Жұмыспен қамту мен жұмыссыздық

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ МЕН ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ...5

1.1 Жұмыспен қамтылудың мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.2 Жұмыссыздыққа сипаттама және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2.1 Жұмыссыздыққа әсер ететін факторлар және оның Қазақстандағы шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13

2.2 Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамту жағдайын талдау ... ... ... .17

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Нарықтық қатынастарға көшу мен экономикалық реформалауға байланысты жаңа тәуелсіз елдерде жұмыспен қамтылу, жұмыссыздық мәселелері пайда болады. Еліміздегі нарықтық экономикаға әсер ететін қаржылық және экономикалық тұтқалардың нарықтық инфрақұрылымның жетілдіруі көптеген әлеуметтік мәселелерді, әсіресе еңбек және жұмыспен қамтылу саласындағы мәселелерді өте маңызды ете түсті.
Жұмыссыздық ресми мойындалған талассыз құбылыс ретінде тоқсаныншы жылдардың басында нарыққа өту кезеңінде өндірістің құлдырауына, басқару жүйесін қайта құруға, қорғаныс кешенін конверсиялауға және басқа да себептерге байланысты пайда болады. Тұрақсыз өтпелі экономикалы жағдайында тұрғындардың материалдық жағдайы күрт төмендеп кетті. Бұл жаңа қалыптаса бастаған еңбек рыногында жұмыс күші ұсынысын өсуіне әкеп соқты, ол жерге бұрын еш жерде жұмыс істемеген, алғаш рет жұмыс істеуге құлық көрсеткен адамдар келді. Олар негізінен жұмыссыз әйелдер мен жастар болады. Оларды алдымен кәсіби білім бермей жұмысқа алу мүмкін емес еді, бұл еңбек рыногындағы онсызда ауыр жағдайда қиындатып жіберді. [1, б. 37]
Жоғарыда жазып өткендей еңбек нарығыдағы басты мәселелер халықты жұмыспен қамту,жұмыссыздықпен күресу болып табылады.Бұл жөнінде Президент Нұрсұлтан Назарбаевтің Халыққа жолдауында да нақты айтылған.Онда халықтың тұрмыс деңгейі көтеру мәселесі қаралғанда халықты жұмыспен қамту да,жұмыскерлердің жалақысын көтеру туралы және т.бтмаңызды мәселелер қаралды. Онда былай делінген:
“Мемлекеттің әлеуметтік саясаты жұмыс органдарын ашуға және еңбекке қабілетті халықты ел экономикасына тартуға бағдарланған жағдайда ғана тиімді бола алады”-, дей келе Елбасымыз “Нұр Отан” партясының бес жылға арналған сайлауалды тұғырнамасына сәйкес халықты жұмыспен қамту,жұмыссыздық деңгейін төмендету шаралар, жұмысшылар жалақысын, зейнетақысын, жәрдемақысын көтеру жөніндегі мәселелер жөнінде де атап көрсетті. Осылар жөнінде Елбасымыз жаңа үшжылдық бюджетті ұсынды.
Үкіметтің 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасымен танысып шықтым. Онда еліміздің экономикасын тұрақты дамыта отырып,бәсекелестік деңгейін көтерудегі стратегиялық міндеттер баса көрсетілген. Соның ішінде маман-кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыру жергілікті мамандарды қайта даярлау саясаты әрі қарай жалғасын табады. Бұған қоса алдағы уақытта бюджеттік сала қызметкерлерінің жұмыс сапасын көтеріп,олардың тиімді жұмыс істеуі үшін еңбекке ақы төлеу жүйесін жетілдіру шаралары жалғасады. Яғни,мұнда да еңбекпен қамтылу, жұмыссыздықпен күрес шаралары анық көрсетілген.
1) )"Еңбек нарығы экономикасы"׀Оқулық. 2003 ж,37 бет
2) “Қазақстандағы адам дамуы”.Оқулық.Алматы-2004 жыл. 45,53 беттер
3) Егемен Қазақстан, 2008 жыл 30 мамы 11-12 беттер
4) "Халықты жұмыспен қамту туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы Заңы".Егемен Қазақстан.2001 ж.
5) "Халықты еңбекпен қамту."Труд в Казахстане.№2(110).2008 ж.
6) "Нарықтық экономиканың негіздері".Оқу методологиялық құралы.2003 ж.54-64 беттер
7) "Кедейлік, жұмыссыздық бір қасірет" Ақиқат- 2001ж.№3,18-23бет.
8) Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы заңы.Соңғы өзгертулер:Алматы: Жеті Жарғы,2007ж.120бет.
9) “Қазақстан Республикасындағы еңбек рыногының дамуы.”Егемен Қазақстан.2007 ж.23 бет
10) Нарықтық экономидағы қаржы қаражатпен қамтамасыз етілуі.226
бет,1999ж.
11) Сэлімбаева Б.Қ., Досхожаев Д.Т. Еңбекті мөлшерлеу оқу құралы - Алматы:Экономика .2001ж,120-бет.
12) “Күн тәртібінде кедейшілікпен күрес”.Дала мен Қала.2008 ж. 37 бет 13) "Жұмысыздық осылай азаяды".Заң газеті,2008 ж 18 сәуір.43 бет
14) Қазақстан Республикасы Президентінің Халыққа 2008 жылғы Жолдауынан.
15) "Еңбек нарығы және жұмыспен қамту" Ақикат 2000 ж.№7, 33-45 бет
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ....................................................................
...................................................3
1 ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ МЕН ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ...............5
1.1 Жұмыспен қамтылудың
мәні........................................................................
.......5
1.2 Жұмыссыздыққа сипаттама және оның
түрлері................................................9
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ЖӘНЕ ЖҰМЫСПЕН ... ... ... әсер ... ... және оның ... ... Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамту жағдайын
талдау.............17
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.......................................23
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ..............................................................25
КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастарға көшу мен экономикалық реформалауға байланысты жаңа
тәуелсіз елдерде жұмыспен қамтылу, жұмыссыздық ... ... ... ... ... әсер ететін қаржылық және экономикалық
тұтқалардың нарықтық инфрақұрылымның жетілдіруі көптеген ... ... ... және ... ... ... мәселелерді
өте маңызды ете түсті.
Жұмыссыздық ресми мойындалған талассыз құбылыс ретінде ... ... ... өту кезеңінде өндірістің құлдырауына, басқару
жүйесін қайта құруға, қорғаныс кешенін конверсиялауға және ... ... ... ... ... ... өтпелі экономикалы жағдайында
тұрғындардың материалдық жағдайы күрт төмендеп кетті. Бұл жаңа ... ... ... ... күші ... ... әкеп соқты, ол жерге
бұрын еш жерде ... ... ... рет ... ... құлық көрсеткен
адамдар келді. Олар негізінен жұмыссыз әйелдер мен жастар ... ... ... ... ... жұмысқа алу мүмкін емес еді, бұл ... ... ауыр ... ... ... [1, б. 37]
Жоғарыда жазып өткендей еңбек нарығыдағы басты ... ... ... күресу болып табылады.Бұл жөнінде Президент
Нұрсұлтан Назарбаевтің Халыққа жолдауында да нақты айтылған.Онда халықтың
тұрмыс деңгейі ... ... ... ... ... ... ... көтеру туралы және т.бтмаңызды мәселелер
қаралды. Онда былай ... ... ... ... ... ашуға және еңбекке
қабілетті халықты ел экономикасына тартуға бағдарланған жағдайда ... бола ... дей келе ... ... Отан” партясының бес жылға
арналған сайлауалды тұғырнамасына сәйкес халықты ... ... ... ... жұмысшылар жалақысын, зейнетақысын,
жәрдемақысын көтеру жөніндегі мәселелер жөнінде де атап көрсетті. ... ... жаңа ... ... ... ... жылдарға арналған бағдарламасымен танысып шықтым.
Онда еліміздің экономикасын тұрақты дамыта отырып,бәсекелестік ... ... ... баса ... ... ... маман-
кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыру жергілікті мамандарды қайта ... әрі ... ... ... Бұған қоса алдағы уақытта бюджеттік сала
қызметкерлерінің жұмыс сапасын көтеріп,олардың тиімді жұмыс істеуі үшін
еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... да
еңбекпен қамтылу, жұмыссыздықпен күрес шаралары анық көрсетілген.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... әрі қызықты мәселелердің бірі болып табылады. ... ... ... аты ... ... жұмыспен қамту мен
жұмыссыздық:демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланыстылық”
деп аталады.
Бұл ... ... ... ... мен ... жайында
баяндалмақ. Жалпы курстық жұмысым екі бөлімнен тұрады. Онда жұмыспен қамту
мен жұмыссыздыққа сипаттама,олардың пайда болу ... әсер ... және ... ... ... жағдайын талдау мен
жұмыссыздыққа қарсы проблемаларды шешу үшін қандай шаралар қолданылып жатыр-
осылар жайында баяндалмақ.
1 ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ МЕН ... ... ... мәні және ... жарамды адамдарды жұмыспен қамту аса күрделі әрі мемлекеттік
маңызды мәселе. Нарыққа бет алған сайын бұл ... ... ... ... және ... ... саяси экономикалық және әлеуметтік
мақсаттарға жетудің шартты жағдайларының бірі.
Экономикалық ұстаным көзқарасы тұрғысынан жұмыспен ... ... ... өнім ... ... ... ... бірнеше теориялары бар:
–кейнстік бағыт жұмыспен қамтуға тек жиынтық сұраныс әсер ... ... ... әр ... салалар арасындағы бөлінуде, яғни
жиынтық сұраныстың құрылымы әсер ... үлгі ... ... ... ... негізделеді, ал оны
жүзеге асыру механизмі психологиялық ... бар ... ... ... ... ... ... және басты экономикалық көрсеткіштердің ... ... ... б. ... ... тұжырымдауы бойынша, нарықтық экономика жұмыспен
қамтудың рационалды дәрежесін өзі белгілейтін, өзін–өзі үйлестіретін жүйе,
бағалық ... ... ... ... ... саясаты
жұмыссыздық нормасының оның табиғи дәрежесінің ауытқуымен, өндіріс көлемі
және жұмыспен қамтылғандардың санының ауытқуыларымен ... ... ... ... ... ... әдеттегідей емес,
функционалдық, индивидуалданған және тсандартты ... ... ... ... емес ... күні ... аптасы, қысқа мерзімді контрактылар,
жұмысты үйге берудің жұмсақтау формаларына көшу қажет.Осыған жету ... ... ... мен ... беру формаларын көбейту және икемді қылу;
• жұмыс уақытын ... ... әр ... пйдалану, нормаланбаған
жұмыс тәртібінің икемді түрлернін пайдалану;
• жалақыны реттеудің икемді, өзгермелі түрлерін ... ... ... қорғаудың икемді әдістері мен ... ... ... ... ... мен бағасын еңбек нарығындағы
сұраныс пен ұсыныстың ауытқуына үйлесімді болдыру.
Жалпыэкономикалық санат ретінде жұмыспен ... ... ... ... ... қамтылу жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысы байланыстылығының
көрінісі болып табылады, жұмыс орындары мен қызметкерлердің саны ... ... ... ... ... қамтылу еңбек ету үдересі,немесе жеке адамдарға табыс әкелетін
әрекеті.Бұл ретте осы әрекеттің заңға қайшы келмеуін атап ... ... ... ... ... және әлеуметтік еңбек
қатынасының жиынтығы іспеттес, ... ... мен ... ... құқықтық нормаларын еңбек келісімдеріне негізделеді .
Жұмыспен қамтылу–нақты ... жеке және ... ... байланысты заңға қайшы келмейтін әрекеті ол ... ... ... ... ... ... ... ол еңбек
нарығындағы жұмыс күшінің сұранысы мен ... ... және ... ... ... ... пайда болуын
әлеуметтік–экономикалық қателіктер ... [5, б. ... ... халыққа ХЕҰ стандарттары бойынша еңбекке
жарамды жасқа жеткен және одан ересек жалданып жұмыс істейтін және өздерін
өздігінен ... ... ... ... ... ... ... мүшелері,көмектесуші отбасы мүшелері,сыйақыны ақшалай
немесе заттай алатын оқушылар,жалға ішінара ... ... ... ... әйелдер және өздігінен жұмыспен қамтылғандар,тұрақты және
мерзімдік қызметтегі әскери қызметкерлер.
Жұмыспен қамтылуды мынадай түрлерге жіктеуге болады:
−өнімді ... ... ... ... ... жұмыспен қамту.
Өнімді жұмыспен қамтылу–халықтың қоғамдық өндірісте жұмыс
істеулері.
Әлеуметтік пайдалы жұмыспен қамтылу тек қоғамдық ... ... ... ғана ... бірге әскери қызметкерлердің
еңбекке жарамды ... ... ... ... ... қарайтындығының санымен анықталады.
Жұмыспен толық қамтылу–қалағандардың ... ақы ... ... ... орын ... ... жай–күйі.Бұл орайда
уақытша және құрылымдық жұмыссыздықтан анықталатын жұмыссыздықтың ... ... ... ... екі түрі ... ... ... жасырын.
Біріншісі толық емес жұмыс уақытымен жұмыс істейтін ... ... ... ... ... дұрыс бөлмеуді немесе еңбекпен
өндірістің өзге факторларының арасындағы баланстың бұзылуын ... ... ... ... емес ... қамтылудың өзіндік белгілеріне
төмен табыс өнімділігі ... ... ... ... ... б. ... нарығын реттеу үшін икемді жұмыспен қамтылудың түрлі
нысандары ... олар ... емес ... ... ... ... қамту қызметкерлердің әлеуметтік мәртебесімен байланысты жұмыспен
қамтылу,стандартты емес жұмыс орындарындағы жұмыспен қамтылу стандартты
емес ... ... ... ... қамтылу жұмыспен икемді қамтылу мен
жұмыссыздық арасында аралық аймақ ... ... үшін ... ... өмірге ең қолайлы жол
ретінде көрінеді, ол тауарлар мен қызметтер ... жол ... өз ... ... ... ... үлес қосуға мүмкіндік береді, ... ... ... ... адамның қалыптасуына, тұлғаның
дамуына, сондай-ақ адамның объективтік және ... ... ... Бұл көзқарастан жұмыссыздық адам маңыздылығын
төмендету, оны жоқ қылу ... ... ... де, жұмыс адамның ар-
намысына ... ... Рейх ... жұмысында" (1992 ж) айтып кеткен
жұмыстың үш түрін бөлуге болады:
1)Шаблондық (ескішілдік) өндіріс пен ... ... ... 3) ... ... ... (ескішілдік) өндіріс пен қызметтер: бұл категорияға қолмен
жасалатын жұмыс, сондай-ақ, арнайы ... мен ... бір ... ... ... ... беру ... бойынша төлем жасау),
аурухана шоттары, әлеуметтік операциялар (жалақыны белгілеу, денсаулықты
сақтандыру) және т.б. ... ... ... ... мен ... ... шаблондық тапсырмалар үшін жауапты орта немесе ... ... ... ... Сол сияқты, жұмысшымен көрсетілген қызметтер де ... ... ... бұл жағдайда ол тұтынушылармен, пациенттермен және барлық
ұсынылатын қызметтерді алушылармен тіке ... ... ... ері,
шаштараз, аурухана қызметкерлері, пациенттермен, жинаушылар және т.б.
жатады.
3)Шығармашылық жұмыс белгілі бір ... ... ... ... ... заңгерлермен, менеджерлермен,
дизайнерлермен және жобалаушыларымен, қаржыландырушылармен,
авторлармен, журналисттермен және тағы ... ... ... ... Бұл ... ... жатпайтын қызметпен
айналысатын, күнделікті болмыстан өз ойларының абстракциялау қабілетіне
байланысты өздерін қорғай алатын және белгілі бір мәселелерді тиімділеу
шешуге мүмкіндік береді. Шығармашылық ... ... ... мен материалдарды әр түрлі қолдану арқылы жасай алатын адамдар
жатады. Бұл салымдар ... ... мен ... ... ... соның ішінде каржылық теориялар, шығармашылық ... жаңа ... ... ... ... ... қатысты аралық қызметті қамтиды. Бұл шығармашылық салымдар
халықаралық сипаты ... келе ... ... ... ... ... ... кездесулерге, ресми және бейресми ... ... мен ... ... ... ... және ... схемалармен және стратегияларды жүзеге асыру
үшін жұмсалады, бұл ... ең ... ... ... ... ... [7, б. 18-23]
"Шығармашылық көмекке оқыту" дегеніміз мәселелерді түсініп, шешімдер
қабылдауға көмектесетін білім мен ... ... ... мен ... ... Төрт түрлі қабілетті дамыту керек: абстракция, үнемі ойлау
эксперименттеу және басқалармен араласу (тіл, ... , т.б. ... және ... ... құлдырау үстінде екені анық.
Ескішілдік өндіріс пен қызмет көрсету аясын таңдаған жұмысшыға ... бір ... - ... ... жағынан -- буындыру арқылы
жалақысы төмен және төменгі төлем мен ... ... ... ... ... жатқан елдер тарапынан бәсекелестіктен.
Ескішілдік жұмыстардың құлдырауын алдын ала болжауға болады, орта
деңгейдегі ескішіл ... де ... бар. ... ... ... күрт өсу
тенденциясын тоқтату үшін тәртіп керек, орташалап ... ... ... ... ... жылдамдығын азайтады.
Жекелеп көрсетілетін қызметтер жағдайы сәл ғана жоғары. Бүл жерде
де автоматтандырудың маңызы зор ... ... ... ... зат ... ... мен үшақтарға билет сату, банктің қызметтері,
қонақ үйлердегі антоматтандырылған тіркеу және т.б.). Өзінің ... ... ... ... да, ... ... да,
күшейіп келе жатқан бәсекелестік еңбек ақыларының төмендеуін күшейтеді.
Бұған ... көп ... ... ретінде ақшалары аз адамдар
болған жағдайда (мүгедектер, аурулар, қарттар және т.б.), кейбір жұмыстар
тек ... ... ... ғана ... ... ... ... төмен
жалақы алуға (уақытша жалақы) мүмкіндік береді. Денсаулық сақтау және т.б.
бюджеттері ... ... емес ... ол ... ... ашу ... бар, бірақ қорлар әлі жеткілікті деңгейге қол
жеткізетіндей емес.
Шығармашылық жұмысшылар ғана шын мәнінде өркендеу үстінде. Олар ... ... ... ... ... ... Тек, ... күш саналатын жэне сол үшін мадақталатын адамдар шығармашылық жұмысшы
болады.
Жұмыспен қамтудың классикалық концепциясын қысқаша қарайық.
Классикалық теория деп Маркстік емес ... ... ... ... ... түсінеді. Олар Рикардодан Маршалга, Пигу
және тағы басқалары ортодоксальдық (алған бағыттан ... ... ... ... экономикалық теңдік теориясын жасауға ... ... ... теориясы әлем деңгейінде еңбекке
сұраныс және еңбекі ұсыну қызметін құруга, оны ... ... ... ... да ... ... ... қызметтерді
тек ... ... ... ... ... ... ... сұраныс жасайтын адам-кәсіпкер ғана. ... ... ... ... ... саны екі
көрсеткішпен анықталады - нақты жалақы мен ... ... ... ... ақшалай көрінісі). Жалданатын жұмысшы санының артуымен шекті өнім
кұны жалақы төмендеуімен теңдескенде ғана тоқтатылады.Қазіргі ... ... оның ... ... дәрежесінің артуы, жиынтық жұмысшы
шеңберінің кеңеюі жұмысшы күшін үздіксіз оқыту проблемасьн қояды, сөйтіп
оның сапасын ғылыми-техникалық эволюция талабына сәйкестендіреді [ 8, ... ... және оның ... ... экономикада экономикалық белсенді халықтың бір
бөлігін жұмыссыздар құрайтын ... ... ... ... ... ... болып табылады.Жұмысшы күші
бар ересек адамдар еңбек нарығына қатынасуына байланысты бірнеше негізгі
категорияларға бөлінеді.
Жұмыссыздық деңгейін (и) жұмыссыздар санын (U) ... ... ... ... (L) бөлу ... табады және ол пайызбен көрсетіледі:
и= ... ... ... ... ... ... ... әдісі бойынша және әр мемлекеттің арнайы заң
нормаларымен есептеледі.
Жұмыспен қамту және жұмыссыздықтың болмысын мына көрсеткіштер ... ... емес ... (Чни);
• Жұмыс істеушілердің саны (Чз)
• Жұмыссыздар саны(Чб)
• Жұмысшы күшінің ... ... ... саны(Чнрс)
Осы көрсеткіштердің арасында мынадай байланыстар бар:
• Жұмысшы күшінің саны ... + ... ... емес ... ... Халықтың жұмыспен қамтылу дәрежесі Уз=Чз +Чни
• Жұмыссыздықтың нормасы Nб ... + ... ... ... күші ... тартылу дәрежесі Yврс =Чз + ... ... ... ... ... жұмыссыздықты төрт
түрге бөлуге болады :
- фрикциондық жұмыссыздық қызметкер бір жұмыс орнынан екіншісіне ауысқанда
болады;
- құрылымдық ... ... ... ұзақ ... бойы ... туады:нәтижесінде қызметкер мен жұмыс орын арасында ... және ... түрі ... ... пайда болады;
- циклдік не сұраныс тапшы жұмыссыздық түрі ... ... ... туады;
- маусымдық жұмыссыздық кейбір салаларда экономикалық белсенділігінің жыл
бойында теңселуімен байланысты ... ... және ... ... ... ... қабілеті және ықыласы болады,бірақ еңбек нарығындағы түрлі
жағдайларға ... ол ... таба ... түрлі себептермен
еңбекпен айналысқысы келмейтін адамдарды сипаттайды.Жұмыссыздық ашық ж\е
жасырынды,ұзақ мерзімді ж\е қысқа ... ... ... ... және ... ... ... маусымдық ж\е фрикциондық
жұмыссыздық жатады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жұмыс істемейтін,бірақ еңбек қатынасын кәсіпорынмен
ресми түрде үзбеген ж\е ... ... ... ... ... ... ... халықаралық тәжірибеде бұл жәйтті толық жұмыс
істемеушілік деп атайды [ 9, б. 23]
Еркін жұмыссыздық-бұл жұмыскерлердің ... бір ... ... ... ж\е әр ... себептермен “өз еркімен” жұмыссыздарға
айналуы(ұжымдық келісім-шартқа сәйкес немесе өзінің жұмыс күшінің қолайлы
еңбек шартын ж\е ... ... ... ... басқа,еңбек нарығын
талдап зерттегенде қайталанып келетін ... ж\е ... ... ... күші ... ... ... адамдарды есепке
алатын,тоқыраулы жұмыссыздықта бар.
Жаппай жұмыссыздық әлеуметтік ... ... ең ... жатады
ж\е ол қоғам өмірі мен адамдар арасындағы өркениеттік
қатынастар формаларына нақты қауіп ... ... ... ... ... ... ... Оған жұмыс істемейтін, бірақ еңбек қатынасын кәсіпорынмен
ресми ... ... және ... ... уақытында жартылай жұмыс
істейтін адамдар жатады. Ал халықаралық тәжірибеде бұл жәйтті толық ... деп ... ... ... ... ... ... белгілі бір деңгейі әрқашан ауысып тұратын ... ... ... ... тауарларға деген сұраныс ұдайы
тербелісте, ал осы тауарларды өндіретін жұмысшылар еңбегіне ... ... ... ... әр ... әр ... ... еңбекке сұраныс бір уақытта елдің бір бөлігінде өсіп, ал
екіншісінде қысқаруы мүмкін.Мұндай аймақтар мен салалар ... ... ... өзгерістерді құрылымдық ығысу деп атайды.
Жұмыссыздықтың келесі себебі жалақының қатаңдығы, яғни оның
икемді өзгере алмайтындығынан.Жалақы сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... еңбекке ұсыныс оған
сұраныстан артық ... ... ... ... ... жұмысқа
орналасу ықтималдығының көрсеткішін төмендетеді және жұмыссыздық деңгейін
жоғарылатады.
Жалақының қатаңдағы салдарынан болатын ... және ... ... орнының жетіспеуушілігі жұмыссыздықты күту деп аталады.
Жалақы қатаңдығының үш себебі:
–ең төмен жалақы туралы заң ... ... ... ... ынталандыратын жалақы тағайындауы.
Үкімет жалақы қатаңдығын сақтауды, оны тепе–теңдік деңгейге ... ... ... ... ... ... ... туралы заң барлық
фирмалар үшін міндетті болатын еңбекақының ең ... ... ... ... оны ... ... отбасылардағы
табысты жоғарлатудың тәсілі етіп қарастырады.Ал төмен жалақыны көтерудің
қарсыластары мұндай тәсілді еңбекақы ... ... ... ... ... ... еді, кейіннен көмек арналғандарға тимес еді
дейді.
Жалақы қатаңдығының екінші себебіне келетін болсақ,кәсіподақтармен немесе
кәсіподақтарға бірігу қаупін ... ... ... (жоғары
жалақылы жұмысын ұстауға тырысады) мен аутсайдерлер (инсайдерлер ... ... ... ... бар ... арасындағы даудың салдары
Тиімді жалақы теориялары жоғары жалақы жұмысшылардың еңбек өнімділігін
арттырады ... ... ... ... ... теориялар бар:
- нашар дамыған елдерде қолданылатыны-жалақының тамақтану әсері.Жоғары
жалақы алатындардың жақсы ... ... ал ... жақсы
жұмысшылардың өнімділігі жоғары болады;
- жоғары жалақы жұмыс күшін қысқартады.Жұмысшыларға ... есе ... ... сонша есе олардың фирмаларда қалу ынтасы көбейеді;
- қызметшілердің орташа сапасы ... ... ... ... ... қысқартса,ең күшті жұмысшылар басқа жұмысқа ауысуы мүмкін,
сонда фирмада тек нашар, баламасы жоқ ... ғана ... ... ... селекция деп атайды;
- жоғары жалақы жұмысшылардың ынтасын көтереді.Егер фирма жұмысшыларына
жоғары жалақы ... ... ... осы еңбекақыны тиімді ... ... ... яғни ... деңгейін ұстап отыру кейде
фирманың мүдделілігін талап етеді. Осындай түрдегі ... ... ... күту болады. [10, б. 22]
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ ПЕН ЖҰМЫСПЕН ҚАМТЫЛУДЫҢ ... ... әсер ... ... ... басты мәселелер халықты жұмыспен
қамту,жұмыссыздықпен күресу болып ... ... ... Нұрсұлтан
Назарбаевтің Халыққа жолдауында да нақты айтылған.Онда халықтың тұрмыс
деңгейі ... ... ... ... ... ... ... көтеру туралы және т.бт ... ... ... делінген:
“Мемлекеттің әлеуметтік саясаты жұмыс органдарын ашуға және ... ... ел ... ... бағдарланған жағдайда ғана
тиімді бола алады”-,дей келе Елбасымыз “Нұр Отан” партясының бес жылға
арналған ... ... ... ... жұмыспен
қамту,жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... жөнінде де
атап көрсетті.Осылар жөнінде Елбасымыз жаңа үшжылдық бюджетті ұсынды.
Үкіметтің 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасымен ... ... ... ... дамыта отырып,бәсекелестік
деңгейін көтерудегі стратегиялық міндеттер баса көрсетілген.Соның ішінде
маман-кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыру жергілікті ... ... ... әрі ... ... ... қоса алдағы уақытта
бюджеттік сала ... ... ... ... ... жұмыс
істеуі үшін еңбекке ақы төлеу жүйесін ... ... да ... ... күрес шаралары
анық көрсетілген.Осы мәселелерді шешу үшін ең алдымен еңбек нарығын жүйелі
түрде талдап, сонан соң ... ... ... ... ... әрбір
аймақтың өзіндік ерекшеліктерін ескере отырып, еңбек ресурстарын басқару
жүйесін жетілдіру қажет.
Экономикалық-әлеуметтік дамуы. Осы ... ... мен ... өту кезеңінде жіберіліп жатқан кемшіліктер мен қателіктердің
арқасына оңды ... және ... әлі де ... ... ... ... өмірдің ауыр салмағы халыққа оңай тиіп ... ... ... ... күн ... өткір қойылып отыр. Халықтың
күн көріс әрекеті ... ... ие ... ... қорғау шараларының
жүзеге асуы өте баяу, заман талабынан әлде ... ... ... ... ... ... ... да бір жеңіл-
желпі сынды көтере ... Осы ... ... ... дамуына белгілі
дәрежеде тосқауыл болуда.
Демографиялық ахуал. Бұл бағыттың алғаш өзгерістерімен өзіне тән
ерекшеліктері бар. Атап ... ... ... ... ... ... өлім көбейді, өмір сүру жасының ұзақтығы аздап та
болса азайды, жасы ... ... үлес ... өсті және он ... ... жас ... үлес салмағының деңгейі салыстырмалы түрде
жоғары. Қорыта айтқанда, Қазақстан Республикасының халқының ұдайы ... ... ... ... ... экономикалық және
мәдени дамуға қажетті еңбек ресурстарымен қамтамасыз етеді.[11, б. ... ... ... ... саны ... ... ... 15639,9 мың
адамды құрады.Халық өлімі себептерінің негізгі топтарының арасында ең көп
үлес қосқан қан ... жүйе ... ... жазатай оқиғалардан, улану
мен жарақаттану, жаңа өскіндер құрайды.
Қазақстан Республикасында еңбек нарығын дамытуда аймақтық ... ... ... ... ... ... үй ... үлес салмағы жоғары. Оңтүстік Қазақстан аймағында
еңбекке жарамды адамдардың 28,5% пайызы үй ... ... ... ... облыстар мен аудандарда бұл көрсеткіш біршама жоғары. Үй
шаруашылығында жұмыс істейтіндердің кәсіби ... және ... көбі ... ... еске ... ... нарығының дұрыс
қалыптасуына жеке ілгері дамып ... ... және ... ... ... отырған әсерін аңғару қиын емес.
Жұмыссыздықтың негізгі себебі өндірістің бүтіндей ... ... ... ... қол үзіп ... қалу, сөйтіп жұмыссыздар
армиясының қатарын молайуы жөнінде айта кететін ақиқат бар. ... ... осы ... ... және ... ... ... жүмыссыздық нарықтық қатынастан туындайтын объективті процесс,
бұдан планетамыздағы ешбір мемлекет қашып ... ... ... өмір
шынысының тағы бір шындығы бар. Ол - жүмыссыздықтың деңгейі (көлемі мен
шегі). Бүл ... осы ... ... ... бір ... келе ... ... пікірімізше, жұмыссыздықтың көлемі мен шегі мәңгілік емес,
өзгермелі шама, барлық ... ... ... ... ... ... ... жеке мемлекеттің ... ... ... ... келетін жұмыссыздықтың оптималды деңгейі болуы
қажетті және шартты жағдай. ... - ... жэне ... ... ... оны ... [13, б. 43]
Қазіргі кезде Қазақстандағы жастардың еңбек нарығындағы жағдайы,
соңғы жылдары едәуір ... ... ... ... ... ... көлемі өсіп бара жатыр. ... ... жас ... шектеулі, бәсеке қабілетіліктері ... ... ... ... ... жастардың
жалпы саны 2008 жылғы 1 ... ... ... 4.5 ... ... ... қоғамның құрылымында ... ... ... ... ... ... санының 27.8 %-ын
құрайды.Тағы бір дәйек, Қазақстадағы жұмыссыздардың 20 пайызын жастар
құрайды.
Қазақстан ... ... ... мәліметі бойынша 15-24
жастағылар арасындағы жұмыссыздар үлесінің жалпы саны 18.5 %,яғни 107.3
адамды құрайды екен.Бұл ... ... ... 30.9 мың ... ... %-ға ... қатар,Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау ... ... ... жылы жұмыспен
қамту органдарына жұмысқа орналасуға көмек ... 70.1 мың адам ... ол ... ... 66.5 мың адам ... ... олардың
61.7 мыңы жұмысқа орналасқан.Бұл өткен жылдың еншісінде қалған мағлұмат.Ал
жаңа деректе осы министрлік 2008 жылдың наурыз айында Республика ... ... саны 62 мың ... мұны ... ... ... пайызды ... ... ... ең көп ... ... ... тиесілі.Мұнда
халықтың 1.3 пайызы жұмыссыз.Шығыс Қазақстан облысы мен Батыс ... 1.1 %-ы ... ... ... 1 %-дық көрсеткішпен
Атырау облысы мен ... ... ... тұр.Ал Астана мен Алматы
қалаларында сәйкесінше ... 0.6 ж\е 0.5 ... ... ретінде
тіркелген.Бұл тек ресми тіркелген жұмыссыздар ғана. [14, б. 36-37]
Жұмыссыздық деңгейін төмендету үшін елімізде жасалып ... өте көп, ... бірі ... даму және ... қаржыландыруымен жасалған шараның басты себептері:
1) Жүмыссыздық деңгейін төмендету;
2) Кедейшілікпен ... Орта және ... ... ... Ауылды жерлерде түратын адамдардың элеуметтік жағдайын көтеру;
5) ... ... ... ... ... ... алты облысына жасалды, осы облыстарда
жүмыссыздық деңгейі оте жоғары еді. Бүл ... ... ... ... ... Қарағанда, Алматы, Шығыс Қазақстан осы
облыстарға жасалды. Бүл былай жүрді, "шағын ... беру ... ал ... сол ... ... ... ... азаматтарға берілді. Ал
шағын кредиттің мөлшері үш түрге бөлінді:
1) 400 ... 800 ... ... ... 800 доллардан 3000 долларға дейін берілді.
3) 3000 доллардан 15000 ... ... ... ... соманы уақытысында бірінші мөлшерді әкелгендерге, ... ... ... ... ... отырды. Ал кредит берілуінің мерзімі
белгіленген болды, бірінші молшерлі кредиттің мерзімі ... ... ... жылдың сол күніне дейін берілді, ал екінші мөлшерлі кредиттің
мерзімі бір жылдан, үш ... ... ... ал ... ... ... үш ... бес жылға дейін ... Бұл ... ... ... және ... ... ұлғаюына байланысты
беріліп отырды. Осының салдарынан шағын бизнестің дамуы байқала бастады,
жүмыссыздық ... 30% ... ... ал ... ... ... 8-15% пайызға дейін көтерілді. Осы ... ... ... ... ... ол ... басқа да облыстарында жасала
бастады, осындай шаралар әлі күнге дейін белсенді ... ... ... ... ... ... бағдарламасына" сәйкес жасалған, осы
шараларды қаржыландырушылар жылдан-жылға көбейіп бара ... [15, б. ... әр ... ... ... және ... ... тапсырып келеді.Әсіресе жергілікті жастардың,жұмыссыздардың
кәсіби білігін жетілдірудің,сөйтіп,оларды тұрақты жұмысқа тартудың
маңыздылығын Нұрсылтан ... 2008 ... ... ... ... ... айты:
“....Біз өзіміздің отандық жұмысшыларды тәрбиелеп,олардың біліктілігі
мен ... ... ... ... ... ... өткірлігі Үкіметтің кеңейтілген отырыстарында да қадағалап жүр.
2008 жылы ақпанда жұмыссыздар саны(табысты жұмысы болмаған,оны үздіксіз
іздеген және оған кірісуге әзір 15 ... және одан ... ... ... ... құрап,өткен жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 22,2 мың
адамға қысқарды.Жұмыссыздық деңгейі 7,2% (2007 ... ... ... ... 1 ... жағдай бойынша түрлі себептерге байланысты 15
кәсіпорын өндірісті толық тоқтатты, 73 кәсіпорын – ... ... емес ... уақыты режиміне толықтай көшті, 39 кәсіпорын-
толық емес жұмыс уақыты режимінде жарым- жартылай жұмыс ... ... ... ... ... 7,9 мың адам (ағымдағы жылғы
қаңтарда -7 мың адам) құрады.
Кесте 1-2007 – 2008 ... ... ... |2007 ж. |2008 ж. |
| |І |ІІ |ІІІ |IV ... |ІІ |
| ... ... ... | |тоқсан |тоқсан |
|Жалдамалы 4896,2 4953,4 ... 5035,8 5138,3 5186,0 ... ... ... адам ... ... 65,4 64,8 64,9 ... 66,2 65,9 ... ... |
1- ... 2007 – 2008 ж.ж.Қазақстан Республикасындағы жалдамалы
қызметкерлер
2008 жылғы ... ... ... саны 5.1 млн. ... ... ... өткен жылғы тиісті айдағыдан 203.5 мың адамға көп.
Түрлі себептерге байланысты 2008 жылғы II тоқсанда 232 мың адам ... оның ... ... ... ... – 190.8 ... коэффициенті- 6.5%-ды құрайды. ... ... ... ... ... ... ... 27.4%-
ын,құрылыста-18.1%, жылжымайтын мүлікпен жасаслатын операциялар саласында-
9.5% , ... ... және ... ... ... Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің
деректері бойынша 2008 жылғы мамырда жұмыссыздар саны 568,9 мың ... ... ... ... ... ... 24,9 мың адамға
қысқарды.Жұмыссыздық деңгейі 6,7 % ... ... ... ... ретінде тіркелген азаматтардың
саны 2008 жылғы ақпанның соңында 64,4 мың ... ... ... ... қарағанда 3,9 мың адамға (6,4%-ға) көп, ал 2007 жылғы ақпанмен
салыстырғанда 15,9 мың адамға( ... ... ... ... ... бөлікті-43,4 мың адамды (67,4%) құрады.Экономикалық
тұрғыдан белсенді ... ... ... жұмыссыздардың үлесі ағымдағы
жылғы ақпанда 0,8% (2007 жылғы ақпанда – 1,0%) құрады. [14, б. 36-39]
2.2 Қазақстандағы жұмыспен қамту ... ... ... ... ... - ... ... жұмыспен тиімді
және нәтижелі қамту. Еңбекке жарамды адамдарды жұмыспен қамту аса күрделі
әрі мемлекеттік маңызды мәселе. ... бет ... ... бұл ... өмір тіршілігінде өткір және ... ... ... және ... мақсаттарға жетудің шартты жағдайларының
бірі. Жұмыспен ... және ... ... демек еңбек нарқын қалыптастыру
өндірістік қатынас негізінен туындаған оның ... ... ... ... тиімді қамту әрбір елдің, нақтылы даму кезеңдерінің
деңгейіне сай ... ... ... ... және ... ... ... сфералары мен салалары және территория бойынша бөлудің
және қайта ... ... ... ... жету.
Аталмыш ахуал еңбекпен қамтамасыз ету саясатын жүзеге асыруга
керекті басты бағыттарды анықтап берді:
* Еңбекпен ... ... ... ... сектордың
мемлекеттен тысқарғыларын дамытудың жағдайын жасау мен кеңейту;
* Еңбекпен босанған қызметшілерді санкциялау шаралары мен ... ... үшін ... ... жолдарын біріктіре
отырып реттеу;
* Еңбек етуге жарамды тұрғындардың кәсіпкерлік жинақтауларына жұмыссыз
азаматтар мен еңбекпен ... ... ... ... оқып -
үйретудің тиімділігін арттыру мен көлемін ... ... ... ... ... үйрету және қайта даярлықтан өткізуді
іске асыру;
* Еңбек нарықтың ... - ... ... ... Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғауды ... ... ... ... ... әр ... ... шектерді
қамтамасыз ету [5, б. 10-11]
* Еңбек нарығының жедел жүйесінің мониторингін жасау.
Мен 1991 жылдан бастап соңғы ... ... ... ... ... ету саясатындағы ... ... ... ... ... Республикасының еңбекпен қамтамасыз етудің бірінші
бағдарламасы 1991 ... ... ... және бекітілді. Мұнда
әлеуметтік қорғаудың дәстүрлі қалыптарынан басқа (жүмыссыздық бойынша
төленетін төлемақы ... ... мен ... ... ... жүмыстарды
ұйымдастыру), еңбекпен қамтамасыз ету қызметтері ... ... ... мен тұрғындарды басқа аймақтарға бөлу
қарастырылады.
Бірақ ... ... ... ... ... еңбекпен қамтамасыз ету қызметтеріне арызданған 185-мыңның
әрбір екіншісі ғана еңбек орнымен қамтамасыз етілді, 45% - кәсіптік ... ... ... ... жіберілді, 34% - жұмыссыздық бойынша төленетін
төлемақы алып түрады, 12% - ... ... ... ... қорғаудың шараларының санатында белсенді қалыптарға басымдық
берілді.
1994. жылы Министрлер кабинеті ... ... ... ... ... ... жұмысшы орындарын құруға кететін, несие беруге
қызметшілерді босатуға ... ... т.б. ... тиім ... ... қабылдады. Сондықтан осы ... ... ... ... ... төленетін төлемақысын төлеу, дайындау мен қайта
даярлықтан өту, қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру ... ... жылы ... ... ... ... ... маңызды әсер көрсете алды. Республиканың барлық
аймақтарында іс - ... ... ... баяулау шаралары басымырақ
болды. [10, б. 22]
Еңбекпен қамтамасыз ету ... ... өсу ... ... ... Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 22-
мамырдағы №631 ... ... ... ... қамтамасыз
етудің мемлекеттік саясатының тұжырымдамасын дайындауға кажеттілік болуы.
Тұжырымдамаға сәйкес еңбекпен қамтамасыз ету саясатының негізгі ... және ... ... ... ... ... жұмыссыздықты қысқарту және
оны әлеуметтік мүмкіндік деңгейінде қолдау, еңбек нарығының құқықтық,
экономикалық және ... ... ... ... және
реттеуін құру.
Сөйтіп, бірінші кезеңде еңбекпен қамтамасыз ету саясаты жұмыссыздарға
кешенді әлеуметтік қолдау ... ... еді ... ... ... ... ... төлеу, оларға материалдық көмек
көрсету, қажетті мамандықтарға оқыту мен ... ... ... ... және т.б.)
Екінші кезеңде бірінші кезеңде басталған құрылымды -инвестицияның
саясаттың іске ... ... ... ... ... ... орындарының және жүмыс орындарын ұсынушы қызметтердің,
жұмыссыздық бойынша ... ... ... ... ... қүру негізінде еңбекпен қамтамасыз ету жүйесінің
қалыптастырылуын қамтамасыз ... ... ... іске ... ... ... қамтамасыз ету жүйесінің ... ... ... бойынша бағыттарды іске асыруға мүмкіндік беретін,
тоқырауға байланысты қиратылған оның ... ... ... келтіру мен
дамытуға және еңбек нарығының бәсекелестігіне жауап беретін мамандардың
екпінді ... ... ... ... орай ... ... жылы ... Республикасының "Тұрғындарды еңбекпен
қамтамасыз ету ... ... ... ... ету ... ... және ұйымдасгырушылық қатынастарды реттейтін Заңы
(23.01.2001 ж. №149-11 ҚР 3) ... ... ... Ол ... ... әлеуметтік шараларын қарастырады,
сонымен катар, әлеуметтік қорғауды талап ... және ... ... ... ... ... топтарына мемлекеттік
кепілдіктерді қамтамасыз етуге бағытталған бірқатар шараларды, шет ... ... ... тәртібін анықтайтын қосымша шараларды реттейді.
Көмек қажет ететін тұрғындарға ... ... ... келсек, жұмыссыздарға әлеуметтік көмекті материалдық көмек
түрінде тұрғындарды әлеуметтік қорғау мен ... ... ... ... ... ... басқармалары іске асырады.
Мұнда материалдық көмектің мөлшері бір айлық ... ... ... тиіс (2001 ж.775 ... мен түрғындардың еңбекпен камтамасыз етуінің деңгейінің
өсуін есепке ала отырып 2000 жылы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... жұмыссыздықпен және кедейленуінен күрес жүргізу
бойынша бағдарлама қабылданды. ... ...... кедейленуді қысқарту, еңбекпен қамтамасыз ету саясатын белсенді
іске асыру ... ... ... және ... тікелей
әлеуметтік көмек көрсетуді өткізу. Бағдарламаны іске асыру ең аз ... ... ... бір ... ... қамтамасыз
етілуін қамсыздандыруға мүмкіндік береді және бос түрғындарды еңбектік іс-
әрекетпен айналысуға ... үшін жаңа ... ... ... ... ... Бағдарламаның барысының іске асырылуына берілген талдау
белгіленген оң жетістіктерге қол жеткендігін куәландырады. [6, б. ... ... ... ... ... ... ол осы іспен
шұғылданды, ал қазір мұнымен ... ... ... ... Ал ... ... ... қызметі нашар. Көбінесе, кәсіпорын
жұмысқа алған адамдарды "биржа қызметкерлері жұмысқа арнайы орналастырады"
деген жалған анықтамалар жинайды екен. Сол үшін ... ... ... ... Егер ... ... ... төмендесе, біздегі ахуал қиынға
айналуы мүмкін. Біз ... ... ... біздің елдің өзін-
озі қамтамасыз етуінің элементі болуға тиіс салаларда қажетті ... ... жоқ деп ... ... - жеңіл, тамақ өнеркәсіптері,
бірінші кезекте қажетті тауарларды өндіру, құрылыс материалдарын өндіру.
Яғни, біз Қытайдың, Ресейдің, Түркияның тауарларын импорт жасадық та ... ... лық ... ал біз ... ... ... ... күні бұған төзуге болады, өйткені, әлемдік ... ... ... көптеп түсуде. Жоғарыда айтқанымдай егер бағалар төмендесе
онда біздегі әлеуметтік жағдай ауырлау ... ... жер асты ... ... ... ... жұмыстан шығару күшейді.
Жұмыспен қамту саласындағы және 2003-2005 ... ... ... ... ... қамтылған халық санының өсуі немесе еңбек
ресурстарының мамандықтарын арттыру
Жұмыссыздық деңгейін төмендеіу үшін еңбек биржасы ... үлес ... ... - ол ... мен ... жұмыс күшін сатып алу, сату
ісін жүргізгенде және жұмыссыздықты тіркегенде аралық қызмет атқаратын
мекеме.[15, б. 33-45]
2008 ... ... ... ... ... ... ... фракциясының жанындағы Әлеуметік кеңестің
“Қазақстан Республиксы Президентінің Жолдауы аясында ... ... ... ... ... ... атты отырысында шешілмей жатқан
проблемалар көп ... ең ... ... ... ісінің
толық шешілмей жатқандығы.Статистика агенттігінің ... күні ... ... ... ... ... 7.4 %-ын құрайды.Бұл сан бір жағынан жаман ... ... ол сан ... да ... біз жұмыспен қамтылғындардың
арасына өзін-өзі қамтамасыз еткен адамдарды да қосып жіберіп отырмыз.Ал
олардың саны 2.6 млн. адам ... ... ... ... 36 %-
ы.Егер адамның атында жер тілімі болса, ол ... ... ... ... түсімнің ең төменгі мөлшерін ешкім
анықтаған емес.Дегенмен,осындай салғырттықты пайдаланған көптеген адамдар
әләуметік көмек алуға тырысады.Ал бұл ... ... ... жандарға жетіп
жатыр ма,ол жағы белгісіз.
Парламент Сенатында“Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық
актілеріне 2008 ... ... ... бюджетті нақтылау мәселелері
бойынша өзгерістер мен ... ... ... заң ... ... деп ... ... қызметі.
Заң жобасы тұсаукесерінің барысында экономика және бюджеттік жоспарлау
министрі Б.Сұлтанов депуттарды “ 2008 жылғы ... ... ... ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға арналған
кепілдендірілген трансфенрт туралы” заңдарға ... ... ... ... ... ... ... жоба Бюджет кодексіне сәйкес және мемлекет басшысының
2008 жылғы 6 ... ... ... ... арттыру–
мемлекеттік саясаттың басты мақсаты” атты ... ... ... жылы қаржыландыруды талап ететін шараларды орындау
мақсатында әзірленгені атап ... ... ... ... ... ... ең аз ... осы
жылдың 1 қаңтарында белгіленген мөлшерді 1510 тг-ге ұлғайтып,12025 тг
базалық зейнетақы төлемінің мөлшерін 600 тг-ге ... ... 4810 ... ... мөлшерін есептеу үшін ең төменгі күн-көріс
деңгейінің шамасында 1510 ... ... 12025 ... ... ... көрсеткіштердің өзгерістеріне сәйкес, республикалық
бюджеттің кірістері мен ... ... ... ... бюджет түсімдері 27297 млрд тг. Құрайды немесе
бекітілген бюджетпен салыстырғанда 35 млрд тг ұлғаяды.
Шын мәнінде жұмыссыздарды қолдау жолындағы бұл ең ... ... ... өзі ... ... ... ... мен
зейнетақы қорларына қол жеткізе алмауда.Бұл милиондаған адамдарға қатысты
болғандықтан,бір уақыттардан кейін олар ... ... ... зиян ... ... ары ... мәселе кезекте жұмыссыз
тұрғындардың құрылымына тоқталды.25 пен 39 жас аралығындағы ... ... 46.5 ... ... ... 80 мың ... ... 10 мың құрылысшы және 9 мың
жұмысшы жетіспейді.Әсірісе,дәнекерлеуші,слесарь,электрик мамандары жоқ.
Одан әрі әр саладағы еңбекақының айырмашылығы өте ... ... т\ы ... жылы ... секторының қызметкерлері орта
есеппен айына 175 мың теңгеден алса,ауыл шаруашылығының тұрғындары 29.4
мың теңге ғана ... ... ... бір қызметкердің орташа айлық
жалақысы 629998 тенгені құрап, 2007 жылғы ... ... ... ... ... 2008 жылғы қаңтар ... ... ... ... ... 57719 ... ... өткен жылғы
тиісті кезеңмен салыстырғанда 18.1 %-ға ... ... ... 0.8 ... ... сурет)
1- сурет. 2007 – 2008 ж.ж. Қазақстан Республикасындағы еңбекақы
мөлшері
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Бердібек ... ... ... ... ... мен жетістіктерді атап көрсеттті.Биыл
осы ... 545 ... ... ... 2003 ... ... 2.7 ... орташа жалақы қазір 54 мың теңге,ал ... беру ... ... ... 32 мың ... ... халықтың жалпы табысы 6
мың теңге ғана.Бұл өткен ... ... 20 ... ... ... ... тұрғындарының еңбекпен қамтылуы өткен
жылдарға қарағанда біршама жақсы ... ... ... ... ... ... ... министрлігінің деректері бойынша жұмысқа
орналастыру мәселесі жөнінде уәкілетті органдарға 2008 жылдың ... ... ... 41,3 мың адам ... ... ... ақпанда-
20,9 мың адам,ауыл тұрғындары-тиісінше 16,9 мың адам және 8,4 мың ... ... ... ... 25,8 мың адам жұмысқа орналастырылды,бұл
уәкілетті ... ... 62,5 ... ... ақпанда жұмысқа
орналастырылған адамдардың саны 13,9 мың адам құрады,бұл өткен ... айға ... 0,8 мың ... ... ... ішінде ауыл
тұрғындарының 5,2 мың адамы жұмысқа орналастырылды немесе ... ... ауыл ... 61,8%-ы.
Еңбек нарығындағы өзгерістер елдің еңбектің потенциалын жалпы сандық
және сапалық қолайсыз уақыттында ... ... ... ... ... немесе қайта
даярлауға,біліктілігін арттыруға 2 мың адам ... 9,2 мың ... ... ауыл ... тиісінше,1,1 мың және 5,1 мың адам.
2 – ... ... ж.ж. ... ... ... ... жұмыспен
қамтылған халықтың құрылымы
Нарыққа өту өндіріс көлемінің түсуіне орай кәсіпорынның ... ... үшін ... ... ... сонымен бірге,
есепке алуға және реттеуге көнбейтін ... ... ... ... ... ... т.б.) және ... нарықтың кеңеюі
сияқты арнайы құбылыстардың пайда болуымен қатар жүрді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Еңбек нарығының ҚР-да қалыптасуының ерекшеліктері бұл ... ... ... ... көп ... және ... ... жұмыс орындары жабылып қалды, соның салдарынан мемлекет ... алды және де ол ... ... ... ... ... оларға
ай-сайын әлеуметтік көмек ретінде жалақы беріп отырды.
Жоғарыда айтылғандарға мән ... ... осы үлгі ... үлгіні
жүргізген дұрыс деп ойлаймын.
Талқыланып отырған есепті жұмыссыздардың материалдық жағдайы және оны
қайтіп жақсартуға ... ... аз ... ... ... күрестің негізгі бағыты - жұмыссыздарды жұмысқа орналастыру
деп санайды. Әрине, жұмысқа орналастыру еңбек нарығының барлық заңы бойынша
ол ... ... жолы ... рас, бірақ та қала экономикасының талдауы
мен сауалнама-сұрақ таяу мерзім ішінде барлық жұмыссыздар ақы төленетін
жұмыс ... ... ... ... да, ... ... ... қамту қызметін нығайту қажет және қоғамдық жұмыстарды дамытумен
жұмыссыздарды кәсіпкерлік дағдыға үйрету мен ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықпен күрестің белсенді
түрлерін жүргізу қажет. Сонымен қатар, ... ... ... көрсетуте жекеше қарау керек. Әсіресе, жасы зейнеткерлікке толмаған
адамдарға олардың жұмысқа ... ... ... және
материалдық жағдайының ауыр екендігін ескеріп, ... ... ... көмек жасау қажет. Мемлекет материалдык көмектің тек ... бір ... ... көлемінде белгілегендіктен аймақ деңгейінде
оны көбейтуге болады, тек оған жекеше түрде қарау керек, ол үшін бар ... ... ... ... жылы ... ... ету туралы заң қабылданды.Ал бұның алдында
жұмыссыз мәселесі тек теоретикалық ... ... ... ... негативтік түрде қарастылады. Шынында, жұмыссыздық жеке адам және
қоғам үшін көптеген әлеуметтік–экономикалық мәселелерді өзімен алып келеді.
Жеке адам үшін ол ... кету ... сөз, ... еңбек табысы көзінен
айырылып, көтеріңкі психикалық жүк көтереді.
Жұмыссыздық мәселелері көптен бері зерттелуде, бірақ жұмыссыз ... ... ... ... көрсеткіштері, жұмыссыздық деңгейіне әсер
ететін факторлар және т.б сұрақтар осы ... ... ... жатыр.
Қазақстан жағдайына бұл мәселелер шиеленісе ... ... ... және ... еңбек қатынастары күрт өзгеруіне байланысты адам
қылықтарына елеулі ... ... ... және ... шын ... ... өте ... адамдар жұмыссыз қатарына жатқызатын арлық критерийлерге сәйкес
келеді, бірақ объективті және субъективті себеппен жұмыспен ... ... ... жұмысқа орналастыратын мүмкіншілігіне сенбеу, алыс жерде
тұруы, азаматтардың өз ... ... жіне ... ... ... ... қамтылуын көрсететін сандар әртүрлі себеппен бұрмаланады:
олар демалыста болуы ... ... ... ... дейін шықпайды, кәсіпорын
әкімшілігінің ынтасымен өндіріс біраз уақыт тұрып қалады және т.с.с.
Жұмыссыз ... ... ... ... ... оған ... ... болады: жұмыссыз – ол қазіргі жалақы мен еңбек жағдайындағы
жұмысы жоқ, бірақ жұмыс істей ... және ... ... ... адам. Ал
жұмыссыздықты- экономикалық ... ... бір ... ... ... ... деп ... Халықаралық еңбек ұйымының
(ХЕҰ) анықтамасы бойынша жұмыссыз деп табыс әкелетін жұмысы жоқ, ... ... және ... төрт ай ... ... әр жолмен іздеген адам
танылады.
Мен мынандай сұрақ қойғым ... ... ... ертең не
істейді?Осыдан кейбір мағлұмат алу керек. Нарықта сұраныс табатын қандай
жұмыстар бар?Сенбі күні құрылыс жұмыстарын атқаратын адамдарды алып
қарайық. Оларды жұмысқа жалдап ... ... ... де. Кім ... орнатады?Ешкім де .Алматыдағы Сейфуллин
атындағы көшеге барып көріңіз. Онда кез келген мамандықтың жұмысшысын
табасыз, олардың ішінде жақсы мамандар да бар. Осы ... ... ... орнауына көшіру үшін қамқорлық жасау керек.
Қала экономикасының нақтылы ... ... ... ... ... электро-техникалық бұйымдар мен сүт өнімдерін
өндіруді ұлғайтуға әлеуметік мүмкіндіктер бар.Электор ... ... ... ... ... ... алсақ , нарықтағы сатып
алу ... ... ... ... олардың
әлеуметтік
мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... шығаралатын өнімнің бәсекелестік қабілетін жоғары деңгейі
және менеджментті ұйымдастырушылығы төмен екені байқалады.
Қорыта келе, жұмыспен қамту мен жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... ... нарығын мемлекет
тарапынан реттеуі қажет деп ойлаймын, және де біздің мемлекетімізде ... ... ... ... ... жұмыссыздар саны азайып,
экономикамыздың жылдан-жылға көтерілуін байқалады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
)"Еңбек ... ... 2003 ж,37 ... адам ... жыл. 45,53 ... Қазақстан, 2008 жыл 30 мамы 11-12 беттер
"Халықты жұмыспен қамту туралы" Қазақстан Республикасының 2001 ... ... ... ... ... ... в ... ж.
6) "Нарықтық экономиканың негіздері".Оқу методологиялық құралы.2003 ж.54-
64 беттер
7) "Кедейлік, жұмыссыздық бір қасірет" Ақиқат- 2001ж.№3,18-23бет.
Қазақстан Республикасындағы еңбек ... ... ... ... ... ... ... дамуы.”Егемен Қазақстан.2007
ж.23 бет
10) Нарықтық экономидағы қаржы қаражатпен қамтамасыз етілуі.226
бет,1999ж.
11) ... Б.Қ., ... Д.Т. ... мөлшерлеу оқу құралы -
Алматы:Экономика .2001ж,120-бет.
12) ... ... ... ... мен ... ж. 37 бет
13) "Жұмысыздық осылай
азаяды".Заң газеті,2008 ж 18 сәуір.43 ... ... ... ... Халыққа 2008 жылғы Жолдауынан.
15) "Еңбек нарығы және жұмыспен қамту" ... 2000 ж.№7, 33-45 бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмыспен қамту және жұмыссыздық: мәні, құрылымы, түрлері68 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
Еңбек биржасы67 бет
Еңбек биржасы және халықты жұмыспен қамту37 бет
Еңбек биржасы мен жұмыссыздықтың теориялық мәселелері25 бет
Еңбек биржасының теориялық негіздері33 бет
Еңбек нарығы6 бет
Еңбек нарығы жұмыссыздық27 бет
Еңбек нарығы және еңбекақыны талдау, олардың есебін жоғарғы сатыға көтеру жолдары 25 бет
Еңбек нарығы және жұмыссыздық туралы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь