ... саясаты келесі адресаттарға арналған:
- меншік ...... ... ... көлемде
қатысушылардың Жалпы жиналысына арналған;
- тіркелген жеріне сәйкес салық инспекциясына – бекітілген көлемде
және бекітілген мерзімінде;
- тіркелген жері ... ... ... агенттігіне –
бекітілген көлемде және бекітілген мерзімінде.
«ҚазТауҚұрылыс» ЖШС-нің есеп саясатында көрсетілген мәліметтерді,
қаржылық, ... және ... ... ... қолданушыларға көрсету тек
Серіктестіктің Бас директорының рұқсатымен ғана немесе заңнамаға сәйкес
келетін ... ... ... ... ... және ... ... жұмысы барысында есеп ... ... ... ... және сәйкес ішкі нормативті құжаттармен (бұйрық,
Бас ... ... ... кейін енгізуге болады.
Есеп саясаты келесі жағдайда ғана толықтыруға және өзгертуге болады:
- Қазақстан Республикасының Заңнамасында өзгертулер ... ... ... ... Министірлігінің Бухгалтерлік
есепті және аудитті методологиялау ... ... ... ... жүйесінде өзгертулер жасалған кезде;
- Салық органдарымен салық және бюджеттен тыс төлемдерді реттеуші
жүйесінде өзгертулер жасалған кезде;
- Серіктестікті қайта құру ... ... ... ... ... кезінде;
- Есеп беру жылында сезімді қаржылық және материалдық ... ... ... ... және ... ... керек
кезінде.
Келтірілген жағдайларда, өзінің артынан сезімді ... ... ... ... ... ... себептерді ашып, оның бағасын және
оған жеткізген жағдайларды көрсетіп, есеп саясатына ... ... ... жағдайларда Серіктестік жылдық есеп берген кезде түсіндіру
хатында есеп саясатына толықтыруында барлық мәліметті ашу керек:
- есеп және ... ... ... ... есеп беру ... өзгертудің және алдыңғы әр есеп
кезеңдерінің соммасын;
- есеп беру кезеңінің таза ... және ... ... салыстыру мәліметтеріне енетін есеп беру кезеңінің және алдыңғы
есеп кезеңдерінің өзгерту соммасын;
- әр бір ... есеп беру ... ... ... ... ... және ... есепке енген мәліметтердің
алдыңдағы кезеңдеріне қатысы бар ... ... ... ... ... мен ... ... директорымен бекітілуі керек. Фирманың Жарғысы бойынша жоғарғы басқару
органы қатысушыларының Жалпы Жиналысы болып табылады.
Жалпы жиналысының ерекше ... ... ... ... ... ... ... ішінде Жарғылық капиталының мөлшерін, орналасқан жері мен
фирмалық атауын өзгерту;
- ұйымның Жарғысын жаңа ... ... ... ... Бас директорын тағайындау және өкілеттіктерін
мерзімінен бұрын тоқтату, сонымен қатар ... ... оның ... ... беру туралы шешім қабылдау, берудің талаптарын
белгілейді; ... ... ... немесе тексеру комиссиясын
(тексерушісін) сайлау, өкілеттіктерін мерзімінен ... ... ... ... комиссиясының (тексерушісінің) есептері мен
қорытындыларын бекітеді. Серіктестіктің жоғарғы лауазымды ... ... ... ... ... ... ... оның атынан
барлық әрекеттерді атқарады: оның мүддесін танытады, ... ... ... ... ... ... беретін, соның ішінде қайта
сеніп тапсыру құқығын ... ... ... банктерде есеп айырысу,
соның ішінде валюталық шоттарды ашады, ... ... ... ... ... ... жиналысы Бас директордың қаржы-шаруашылық
қызметіне бақылау жасау үшін Тексеру ... ... ... немесе Серіктестікпен (органдарымен) мүліктік мүддеде байланысы жоқ
кәсіби ... ... ... Серіктестіктің тексеру комиссиясы
(тексерушісі) немесе аудиторы ұйымның лауазымды ... ... ... қажетті құжаттар мен жеке түсініктемелерді беруді талап
етуге құқылы. Тексеруші немесе ... ... ... жиналысына
тексеру нәтижелерін ұсынады және оған ғана есеп береді. Статистикалық және
қаржы есебі заңнамамен белгіленген нысандар мен ... ... жылы ... ... 01 ... 31 желтоқсанына дейін деп
белгіленген.
Бас директор серіктестіктің ағымдағы қызметінің басқарылуын ... ... ... ол ... ... ... ету ... заңнаманың шегінде дербес шешеді, еңбекті ... мен ... ... мен ... ... ... мен жалақылардың, қосымша ақылардың, ... ... мен ... ... ... күні мен ... аптасының режимін,
жыл сайынғы төленетін және басқа да ... ... мен ... ... Бас ... бас ... ... есеп
саясатын құруды ұйымдастырады және бухгалтерлік есептің, есеп ... ... ... ... ... сонымен бірге заңнамаға сәйкес келетін
есеп саясатын ... ... есеп ... ... және ... ... ... есепті жүргізетін бас тұлға – бас ... ... ол ... ... ... ... ... Бас
бухгалтер жауапты:
- бухгалтерияның кадрларын таңдау және жұмысты ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп туралы» заңнамаға,
бухгалтерлік есеп стандарттарына және ... да ... ... және есеп ... ... келетін талаптарды
орындау.
Бас бухгалтердің квалификациясын көтеру салық және бухгалтерлік ... ... мен ... ... ... ... шектеулі серіктестігінің жұмысының барлық
есеп жүйесі келесі тармақтарға бөлінеді. Статистикалық есеп қаржылық
есептің ... ... ... ... ... және ... ... сәйкес көлемі және формалары ұйымдастырылады. Жүйелік есептегі
ағымдағы есеп берудің уақыты - тоқсанына бір рет.
Салық есебі – ... ... ... ... бухгалтерлік есептің
соңғы көрсеткіштерінің негізінде ... және ... ... ... ... есебінің көрсеткіштері стандартты емес
кестелерде, ведомосттарда, есеп айырысуларда есеп беру ... ... ... және ... салық салынатын кезде қолданылады. Салық
есебіндегі ағымдағы есеп ... ... - ... бір ... ... ... қаржылық, шаруашылық және басқару
есептерінің негізінде құрылады.
Қаржылық есеп – Серіктестіктің ... ... ... ... мен ... құрылатын синтетикалық шоттарда жүргізіледі.
Қаржылық есеп сыртқы ... ... ... ... және ... сәйкес мемлекеттік органдармен, сонымен қатар ұйымның ... ... ... ... есебіндегі ағымдағы есеп
берудің кезеңі - ай сайын [9].
Өндірістік есеп ... ... ... ... Өндірістік есеп
дайын өнімнің өзіндік құнының, істелген жұмыстардың және ... ... ... және ... ... ... ... ішкі
өндірістік калькуляциясын негіздейді. Бұл есептің мәліметтері коммерциялық
құпия болып табылады және басқару органның тек ... ... ... ... ... ... ағымдағы және болашақтағы
қызметті жоспарлау, Серіктестіктің қаржылық ... ... ... ... – бұл ... өндірістік, статистикалық және салық
есебінің негізінде ... ... ... Бас ... тапсырмасымен
құрылатын ағымдағы және болашақтағы жағдайлар негізінде ... ... ... үшін ... ... мәліметтер. Басқару есебі жоғарғы
органның тапсырысымен немесе өндіріске керекті жағдайда еркін формада
жасалады.
Басқару ... ... ... ... ... ... ... басқару, қазіргі жағдайды
анықтау және басқару шешіміне қажет ақпаратпен қамтамасыз ету;
2) өнімнің ... ... ... және қабылданған норма ... ... және ... ауытқуының есептерін
анықтау.
Басқару есебінің пәні:
- бизнесті сегменттерге жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... сегменттердің табысы мен шығыстарын салыстыру және оларды ... ... ... ... ... ... арқылы тиімділігін арттыру;
- жалпы ұйымның жұмысының тиімділігін арттыру, болашақтағы даму
жолдарын анықтау, бюджеттендіру, нормативті жетілдіру.
Еңбек шығындары өнімді өндіруге ... ... ... ... ... ... құралдардан тұрады:
1) өнімді өндіруге қатысатын жұмысшылардың негізгі еңбекақысы;
2) техникалық операциялар қатынасатын жұмыскердің негізгі еңбекақысы;
3) үстеме шығындардың ... ... ... ... ... ... есептеудің мақсаты – ол өнімді өндірудің техникалық
процесіне жұмсалатын еңбек уақытын және еңбек шығындарының сомасын анықтау.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... дұрыс есептелуін бақылау және еңбекақыға қарасты деңгейінің
дұрыс пайдалануын қадағалау [11].
Жалпы ұйымның есеп ... ... ... олар 1-4 ... ... ... 2-тарауда әдістемелік жағында келесідей бөлімдер қарастырылады: 1-
бөлім. Негізгі құралдар есебі. 2-бөлім. Материалдық емес ... ... ... Ақша ... ... 4. ... және еңбек ақы есебі. ... ... ... ... ... есеп ... 7-бөлім. Міндеттемелер есебі. 8-бөлім. Сату және табыстар есебі.
2 Еңбек ақы төлеу бойынша есеп айырысулардың есебінің ... оны ... ... ЖШС ... Еңбекақы есебінің синтетикалық, аналитикалық есебі және ...... ... көрсетілуі
Бухгалтерлік есептің шоттары аналитикалық (талдамалы) және синтетикалық
(жинақтамалы) болып бөлінеді. Шаруашылық қорларын немесе олардың ... ... ... ... шоттар жинақтамалы шоттар деп аталады.
Осындай шоттармен жүргізілетін есеп ... есеп ... ... ... ... – ол тек ... бірлікпен жүргізіледі және
ұйымда бар материалдық құндылықтардың, берешектің сомасы қандай ... ... ... ... ... ... үшін ... ұйымды басқару және қаржы-шаруашылық қызметіне басшылық ету үшін,
бәсекелес ұйымдармен есеп айырысуды ұйымдастыру, нарықтық ... ... ... үшін материалдарды жеткізушілердің әр қайсысы бойынша, әрбір
сатып алу бойынша және т.с.с деректер болу ... Яғни ... ... ... ... ... тек ақшалай түрде ғана емес, сондай-
ақ натуралды түрде де ... ... ... жеке ... ... мен олардың қорлану көздерінің жекелеген түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... ал осы шоттардың
көмегімен жүргізілетін есеп талдамалы есеп деп аталынады. Бұл шоттарда есеп
тек ақшалай өлшеуіштермен ғана ... ... ... өлшеуіштермен де
жүргізіледі. Талдамалы шоттардағы ақпарат ... ... ... ... ... ... Оларда операцияның қысқаша
мазмұны, құжаттың нөмірі және жедел ... ... ... ... ... ... ... жинақтамалы шоттың шегінде талдамалы шоттарды аралық
топтастыру болып табылады. Жинақтамалы шоттар І реттегі ... ... ... ... шоттар, талдамалы шоттар – ІІІ, ІV және т.б. реттегі шоттар
болып есептелінеді. Мұның өзі тиісті ... ... ... негіздеу
және қабылдаумен байланысты, алға қойған мақсаттарға немесе ұйымның
нарықтағы ... ол ... және ... ... ... ... ... есептің жинақтамалы және талдамалы ... ... ... ... шоттарда көрсетілген сол мүліктердің
түрлері мен олардың қалыптасу ... ... ... ... ... табады, бірақ экономикалық топтарға бөлінген ... Бұл ... ... ... ... ... ... шоттың жиынтық мәліметтеріне тең болуға тиіс:
- Жинақтамалы шоттар сальдосы талдамалы шоттар сальдосына тең;
- Жинақтамалы шоттар бойынша дебеттік айналым ... ... ... бойынша дебеттік айналым сомасына тең;
- Жинақтамалы шоттар бойынша кредиттік айналым сомасы ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп автоматтандырылған формада, «1С:
Бухгалтерия 8» бағдарламалық өнім негізінде жүзеге асырылады.
«1С:Предприятие» бағдарламасындағы 8.0 ... ... ... ... мен ... сәйкес құжаттардың толтырылуын қажет
етеді.
Еңбекақы есебіне бастапқы мәліметтерді енгізе ... бір ... ... ... ... ... ал ... жағынан тағы
басқа қажетті есептеулерді жүргізуге мүмкіндік береді. Ол үшін ... ... ... қабылдағанда сол жұмыскердің мәліметтері
бойынша есептеулердің барлық түрлерін ескеру қажет:
- «Еңбекақы бойнша»;
- «Кадрлық есеп»;
- «Жұмысқа ... ... үшін ... ... және онымен байланысты есептер
келесі құжаттар арқылы жүргізіледі: «Еңбек ақыны есептеу», ... ... ... ... ... ... және міндетті зейнет ақы қорына аударымды
есептеу», «әлеуметтік салықты және ... ... ... және тағы ... жатады.
Аталған құжаттардың жалпыға ортақ «есептеу айы» деген реквизиті бар.
Ол жерде еңбекақы есептелген айдың ... ... ... ... Мысалы:
Қаңтар айында берілетін еңбекақы 5 мамыр берілді делік. Онда «Төленуі тиіс
еңбек ақы» ... ... 5 ... ... ал ... ... – 1 сәуірді көрсетеміз.
Еңбекақының есебі жүйесін ретке келтіру. Ең ... ... ... пен ... ... және ... ұсталымдар мен салықтарды іске
қоспас бұрын есепке ... әсер ... оның ... жасау керек.
Есеп саясатын ретке келтіру «Жеке табыс ... және ... ... ... аударымды есептеу» ұяшығында жеке табыс салығы мен ... ... әсер ... ... нұсқаларды орнату қажет (Меню
«Ұйым => Есеп саясаты => (салық есебі)»):
- ... ... ... және ... зейнет ақы қорына аударым
жеңілдетілген есеппен» - ... ... ... онда ... бойынша есеп» декларациясын жасау кезінде қайта есептеуге
жататын жеке табыс салығының сомасы мен қайта есептеуге жататын
міндетті зейнетақы төлемдер ... ... ... ... ... ... есептелетін салықтар мен жарналардың
сомасы аударылатынға тең болуы керек.
- «Тіркеу мерзімі бойынша көрсету» - бұл ... ... ... ... есептеулер, құжаттарды тіркеу кезеңінде көрініс
табады.
- «жеке тұлға ... ... ... ... ... - белгінің орнатылуы қызметкерге төленген табысы
атқарушы бет (исполнительный лист) ... ... ... және ... шоттарды жүргізу үшін әр бір ... және ... ... ... ... ... ақпараттық тасушыларда сақталады. Бухгалтерия ... ... әр ай ... қағазға шығарып, олар рәсімделеді.
Бұл бағдарлама бойынша барлық ... ... ... ... ... ... құжат нысанында жүргізіледі. Бұл құжат ... ... ... оны ... ... ... аяғы) сонымен қатар
түрлі ... (ай ... ... мүмкіндік береді. Құжатта
міндетті түрде құжаттың толтырылған күні және еңбекақы есептелетін ... және жылы ... ... ... ... ұйым бойынша немесе
оның бөлімшелеріне ғана есептеуге болады.
Құжаттың кесте бөлімін толтырғанда автоматты ... ... ... арқылы немесе қолмен теріп толтыруға болады. Құжатта ... ... ... ұйым ... ... қызметкерлерінің еңбекақысы
толтырылады (Оклад).
«Есептеу түрі» жолында есептеудің жеке түрін таңдауға болады. Мысалы;
еңбекақы, сыйақылар, ... ... ... төлемдер, жұмысқа уақытша
жарамсыздығы туралы төлемдер және тағы ... ... ... Жұмысқа
уақытша жарамсыздығына төленетін төлемді немесе еңбек демалысы уақытына
төленетін төлемдерді есептегенде міндетті түрде ... ... ... ... ... ... ... демалысын есептеу», «Жұмысқа
жарамсыздық құжатын есептеу».
Бұл бағдарламада еңбекақы бойынша есеп ... 3350 ... ... есеп ... ... жүргізіледі, Осы шот бойынша
талдамалы есебі әр бір ... ... ... тиіс.
Еңбекақыны есептегенде 3350 шоты кредиттеледі де, мына ... ... ... 2930 шоты ... ... ... құрылыспен шұғылданатын және
сонда жұмыс істейтін қызметкерлердің еңбек төлемінің сомаларына;
- 7110 шоты ... ... ... сату ... өнім ... жұмыстар мен қызметтер көрсетулерді жүзеге
асырумен шұғылданантын қызметкерлерге ... ... ... 7210 шоты ... және ... ... ... шаруашылық және
әкімшілік-басқармашылық қызметкерлеріне ... ... ... 8010 шоты ... жұмысшылардың еңбек ақысы» негізгі өндірістегі
жұмысшыларға есептелген еңбек төлемінің сомаларына;
- 8030 шоты «Қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ... сомаларына;
- 8042 шоты «Қызметкерлердің еңбек ақысы» цехтағы (жалпы өндірістегі)
қызметкерлерге есептелген төлемінің сомаларына;
Жалақыны жұмысшылар мен ... ... 3350 ... ... 1010 ... ... валютамен қолға берілетін ақша» шотының дебетіне
жазылады [13].
Басшы органдардағы тұлғалармен есеп ... ... ... есеп ... 3350 ... тұлғалардың қарызы» шоты
арналған, онда ... ... ... (басқарма мүшесі мен
төрағасы, бақылау ... ... және ... ... ... т.б.). Басшылықтағы адамдарға есептелген еңбек төлемінің сомалары 7210
шоты «Жалпы және әкімшілік шығындар» дебеттеледі де, ал оны төлеген ... шоты ... 1010 шоты ... ... ... еңбекақыны тарату. 3350 шотының
кредитінен, басқа шоттардың дебетіне (8010, 8030, 2930, 7210 ... ... есеп ... ... сәйкес баптарына
жазылуы керек, яғни талдамалық бап талап етіледі. Бұл мақсаттар ... ... деп ... ... ... пайдаланады, оған
жазбаларды бастапқы құжаттардан түсіреді.
Жалақыны тарату 3350 шотының кредитінен мына ... ... 2930, 7110, 7210, 8010, 8030, ... ... ... ... «Болашақ кезеңнің шығыстарына»
жатқызылуы мүмкін, яғни аталған шоттар дебеттеледі де, 3350 ... ... ... және ... ай үшін түпкілікті есеп айырысу
ретінде төленген еңбек төлемінің сомалары 1010 және 1040 ... 3350 ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу үшін және жұмыс ... ... ... ... жалақысы туралы мәліметтер алу үшін
бухгалтерия әр бір қызметкерге ... шот» ... «бет ... ... шот ... бет ... өткен кезеңдердегі еңбек ... ... ... мен ... жұмыстардың және төлемнің әр алуан
түрлеріне арналған құжаттардың негізінде қалыптасады.
Қызметкерлермен ... ... ... ... бойынша есеп
айырысу жөніндегі деректердің жиынтығы әр бір ұйымда ай ... ... ... төлем тізімдері жасалады, оларды жинақтап түйістіру керек. Бұл үшін
«Қызметкерлермен еңбек ақысының төлемі ... есеп ... ... ... деп ... ... ... пайдаланады. Онда
қызметкерлермен есеп айырысу бойынша ай бойындағы мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру және ... және т.б. ... ... берілетін
төлемдердің соммаларын жинақтау; еңбек төлемінен алынатын ... ... ... алу; депоненттелген жалықыны дер кезінде, әрі
толық бақылау; төлем көзінен ұсталатын жеке ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру органдарына және зейнетақы
қорына тоқсан ... ... ... ... ... ... бөлінетін қаражат бойынша есеп ... ... ... ... алу үшін ... есебі падаланылады.
Еңбек ақы төлеу есебi еңбектiң өнiмдiлiгiнiң ... және ... ... ... және ... ... мықты болуына
көмектеседi. Шаруашылық әрекеттерi жұмысшыларды жұмысқа алу, жұмыстан
босату, ... ... ... ... ... ... жаңадан алған кезде алғашқы құжаттар толтырылады (өтініш,
дипломның көшiрмесi, автобиография т.б.) ... ... ... ... ... ... ... қатар «1С ... ... ... барлық жеке мәліметтері «Анықтама»
«Ұйым», ... ... ... ... соның ішіне
толтырылады. Мұнда әрбір қызметкер туралы жеке карточка толтырылады. ... ... сол ... ... ақыны есептеу жүргізіледі.
Бухгалтерияда еңбек есебi бұйрық келiп ... ... ... ... «1С ...... ... деген
менюінде толтыруға болады. Әр жұмысшыға арнайы немесе жеке шот ... ... қай ... ... ... алынғаны (ай, күнi), жалақысы, ай сайын
есептелiнген жалақы, одан ұсталымдар және кассадан берiлген қолма-қол ақша
көлемi.
Еңбек ақыны ... ... ең ... ... және ... құнын анықтауда негiзгi шығыны болады.
Жалақы негiзгi және қосымша болып екiге бөлiнедi:
Негiзгi жалақы - бұл жалақы жұмысшыларға нақты ... ... ... оның ... ... саны мен сапасына немесе
өндiрген өнiмнiң бағалауына байланысты;
- Қосымша жалақы- жұмысшыға еңбек заңына ... ... ... ... уақытына төленедi. Осыған кезектi
демалыс ақысы, уақытша мемлекеттiк және қоғамдық мiндеттердi
орындауға кеткен уақытқа ... ... ... ... ... жатыр, ол экономиканың
барлық салаларда, барлық кәсiпорындарда ... ... ... ... ... ... ... бөлiнуi және төленуi мүмкiн.
Жалақы төлеудiң екi түрi бар: уақытша және атқарылған жұмыс көлемi
бойынша. ... ... ... жұмысшының жұмыстағы уақытына төленедi.
Атқарған ... үшiн ... - ... ... қызметi, атқарған жұмысы
және материалды жасаған көлемi мен орындаған сағаттары бойынша есептелiнедi
[14].
Негiзгi жалақыны есептеу. Мысалы: ... ... ... ... ... Бiр ... жалақы 25 000 теңге. Уақыт бойынша ... ... ... ... бір ... ... сол ... жұмыс күндеріне
бөлуi қажет. Әр айдағы жұмыс күнi былай анықталады.
31- 6 =25 ... ... 000/25= 1 000 ... 000 ... – бiр күнгi жалақы
25 жұмыс күнi * 1 000 теңге = 25 000 ... бiр ... ... 1сағ. 10 мин. керек,
1сағ жұмыс iстегенi үшiн - 80 теңге.
Бұл айда 60 деталь ... ... ... = 1,10 сағ *80 теңге =88 теңге.
60 деталь *88 ... =5 280 ... ... ... ... жалақыны есептеу 2000 жылдан бастап
барлық жұмысшылар 12 ай ... ... ... ... ... шығуға
тиiс. Мысалы: жұмысшы 2007 жылы 1 қазаннан – 2008 жылдын 1 қазанына дейiн 1
жыл жұмыс iстейдi. 3 ... 2008 жыл ... ... ... ... демалыс
берiледi. Қосымша жалақыны есептеу керек, ол үшiн 12 айға есептелiнген
жалақы алынады.
Есептелiнген жалақы ... ... ... жалақы.
Мысалы: жалақы – 30 000 теңге
30 000-3 000=27 000 теңге (10% - мiндеттi түрде зейнетақы ... 000 ... - ... iстеген үшiн алынған кiрiстер (жалақы).
27000- 14952=12048теңге - осы жалақыдан жеке табыс салығы ұсталынады.
I-VI айлар 2008 жыл; ... ... ... 30000 теңге=180000 теңге.
VII ,VIII ,IX ,X айлар – 22000*4 =88000 ... XII 2007 жыл – ... ... 000 теңге - бiр жылдағы жалақы. Бiр жылдағы тапқандағы табысты 232
жұмыс сағатына бөлеміз.
328000/232=1413,8 – орташа күнгі жалақы.
1413,8теңге*24=33931,03 теңге –есептелген ... ... ... ... жұмысқа жарамағандығы кезiнде көмек төлеу.
Жұмысқа жарамаған кезде, заңды құжат болып ... ... ... Ауырған кездегi төлемдер орташа күнгі жалақы мөлшерін ... ... ... ... Жұмысшы ұйымда 4 ай жұмыс iстейдi. Ол 2009 жылдың 10 мамырынан
17 ... ... ауру ... 5 ... ... ... Орташа күндік
жалақы 2 140 тенгені құрайды.
2 140тенге*5 жұмыс күні= 10 700 тенге.
Уақытша жұмысқа жарамсыздық бойынша жәрдемақы мөлшері 10 ең ... ... ... тиіс ... ... ... ... пассивтi шоттарда жүргізіледі. Бұл
шоттың кредиттiк сальдосы – есептелген жалақы, ал дебетінде жұмысшыларының
алдындағы еңбекақы бойынша борыштары жазылады. ... ...... ... ... ал дебеттiк айналымы - жалақыдан ұсталымдар
және кассадан берiлген ... ... ... ... есебі бухгалтерияда кадрлар бөлiмінен бұйрық
келгеннен басталады. Әр бiр жұмысшыға арнайы шот толтырады. Бұл ... ... әр ... ... ... қай кезеңнен бастап жұмысқа
кiредi, атқаратын жұмысы, ... ... ... ... ... есебiн ұйымдастыруда табель жұмыс көлемiн есептеу үшiн
толтырылады.
ҚР жалақы ... ... ... ... олар жеке ... салығы
негiзiнде реттеледi. Табыс салығы Қаржы министрлiгiнiң және ... ... ... ... ... бойынша ұсталынады.
2.2 Еңбекақыдан ұсталынатын төлемдердің есебі
Жұмыс беруші еңбеккерлердің жалақысынан әрекет етіп тұрған заңға сәйкес
әртүрлі ұсталымдар жасайды: ... ... ... ... ... жеке ... ... атқару парақтарын (сот үкімінің
қағаздары бойынша), сондай-ақ еңбеккерлердің өзі ... ... ... ... ... қоса ... ... келісімінсіз:
қайтарылмаған аванстар, жұмыстан шыққанда істемей ... ... ... ... үшін т.б. ... ұсталады [16].
Жеке табыс салығын ұстау. Салықтар – ұлттық табыстың бір бөлігі болып
саналады. Салықтар ... ... ... ... ... ... ... салық салынатын табысынан тек жеке тұлғалардан
Салық Кодексінің 6 тарауы 18 бөліміндегі 153 бабы ... ... ... ... Жеке ... ... ұстау 2008 жылдың 10-шы
желтоқсанындағы №99-IV Қазақстан Республикасының ... ... және ... ... басқада төлемдер туралы» Кодексінің
негізінде жүргізіледі.
Жеке табыс салығы ... ... ... ... табысқа 10
пайыздық, дивиденд түрінде табыс алса 5 ... ... ... ... ... және ... міндетті басқа төлемдер
туралы» кодексінде табыс салығының салық объектісіне жылдык жиынтық табыс
пен карастырылған ... ... ... ... есептелген салық
табысы жатады.
Еңбекті төлеу түрінде алынған табысқа жеке тұлғаны жалдау бойынша
жұмыстан түсетін табыс жатады.
Еңбекті ... ... ... ... мыналар жатады:
1) қызметкер өткізген тауарлар мен ... құны және бұл ... ... ... алу ... немесе өзіндік құны арасындағы жағымсыз
айырмашылық;
2) Жұмыс берушінің оның қызметімен ... жоқ ... ... ... ... ... шешімі бойынша өзіне борышқор қызметкерлерінің қарыз
немесе міндеттеме сомасын есептеп шығаруы;
4) Жұмыс ... өз ... ... ... ... немесе
денсаулығын сақтандыру бойынша жарнасын төлеуге жұмсайтын шығыны;
5) Жеке тұлғадан ұсталатын табыс салығы ... ... ... ... ... тікелей және жанама табысына жататын жұмыс берушінің
басқа шығындары.
Жылдық ... ... ... ... ... бекіткен
қызметкердің тәулік нормасы шегінде ... іс ... ... сомасы
кірмейді.
Өзінің тұтынуына кететін жеке тұлғаның шығынын, сонымен қатар еңбек
келісім ... ... ... ... ... ... ... табысқа байланысты шығындаар шегеруге жатпайды.
Салық Кодексінің 156 ... ... ... ... заң
актісінде табысты есептеудің тиісті айға белгіленген ең ... ... ... ... ... Бұл есептелу 2008 жылдың ... ... ... Бұл ... ... төменгі жалақы мөлшерінің
орнына бір айлық есептік көрсеткіш алынған. Әрине қызметкер үшін бұл өте
тиімді.
Жұмыс берушінің таза табыс есебіне алынған, ұйым ... ... Ұйым ... ... және ... табысына Салық кодексінің
158-бабында бекітілген мөлшерлеме бойынша жеке табыс салығы салынады.
Жеке табыс ... жеке ... ... мен ... мына түрлері
жатпайды:
1) Қазақстан Республикасы азаматы ... ... ... ... ... жалдау бойынша жұмыстан түсетін ресми табысы;
2) табысы салық салуға жататын шетел мемлекетінің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... табыс;
3) бір жеке тұлғадан екінші жеке тұлғаға сыйлық түрінде немесе мұрагерлік
жолмен берілген (алынған) мүлік құны;
4) ... ... ... ... орталықтан берілетін зейнетақы
төлемі, стипендиялар, мүгедектік ... ... ... ... ... ... бойынша және жас шамасы бойынша, сондай-ақ
басқа да жәрдемақылар мен төлемдер, оның ... ... және туу ... босануы бойынша, еңбек (қызмет) міндетін атқаруда бақытсыз жағдайға
(оқиға) немесе кәсіби ауруға ұшырау нәтижесінде азап ... ... ... үшін ... ... ... сақтандыру Жауапкершілігін
білдіретін келісімшарт бойынша сақтандыру сомасы;
балаларға және асыраудағы жандарға (иждивенцев) арналған алимент;
6) республикалық және жергілікті бюджеттің ... ... бір ... мен ... ... ... белгіленген көлемдегі бір мезгілдік
төлем өлімге немесе мүгедектікке әкеп соғатын өндірістік ... ... ... салығына салынатын, еңбекақыдан есептелетін, кәсіподақ
бюджетінің қаражатынан кәсіподақ ... ... ... ... ... Халық банкісінің лицензиясы бар банк
операцияларының жекелеген ... ... ... және ... үлес
қосудағы сыйақы;
8) әскери қызмет міндеттерін орындауға байланысты әскери ... ... ... ... ... және ... ... орны өзгеретін болса, жеке ... жаңа ... ... ... ... орнынан алған табысы мен төлеген салығы
туралы анықтама өткізуі керек. Табыс салығы ... айда ... ... ... ... өсу қорынытындысын ескеретін ай ... ... Жеке ... төлем көзінен ұсталатын табыс салығының ... ... ... бір ... (ай ... ... Жеке ... көзінен ұсталатын табыс салығын бір қалыпты есептеу үшін «қайта
есептеу коэффициенті» және «салық ... ... ... есеп айырысу
сомасы» көрсеткіштерін пайдалану енгізіледі.
Салық төлеудің салық салынатын табысты мемлекеттік емес ... ... ... ... ... сомасы мына көлемде
кемітіледі:
- жеке тұлға үшін - айына он айлық есеп көрсеткіштерінен аспайтын
мөлшерде;
- ... ... үшін - ... әр ... ... есеп ... ... мөлшерде.
Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын заңды және жеке тұлға ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейтін жеке тұлғаның төлем көзінен немесе жеке тұлғаның төлемінен бөлек,
кәсіпкерлік қызмет субъектісі ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
Салықты ұстап бюджетке аудару Жауапкершілігін табыс төлеуші жеке және
заңды тұлға арқалайды. ... ... жеке және ... ... салық соған
байланысты айыппұл мен өсімақы төлеуге міндетті.
Салық ұстаушы кәсіпкерлер мен ұйымдар мыналарға міндетті:
- банк операцияларының ... ... ... асыратын банктер
мен басқа ұйымдарда табыс салығы бойынша төлемге арналған
қаражатты алу ... бір ... ... ... ... бұл ... қожалықтарын (фермерлік) қоспағанда) 148-
баптың 2-ші тармағына сәйкес ... ... ... үшін 5-ші ... жүзеге асырылады;
- еңбекақы төлеу барысындаа табыс алушы жеке тұлғаға өзінің ... ... оның ... табыс түрі мен сомасы, сондай-ақ
ұсталынған салық (егер ... ... ... сомасы
көрсетілетін анықтама береді.
Бухгалтерлік есепті жүргізу барысында жеке табыс ... 3120 ... ... ... жеке ... ... есептелгенде дебетіне 3350 шоты, кредитіне 3120 шотын
жазамыз.
2. жеке табыс салығы төленгенде дебетіне 3120 ... ... 1040 ... ... табыстан жеке табыс салығы үсталғанда дебетіне 3380 ... 3120 ... ... ... көзінен ұсталатын табыс салығының ставкалары
|№ |Жеке тұлға табатын табыс|Жеке табыс салығының ставкалары |
| ... ... ... ... |
| | |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл |
|1 ... ... ... ... ... ставка|Тұрақты ставка|
| |(№2,3,4 жолдарда |түрде |-10% |-10% |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|2 ... |15% |10% |10% |
|3 ... |15% |10% |10% |
|4 ... |15% |5% |5% ... кесте 17 әдебиет негізінде дайындалды ... ... ... ... тұлғалар Салық кодексінің негізінде
әлеметтік салық төлеуге міндетті. Әлеуметтік салық бойынша салықты жұмыс
беруші ұйым есептейді, ол ... да, ... да ... ... ... 2008 ... 10-шы ... №99-IV Қазақстан
Республикасының Заңымен бекітілген «Салықтар және ... ... ... ... ... 48 тарауының негізінде жүргізіледі. Ол
11% құрайды [17].
Әлеуметтік салықтың есебі 3150 "Әлеуметтік салық" деп аталатын ... ... ... 317 бабының 1-тармағына сәйкес Заңды тұлғалар -
Қазақстан Республикасының резиденттерi, сондай-ақ тұрақты мекеме, ... ... ... ... ... қызметiн жүзеге асыратын
резидент еместер әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... ... салық режимiн қолданатындарды қоспағанда,
қызметтiң жекелеген түрлерi үшiн арнаулы ... ... ... ... ... өзi үшiн екi ... есептiк көрсеткiш және әрбiр
қызметкер үшiн бiр ... ... ... ... ... ... салықты есептеу тәртiбi Кодекстiң 316-бабына сәйкес
айқындалған салық жылы iшiндегi ... ... салу ... және
Қазақстан Республикасының мiндеттi әлеуметтiк сақтандыру туралы заңнамалық
актiсiне сәйкес есептелген Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорына түсетiн
әлеуметтiк аударымдар ... ... ... ... ... ... мына ... дебетінде: 8010, 8030, 7010,
7210 және 3150 шоттың кредитінде көрініс табады. Ал бюджетке аударылған
жағдайда 3150 шоты ... 1040 шоты ... ... ... үшiн ... ... режимiнен басқа арнаулы
салық режимiн қолданатындарды ... жеке ... ... ... ... Кодекстiң 317-бабының 2-тармағында
белгiленген ставкаларды қолдану арқылы есептелген әлеуметтiк салық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес есептелген Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорына түсетiн
әлеуметтiк аударымдар сомасына азайтады. 5-кесте негізінде ұйым жаңа ғана
орналасқан қызметкеткерге ... ... ... ... ... ... есептеу уәкiлеттi мемлекеттiк орган белгiленген
тәртiппен ай ... өсу ... ... жүргiзiледi. Жұмыс орнын
ауыстырған кезде жеке тұлға бұрынғы ... ... ... жеке тұлғаға
кiрiстер төлеуге төлеушiнiң шығыстар сомасы туралы және осы ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орнына табыс етуге тиiс.
Атқару құжаттары ... ... Сот ... ... ... ... ... даусыз түрде ендіріп алу ... ... ... ... ... берілетін аткару
құжаттары (атқару парақтары) бойынша ұсталымдар негізгі ... ... ... ... ... бар ... қалған төлемдерден де, оның ішінде
сыйлықтардан, зейнетақылардан, ... ... ... ... жәрдемакылардан т.б. алынады. Келіп ... ... ... ... тіркеліп және әрбір төлеуші бойынша бухгалтерияда олардың
жеке ... ... ... ... ... ... сот ... сондай-ақ
Қазақстан Республикасының заң актілерімен қарастырылған жағдайларда
жүргізіледі.
2. Мұнымен қоса жұмысшының өзі ... ... ұйым ... қарызын
өтеу үшін жалақысынан ұсталымдар жұмыскердің жазбаша ... ... ... берушінің акті негізінде ұсталуы мүмкін.
3. Ай сайынғы ұсталымдардың жалпы ... ... ... ... пайызынан аспауы тиіс.
Бұдан кейін Еңбек Кодексінің 160-бабынның 1-тармағында: «Екінші тарапқа
залал (зияндық) келтірген еңбек ... ... ... (зияндықты) осы
Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де заң ... ... Егер осы ... өзгеше көзделмесе, Еңбек кодексінің 166-бабы
жұмысшының келтірген залалы үшін өзінің орташа ... ... ... материалдық жауапкершілікке тартылатындығын белгілейді [18].
Еңбек Кодексінің 167-бабы жұмыскерге жұмыс берушіге келтірген ... ... ... ... ... келесі жағдайларда
артылатындыған карастырады:
1) жұмысшыға толық материалдық жауапкершілікті өз ... алу ... ... ... ... ... пен өзге де ... қамтамасыз етпеу;
2) жұмысшы бір жолғы құжат бойынша есеп беру негізінде алған мүлік пен
өзге де құндылықтардың сақталуын қамтамасыз етпеу;
3) ... ... не ... ... (басқа да түрлері) мас
болу жағдайында залал келтіру;
4)материалдардың, жартылай фабрикаттардың, бұйымдардың ... ... ... ... ... киімнің және жұмыс
берушінің жұмысшыға қолдану үшін берген өзге де ... ... ... не ... ... ... оның ішінде, дайындалу
кезінде;
5) жұмысшының ҚР заңнамасымен белгіленген тәртіпте ... ... ... ... ... ... мен ... төленетін өзге де
міндетті төлемдер туралы» Кодексінің нормаларына сәйкес ұйым бухгалтериясы
немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... ставкалармен жеке табыс салығын, әлеуметтік салық
пен жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... ... ... алу тәртібін реттейтін бірқатар баптар Қазақстан
Республикасының 30 шілде 1998 ... ... ... ... пен ... ... туралы» Заңында (бұдан былай – Заң) бар.
Осылайша, Заңның 57-бабының 1-тармағы ... ... алу ... өзге де ... ... ... заңнмасымен
белгіленген есептік айлық көрсеткіштің екі еселік ... ... ... ... ... ... ... алу туралы шешім
орындалған жағдайда ... ... ... ... өтеу үшін ... болған жағдайда өндіріледі». Осы процедураны жүргізу үшін сот
орындаушысы тағылған соманы толығымен өндіріп алғанға ... ай ... ... ... қаулы шығарып, оны міндетті атқаруы үшін
қарызгер еңбек қатынастарында ... ... ... ... ... ... 59-бабына сәйкес «қарызгердің жалақысын немесе бір не
бірнеше атқарушылық құжат бойынша басқа да ... ... ... ... ... ... немесе өзге де табысының кем дегенде елу
пайызы сақталу тиіс».
Заңның 61-бабына сәйкес «Еңбекке уақытша қабілетсіз ... ... ... ... ... ... әйел адамға баланы
күту кезінде жартылай ... ... ... ... ... ... студенттердің шәкіртақыларына және ... ... ... ... алу және тек ... ... ... мен денсаулығына келтірілген зардапты, сондай-ақ
асыраушысының өлімін өндіріп алу туралы шешімімен өнідіріліп алыну ... алу ... ... ... ... ... 62-бабының
мазмұнын да ескерген жөн:
1) қарызгер асыраушыға келтірілген зияндықтар мен ... ... ... ... ... үшін ... сомаларды;
2) қарызгер асыраушысынан айрылуына ... ... ... ... ... ... ... балаларға алатын жәрдемақы ретінде алатын сомалар;
4) қызметтік міндеттемелерді орындау барысында ... ... ... айырылу) алған тұлғаларға және олардың қайтыс болуына (қаза
табуына) байланысты отбасы мүшелеріне төленетін сақтандыру сомалары мен ... ... ... көп ... және ... ... ... бала тууларына байланысты
төленетін жәрдемақылар, ата-аналарын іздестіру ... ... ... ... асырау үшін зейнеткерлер мен ... ... ... жәрдемақылады;
6) жәбірленушіге қосымша тамақтануға төленетін ... ... ... мен ... және ... ... мен ... жағдайларда оларды күтуге жұмсалған шығындар сомасын;
7) зиян немесе қауіпті жағдайлара жұмыс жасау үшін өтемақылық төлемдер,
сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы ... ... ... ... ... және ... ... жәбірленген азматтарға
төленетін ақшалай сомаларды;
8) төлеу көзіне қарамастан бір жолғы сипаттағы материалдық көмекті;
9) жерлеу үшін жәрдемақыны;
10) ... ... ... ... ... ерекше ұсталу тәртібі Қазақстан
Республикасының қолданыстағы әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... 707-бабының 1-тармағына ... ... ... ... тұлға әкімшілік айппұлдың салынуы туралы қаулы
заңды күшіне енген ... ... не ... ... салу ... ... соттың, органның (лауазымды тұлғаның) жазбаша түрдегі хабарламасы
арқылы осы Кодекстің ... ... ... ... ... күннен бастап, төлеуге міндетті [20].
«Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» ... ... ... салу туралы қаулыны орындауды бір айға дейін, ал айыппұл салынған
тұлғанының материалдық жағдайын ескерген ... үш айға ... ... ... ... ... ... айыппұл ерікті түрде төленбесе,
әкімшілік жаза тағайындаған орган өзінің қаулысын аймақтық сотқа ... ... ... ... келе, айыппұлды күштеп өндіріп
алу туралы қаулыны айыппұл ... ... ... ... да ... ұстап қалу үшін жазаланған тұлға жұмыс істейтін ұйым әкімшілігіне
жолдайды. Айыппұл сомасын бухгалтерия алты ... ... ... ... ... ... жұмыстан шығарылған жағдайда, не
болмаса айыппұлды жалақысынан немесе басқа да ... ... ... ... ... ұйым әкімшілігі өндіріп алу мүмкіндігін
болдырмайтын ... ... ... ... ... ... ... күннен бастап, он күн мерзім аралығында айыппұлды салу ... осы ... жаңа ... орны ... ... болса) мен өндіріп алу
мүмкіндігінің ... ... ... сондай-ақ өндірістік ұсталымдар
туралы белгі (егер бар болса) қойылған қаулыны қаулы ... ... ... ақша жеткіліксіз не болмаса мүлдем жоқ болған жағдайда,
салық қарызын салық төлеушінің қолма-қол ақшасының есебінен күштеп ... ... ... ... 51-бабымен қарастырылған. Салық органы осы
баптың ... акт құру ... ... төлеушінің бухгалтериясында
бухгалтерлік (кассалық) құжаттар бойынша ... ... ... ақшаны
алады.
Жұмысшыда (мысалы, қоймашыда) ... ... ... тұратын
материалдық құндылықтардың жетіспеуінен ... өтеу ... ... бар. ... ... ... ... кезінде, яғни
мүліктің нағыз мөлшерін бухгалтерлік ... ... ... ... заңнамаға сәйкес міндетті түрдегі түгендеу келесі
жағдайларда жүргізіледі:
1) материалдық жауапкершіліктегі тұлғалар ауысқан ... ... ... ... қорлардың ұрланғандығы, сонымен бірге оларға залал
келтірілгендігі анықталған жағдайда;
3) жою (бөлу) балансын құру алдында ұйым жойылған ... ... ... апаттар, экстремалдық жағдайларда туындаған өрт, апат немесе
басқа да төтенше жағдайлар ... ... ... ... жағдайда жұмыскер жазбаша
түсініктеме береді. Егер жұмыскер мұндай түсініктемеден бас ... ... ... ... екі куәгер қолдарын қоюға тиісті
бас тарту туралы акт құрылу қажет.
Жұмыскер орын алған ... ... ... ... өз кінәсін мойындаған жағдайда, және өз еркімен келтірген
зияндықты ... ... ... ... ... ... негізінде
бухгалтерия жалақысынан ұсталымдарды ұстап қалатын тиісті өтінішті ... ... ... ... өз ... өтеуден бас тартса, жұмыс
беруші келтірілген зияндық ... ... ... алу ... ... жүгіну тиіс.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, ұйым әкімшілігі жалақыдан
ұсталатын ұсталымдарды өзі ... ... ... ... тек
төмендегі жағдайларда ғана ұстай алады:
1) бұл заң актілерімен ... ... ... ... ... ... ... тиісті қаулысы (шешімі, бұйрығы) бар болғанда.
Өзге жағдайларда, жұмыскердің жалақысынан ... ... ... ... шығарған жұмыс беруші ӘҚКо 87-бабының 1-тармағына сәйкес 10
айлық есептік көрсеткішке дейінгі, ал ... ... ... ... жыл аралығында 15-тен 30-ға дейінгі мөлшердегі ... ... ... ... ... ... жауапкершілікке тартылу
мүмкін.
Жұмыскердің жұмыс берушіге келтірген зияндықты өтеуге ерікті келісімі
екі әдістің ... ... табу ... Жұмысшы жұмыс берушіге өз жалақысынан келтірген зияндықты
(қайтарылмаған ақшалай ... және т.б.) ... қалу ... өтініш жазады.
2. Жұмысшымен оның толық ... ... ... ... шарт ... Келтірілген зияндықты өтеу шарттары осы шарттың
мәтінінде келісіледі.
Егер жұмыскер әкімшілік тәртіпте салынған айыппұлды өз еркімен төлеуден
бас ... ... ... ... ... ... және мәні төмендегіде болатын айыппұлды салу туралы қаулыны
орындаудың күштеп орындату тәртібі қолданылады:
1. Әкімшілік жазаны тағайындаған ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтар туралы» осы Кодекстің 703-
бабымен белгіленген мерзімнен кешіктірмей сотқа жібере алады.
2. Сотқа жіберілген ... салу ... ... ... ... ... қайтарылып, ол туралы анықтау шығарылады.
3. Сот айыппұлды салу туралы қаулыны өтініш ... ... ... күннен
бастап, он бес күн аралығында өзі қарастырады.
4. Сот айыппұлды салу туралы ... ... ... ... ... тұлғаға хабарлайды.
5. Соттың айыппұлды салу туралы қаулыны қарастыру кезінде органның
айыппұлды салу туралы шешімін қайта қарастыруға ... ... ... ... ... байланысты қосымша шығындар шешімді өз
еркімен ... ... ... ... алименттер сомасы осы алимент төленетін тұлғаның
пайдасына үш күннің ... ... ... аударылуы керек. Онда бір бала
үшін жалақының төрттен бірі, екі бала үшін жалақының үштен бірі және ... көп ... ... ... ұсталады, бірақ олардың мөлшері
жалақының 50% аспауы ... Егер де ... ... ... ... ... сонымен қоса атқарушы құжаттары үш күннің ішінде жаңа жұмыс ... Ал ... ... ... ... ... тиіс:
Дебетінде 3350, кредитінде 3310, 3390.
Жинақ зейнеткерлік қорға міндетті ... ... ... 1997 ... 20 ... «Зейнетақымен қамсыздандыру
туралы» заңның 22 бабына сәйкес ... ... ... ... ... және ... да ... 10% мөлшерде
ұсталынады және оны Жұмыс беруші аталған қорға аударады және төмендегідей
шоттарда бухгалтерлік ... ... ... ... ал ... Жалпы еңбекақыдан ұсталынатын ұсталымдарға ... ... ... - Еңбекақыдан ұсталынатын ұсталымдар корреспонденциясы
|#№ |Операцияның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... |3350 |3120 ... ... ... ... |3350 |3220 ... |Сот ... бойынша ұсталынымға |3350 |3390 ... ... ... ... |3350 |6280,1250 |
| |зиян сомасына ұсталым | | ... ... ... 13 ... ... ... |
Қазақстанның ұсталымдарды жұмыскерлердің жалақысынан ұстату негіздері
мен ... ... ... ... ұстанымдарға қатысты Халықаралық
Еңбек Ұйымының ... ... ... № 95 ... нормаларына
(Женева, 1949 жылдың 1 шілдесі) сәйкес келеді. Бұл нормалар келесідей:
– жұмыскерлердің жалақыларынан шегерімдер сол ... ... ... ... ... ... белгіленетін мөлшерде
ғана шешіледі;
... ... ... ... ... жұмыс алу немесе сақтау үшін
кәсіпкердің немесе өкілінің ... ... ... ... ... ... салынады;
– жалақы тек ұлт заңымен қарастырылған түр мен шектеуде ғана ... ... ... ... бола ... ... ақы бойынша есеп айырысулардың есебін талдау
Серіктестік қызметінің тиімділігі өндірістің нәтижелерін шығындар мен
қолданылған ... ... ... ... Қол ... ... немесе қолданылған ресурстармен салыстыра ... ... ... бірқатар көрсеткіштерін анықтауға болады.
Оларды шартты түрде екі топқа бөлуге болады:
1) ... ... ... көрсеткіштеріне табыстың деңгейі, еңбек өнімділігі, қор
қайтарымдылығы, материалдар қайтарымдылығы, капитал сыйымдылығы. ... ... ... ... ... жатады.
Өндіріс тиімділігінің ең басты көрсеткіші жанды еңбек өнімділігі болып
саналады, ол өндіріс нәтижесімен, жұмыс істеушілердің ... ... ... ... ... сыйымыдылығымен, өнім бірлігіне кеткен жұмыс
уақытының шығындарымен өлшенеді [21].
Ұйымның еңбек ресурстарымен қамтылуы және оларды ... ... ... жұмыстардың уақытылы және көлемді орындалуына, ... ... ... ... өнім ... ... ... құны, пайда, тағы басқа экономикалық көрсеткіштерге әсер ... ... ... ... ... және оның құрылымдық бөлімшелерінің сапалы және ... ... ... ... ... ... Ұйымның еңбек күшін пайдаланудың тиіділігін және мақсатын бағалау;
3. Еңбек күшін пайдаланудағы ... және ... ... ... ... еңбек жоспары, статистикалық есеп, ''Еңбек
ақы бойынша есеп'', табельдік есеп ақпараттары және кадр ... ... ... ... ... жұмысшылардың категориялары мен
мамандығына байланысты ... ... ... ... жоспарлық сұраныс
бойынша еңбек күшін салыстыру арқылы анықталады. Ұйым маңызды ... ... ... ... ... көп ... бөлінеді.
Жұмысшыларды біліктілік деңгейіне байланысты сапалық құрамын ... ... ... ... жұмысшының жасына, жұмыс өтіліне, қабілетіне,
білім деңгейіне т.б байланысты. Сондықтан талдау барысында ... ... осы ... байланысты зерттеледі. Жұмыс ... ... ... ... ... ... ... барысында осы сұраққа көп көңіл бөлінеді.
Жұмысшылардың қозғалысын ... үшін ... ... ... ... ... орналасу айналымының коэффиценті (Кқаб):
Кқаб = жұмысқа қабылданған жұмысшылар саны
(3)
2) Жұмыстан шығу айналымының ... ... = ... ... еңбекшілер саны
(4)
3) Кадрлардың ағымдық коэффиценті (Кағым):
Кағым = өз еркімен және ереже бұзғаны үшін ... саны ... Ұйым ... ... ... ... (Ктұр):
Ктұр = толық жыл бойы жұмыс істеген
жұмыстар саны ... ... ... шығу себептерін зерттеу керек: өз
еркімен, кадрларды қысқарту, еңбек тәртібін бұзғандықтан. Ұйымдарды еңбек
ресурстарымен ... ... ... ... бар ... ... қолдану
арқылы, еңбек өнімділігінің өсуі, өндірісті интенсификациялау, өндіріс
процестерін комплексті механизациялау және ... жаңа ... ... ... ... ... технология мен өндіріс процестерін
дамыту арқылы жеңілдетуге болады. Егер ұйым өз қызметін кеңейтсе, ... ... ... жаңа ... ... ... ... ресурстарының
қосымша категориялар мен мамандығы бойынша жаңа жұмыс орнын анықтау қажет.
Жұмыс уақыттың қорын пайдалануды ... ... ... ... ... ... ... бір жұмысшының атқарған ... ... ... ... қорын қолдану деңгейіне ... ... ... ... жұмысшының жеке категориясына, сонымен өндірістік
салаға барлық ұйым бойынша да жүргізіледі.
Жұмыс уақытының қоры ... ... ... бір жылдағы жұмыс
атқарған күнінің санына, орташа жұмыс уақытының ұзақтығына ... ... ... ... = Сж × Сжк × Ұжу
(7)
Мұндағы,
Қжу– жұмыс уақытының қоры;
Сж– жұмысшылар саны;
Сжк–орташа бір жылдағы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... уақытының толық бір күндік және ... ... ... ... үшін ... және жоспарлы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... субъективті
себептерге, жоспарда қаралмаған:
- әкімшіліктің рұқсатымен берілген қосымша демалыстар;
- жұмысшының уақытша жұмысқа ауырған себепті араласа алмауы;
- ... ... ... істен шығуынан;
- себепсіз жұмысқа келмеуінен;
-шикізат, материал, электроэнергия, отын тағы ... ... ... ... ... ... ... болатын қателіктер талданып, қолға алынады.
Еңбек өнімділігін талдау. Еңбек ресурсын қолдану деңгейін бағалау
үшін еңбек ... ... ... ... ... жүйесі
қолданылады.
Жалпы көрсеткіштер – бұл бір жұмысшының орташа жылдық, күндік, сағаттық
өнім өндіруге және бағалық ... бір ... ... ... ... – бұл ... бір өнім ... өндіруге кеткен уақыт
(өнімнің еңбек сыйымдылығы) немесе белгілі бір өнімнің ... ... ... ... ...... ... өндіруге кеткен уақыт шығыны, не уақыт бірлігіндегі жасалған ... ... ... ... ең жалпылама көрсеткіш болып, бір
жұмысшымен өндірілген орташа ... өнім ... ... ... Оның ... ... персоналдың жалпы санына, олардың ... ... және ... ... ... да ... 1. Еңбек өнімділігінің көрсеткіштері
Еңбекақы қорын пайдалануды талдау барысында, бірден ... ... ... ... абсолюттік және қатыстылық ауытқуларын ... ... ... ... қоры:
- өнім өндіру көлемінің барлық мүмкін көлемін қолдану;
- еңбек шығынын механизациялау және өндірісті автоматизациялау,
- еңбекті ұйымдастыруды еңбек интенсивтілігін ... ... ... ... ... ... таңдалған нұсқасына қарамастан,
өнімділіктің орташа сағаттық қорының өсуі (ӨС↑Қ ) келесідей анықталады:
(8)
Мұндағы:
ӨС↑Қ– өнімділіктің орташа ... өсу ... ... ... ... орташа сағаттық нақты деңгейі;
ЖӨ↑Қ– инновациялық жаңалықтарды енгізу арқылы жалпы өнім көлемінің өсу
қоры;
Шн– есепті кезеңдегі өнім өндіруге ... ... ... ... шығыны;
Ш↓К–еңбек уақытын ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың жақсаруымен, жұмысшы
біліктілігінің өсу деңгейіне байланысты жұмыс ... ... - ... ... ... ... ... қосымша еңбек шығыны.
Еңбек ақы қорын пайдалануды талдауда еңбек ресурстарын қолдануды, еңбек
өнімділігінің өсуін еңбек ақы төлеумен тығыз ... ... ... ... артса ол өз кезегінде оның ақысының өсуіне де себепкер
болады. Ал ... ... өсуі оның ... және өнім ... ... ... ... Сондықтан, еңбек ақы төлеуге кеткен шығындар талдау
барысында үлкен маңызға ие.
Абсолютті ... (∆ ... ... ... ... кететін қаражаттардың нақты көлемінен жоспар бойынша берілген ... ... ... ...... нақты төленуге кеткен қаражаттар сомасы;
ЕАҚн – жоспар бойынша белгіленген ЕАҚ сомасы;
...... ... бұл ... ... нақты пайдалануын көрсетпейді, себебі
абсолютті ауытқуды анықтау кезінде, өнімді өндіру көлемі ... ... ... үнемделгенін немесе шығындалғанын ... ...... нақты аударылған сомасы мен өнім
өндірісінің көлемінің коэффициентіне ... ... ... ... ... есептелінеді. Өнімді өндіру жоспары бойынша
102.6% (164400/160230) құрайды. Бірақ та бұл ... ... ЕАҚ ... ... ... ... ... түзетіледі. Өзгермелі ЕАҚ-ны
құраушылар: кесімді еңбекақы бойынша жұмыс істейтін ... ... және ... ... ... демалыс сомалары және
т.б.
Қызметкерлерге төленетін еңбекақының тұрақты бөлімі өндіріс көлемінің
жоғарлануынан немесе төмендеуінен ... ... ... ... ... ... еңбекақы бойынша жұмыс ... ... емес ... ... және ... ... – ЕАҚ бойынша қатысты ауытқу;
∆ЕАҚф – нақты ЕАҚ;
ЕАҚтүз – өнімді ... ... ... ... ...... ЕАҚ-ның өзгермелі сомасы;
ЕАҚж.тұр – жоспарлы ЕАҚ-ның тұрақты сомасы;
К жас – жоспар бойынша жасалынған өнімнің коэффициенті.
ЕАҚ-ның қатысты мөлшерін есептегенде, ... ... ... ... өзгермелі еңбекақының жалпы еңбекақы қорындағы мөлшерін көрсетеді.
Түзету коэффициенті жоспардан тыс ... ... ... ... байланысты қандай пайыз көлеміне жоспарлы ЕАҚ
мөлшерін көтеру қажет екенін ... ... ... ... қорында қатысты түрде жоспардан тыс 424
млн. тенге мөлшерінде пайдалануы байқалады.
Бір жұмысшының өндірілген өнімін ... ... ... ... = Жү×К×Кұ×ОӨ (12)
ӨӨ– бір жұмысшының өндірген өнімі;
Жү– жалпы еңбекшілердің ішінде жұмысшылар үлесі;
К– бір жұмысшының жұмыс жасаған күндері;
Кұ– ... ... ... өндірілген өнім көлемі
Енді біз ұйымдағы еңбек ақы қорына талдау жасау мақсатында төмендегі
5 және 6 кестелерді құрамыз.
5-кесте. ... ... ... ... ... ... |өзгеріс |
|Орташа жылдық жұмысшылар саны |50 |98 |+48 |
|1 ... ... ... күні |225 |215 |-10 |
|1 ... жылдық жұмыс сағаты |1755 |1612,5 |-142,5 ... ... ... ... |7,8 |7,5 |-0,3 |
| ... ... ... |614250 |641775 |+27525 ... ... ... ... құжаттары негізінде дайындалды |
Жалпы жұмыс қоры 27525 ... ... ... ... жылдық
жұмысшылар саны әсер еткен. Осыған ... ұйым ... ... ... ... ... бір жылдық жұмыс күні 10 күнге кеміген. Ол
дегеніміз, жалпы ұйым ... 3920 күн ... 30576 ... ... ... = 4,75 ... ... Еңбекақы қорын талдау үшін қолданылатын көрсеткіштер
| ... ... ... түрі |млн. ... |
| ... ... ... |
| 1.Жұмысшылардың еңбекақы төлемінің |12030 |12725 |+695 ... ... | | | ... ... баға ... |10630 |11180 |+550 ... Өндірістік нәтижелер үшін |1400 |1545 |+145 ... | | | |
| ... ... ... | | | ... бөлігі |3272 |3709 |+437 ... ... ... ... | | | ... ... ... |2772 |2809 |+37 ... ... ... |500 |900 |+400 ... ... ... үшін |- |80 |+80 ... ... ... үшін |500 |520 |+20 ... ұйым ... ... тұрып |- |300 |+300 ... | | | |
| 3. ... ... ... |15302 |16434 |+1132 ... ... ... еңбегіне | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... |1390 |1491 |+101 ... ... ... |1090 |1155 |+65 ... ... бөлімі |300 |336 |+36 ... ... ... үшін ақы ... |3540 |-268 ... ақы қорының жалпы мөлшері |20500 |21465 |+965 ... ... | | | ... ... ... |13120 |13880 |+760 ... ... (2б+4.2б+5б) |7380 |7585 |+205 ... ... үлес ... | | | ... ... ... |64.0 |64.66 |+0.66 ... ... ... |36.0 |35.34 |-0.66 ... ... ұйымның бухгалтерлік құжаттары негізінде дайындалды ... ақы ... ... ... тиімділігін бағалау үшін
белгіленген бағадағы өнім өндірісі, өткізуден ... ... 1 ... ... шаққандағы пайда тәрізді көрсеткіштерді қолданамыз. ... ... ... ... ... ... болады.
Сурет 2. Еңбекақы қорын талдау
Жұмыс уақытының қорын пайдалануды талдау үшін ... жыл ... ... күні мен жұмыс сағатына сүйенеміз. Бұндай ... ... ... ... ... ... өндіріс үшін
алынады. Жұмсалған жұмыс уақытының қорын анықтай ... ... ... өте
тиімді және дәлелдеу оңай болады.
Мәліметтерді пайдаланып, мынадай тұжырым жасаймыз.
Кестеде көрсетілгендей бір жұмысшының орташа жылдық ... ... ... ... істейтін 18 мың теңгеге өсті немесе 4,5 пайызға
өсті:
а) Ұйымның жалпы ... ... ... үлес ... = (+0,02) ... = +10000 ... 1 жұмысшының 1 жылдық қызметі
∆Қж = 0,82× (-10)×7,8×284,9 = - 18200 ... ... ... ... ... ... (-0,3) ×284,9 = - 15100 теңге.
г) 1 жұмысшының орташа ... ... ... мың ... = 0,82×215×7,5×31,23 = +41300 теңге.
7-кесте. Еңбек ... ... ... ... ... Көрсеткіш ... ... ... |
| ... |нақты | ... ... ... ... саны |50 |98 |+ 48 ... ... ... саны |16 |16 | ... ... ... ... |20 |20 | ... ... ... | | | |
|1 ... 1 ... ... сағ. |225 |215 |-10 ... жұмысшының жылдық сағаты |280800 |264450 |-16350 ... ... ... ұзақтығы |7,8 |7,5 |-0,5 ... ... ... ... |80000 |83600 |+3600 ... мың ... | | | |
|1 ... орташа жылдық шығарған |400 |418 |+18,0 ... мың ... | | | ... ... ... ... |500 |509,8 |+9,8 ... мың ... | | | ... ... ... |2222,2 |2371 |+148,8 ... ... теңге |284,9 |316,13 |+31,23 ... ... ... бухгалтерлік құжаттары негізінде дайындалды |
Бір ... ... ... ... өнімінің өзгерісі бір жыл
ішіндегі 1 жұмысшының қызмет ... ... ... және ... орташа ұзақтығына және сағаттық өнім шығарылуына байланысты болады:
10×7,8×284,9= -22200 теңге.
215× (-0,3) ×284,9 = -18400 ... = +50400 ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділік
пен қызметкердің еңбекақысымен байланысты. Еңбек өнімділігінің жоғарлауымен
бірге жалақы ... ... ... ... ... ... кететін қаражаттарын былайша пайдалану керек: еңбек өнімділігінің
жиілігі төленуге тиісті еңбекақыдан жоғары болуы ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп
отыратындықтан, талдау барысында сарапшылар және фирма ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының нарықтық экономиканың даму
кезеңінде ұйымдар жаңа ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, менің ойымша бұл дұрыс емес. Себебі, біріншіден
бұл жұмысбастылық деңгейіне ... кері ... ... оның нәтижесінде
елдің жалпы экономикалық жағдайы төмендейді, екіншіден, техника адамды
ешқашан алмастыра алмайды.
3 Еңбекақы ... есеп ... ... Еңбек ақы аудитінің маңызы мен мақсаты, әдістері және әдістемелік
тәсілдері
Аудитордың жұмысы – бұл ... ... ... ... және
аудиторлық процедураны жүргізу процесі бар қатаң ұйымдастырылған процесс.
Аудитор клиентпен аудиттің өзін жүргізбес бұрын танысады. Ең алдымен
ол, ... ... ... ... ... ... оның ... ететін
шаруашылық субъектісінің экономикалық ортасын бағалайды. Бұл ... ... ... ... жинақтар, техникалық әдебиеттер және
т.б. саналады.
Аудит аудитормен тапсырыс ... ... ... ... Сол үшін ... ... ... өте ерекше көңіл бөлуі
керек. Келісімнің міндетті шарттары:
1. тексеру жүргізудің пәні;
2. аудит жүргізудің мерзімі мен ... ... ... мен ... ... ... ең ... кезеңі – жоспарлау болып табылады. Аудит бойынша 7
– қазақстандық стандартта аудитордың ... ... ... ... ... мерзімге дайын болатындай етіп жоспарлау керектігі айтылған.
Аудитор тапсырыс берушімен жұмыстың көлемін, ... және ... ... ... ... соң ол аудиторлық есеп беру сипаттамасы
мен клиенттің одан не ... ... ... алуы ... ... ... кезінде құжаттарды рәсімдеу тәртібін
сақтаудағы Қазақстан Республикасының "Еңбек туралым" Кодексінің талаптарына
сәйкестігін тексеруге ғана ... ... ... ... ... және тізімдік жұмысқа қабылдау кезінде ... ... ... ... ... Жұмыс шарттарына көңіл бөлінуі керек.
Сонымен қатар ұйымның жетекішісінің қосымша және әрекет ... ... ... ... ... кепілдеріне:
1. Жұмыскерлердің бір жұмыс орнынан екіншісіне ауыстырған кезде;
2. Әртүрлі жағдайларда жұмыстан босату ... ... ... ... ... ... ... жұмыскерлерді мәжбүрлі демалысқа шығару кезінде
(Мұндай жағдайларда еңбек ... ... ... ... Келісім шарт бойынша жұмыскерлерді жұмысқа рәсімдеген кезде.
6. Мұндай жағдайда келісім-шарттың ... ... ... ... олар ... және азаматтық заңдылықтық әрекет етуші
ережелеріне қарама-қайшы келмей ме?
7. Жұмыскерлерді ... ... ... емес жұмыс күні (толық емес
жұмыс аптасы) бойынша қабылдау ... Ұйым ... ... еңбек қатынастарын реттейтін бұйрықтардың ... ... ... ұйымдар қатарлы келісім шарттар ... ... ... ... ... ... сияқты
жұмыскерлермен еңбек қатынастарын рәсімдеу формасын қолданады. ... ... ... ... ... ... Бұл ... әрбір
аудитор жақсы білуі керек. Осы сұрақтарды ... ... ... ... ... еңбек келісімдерінің кортындыларының заңдылығы мен
мәнділігін талдау кереқ нақты ... ... ... және ... ақы ... саны бойынша есеп керсеткіштерінде көрсетілуін тексеру қажет.
Жұмысшыларға еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру еңбекке ақы төлеудің
тарифтік жүйесіне ... ақы ... ... ... дегеніміз-бұл: Жұмысшылардың
түрлі топтары мен категорияларының еңбек ақыларының ... мен ... ... асыруға көмектесетін нормативтердің
жиынтығы, еңбек ақыны реттеудің ең ... ... ... ... ... – ол мыналарды
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
- еңбек мөлшері мен оған ақы төлеудің ... ... ... ... сапасын сипаттайтын белгілеріне байланысты
жұмысшылардың еңбек ақыларының негізгі бөлігін дифференцияциялау.
Тарифтік жүйелердің негізгі элементтері: ... ... ... мен торлар, қызыметтік жалақылар.
Ортақ тарифтік-квалификациялық анықтағыштарда (ОТКА) ... ... ... ... ... 72 ... бар. ОТКА-ның бірінщі
щығарылымда-халық шаруашылығының ... ... ... ... ... ... ... Ал жалпы ОТКА-да
жұмысшылардың 5195 мамандықтарының тарификатциясы көрсетілген. Ол жұмыстар
тарификациясы мен ... ... ... ... қойылымдар – уақыттың бір бөлігінде ... ... мен ... ... ... ақының ақшалай ... ... ... ... ... ... ... разряд
бойынша берілетін «сағаттық», «күнтүзбе», және ... ... ... ... ... еңбек ақыны төлеу деңгейін анықтайтын
негізгі нармативтік шама.
Еңбек ақы жүиесі ақы төлеудің тереңірек ... ... ... жұмысшы квалификациясы, соңғы нәтижеге қосқан нақты
үлесіне байланысиы.
Еңбек ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтін жұмысшылар үшін жоғарырақ тарифтік қойылымдар
қарастырылған.
Квалификацияға байланысты – ... ... ... ... болу үшін ... ... ... дифференциялау.
Еңбек жағдайларына байланысты – еңбек ақыны ... ауыр және ... ... ... кеткен энергиялары мен
осы жұмыстарды орындаудағы материялдық қызығушылықты өтеу үшін қажет.Өтеу,
яғни ... ... ... үшін ... ... ақылар тағайындау немесе
оларды тарифтік қойылымға қосу арқылы жүзеге асырылады.
Тарифтік тор – ... ... ақы ... ... ... ... ... көмектесетін квалификациялық
разрядтар оларға сәкес квалификациялық коефиценттердің жиынтығы ... ...... ... ... атқарылатын
жұмыстың күрделілігі, нақтылығы мен жауаптылығына байланысты болады. Ең
төмеңгі ... ... ... коэффиценттер – 2-ші және басқада жоғары разрядтан неше есе
екендігін ... ... ... ... ... сәйкес тарифтік коефиценттердің ара-
қатынасы тарифтік тордың диапазоны деп аталады.
Тарифтік коэфиценттердің өсу ... ... ... ... ... ... ... қойылымдарға мынадай қосымша төлемдер ... ... ... үшін қосымша төлемдер;
- еңбек инвенсивтілігі үшін қосымша ... ... ... үшін ... ... жатқан шаруашылық операциялар және есептің «ҚазТауҚұрылыс»
ЖШС есеп саясатының қағидаларына ... ... ... ... ... бас ... жүктеледі.
Ақпарат көздері: жұмысқа қабылдау туралы бұйрықтар мен ... ... ... келісім шарттар (қайтарымды және қайтарымсыз
келісім шарттар, қатарлы келісім шарт басқа да ... ... ... ... ... ... ... еңбек уақытын пайдалану есебінің
табельдері (№ Т-49 немесе Т-51 , (№Т-53) жұмыскерлердің жеке карточкалары
(Мо Т-2 ... және ... да ... Мінекей осы заңдылықтарды аудитор
катаң тәртіпке алып ... ... ... өйткені еңбек ақы шығындағы
өнімнің өзіндік құнына ... ... ... бұл ... ... алу ... ... мен ведомостер тексерілгеннен кейін аудитор тексеру
жүргізу қызметінің келесі кезеңдерін іске асыруға ... ... ақы ... ... ... ... Жұмыс -шартының өзгеруіне байланысты қосымша еңбек ақы ... ... ... ... ... байланысты еңбек ақы есептеу дұрыстығы мен
құжаттау тәртібінің сақталуын қадағалау;
- ... ... ... және ... ... ... есептелген еңбек ақы мен дұрыстығын бақылау;
- Түнгі жұмыс үшін төленетін еңбек ақы тәртібінің сақталуын тексеру;
- Уақыттан тыс ... ... ... үшін еңбек ақы көлемінід
дұрыс есептелуін қадағалау;
- Мейрам және демалыс күндері істелінген жұмысқа ... ... ... бақылау;
- Заңмен белгіленген жұмыс істемеген (кезекті еңбек демалысы және
оған есептелген төлем) ... ... ... және сол ... ... туралығын тексеру;
- Уақытша жұмысқа жарамсыздығы үшін төленетін қосымша ақы немесе
жәрдем ақы ... және ... ... ... ... тура ... ... Еңбек ақыдан ұсталынатын ұсталым мен аударылатын ... ... ... дұрыс есептеліп, ұсталынатынына
тексеру жүргізу.
Тексерудің соңғы кезінде :еңбек ақы қорына ... ... ... ... ... қызметінің ) өзіндік құнының ... ... ... ... Еңбек ақы бойынша бухгалтерлік жазудың немесе
корреспонденцияның дәл құрылуын тексеру.
3.2 Еңбекақы ... ... мен ... ... ішкі ... ... ... еңбекақы
мен есеп жүргізу еңбегін енгізудің дұрыстығын тексеріп қадағалау, ұйым мен
бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... бойынша
жүргізілген есептеулердің дұрыстығын тексеруге борышты. Кестеде ұйымда
аудиторлық тексеру бағдарламасы ... ақы ... ... мақсаты - еңбек пен оған төленетін төлем
туралы ... ... және ... ... ... ... нақты әрі уақытында еңбекақыны төлеуді ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... алып тастау, жұмыс
уақытының жасырын және ... ... ұйым ... түрлердің
тиімділігін, түрлі учаскелерде еңбекті ынталандыру сияқты операциялардың
заңдылығын қадағалау болып ... ... ... ... уақытын пайдаланудағы бақылау, еңбектің
озық әдістерін енгізу, еңбек ... ... оған ... ... мен ... ... қатынасты қадағалау іске асырылады.
8-кесте. Ұйымның еңбекақы бойынша есептеулерінің аудиторлық ... ... ... ... көзі ... | | |
|1 |2 |3 |
| 1 ... қадағалауды тексеру |ҚР–ның еңбек туралы заң |
| ... есеп ... ... ... және ... ... |
| |мен ... енгізуді |нормативтік актілер |
| ... | |
| ... ... |Жұмыс уақытының есептеу табелі, |
|2 ... ... және ... ... тоқтап қалуды және|
| |Олардың еңбекақы төлеу ... ... есеп ... |
| |Мен ... бойынша ... ... пен |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... | ... ... ... оклад және кесімді |Жұмыс уақыт есебінің табелі, |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |есептелуінің дұрыстығын тексеру |жұмыс наряді, шығындар мен жұмыс |
| | ... ... т.б. ... ... және ... ... бұйрығы, |
| ... ... ... ... |
| |есептеудің дұрыстығын тексеру |шарттары, және т.б. ... ... ... ... ... ... ... табелі, |
| ... ... ... ... ... ... туралы қағаз,|
| |төлемдер мен жәрдемақылардың |өндірістегі ақау туралы акт, |
| ... ... ... ... шарт, емдеу қағазы т.б. |
|6. |Еңбекақыдан ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... есептеу | ... ... ... ... ... еңбекақы ведомосі |
|8. |Еңбекақы бойынша ... |№10 ...... Бас ... ... ... ... |т.б. |
| ... ... | ... ... ... ... |Бастапқы құжаттар, есепті-төлем |
| ... ... ... ... ... №10 журнал – |
| |сәйкестігін тексеру ... Бас ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... |
| ... ... жүргізуде | |
| ... ... жою | |
| ... ... ... | ... ... 28 әдебиет негізінде дайындалды ... ... ... есеп ... ... ... ең алдымен алғашқы құжаттардың түпнұсқалығын, олардың ... , ... және оның ... да ... ... мен ... нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес келуін зерттеп алады.
Осы процедура өткізілгеннен кейін ... бар ... ... ... ... есеп ... ... реквизиттердің дұрыс
толтырылуы, құжатта қаралмаған ... мен ... ... ... берілген шаруашылық жүргізуші субъектіде еңбекақының
қандай түрлері (мерзімді, ... ... мен ... ... алынған күннен бастап жұмысқа қабылданған
жұмысшылардың еңбекақысы туралы ішкі ... бар – ... ... кім ... ... білімі, бухгалтерлік
стажы, туыстық ... ... ... бухгалтері қандай
нормативтік құжаттарды ... ... ... және ... ... кім ... ... құжаттарды тексеру кезінде аудитор ... ... және есеп ... ... ... көңіл бөлуі керек. Осы
құжаттың негізінде ... ... ... ... бар ... анықтауға болады. Ол үшін нарядтарды олардың шыққан күні бойынша
талдау керек, нарядтар мен жұмыс ... есеп ... ... аты – ... ... жөн. ... қайтадан есепке алыну
жағдайларның болмауын, бірнеше есеп айырысу – төлемдік ведомостінде ... аты ... ... келуін міндетті түрде тексеру ... ... ... ... жоқ ... қысқа мерзімде жұмыс
істеп кеткен адам ... ... ... ... жұмысшыларының жеке құрамының есебін кадрлар бөлімі немесе
арнайы тағайындалған адам жүргізеді. ... ... ... ... ... ... және ... нөмір беріледі. Бұйрықтар негізінде
немесе ұйым басшының ... ... ... жұмысшыға бетесеп (лицевой
счет) ашады. Онда жұмысшының анықтамалық мәліметтері көрсетіледі ... әрі ... ... ақша ... туралы барлық мағлұматтар
жинақталады.
Бет есептердегі есептелген және ұстап қалған ақша ... ... есеп ...... ... ... онда олар басқа
жұмысшылар бойынша сомаланады. Осы ведомость негізінде ... ... ... ... жазу ... 3100
“Бюджетпен есептесу” – бөлімше ... және т.б. ... ... ... ... мекеме басшысының және бас бухгалтердің қолынан
кейін барлық шыққан сомаға шығындық кассалық ордер толтырылады және ... ... ... ... ұйымда жұмыс істемейтін адамдар еңбекақы
алар алдында міндетті түрде жеке ... ... ... ... ... және есеп айырысу – төлемдік ведомостерін
тексеру барысында ... ... мен ... ... тексеруіне көңіл бөлуі керек, әсіресе мыналарға:
- Кесімді бағаға, тарифтік еңбекақы мөлшері мен ... ... ... Мерзімді еңбекақы кезінде шаруашылық жүргізуші
субъекті жұмысшыларының қызметтік айлықтарының ... ... ... ... ... еңбекақының негізделуін,
тарифтік еңбекақы мөлшерін қолданудың, ... ... ... мен ... қолданудың дұрыстығын, жұмыстардың сандық және
сапалық көсеткіштерінің орындалуын, жұмыс уақтының ... ... ... ... ... және ... жұмысшыларға шаруашылық жүргізуші
субъектідегі сыйлық беру жүйесі бойынша сыйлықтар мен ... ... ... ... және оның ... ... керек
(сыйлық беру туралы қағида, бұйрықтар, басқару шешімдері ... ... ... жағдайда ауытқуына байланысты түнгі уақытта,
үстеме жұмысын, ауыр әрі зиянды жағдайларда, демалыс және ... ... ... үшін қосымша төлем төленуі керек.
Егер бастапқы құжаттарды еңбекақы есептеу ... ... ... ... қате есептеулер болатын болса, онда аудитор құжаттарды
тереңірек тексеру туралы шешім қабылдауы керек, себебі ... ... - ... ... ... және қаржылық нәтиженің дұрыстығының
кепілі. Бастапқы құжаттардағы ... ... және ... ... ... ... ... қаржылық қорытындыларды бұрыс
есептеуге әкеледі.
Қалыпты жұмыс жасау ... ... ... ... ... тексергенде аудиторға мынаны ескергені жөн: қалыпты
жағдайдағы жұмыс деп – нарядтар, ... ... және т.б. ... ... ... бар және толығымен шикізаттармен, материалдармен,
аспаптармен, жабдықтармен және т.б. ... ... ... Егер ... ... және ... ... уақытты шығындауға мәжбүр болса,
онда шығындалған уақыт пен оның төлемін есептеу керек. Міне осы мақсатпен
кесімді ... ... ... ... ... ... ... үшін
қосымша төлем және үстеме жұмыс атқарғаны үшін еңбекақы есептеу мен
толтырудың ... ... соң ... мереке күндері істелген жұмысқа төленген еңбекақыны
тексереді.
Айлықтан ұсталынып қалған ақша сомасының ... да ... ... ... ... ... ... бөлуі керек:
- Алынбаған еңбекақының депоненттелгенін;
- ... ... ... және ... ... соманың қарыз
құрамына аударылуын;
- Қосымша іс бойынша төлеудің дұрыстығын;
- Заңмен қарастырылған істемеген ... ... ... ақы ... ... ақы) ... есептеудің және уақытша жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... шығындарды апарудың дұрыстығын;
- Өнімнің өзіндік құнына төленетін жеке ... ... ... ... ... ... жазуларды құрудың дұрыстығын;
- Синтетикалық және аналитикалық ... мен ... ... ... есеп беру ... толтырудың дұрыстығын.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің әрбір жұмысшылары бойынша 3350
“Қызметкерлермен ... ... есеп ... шотта аналитикалық есебі
жүргізіледі. Тәжірибеде аналитикалық есептің ... ... ... ... ... ... Оны есептік – төлем ведомсіндегі
көрсетілген сомаларын 3350 шот сальдосымен салыстыру жолымен ... ... ... ... келмеу себебін анықтап, анықталған
ауытқуларды жою бойынша ұсыныстар береді.
Еңбекақы бойынша есептеумен қоса аудитор ... ... ... ... ... де тексеру керек.
Әлеуметтік сақтандыру мен қамтамасыз етудің негізгі ... ... ... ... ... ... уақтында аударылуының
дұрыстығын және олардың бухгалтерлік есепте дұрыс көрінуін орнату болып
табылады.
Бұл жағдайда ... ... ... ... Сақтандыру аударымдарын есептеу үшін еңбекақы қорын дұрыс анықтау;
- Сақтандыру аударымдарының тарифін дұрыс ... ... ... және толық толеуін;
- Жәрдемақы, зейнетақы және т.б. әлеуметтік ... ... ... ... ... есептелуі мен олардың аударылуы бойынша
операциялардың бухгалтерлік есепте дұрыс ... ... ... түрлері бойынша есеп формаларын дұрыс және
өз ... ... ... сәйкес қорларға өткізуін қарастырады.
Кредиторлық қарыздарын тексеру бойынша ... ... ... оның ... тағы бір рет көз ... ... Ол үшін шарттар
мен келісімдерді зерттеуі, ... ... мен ... туралы
мағлұматтарды білетін қызметкерлермен сұхбаттасуы, қарыздық ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексеруі керек.
Ішкі талдауды жүргізу барысында еңбекақы қорына талдау ... ... ... үшін аудитор жұмыс берушінің шығындарының жалданатын
жұмысшылар ... ... ... ... ... келісімде
көрсетілген бойынша олардың жұмыстарын төлеу шарттарына байланысты екенін
білуі тиіс.
Еңбекақы қоры еңбекақы төлеу жағдайларын ұжымдық және ... ... ... мен жұмыс берушінің анықталған кепілдік пен өтемдерді
(компенсация) көрсетеді. Олар жұмысшылардың жеке айлығынан ... ... пен ... ... ... ... келісімде есептеу
көлемдері ретінде қатысады. Олар ұйым қызметінің қаржылық нәтижелерін дұрыс
есептеу үшін қолданылады. Сол ... ... қоры дәл осы ... мен ... ... жеке ... жиынтығын құрайды. Ол
шығындарды жабу көзіне ... құн, ... ... ... ... ... емес.
Еңбекақы қорының құрамына ақшалай және натуралды (заттай) түрде жұмыс
істелген және ... ... ... үшін ұйыммен есептелген еңбекақы
сомасы кіреді.
Істелген жұмыс, өндірілген өнім үшін төленетін тура еңбекақыдан ... ... ... өтемдік төлемдер – сыйлық, жағымсыз еңбек
жағдайлары, солтүстік және алыстатылған жерлердегі ... ... ... уақыт үшін төленетін барлық ақшалар сомасы кіреді.
Бұрын әрбір ұйым мемлекеттен еңбекақыны төлеу үшін көп қаражат алуды
көздеген ... ал ... ... оның бәсекелестігімен өндіріс
шығындарын төмендетіп, өте жоғары пайданы алуға ұмтылады. Бұл қор ... ... және ... ... ... етуі үшін ... ... керек.
Қазіргі кезде ұйымдардың еңбек ресурстарымен қамтылуын жұмысшылардың
категориялары мен ... ... ... ... ... санын
жоспарлық сұраныс бойынша еңбек күшін салыстыру арқылы анықталынады. ... ... ... ... атқаратын еңбекшілерді талдауға көп көңіл
бөледі. Жұмысшыларды біліктілік деңгейіне байланысты сапалық құрамын ... ... ... ... ... ... жұмыс өтіліне,
қабілетіне, білім деңгейіне т.б байланысты. Сондықтан талдау барысында
жұмысшының ... ... осы ... ... ... ... ақының есептелуі және олардан ұсталатын ұсталымдар ... ... ... және ... ... ... -тексеріс
жүргізе отырып, осы саладағы ережелерді бұзу ... ... ... ... ... салық заңдағының талаптарын және салық салу
мәселесі жөніндегі өз күшіндегі нұсқалардың ... бұзу ... ... ... сол ... ... салық орғандағы
тарапынан болатын қатаң ңаражатты жазадан ... ... ... ... салу ... ... ... бұзушылықтар ұйымдардың
бухгалтерлерінің және басқа да ... ... ... өз
күшіндегі ережелерін білмеуінен немесе сол ережелерді дұрыс ... ... ... ... сол заңды бұзушылықка ... ... Сол ... ... ... сұраныс жасау
және оның тарапынан салық салу мәселелері дәрістерін алу ұйымға тек кана
пайда ... ... ұйым ... ... ... үшін көп қаражат алуды
көздеген болса, ал нарық жағдайында оның ... ... ... өте ... ... ... ... Бұл қор мөлшері
өте кішкентай және кәсіпорынның дұрыс қызмет етуі үшін жеткілікті болуы
керек. ... ... ... тыс ... ... өзіндік құнына кіреді
және пайданы қысқартып, тиімділікті төмендетеді. Ал қордың ... ... ... ... ... ... ... ұжымның тұрақсыз болуына, әлеуметтік дауларға, шерулердің болуына
дейін әкеліп соғады. Сондықтан ... ... ... рөлі ... және ... ақы ... есеп айырысудың алғашқы құжаттарын
тексергенде дайындалған жұмыс есебі үшін тиісті жерлерде ... ... бар ... ... ... ... ... мен өшіріп
қайта жазулардың бар ... ... ... ... ... ... төлеу ведомостарын тексеру барысында анықтайды.
Қызметкерлермен еңбек ақы бойынша есеп айырысудың аудитінің тағы бір
міндетті жалақыдан ... ... ... ... ... парақтар бойынша тек қана қолдағы бар немесе жұмыскерлердің өзінің
арызы бойынша ... ... ... ... үшін ... шешімі бойынша да ұстайды. Аудитор тексеру корытындысында
анықтауға тиісті:
1. Белгіленген ... ... ... ... дер ... ... Депоненттегі сома төленгеннен және талап етілмеген депоненттік
борыш табыс құрамына аударылғандығын;
3. Жұмысты қосып атқару бойынша дұрыс ... Заң ... ... ... ... ... ... жұмысқа
уакытша қабілетсіздігі бойынша жәрдем ақылардың дұрыс есептелгендігі;
5. Шығындардың еңбек ақы төлеу бойынша корына дұрыс жатқызылмағандығы;
6. ... ... ... ... ... өзіндік құнға
жатқызылғандығы;
7. Аналитикалық және ... есеп ... ... және ... ... есеп ... толтырудың
дұрыстығы;
8. Еңбек ақы қоры бойынша ... есеп ... ... ... ақы бойынша есеп айырысуды тексере отырып әлеуметтік
сақтандыру және ... ету ... есеп ... ... ... ... жәйе қамтамасыз ету бойынша есеп айырысудың негізгі
міндеті төлем сомаларының дұрыс ... ... ... ... кезінде аударылғандығын және бұл операциялардың есепте дұрыс көрсетіліп
корытынды есептеу дұрыс жасалғанын анықтау[29].
Жоғарыда ... ... ... төмендегілерді тексеру
керек:
1. Сақтандыру жарналарының тарифінің ... ... ... дер ... және ... аударылуын;
3. Әлеуметтік сақтандыру корларына төленетін жәрдем ақылардың
зейнетақылардың және тағы ... ... және ... ... ... және ... ... операцияларының бухгалтерлік
есепте дұрыс көрсетілуі
5. Бюджеттен тыс төлемдер бойынша аналитикальқ және синтетикалық
жазулардың №10 ... және бас ... ... қатар аудитор жұмыскерлердің кезекті демалыстары бойынша
есептелген борыштар 3350 «Еңбекақы төлеу ... ... ... ... 3220 ... ... бойынша міндеттемелер» шоттар бойынша
қалдықтарын және шығындар козғалысын тексеру қажет. Бұл ... ... ... ... және ... тендей біркелкі етіп өндіру
мақсатында бекітілген ... ... ... ... ... ... ... анықталған.
Бұл шоттарда мынадай сомалар көрсетілуі мүмкін:
1. Жұмыскерлердің алдағы демалыс ақысын төлеу (әлеуметтік сақтандыру
және қамтамасыз ету) ... ... Жыл ... ... ... ... еңбек ақы төлеу ;
3. Өнеркәсіп саласындағы маусымдық дайындық ... ... ... ақпарат берілген мәліметтердегі үйлессіздікті тексеру, анықтау
үшін аудит өте ... Сол ... ол ... ... ... нарықтық операциялардың тиімділігін күшейтеді және активтер ... ... ... ... көмегін тигізеді. Нәтижесінде аудиторльқ тексеру
сөнімді кепілдік функциясын атқарушы ... ... ... ақы ... есеп айырысуды аудиторлық тексергенде аудит іскерлік
қызметтің бір түрі ретінде ұйымның жұмыс істеу ережесіне қатысты ... ... ... мен жұмыстар туралы ақпараттар және тексерумен
шұғылмданады, оны ... ... ... ... әрі ... сәйкес жұмыстың ереженің ... ... ... жағы
туралы тұжырым береді. Осы ереженің төңірегінде ... ... ... ... ... Заң ... сәйкес еңбектің және еңбек ақы ... ... ... ... тексереді;
2. Бастапкы құжаттардың (түп нұсқасын) олардың жалақы есептеу және
төлеу бойынша ... ... ... ... ... ... қарай кесімді және мерзімді тарифтік қойылымдар бойынша
еңбек ақы есептеудің ... ... ... ... сый ақы ... ... бойынша кесімді және
мерзіміне қарай сый ақы есептеудің ... және ... ... Уақытша жұмысқа қабілетсіздігі бойынша көмек ақы және ... ақы ... ... ... ... ұсталатын ұсталымдардың дұрыстығын тексеру;
7. Депоненттелген жалақыларды тексеру;
8. Еңбек ақы төлеу бойынша аналитикалық және ... ... ... Еңбек ақы төлеу бойынша жасалған шоттардьқ корреспонденциясының
дұрыстығын тексеру;
10. Ұйымның жұмыскерлерге еңбек ақы ... ... есеп ... ... ... ... қалпына келтіру бойынша
ұсыныстар жасау керек.
3350 «Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді ... шот ... есеп ... әрбір жұмыскерлері бойынша жүргізіледі.
Практикада осы шот бойынша аналитикалық есеп мәліметтерімен сәйкес
келмейтін жағдайлары жиі ... Мұны осы шот ... ... ... ... ... сомаларының салыстыру жолымен анықтауға
болады. 3350 ... ... ... ... мерзімді берешек» шот бойынша
мәліметтердің аналитикалық есепке сәйкессіздік болған жағдайлары ... оның ... ... ... ауытқылықтарды қалпына келтіру
бойынша ұсыныстар беруге міндетті. Еңбек ақы бойынша есеп ... ... ішкі ... ... және бухгалтерлік есеп
жүйелерінде және ішкі бақылаудың ... ... ... ... ... және бухгалтерлік есеп деңгейлерінің төмендегі барльқ еңбек ақы
операциялары бойынша кұажттары және есеп ... мен бас ... ... ақы ... бойынша есеп айырысу шоты ... ... ... ... ... аудитор бастапкы
құжаттардың нақтылығын, олардың дұрыс толтырылғандығын жалақы есептеу ... ... ... да төлеудің түрлері бойынша нормативтік құжаттардың
талаптарына сәйкестігін зерттеуі ... ... бұл ... орындалған жұмыс есебі үшін жауапкершіліктегі лауазымды
тұлғалардың қолдарының ... ... ... ... ... келтірілген түзетулердің және тазартулардың
жоқтығын анықтайды [30].
Еңбек ақы бойынша кызметкерлермен еңбек ақы ... ... ... ... ... ... анықтауға міндетті:
1. Осы ұйымдары еңбек ақы ... ... ... мен ... ... ... ақы төлеу және ұжымдьқ еңбек шарттары туралы
ішкі ережелердің бар екендігін тексеру;
3. Жұмысқа қабылданған күннен ... ... ... және
орташа тізімдегі құрамы;
4. Еңбек ақы төлеу бойынша жұмыскерлермен есеп айырысу есептерін кім
жүргізгені туралы;
Сонымен қатар жұмыстың ... кім ... ... ... ... зерттеп тексерген кезде аудитор жұмыс уақытының
есебінің табелін және нарядтарын оларға «жалғани тұлғалардың ... ... ... ... Бүрын төленген бастапқы құжаттары бірнеше
есептеу төлеу ведомостарында ... ... ... ... ... ... құрамының бір тізімінде жоқ және шамалы уақыт жұмыс
істеген тұлғаларға жазылған нарядтарға ... ... ... келтіру
және төменгі сапада орындалған жұмыстарды кайта жасау ... ... ... ... ... Онда ... ... мәліметтер
есептелген және ұсталған ұсталымдары туралы барлық ... ... ... іс-әрекеттерінің бірі еңбек ақыны дұрыс есептелуі
ішінара тексеру болып табылады. Атап айтсақ, кесімді тарифтік қойылымы ... ... ... ... ... мерзіміне қарай еңбек ақы төлеу
кезінде ұйымдары жұмыскерлерінің штаттық кестелерде каралған.
Жалақы ... ... ... ... еңбек келісімі бойынша
еңбек ақы төлеудің негізділігін тарифтік қойылымдардың дұрыс ... ... ... ... ақы ... нәтижесінде қолданылған нормалардың
және жұмыс санының және ... ... ... ... ... мен ... көлемінің каншалықты нақтылығын өндірілген өнімнің санына
еңбек ақының ұйымның қоймаларына ... оның ... ... ... ... сый ақы ... бойынша кесімді және мерзімді
жұмыскерлерге есептелген сый ... ... және ... сый ақы және ... ... ... ... қабылданған
рұқсаттың бар екендігіне көз жеткізу керек.
Жұмыскерлердің қалыпты жағдайларда ауытқуына ... ... ... үшін ... тыс ... ... ... жұмысшылардың
кінәсінен емесе, сондай-ақ тұрып қалуын төлеу үшін ауыр және ... ... үшін ... және ... күндеріндегі жұмыс істегені үшін ... да ... ... ... дұрыстығына аудитор назар аударуы
керек. Егер еңбек ақы ... ... ... ... ... ... едәуір кемшіліктерге жол берсе, аудитор құжаттарды терендетіп
тексеру туралы шешім ... ... ... ... ... дұрыс
есептелуі өнімнің өзіндік және қаржылық нәтижелердің дұрыстығына әсер
етеді. Аудитор ... ... ... ... ... ... ақы
есептеудің дұрыстығын тексерген кезде бұрын құжаттарда қаралмаған қосымша
технологиялық операциялар жағдайларында осы ... үшін ... ... ... екендігіне көңіл аудару кажет.
Аудитор түнгі жұмыстарға және жұмыстан тыс істеген уақыттарға қосымша
есептелген еңбек ақының дұрыстығын ... ... ... ... ... ... алдыңғы екі сағатына 1,5 есе төленуі керек. Аудитор
жұмысшыға қатысы жоқ тоқтап ... ... ... ... ... ... дұрыс толтырылуына ерекше назар аударуға міндетті.
Тексерудің акпараттық көзі болып 3350 ... ... ... ... 5510, 5520 ... ... шоттарының аналитикалық
және синтетикалық көрсеткіштері, еңбек ақы есептеу және төлеу ... ... ... жарамсыздық, кезекті демалыс ақысы, ... ... ... болып табылады.
Сонымен қатар еңбек ақы бойынша есеп ... және ... ... ... ... ... ... стандарттарын қолдануды білумен
қатар, аудитор өзінің жұмыс барысында бухгалтерлік есеп стандартында ... ... алуы ... ... ол ... білмейінше аудитор
ұйымның бухгалтерлік есебі мен қаржылық есептерінің құқықтық ... ... ... ... ... алмайды. Еңбек ақы бойынша есеп
айырысуды тексеру барысында аудитор әр түрлі жағдайларға, кұбылыстарға ... ... ... ... ... оқып ... ... анықтайды
жүзеге асырылған операциялардың себептері мен салдарын табады.
Еңбек төлемі бойынша қызметкерлермен есеп айырысудың негізгі есебі
болып ... ... ... ... есеп ... ... ... одан шегерімдер, еңбек төлемін есептеудегі ... ... ... ... болып табылады. Бақылау процесінде
қолданылатын ... ... ... мына ... ... ... және -
синтетикальқ деректер болып табылдады[31]:
3350 «Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді ... ... ... еңбек төлемін есептеуде және ... ... ... ... ... уақыт есеп табелі, нарядтар және ... ... ... ... демалыс ақшаларға есеп айырсу және ... ... ... да ... құжаттар. Еңбекті төлеу
бойынша қызметкерлермен есеп ... ... ... үшін бір ... ... және Бас кітаптағы 3350 «Еңбекақы төлеу бойынша
қысқа мерзімді берешек» шоты бойынша ... есеп ... ... ... Бұл үшін есептік төлеу ведомостағы
қорытынды мәліметтермен ұйым балансындағы және Бас кітаптағы 3350 «Еңбекақы
төлеу бойынша ... ... ... шоты ... ... ... ... да кері жағдайлар шыққанда олардың себептерін анықтау кажет.
Қолданылған ... ... ... ... келісім-шарттағы жұмыс
көрсеткіштердің салалары мен санының орындалуы келісім ... ... ... ... ... тексеріліп еңбек ақының мерзімді
түрі есептеледі.
Барлық реквизиттердің толтыру ... ... ... есебі, қызметкерлердің жалақысының қолма-қол қоюын және еңбек
есебінің алғашқы құжаттарын тексерген кезде түзетумен құжаттарда тағы басқа
түзетулер қолданыла ма анықтау ... ... ... ... ... Аудит кезеңі
- Адам (сағат сандары)
- Аудит тобының басшысы
- Атқарушы
- Аудиторлық тәуекелді жоспарлау
Тексерілген сұрақтар мен Процедуралар тізімі:
1. Істелген жұмыс ... және ... ... ... ... Кешіктірілетін еңбек ақының дұрыс есептелуі.
Процедура: құжаттарды тексеру;
Сұрыптау;
Жаппай тәртіп бойынша.
2. Еңбек шарттарының нормативті ауытқуына байланысты қосымша еңбек ... ... ... ... және ... ... ... уақыттары
істегені үшін, мерзімінен тыс уақыттағы істегені үшін)
Процедура: құжаттарды тексеру;
Сұрыптау;
Жаппай тәртіп бойынша.
З.Кесімді еңбек ақы ... ... ... ... ... ... толтырылуы. Кесімді баға және тарифтік ... ... ... ... ... ... ... толықтығы мен дұрыстығын
тексеру (табыс сомасы, зейнетақы қорына, атқарушы ... ... ... ... және т.б.) 5. ... ... қызмет) өзіндік кұнына
бөлек төлемдерді апарудың дұрыстырын ... ... ... ... ... ... дұрыстығын
тексеру (іс сапар шығындарының нормадан тыс артығы, материалдық көмек және
т.б.)
7. 3350 «Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек» шоты ... ... шоты ... ... және ... ... 3350 ... төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек» шот ... Бас ... және ... ... формаларындағы
жазулардың сәйкестігін, дұрыстығын тексеру.
8. Депоненттелген есеп айырысулар бойынша есебінің және депоненттелген
сомалардың құжатталуының дұрыстығын тексеру.
Сонымен ... ... ... яғни ... ... ... қорғаушылары, олардың қаржылық және салықтық
мәселелері бойынша кеңесшілері ... ... ... ... ... ... ұшырауына жол бермеуге оларға өздерінің
иелігіндегі ... және ... да ... ... ... пайдалануға
көмектесуге өндірістен тыс шығындардың орнын ... жол ... Тек қана ... ... ... ... оның
есептерінде жүзеге асырылатын шаруашылық операцияларын уақытылы және
ақиқатты ... ... ... ... есеп ... ... ... болғанында еңбек ақы бойынша есеп айырысуды
дұрыс жүргізгенде ғана бухгалтерлік баланс толығымен және оның жеке баптары
бойынша ... және ... ... етілетін болады. Ал дұрыс
есеппен ... ... ... ... ... қаржылық жағдайына
дәлме-дәл келетін талдау жасау мүмкін емес сол ... ұйым ... ... болжам жасай алмайды. Осы проблеманы шешу ... ... ... ... зор. ... ... тексерушілер ақшалай қаражаттардың жұмыскерлерге еңбек ақы төлеу
бойынша шығындағы ... ... ... ... бір ... қарайқозғалыс жолдарын аса тыңғылықты тексереді, тараптар
арасындағы ... ... ... ... ... қалған
дебиторльқ және несиелік ... ... ... ... күні шаруашылық жүргізудің кеңінен тараған ұйымдық құқықтық нысаны,
өз құрамында көптеген ... ... ... ... ... ... тексеріс жүргізу сол ұйымдардың жұмысында
орын алатын кемшіліктер мен бұзушылықтарды анықтау ... ... ... ... сұраныс жасап, олардың қызметтеріне
жүгінеді. ... ... ... ... ... және ... жүргізу, қаражаттық есептердің ақиқаттығын растау,
олардың ... ... мен осал ... ... ... ... кейбір жағдайларда компания жетекшілері бұрынды соңды білмеген сол
ұйымның жеке қызметкерлерінің бір-бірімен сыбайласа отырып, ... ... ... өз ... үшін ... және сол ... әдейі кемшіліктерге
жол берулерін анықтау мақсатымен компанияның басты ұйымның - ... ... ... орын ... жағдайларда да аудиторлық фирмалардың
қажетіне жүгінеді. «Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... қаржылық; жылының
нәтижелеріне міндетті түрде аудиторлық тексеру жүргізу және жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктер ... ... ... ... дұрыстығын
аудиторлық тұрғыдан растау ісі карастырылған. ... ... ... ... ... ... нәтижелері және оның
болашағы туралы аудиторлар тарапынан ... ... ... ... ... жалпы коммерциялық жобаларды жасау кезінде нәтижелі түрде
пайдаланылуы мүмкін. ... ... ... ... ... де, ... қатар ұйымның ағымдағы процесі кезінде де ұлкен мақызға
ие болады. Аудитор өз жұмысын жүргізер ... ... ... ... қажетті, аудиторлық дәлелдемелердің жеткілікті санына
ие болуы керек. Аудиторлық қортындылар қаржылық есептерге деген ... да ... ... ... деңгейге көтереді.
Сонымен біз бұл тарауда еңбек ақы аудитін жүргізудің маңызын, мақсаты
мен міндеттерін, оны ... ... және ... ... Сол ... ... аудитінің жағдайын зерттеп, оны жүргізу
ұсыныстарын жасадық.
Қорытынды
Әр бір ... және ... ... бірнеше факторларға тәуелді
болады. Олардың ішінде ... ... ... және ... ... ... ... бөлімі - өндірістік қуаттың маңызды және құнды бөлігі болып
табылады. Жалпы алғанда, ... ... ... ... ... ... Оның ... өндірілетін өнімнің көлемі, даму
қарқыны байқалады.
Еңбекақы - өнімнің ... ... ... элементі, сондықтан есептің
дұрыс ұйымдастырылуы еңбек өндірісінің ... ... ... ... және жұмысшылардың өмір деңгейінің жақсаруына алып келеді.
Қазақстан Республикасындағы еңбекақы жүйесін зерттеп ... ... ... келдім: еңбекақы формаларының әр түрлігіне қарамастан,
ұйымның бухгалтериясы еңбек шығындарын нақты ... ... ... ... ... «ҚазТауҚұрылыс» жауапкершілігі шектеулі
серіктестігінің құрылымының ұйымдастырылу мәселелері, есептің мақсаттары,
еңбекақының формалары және ... ... ... ... ... және синтетикалық есебінің жүргізілуі қарастырылады.
Қызметкерлерге еңбекақыны есептеу үшін, ұйым жұмыс ... ... оның ... бухгалтерия жалақыны есептейді.
Қызметкерлермен еңбекақы ... есеп ... ... ... еңбекақы бойынша есеп айырысу» шотында жүргізіледі.
Есептелінген еңбекақы ... жеке ... және ... ... карточкасында көрсетіледі. Төленуге тиісті еңбекақы төлем ведомостына
енгізіледі, оның негізінде төлемақы жүргізіледі.
Ұйымның құжаттарын талдау барысында, ұйым ... ... ... ... ... өтейді және міндетті зейнетақы
жинақтарын ... ... ... жеке ... ... бюджетке төлеу өз
уақытында жүргізіледі.
Әрбір ұйым үшін дұрыс ұйымдастырылған бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... ... төлемінің есебін дұрыс жүргізу, бұл да
ұйым үшін өте ... ... ... ... ... ... есеп
жағдайы, оның дұрыс ұйымдастырылуы, сол ... ... ... сатыға көтереді. Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесі төмендегі
негізгі бағыттарға сәйкес ... ... ... заңдастырылған
негізде арнайы сараптаушылардың жұмыс тобы құрылып, мұның құрамына жақсы
мамандар білікті ғылыми-зерттеушілер тартылып, бұл ... ... ... есеп ... тұрақты түрде зерттеу мен зерделеу және мұның
нәтижесін отандық есеп жүйесіне ... ... ... ... ... жұмыс тобы белгісіз жылдарға дейін тұрақты қызмет
атқарғаны жөн. Әлемдік бухгалтерлік есеп тәжірибесін ... мен ... ... ... ... есеп ... ... енгізу – бүгін бар,
ертең жоқ мәселе түрінде қаралмауы керек.
Екіншіден, Қазақстанның есеп ... ... ... ... есеп ... тән ... ... жасау үрдісіне кәсіби мамандығы жоғары және осы ... ... ... ... ... және белгілі
бір ұйым тәжірибесінен өтуі керек. Егер сараптаушылар тобы ... ... ... және ... ... талабын
қанағаттандырмайтын халықаралық стандарттарды енгізу мәселесі орын ... ... тобы ... да ... ... қабылдаудың
жолдарын қарастырғаны жөн. Қазақстанның есеп тәжірибесінде күні бүгінге
дейін қолданылып келе ... ... ... ... және есеп
принциптері мен ... ... ХҚЕС ... ... ... қайта қаралып, барлық жағымды тәжірибелер мен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп және аудит мамандығы ... ... ... ... арналған, халықаралық бухгалтерлік есеп
принциптері мен ... ... сай ... сондай-ақ кредиттік
технология жүйесімен оқытуды ... ... ... ... шығару
мәселесі жылдан-жылға тиісті жоғары деңгейде мемлекеттік басшы ... ... ... ... ... және ... ... есеп мазмұнын
толық және сенімді даярлау мен тапсыру, сондай-ақ сыртқы ... ... ... тиісті заңнамалар және нормативтік
актілер, ...... ... ... ... дамуына қарай
қайта қаралып, жаңаланып отыруы керек.
Бесіншіден, Қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... есеп ... ... мұның өзін
тұрақтандыру үшін ... күні ... ... қолданылып келе жатқан
бухгалтерлік есеп шоттарының Типтік жоспары ... ... бұл ... (айналымдағы активтер) дәрежесін төменнен жоғарыға қарай сипаттап
көрсетуі керек. ... ... ... ... ... есеп
стандарттарында және өркениетті елдер есебінің ... ... есеп ... ... ... ... жасап, мұны сапалы
қолдану үшін арнайы ... ... ... нормативтік
актілер мазмұны қайта қаралып, әр жылдары ... ... ... ... ... ... бір ... немесе бір жылдық мәселе емес.
Осы жоғарыда айтылған мәселелер іс жүзінде асқан жағдайда, қазақстандық
бухгалтерлік есеп ... оның ... ... ... де, ... деген ойға келіп отырмын. Халықаралық қаржылық есеп стандарттары
негізінде отандық бухгалтерлік есеп жүйесін әрі ... ... ... бірі – ұйымдарда күні бүгінге дейін екі бағытта жүргізіліп
келе жатқан қаржылық және салық ... ... ... сондай-ақ
есептің жаңа қаржылық моделін құру болып табылады. Егер қаржылық есептің
үндестірілген жаңа моделі құрылған ... есеп ... ... ... азаяды. Сонымен қатар екі түрлі есептің ... көп ... есеп ... ... өзі салық есебіне тән есептеулер жөніндегі
ақпараттар даярлауды да қамтамасыз етеді.
Отандық ... ... ... мен ... және ХҚЕС ... ... ... бағытқа салу үшін төмендегі шараларды іске асырған
жөн:
- ұйымдар қызметінің қаржылық ... ... ... ... түрде көрсету;
- мүмкіндігіне қарай қазақстандық ұйымдардың қаржылық жағдайын
шетелдік компаниялардың қаржылық ... ... ... ... нарықтық қатынастарды шетелдік әріптестермен бірге
құру, сондай-ақ бірлескен ұйымдар құру барысында қолайлы ... ... есеп ... ... мәселелерін талдау
барысында тек қана қаржылық бухгалтерлік есепке тән ... ... ... ... ... ... ... жолдарын
зерттеу қажет. Қазіргі кезеңде басқарушылық есеп бухгалтерлік есептің
көлеңкесінде ... ... ... ... проблемелары әлі күнге дейін
зерттелмей келеді. Алайда басқарушылық есептің қолайлы моделін құру ... ... ... ... ... айта кеткен жөн деп
санаймын.
Еңбек нарығында отандық мамандардың бәсекеге ... ... ... ... ... мақсатында:
- ұлттық еңбек нарығының мүдделерін ... ... ... ... ... ... ... проблемаларын кешенді шешуге
бағытталған көші-қон саясатын жетілдіру;
- Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ... ... ... ... ... қорғауға және Қазақстан мен Орталық Азия өңірі елдерінің
арасында білікті ... ... ... ... ... ... ... мамандарды кәсіптік даярлауға және қайта даярлауға
айрықша ден қоя ... ... ... ... ... ... ... жүргізу;
- кәсіптік даярлыққа және біліктілігін арттыруға ... ... мен ... ... ... беру жөнінде жұмыс жүргізілетін болады.
- Жұмыс берушілердің еңбек заңнамасын ... ... ... ... жалғастырылады.
Қорыта келгенде, «ҚазТауҚұрылыс» ЖШС жүргізілетін еңбекақы бойынша
бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасынының заңнамаларына және нормативті-
құқықтық актілерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... алу және қаржылық есеп
беру туралы» Заңы. 28.02.2007 жыл., 68б.
2. Қазақстан Республикасының «Ұлттық ... ... №2 ... Заңы. 21.06.2007 ж. 59б.
3. Бухгалтерлік есеп типтік шоттар жоспары. Қазақстан Республикасы қаржы
Министрлігінің 2007 ... 23 ... №185 ... ... ҚР ... қамсыздандыру туралы» Заңы №136 20.06.1998 ж.
5. Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке міндетті ... ... ... №99-IV, 2008 ж. 10.12.
6. Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі. 2007 ж. 01.06.Алматы 2007 ж.,
93 б.
7. Қазақстан Республикасының 30 ... 1998 ... ... «Атқарушылық
өндіріс пен сот орындаушыларының мәртебесі туралы» Заңы., 25 б.
8. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... б.
9. 15.01.2008 жылғы өзгерістерімен ... ... ... ... ... ... ... Т.А «Учет и аудит»: Учебное пособие. –Алматы: Қазақ
университеті, 2006 ж, 50 ... ... Д.О. ... негіздері ” Алматы – 2005 ж., 20 б.
12. Андреев В.Д. “Практический аудит” Москва, 2003г., 75 ... ... З.Н., ... Н.Ә., Жұмағалиева Ж.Ғ. «Аудит». Алматы 2006
ж., 42 ... ... С.Б., ... Ж., ... ... Алматы 2001ж.,
236б.
15. Барышников Н.П. ... и ... ... ... ... 52 ... ... С.Б., «Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов », Алматы-
2002 ж., 39 б.
17. Дурановская Д.П. ... ... ... ... ... Алматы, 2008, 42б.
18. Дюсембаев К.Ш., «Аудит и анализ в системе ... ... ... 26 ... Радостовец В.К. «Ұйымдағы бухгалтерлік есеп». Алматы 2002ж., 39б.
20.Данилевский Ю.А. “Общие вопросы и ответы аудита” Москва, 2003г., 97 б.
21.Ержанов М.С. ... ... – А.: ... 2005 ж., 57 ... О.В., ... ... финансовой отчетности». – М.:2005ж.,
49 б.
23.Ержанов М.С. “Есеп саясаты” Алматы, 2001 жыл.,16 б.
24. Кеулiмжаев Қ.К. және т.б. ... есеп ... ... ... б.
25.Кеулiмжаев Қ.Қ., Әжiбаев З.М. т.б. «Қаржылық есеп». ... ... В.Л. ... ... ... ... есеп»:
Оқулық, Алматы: Экономика, 2005ж-310б.
27.Подольский В.И. Аудит: Учебник для вузов. –М.: ЮНИТИ–ДАНА, 2006ж., 86 ... Р.М., ... учет на ... ... ... ... Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000 ж. 335с.
30.Тайгашинова К.Т. «Методические и ... ... ... Алматы, 2002ж., 74б.
31.Ткач В.И., Ткач М.В. Управленческий учет: международный опыт.- М.:
Финансы и статистика, 1994 ж., 94 ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж.Г ... қаржылық
жағдайын талдау»: Алматы 2001 ж., 78 б.
-----------------------
орташа тізім ... саны ... ... ... ... ... тізім бойынша жұмысшылар саны саны
кәсіпорын жұмысшыларының орташа тізім бойынша саны
Бір жұмысшының орташа жылдық ... ... ... ... ... орташа күндік өнімділігі (КӨ)
Жұмыстың жыл бойғы жұмыс күні (К)
Жұмыс күнінің ... ... ... ... ... ... орташа тізімдік саны
Жұмысшының орташа жылдық еңбек ақысы
Бір жұмысшының орташа ... ... ... жылдағы жұмысшының еңбек еткен күн саны
Бір жұмысшының орташа сағаттық еңбек ақысы
Орташа еңбек күнінің ұзақтығы

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 92 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекақы төлеу18 бет
Еңбекақы төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек15 бет
Еңбекақы төлеу бойынша құжаттарды толтыру6 бет
Еңбекақы төлеу жүйесі38 бет
Еңбекақы төлеу системасын ұйымдастыру және оның нарықтық экономика жағдайындағы ерекшеліктер51 бет
Еңбекақы төлеу шығыстарының аудиті мен талдауы51 бет
Еңбекақы төлеуді ұйымдастыру22 бет
Еңбекақы төлеудің маңызы,түрлері және оларды ұйымдастыру8 бет
Жалақының түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері16 бет
Жалақының түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь