Ақшаның шығу тарихын білеміз бе?

Бүгінгі нарық заманында ақша адам өмірінде елеулі рөл атқарады. Белгілі ағылшын философы Томас Гоббс мемлекетті тірі организммен салыстырып, ал ақшаны оның тамырында ағып жүрген қанға теңепті. Несі бар керемет теңеу. Расында да, экономикаға ақша араласқан кезде мемлкеттің қара қазанында қордаланып жатқан бүкіл шаруа дөңгелей жөнеледі. Сондықтан тәтті тұрмысқа жеткісі келген адамдар бұл пайдалы «қанды» бағып, қағып, қорғап, сақтап өсіріп, көбейтіп отыруға мәжбүр. Иә, осындай мәртебелі беделге ие болған ақшаның алғашқы шығу тарихы қалай басталды? Қашан, қайда пайда болды? Бұл сұрақтардың жауабын біріміз білсек, біріміз біле бермейтініміз анық.
Ақша, теңгелер жайлы ғылымды нумизматика деп атайды. (Монета – латын тілінен аударғанда «numisma»). Нумизматика ғылымын сөйлетіп, көкейдегі көлбеңдеген сауалға жауап берелік.
Бірнеше мыңдаған жылдар бұрын алғашқы адамзат қоғамы кезінде ақша туралы түсінік мүлде болмаған. Бірақ та, заман озған сайын адамзаттың дамуы үдерісі үзілмей үздіксіз жүргендіктен, қоғам алдында бірінде барды біріне салып, одан алып отыратын, бір-бірінің өзара кем-кетігін түгендейтін бір нәрсеге қажеттілік пайда болды. Ал сол заманның зайырлы азаматтары айырбас дегенді ойлап тапты. Айырбас бағзы заманғы алғашқы адамдар үшін баға жетпес өте үлкен жетістік еді. Себебі, нәпәқа жолында ақылынан бұрын қаруы бірінші сермелетін көне тайпалардың бірі екінші бір қауымның маңдай термен жиған дүниесін ұрлап немесе адамдарын шырылдата шауып, жайратып, жайғап, я болмаса, бір-бірімен атысып-шабысып тарасатын. Керуенмен кетіп бара жатқан бөтен жұрттың түйедегі теңдерін ту–талақай қылып зорлықпен тартып алатын да еді. Міне, мыңдаған жылдар бойы қалаған затыңды қолға түсірудің қарапайым түрі қарақшылық жолы болды. Ал енді натуралды шаруашылықпен айналысатын барлық тайпалар шаруашылығын өркендетіп, бір-бірінің жыртығын тауар айырбасы арқылы атыспай-шабыспай жамауға болатынын тереңінен түсінді. Осылайша айырбас шаруашылықтың өркендеуінің, оны жүргізудің өзінше бір тетігі болып қалыптасты.
Осы айырбастан барып ақша туындаған. 1947 жылы Бразилиядағы экспедициялық зерттеуші топ алғашқы айырбас жөнінде зерттеу жұмысын жүргізеді. Сонда мынадай нәтижеге ие болды: көне тайпалардың бірі белгіленген жерге өздерінің азық-түліктерін әкеліп қояды да, көрші тайпаның қойып кеткен азық-түлігін алып кетеді. Бұл «үнсіз айырбас» айырбастың ең ерте кездегі түрі.
        
        Ақшаның шығу тарихын білеміз бе?
Бүгінгі нарық заманында ақша адам өмірінде елеулі рөл ... ... ... ... ... мемлекетті тірі организммен
салыстырып, ал ақшаны оның тамырында ағып ... ... ... Несі ... ... Расында да, экономикаға ақша араласқан кезде мемлкеттің қара
қазанында қордаланып жатқан бүкіл шаруа дөңгелей ... ... ... ... ... адамдар бұл пайдалы «қанды» бағып, қағып,
қорғап, сақтап өсіріп, көбейтіп отыруға мәжбүр. Иә, ... ... ие ... ақшаның алғашқы шығу тарихы қалай басталды? Қашан, қайда
пайда болды? Бұл ... ... ... білсек, біріміз біле
бермейтініміз анық.
Ақша, теңгелер жайлы ғылымды нумизматика деп атайды. (Монета – ... ... ... ... ... ... көкейдегі
көлбеңдеген сауалға жауап берелік.
Бірнеше мыңдаған жылдар бұрын ... ... ... ... ... ... мүлде болмаған. Бірақ та, заман озған сайын адамзаттың дамуы
үдерісі үзілмей үздіксіз жүргендіктен, ... ... ... ... ... одан алып ... бір-бірінің өзара кем-кетігін түгендейтін бір
нәрсеге қажеттілік пайда болды. Ал сол заманның ... ... ... ойлап тапты. Айырбас бағзы заманғы алғашқы адамдар үшін баға ... ... ... еді. ... ... жолында ақылынан бұрын қаруы бірінші
сермелетін көне тайпалардың бірі екінші бір қауымның ... ... ... ... ... ... шырылдата шауып, жайратып, жайғап, я
болмаса, бір-бірімен атысып-шабысып тарасатын. Керуенмен кетіп бара ... ... ... ... ... ... зорлықпен тартып алатын
да еді. Міне, мыңдаған жылдар бойы қалаған ... ... ... түрі ... жолы ... Ал енді ... шаруашылықпен
айналысатын барлық тайпалар шаруашылығын өркендетіп, бір-бірінің жыртығын
тауар айырбасы арқылы атыспай-шабыспай жамауға болатынын тереңінен ... ... ... ... оны ... ... бір
тетігі болып қалыптасты.
Осы айырбастан барып ақша туындаған. 1947 жылы ... ... топ ... ... жөнінде зерттеу жұмысын
жүргізеді. Сонда мынадай ... ие ... көне ... ... ... ... азық-түліктерін әкеліп қояды да, көрші тайпаның
қойып ... ... алып ... Бұл «үнсіз айырбас» айырбастың ең
ерте кездегі түрі.
Бертін келе айырбастың ... ... ... ... айырбасқа
көп ел қатысып, олардың талаптары мен қажеттіліктері әр түрлі боп көбейген
сайын тікелей бартер жасау күрделене береді. Бұл ... ... ... ... ... әр ... өнім әр ... сақталады. Және оның әр
қайсысын өз маусым мезгілінде ғана ... ... алып ... ... ... ... толып жатқан қолайсыз кемшіліктеріне,
қиыншылықтарына көп ұрынған ... ... ... ... (шумерліктер,
финикиялықтар т.б.) қажытатын қалыптан шығу үшін ең үлкен тауар айырбасын
дүниеге әкелді. Енді шым-шытырық талап пен ... ... ... ... ... бидай мен мал айырбас саудасының алдында жүрді, сол
арқылы кез ... ... ... еш қиыншылықсыз алатын тұрақты мүмкіндік
туды. Жалпы ... ... ... экономикасының өмірлік циклі астықтың
бітік шығуы мен мал басының еселеп ... ғана ... ... ... ... ... ... саудасының ең тиімді ақшасына айналды.
Мал көбіне ақша орнына пайдаланыла бастады. Мысалы, алтыннан жасалған
сауыт, ... 100 бұқа ... ... ... үшін де мал ... ... адамды өлтірмеу үшін 110 жас бұқа төледі. Тіпті, осы
1377-1400 жылдары Ирландияда ... ІІ ... ... мал ақша ... Сондай-ақ, көне Римде де ақша орнына мал ... және ақша ... ... ... ... заманында аузымыздан тастамайтын «капитал»
(«капитализм») сөзі осы тұста айналымға енді. ... ... ... ... ... ... деген мағына берді. Мәселен, 1 бас бұқаға 5
қап бидай немесе 3 себет тұз, я ... 10 ... ... ... Бірте-
бірте айырбасты ауыстыратын құрал қажет болды. ... ... ... ... ұзақ жол жүру ... әрі оны ... ... алмайсың. Малдың
машақаты молайды. Мұның бәрі адамдар үшін де, ... үшін ... ... бір ... қажеттілік туындады
Бұл ойымызды аяқтамастан бұрын айырбасты ақша ақырындап ығыстыра
бастағаны турасында ой жіберген адамдардың ... ... ... ... ... атты екінші кітабында ақшаны айырбас құралы
десе, Аристотел ұстазының пікіріне ... ... ... ... ... арнайы ойлап тапты дейді. Десе де, көзқарастар көбейіп, басқаша
пікірлер ХІХ ... ... ... ... ... ... негізін
қалаған Карл Менгер «Экономика принциптері» атты еңбегінде ақшаның пайда
болуы эволюциялық процес деп түсіндірді. Бұл ... ... ... Әрбір адам
өзіндегі тауарды өзінікінен де артық тауарға айырбастап алғысы келеді және
саудагер адам ... өте ... ... ие ... тауарларды қолға
түсіруге тырысады. Арман болған қымбат тауар қолға түскенше өзіңдегі тауар
бұзылмай, шірімей, сасымай ... ... ... ... ... басқа
қандай зат қалауыңша бұзылмай сақталып ұзақ мерзім тұра алсын. Міне, ақша
деген жарықтық осындай ізденістің ... ... ... ... Жалпы
тарихшылар да экономистерде ақшаны дүниеге келтірген ... ... ... ... өте келе ... өркениет елдерінде натуралды айырбас ақшаға
орын босатып бере бастады. Ақшаның келмеске амалы жоқ еді. ... ... ... ... ... ... эквивалент жүйесі болмады,
айырбастап тұрған тауарыңды қажетіңе қарай бөлшектеп және ала ... ... ... ең ... ... бұйымдар, яғни мыс, күміс, алтын
сықылды заттар қолданылды. Бірден ақша ... ақша ... ... сақиналар, металл шыбық, тағы басқа с.с. түрлі металл ... ... ... ... кезінде Арголиден (Греция) б.з.д.
ҮІІІ ... тән ... ... ... ... ... ... ішіндегі ең ыңғайлысы құйма кесектер болды.
Олардың көлемі, салмағы уақыт өткен сайын тұрақтана бастайды, әрі ... ... ... ... алып ... ыңғайлы еді. Сол кезде ұзақ
жылдар бойғы айырбас сауданың тәжірибесінде бағаның да тұрақтануы басталды.
Экономистер бұл процесті ... деп ... ... ... бір ... ... ... қалада бірдей бағада болды.) Міне, осылайша ақшаның
алғашқы түрлері ... ... ... ... ... бөле алмай адамдардың
басы дал болса, ал ... кез ... ... кез ... жағдайда оп-оңай
бөле бересің. Алайда мұның да техникалық қателіктері болды. Құйманы ... ... оны ... тура ... ... құймалар мыстан, күмістен
соғылды, бертін келе құймалардың бетіне ... ... ... ... ... бір ... және сапалы болуына әсер етті. Мен деген мықты
саудагерлер ... ... ... ... болды. Сонымен қатар
сақталған құжаттарға қарағанда әлгіндей ... ... Жаңа ... ... ... құнды тәсіл болғаны көрсетіледі. ... ... ... қоланың салмағын өлшейтін өлшем бірліктері болды.
Салмағы 7,5 грамм тартатын «шати» атты теоретикалық бірлік пайда ... ... ... сала ... Бұл ... ... ... І мыңыншы
жылдықта ғана пайда болған грек монеталары болатын. Бұл натуралды айырбасты
жеңілдеткенімен саудадағы ... ... ... ... ... жасай
алмады. Мысалы, айыппұл салу, салық салу, компенсация ... ... ... жоқ. Бұл проблеманы түбегейлі шешу үшін ... ... ... Осы дамудың барлығы монетаның шығуының алғы шарттары
ретінде танылды.
Алғашқы монета ... ... және ... ... ... жөніндегі
жайттарды тарихқа жүгініп нақты жауап табайық. Көне ... ... ... ... ... Гректер алғашқы монеталарды өз мифтерінің
(аңыз-әңгімелер) кейіпкерлері жасады ... ... Янус ... ... ... деп ... Ал ... пен Ксенофоннның және таға басқа
көне авторлардың мәліметтерінде ... ... ... ... ... ... күнгі зерттеушілердің пікірінше, алғашқы монеталар б.з.д.
ҮІІ (нақтырақ, б.з.д. 687 жыл) ... ... ... ... растайды. Бұл
монеталар күміс пен алтынның құймасынан жасалған. Бірнеше ондаған ... ... ... тараған монета грек қалаларының бірі Эгинде пайда
болған. Неге алғашқы ... ... мен ... шықты? Себебі, ол жерлерде
қолайлы ақшаны қажет ететін ұсақ ... тез ... ... «ұсақ саудагерлер» деп атады. Лидиялықтар секілді Грецияның
әрбір ... ... ... ... бейнеленген өзінің монетасын соқты.
Б.з.д. ҮІ ғасырдың ортасына таман сауданы ... және ... ... ... үшін ... ... стандартпен, тек күміс, алтыннан
жасалды. Ал монета соғылған жердің орны мен сол елге тән ... ... ... монеталық мәдениет қазіргі ақшаның қалыптасуына үлкен
ықпалы болды. Бірінші болып ... ... ... тірі адамдардың
бейнеледі. Александр Македонскийдың (б.з.д. 336-323 жж.) ... ... ... бұйымның екі бетін бедерлеп бейнелеу технологиясы
оның қарамағына қараған барлық территорияға, соның ішінде Персияға тарады.
Бұл мұсылман елдерінің ақша ... ... ... ... ... ... Рим және ... Еуропа монеталар соға бастады.
Үндістан, Қытайға да таралып үлгерді. Қытайда б.з.д. І мыңжылдықтың
өзінде монеталар ... ... ... шығару шартарапға жайылды.
Адамдар монетаны ... да, ... ... ... ... ... да көмді, зираттарға адамдармен бірге де көмді. Мыңдаған
жылдардан кейін көне ... ... қазу ... ... ... өз ... ... жұмыс жүргізді.
Осындай біріккен зерттеулер нәтижесінде мыңдаған дөңгелек, сопақ,
тікбұрышты және төртбұрышты монеталардың түрлері ... ... ... ІІІ ... тән Ашакида патшаның тұсында Парфияда үшбұрышты
монеталар, ал ХІІ-ХІІІ ... ... ... ... ... монеталар, б.з.д. Ү-ҮІ ғасырларға тән ... ... ... ... ... монеталар, 1645-1676 жылдары билік еткен
Русьтің патшасы Алексей Михайловичтың кезінде күмістен ... ... тағы ... ... ... ... ... отыр.
Ғаламның кей түкпірінде монетадан бөтен тас ақшаларды да қолданған.
Микронезия Штатына кіретін Яп аралдарының батыс ... ... ... ... келе жатқан – ортасында тесігі бар ізбес тас ... ... ... – он ... ... ... дейін, ал салмағы бірнеше
тоннаға дейін баратын. Раиды ... ... ... ... ... ол Яп аралдарынан 400 шақырым алыс.
Әрине, аталған төлем түрі бұл ... ... ... ... ... қарамастан, ақшаның барлық қызметін бірдей жеңілдікпен атқара
алмайды (тіпті теңізге шым батып ... ... ... ... ... ... ... және сол теңіздің бір ... ... ... оны ... үшін ақы ... ... ... Яп аралында қоржынға
толы жер өнімдерімен есеп айырысады, ал тауарлармен ... ... ... - ... ... ... өте қымбат (диаметрі 60 см тасқа ХХ
ғасырдың басында шошқа түсетін). Осынысына қарай тас ... Яп ... роль ... және оны ... бір-біріне тарту ететін.
Товар-ақша қатынасының қалыптасуымен бізге белгілі инфлияция,
валютаның құнсыздануы, бағаның өсуі ... ... ... ... ... ... әр ... айла-тәсілмен жасай бастады: монетаны
қысқартты, бетіндегі бедерленген бейнелерді өшірді немесе арзан қоспалар
араластырды, ... асыл ... құны ... Б.з.д. 269 жылы Римде
күміс монеталар соғылды, ал ... Пуни ... ... ... яғни
б.з.д. 201 жылы самсаған сарбаздарын жалақымен жарылқау үшін ... ... ... ... ... ... жоғалтуға мәжбүр болады.
Әрине бұл инфляцияға әкелді.
Римдегі денария ақша бірлігінің тағдыры қайғылы өкінішпен аяқталды.
Б.з.д. 269 жылы және б.з. ІІІ ... ... ... осы
монетаның құндылығы бәсеңдеп, түсіп кеткендіктен денарияны соғуды доғарды.
Алғашқыда денарияны таза күмістен (бір монета – 4,5 ... ... ... ... жайлаған тәртіпсіздік, хаос және толассыз соғыс ... асыл ... ... ... құнсызданды. Нерон патша
тұсында ... ... 3,8 ... теңестірілді. Кейінгі келген
императорлар денарияны «кесіп, қысқартып» ... б.з. ІІІ ... ... ... ... ... ... құрады. Сондықтан да ол
өзінің алғашқы сипатын жоғалтты.
Ксилографиялық клишаның көмегімен кітап басу және қағаз ... ... ... ... ... ... ... әлемдік мәдениетке қосқан
басты табысы болды. Бұл жаңалықтардың жасалу ... ... ... Марко Поло Қытайдың иероглифтік жазбасы мен Ұлы Қытай қорғанынан
бұрын қағаз ақшаларды ... таң ... және ... жасалу, пайдалану
әдісі, құндылығы туралы толық мәлімет қалдырған. Бұл ... ... ... жылы Тан ... ... ... болды. Үкіметке металл монеталарды
айшылық алыс жолдарға алып жүру қиын болғандықтан жергілікті ... ... ақша ... ... Оны ... ... валютаға
айырбастауға болады. Көпестер бұл игі істің қолайлысын тез ... ... ... ... ... ... ... бастады. Бұл қағаз
ақшаларға түрлі түспен әр беріп, қолы қойылып, мөрі басылған адамдарды,
ағаштарды, ... ... ... ... ... ... ... билеттер ұқыптылықпен сақталды, ал оны жасанды жолмен
жасағандардың жазасы өлім еді. 1291 жылы ... ... ... ... басып шығарды, артынша дереу инфляцияға ұшырады. Осыдан ... ... ... ақшалар жетті. Бұдан басқа саяхатшылар, яғни ... ... ... ... оралған саяхатшылар оларды жолшыбай
Еуропаға ала келетін.
Бір таңқаларлық нәрсе, орта ... ... ... ... ... ... Бұл ... өркениет осыдан ондаған (40) жылдар бұрын
еуропалықтардың әділетсіз ... жер ... ... мәңгілікке
келмеске кетті. Оларда жазба, ... ақша ... ... ... болатындай бүгінгі экономикалық құрылысқа ұқсамайтын өзгеше түр
болған шығар. Әрине, бұл жерде Ежелгі ... ... ... салған бірден-бір халық инктер жайлы сөз болып отыр. ХҮІ ... ... ... кезеңінде Тынық мұхит жағалауындағы ... ... ... ... (3 млн. км2.) иеленіп, ... ... не ... де ... ... ұлан-байтақ жерін
бақылауда ұстап, бір-біріне хабар беру үшін шабармандар «часкаларды» немесе
түрлі түсті ... ... ... Әр текті мемлекеттің экономикасы
тұтасымен бақылауда және ... ... ... ... еңбекке
міндеткерлік – «мита» натуралды айырбас пен бағалы заттарға салық салу
орнына жүрді. Осылайша ... ... ... тиісті өнімін, азығын, киімін
алып отырды.
Ұлы Рим империясы құлағаннан кейін оның құрамында болған елдерде ақша
жүйесі іске аспай ... ... ... ... ... екі ... ... Ал қайта пайда болғанда оны әшекей ретінде ... ... ... ... ... ... заңы ... 240 стерлингті немесе
күміс пенниді, басқаша айтар болсақ, фунтты ... ... деп ... ... да он ... бойы ... римдіктер секілді монета
металының тазалығын бақылауда ұстау проблемасын ... ... ... ... ... ... мұқтаждықтарды қанағаттандыру үшін
жаңадан монетаның мөлшерсіз шек қойылмай шығуы. Мысалға, Х ... ... ... ... ... датчандардан төлеп құтылу үшін 40
миллион күміс пенни соғып шығарды, ... ол ... ... ... ... ... Вильгельм ескі тәсілдерді іске қосты.
Айналымдағы норманн монетасы сәтті ... ... ... ... ... қаржыландырып, 1066 жылы Англияны жаулап ... ... в ... X ... чтобы откупиться от датчан, английский король
Этельред Неразумный ... 40 ... ... пенни, но это не
помогло. Его внучатый племянник Вильгельм, ... ... ... ... и, ... обесценив находившиеся в обращении норманнские
монеты, профинансировал военную кампанию и завоевал Англию в 1066 ... ... ... ... ... ... со ... кредитных и
финансовых систем, среди которых — основание в 1401 году ... ... ... ... из Южной Америки, перечная авантюра ... ... ... что ... вклад в их развитие внес швед Йохан
Палмструх, банк которого первым в западном мире стал на ... ... ... ... ... как это ... бывает с талантливыми
первопроходцами, Палмструха и его ... ... ... судьба. В 1668
году после указа о девальвации банкнот его ... в ... ... ... ... все ... по ... в необеспеченности
драгоценными металлами, после чего стало печатать свои собственные бумажные
деньги. Но по качеству исполнения и по ... ... они ... тем, что
печатал Палмструх.
Бұл уақытта әлі қазіргі түрдегі қағаз ақша шыға қойған жоқ. ... в ... ... денег современного вида еще не существовало. Это, скорее,
были документы, либо ... ... ... ... ... ... ... из драгметаллов денег,
хранящихся в банке, либо гарантирующие ... на ... ... по ... той или иной ... то есть ... рода долговые
расписки. Распространено мнение, что ... ... ... ... с ... их ... — так ... хранить большие суммы.
Но это, скорее, следствие, а не причина появления ... ... ... ... ... ... хватать золота и серебра на ... а ... ... ... этой проблемы — печать на бумаге — давно
уже был известен, то его и пустили в ход. ... с ... XVII ... ... ... ... в качестве денег. В 1659 году мы
находим ... ... чек с ... лондонской конторе золотых дел
мастеров Моррису и Клейтону ... ... ... ... ... А в 1681 году в одной из ... ... ... ... ... заливе — создают орган, ответственный за постоянный выпуск
банкнот. Уже в 1690-м ... там ... ... выплачивают
солдатское жалованье.
От «нала» к смарт-карте
Рассчитываться можно не только традиционными наличными деньгами. Вы можете
взять лист бумаги и написать на нем ... ... ... ... ... человеку или фирме определенную сумму ... ... ... ... ... чеком. Однако получатель чека не
обязательно сразу же понесет его в ... он ... тут же ... ... с ... еще, ... имя ... и поставив свою подпись.
Такой чек, по ... мало чем ... от ... ... ... ... ... қарыз ақшаны белгілі мерзімде төлеуге берілетін
міндеттеме қағаз) де болды. Кроме чеков есть еще векселя. Плательщиком по
ним ... быть кто ... не ... ... ... вы указываете в
качестве плательщика ... или ... ... должна вам деньги, после
чего документ пускается в оборот. Однако вексель считается более «надежным»
средством, нежели чек, ... ... ... в ... и ... ... ... используют в обороте вместо наличных денег. Правда,
по большей части в западных странах. В ... же ... ... чеки и векселя существуют уже не одно столетие, то кредитная ... ... ... ... десятилетий. Идея проста. Небольшой кусочек пластика
с уникальным номером и магнитной полоской, удостоверяющий, что у вас ... ... и ... ... снять с этого счета деньги для ... ... При этом ... на ... не обязательно должны
присутствовать, банк ... дать их вам в ... ... и ... ... карта. Чтобы согласиться на снятие по вашей карте денег со счета,
вы должны оставить продавцу свою ... или ... ... пинкод.
Однако кредитные карты допускают и так ... ... ... владелец разрешает продавцу снять деньги по ... ... ... ему ... ... и ... до ... она действительна. Это частенько
приводит к тому, что ... тем или иным ... ... ... ... ... делать по ней покупки.
А потому в последнее время начинают получать ... так ... В ... от кредитной, которая служит ключом к вашему
банковскому счету, у смарт-карты деньги ... ... в ... чипе, в электронной форме. Скопировать информацию с ... ... ... ... ... к ... деньгам, не зная пин-кода, — тоже.
Когда вы расплачиваетесь смарт-картой, продавец списывает с ... ... ... Вы же в ... момент можете пополнить деньгами чип ... ... ... ... ... или ... зайдя в банк. Смарт-
карты более надежны и потому в некоторых странах стали ... ... ... ... во ... (которая, кстати, является
родиной смарт-карт) другие виды карт практически не выпускаются. ... ... ... ... в ... ... ... так называемые
«электронные» деньги. Андрей Шипилов
История золотого стандарта С ... в ... ... ... ... финансовых инструментов — векселей, залоговых, ... ... с ... ... ... ... ... денег в обращении постепенно выросло до того уровня, когда
драгоценных металлов в казначействах ... ... не ... для ... Так, во ... в ... XVIII века эта ... была весьма
ощутимой: государство хранило запасы на 700 тысяч ливров, а дефицит имело ... раз ... В ... ... войн ... грозила
обернуться катастрофой уже для всей Европы, и в 1797 году банк ... акт об ... ... в ... с ... ... находившихся в обращении банкнот на драгоценные металлы
приостановили. Сначала думали, что это ... ... но она ... 24 ... С нее ... история современных декретных, или фидуциарных,
денег.
Постепенно в течение XIX века ... ... ... ... у ... ... или биметаллический стандарты. В соответствии с ними
стоимость купюр привязывалась к ... мере ... ... или ... другого, разрешалась чеканка монет, а также ввоз и ... ... и ... из них ... В ... стандартах есть только один
источник законных платежных ...... ... и в этом ... ... от тех ... систем, которыми наша цивилизация
пользовалась ранее. Этот источник выпускает банкноты и ... ... ... они ... в ... ... второй половине XIX века благодаря открытиям золотоносных жил в Америке,
а также из-за того, что Британская империя к тому ... ... ... ... стандарте уже практически полстолетия, на него
начали ... и ... ... страны. Вскоре Франция, Германия,
Голландия и Скандинавские ... ... либо de jure, либо de ... ... а ... с этим ... выброс серебра на мировой
рынок вызвал катастрофическое обесценивание ... ... ... и ... ... ... ... золотой стандарт просуществовал
непосредственно до начала ... ... ... и за свой недолгий век успел
принести странам-участницам процветание и богатство. Или, по крайней ... ... ... ... впоследствии дважды попытавшимся его
возродить. В современной же нам экономической ... нет и не ... ... на ... о том, что же ... ... стабильности
довоенной Европы — существование золотого стандарта или же ... ...... друг к другу людей, учреждений и
правительств. Как бы то ни ... но ... ... ... эпоху в
Европе и США — сначала в золотослитковом (1926—1931 ... а ... ... (1944— 1971-е) ... — решительно провалились. Теперь
на ... ... не ... как ... ... ... ... драгоценными металлами и прочими активами
государственного банка».
Что ... ... ... ... американской династии нефтяников ... ... ... заявил, что через некоторое время хождение ... ... ... к ... а его ... ... ... новый
финансовый инструмент под названием security money, или деньги как ценные
бумаги. По замыслу Гетти, они ... ... из всех ... ... ... ... и монет), бессрочных банковских депозитов,
срочных вкладов, потребительских кредитов и рассрочек, займов и т. п. ... ... ... в ... формируется не только из наличных, так и
в новой системе любой человек сможет ... ... ... ... ... все эти операции в Интернете) денежного портфеля не
только из того, что у него звенит в ... ... ... и ... ... ... ... собой долями этих портфелей. Более ... money сами по себе ... ... преумножения благосостояния не
просто путем пополнения банковского счета, но ... ... по ... ... содержащихся в портфеле.
Допустим, у вас есть 1 000 долларов. Вы храните 500 из них ... 300 ... ... ... в ... и еще 200 — в акциях «Газпрома». Предположим
теперь, что вам захотелось ... ... за 500 ... И вот вы, ... ... ... продавцу пять «зеленых» банкнот, вручаете только две плюс еще
две ... ... ... депозита и половину своих акций «Газпрома». Все
довольны. Вы — потому что структура вашего портфеля осталась прежней и ... по ... и ... ... не ... ... — потому что
получил именно такой платеж, который хотел. В ... ... ... мы ... в ... ... на ... денежной системе —
аналогов ей не было до середины XX века. Ведь вся наша ... ... ... на ... ... которыми мы расплачиваемся за товары в
магазине, кредитные сети Visa и ... ... ... ... PayPal или ... ... ... проводить оплату ... ... — все это ... в ... ... и ... не подкреплено, кроме некоей разветвленной структуры
общественных обязательств, проще говоря, ... ... ... на ... ... и ... банков. До тех пор пока
эта порука крепка, деньги обладают покупательной способностью. Стоит ... в ...... ... не ... ... ... граждане вдруг услышат по телевизору новость о банковском ... ... ... все свои сбережения или ... ... ... ... что ... они обесценятся, — и ... ... цену ... ... ... в ... смысле дешевле бумаги,
на которой напечатаны. С тем ... ... ... ... ... и
контролировать ценность собственной валюты, центральные ... ... ... ... ... и ... резервы. Самая чудовищная инфляция в истории человечества,
обесценившая после Второй мировой ... ... ...... в 1946 году. Книга рекордов Гиннесса зафиксировала выпуск в
Будапеште банкноты в один ... ... (1 000 ... ... ... догадываетесь, что происходит в случае такой ... ... люди ... к ... ... и ... обмену.
Байқаған шығарсыз, заман озып, ғаламда ... ... Әр ... ... сол ... ... өзінің атын шығару, оны
дәріптеу үшін монета бетіне (ел) ... ... ... атын ... ... Бұл ... мәні де болды. Өйткені, таңбалар, эмблемалар
сол мемлекеттің өзіне тән және ... ... ... нышаны еді. Араб
халифатында монеталар тек халифтың атымен, оның ... ... аты ... түрде жазылды. Егер басқа мемлекетке тәуелді болып
қалған жағдайда монеталар өктем мемлекеттің билеушісінің атынан ... ... тақ үшін ... ... бір хан ... екінші
хан келді. Әрқайсысы өз атынан теңге шығарып, өзін мәшһүр етіп қалдырғысы
келді, әрі өзін дәріптеу мақсатында ... ... ... Орда ... Кавказ аймағы үшін Иранмен күрес жүргізіп, аз ғана уақыттың ішінде
Тебризді ... ... ... ... ... хан өз ... жеңген
жылын жазып, теңге шығарды. Ақша саудагерлермен бірге алыс ... ... ... түкпір-түкпіріне тез-тез таралып отырды.
Бүгінгі күнде қолымызға уыстап-уыстап ұстап жүрген бума ақша ... ... ... тарихи даму үдерісінен өте отырып қалыптасты.
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің
4-курс студенті Дәурен Сейтжанұлы

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі және қазіргі моңғолдар: ортақтығы мен ерекшелігі40 бет
Ақша айналымы21 бет
"Ақша жүйесі."24 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет
Ақша айналымы және ақша агрегаттарының динамикасы28 бет
Ақша айналымы және оның құрылымы28 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Ақша айналымындағы ақшаның ролі және оларды шығару33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь