Қазақстандық баспалар дамуындағы менеджмент пен маркетинг рөлі

Кіріспе
І ТАРАУ. БАСПА МАРКЕТИНГІНІҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ
1.1. Баспа маркетингінің құрылымы мен ерекшеліктері
1.2.Баспадағы редактордың қызметі: қолжазбаны қабылдаудағы маркетингтік қыры
ІІ ТАРАУ. БАСПА МЕНЕДЖМЕНТІ
2.1. Баспа менеджментінің түрлері
2.2 Баспа ісіндегі менеджерлер мен маркетологтардың саясаты
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
«Кітап дегеніміз алдыңғы ұрпақтың артқы ұрпаққа арнап қалдырған рухани өсиеті, қаусаған қарттың өмір есігін жаңа ашқан жасқа өлер алдында айтқан ақылы, тынығуға кеткен сақшының өз орнына келген сақшыға берген бұйрығы болып табылады» /1/ - деген еді А.И.Герцен.
Шынымен де кітап – білім бұлағы. Өмір бойы оқитын университет. Ағартушы, тәрбиеші. Идеология мен саясатқа шындайтын құрал. Ғылыми-техникалық һәм әлеуметтік прогресс ұйытқысы. Білімге білім қосатын кітап шығару ісі – зор өнер /2/.
Бітіру жұмысымның тақырыбы «Қазақстандық баспалар дамуындағы менеджмент пен маркетинг рөлі» деп алынуының себебі осы зор өнерді насихаттап, оны оқырман арасына кеңінен таралу үшін біраз бағыттардың басын ашу еді. Жұмыс екі тараудан және әр тараудың екі тараушысы бар.
Отандық баспаларымыз шығаратын басылымдар полиграфиялық, бағасы мазмұн жағынан Ресейлік кітаптардан кем қалмайды. Бірақ олардың бір бөлігіне сұраныс жоқ болса, екінші бөлігі қаржының жетіспеушілігінен аз таралыммен басылады. Қалғаны тарату жүйесінің әлі жеткілікті қалыптаспағандығының себебінен оқырманға жетпей қалады.
Ал маркетингтік зерттеу фирма немес тауар бағдарламасын дайындауда қажетті мәліметтерді алу үшін жүргізіледі. Ол нарық талабын қанағаттардырады, фирманың даму стратегиясы мен мақсаттарын айқындайды. Маркетингтік зерттеулерде баспаның нарықтағы оқырман сұранысын қанағаттандыру жолындағы, бәсекелестік бағыттағы мүмкіндіктері басты назарда ұсталады.
1. Ақыл кені. Алматы. Көшпенділер, 2003.
2. Ш.Елеукенов. Кітаптану негіздері. Алматы. Санат, 1997.
3. Ә.Игенсартова. Қазақ баспасөзі: Ізденістер мен іркелістер// «Ақиқат» журналы, №5
4. С.Сатыбалдыұлы. Маркетинг – нарықтану. Алматы. Білім. 1999.
5. С.Сатыбалдыұлы. Маркетинг – нарықтану. Алматы. Білім. 1999.
6. Ж.Дулатова. Отандық кітап тарату ісінің күрделі мәселелері. ҚазҰУ Хабаршы – 2003 - №2(15)
7. С.Н.Нысанбаева, Г.А.Садыханова. Маркетинг негіздері. Алматы. Қазақ университеті. 2002.
8. Б.Ленский. Книжный маркетинг. Москва. Терра. 1996.
9. М.Коротовский, Ж.Калиев. Книгоиздательское дело Казахстан. Алматы. 1992.
10. Г.Грэм. Книжный бизнес. Москва. 1999.
11. О.Сәбден, А.Тоқсанова. Шағын кәсіпкерлікті басқару. Алматы. 2002.
12. Е.В.Малышкин., А.Э.Мильчин., Настольная книга издателя. Москва.2005.
13. Ә.Нұршайықов. Мәңгілік махаббат жыры. Алматы. Өлке. 2005.
14. Ф.Котлер. Книжный маркетинг. Москва. 1996.
15. Қ.Қожаназаров. Маркетинг негіздері. Алматы. 1995.
16. Ш.Омарова. Жарнамалық ақпарат//ҚазҰУ Хабаршы – 1998- №2
17. «Издательство в процессе перемень» сборник. Москва «Логос». Московский госуниверситенный университет печати 2000г. 45-46 с.
18. Журнал «Книжный бизнес» Алматы 2003. №1 -22 с.
19. Ш.Елеукенов. «Кітап тапшылығы – қоғам проблемасы»// Әдебиет айдыны – 2006-23 наурыз.
20. Ж.Б. Шумпеттер Предпринимательство в книжном бизнесе. Москва изд. «Логос» 199 г. 89-90 с.
21. С. Елубай «Әдебиет – халықтың рухани бейнесі» // Әдебиет айдыны. 2006-23 наурыз
        
        Кіріспе
«Кітап дегеніміз алдыңғы ұрпақтың артқы ұрпаққа арнап қалдырған
рухани ... ... ... өмір ... жаңа ... ... өлер ... ақылы, тынығуға кеткен сақшының өз орнына келген ... ... ... ... /1/ - ... еді А.И.Герцен.
Шынымен де кітап – білім бұлағы. Өмір бойы ... ... ... ... мен ... шындайтын құрал. Ғылыми-
техникалық һәм әлеуметтік прогресс ұйытқысы. ... ... ... ... ісі – зор өнер /2/.
Бітіру жұмысымның тақырыбы ... ... ... пен ... рөлі» деп алынуының себебі осы зор өнерді
насихаттап, оны оқырман арасына кеңінен таралу үшін ... ... ... еді. ... екі ... және әр ... екі тараушысы бар.
Отандық баспаларымыз шығаратын басылымдар полиграфиялық, ... ... ... кітаптардан кем қалмайды. Бірақ олардың бір
бөлігіне сұраныс жоқ ... ... ... ... жетіспеушілігінен аз
таралыммен басылады. Қалғаны тарату ... әлі ... ... ... ... қалады.
Ал маркетингтік зерттеу фирма немес тауар бағдарламасын дайындауда
қажетті мәліметтерді алу үшін ... Ол ... ... ... даму стратегиясы мен мақсаттарын ... ... ... ... ... ... жолындағы, бәсекелестік бағыттағы мүмкіндіктері басты
назарда ұсталады.
Қазір нарық ... ... сату ісін ... мен ... азық ... ... ... тұрғыдан, практика жүзіне алып қарағанда баспа өнімі
арқылы да пайда табуға ... Бұл ... ... тәуелсіздік алғанда тосын
көрінгенмен, қазір өз болашағын көрсетіп келеді. Ел ... ... ... ... ... мен ... биік жазушылар да өз
туындыларын жекеменшік баспалардан шығаруды жөн ... ... ... шығарылуына ақша бересіз, кейін сіздің танымал шығармаңызды тауып
оқитын тұтынушылардан түскен қаражаттан қомақты ... ... Бұл ... ... барлық ақын-жазушылардың нарық заманына бейімделгені болып
тұр. Осы жерде баспа менеджменті өз мақсатын атқарады.
Осы туралы бітіру ... ... ... ... ... тарауда жазылған. Оның бірінші ... ... ... мен ... сөз ... екінші тараушысы баспадағы редактордың
қызметіне арналған. Қазірде ... ... ... пен ... ... ... болып отыр. Бұл полиграфиялық өнімнің сапасы мен безендірілуіне деген
талаптың жоғарылауына әсер етеді. Ал оған ... әсер ... ... ... ... ... дамуындағы менеджмент пен
маркетингтін ең ... ... ... ... ... ... емес пе?
Баспа нарығындағы бәсекелестік деңгейінің ... және ... ... анық ... ... ... ... осы көп баспалардың өзі
кітап шығаруды білгенмен, таратуға ... сәл ... ... көріп
жүрміз. Бұл мәселе жұмыстың ... ... ... ... ... ... деңгейіне байланысты талаптарды негізге ала отырып,
жұмыс өнімділігін арттыруға ... ... ... ... әдіс ... ... кешенді мәліметтерінде сауда қатынасын
талдауда, серіктердің саясатын бағалауда, қаражат мәселелерін анықтауда
тиімді болмақ.
Бүгінгі ... ... ... ... көптеген бағыттары
бойынша батыс елдерінен анағұрлым қалыс қалғанымыз белгілі бір ... ... ... да өз ... ... ... кітап саудасы
баспагер мен тұтынушы арасындағы делдал бола алмайды. Оның ... ... ... қажет етеді және сұранысты анықтайды.
Сонымен қатар, тұтынушы мен сатып алушыны байланыстыратын ортақ ... ... ... да өз әсерін тигізбей қоймайды.
«Жазушының жазған кітабын қабылдайтын да, қабылдамайтын да ... ... ... жазып шығарғанмен, шын тағдырын шешетін төреші де
осы халық», /3/ - деп, ... ... бұл ... ... ... ... ... барлық оқырмандарының қолына дер кезінде
тиюі болып табылады. Бұл орайда баспалардың ... ... ... сатысының жоғары деңгейлігін көрсетері анық. Екіншіден сол баспадан
шыққан өнімдерге жарнаманың ролі де қажет екенін ұмытпағанымыз жөн. ... ... ... көптігінен жарнамаланған өнімдерге халық көзі
түсіп, жарнамаланбай жатқан кітап дүкендеріне ел өз ... ... ... сұға ... ... ... кітапқа деген жарнама
бірінші орында керек екенін ұмытпағанымыз жөн. Баспалардың дамуы да сол
жарнамалардың дұрыс ... ... ... ... ... күш ... сауда мен қызмет
түрлерінің ... орыс ... ... сол себепті қазақша
жарнамаға ділгер ... ... орта ... қасы ... ... болмайды»
/4/.
Бітіру жұмысымды дайындауда ресейлік және ... ... ... ... мынадай еңбектері пайдаланылды.
Ш.Елеукенов, Ж.Шалғынбаева. Қазақ кітабының ... 1999; ... ... 1997; ... ... ... ... Ж.Калиев. Книгоиздательское дело ... ... ... маркетинг., 1996; Г.Грэм. Книжный бизнес., 1999;
Қ.Қожаназаров. Маркетинг негіздері., 1995; Е,В. ... А.Э. ... А.Е. ... ... ... издателя., 2005; С.Н.Нысанбаева,
Г.А.Садыханова. Маркетинг негіздері., 2002; О.Сәбден, А.Тоқсанова. Шағын
кәсіпкерлікті басқару., 2002; С.Сатыбалдыұлы. ...... ... ... ... кейін баспа ісін дамытуда, басқаруда
біраз уақыт ескі жүйе сақталып ... ... аты ... ... ... ... қалыптасқан жүйеге елеулі өзгеріс енгізілмеді. Бұл
салада реформа енді-енді ... ... ... ... ісін ... ... ... да кәсіпкерлер иелігінде. Жеке ... ... ... да ... ... бір орталықтан басқару
мәселесін басқаша шешуді талап етіп отыр. Осы және ... ... ... ... және бұқаралық ақпарат құралдарын түгел бір
жүйеге қосу қажеттігі туды /5/. Әрине ... бәрі ... ... ... ... жүгі болғанымен, бұл жүйенің осы баспа
дамуына қосып жатқан еңбегі шамалы ... ... ... да ... ... ... өндірістің тиімділігін арттыра
түсетін және басқарудың формалары мен жаңа ... ... ... ... ... ... маңыздысы ретінде маркетинг пен менеджмент
саласын атауға болады. Әрине елімізде мұндай форма мен әдістерді пайдалану
баспалардың күн ... ... ... ... да ... яғни
басқару саласы орынды қызмет істеп, маркетинг жүйесі талданып, ... ... ... ... ... ... ... ғана
шығарылған өнімдердің мәні де, мазмұны да сапасы да зор ... ... ... БАСПА МАРКЕТИНГІНІҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ
1.1. Баспа маркетингінің құрылымы мен ерекшеліктері
Тәуелсіз Қазақстанда жаңа ... ... ... қоғамның саяси жүйесінде демократиялық процестердің ... ... ... экономикалық субъектінің, соның ішінде баспаның өз
қызметін немесе тауарын сәтті өткізу үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... – кең ... ұғым.
Кейбіреулер маркетингті сауда-саттықпен ғана байланыстырса, енді біреулер
рынокты зерттеу мен ... ... ... арқылы түсіндіреді.
Шындығында, жалпы маркетинг - өндіріс істерінің мүмкіндігінше ең
жоғары ... ... ... қажеттіктерін бәсекелестерден артық
түрде қанағаттардыру арқылы жету болып табылады. Бұл «өндірістік жүйе өзін
қоршаған ... ... іс ... ... дамығанда ғана өзін сақтау
мүмкіндігін іске асрыады»/6/.
Маркетинг өндіруші, яғни баспа ... ... ... ісін ... ... жаңа ... қалай өткізу керек, жарнамалық
кампания стратегиясын ... құру ... өзге де ... ... ... ... кітапты шығару мен тарату ісіне жұмсалатын
шығынды үнемдеудің түрлі амалдарын, өнімнің қай түрі ... ... ... ... аймақтарда сатылғанда өндіріске салынған және
тауарды тасымалдау мен ... ... ... қаражатты
анағұрлым молынан қайтарады деген іскерлік тетікті де ... ... ... ... ... ... кітаптың идеясынан бастап оның
сатылуына дейінгі процесті толығымен қамтиды. Біздіңше, кітап ... 3 ... ... ... ... ... келу үшін ... зерттеу;
2. Кітапты басып шығару (баспа процесі);
3. Өнімді сату.
Бұлайша жіктеу бұрыннан-ақ жүйелеген үлгіде, көптеген оқулықтарда
жазылған маркетингтің ... ... ... ... асырылған. Бұл
өндірістің барлық салаларына ортақ, әмбебап жіктеу үлгісі.
Алайда, бұл әмбебаптылық жалпыға ортақ әдістер мен ... ... Әр ... ... немесе рынок бағамының өзіне ғана тән белгілермен
айрықшаланатынын маркетингтік зерттеулер мен стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... шығару ісінің басты өзгешелігі –
кітаптың басылуы үздіксіз процесс екенін назарға алу керек. ... аз ... ... жұмсақ мұқабалы «Транспортное чтиво» секілді кітап),
әрі арзан делінген кітаптарды шығарудың өзіне кемінде үш ай ... ... ... кітаптың шығарылуы бірнеше жылға созылуы ғажап емес.
Кітап шығару ісінің келесі бір өзгешелігі – ... ... ... кітаптың құрылымына еш өзгеріс енгізуге болмайды. Өйткен жағдайда,
кітап шығару ісінің белгілі бір ... ... ... ... ... тура ... Оның ... артық шығын мен қосымша
уақытты қажет етеді.
Атап көрсетілген ... ... ... уақытқа шақтап жіктеу керектігін көрсетеді. Жоспарланған
кітапты шығару ісін жүзеге асырылу кезеңдерін ... ... ... ... сермелсе, болжамдар мен пайымдар соншалық айқындала ... енді бір қыры ... Ал енді ... қыры «баспа процесі машинасының»
жұмыс жылдамдығы ... ... ойға ... ... ... ... ... шақтап жасау қажет.
Сонымен қатар, кітапқа тек полиграфиялық өнім ретінде ... ... Ал ... ... оны ... алу» ... деп ... қажет.
«Тұтынушы кітаптан не іздейді, ол не үшін ақша төлеп тұр?» ... ... «ол ... ... не ... ... ... ақпарат,
жаңа білім сатып алады». Әлбетте, бүгінде ақпаратты өзге де ақпараттық-
байланыс арналары (телевидение, телефон, ... ... ... болады.
Ақпарат газеттер мен журналдарда басылады, магнитті тасымалдау құралдары
(дискета, ... ... ... ... бүкіләлемдік
ақпарат торы Интернет арқылы тасымалданады.
Келесі мысал. Кітаптар белгілі бір мақсатта отбасылық кітапхана құру
үшін алынады. ... ... ... ... ... ... альбомдар жинауы мүмкін. Оны жинаушыда «бөлмелік
галерея» жасау арқылы ұлы дүниелерден ләззат алу, кескіндеменің ерекшелігін
түйсіну деген сезім ... ... ол кісі өзін ... ... деп ... ... ... түрлі кітап жинап жүрген маркетинг ... ... ... ... ... ... ... 19 ғасырдағы орыс классикасы туралы кітаптары бар университет
профессорына да қарата айтуға болады.
Сонымен, тұтынушы бір жағынан ақша ... ... ... ол ... алып ... 200 беттік суреті бар мәтінді ме? Әрине, ол үшін керегі
парақтар мен һаріп үлгілері емес, ... ... ... мазмұны». Сол
себепті, кітапты әрі қарай да ... ... ... үшін ... ... ... ... мазмұны – тұтынушыға беретін ... және ... – сол ... ... ... деп ... – оқырманның ішкі (санаткерлік, рухани,
материалдық, арнайы) қажеттілігін өздігінше өтеуіне мүмкіндік беруі. ... ... ... ... ... ... сол ... белгілі
бір кітаптың қажеттілік деңгейін анықтайды. Кітап маркетологының міндеті –
сол деңгейді белгілеп, мүдделі топқа дер ... ... ... жеткізу/7/.
Баспадағы маркетин ісінің мәні кітап қажет уақытында, қажет орынға
жеткізіліп, тиісті ... ... ... Аталған
«кемшіліктерімен» қатар баспалардың ... ... ... ... ... да ие. ... ... тауар ететін айрықша
қасиеттерін былайша жүйелеуге болады.
1. ... ... да оның ... ... ... ... ... белгілі бір топтың мүддесіне бағытталып отырады.
2. Кітап бұқараның ... ... ... Оған ... ... ... ... дана болып шығатын кездері сирек
ұшырасады. ... оның ... ... мыңдаған данадан тұрады.
Тіпті неше рет қайта басылып ... ... да бар. ... ... ... жетеді.
3. Кітап ұзақ сақталатын зат. Кітапхана құрған жағдайда, оларды
көптеп ... ... ... неше қайтара пайдалануға болады. Бір ғана кітапты ... ... кісі сан рет ... оқи ... ... компьютер, модем секілді шұбырған желілері жоқ, жинақы
құрал.
Бұларды топтастырып отырған ... ... ... ... туған жағдайда осы артықшылықтарды ескеріп, таңдауын кітапқа жиі
тоқтатады. Дәл сол себепті баспа маркетингтік қызметтің ... ... ... ... ... ... жағдайды зерттеу;
-жаңа шығармаларды баспаға әзірлеу мен баспа протфелін дайындау;
-оқырман сұранысын болжау;
-шығарылмақ басылымдардың реттілігін белгілеу.
Ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... қажет кітабына қол жеткізуіне себепші болу;
-тұтынушы сұранысын жүйелеу.
Яғни, нарық жағдайындағы ... ... ... оның ... ... дұрыстығына ғана емес, сыртқы ортадағы жұмысын дұрыс
ұйымдастыруына да ... ... ... ... ... деп –
конъюнктура құбылуларын барынша ұтымды пайдалану, іскерлік таныту, түрлі
аймақтық нарықтардың ... қалт ... ... ... дұрыс таңдау мен ілгерілеу тактикасын тиісінше шұғыл өзгерте
білуді айтамыз. Фирма қызметінің сыртқы ортамен байланысы реттілігін ... ... ... ... ... нарықтың өзгерістеріне
қарамастан толастамауын қамтамасыз ететін кепілдеме фактор есебінде жүретін
маркетингтік ... мәні деп ... ... ... қалай ұйымдастырғаны дұрыс деген сауалдың нақты да
қарапайым жауабы ... ... ... ... ... ... ... асыру үшін баспа өз әрекеттерін аса ... ... ... ... сұрыпталған мына басты
талаптарға сай етіп құруы ... ... бір ... ... ... ... шығарып, тым
болмаса белгілі бір уақыт аясында «танымал автор» секілді, не өзге
доминанталық (басымдық ететін) факторға сүйену;
2. ... ... ... ... пайда көре тұра, сату
ауқымының кеңеюіне қарай кірістің артуы таратудан түскен ... ... етіп құру ... ... ... ... 20 ... таза пайда өсімі 50 пайыздан кем болмауы қажет;
3. Баспа бизнесінің дамуын, тиісті маркетингтік ... ... ... (елдегі) экономикалық жағдайға тәуелді болмайтындай етіп
құру керек;
4. Өз өнімдеріңді таратуда ... ... ... ... ... арқылы белгілі бір қаржылық әлеуетті сақтап, ... өзге ... ... ... келесі
кітаптарды басып шығаруға да жететіндей ету керек;
5. Кітапты таратудың жүйесі мен аймақтық нарықтарды таңдауда ... ісін ... ... кәсіпқойлығы мен
дарындылығына сүйенген ... ... ... мен ... қамтамасыз ету үшін қажет
маркетинг тұжырымдамасын таңдау үшін көптеген фирмалардың тәжірибелеріне
сүйене ... ... мына ... да ... ... жөн:
1. Баспа бизнесінің түп мақсаты - өз тұтынушысын табу болса, табысты
маркетинг мәнісі дегеніміз - өнім тұтынушының ... ... ... ... ... ... ... ме, ол тұтынушы
қолына тиісті уақытында ... ме ... ... ... ... ... ... нақты бір кітаптар өз тұтынушысын
таппайтындай қауіп төніп тұрса, ол кітаптарды ... ... ... ... – маркетингтік кәсіптің өзегі. Маңыздысы
қайткенде тағы бір жаңа ... ... ... ... ол ... арқылы
оқырманды жаңа бір дүниемен қауыштыру. Нарық жағдайында баспаның
өзге де ... ... ... ... мен ... ... ... ұқыптылығымен ерекшелене
білгені дұрыс;
4. Қолда бар ... ... ... өз ісіңе нәтижелі жарнама
жасай білуге машықтану керек. Жарнама кітапқа деген ... ... ... табу ... ... көңілінде баспаның
тартымды образын қалыптастыру мен ... үшін ... ... қақ ... ойып орын алу ... ... ... қызмет көрсетудің ерекше үлгілерін жасау арқылы өз
жұмысшыларыңның ... ... өзге ... оңтайлы
оқшауланудың жолын қарау керек;
6. Баспа жұмысының ауқымдығын ... ... ... бағытталған
маркетингті ойлап тауып, оны кеңінен қолдану керек. Бұл жағдайда
кіріс көлемінің тез өсуі тұтынушылардың ерен ... ие, ... ... ... бір ... пен серияны дұрыс таңдаудың
нітижесі ретінде қарастырылады. Аймақтармен байланыс ... ... ... мен ... ... қолданған
жөн;
7. Баспагер мен тұтынушы арасында үздіксіз кері байланыс арналары
жұмыс істеп тұруы керек. ... ... ...... ... өзгерісіне баспаның назарын аударуы, баспа
жоспарын соған сәйкес өзгертіп отыруы қажет.
Жарнамалық кампанияға ... ... ... ... ... де ... кезде, баспа мақсатты түрде екісатылы маркетингті
қолданғаны дұрыс. Мұндай жағдайда қуат пен ... ... бір ... ... ... ... оның ... мен баспаның түпкі
мақсаты бір ... ... ... ... ... қабылдаудағы
маркетингтік қыры
Маркетинг процесінде редакторға қиын міндеттер ... ... ... келгендердің көпшілігі кітапты сүйіп оқып қана қоймай,
жазуға да икемі болғандықтан келеді. Шығармашылық ... ... ... ... ісім болар» дегенді болжамауы мүмкін. Алайда
олардың көбі кітапты сата білу ... ... ... тез түсінде және
қаласын – қаламасын жарнамалау саласының бір ... ... ... ... ... ... – маркетинг саласын жақсы білгендігі
және кітапты сол біліміне сүйеніп шығаратындары деп ... да ... ... ... ... көзіне елестете алатын және оқырманның
талғамын ... ... алу» ... білетін редактор автор үшін
таптырмас жәрдемші болып есептеледі. Ол ... ... ... ... бере ... түсінікті. Кітапты қалай өткізу
керектігін ... ... ... ... өнім қанша керемет
болғанымен, баспа сөрелерінде «шаң ... ... ... ... ... ... ... сиясы кеппеген қолжазбасын, нобайы немесе
өзге де бастапқы нұсқасы қолына түскен ... ... ол ... ... ... ... ойлай бастайды. Егер ол көркем шығарма болмаса, онда
мәтінді қарап шығу салыстырмалы түрде оңай ... ... ... ... оның ... да ... болатынына үміт бар. Онда редактор жұмысын
өзіне «осы кітап ... пе?» ... ... ... ... Әрі ... болмысы сансыз оқырман аудиториясының назарын өзіне аудара ала ма?
Кітап шолушылар тобының ... ... ме? ... ... ... ... ме? ... оқырманға айтары бар ма ... Бұл ... ... не ... ... ... Кітапқа өзек ретінде алынған дүние оқырман
аудиториясы үшін құнды ма? Бәлкім, «тақырыптың ... әрі ... ... ... ... ... қана шығар?
Кітап көтерген мәселеге арналып неше кітап жарық көрген? Олар ... ... Олар әлі ... ... ... ма? Бағасы қанша тұрады? Нарықтың
тынысы (конъюктурасы) қандай? Осы мәселеге арналған ... ... әлі бар ... кітап сатушыларын бұл кітап несімен қызықтыруы
мүмкін? (Өз-өзіңізге соңғы сауалды қоя отырып, оның ... ... ... ол ... кітап сатушылардың қолына ұсынған ... бәрі тек ... ... ... ... ... дейінгі
жетістіктері жөнінде және бұған дейінгі өзге ... ... ... ... ... Өткен жолдардағы кітаптары жақсы
тараған ба еді? Ол кітап үшін ... ... мен ... ... ... ... алып па еді? Жаңа ... алдыңғылары секілді
жақсы ма? Кей уақыттарда сауалдардың жауабы тез табыла қояды. Бәлкім, ол
кітаптары ... ... ... ... аса ... ... Ол автор көлемді аванс талап етер, бірақ одан қорқудың ... ... ... мол таралыммен тарайтынына кепілдік бар. Тағы бір ... ... ... аудиториясы танып үлгермеген автор баспаның әдеттегі
тақырып ауқымы аясында жазған кітабын ... ... ... дәуірінің археологиясына арналған еңбекті делік. Сіздің баспаңыз
соңғы бес жылда осы ... ... ... ... ... оның біреуі ғана
шығынға ұшыратқан еді. Сәйкесінше, бұл кітапты шығару қамына еш ... ... ... ... ... ... ... шығарудың реті келді.
Авторы – білкті жұрт мойындаған дәрігер, жарқын тұлға, әрі есімі ... ... ... ... ... ... автор екен.
Баспа оған 10000 доллар қаламақы төлеуге немесе кітапты бастапқы қуат
ырғағына ... ... үшін сол ... ... ... жарнамасына жіберуге
шамасы жете ме?
Осы секілді тұшымды жобаларды сәтті іске ... ... ... ... ашып алу ... ... өзі рынокқа кіші-гірім зерттеу
жүргізгені дұрыс. Алдымен кітапханаларға барып ... ... ... маңдағы кітап дүкендерінің сөрелеріне көз жүгіртіп шығу ... ... ... редактордың өз редакторлық тәжірибесіне таңсық
болса, әріптестер, таныс профессорлар, кітапханашылар, оқырмандар ... және ... ... орындары мамандарының пайымдарын да «іске
қосу» артық етпейді.
Әңгіме көркем шығарма туралы ... ... дәл сол ... бас ... ... ол ... нақты да айқын бола қоймайды.
Көркем «емес» шығармалардың ерекшелігі – сол тақырыптас кітаптар мен ... ... ... көп ... үлгі ретінде пайдалануға
болады. Жанр да маңызды рөл атқарады. Ресейде ... ... ... ... да ... келеді, тіпті «көз ілеспейді». Мұндай
жағдайда редактор жалпыға ортақ шарттар мен нарық ... ... ... қабылдай алады. Ал жас автордың алғаш жазған ... ... ... қажеті туып тұр. Мақұл автордың бірінші болмай-ақ
қойсын, бірақ шолушылардың пікірінше «ұзаққа бармайды» деп ... ... ... ... автор үшін «жұлдызды сәттің туғаны осы болар» деп
тәуекелге бару өз-өзін ақтай ма?
Әр адам - ... ... Олай ... ... де, біз ... ... ... қолжазбаны қанша қайталап оқыған сайын оның әр жолғы
әсері әрқилы болады. Редактор пікірінің ... ... біз ... да ... ... ... ... қабылдау мен маркетингтік бағамның ара-
жігі тым жақын болғандықтан, шығарманы қабылдаулардың айырмасына үңілудің
де реті жоқ. Осы ... ... келе ... ... ... ... ... маркетингінде редактор өзі өзіне эксперт болады. Бірақ редактор
пікірінің ... ... ... ... ... Бір
редакцияларда шешуші мәселе – редакция алқасының ... ... ... ... ... ... тенденция үлкен баспаларда да
байқалады. Соңғы онжылдықта қолжазбаны қабылдау мәселесіне келгенде, шетел
және ... ... ... ... ... пікірінің құны арта
түскендей. Есесіне редакция алқасы тоқтамының маңыздылығы екінші орынға
ысырылғандай. Одан ... ... ісі ... ... ... сайын, соғұрлым маркетингтік қызметтің маңыздылығы еселей түседі.
Құрылымы тым қарабайыр шағын баспаларда ... ... ... ... ... ... ашқан жаңа мүмкіндіктерге
орай ашылған «жүрдім-бардым» ... ... ... ... типі редакторларға жүк салады. Кейде қолжазбаны қабылдау-
қабылдамау мәселесін апта ... ... ... жиналыстарда шешеді.
Жиналыстарға редакторлар мен сауда ... ... ... ... ... басшылығы қатысады. Алайда біздің баспаларда мұндай бөлім жоқ.
Редакторлық ұсыныстар жазбаша түрде ... ... ала ... ... талқыланатын мәселеге қатысты өз пайымдауларын білдіреді.
Пайымдаулар қорытындысы маркетинг бөліміне ... ... ... ... ... ... ... Ал соңғы шешім ... ... ... ... Оның ...... ... ұсыну
ғана. Әрине, тоқ етер сөзді әрқашан тек маркетинг бөлімі айтады деу ... ... бұл ... ... қызметкерлерінің көрегендігі мен
біліктілігі арқасында шығарылар кітаптың болашағын елестете беру қиын ... ... ... ... ... ... ... шейін баспагер мойнында болады. Ол салмақтың күші жұмыс басында
қатты білінеді. Тәжірибеден байқалғандай, егер кітаптың тағдырына о ... ... оның ... ... ұзақ бола ... Осы бастапқы
кезеңдегі редактор міндеттерінің маңыздыларын қарастырайық.
Кітапты басып шығару процесі ... ... және ... ... Онда да ... ... ... эөнінде айтсақ,
мұнда көп еңбекті қажет ететін, әрі маңызы зор ... 3 ... ... ... ... тауар десек, кез-келген тауар секілді ол тек
іштей сапалы өнім болып қоймай, тұтынушы «көзін тартуы» керек. ... ... ... ... негізгі объектілерін атап көрсетейік:
- кітап атауы;
- кітап мұқабасы;
- кітаптың ішкі безендірілуі;
Редактор осы элементтерді кітаптың жанрлық ерекшелігін, ... ... ... ... ... ... баспа өнімінің
«өмір жасы» ұзақ болары сөзсіз. Ал енді осы кітаптың ... ... ... әсер ... объектілері жайында тоқтала кетейік.
Көптеген зерттеулер барысында анықталғандай, ... ... ... ... ... ... кезде, алдымен, оның мұқабасына қарап, сосын
атауына көз жүгіртіп, оның жанрын ойша анықтауға талпынады екен. Сондықтан
оқырман жүрегін ... ... ... сериялы кітап емес, алғаш шығып
отырған, бейтаныс автор кітабы үшін, алдымен, кітап тақырыбын ... ... ... ... ... ол ... көз салып, кітаптың жанрын
бірден түсіне қоюы керек.
Мысалы, детектив жанрында жазылған кітапқа ... ... ... ... ... ... детектив жанрының оқырмандары
тақырыбына қарап, ол кітапты поэзия ... деп ... ... ... ... ... өлең сүйер оқырман оның бетін ашып
көре салысымен, детектив екеніне көзі жетіп, ... ... ... ... ... ... ... тіпті, ең бір ... да ... ... ... Дәл сондай, мұқабадағы суреттер мен
иллюстрациялық элементтердің де орнымен енгізілгені дұрыс. Егер поэзиялық
шығарманың ... ... ... ... ... ... тағы да
шатасады. Бұл мәселені, ең алдымен, жас авторлар мен жаңа ... ... ... ... ... себебіміз, оқырман нарығында екі түйткіл
кітап тағдырында маңызы зор, шешуші рөл ... ... ... ... ... даңқы. Қазақтың «Мата даңқымен бөз өтер» деген мәтеліне орайлас бұл
түйткілдер ... ... ... ол ... ... дейін де жарық көріп,
өзіндік ерекшеліктерімен оқырманды мойындатқан болса, ондай ... аса көп ... ... ... ... ... ... сүйіспеншілігіне ие болған «Тауқымет», «Махаббат
қызық мол ... ... ... жыр жинақтары неше басылып, тарап
отырды. Мұқағали Мақатаевтың жыр ... ... өлең ... ... ... түр-тұлғасынан бұрын автордың өлең өрнектері орала ... ... ... ... ... ... ... арасында
шығармалары жете таныс авторлар: М.Әуезов, Б.Майлин, Ғ.Мүсірепов, кейінгі
жылдардағы авторлардан Ә.Нұршайықов, М.Шаханов, ... ... ... халқы мойындаған авторлардың еңбектері авторының есімімен-ақ
ол кітапқа еріксіз «қол создырады».
Кітаптардың көптігі мен ... ... ... оның ... ... деп ... шарт қою ... Әйтсе де, баршасына ортақ талаптар
болады. Кітап мұқабасына қатысты талаптар екі түрлі ... ... ... және ... ... ... форматы мен қағаз сапасы ол кітаптың көздеген
мақсатына орайласуы керек. Мәселен, ... ... ... кітапты, я
кітапшаны қатты мұқабамен орап қоюдың еш қажеті жоқ. Ол ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын
қымбаттатады да, сұраныс мүлде болмай қалуы ... ... ... ... ... қағазбен қаптау да жөн емес. Бұл ішкі мазмұн
мен сыртқы пішіннің үйлесімсіздігіне әкеп соқтырады.
2. Кітап мұқабасының ... мен ... ... ... ... ... ... шарт. Айтып кеткеніміздей, лирикалық шығарманың
сыртына сұрықсыз суреттер салып, оқырманнан қара үзіп ... ... ... сыртын мүлде шимақтамау керек. Бір қалыпты
сұрғылт бояу ол шығарманың ішкі ... ... ... беріп
тұрады.
3. Суретші кітап мұқабасын жасап шыққаннан кейін, болашақ кітаптың
нобайы жасалады. Бірақ макеттің сыртына ... ... ғана ... ... не өзге ... ... не құр қорап жапсырылады. Себебі, біз
болашақ кітаптың мұқабасының ғана қаншалық сәтті жасалғанын ... Ал ... ... ... өз ... ... оқырман назары мұқабаға
емес, мәтінге ауып, мұқаба имиджі тасада қалып ... ... ... ... элементке басымдық берілгені дұрыс. Дәл сол элемент арқылы
оқырман ол кітапты бір ... ... бір ... ... ... ... ... не алынуы керек дегенде, баспагер – кітап маркетологы
оқырман назарын кітаптың дәл қай ... тұсы ... ... ... алуы ... ... ... ие болған автор, аса ... ... ... ... ... Осы ... бірі – ... автор, я оқырман сүйіспеншілігіне бөленген тақырып, я шебер дизайн
оқырманды тартуы керек/12/.
Безендіру ісі кітап өтімдігі тұрғысынан алғанда, ... ... ... ... қарастырылады. Кітап ішіндегі негізгі мәтіні
қаншалық керемет болғанымен, сыртқы ... ... ... – кітапты
сатып алудан мүлде «бас тартқызуы» ... ... ішкі ... ... алдымен аннотациясы көзге
елестейді. Аннотацияның атқаратын қызметі сол кітаптың мән-мазмұнынан ... ... ... беру. Аннотация оқырманды тартуы, қызықтыруы, кітапты
сатып ... ... ... Оның ... ... осы қызметімен
байланысты. Жоғарғы кезеңдерді ескерсек, аннотация оқырманның кітапты сатып
алу-алмауында шешуші рөл атқаратын үшінші кезең.
Аннотацияның тұтастығын ... ... етіп жазу ... Кей ... ретінде кітап ішіндегі негізгі мәтіннің белгілі бір үзіндісін
алып жатады. ... ... ... де ... ... ойды қамтып,
кітаптың мазмұнын айқындап тұруы және кітап мазмұнына орай, шебер жазылуы
керек. Олай ... ... ... кітаптың аннотациясы сол
шығарма мазмұнының «картинасы» ... - ... де ... ... Ал ... ... ... Мысалы, Қазақстанның халық жазушысы Әзілхан
Нұршайықов өзінің 2005 жылы «Өлке» баспасынан ... ... ... ... ... ... ... «...Қара сөз және ... ... бұл ... әр ... ... ... ... толы.
Олар бірінен соң бірі оқырманды тартып, тебірентіп, ... ... ... ... жас ... Ұлттық тәлім-тәрбиелік мәні зор бұл
шығармасын ... ... жан ... ... ... ... халқының тамаша қызы
Халима апамызға арнаған» /13/ делінген. Оқырман осы кітапты аша сала ... ... ... ... ... көңілге түюге тырысады. Себебі,
«...көңілді қозғап, көзге жас ... ... ... «не ... ... ой ... түрде мазалап, кітапты еріксіз парақтауға
итермелейді. Бұл орайда ең алдымен жоғары сұранысқа ие ... ... ... ... ... ... ... осы кітаптың артықшылығы – қарапайым
ғана атауы, автор даңқы және аннотациясы дер едім. Сондықтан да, ... ... өз ... жылы жол ... үшін оның ... да маңызды
рөл атқарады.
Міне, редактор үшін кітаптың мән-мазмұнын ашатын, әрі оны өтімді
ететіндей атау таңдау мәселесі ең ... ... ... ... Редактор
супермұқабаның сырт келбетін әрлеу және көркемдік ... ... ... ... ... ... ... қатысады).
Таныстарымен ақылдаса жүріп кітапты қалай ... ... ... ... ... баспаларда кітаптың супермұқабасының
безендірілуі мен аудитория талғамын ... ... ... ... редакторға жүктеледі. Каталог ақпаратты кітап таратушыларға
(кітап сатушылар мен ... және олар ... ... арналады деген сөз. (Супермұқабадағы жазудың сыншылардың
тырнағына ілігіп, ... ... жиі ... ... шықты делік, редактордың міндеті ... ... ... ... – кітапты тарату, құқығын қорғау, жарнамалау
бөлімдеріне, тұтыну аудиториясына жарық көрген кітаптың әрі ... ... ... қамтамасыз етуге итермелеуі, ... ... ... ... ... Егер ... рыногына жарыққа
шыққанына дейін көп еңбек еткен, күрделі, яғни ... ... ... ... ... маусымына екі-үш рет қана ұшырасады) ондай ... ... ... өзге де ... ... ... дерлігі
іске қосылады. Тіпті сөйткен күнде де «әттеген-айлап» қалатын кездер болмай
қоймайды/14/.
ІІ ТАРАУ. БАСПА МЕНЕДЖМЕНТІ
2.1. Баспа менеджментінің ...... ... ... ... ... ... Баспа
қоршаған ортамен тығыз байланыста болады және одан ... ... оны ... ... ... көрсетіп, ортаға қайтарып беретін саланың бірі. Баспа
иелері, ортаның спецификалық қажеттілгін қанағаттандыра отырып ... ... және ... ... ... және ... осы әрекеттерді
орындай алатындай етіп ақша салып ... ...... ... ... басқаруды алып
келді. Практикалық проблемаларды шешудегі қажеттілік, атап айтқанда өндіріс
аумағындағы ... ... ... ... Басқарудың теориялық
жүйесінің тәжірибесі он тоғызыншы ғасырда Англияда пайда болды. «Өндіріс
пен ... ... ... ... ... ... математика
профессоры және кәсіпкері Ч.Беббидж ... Ал ... ... ... Ф. ... деген азамат қалады. Ұйымдастыру менеджменті
саласында өзіндік айрықша еңбегімен Г.Эмерсон «Өнімділіктің 12 принциптері»
атты еңбегінде ол ең ... ... ... ... ... ... ... берді. «Manage» - сөзі ағылшын тілінен аударғанда –
басқару, жетекшілік ету, ... ... ... ... кету т.б. ... сөздердің жиынтық мағынасын білдіреді деуге болады. Ал ... сөзі ... ... ғана ... сөзі қоғамдық ... ... ... ... ... және биологиялық басқаруда
қолданылмайды. Бұлар үшін ... ... ... ... ... ... ... менеджменті бұл – қоғамдық басқарудың бір тармағы. Дегенмен
бұл ... әр ... ... бар.
Бірінші ерекшелік – ұйымдық құрылымы. Негізгі проблема: Баспаның
ұйымдастыру формасы мен құрылымы қандай болуы керек? Баспа ... ... ... ... және шет ... ... нақты істер қазіргі
баспаға сай келе ме?
Екінші ерекшелік – ... ... ... ... ... да жалқы
да қызмет істейді. Жалпы қызметі – сыртқы ортаның әсері ... ... ... ... ... ... Бұл дегеніміз – нарықта
алдын-ала ... ... ... ... ... ... есептеу және қадағалау функциялары. Ал, жалқы қызметіне
жататындар әр түрлі жұмыстардың ... мен ... ... ... ... ... ... – баспа менеджменті басшылық қызметінің синонимі
десек те ... Бұл ... ... жетекші күш «локоматив» ... ... ... кәсіптік деңгейіне байланысты. Бүкіл ... ... ... ... ... ... ... жетекшісі,
ұйымдастырушысы білгір басшы, психолог, заңгер, ... ... ... ... ... ғана баспа ісінің жұмысы ... ... Осы ... рөлдер жоғарыда айтылған әр салада
білімдарлықты, көрегендікті талап ... ... ... ... аз ... ... ... әр саладағы қызметі арта ... ... ... ғылыми ізденістердің бастау алар көзіне отырып
басқаруды ғылым ретінде қалыптасуына мүмкіндік береді.
Төртінші ...... ... ... тетігінің кәсіптік
қызметін де білдіреді. Бұл дегеніміз – еңбекті ұйымдастырудың үш ... ... ... ... ... және адам ... болып табылады. Ал
баспа менеджментінде ... ... ... таңдау, оларды
орналастыру, мамандардың ... ... ... ... кадрлардың
қызметін ұйымдастыруға, ақпарат көздерін пайдалануға, еңбекке ... ... ... ақы төлеміне тығыз байланысты.
Бесінші ерекшелік – баспа менеджменті ... ... ... Олар ... және ... болып екіге бөлінеді.
Басқару негіздерінің барлық түрлерінде «адамзат системасында»
ақпарат көздерімен құрылады. Баспа менеджментінің даму ... әр ... ... ... ... мәселелерге көмектесіп отырады. Олар –
экономикалық, өндірістік, финанстық, қоғамдық т.б. ... ... ... ... ... ... ... менеджменті баспа
ұжымдарының мақсатын белгілеу, ... ... ... болып
табылады.
Алтыншы ерекшелік – баспа менеджменті ғылымға да, өнерге де қатысты.
Әрбір ғылым ... алғы ... ... ... әдістердің
системасы болып табылады. Басқару ғылымында жалпы ... ... ... ... ... т.б.) ... ... функциясы
мен құрылымдарын, ұжымдық жұмыстардың құрылымын зерттеуде қолданылып
отырады. ... ... тағы бір ... белгілі бір басшының жиынтығы
немесе теориясы – ... ... ... табылады. Ал, бір топтың
тәжірибесіне сүйене отырып шығарған теория-макротеория деп аталады/.
Баспа менеджментінің тағы бір ... ...... ... ... ... құралдарын, ғылыми ақпараттарды қолдана отырып белгілі
проблемаларды шешеді. Әдістеме топтамасының ... ... ... ... ... басқару шешімдері т.б. және әдістер баспа
менеджментің ғылым ретінде қарастырады. Бұл ... ... ... ... тәжірибе жиынтықтарының үлгілері болып табылады. Бұл үлгілер ... ... ... ... ... әдебиеттер «книга успеха»
деп аталады. Бір өкініштісі, ... ... ... көп ... ... ... ғылым ретінде - әдістеме тобы – теория -
әдістеу - белгілі бір тәжірибелердің үлгілері деп білеміз.
Баспа менеджментін жетілдірудің ... ... бар ... ... ... ... үш түрлі нұсқасы бар екендігіне көз жеткіземіз.
1. Өзіндік болжау немесе өзін-өзі жетілдіру;
2. Ақыл-кеңес беретін ... ... ... ... ... Жоғарыда айтылған нұсқалардың ең тиімді элементтерін пайдаға
асыру.
Кез-келген баспа өз ... ... ... ... ... ... ... өмір сүріп соңынан жабылып отырады. Жалпы баспалардың өмір
сүруін адам өмірінің үш кезеңімен салыстырып ... ... Ол ... ... ... ... юность, зрелость).
Байқап отырсақ баспалардың дамуында өз кезеңдеріне тән қиындықтары
болады екен.
Балалық шақтағы қиындық – ... ... ... ... ... жетіспеушілігі.
Бозбалалық кезңнің қиындығы – берілген тапсырманы дұрыс орындамау,
ұйымдастыру құрылымының кемшілігі, бухгалтерлік, финанстық ... ... ... ... ... ... құқығын жетік
білмеуі.
Әріптестер арасындағы алауыздық, ... ... емес өз ... ... ... ... келеңсіздіктер.
Ержету кезеңіндегі қиындық – баспаның даму ... ... мен ... әбес ... ... кезінде пайда болған
артықшылықтарды дер кезінде дұрыс пайдалана алмау.
Баспа менеджментінің басқару ... ... ... ... ... ... – бұл ... проблемаларына тікелей
байланысты.
2. Көздеген мақсатқа жетудің ең тиімді жолдарын іздестіру.
3. Озық тәжірибеге сүйене отырып ... ... ... үш ... ... ... ... трениг деп аталатын
технологиялық ұғым бар. Бұл ұғымның басты мақсаты ұйымдастырудың ... ... ... құралы болып табылатын тренигке не кіреді? Ең бастысы
жұмысшы топтарын баспа ... өз ... ... ... ету ... ... тиімді шешу. Менеджментте «Шешімді ... ... және оны ... асыру әдістері» деген қағида осы ұйымдастыру
құралына байланысты қарастырылады /15/
Қоғамдық психологиялық ... ... ... ... ... ... келісімді атмосфера болу үшін тренигті жұмыс
үстінде немесе жұмыстан тыс өткізуге болады.
Психологиялық әдіс-тренинг өткізуші оқушыға ... ... ... ... ... қиын проблемаларды жүзеге
асыруда өз белсенділігін арттыру үшін ынтасын тудыру керек.
«Басқару өнерінің ең биік шыңы – ... ерте ... - ... ... Бұл жерде ұлы қолбасшы кадрлардың кәсіби
қартаюын еске салып отыр.
Кәсіптік қартаюдың себептері мен ... ... ... ... ... Кәсіптің тоқырауға жіктелуі
|Белгілері ... ... ... ... ... ... ... ары |
| ... ... ... ... ... ... тоқырауы |Кәсіби дағдыны толықтыруды тоқтату |
|Жаңа ... ескі ... ... ... ... ... шешуге тырысу ... ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Тәжірибе алмасудағы тиімділік – бұл дегеніміз оқу ... өзін ... ... ... ... ... ... дағдыны көтерудегі тиімділік: оқып
үйренуге дейінгі жетістіктерге ... ... ... мен ... ... ... тиімділік – бұрынғы білім мен
кәсіби дағды екінші кезекке шығады да, ... ... осы ... ... жаңа ... сапасы келеді.
Жаңа көзқарас тиімділігі – басқару әдістеріне, бөлім жұмыстарына іс
жүргізудің жаңа ... ... ... мен ... ... ... кейбір толықтай жатқан
кәсіби дағды мен ... ... ... ... ... ... ... бәрі қосыла келе нағыз кәсіби жұмыстың биік шыңына шығады,
бірақ ... ... мен ... ... беру ... ... жүйеленген нұсқа бойынша басқару.
Жүйелі түрде сатылымға түскен ... тез ... ... дәлелденген. Енді, баспа ісінен ілгері дамыған елдерді мысалға
келтірейік. Кейбір мәліметтерге ... ... ең ... ... 1579 жылы ... миссионерлер ашқан. Ал тағы бір деректерге
сүйенетін болсақ, ... ... ... ... 1870 жылы ... осы ... бастап Жапонияда кітап шығару ісі қарқындап дами түскен.
Өз технологиялық базасының жоғары ... болу ... ... дүние жүзі бойынша бірінші орынды ... ... ... ... төрт ... астам баспа үйі бар және олардың біразға
жуығы екінші дүниежүзілік ... ... ... ... Бұл ... Жапонияның еі ірі қаласы ... ... ... ... ісінің бір ерекшелігі – ондағы баспалар кітаппен ... әр ... ... да ... ... ... ... 6,7 млрд. Дана баспа өнімдерін шығарса,
оның 500 млн. ... тек қана ... ... ... ... ... ісі
полиграфиямен айналысатын бес ірі ұйымдарға жүктелген. Жапон баспаларының
тағы бір ерекшелігі – жылына 1,2 млрд. Дана ... ... ... ... саны орташа есеппен әр адамға шаққанда 9 дана, ал әрбір
жанұяға 27 ... ... ... ХХ ... орта шеніне дейін сатиралық
журналдар тек балалар үшін шығарылса, қазіргі ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сатира жанрындағы журналдар
түрлі-түсті әрі көлемді болып шығады. Олардың әрқайсысы нөмірден нөмірге
жалғасатын 10-15 ... ... ... ... ... ... қызығушылығын оятатын өзінің мақсатты аудиториясын жинайды.
Соңғы кездерде саясат, экономика, құқық, фантастика, роботтар ... ... ... ... ... ... пронография тақырыптарына
арналған сатиралар мейлінше орын алған. ... ... ... оқырман санасына тез «сіңетіндігін» есепке ала отырып,
жапондық баспагерлер комикстер түріндегі кітаптарды ... ... ... тәрбиешілері мен зерттеушілерінің айтуы бойынша, комикстер
ақпаратты «тақыр» мәтіндерге қарағанда өте ... ... ... ... ... ... ... береді. Жапонияның
қылмыстық кодексі мазмұны қалыптаспаған ... ... ... ... ... ... ... кітап баспасының өз баспаханасы болмайды
және де олар шығарылған өнімнің ... ... ... ... ... кітаптардың негізгі бөлігін дүние жүзіндегі
ең ірі полиграфиялық ұйымдар («Дайниппон инсацу» және ... ... ... 70 ... ... ... және Тохан компаниялары
көмегімен көтерме сауда жүйесі арқылы ... Бұл ... ... өз ... ... ... айналысатын дүкендердің дамыған
жүйесіне тапсырады. Қалған өнімдер оқу ... сату ... ... арқылы
таратылады /9/.
АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Франциямен салыстарғанда, Жапония әлемдегі ең
ірі кітап импортерлерінің бірі ... ... ... сұраныс – нарықтағы жеңіске ... ... ... ... бірі – ... ...... іс-әрекетіндегі мұқтаждық. Сауатты қоғамда адамдардың рухани
мұқтаждықтарын өтеуге ... ... ... ... ... ... адамдар
керегін мерзімді басылымдардан, электронды ақпарат құралдарынан, шетелдік
басылымдардан, не өзге де ақпарат көздерінен іздей бастайды.
Осы ... ... ... ... ... олардың
сұранысын баспа кітаптарының тақырып ауқымын кеңейту ... ... ... ... уақытындай өтей отырып, маркетолог баспа жұмысының
қаржыдық тұрғыдағы өркендей көкжиегін белгілейді.
Маркетингтегі келесі бір маңызды ұғым деп ... ... ... ... ... орта, тәрбие мен тұлғаның төл болмысы ... ... ... адам ... ... деп ... болады.
Айталық, мамандық алуға бекінген адам оқу ... ... ... ... ... ... таңдау жасап жатады. Алайда, оқу орнының ... оның ... ... ... ... ... ... Дәл
сондай, кей оқырмандар кітаптың ішкі құндылығын емес, сыртының «жылтырына»
қарай баға береді. Кітапты басуға дайындау мен ... ісі ... ... ... іс ... ... күшті бақталастығы жағдайында баспаның
сыртқы жұмысын ұйымдастыру мәселесі әр жолы жаңадан ... ... ... отырады. Ол үшін тиісті ... ... ... ... ... деген нақты
сұранысты білу қажет/16/.
Рухани мұқтаждықтың келесі бір ... табу ...... ... ... ... ... деп атауға болады.
Индивидиум ретінде кез-келген адам көп дүниеге қол ... ... ... ... ғана сол ... ... асыратын
ресурстарға ие. Тілек-қалау сұранысқа айналу үшін ... ... ... кітаптың бағасын көтере алуы керек дедік. Олай болса, кітап
маркетологтары ішкі қалаулары қаржылық ... ... ... ... ... ... сұраныстарын жүйелей білуі керек.
Баспа шығаратын кітаптарының ассортиментін, бағдарламасын жасауда
осы аталған үш шартты ... ... ... мәселелерді анағұрлым
анығырақ бағамдай алады.
Әдетте, баспагерлер қайда, қандай кітаптарға сұраныс бар, я ... ... ... болашақ қадамдарын сол ақпаратқа ғана сүйеніп
белгілейді. Кітапты таратудың оңтайлы жолдарын ... ... ... ... солардың пікірі негізінде өзге де тың ... жағы ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізу өндірістің
барлық салаларын қамтыды, оның себебі, дәл, ... ... іске ... көп ... ... Сондай зерттеулер
қорытындысына сүйеніп, орта есеппен ... ... ... ... Ол ... ... ... рынокқа шыққанда, өз өнімі
қаншалық өтімді тауар боларын, одан нендей пайда көрерін алдын-ала пайымдай
алады.
«Нарықты, бәсекелестерді, ... т.т. ... ... ... ... ... ал бұл оларға өздерінің экономикалық
жайын бағалауға және ... ... одан әрі ... ... ... ... ізденіс – арнайы сату ... ... ... ... ... осы. Ізденіс арқылы ғана кітап нарығы ... тез, әрі ... ... жаңа жолдарына түсуге мүмкіндік алады.
Маркетингтік саясатта өз ... ... ... ... ... қарастырған дұрыс.
Оқырман сұранысын анықтаудың басты әдістердің бірі – бақылау. Мұны
кейде «кабинеттік зерттеу» деп те ... ... ... ... ... ... ... кітапты қанша, қандай және
қалай етіп ... ... ... ... әдіс – ... ... ... оқырманға жеке-жеке жолығып,
пікірін сұрап шығу деген сөз емес. «Оқырман» деп, шартты түрде, белгілі бір
аймақтағы оқырман ... ... ... ... кітап саудагерлері мен
дилерлері аталады.
«Сұрау парақшасы» дейтін оқырман ... ... ... ... бар. Бірақ қаржыдық тиімділігі жағынан «оқырманмен тілдесудің» бұдан
әлдеқайда тиімді екенін көру қиын емес. Елімізде мұндай зерттеу ... ... ... аз ... еді. «Сұрау парақшасының» жұмыс істеу
принципі - әрбір сатылған кітаптың ... ... ... ... ... ... парақша салынады. Ол сауалдарға ... ... ... ... ... ... тағы бір ... тегін беруге
міндеттеме алады. Алайда, дәл қазіргі жағдайда оқырманның баспаға ... ... ... сана ... ... «тегін кітап алсам»
деген мүддесі басым ... ... ... ... ... ... ... бағдарлама тұжырымдамасы тартымды әрі ұғымды
болу керек.
Сіз қандай кітап таратайын деп жатырсыз – жеке ме, жоқ ... ... ... және ... ... ... үшін нақты
орындалатын жалпыға ортақ міндеттер ... ... ... ... ... ... Ұсыныстың анағұрлым оңтайлы формасын табу;
3) Оқырман сұранысын зерттеудің жоспарын жасау;
4) БАҚ-қа арналған мәтінді әзірлеу;
5) ... ... ... ... ... ... БАҚ-тың нақты бір түрін
таңдау керек. Егер ... ... ... ... ... ... ... автожурналдан оқи алатын болуы керек. Нақты аудитория ақпарат алатын
арнасына негіздеп жұмыс істеу керек.
Екіншісі, баспагер кітапты оқырманға ... мына үш ... ... ... Кітапты сатып аларда тұтынушы кітап ертең ұнамай қалса,
қайта қайтарып, ақшасын ала алу керек.
2. Кітапты бірден ... ... үшін ... ... ... артық
етпейді.
3. Алдын-ала жасалған тапсырыс негізінде кітапты дәл уақытында
жіберу.
Үшіншісі, БАҚ-пен жұмыс істемес бұрын ол ақпарат құралы бұған дейін
сіздікіне ұқсайтын ... ... ... ... ме, ол талпыныстар қалай
аяқталып еді деген мәселені анықтап алып, сосын сол ... ... ... ... ... арналған мәтінді әзірлеуде баспагер БАҚ-тың ішкі
құрылымдық ерекшеліктеріне назар аудару керек.
Бесіншісі, зерттеу қорытындыларының нақты нәтижесі ... ... ғана ... ... ... ісіндегі менеджерлер мен маркетологтардың саясаты
Кітапты тауар ретінде нанмен, болмаса, ... ... ... ... ... ... ... кітап нарығы театр
мен кесіндеме өнері туындысының нарығына ұқсас келеді. Кітап ... ... ... және ... ... ... ... басқандай» боп анық көріне қоймайды. ... ... ... ... «Әрбір кітап өзгерлерге ұқсамайтын дара сипатқа ... да әр ... үшін оны ... мен ... ... ... ... Кітап идеясы жоспарланғаннан ол кітаптың сатылуына дейінгі
аралық бір жылдан үш ... ... ... ... ... ... нақты іске кіріскен уақытта маркетингтік
зерттеулер көрсеткен қорытындылар түкке ... ... ісі – ... іс. Оған ... эксперттердің әмірлері
жүрмейді. Олардың ұсыныстары қабылданатын бола, баспагер не басу керектігі,
ал жазушы не жазу ... ... ... ... ... тура ... Ондай тәртіп кітап маркетингіне қол емес. Бұл
шығармашылықпен ... ... ... ... оны ... еркі
қашанда бірінші орында тұруы керек. Онсыз «тауардың ... яки бұл ... ... ... деңгейіне нұқсан келеді, де оған сұраныстан
шет қалу қаупі төнеді.
3. Кітап ісінде алдын-ала ... ... ... ... нарықтың сәтсіз элементіне айналған
кітапқа жазылған рецензия оның бүкіл тағдырын басқа арнаға
бұрып, шешуші ... ... да ... ... ... басшылыққа алсақ, кітап нарығын зерттеу түк қажетсіз,
әрі еш пайда бермейтін өнімсіз іске ... ... ... ... ... ... Енді бар пәрменімізбен бұл ... ... ... ... ағартушылық және ақпараттық қазметі болғанымен, кітап
бизнесінің коммерциялық та ұстанымы бар. Бұл ... ... топ ... ... ... алдыңғы қатарда, тіпті алдыңғы орында ... ... бар ... маркетологтың үлесі әбден қажет. Жалғыз-ақ,
маркетиологиялық әдістерді кітап ісінің ... ... ... ... гөрі ... етіп ... ... Ал кітаптың бірі-
біріне ұқсамайтын өзгеше табиғатын ескерсек, оның ... ... жеке ... не? Әр ... жеке ... ... дәл
қорытында берсе, ол еңбектің тиражы арқылы да мол ... ... ... ... ... ... ... 1996-1997 жылдың қыс
айларында жарық көрген «Хроноки человечества» кітабы жатады. Бұл кітап
оқырман ... жете ... ... ... алынғаннан кейін,
энциклопедиялық әдебиеттер ... ... ... ... ... шығарылды. Зерттеу барысында оқырман қысқа да ... кең ... ... зәру екені белгілі болды. Ол ... 400 ... ... ... ... мен ... өзгешелігіне
қарасақ, оны тез сатыла қояды деу қиын еді.
Алайды ұйымдастырушылар жоспарлағандай, кітап шыққан алғашқы айдың
өзінде тек ... ... ... 10000 ... ... ... ... шығынын өтеп қоймай, ол кітаптан мол ... ... ... неше қайтара көбейтіп шығарды. Бұл, ресейлік кітап рыногындағы
соңғы жалдары байқалған ... ... ... Енді сол кітапқа
жүргізілген маркетингтік саясаттың өзгешелігіне тоқталайық.
- Кітап көп ... ... ... тек Мәскеу
тұрғындары үшін шығарылды.
- Тиісті маркетингтік зерттеулер барысында ... ... ... және ... ... ... ие ... Маркетологтар мен менеджерлердің біліктілігі байқалатын тағы
бір тұсы – жергілікті тұрғындардың мінез ерекшеліктері мен
талғам табиғаты әбден ... ... ол ... басқа қала
тұрғындары арасында сатылса, оқырман нарығы тарапынан мұндай
«қызу сұраныс» туа ... еді.) Бұл ... ... ... ... ... лажын
қалдырмады.
Кітап – интеллектуалдық тауар. ... ... ... ... оның осы қасиетіне негізделуі тиіс.
Кеңес заманында ... ... ... ... ... ... қысқа болуы сол аталған «кітаби» заңдылықтың бұзылу салдары. Кітапты
мемлекеттік ... ... ... ... оның ... ... ... нарық тілімен айтқанда «өтімдігін» тежейді.
Кітап маркетингі бұл мәселені қалай ... ... бәрі ... ... ... ... ... пойызбен алыс жолға сапар шегіп бара
жатқан кісілер «жолын қысқарту» үшін тек ... ... ... ... оқығылары келеді. Баспагерлер арасында ... ... «бір ... ... ... ... ... шығарманы
әдебиеттің інжу-маржаны қатарына қоса алмаймыз. Бірақ оқырман нарығы «бір
күндік» дүниелерге мұқтаж. ... ... ... ... ... ... ... болады. Ал енді салмақты, салиқалы
туындының маркетологиялық өлшемдеріне келсек, ол ... ... ету үшін ... ... тек ... ... берсе болады.
Әйтпесе, ертеңгі өтімдік потенциалы күмәнді қолжазбаны басудан бас ... ... ... ... ... маркетинг жоспары екі басты
стратегиялық топқа бағытталады: ... ... мен ... ... ... алғашқысы, паблисити, кітап клубтары, мерзімді ... ... ... және жеке ... ... жағымды
пікір қалыптастыру үшін жасалатын әрекет. Ал соңғы буын – тұтынушыға
келсек, мұндай ... ... ... ... ... ... ... Соның көрсеткіштерін ескере келе, тұтынушы еркіне әсер ете
алатын шешімге жүгінеді.
Арнайы сатылым жолдарын мынандай етіп жіктеуге ... ... ... және жеке сату ... ... сату;
- пошта қызметін пайдалану арқылы сату жолдары; поштамен
жіберудің каталогтарын ... ... ... ... ... бойынша жіберу және т.б.
- сыйлыққа таратылатын кітаптарды сату;
- түрлі компаниялар мен ... ... ... ... ... дайындаудағы маркетингтік стратегияның
келесі сатысы сату жөніндегі ұлттық конференцияға әзірлік жатады. Көптеген
баспалар оның ... 4-6 апта ... ... ... дайындықты
бастайды. Бұл ауыссөздер басты сайыс алдындағы ... ... ... ... дәйектемелер жүйеленеді. Алдымен оған бөлінген қаржы
мен оларды қадағалаушы тұлғалар бекітіледі және әр басылымға арналған жеке-
дара маркетинг жоспары ... ... ... қағаздар мен плакаттар арқылы жарнамалау
жолдарын ... ... ... Мақсатты маркетинг саясаты кітапты
сатудың 80-90 пайызын жүзеге асыра алса, осал маркетинг кітап таратудың ... ғана ... ... ... ... ... негізінде кітапты
тарату ісі басталады.
Кітапқа тауар есебінде маркетингтік зерттеулер жүргізген ... ... ... ... ... атап ... ... өнімді сату кезеңіне таядық. Кітап саудасы өзге тауарларды сату
секілді кәдімгі коммерциялық ... Бір ғана есте ... ... ... ... үш ... - баспагер (менеджер), дилер (делдал) және
оқырман. Алдыңғысы - ... ... ...... Кітап оқырманға
дилер арқылы жетеді. Егер баспагердің ұсынған кітабын дилер ... ... ... ... ... кетуі мүмкін. Сол себепті, қалай да дилермен
«қол алысудың» амалын қарастыру керек. Бұл ретте үлкен баспалар ... ... ... ... ... ... ... елеулі әрі ірі баспалардың бірегейі
«Атамұра» корпорациясының өз ... ... ... «Атамұра»
полиграфия комбинаты, «Атамұра сауда жабдықтау» кәсіпорны, «Атамұратранс
жабдықтау» көлік мекемесі, «Атамұра кітап» кітап ... ... ... ... қатар, Қазақстанның әрбір облыс орталықтары
мен ірі қалаларында ашылған кітап ... ... ... ... баспасы кітап таратуды дұрыс жүйеге келтіріп, ұтымды бағыт
ұстанғанынан осындай ... ... ... бір қуанатыны, Алматы кітап саудасы нарығында ... ... ... ... ... ... жүйесі, «Гулянда» сауда
үйі, «Алматыкітап», «Руханият», «Кітап әлемі», «Книжный мир ... ... ... облыстарда өз дүкендері бар. Мысалы: «Экономик'С»
-тің Астанада 2 дүкені, Ақтөбе, Шымкент, Тараз қалаларында дүкендері ... ... ... бар. ... ... ... Астана
және де Қазақстанның 17 қаласындағы дүкендерге тарайды /19/. Осындай ... ... ... ... ... ... таралу аумағын кеңейтуде.
Ал осы небәрі бес жыл ішінде Қазақстандағы баспа нарығында өз орнын
таба білген «Қазығұрт» баспасы ... ... «Мир ... ... ... «Дом книги Абая»; Қарағандыда «Деловая литература»;
Оралда «Оптима»; Талдықорғанда «Кітап» деген үлкен ... ... ... ... Ресейдің озық «АСТ» баспасы ... 600-ге ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Новосибирскінің «Топ-книга» сауда
компаниясының бір өзі ай сайын 3 ... ... ... ... ... ... жанрына байланысты. Яғни, Ресейде детективті шығармаларға сұраныс
жоғары. Сондықтан да осы ел ... ... ... ... ... дейін жетсе, қазақстандықтар үшін ең көбі – үш мың, ... ... ... ... кітаптардың тиражы – он мың.
Республикада тіркелеген жүз ... ... ... ... жылына 1-2
кітап шығарады. Алайда олар ауылдық ... ... бас ... ... да ... ... Әрине, мұндай қынжылтарлық жайттың басы
бір жағынан бюджетке келіп тірелетіні сөзсіз.
Маркетингт бюджеті
Жеке ... ... ... тобы үшін ... стратегияны
дамытудағы басты мәселе мынадай: нақты бір ... біз ... ... керек және қанша қайтаруымыз керек деген мәселені анықтап алу
керек. Бұл ретте, бірқатар ... ... ала ... ... ... Ол ... жаңа аталымдар мен кітаптар маркетингінің жылдық
жоспарын жасап, мәліметтерді ... ... бөлу ... ... ... ... неғұрлым нәтижелі болатын жолдар бойынша жарнамалау.
Маркетингтік бюджет екі басты бөлімнен тұрады: ... ... ... ... ... ... Бұл ... шығын әр жолы
әрқилы болып келеді. Оның ... ... ... ауқымына қарай
бекітіледі. Мәселен, жеке ... ... ... ... ... және жол ...... бәрі ол қаражаттың
мөлшеріне әсер етеді. Оны жоспарлау мен ... ... ... Біз енді таза ... ... ... Бұл шығын баспа
ерекшелігіне тәуелді болғанымен, орта есеппен, жылдық сату мөлшерінің 5-6
пайызын құрайды. Әр ... ... өз ... белгілі бір мөлшерін сату
жөнінде өзіне мақсат қояды да, маркетингтік шығандарын сол ... ... ... ... бұрын жасалатындықтан, шығын жұмсалу
бағыты бойынша және көлеміне қарай жекелеген бөлімдерге жіктеледі. Мысалы,
маусымдық немесе ... ... ... ... ... қаржыны да
белгілеуге тиіс. Ол ақша авторлардың жекелеген аймақтарға сапар ... ... ... ақша бөлуде, ол сапарлардың қажеттігі мен
ұтымдығы ескерілп, ол ... ... ... ... ... Шығын мөлшері бюджет мүмкіншілігінен артып кетсе, оны
келісімді түрде ... Олай ... ... ... өзге ... қаражатты қысқарту жағы қарастырылады. Қаражатта жоспарлап
бөлуде, ... ...... ... ... мен ... анықтап алған
жөн.
Маркетингтік бюджет сатылымның процентіне ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді.
Осы ретте, баспагер алдында жоспарланған қаражатпен жұмыс істей беру ... әлде ... ... ... ... бола ма ... шешімдер арасында
таңдау жасауды. Кітап нарығы ... ... ... де сол
өзгерістерге тез бейімделе алуы керек.
Кітап маркетингі оқырманның қажеттілігін қанағаттандыратын сапалы да
салиқалы кітап шығарып, оған ... баға ... ... сол ... ... ... тиімді өткізу керек. Ао ол үшін кітапты тарату
арналарын ... ... ... ... ... – ол ... тұтынушыға дейін тауарды
жылжыту үдерісінде қаысатын баспалар мен жеке ... ... ... маркетингінде тарату арналары көптеген қызметтер
атқарады:
- ... ... ... ... ... ... процесіне қажетті шикізат, материалдар (қағаз,
бояу) сатып алу;
- маркетингтік ... ... ... және ... ... ... ... алушылармен байланыс құру, келіссөз жүргізу;
- сауда келісімдерін дайындау және жасау;
- кітап ассортиментін таңдап белгілеуге қатысу және ... ... ... ... ... ... ... сатылғаннан кейін тұтынушыға қазмет көрсету;
- оқырманға жеткізу;
- кітапты қоймалау, сақтау, ... орау ... баға ... ... ... оны ...... түрдегі жарату мен пайда табу. Ал барлығы жүйелі
болуы үшін өнім ... асуы ... яғни ... ... ... ... ... өздігінен тоқтап қалуы ғажап емес.
Кітап саудасы бимерзімді басылымдарды: кітап, кітапша, ... нота ... ... ... ... ... ... саудасының ерекшелігі оның атында емес затында. Атына қарап
бұл саланы шаруашылық мекемеге ... ... еді. Рас, ... ... сауда жүйесіне, елдегі сауда айналымына тіке қатысы жоқ
емес. ... шын ... бұл сату ... ... тарататын ағартушы жүйе/21/.
Кітап таратудың ... ... оның ... ... ... ... ... жетіп, кітапты өткізу қорытындысын шешеді.
Екіншіден, бәсекеде жеңіске жету мүмкіндігін ... ... ... ... ... халықтың рухани сұранысын біліп, қоғамның
мәдени-рухани даму ... ... ... сол оқырман сұранысы
арқылы шығаратын кітап ... ... ... ... ... тигізеді.
Қорытынды
Соңғы кезде бұқаралық ақпарат құралына жататын – кітап баспалар саны
көбейіп келеді. Әркім өзінше баспа ... оны ... табу ... да бар. ... бизнес көзі десек асыра айтқандық емес.
Сөйтіп, «өз ... өзің ... ... ... ... ішкі байлығын,
рухани азық жасаушы ақын-жазушылар бір бөлек, ... ... бір ... ... ... қалай шығарам десе де, құнын қаншаға көтерем десе де
ешкімнің дауы жоқ. Сөйтіп, кітап шығаруда ... орын алып ... ... ... ... Қазақстандағы жалпы кітап саудасының бір
жылдық көлемін 125 миллион долларға бағалап отыр. ... ... ... ... ... ғана тиеді екен. Бүгінде кітап сөрелеріндегілердің 65 пайызы
ресейліктер, 35 пайызы ... ... Яғни ... кітап нарығымыз
Ресейге тәуелді болып отыр. Негізгі себептері:
Ең алдымен, кітап шығаруға қажет шикізат ... ... ... ... ... бояулары т.б. Сондықтан да қазір қағаздың
негізгі жеткізушілері Ресей, Австрия, ... ... ... ... Іс жүргізуге Германия мен Финляндиядан ал басылым беттерін жасауға
Ресейден қағаз аламыз. ... ... ... ... ... құнын көтеру үшін алдарына жан салмай жарысуда. Сондықтан ... жоқ ... бір ... ... ... ... кітап шығарудағы
негізгі мәселенің басы ашылар еді.
Екіншіден, қағаз шығаратын кәсіпорынды ашпас бұрын ойланатын мәселе
маман дайындайтын арнаулы курс ... оқу ... ашу. Ал оған ең ... сол ... ашылатын кәсіпорынның қаржысына оқытып, келісім-шарт
арқылы келешекте өзін оқытқан шикізат шығаратын орнында жұмыс жасаса, екі
жақ та ... ... ... көптеген баспалар өнімін өтпей қалар деген үрейден аз
таралыммен шығарады. Ал, аз ... ... ... ... ... болады емес пе? Одан қалды тарату шығыны тағы бар. ... ... ... ... ... келгенде сәл кенжелеп қалады.
Республикада 10 мыңнан астам кітапхана жұмыс істейді. Әрбір кітапханаға ... ... ... ... ... ... 20-30 ғана пайызын
қамтиды екен. Сөйтіп, қазақ кітаптары оқырман түгілі, кітапханаларға да
жетпейді. ... ... ... жанашыры мұғалімдердің өзіне жетпей қалып
жатыр. ... олар ... ... Осы тұста тағы бір айта кететіні, сол
кітапты іздеп оқитын ... ... үшін ... ... ... жоқтығы.
Төртіншіден, қаламақы мәселесі, ... ... ... де ... ... ... ... ол таралмай қалатынының тағы
бір себебі, авторлардың өзінің аздаған қаржысына ... да, ... ... Ал оны ... ... ... онымен жұмысы жоқ. Жалғыздың күйін
кешкен автор өз шығармасын ... ... ... Ары кетсе туған-
туысқандарына үлестірер, кітап дүкендерінде таныстары болса соларға ... ... оқу ... ақшасы жоқ студенттерге мәжбүрлер, одан басқа
не ... ... ... кітап тарату тағы да жазушының өз ... ... ... әмір ... ... пен жүрек қалауын
сұраныс бар екен деп жасанды жолмен ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, жазушылар тіршлік қамын
күйттеп, алтын уақытын сатумен жіберуде. Сәбит ... ... ... ... ... ... категория – жазушылар. Осыдан ... ... ... ... ... ... Испанияда Делибес деген
мықты жазушы бар. Шығармаларына ... ... ... Бұл ... бір ғана ... ... Келісім-шарт бойынша, әлеуметтік,
экономикалық жағдайын ... ... өз ... ... Және бұдан екі жақ
та пайда табуда. Бізге де осындай бір жүйе керек. Сонда ғана әрлі де ... ... ... ... ... ... ... бәсекелесе отырып
күшейеді.
Бесіншіден, жалпы, бүгінде кітаптардың көп жағдайда ... ... ... тағы бір ... – оның ... Ал оның ... үшін қағаз, қатырма сапасы, қаламақы көлемі, баспа қызметкерлерінің
жалақысы, коммуналдық төлемақылар, ... орны және ... ... ... ... алу үшін кітапты дайындау, басып шығару,
тарату ісінде салықты азайту тіпті уақытша тоқтата тұруы ... ... ... кітап тарату ісі мен сату ісі бір ... ... ... ең ... ... ... бұрын таралымы мен тарату
мүмкіндіктерін айқындау керек, ал ол үшін ... ... ... ... ... ... ... жөн. Дұрыс шешім ... ... ... алу ... басшылар зерттеу жұмысына жоғары дәрежелі
мамандарды тартуы керек. Оның үстіне, басшылардың маркетингтік зерттеу
технологиясын жете ... ... ... ... ... білу
қажет. Мысалы, кітапханаға, дүкенге келген адамдардың көпшілігі ... ... ... ... ... ... жазған оқу
құралдарды жиі сұрайды. Өзіміз жүргізген маркетингтік зерттеу ... ... үшін ... ... ... ... табысты боларына көзімізді жеткіздік.
Баспалардың негізгі күн көрісі өнім шығару мен оны ... ... ... ... ... ... ірі жүйелермен,
ал қазіргі кезде Интернет-дүкендермен байланыс орнату тіптен қажет.
Қазіргі уақытта мемлекеттік тапсырыстарды орындау арқылы, ... ... ... алу ... ... табысқа ие болуға мүмкіндік
алуда.
Сайып келгенде, ... ісін ... бір ... ... ... ... ... шешіп алуымыз керек:
1. Әлеуметтік мәні бар кітаптарға салықты азайту немесе тоқтата
тұру.
2. Баспа технологиясының ... ... ... ашу.
3. Шикізатты елде дайындау.
4. Мемлекеттік тапсырыспен шығарылған ... ... ... Білімді де білікті мамандар даярлау.
6. Мықты авторларды тарту.
7. Қаламақы көлемін жоғарлату.
8. Кітап таратуды алға ... ... ... жүргізу.
• Кітап дүкендері мен кітапханалар ашу, әсіресе ауылдық жерлерде.
• Кітап нүктелерін, әдеттегідей құжынаған қара ... ... ... ... үй, ... үйі, ... ... ішінде), вокзал
(поездардың ішінде жолаушыларға), ауруханалар, балабақшалар,
жоғарғы оқу орындары маңына орналастыру.
• Жарнамалау ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, қоғамдық көліктердің сыртына,
ішне және аялдамаларға плакаттар ілу)
Пайдаланған әдебиеттер
1. Ақыл кені. Алматы. ... ... ... Кітаптану негіздері. Алматы. Санат, 1997.
3. Ә.Игенсартова. Қазақ баспасөзі: Ізденістер мен іркелістер// «Ақиқат»
журналы, №5
4. С.Сатыбалдыұлы. Маркетинг – ... ... ... ... С.Сатыбалдыұлы. Маркетинг – нарықтану. Алматы. Білім. 1999.
6. Ж.Дулатова. Отандық кітап тарату ісінің ... ... ... – 2003 - ... С.Н.Нысанбаева, Г.А.Садыханова. Маркетинг негіздері. Алматы. Қазақ
университеті. ... ... ... ... ... ... 1996.
9. М.Коротовский, Ж.Калиев. Книгоиздательское дело Казахстан. Алматы.
1992.
10. Г.Грэм. Книжный бизнес. Москва. 1999.
11. О.Сәбден, ... ... ... ... Алматы. 2002.
12. Е.В.Малышкин., А.Э.Мильчин., Настольная книга издателя. Москва.2005.
13. ... ... ... ... ... ... ... Ф.Котлер. Книжный маркетинг. Москва. 1996.
15. Қ.Қожаназаров. Маркетинг негіздері. Алматы. 1995.
16. Ш.Омарова. ... ... ... – 1998- ... ... в ... ... сборник. Москва «Логос». Московский
госуниверситенный университет печати 2000г. 45-46 с.
18. Журнал «Книжный бизнес» Алматы 2003. №1 -22 ... ... ... ... – қоғам проблемасы»// Әдебиет айдыны –
2006-23 наурыз.
20. Ж.Б. Шумпеттер Предпринимательство в ... ... ... ... 199 г. 89-90 ... С. Елубай «Әдебиет – халықтың рухани бейнесі» // Әдебиет айдыны. 2006-
23 наурыз

Пән: Полиграфия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инновациялық инфрақұрылым элементтернің даму жолы және бүгінгі жағдайы14 бет
Тауар тарату арналары. өткізудің маркетингтік жүйелері35 бет
Б. Эльконин бойынша тұлға дамуы18 бет
Мінез – құлық функциялары мен мінез – құлық дамуындағы үш саты15 бет
Мектеп психологының іс-қағаздары3 бет
Мектепке дейінгі мекемелердегі психолог қызметі5 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
Адамның тарихи дамуындағы биологиялық және әлеуметтік факторлар 16 бет
Азаматтық, Қазақстандық елжандылық, этносаралық келісім тұралы ұғым5 бет
Ақша реформасы: ұлттық экономиканың дамуындағы қажеттігі мен маңызы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь