Дүние жүзі халқының өсу динамикасы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Қазіргі дүние жүзі халықының өсу динамикасы және этникалық құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1.2. Халықтың өсу серпіні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Тіл құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Дүние жүзі аймақтарында халықтың қоныстану тарихы ... ... ...

2. Дүние жүзі халқының этникалық құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың тақырыбы қазіргі өзекті тақырыптардың бірі. Қазіргі кезде дүние жүзі халқының саны өте тез қарқынмен өсіп келе жатыр, мұның өзі дүние жүзіндегі азық-түлік, экологиялық сияқты мәселелерді тудырып отыр. Дүние жүзінде қазір 6 млрд. астам халық тұрады, бірақ олар әркелкі орналасып, өздерінің тілдік, этностық, діни құрамы бойынша әркелкі орналасқан.
Бітіруші жұмыстың негізгі мақсаты дүние жүзі халхына этнодемографиялық сипаттама бере отырып, оның өсу қарқынына тілдік және этникалық құрамына талдау жасау.
Дүние жүзі халықының 60 пайызға жуығы Шетелдік Азияда қоныстанған, сондықтан осы аймақта халықтың қоныстану тарихына ерекше тоқталып өткен.
Біріуші жұмыстың негізгі міндеті:
- дүние жүзі халықының өсу динамикасын;
- табиғи және механикалық өсімін;
- жастық-жыныстық құрамын;
- тілдік құрамы мен этникалық құрамын айқындап, талдау жасау.
Бітіруші жұмысын жазу барысында статистикалық, аналитикалық, сараптау, экологиялық, әлеуметтік-экологиялық тәсілдер қолданылған.
Бітіруші жұмысында көптеген статистикалық мәліметтер пайдаланыла отырып, оларға сараптама джасау негізінде дүние жүзі елдеріндегі демографиялық саясат пен демографиялық жағдайларға көп көңіл бөлінді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Брук С.И. Население мира (этнодемографический справочник).- М.,Наука,1981
2. Голиков Н.Ф.,Двоскин Б.Я., Спектор М.Д. Проблемы расселения населения Казахстана.- Алматы,1989
3. Демографический ежегодник Казахстана (статистический сборник).- Алматы,2004
4. Демография: Современное состояние и перспективы развития (учебное пособие) Под ред. Д.И. Валентея. – М., 1997
5. Искаков У.М. Города в системе расселения Казахстана (экономико-демографический аспект).- Алматы, 1992
6. Копылов В.А: География населения М.,1999
7. Народы мира (демографический справочник) .- М,.1997
8. Покшишевский В.В. Население и география.- М.,1978
9. Страны и народы (популярная энциклопедия).- Санкт-Петербург,1997
10.Тәтімов М.Т.Халықнама немесе сан мен сана.- Алматы.,1992
11.Увалиев Т.О. Халықтар географиясы (оқу құралы).- Алматы., 1997
12. Шалекенов У.Ш. Әлем халықтарының этнографиясы.- Алматы.,1994
13. Шувалов В.Л. Геогафия населения.- М., Просвещение, 1985
14. Весь мир Минск Литература 1998.
15. Весь мир Минск Хорвест Москва 2001.
16. Гладкий Ю.Н, Лавров С. Б. Все мирная экономическая и социальная
география. «Мектеп» 2002.
17. Максаковский В.П. Всемирная экономическая и социальная география А,
Рауан 1998.
18. Максаковский В.П. Географияческая картина мира М., 2004.
19. Страны мира Смоленск «Русич» 2003.
20. Страны и народы. Зарубежная Азия. М., «Мысль» 1982.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ДҮНИЕ ЖҮЗІ ХАЛҚЫНЫҢ ӨСУ ДИНАМИКАСЫ
МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
...........................
|1 |Қазіргі дүние жүзі халықының өсу ... және ... | |
| ... | ... ... өсу | |
| ... |
|1.2. |................. | |
| | | |
| |Тіл | |
| ... |
| ... | ... |Дүние жүзі аймақтарында халықтың қоныстану | |
| ... | ... ... жүзі ... ... | |
| ... |
| ... | |
| | | |
| ... | |
| | | |
| ... ... | ... ... ... қазіргі өзекті тақырыптардың бірі. Қазіргі
кезде дүние жүзі халқының саны өте тез қарқынмен өсіп келе ... ... ... ... ... экологиялық сияқты мәселелерді тудырып отыр.
Дүние жүзінде қазір 6 ... ... ... ... ... олар әркелкі
орналасып, өздерінің тілдік, этностық, діни ... ... ... ... негізгі мақсаты дүние жүзі халхына этнодемографиялық
сипаттама бере отырып, оның өсу ... ... және ... ... ... жүзі халықының 60 пайызға жуығы Шетелдік Азияда ... осы ... ... ... ... ... тоқталып өткен.
Біріуші жұмыстың негізгі міндеті:
- дүние жүзі халықының өсу ... ... және ... өсімін;
- жастық-жыныстық құрамын;
- тілдік құрамы мен этникалық құрамын айқындап, ... ... ... жазу ... ... аналитикалық, сараптау,
экологиялық, әлеуметтік-экологиялық тәсілдер қолданылған.
Бітіруші жұмысында көптеген ... ... ... отырып,
оларға сараптама джасау негізінде дүние жүзі елдеріндегі демографиялық
саясат пен ... ... көп ... ... ... жүзi ... өсу динамикасы және этникалық құрамы
1.1. Халықтың өсу серпіні
1970 жылдары дүние жүзіндегі ... ... ең ... ... ... 2 % ... ... Қазіргі кезде Жер халқы санының ... ... %-дай және тек, ХХ ... соңына қарай ғана оның өсімі ең төменгі
шегіне жеткен. Ал оның жалпы саны шамамен 10 млрд. адам ... ... ... ... ... ... алуы мен
өкімет басына ұлттық ... ... ... ... ... ... ... қарапайым санитария мен вакциянациялауды,
гигиенаны, эпидемиялармен күресу ... ... ... ... мүмкіндік алды. Оның нйтижелілілгі дәстүрлі бала туудың жоғарғы
деңгейін ... ... ... мен ... ... азайту болып
табылады. Халық санын өсуру кезеңін дүние жүзінің баорлық ... ... Бұл ... ерте ме кеш пе бала туудың азаюына, соған сәйкес
халықтың өсуінің баяулауына немесе тоқтауына алып ... ... ... ... өсу қарқыны ең жоғарғы континент, жылына 3 %-ге
жуық. Өсімнің қарақыны қазір ғана баяулай бастады.
Шетелдік Азия ... бала туу ... ... ... сасаттар жүргізілуде. Соның нәтижесінде, біршама - 2% -ке
халықтың өсу ... ... ... ... ... тез өсіп ... ... әсіресе Бразилия,
Аргентина, Мексика сияқты елдерде. Мұнде халықтың қазіргі өсу қарқыны ... ... ... ... ... болжамы бойфнша ХХ ғасырдың соңында халықтың
өсуі түгелдей дерлік ... ... ... ... ... азайып, бұл
«демографиялық дағдарысты» тудырды.
Солтүстік Америкадағы АҚШ пен Канада халықтарының саны айтарлықтай
дәрежеде иммиграция ... ... саны ... жүзі ... саны ... айта ... дүние жүзі халықының
жартысы алты мемлекетте: Қытайда-1273,1 млн., Үндістанда-1030 млн., ... 278,1 млн., ... млн., ... млн., ... млн. адам тұратыныны атап өткен жөн.
1.2.Тiл құрамы.
Дүние жүзi халықтары тiлiнiң ... ... ... 4-5 мың ... ... жүзi кең ... региондарының кейбiреулерiнiң (оңтүстiк
Америка, Австралия, Жаңа Гвинея т.б.) аз зерттелуiне және әр түрлi ... ... мен бiр ... диалектiлiгiнiң әртүрлiлiгiне
байланысты толық зерттелмеген .Әр ... бiр ... ... ... ... ... ... болып, халықтың әр топтарының
аралығындағы сөйлесу әдеби тiлдi бiлмегендер үшiн ... ... ... ... екi ... таралады. Мысалы, францияның шығысында тұратын-
эльзастар екi тiлдi (немiс және ... тiлi), ... мен ... көп ... ... ... көп бөлiгi-екi тiлдi және үш тiлдi.
Екi тiлдiң қосарланып ... – көп ... ... жиi жағдай, мұнда –
ұлттық аздықтардағы халықтар - өздерiнiң ана тiлiнен басқа саны жағынан көп
және басшылық ететiн ... тiлiн ... Екi тiлдi ... – жас
мемлекеттерде –Азия және Африка елдерiнде қалыптасады. ... ... қоса ... ... кең өрiс ... ... ... Пакистанда-урду, Индонезияда-бахаса инденисиа немеесе индонезиялық,
Филиппинде пилипино немесе тагалог, ал ... кей ... ... ... ... жағдайда – бiрнеше халық бiр тiлде сөйлейдi. Мысалы, ағылшын
тiлiнде және оның ... ... ... ... ағылшын жаңа зеландықтар, ағылшын канадалықтар, АқШ
американдықтарды, Кариб бассейнi елдерiнiң көп ... және тағы ... ... тiлi – ... үшiн ғана ана тiл ... сонымен қатар
Латын Америка халықтарының көп бөлiгi үшiн ана тiлi ... ... ... тiлдi ... австралиялықтар, герман-швейцариялықтар және
тағы басқа халықтар пайдаланады. Жеке тiлде ... саны мен ... ... саны ... ... Әсiресе бұл жағдайдың ... ... ... үшiн ... ... ... бар. Дүние
жүзiнiң ең көп таралған тiлдерiне (1087 ж ... млн. адам ... ... (425), ... және оған жақын урду (320), ... (220), ... ... және араб (170 әрқайсысы), португал(150),
жапон(120), ... және ... ... Бұл ... 13 ... 243 бөләгә сөйлейдi. Олардың 6(ағылшын, ... ... ... ... ... және жұмысшы тiлдерi болып саналады. Ресми немесе
мемлекеттiк тiлдердiң өсiп келе жатқан ... айта кету ... ... ... ... ... бұрынғы метрополиялардың ресми ... ... ... 55 ... 21 ... ... тiл ... қатар ағылшын және бiр жергiлiктi тiл), 19 елде – ағылшын ... ... 5 елде – ... тiлi. ... жағдайда – креольдi
тiлдердiң таралуы сипат алады. Олар ... ... ... ... ... ...... отаршылдарымен қарым-
қатынаста европалық тiлдердiң толық меңгермеуi негiзiнде таралған. Ең көп
таралған мынадай креольдық ... ... ... ... ... ... абовердиялық және сантомийлiк тiл; испан және
португал ...... мен ... аруба аралындағы
папьяменто тiлi; француз тiлi негiдегi – Ганти ... ... ... ... ... бiр бөлiгi, Тринидада Маврикия,
Француздық Гвиана тұрғындары ағылшын тiлi негiздегi – ... ... ... ... ... ... тұрғындарының бөлiгi крио
тiлi – Сьерра-Леонда және тағы ... ... ... Меланезия мен
ағылшын тiлi негiзiнде пайда болған –токи-писин тiлiн (меланезиялық пиджин,
неомеланизия тiлi), креольдық тiл деп ... ... Олар ... кң ... (1,5 млн ... ...... типологиялық және
генеологиялық түрi бар.
Типологиялық – ... ... тiл ... ... ... болды. Генеологиялық топтасу ... ... ... ... олардың туыстығына, сөз қорына және
грамматикасына көңiл бөлiнедi. Семьялар топтарға, ал топтардың ... ... ... ... бiрлiк болып – халық бiрiгулерi
(мұнда олардың ... ... және ... ... ... ... сөйлейтiн жеке халықтар (корейлiктер, жапондықтар)
саналады. Мұнда сонымен қатар ... ... ... да ... Олар
географиялық және мәдени-тарихи белгiлерi негiзiне қарап ... ... ... және ... ... ... олардың әрқайсысы
бiрнеше семьяларды немесе халықтарды бiрiктiредi. Үш ... ... ... және ... над ... болып
табылып, бiрнеше семьялардан құралады.
Екiншi таксономиялық бiрлiктi – семья ... ... тiлдi ... ... тiлдерде сөйлейтiн кейбiр халықтар құрайды. Мысалы, үндiевропалық
семьяға – славяндық, германдық, ... және тағы ... ... және ... енбейтiн албандықтар мен армяндықтар жатады.
Төменгi таксономиялық бiрлiкке – жеке халықтар ... ... ... ...... жер ... ... тығыз
байланысты. Жақын тiлдер көршiлес халықтарда кездеседi. Олар пайда болуы
жағынан байланысты ... ... бiр ... мекен етуi себепкер болады.
Кей жағдайда бiр-бiрiнен алыс тұратын халықтарда да тiлдерi ұқсас ... ... мен ... ... мен мансилар, якуттар мен
азербайжандықтар. Олар ұқсас ... ... ... ... ... территорияларды мекендеген .
Тiлдiк семьялар мен топтардың географиялық бiрлiктерiнiң адамзат
тарихында ... ... ... Мысалы, б.э.д. VII ғ. Араб тiлi аравия
түбегiнде ғана қолданылса, қазiргi кезде бұл тiл – ... ... Азия ... ... кең территориясында таралып, құрлықтың 1/10 бөлiгiн
алып жатыр.
Түрiк тобындағы тiлдер де өз территориясын ... ... ... ... мен ... Сiбiрге дейiнгi территориядағы халықтар
сөйлейдi.
Ағылшын тiлi – XV ғасырға дейiн тек Британ аралдарында басшылық етсе,
кейiн ... ... ... ... ендi; ... тiлi кең
таралды, қазiргi кезде ол Лтын Америкасында басшылық ... ... 15%-i ... және ... тiлiнде сөйлейдi. Соның нәтижесiнде басқа
тiлде – халықтың әртүрлi расадағылар да сөйлейдi.
Дүние жүзiндегi халықтардың ... ... ... ... ... Үдi ... афразиялық картвельдiк, Слтүстiк
Каказдың, Орадық, нкамос-әлеуметтiк, көпсандық сиатибеттiк, алтайлық, чукот-
камчаттiк, ... ... ... ... ... папуастық семьялар тобы, австралиялық және
индеецтiк семьялар тобы.
Ешқандай лингвистикалық семьяға енбейтiн ... ... ... ... жапондық, нивхс, кетт, баск, бурушакс, айнс және тағы
басқа тiлдер жатады.
Дұние тұрғындарының жартысы ... ... ... ... және
ол ең жақсы зерттелген. Олар саны жағынан ТМД-а, Шетелдiк Европаның ... ... ... ... солтүстiгiнде, Америка елдерiнiң
көбiнде, Австралия және жаңа зеландияда басым. Үндi европалық ... ... ... ... ... ... ... оларды таратушылар
б.э.д. 3 мың жылдықта оңтүстiк Батыс Азия мен ... ... ... маңы ... дейiн жеттi.
Үндi европалық тiлдiң шығыс бұтағына –үндi арийлiк тiл ... ... ... ... ... ... ... уткали) және
иран тобының тiлдерi (батыс парсы немесе фарси, тәджiк, курд, белуджия,
таттық, ... т.б. ; ...... ... ... ... , осетиндiк,
ягнобиндiк; памирлiк тiлдер – ... ... ... тағы ... арасында – нуристандық тiлдер (кати, вайгали, ашкуни, паруни),
сонымен қатар грек және ... ... ... ... ... ... бұтағына – романдық, кельттiк және
германдық тiлдер жатады. Романдық тiлдер – Рим ... ... ... ... диалектiсiнен таралды, оларға ... ... ... ... ... ... сардини, румын және оған
жақын балқан румындық тiлдер мен ... ... ... тiлдерге
гойдель (ирланд,гэльс және мэннс) мен бриттiк топшасы (бретон, уэльстi,
немесе ... және өз ... ... ... ... ... тiл)
жатады. Германдық тiлдер 3 топшаға бөлiнедi: шығыс германдық(өлi гот ... ... ... ... дат, ... ... ... батыс германдық (ағылшын , фриз, фламанд, голланд, ... идиш ... және ... үндi ... ... ... кезеңдiк тiлдi –
бальто-славяндық топтар алады- олар ... ... ... -өлi ... ... балтылық –литважәне латыш тiлi) және славяндық болып бөлiнедi.
Славяндық топқа –Шығыс славяндық (орыс,украин, беларусь), ... ... ... ... және оған ... ... , ... оңтүстiк
славяндық (ескi славяндық, болгар, ... ... ... тiлдер жатады. Афразшiлiк тiлдер семьясы – ... ... ... ... мен ... ... Азияда таралып, 5 топтан құралған
... ... ... ... ... ... жеке ... ежелгi заманда таралып, олардың туыстық жағы ... ... ... ... топтар тiлi XVII ғ. өмiрiн жойған; египеттiк тiлдiң ең ақырғы
формасы –копттiк ... ... дiни ... ... топ –екi ... бұтақтан тұрады – шығыс және батыс; Батыс-
солтүстiк және ... ... ... ... ... тiлдер –
Ассирия мен Вавилондағы өлi аккад ... ... ... ... ... (өлi ескi ... финикиялық, моавиттiк және ежелгi
еврейлiк және оның ... ... ... кврит жатады) және арамейлiк
жатады. Арамейлiк тiл кейiннен араб тiлiмен ығыстырылды; Шығыс ... жаңа ... тiл ... ... ... семиттiк
тiлдердiң оңтүстiк топшасына араб тiлi (Азия мен ... 20 ... ... ... кең ... ) ... прифелдiк тiл ( мехри ... , ... ) - ... ... - ... және ... тiлдер (амаринья немесе амхара –Эфиопияның мемлекеттiк тiлi,
тигринья, немесе тиграи, ... ... тағы ... ... кушиттңк және чадтық тiлдер – Африканың ... ... ... ...... ... және одан ... Кушиттiк –
шығысында, чадтық – ... ... ... тiл немесе
диалектiлер(кабиль, шильх, тамазигхт, ... т.б.) – ... ... ... ... ... бiрақ олардың көбi арабша
сөйлейдi. Кұшейттiк тiлдер арасында – ... ... ... бедауие, афар,
сахо, сомали, сидамо, омето тiлдерi ерекшеленедi. Чад ... ... тiлi мен оған ... ... ... ... т.б. ... кең таралған. Хауа
тiлi солтүстiк Африканың ... ... ... кең ... ... жуық) картвельдiк семьяға( батыс закавказе) – грузин, ... ... ... ... тiлi, ... ... сван тiлi жатады. Бұл тiлдердiң
барлығында да – грузиндар сөйлейдi, олардың ...... лаз ... ... топ ... кiредi.
Солтүстiк кавказдың семьяға абхаз-ады және наждагестанның топ ...... ... ... чериесстiк және убыхтiк тiлдер
кiредi. Екiншi топқа кахстiк (чечен, ингуш, баубили тiлдерi) ... 30 ... ... ... болып бөлiнедi. Дагестандық
топшаға – авар андышiлiк ... ( авр тiлi кең ... ... ... ... лакс – ... (лакс және дарган тiлдерi) және ... ... және ... , ... т.б.) ... Үндiстанда басшылық ететiн дравильлiк семья 7 топтан
құралады; ... ... ... ... ... ... ... солтүстiк – батыс. Ең көбi – саны жағынан ... төп, ... көп ... ... тiлдерi – тамиль, малаялам, канада жатады.
Тағы бiр кең таралған тiл – телугу- оңтсүтiк – шығыс ... ... ... ...... топ) ... ... негiзгi территориясынан
алыста таралған-пакистанның батысы мен ... мен ... ... тiл ... – географиялық жағынан Ресейдiң европалық
бөлiгiнде ... ... ... ... ... ... мен ... солтүстiгiне) таралған. Ол екi топтан тұрады-
фин-угорлық немесе (угрофиндiк ) және сомалиндiк; фин угорлық топ ... ... ... ... саамдық), вольжестiк(эрзия-
мордовия, макша-мардавия, марий луговой және ... ... ... ... ... және ... және ... ханты, маншiлiк), сомадильдiк топқа ... ... ... ...... ... – эскимостық тiлдерсмен жақын туыстық тiл –
алеуеттiк тiл жатады. ... ...... (Греландияны қосқанда)
кең байтақ арктикалық территориясында және Азияның қиыр солтүстiк шығысында
орналасқан.
Алтай тiлi семьясына батыста ... мен ... ... ... ... түрiк, монғол, тунгус, маньчжурлiк тiлдер жатады. ... ... ... ... ... ... булгар (чуваш тiлi ) огуз
немесе оңтүстiк батыс(түрiк, азербайжан, түркiмен, ... т.б.), ... ... ... ... ... карачаево-
балкар,құмық, ноғай және қаралым), ... ... ... ... және ... оңтүстiк сiбiрлiк алтай хакас, тувин
т.б.).
Қазiргi кездегi ... ...... ... ... таралған-
монғол, бурят, қалмақ және оған жақын ойрат т.б. тiлдер жатады. Тунгуз –
маньчжурлық тiлдерге – ... шыға ... ... мканьчжурлық
тiл, эвенгейлiк пен оған жақын эвендiк және шығыс сiбiр мен қиыр ... ... ... – камчат семьясына – Ресейдiң қиыр солтүстiк шығысындағы – чукот
корак ителмен және т.б. тiлдер жатады.
Сахараның оңтүстiгiндегi Африка ... ... үш ... ... ... ... нiл сахаралық және
қойсандық . бiрiншi семья ең көп саны және екi ... ... ... ... тобының құраына мынадай топша бөлiнiп шығады- ... ... ... ... млн ... ... киконго килуба, луганда, лингала,сесото, амалулу т.б.), және банту
тiлiне ... ... ... ... ... т.б.), ... ... батыс атлантикалық (фуль тiлi батыс және орталық ... ... ... ... т.б.), манде (мандинка, баман, менде, сонинке,
сусу, кпелле т.б.), гур ... ... ... ... море тiлi, ... ... т.б. ), ква (йоруба, игбо,акан , жве, бете т.б. тiлдер)
және адамауа – шығыс(азанде, банда, мбум т.б.). ... ... ...... ... тiлдерi – негр-кордофандық семьяның тiлдерi нiл
солтүстiгiнде орналасып, 6 ... ... ... сахара, маба, фур, шари-
нiл...және кома. Ең iрiлерi – Шари-нiлдiк 4 ... ... ... ... тiлi, ... нубин, тесо, ланго, ачали, т.б.), ... ... ... ... т.б.) және ... ... тiлi ... тiлi т.б.). сахара тобының құрамына – ... ... ... енедi, ал үш ақырғы топтар –бiр тiлден және оған ... ... ... ... ...... ... – койсандық тiлдiк семья
таралған. Ол бушмендiк және готтентоттық ... ... және ... және ... ... ... Бұл ... Шығыс Африкада таралған Шығыс
Африкаға сино-тибеттiк тiлдiк семьясына – 3 топ кiредi: ... ... ... ... Қытай тобына – бiр қытай тiлi ... ... ... 7 ... ... бұл ... арасындағы айырмашылықтар
фонетика, лексика және грамматика жағынан әртүрлi болып, олардың көбi ... ... ... ... топқа – тибет, бирма, качин, карен, т.б. тiлдер
кiредi, ал батыс гималайлыққа – кандури т.б. тiлдер жатады.
1.2. Дүние жүзі аймақтарында ... ... ... ... мен ... ... ... ирандық және үнділік
топ құрылды. Инд және Ганга бассейінінде ежелгі арийлықтардың ... ... ... бері ... ... отбасының тілдері
оңтүстікке қарай ауды.
Үндістанның орталығы мен солтүстік-шығысында лунд тілі ... ... ... оларға жақын тіл мон-кхмерлік ... ... ... топ, ... ІІ – І мыңжылдықтарда Қытайдың ... мен ... мен ... ... қоныстанған.
Қытай халқының орталығы мен солтүстік бөлігін қытай-тибеттік ... ... ... ... ... ... ... Мон-
кхмерліктермен өте жақындасып кеткен. Қытай-тибеттік ... ... ... ... ... ... ... халықтарға жатады.
Бұл корейлік тіл соңғы отбасылармен байланысқан. ... тілі ... яғни ... отбасына жатпайтын тіл ретінде көрінеді.
Бұл көрсеткіш халықтың этникалық географиялық жағдайының ... ... ... ... ... дейінгі кезеңнің кластық кезеңге
қоғамға өту үрдісі ... және одан ... ... ... кезеңінде
алдыңғы азиялық және ортаңғыазиялық көшпенді малшылар алыс ара ... ... ... ... құрды. Осының нәтижесінде VІ – VІІІ ғ.ғ. араб
халифаты, керемет үлкен ... ... ХІІІ ғ.., ХІV – Х V ... мемлекеттері және ХVІ ғасырдың басында Солтүстік ... ... ... ... ... ... Азия Европаның отарына айналып, бұл азиат халқының
жағдайы кедейшілікке алып ... және ... ... тқтатып қалды.
Капитализмнің орнауымен Азияның көптеген елдерінде жерді тартып алумен
ауылшаруашылығын ... ... ... жылжуы басталды. Басқа
елдерге қарағанда Азия халқының эмиграциялық жағдайы тез ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықты
тез қарқынмен дамытуына байланысты Оңтүстік Шығыс Азия елдерін ... табу ... ... ... ... ... кең етек алды.
Үндістанның үлкен ... ... ... – Цейлонды, Малаяны, Американың
Орталығы мен Оңтүстігін және Оңтүстік Африка да дәп осы ... ... ... ... араб ... ... ... мен Сириядан) Америка
елдерінде жүріп жатқан эммиграцияда аз емес ... ... ... сонымен қатар, империалистердің отарлық мақсаттағы соғыстар ... ... ... ... ... пен ... кейінгі жағдайларға
байланысты миграцияда едәуір ауқымды ... ... ... ... ... Шығыс Азиядан жапониялықтардың ... ... ... ... ... ... және Түркияға
Балқан еліндегі түріктердің оралуы т.с.с. әртүрлі ұлт ... мен ... ... ... ... ... көшуі де ауқымды
көлемде болды. (Мұсылмандардың Пәкістанға ... ал ... ... ... ... арабтардың Израилдан қашуы т.с.с). Бүгінгі
таңда басқа елдерде тұратын азиялықтардың саны 5,5 ... ... ... ... ... 2,5 млн., Африкада 1,6 млн., Европада 1,1 ... 0,3 млн ... ... туу ... мен ... арасында
үлкен айырмашылық бар. Оңтүстік Батыс Азияның ірі ... ... ... ... – туу ... өте ... Үш мемлекетте – Жапония,
Сянган (Гоконгта) мен Сингапурда халықтың өсу деңгейі ... ... (80 ... екінші жартысында бұл елдерде жиынтық коэффициенті
1,7; 1,5 және 1,5 т.б. ... ... 42 ... 12-сі ... ... болды, 80 жылдардың екінші жартысында халқының ... ... 40%-ке ... Олардан Камбоджа мен Шығыс Тимор – Оңтүстік
Шығыс Азияға Ауғанстан, ... пен ... ... ... ... ... – Оңтүстік Батыс Азияға: Иордания, Ирак, Иемен, Оман, Сауд Аравия, Сирия
кіреді. Туудың ең ірі жиынтық коэффициенті Иорданияда – 7,28 ... ... ... ... туу ... ... ... Оңтүстік
Кореяда, Малайзияда, Тайландта, Шри-Ланкте, Ливанда, Турцияда) ал басқа
елдерге қарағанда жоғары болып саналады. Белгілі ... бұл ... ... ... яғни ... ... құру орта жасының
көтерілуіне байланысты. Бірақ, бұл туу көрсеткішінің төмен болудың негізгі
факторы – дүниежүзінің ... ... ... ... мен бала ... ... ... Бұл фактордың тез қарқынмен дамуы
демографиялық саясатқа, ... ... ... ... ... (Қытай, Вьетнам, Бангладеш, Үндістан, Индонезия, Непал, Пәкістан,
Сингапур, ... ... ... Кореяны) жатқызуға болады.
Шетелдік Азия – қайталанбас, ерекше аймақ, еркектер саны ... (58 млн. ... ... Бірқаншама елді (Жапония, Индонезия,
Израйль, Иемен, Кипр) мекенді құрайды. Мұндай елдер Шығыс Азияның – ... ... ... ... ... ... (60-64) басым болуын
құрайды. Оңтүстік Кореяда әйелдер жасы 50-54. ... мен ... ... басталу мөлшері 25-29 жас. Оңтүстік Азияда, әсіресе
еркектердің басым ... ... ... ... осы ... ... ... жастарда еркектердің көбеюі байқалады. Мысалы, ... 20 ... ... жас аралығында еркектердің көбеюі тез ... ... бұл ... жыныстық құрамының өзгеруіне әкеп соқты.
Оңтүстік Батыс Азияда барлық жас аралығында дерлік тұрғындардың басым
көпшілігі – ... ... ... ... мен ... байқалады.
Антропологиялық жағынан шетелдік Азия өте ... ... ... ірі, ... ... ... кең тараған.
1) Европоидтар (шамамен 29%) оңтүстік ... ... ... ... ... ... үндіфрикандық бұлар Оңтүстік-
Батыс Азия мен Солтүстік Үндістанда тараған.
2) Азиаттық монғолоид (шамамен 31 %) ... мен ... ... ... ... ... ... солтүстік қытайлықтар) жатады.
Монғолоидтарға монғолоидтық және австолоидтық нәсілдердің аралас және
өтпелі ... ... ... ... Оңтүстік азиаттық нәсіл,
оңтүстік монғолоид (25%), оңтүстік ... ... ... ... ... (4,3%), соның ... ... ... де ... ... ... арал халқы) австролойд элементтерінің қоспасы да аралас.
3) Австролоидтық нәсіл Азияда саны жағынан өте үлкен ... ... ... аудандарда тараған. Веддоидалық нәсіл веддордан басқа Шри-
ланкте дравдий халқы мен мунд ... ... ... соның ішінде
бхил халқы, үндіарийлық тілдік топқа: сеноев, кубу, лубу ... ұсақ ... ... нәсіл – Индонезияның
шығыстық халқы, Тайланд пен Малайзиядағы семанг ... ... ... ... ... мен айидықтар жатады.
Европоидтық нәсілдердің оңтүстік тармағы мен веддоидтық ... ... ... ... ... Индияның тип құрамды (елдің 9,3%-і),
бұларға – көбінесе дравадийлік отбасына ... ... ... Үндістан
елдері жатады.
4) Негроидтар Аравияның жарты аралығында, әсіресе жақын аймақтарында
кездеседі. Шетелдік Азияда, мына ... ... ... ... ... бұл ... мұсылман дінінің негізгі санын құрайтын елдер.
Тиморде (20% халық), Кипрда (18% ... ... (10,8 ... ... ... ...... автономиялы
ауданындағы халықтардың көбі мұсылмандар. Филиппиндік Моро ... ... ... сенеді.
5) Буддизм дініне, құдайға сыйынушылық Үндіқытай мен ... ... ... ... ... ... де байланысты.
Конфуцизм мен Қытайдағы даосизм, Кореяда - ... ... ... – синтайз мен конфуционализм тараған. Монғолия мен Тибет
халықтарында ... ... ... ... ... (83,6% ... ... (90%), Пәкістан (10%),
Шри-Ланк (20%) құрайды. Ежелгі ... ... бұл ... ... ... ... Индонезиядағы балк халқы).
Филиппин халқының негізгі бөлігі христиандықты қолдайды. (93%-тік
христиан халқы құрайды, ... ... ... ... (82%-нің негізін
правословтықтар құрайды). Және Тиморда (80% католиктер) т.б. Мұнымен ... ... ... ... 53 %-тін ... ... құрайды. Христиан
діні алғаш Оңтүстік-Шығыс Азияның отар елдерінде қалыптасып, ... ... ... ... ... ... болды.
Тайпалық одақтардың культ ізбасарлары ... ... ... мен ... Шығыс Азия ішкі таулы аймақтарында сақталған.
2. Дүние жүзі халқының этникалық құрамы
1997 ж(мың адам) дүние жүзінде тараған ... ... мен ... ... мен |Жалпы дүние |Тiлдiк семьялар мен топтар|Жалпы дүние ... |жүзi | |жүзi ... ... |4994209 ... ... ... |3630 |
|Үндi европалық ... ... тобы |895 ... тобы |294045 ... |2735 ... тобы |4900 ... ... |195680 ... тобы |430910 ... топ |120885 ... тобы |9505 ... шығыс топ |66000 ... тобы |593810 ... ... топ |1670 ... тобы |12350 ... топ |190 ... тобы |5190 ... топ |4220 ... тобы |85110 ... ... топ |1880 ... тобы |150 ... ... топ |835 ... арий тобы |800175 ... ... |24080 ... тобы |6540 ... тобы |24045 ... ... |277330 ... тобы |35 ... тобы |205500 ... |1 ... тобы |11095 ... ... |112 ... тобы |29995 ... |40 ... тобы |30740 ... |1 ... семьясы |4030 ... ... |1120623 ... ... |126037 ... тобы |1055813 ... тобы ... ... топ |64750 ... тобы |6605 ... ... |60 ... ... тобы |4820 |Кеттер |1 ... |66745 ... |1090 ... |122960 ... |50 ... |23 ... ... |71760 ... |4 |Тай тобы |68990 ... |325315 ... тобы |1850 ... ... |Ли тобы |860 ... конго тобы |28495 |Гэлао тобы |60 ... |14670 ... ... | ... |15725 ... ... тобы |235690 ... топшасы |72300 ... ... тобы |6110 ... ... |185790 |Тайвань тобы |390 ... ... |7735 ... | ... конго топшасы |600 |австронезия(океаниялық) |2565 ... ... |топ |86915 ... тобы |140 ... топ |56120 ... |70 ... тобы |11250 ... |170 ... ... |20 |) топ |45 ... |33335 ... тобы |8600 ... |2400 ... тобы |9480 ... ... |5470 ... тобы |160 ... тобы |380 ... тобы |4795 ... тобы |490 ... ... |1 ... тобы |24575 ... ... |20 ... тобы |20250 ... семьясы |37640 ... тобы |4135 ... |270 ... ... ... |130 ... семьясы |1 ... ... ... |60 ... ... |219 ... ... |20 ... тобы |3950 ... ... |356 ... ... |520 ... ... | ... |3365 ... ... |315 ... ... семьясы |4665 ... ... |65 ... ... тобы |4560 ... топ |2645 ... тобы |105 ... тобы |1450 ... ... ... ... |15 ... тобы |260 ... |1180 ... тобы |110 ... тобы |830 ... тобы |45 ... топ |790 ... тобы | ... тобы |40 ... тобы |8290 ... семьясы |16625 |Макро-гие тобы | ... тобы |1 ... ... ... |4176 ... тобы |0,2 ... және испан тiлiне |801 ... ... |3 ... ... ... ... топ |13550 | | ... ... ... ... ... ... | ... тобы | ... топ | ... тобы | | | ... тобы | | | ... (461 млн)- тiл ...... және оңтүстiк немесе
провансальдық болып бөлiнедi; провансальдық диалект – итальян ... ... – жеке тiл ... ал жалпы провансальдықтар – жеке халық болған.
Француздар – Францияның территориясын мекендейдi, тек ... ... ... және ... ... мен лотарингтер
мекендейдi. Франциядан тыс жерлерде – ...... мың ... (120 мың) және Ұлыбританияда (40 мың) кездеседi; нормандардан
бастау алатын – француз халқының этнографиялық тобы – ... ... ... ... ... ... көшпелiлердiң үлкен топтары Африка
елдерiнде – мысалы: Алжирде-30мың, Марокко-36мың,Реньюон-10 мың және ... мың ... ... ... диалектiсiнде-Швейцарияның батыс
аудандарында мекендейтiн франк – швейцарлықтар(1,1 млн) және ... ... ... ... млн) ... ... немiс тiлiн бiледi, ал валлондардың бiраз бөлiгi –
Фламанд тiлiн ... ... қиыр ... ... (11,2 млн) және ... ... жағынан жақын гамлийлықтар (3,1 млн) қоныстанып, олар португал
тiлiнiң испандалған диалектiсi – ... ... ... Пиреней
түбiгiнiң iрi халқы – испандықтар(28,2 млн), олардың арасында ... бөлу ... ... арагон, кастиль т.б.) және диалектикалық
айырмашылықтар бар.
Шығыс ... мен ... ... ... каталондықтар(7,4 млн)
мекендейдi, олардың тiлi француз тiлiнiң провансальдық диалектiсiне жақын.
Испания мен Португалиядан келетiн ... тобы – ... ... мың, ... мың), ... ... 60 мың португалдықтар; Бразилияда 1,2 млн португал, 200 мың
испан) т.б. қоныстанған.
Роман тобының халықтар арасында ... (20,4 млн) ... ... ... тiлi мен ... ... үлкен ықпао еткен. Румыниядан тыс
елдерде-Югославия мен Венгрияда (9 мың) қоныстанған және бiрталай топтары –
иммиграция ... де ... ... ... мың). ... ... ... лах, цинцар т.б. атпен белгiлi) жақын, олар
Грецияның Македония, Сербия, Албанияның таулы ... ... ... ... ... ... ... Арамундардың жалпы саны –110 мың
адам. ... ... ... ...... ... ... болып табылады, өздерiнiң бастауын ежелгi романдалынған
иллиршiстiк тұрғындардан алады.
Герман тобы. Бұл топқа – ... ... iрi ... млн) ... олардың сөйлесу тiлiнде мықты диалекктикалық
айырмашылықтар кездеседi(жоғарғы немiстiк және төменгi немiстер), ал ... ... ... топтарға бөлiнедi(швабтар, баварлар т.б.). ФРГ
территориясынан тыс ... ... ... ... бар ... мың ), ... мың), ... (60 мың )және ТМД.
Немiстердiң мұхиттың ар жағы ...... ... ... ... ... ... Әсiресе АҚШ-а (5,1 мың), Бразилияда(700 мың),
Австралияда(115 мвң). ... ... ... ... пайда болуы
жағынанжақын – австралиялықтар (7,2 мың), олар ... ... ... ... ... герман-швейцарлықтар(4,0
млн)- француз тiлiнiң күштi ықпалына түскен және эльзас мәдениетi (1,4 млн.
лотарингтермен қосқанда) мен ... (290 мың) ... көп ... АҚШ –қа (1,2 мың) және ... ... ... теңiздiң жағалы аудандарында тiлiмен пайда болуы ... ... ел ...... млн) және ... ... млн); ... фламандықтары мен Францияның барлық
фламандықтар – француз тiлiнде сөйлейдi. ... мен ... ... – АҚШ-а (голландықтар –380 мың, фламандықтар –90 мың) ... ... мың, ... мың) ... аударған.
Солтүстiк теңiздiң жағалауларында ... ...... ... ... Олар ... ... және немiстермен қатты
ассимилляцияланған ежелгi герман тайпалардың қалдықтары.
Солтүстiк европаны – тiлi мен ... ... ... ... 4 халық
мекендейдi: даттықтар(5,1 млн), Шведтер(8,1 млн), норвеждiктер(40 млн) ... млн). ... мен ... ... ... ... мемлекет территорияларымен бiрдей болып
келедi, ал шведтерге келетiн болсақ- олардың үлкен ... мың) ... ... ... мен Аланд аралдарында қонвстанған Солтүстiк Европа
елдерiнiң эмигранттардың көп бөлiгi АҚШ-та (шведтер-220 мың, норвеждiктер-
630 мың) және ... ... мың, ... мың) ... тiл ... – ағылшын тiлi мен Британ аралдарының үш халқы сөйлейтiн
диалектiлер жатады; ... млн), ... млн) ... млн). Бұл халықтар – көөп ... ... ... Америкға Австралия мен Жаңа Зеландияға, олар мұнда ... ... ... ... құрады – олар америкалық,
австралиялық т.б.. Ағылшындар мен шотландықтардың – эмигранттардың ...... -1,0 ... – 230 мың, АҚШ ... ... мың), ... ... мың) және оңтүстiк Африканың елдерiнде қоныстанған.
Герман тобының құрамына – европалық ... млн) ... ... ... – идиш және оған ... ... тiлiн қолданады. Барлық
еврейлер – ... ... ... сөйлеп олармен тығыз
байланыстыекiншi ... ... ... ... және ... ... Израиль эмиграциясы нәтижесiнде – еврейлердiң үлкен топтары –
Ұлыбритания мен ... ... ... ...... ... – алдында
Европадан эмигрироватталынып – АҚШ (5,9 млн), ... мың) ... ... мемлекеттерде тұрады.
Славян тобы. Шетелдiк европада қоныстанған славяндық ... ...... және ... ... ... ... славяндарға –
iрi славян халқы –поляктар(372 млн) жатады, ... ... ...... пен ... ... ерекшеленедi.
Поляктар – Польшаның басып санды халқы болып табылады. ... ... ... ... ... ... қоса мекен етедi,
Польшадан тыс жерлерде –поляктар СНГ (Беларуссия, Литва ... ... ... ... ... көп тобы – ... Европа елдерiнде
Францияда –300мың, Англияда –130мың, ФРГ 50 мың және т.б.) және әсiресе
Америка ... (АҚШ –50 ... –250 мың, ... ... Шығыс Германияда, Шпрее өзенiнiң бассейiнiнде лужичандар
немесе сорбылар қоныстанған. Олар кiшiгiрiм ... (100 мың) – ... ... ... ... ... немiс тiлi мен мәдениетiнiң ықпалында
болған. Поляктардың оңтүстiкте – ... ... млн) және ... ... (4.7 ... орналасқан. Чехтар ... топ ... ... ... ...... лах ... словактар арасында чехтарға жақын – морав словактарын және
валахтарды жатқызады. Олардың тiлi- словак және ... ... ... ... Бұрында –көптеген чештiк және словацтiк эмигранттар Америка
елдерiнде қоныстанған. АҚШ –а(чехтар-500 мың, словактар-520 мың), ... мың, ... мың), т.б. ... ... ... славяндарға болгарлар (8,7 млн) жатады, олар өздерiнiң атауын –
Батыс Жерорта теңiзi ... ... ... және ... жергiлiктi славян
тайпалары арасында араласып кеткен түркi тiлдiк халықтан алған. Болгарлар –
Болгарияның негiзгi ұлты. ... ... ...... Олар ... Ислам дiнiн қабылдап түрiн мәдениетiнiң ... ... ... ... – болгар мәдениетiнiң ескi ұлттық элементтерiн сақтаған
халық ерекшеленедi. Болгариядан тыс ...... ... Молдавия,
Литва, Латвияда мекендейдi. Болгарларға тiлi мен ... ... ... Бұл халық Македония ... ... тiлi – ... мен ... тiл аралығындағы
тiл серб – ... ... ... млн), ... млн), ... мың) ... Бұл 4 бiр
тiлдiк халықтардың бөлiнуiнде – дiни фактор үлкен маңызға ие – ... ... ... горваттар –католик, боснялықтар. Ислам дiнiн
қабылдаған ... бiр ...... мен ... ... ... – Австрияда қоныстанған.
Венгрияда – серб-хорват тiлiнде сөйлеп, сербтар мен хорваттар арасындағы
аралық жағдайдағы тұрғындар(буньевтер, ... т.б.) бар. ... ... ... негiзгi ағыны Америка елдерiне (АҚШ, Аргентина,
т.б.) бағытталған.
Оңтүстiк славяндық халықтар арасында словяндер жеке ... (2,0 млн, ... ... және ... ... ... ... Бiраз бөлiгi
Италияда(Юмит, Крайне), Австрияда (Каринтия) қоныстанып уақыт өте келе –
қоршаған тұрғылықты ... - ... ... ... ... тiлдiк халықтар өткенде Орталық және Батыс Европаның кең
байтақ аудандарын қоныстанып, ... ...... және герман
халықтарымен ассимиляцияланған немесе ығыстырылған. Бұл топқа – Британ
аралының үш ... ...... млн); ... ...... мың) және ... Шотландияның тұрғындары –
гелдар(90 мың), бiрақ негiзiнен бұл халықтар тұрғындары –ағылшын ... Мж ... ... ... ... ерекше тiлiнде
сөйлесе, қазiргi кезде толық ағылшындармен ... Бұл ... ... ... ... (1,0млн) жатады. Олардың
көбi Француз тiлiнде сөйлейдi. Ирланд тiлi – гэль тiлiне, уэльс – бретон
тiлiне жақын. ...... ... елi оның ...... ... ... әкеледi. Көптеген ирландықтар ... млн) және ... ... ... млн, ... ... ... Европаның семьяның жеке тiлдерiне – албандықтар немесе шкипетарлар (49
млн) жатады. Албандықтардың ... ... сырт ... ... ... мен Грецияда қоныстанып, жергiлiктi
халықпен араласып кеткен.
Греция мен Кипрде ... топ ... және ... мемлекеттерде қоныстанып
гректер (10,0 млн) тiлi грек тiлi шектеулi орынды алуда. Грек тiлiнде ... мың) ... олар ... ... ... ... – Шығыс
Европада –негiзiнен Румыния, Болгария, Чехия, Словакияда – үндi ... ... ... ... ... тобы ... тiлдi ... тiлдерiнде сөйлеейтiн халықтар қатарына – венгрлер ... (13.4 млн) ... Олар ... ... ... славян
халқы мен осында қоныс аударған көшпелi венгрлер ... ... ... ... тiлi – урал семьясының угортобына жатады және
бiрнеше диалектiгi бөлiнедi - олардың арасында – ... тiлi ... ол ... мен ... ... ... қоныстанған
географиялық және мәдени ... ... ... халқының тiлдi
диалектiсi. Венгерлердiң бiршама тобы ... ... ... млн), Югославияда(430 мың ),Словакияда(580 мың), АҚШ-а(600
мың),Канадада(116 мың) ... ... ... ... екi ... - ... мен ... (4,9 млн) және
саами мен лопари(50 мың). Европаның солтүстiк ... ... ... ... алшақтатылған. Финдар –Финляндияға қоныстанған ;
олардың бiраз топтары – квен атымен ... және олар ... ... ... ... қоныстанған; сонымен қатар фин жұмысшыларының
Швеция, АҚШ, Канадаға эмиграциясы өстi.
Саамдар – скандинавияның ... ... олар ... ... ... және таулы аудандарына ығыстырылған; бiраз топтары
Ресейдiң Коль түбегiнде мекендейдi; ... ...... ... ... өмiр сүредi, ал қалғандары – отырықшылар-
балық аулаумен айналысады.
Пиреней түбегiнiң солтүстiк бөлiгiнде – Испания мен ... ... ... мың) ... Олар ... ... ... (иберий
тайпалары). Олардың тiлдерi лингвистiк классификациялануда ерекше, шектеулi
орында алады. ... ... ... – испан тiлiн, ал
Франциядағылар – француз тiлiн ... мен Гоцо ... ... мың) ... ... ... компоненттердiң араласуынан құралған. Мальтийлықтар –
итальян тiлiмен ... араб ... ... ... ... жылдары мальтийлықтардың Ұлыбритания мен АҚШ-қа эмиграциясы өстi.
Алтай семьясның түрiк тобы – ... ... ... оңтүстiк-
шығысында – түрiктер негiзiнде көрсетiлген. Шетелдiк жұмысшылар Европаның
батысы мен солтүстiк-батысында шоғырланып – негiзiнен ... ... ... Европаның үндi арийлiк тобының тiлiнде сөйлйдi.
Европада бiрнеше кiшiгiрiм – карликтi мемлекеттер бар. ... ... ... ... ... ... ... Мысалы,
Андоррада-католандықтар, Лихтенштейнда-австрия, герман-швейцарлықтар,
Монакада-француз-итальяндықтар, Сан-маринода-итальяндықтар мекендеген. Ендi
бұл ... ... ... ...... ... сан-мариндықтар; өзiндiк
микроэтнос ретiнде –гибралтарлықтарды санауға болады.
Дүние жүзiнде ерлер саны әйелдер санынан артады. ООН ... ... ... бұл арту – 22 млн адамды ... ... ... ... (58 ... көп. Ерлердiң санының көптiгi океания елдерiнде байқалады. Басқа
континенттерде әйелдер басым. 0-14 жас ... ... ... саны ... ... 15-64 жас ... топта ерлер тек Азия мен
Океанияда ... ...... мен ... саны осы жас ... 65 ... 0үлкен уақытта барлық континентте әйелдер саны ерлдер
санынан артады. Бұл ... ... ... ... ... ... континент тұрғындарына қарағанда ескi.
СССР-де, XIX ғ. Аяғында Ресейде ерлер саны әйелдер санынан аз болды. ... ... ... ... - әр 1000 ер ... орта ... 1010 әйел
келген, ал европалық бөлiгiнде – ерлер әйелдерге қарағанда аз(1000 ерге1042
әйел), ал орта ...... (1000 ... ... I ... жүзiлiк соғыс
және ұлт-азаттық соғыс кезiнде – жыныстардың диспропорциясы күшейдi: 1926
жылғы тiркеу бойынша ерелр әйелдерге қарағанда 5 ... аз ... 1939 ... көрсеткiш өстi. Мұндай диспропорция - негiзiнен II дүние жүзiлiк соғыс
кезiнде пайда болды. Ерлердiң басып ... 30 ... ... ... ... әйелдер саны басым болады. 1913 ж әйелдер ерлерден 1 млн.-
ға көп болды, ал 1950 ж- бұл ... 21,5 млн өстi, 1984 ж ... ... ... санының азаюы – 17,2 млн адмды құрады.
Шетелдiк Европада - ... саны көп. 1985 ж 12 млн ... ... әйелдер
ФРГ-а, Австрияда басым. Ирландия мен исландияда керiсiнше ерлер басым.
Шығыс ... ...... ... ... -35-39 жас ... Европа елдерiнде –ерлердiң басым болуы 40-44 жасқа дейiн сақталынады.
Бiрақ бұл жағдай үлкен жастарда төмендейдi.
Солтүстiк Европа ... ... ... ... 40-42 жас жастан басталады., ал қалғанелдерде ерлердiң санының басым
болуы 50 ... ... ... ... айырмасының динамакалық анализi- әйелдер мен ерлер
санының арасындағы айырмашылықтардың ... ... ... бұл ... ... асқан кезде артуынан байланысты.
Оңтүстiк Европа елдерiнде - әйелдердiң ... ... 25-29 ... және 30-34 ... ... ... ерлер басым. Тек кей елдерде(Жапония, Мьянма, Индонезия,
Израиль, Кипр)бұл ... ... Азия ... ... ... мен Сянганда – ерлердiң басымдылығы 60-
64 жасқа дейiн ... ... ... ... ... ... болады.
Оңтүстiк Кореяда әйелдер санының басым болуы 50-54 жастан басталады.
Оңтүстiк-Шығыс Азия –Мьянма мен Индонезияда әйелдер 25-29 жас ... ... ... ... болуы 60-64 жасқа дейiн сақталған.
Оңтүстiк Азия елдерiне тән сипат-ерлер әр жас ерекшелiктерiнде де ... ... 20жас ... әр жас ... ерлер саны басым.
Оңтүстiк-Батыс Азияда халықтың ... ... ... бойынша
ерекшеленедi. Израиль, Йемен, Кипрде-әйелдер басым; Йордания мен Сирияда
–ерлер басым; Иракта 0-14 жас ... ... ... 15-19 жас ... 20-39 жас ерлер; 40-44 жас әйелдер; 45-49 жас ... 50-59 ... 60-69 жас ... 70 жас әйелдер басым.
Африканың халқына тән сипат-әйелдердiң(1985 санақ бойынша) 4 млн ... ... ... ... елдерiнде әйелдердiң басым болуы ерте уақыттан
басталады. ... ... ... ... ... –5-9 ... ... ұлдардан қарағанда көп; Зимбабве, Малави, Руандада-мұндай
жағдай 0-4 жас аралығында ... Бұл ...... ... өлу ... биiктiгiне байланысты. Бiрақ әйелдердiң
ерлерден көп болу айырмасы жоғарғы жастарда онша үлкен ... ... ... ... ... ... мүлдем бөлек. Мұнда ерлер саны
бойым елдер(Буркино-Фасо, Либерия) бар. Мысалы, Бенинде – орта ... ... ал ... және ... ... ... басым. Кот-д-Ивуарда-
ерлер барлық жас топтарында басым, ал Малида 5-9 жастан ... ... ... ... ... ... көп елдерiнде (Египет, Марокко, Судан, ... ... ... ... 20 ... ... барлық елдерде ерлер саны көп.
Орталық Африка елдерiнде тек Чадта ғана ерлер әйелдерге қарағанда ... ... ... ... ... ... жас өспiрiм кезден басталлады.
Анголада 5-9 жас аралығынан ДР Конгода(Ваирде) –15-19 жас аралығынан, ... жас ... ... ... ... ... ... –30-
44 жас аралығында байқалады.
Оңтүстiк Африка елдерiнде ЮАР-да ғана ерлер ... ... ... орта ... ... 50-54 ... ... сақталынады. Лесото
свазилендте -әйелдер барлық жас ... ... ... жағдай
сәбилер мен балалардың өлу көрсеткiшiнiң жоғары болуының салдары.
Америка халқының жыныстық құрамы-әйелдер ерлерге ... 6 ... ж ... ... көп ... тән ... ... басм болуы. Кубадағы
жағдай өзгеше. Доминикалық Республикада -әйелдердiң ... ... ал ... 20-24 жастан басталады.
Орталық Америка елдерi арасында ... ... ... ... ... ... және ... әйелдер
ерлерден басым, ммлекеттер(Коста-Рика, Никарагуа, Сальвадор) ... ... ... ... ... ... немесе одан да
үлкен) кездеседi, Гондураста –орта жастарда жыныстардың ... ... ... жастарда әйелдердiң басым болуы байқалады. Панамада –ерлер барлық
жас ... ... ... ... басымдылығы 30-34 жастан,
ал Никарагуа мен Сальвадорда 20-24 жас аралығында ... ... ... зона ауданында ерлер саны ... ... ... ... және ... саны көп
елдер(Боливия, Бразилия, Колумбия, Суринам) кездеседi. Барлық ... ... ... ұл ... басым. 15-19 жас аралығында регионның
барлық елдерiнде ... саны ... ал 60жас және одан ... жастарда
әйелдер саны басым.
Оңтүстiк Американың қоңыржай климатты ... үш елi де ... ... ... ... мен ... ... басымдылығы 25-29
жас аралығында сақталады, ал Аргентинада 40-44 ... ... ... елдерi регионында Канада және АҚШ елдерiнде ... саны ... ... 15-19 жас аралығында Канадада –ерлер, ... ... мен Жаңа ... ... ... ...... 3 орынды
алатын Папуа-Жаңа Гвинеяда ерлер барлық жас ... ... ... ... ... ... ... жасарған сайын еңбек қоры
да арта береді. Бұл дегеніміз дамыған елдердің жетістігін құлдыратары анық.
Сонымен қатар, халвық ... ... ... ... ... ... ластануына әкеліп соғады. Негізі проблема халық санының
бар ... ... ... тұр. ... ұдайы өсу деңгейі
мемлекеттердің білім бері, денсаулық сақтау және ... ... ... ... ... мақсаты туу деңгейін қадағалайтын
саясатты ... ... ... ... ... ... сақтау болып келеді.
Ғалымдардыңғ болжамы бойынша 2100 жылы біздің планетамызда ... ... ... ... ал ... 1 км2-ге 120 адамнан келеді. Олар бұл
проблемадан шығудың басты амалы адамдарды өз ... және ... ... бас ... деп санайды.
Біздің мемлекетіміз Қазақстанның негізгі демографиялық саясаты- ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің сапасын
көтеру. Сонымен қатар, ... ... ... ... ету, денсаулық сақтауды қарастыру, айналадағы ортаның сапасының
жақсаруы ... ... ... ... негізгі проблемасы демографиялық
проблема екеніне көзіміз жетті. Біздің ойымызша, дүние жүзінің көзі ... ... де және ... ... бұл ... қолға алып, айналадағы
ортаны ластануын тоқтатып, табиғи ресурстарды үнемді пайдалансақ, келешекте
осы проблема жоғалып кетпесе де, бізге ... осы ... ... ... ... кемітуге болады. Барлық ұрпақатр осы проблеман шешіуді өз
мақсаты етіп алдына қойса, дұрыс шараларды ... ... бұл ... тиіс.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Брук С.И. Население мира ... ... ... ... Б.Я., Спектор М.Д. Проблемы расселения населения
Казахстана.- Алматы,1989
3. Демографический ежегодник Казахстана ... ... ... ... ... и ... ... (учебное
пособие) Под ред. Д.И. Валентея. – М., 1997
5. Искаков У.М. Города в системе расселения ... ... ... ... ... Копылов В.А: География населения М.,1999
7. Народы мира (демографический справочник) .- М,.1997
8. Покшишевский В.В. Население и география.- ... ... и ... ... ... ... М.Т.Халықнама немесе сан мен сана.- Алматы.,1992
11.Увалиев Т.О. Халықтар географиясы (оқу ... ... ... ... У.Ш. Әлем ... этнографиясы.- Алматы.,1994
13. Шувалов В.Л. Геогафия населения.- М., Просвещение, 1985
14. Весь мир ... ... ... Весь мир ... Хорвест Москва 2001.
16. Гладкий Ю.Н, Лавров С. Б. Все мирная экономическая и социальная
география. «Мектеп» ... ... В.П. ... ... и ... ... ... 1998.
18. Максаковский В.П. Географияческая картина мира М., 2004.
19. Страны мира ... ... ... ... и ... ... ... М., «Мысль» 1982.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жапония туралы6 бет
"Диспансеризация."3 бет
«Экономикалық ақпарат жүйелері артықшылық үшін қолданылатын ақпараттық технологияны пайдалану"8 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Жасөспірімдердің ерікті зейінінің өзгеру динамикасы30 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы жайлы ақпарат9 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы жайлы мәлімет5 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы туралы3 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы туралы ақпарат5 бет
Материялық нүкте3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь