Жануарлар құқығы

1. Жануарлар құқығы
2. Қорытынды
3. Әдебиеттер
Фауналы табиғат объектісі еліміздің табиғи байлықтарының маңызды бір бөлігі болып табылады. Фауналы табиғат объектісі жалпы мағынасында жануарлар дүниесін таныта отырып, олар қоғамда экологиялық, экономикалық, әлеуметтік және көптеген қажетті мүдделіліктердің орнын толтырады.
Жан-жануарлар дүниесі - қоршаған ортаның негізгі құрамды бөліктерінің бірі, Қазақстан Республикасының табиғи ресурстарының қажетті құрамдас бөлігі. Олардың жалпы 835 түрі бар деп есептелінеді. Олардың ішінде құстар - 489, сүтқоректілері - 178, балықтар - 104, жер бауырлап жорғалаушылары - 49, қосмекенділері - 12. Аңшылық кәсіпші¬лігіне жататындары - 161 жабайы жа¬нуарлар, бұл салаға жататын құстардың жалпы саны - 113 [1, 106].
Бұл көрсеткіштерге қарай отырып, еліміз аң-құстар әлеміне бай өлке екендігіне көз жеткіземіз. Жүгірген аңы мен ұшқан құсының сан алуан түрі тау-тасымыз бен орманымызда көптеп кезде¬седі. Әсіресе, ол арнайы қорғауға алынған аймақтарда молынан ұшыра¬сады. Соған орай, оларды белгілі бір мезгілде кәсіпшілік және әуесқойлық бағытта аулауға рұқсат етілген.
Алайда сарт еткенді сирақтан, жылт еткенді жалынан бей-берекет атпас үшін елімізде Қазақстан Республикасы¬ның 2004 жылғы 9 шілдедегі «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» заңының құқықтық нормалары басшылыққа алынады [2].
Аталған нормативті құқықтық актіде фауналы табиғат объектісінің қоғам үшін экономикалық қажеттілік мүмкіндіктерін қанағаттандырудан бұ¬рын, табиғат үшін экологиялық мүд¬делілік жағдайлары басым негізде қарал¬ған. Яғни, жануарлар дүниесін пайдалану құқығы беріле отырып, оның құқықтық қорғалу міндеті де назардан тыс қалмайтындығы заңды тәртіппен норма¬ланған. Дей тұрсақ та, экономикалық мағынасы бойынша қоғамда жануарлар дүниесі аң терісі және ет өнімінің құндылығы, техникалық, өнеркәсіптік, емдік шикізат пен басқа да материалдық құндылықтарды алу үшін жұмыс істейтін маңызды табиғи ресурс ретінде танылады. Демек, фауналы табиғат объектісі болып танылған хайуанаттардың халық шаруашылығы үшін маңызы ұшан-теңіз. Олардың көпшілігі адам өміріне пайдалы, халықтың күнделікті тұрмысына қажетті әр түрлі шикізаттар береді.
Ал фауналы табиғат объектісінің экологиялық мағынасы бойынша, жануарлар дүниесінің алуан түрлерінің сақталуы және олардың табиғи түрде көбеюіне жағдай жасау мүддесі ескерілуі керек.
Кез келген мемлекетте жануарлар дүниесінің объектілерін пайдаланудағы қызығушылығы олардың экономикалық, экологиялық, мәдени-ғылымдық және күнделікті тұтынушылық қажеттіліктерін қанағаттандыруға негізделіп келді. Бірақ көп жағдайда жануарлар дүниесінің құқықтық қорғалу негіздері жануарлар дүниесінің объектілерін пайдаланудың географиялық, саяси, экономикалық қажеттіліктеріне шектеу қоятындығы жасырын емес.
Айталық, Қазақстанның жануарлар дүниесі өзінің алуантүрлілігімен ерекшеленеді. Республикамыздың жануарлар дүниесі кәсіптік мақсатта ауланатын аң-құстармен ғана емес, ғылыми ізденістерде зор ынта туғызатын сирек кездесетін жануарлармен де құнды. Өлкемізде қоры едәуір мол болып келген ақбөкен, ондатр, зорман, тиін, қоян сияқты аңдар жоспарлы түрде ауланып келді.
1. Мухитдинов Н.Б., Есеналиев А.Е. Қазақстан Республикасы нарық жағдайында қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік басқару органдарының құқықтық негіздері. - Алматы, 2000. – 190 б.
2. ҚР «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» заңы: 2004 ж. 9 шілде // Егемен Қазақстан. 2004 ж. 3-4 тамыз.
3. Стамқұлұлы Ә. Қазақстан Республикасының экология құқығы. - Алматы: Жеті жарғы, 1995. – 205 б.
4. ҚР Үкіметінің 2008 жылғы 19 ақпандағы №162 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының 2008-2010 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау» бағдарламасы. - Астана, 2008. – 59 б.
5. ҚР Конституциясының 6-бап 3-тармақшасы: 1995 ж. 30 тамыз. - Астана, 2007.
6. ҚР Экологиялық кодексі: 2007 ж. 9 қаңтар // Егемен Қазақстан. 2007 ж. 19, 20, 23 қаңтар.
7. Константиниди С.С. Охрана животного мира. - Алматы: Қайнар, 1975. - С. 119.
8. Тундикбаев А.Д. Основные формы правовой охраны животного мира в Республике Казахстан // «Проблемы развития и унификации экологического и аграрного законодательства Казахстана и стран СНГ в контексте интеграционных процессов»: Материалы международной научно-практической конференции. - Астана, 2005. Выпуск 7. - С. 86-93.
9. ҚР «Жабайы жануарлардың қоныс аударатын түрлерін сақтау туралы конвенцияға қосылуы туралы» заңы: 2005 ж. 13 желтоқсан // Егемен Қазақстан. 2005 ж. 16 желтоқсан.
10. Жатқанбаев Ж.Ж. Экология негіздері. - Алматы: Зият, 2003. – 212 б.
        
        Жануарлар құқығы
Фауналы табиғат объектісі еліміздің табиғи байлықтарының маңызды бір бөлігі
болып табылады. Фауналы табиғат объектісі ... ... ... ... ... олар ... ... экономикалық, әлеуметтік
және көптеген қажетті мүдделіліктердің орнын толтырады.
Жан-жануарлар дүниесі - қоршаған ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының қажетті құрамдас бөлігі.
Олардың жалпы 835 түрі бар деп ... ... ... ... - ... - 178, ... - 104, жер ... жорғалаушылары - 49,
қосмекенділері - 12. ... ... ... - 161 ... бұл ... жататын құстардың жалпы саны - 113 [1, 106].
Бұл ... ... ... еліміз аң-құстар әлеміне бай өлке
екендігіне көз жеткіземіз. ... аңы мен ... ... сан ... түрі
тау-тасымыз бен орманымызда көптеп кездеседі. Әсіресе, ол арнайы қорғауға
алынған ... ... ... ... орай, оларды белгілі бір
мезгілде кәсіпшілік және әуесқойлық бағытта аулауға рұқсат етілген.
Алайда сарт еткенді ... жылт ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 шілдедегі ... ... ... молайту және пайдалану туралы» заңының құқықтық
нормалары басшылыққа ... ... ... құқықтық актіде фауналы табиғат объектісінің қоғам үшін
экономикалық қажеттілік мүмкіндіктерін қанағаттандырудан бұрын, ... ... ... ... басым негізде қаралған. Яғни,
жануарлар дүниесін пайдалану ... ... ... оның ... ... де ... тыс ... заңды тәртіппен нормаланған. Дей
тұрсақ та, ... ... ... ... жануарлар дүниесі аң
терісі және ет өнімінің құндылығы, техникалық, өнеркәсіптік, емдік ... ... да ... құндылықтарды алу үшін жұмыс істейтін маңызды
табиғи ... ... ... ... ... ... объектісі болып
танылған хайуанаттардың халық шаруашылығы үшін ... ... ... адам ... ... ... ... тұрмысына қажетті әр
түрлі шикізаттар береді.
Ал фауналы табиғат объектісінің экологиялық мағынасы ... ... ... ... ... және ... табиғи түрде көбеюіне
жағдай жасау мүддесі ескерілуі керек.
Кез келген мемлекетте жануарлар дүниесінің ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылық қажеттіліктерін қанағаттандыруға негізделіп келді.
Бірақ көп ... ... ... ... ... негіздері
жануарлар дүниесінің объектілерін пайдаланудың географиялық, саяси,
экономикалық қажеттіліктеріне шектеу қоятындығы ... ... ... ... ... ... ... Республикамыздың жануарлар дүниесі ... ... ... ғана ... ... ізденістерде зор ынта туғызатын
сирек кездесетін жануарлармен де құнды. Өлкемізде қоры ... мол ... ... ... ... ... қоян ... аңдар жоспарлы түрде
ауланып келді.
Дегенмен, дәмді ет, ... тері және ... ... ... ... ... ... барады. Оның басты себебі, хайуанаттарды ... ... сай ... аң аулау ісінің дұрыс
ұйымдастырылмауында деп ... ... ... да біздің алдымызда
жануарлар дүниесін қорғау мен аңшылық шаруашылығын ретке келтіру жөнінде
біршама жұмыстар ... ... ... ... жағдайын, табиғаттың берген сыйын сақтап, оларды
келешек ... ... ... қалдыру бүгінгі таңдағы басты
экологиялық міндеттердің бірі болып отыр. Бұл ... ... ... ... ... өсімін молайту және пайдалану
заңдарында белгіленген негізгі талаптардың орындалуын қажет етеді.
Олар, ... ... ... ... ... түр ... ... табиғи қалпында сақтау, жануарлардың мекендеу ортасын, көбею
жағдайларын, қоныс ... ... және ... жерін қорғау, жануарлар
дүниесін ғылыми негізделген түрде және ұтымды ... ... ... ... және ... кету қатері төнгендерін қолдан өсіріп,
кейіннен оларды ... ... ... ... ... ... молайту, халық денсаулығын сақтау, аурудан ауыл шаруашылығы ... да үй ... ... ала қорғау, оның халық шаруашылығына зиян
келтіруіне жол бермеу мақсатында жануарлардың ... ... ... ... ... өткен тарихына көз жіберсек, табиғаттан ... ... ... ... ... Бұл ... ... дейін жалғасып
келеді. Мұның өзі елімізде биоалуантүрлілікті сақтау үдерісімен байланысты
экологиялық талаптың қатаң орындалу ... ... ... ... республика бойынша әлі күнге дейін
өзекті болып қалып отыр. Қорғауды ... ... ... ... ... ... ... арасында өсімдіктердің 400-ден астам түрі мен
омыртқалы жануарлардың 300 түрі бар, ... ... ... ... ... ... тұр [4, 7].
Жалпы табиғат объектілері туралы айтқанда, олардың ... ... мен ... ... ... құқықтық мән-маңыздылық ерекше назар
аудартады. Бұл орайда, табиғи ресурстарды жаппай ... ... ... ... жүйеге теріс әсер етуі ... ... әсте ... ... ... ... өзі (жер, жер ... су, орман,
фауналы табиғат объектісі, флора, атмосфера) экологиялық жүйенің негізгі
құрамдас бөлігі болып табылады. 
Мұнда ... ... ... - бұл тірі ... ... ... жиынтық маңызды реттеуші және тұрақтандырушы, жердің
биологиялық әртүрлілігі мен ... ... ... ... болып
табылатын жануарлар дүниесі.
Өз кезегінде жануарлар дүниесін қорғау, оның өсімін молайту және пайдалану
объектісіне - Қазақстан ... ... ... ауада, суда
және жер бетінде) табиғи еркіндікте өмір сүрген ... ... ... ... ... олар өз кезегінде мемлекеттік меншік объектісі бола
алады.
Бұл Ата ... ... ... ... ... ... «жер және оның қойнауы, су көздері, өсімдіктер ... ... ... да табиғи ресурстар мемлекет меншігінде болады»
деген конституциялық құқықтық норманы туғызып отыр [5].
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... заңнамасы Қазақстан Республикасының
Конституциясына негізделеді және осы Кодекс пен ... ... де ... ... ... тұрады», - деп айтылады [6]. 
Экологиялық заң талаптарына сай, Қазақстан Республикасының жануарлар
дүниесін меншіктену ... оны ... ... және оған ... ... атынан жоғары атқарушы билік органдары мен арнайы өкілді ... ... ... игілігі үшін қоршаған ортаның кез келген объектісін
басқарумен қатар оны ... ... оның ... ... ... ... ... құндылығы - ол қоршаған ортаның
қасиетімен келісілген, бірақ бәрі бір де ол ... ... ... байланысты қасиетке тәуелді болады. Соған ... ... ... құндылығы әр түрлі нысанда пайда болады. Соның
бірі – ... ... ... ... ... ...... объектілерінің экономикалық
құндылықтарын пайдаға асыру қатынасынан туындайды.
Жабайы жануарлар дүниесінің құндылығының нақты үш негізгі ... және ... ... экономикалық, мәдени және экологиялық
аспектісін ... ... ... Бұл аспектілер бір-бірімен тығыз
байланыста ... ... ... ... ... шектемейді
[7].
Жануарлар дүниесін пайдаланушылардың міндеті тікелей жабайы фаунаны
пайдаланудың ... ... ... ... байланысты және өзіне,
біріншіден, бекітілген нормалар мен ... ... ... ... және ... тіршілік ортасы үшін зиян-зардаптардың алдын
алуға бағытталған ... ... ... ... ... ... орнын өтеуді қоса атқарады. Бір ... ... ... ... ... сондай-ақ жануарлар дүниесі
объектілерін ғылыми, мәдени-ағартушылық, тәрбиелік, эстетикалық ... ... ... ... ... басқа мақсаттарда
пайдалану жануарлар дүниесін жалпы пайдалану тәртібімен жүзеге асырылмақ.
Жануарлар дүниесін қорғау, ... ... мен ... ... ... ... жануарлардың табиғи қалыпты жағдайындағы сан ... мен ... ... ... ... еркіндік жағдайындағы әртүрлілігін сақтау;
3. жануарлар дүниесін ғылыми негізде және ұтымды пайдалану;
4. жануарларды, оның ... ... ... мен ... кету ... ... түрде өсіруді қоса алғанда, кейіннен оларды
мекендеу ортасына шығара отырып өсімін молайту;
5. жануарлардың ... ету ... ... ... және ... ... және т.б. [8, ... алғанда табиғат объектілерін, оның ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық қағидасы басым
рөл атқаратындығы белгілі. Неге десеңіз, аң мен құстың мекен ету ... бір ... ... ... ... ... да мемлекетіміз 2005 жылдың 13 желтоқсан күні «Қазақстан
Республикасының Жабайы жануарлардың қоныс аударатын ... ... ... қосылуы туралы» заңын қабылдады [9]. 
Аталған заңда Қазақстан Республикасы Боннда 1979 жылғы 23 маусымда жасалған
«Жабайы жануарлардың қоныс аударатын ... ... ... конвенцияға
қосыла отырып, бұл халықаралық нормативті актінің талап ережелерін
орындауға міндеттеніп ... ... ... ... кету ... ... жануарлар дүниесін қорғауға
экологиялық құқықтық мақсат-мүддені ескеретін кез ... ... ... ... жұмысқа жан-жақты ғылыми басшылық ... үшін 1948 ... ... ... ... құрылған. Табиғатты қорғаудың осы
Халықаралық қоғамы
1948 жылы құрып бара жатқан және саны күрт ... ... ... ... ... ... ... құрамында дүние жүзіндегі
әйгілі ғалым-биологтар ... Олар ... ... ... дүние жүзінде
өте сирек кездесетін жануарлардың тізімін жасады. Бұл ... ... ... ... ... дейін Қызыл кітапқа сүтқоректілердің – 236, ...... – 1000 түрі ... ... ... оған ... алынған
қосмекенділердің – 81, бауырмен жорғалаушылардың – 119 түрі ... ... ... ... ... ... ... жерінде өсіп-өнетін
қарақұйрық, құлан, барыс, қарақұлақ, гепард, менизбур суыры, ... ... ... ... ақ ... ... ... қара ләйлек, шағала,
қоқиқаз, дуадақ, ... ... ... қаз сияқты бірнеше құстар енген.  
Халықаралық және Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Қазақстан
Республикасы «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін ... және ... ... ... ... сәйкес, жеке және заңды тұлғалар Қызыл
кітапқа енгізілген жануарлар ... ... ... шаралар қолдануға
міндетті.
Қолданыстағы тиісті заңымыз жануарлар дүниесін ... ... ... Онда аң ... мен ... аулаудың бекітілген тәртібін қатаң
сақтау керектігін, тіршілік жағдайының ... және ... ... жануарларды жануарлар қорларында пайдалануды ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін, жануарлардың құнды
түрлерін қырып жоюға жол ... ... ... ... ... ... ... баптап, тазы салып, қиқулатып аңға шыққанды жақсы
көрген емес пе? Оның өзіндік сән-салтанаты болады. ... ... ... ... аң ... болып отыр.
Қазіргі күні жануарлар дүниесінің объектілерін пайдалану – бұларды қоршаған
ортадан бөліп алумен байланысты, олардың деңгейімен ... ... ... ... ... ... ... дүниесін қорғау, өсімін молайту және ... ... ... ... ... етуге бағытталған шаралар
еліміздің фаунасының қайталанбас табиғат объектісі ретіндегі танымында ең
алдымен ... ... ... ... ... нысандарын төмендегіше қорытындылай отырып тізбектейміз:
- аң мен құс және ... ... ... ... сондай-ақ жануарлар
дүниесін пайдаланудағы қажетті тыйым ... мен ... ... ... ... ... жабайы жануарлардың сирек кездесетін және жоғалып кететін түрлерін қорғау
бойынша жиынтық шараларын ... ... ... ... ... және оның ... ... зиянды іс-әрекеттер
тізімін нормативті түрде бекіту, сонымен қатар жануарлар дүниесіне және
оның тіршілік ... әсер ... ... заттарды мемлекеттік тіркеуге
кіргізу;
- ауыл шаруашылық аудандарында және кәсіпшіл ... ... ... экологиялық жүйені қалпына келтіру мәселесі шешімін күтуде.
Қорыта келе айтарымыз, фауналы ... ... ... ... және оның ... ... ... экологиялық заңды талаптардың
қатаң ... ... ... Сондай-ақ, оның бұзылу жағдайындағы
жауапкершілік мәселесін қарастыру механизмі жалпы ... ... ... ... ... ... өз кезегінде тиісті табиғат объектісінің құқықтық ... қай ... ... ... ... ... ... етеді. Мұның өзі фауналы табиғат объектілерін пайдалану қатынастарын
басқару ... ... ... ... ... ... ... экологиялық мемлекеттік басқару механизмінің осал тұсы. Сонымен
қатар ... ... ... ... ... ... мен даму процесі
мәселелерінің толық шешілуін ... ... ... ... Қызыл
кітабына табиғи-экологиялық әрі статистикалық-экономикалық мәртебеге
қарағанда, құқықтық нормативті ... ... ... ... туындауда.
Ең алдымен республикалық экологиялық заңнаманың толық жетілдіру негізінде
жануарлар дүниесін құқықтық қорғау ... ... ... және ... ... бар ... мен аң-құстардың тізбесін айқындап, оларды
қорғауға қойылатын экологиялық талаптың ерекшелігін танытумыз ... ... ... - ... алуантүрлілікті сақтау және оларды ұрпақтан-
ұрпаққа жеткізу алдындағы жауапкершілікті сезіну екендігі баршаға аян.
Сол ... де ... ... ... ... ... молайту және пайдалану туралы» заңында Қызыл кітаптың құқықтық
мәртебесі туралы арнайы бап қарастырылуы қажет. Ол ... ... ... ... ... негізгі ұғымдар» деп аталатын 1-бабында ... ... ... нормадағы түсінік берілгені орынды.
Фауналы табиғат объектісі ретінде жануарлар дүниесін ... ... ... ... заң ... мен ... ... қауіпсіздік
тұжырымдамасындағы көкейкесті мәселелердің шешілуімен ғана жүзеге асырылуы
мүмкін емес. Оның шешуші жолы ... ... ... ... ... ету жағдайын заң шығарушы және атқарушы биліктердің
бірлесіп күш салуы ... ... ... ... ... ... осы ... басқа салаларында жетістіктерге жетуі көбінесе
заңдардың толық ... ғана ... ... оны ... да ... Мемлекет тек экологиялық және табиғат қорғау
саясатын ғана жасаумен шектелмей, сонымен бірге осы саясатты жүйелі ... ... ... сәйкес белсенді дамытуы тиіс.
Оның механизмі сирек кездесетін және ... кету ... ... ... ... ... ... тізбесі мен оны жүзеге асырудың жоспарлы
бағдарламасын дайындау арқылы орындалады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және пайдалану
туралы» заңының «Жануарлардың сирек кездесетін және құрып кету ... ... ... атты ... ... ... іске ... механизмі
негізінде жүзеге асырылуы қажет.
Осыдан он-ақ жыл бұрын сайын далада ... өріп ... ... саны қанша? Акбөкенмен қоса Қызыл кітапқа енген қарақұйрық пен
тауешкінің, арқар мен Алатау барысының және ... да ... ... күні
де таяу қалғаны айқын болып қалды. Олай дейтініміз, күні кешеге дейін тек
жүйрік ... ... бес ... ... жүрген, аң атуға келгенде
аяушылығы жоқ аңшылар енді дала жануарларының ең қорғансыз кезеңі – ... ... қар ... ... ... ... Бұл түз
жануарлары үшін қауіпті болып отыр. ... ... аяғы ... жүрген жүйрік
аңға енді оңай қуып жететін болған аңшысымақтардың ... тыс ... ... ... қояр ... бұл жағдайға Қазақстан Республикасы «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін
молайту және пайдалану ... ... да, ... Республикасының
аумағында аң аулау» ережесінде де және Қазақстан Республикасының «Жануарлар
дүниесін пайдалануға рұқсат беру» ережесінде де біржақты императивті ... ... ... қолы ... ... ... ... қару алатын болды. Әйтпесе,
кішкене дүние бітіп, шырт байығандардың барлығы дерлік қолына ... ... аңшы ... шыға келетінді шығарды. Аңшы болғанда қандай?
Қорықшылардың тілімен ... ... ... ... ... не дерсің?
Егер оларың аң атқанда құмарына бір кіріп алса болды, еш тоқтамайды. Көзіне
көрінгендерін қыра береді. ... ... ... ... ... ермекке атады. Мұның өзі бұрынғыдай атылып алынатын аң мен ... ... қою ... ... Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 31
желтоқсандағы №1458 қаулысымен бекітілген «Қазақстан ... аң ... ... ... ... ... ... өзін нормалауда және оның тәртібін қатайту шарасында жануарларды
аулауды өткізу мерзімдерін ... ғана ... ... ... отыр.
Бұл тұста құқықтық талаптың орындалмау әрекеттері не оған мойынсұнбайтын
заңсыз аңшылық әрекеттері Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... шара көріп қана қоятын
заңды жауаптылық механизмінің осал тұсын ... ... ... ... ... ... ... соммасы мемлекет кірісіне
өтелсе (мүліктік жауапкершілік) болды, жауаптылықтан босатып жіберудің өзін
қылмыс деп түсінуіміз қажет.
Осының негізінде Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... және ... ... ... 2004 ... 18 ... «Соттардың кейбір
экологиялық қылмыстар үшін жауаптылық жөніндегі заңнаманы қолдануы туралы»
нормативтік ... ... ... ... ... ... ... назар аударғанымыз жөн.
Еліміздің табиғатының әсемдігін, ұлан-байтақ туған жердің сұлулығын,
флорасы мен ... ... ... айтып жеткізу қиынға соғады. Мәселе
сол әсемдікке таңдай қағып тамсануда ғана ... ... ... ... үшін осы ... және молайтылу жолымен сақтап қалуда болып отыр.
Сондықтан да табиғат объектісі болып танылатын аң мен ... ... өзге де ... әлі де ... сақтап, өсімін арттыруға
мүмкіндіктердің бар екендігін ... ала ... ... ... қорғаудың күн тәртібінен түспейтіндігін естен шығармағанымыз
абзал.
Ол үшін ең ... ... ... қызметіне қоғам болып тоқтам
салып, жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы
мемлекеттік ... ... ... ... және аумақтық органдардың
лауазымды тұлғаларының құқықтық мәртебесін көтеріп, оларға ... ... ... ... ... ... ... қатар
республикамызда жануарлар дүниесінің хал-жағдайын уақтылы анықтап отыратын
арнайы кадастрлық бағдарлама түзіліп, ... ... ... ... ... қойылуы тиіс.
Өсiмдiктер дүниесі, куштии Қазақстанда өсiмдiктердiң 15 ... түрi ... 2 ... астамы балдырлар, 5 мыңдайы — саңырауқұлақтар, 600-ге жуығы —
қыналар, 500-ге ... мүк ... және 6 ... ...... ... ... Қазақстан микрофлорасының (саңырауқұлақтар) құрамындағы
түрлердiң 4,8%-ы эндемик болып табылады. Жоғары сатыдағы ... ... ... ... ... мен ... ... 500-ден
аса түрлердi қоспағанда, 161 тұқымдасқа, 1120 туысқа ... ... ... тұрады. Оның iшiндегi 730 түр тек Қазақстанда өсетiн — ... ... ең ... 12 ... туыс бар: ... ... ... жалған шандра, боченцевия, канкриниелла, тобылғыгүл,
птеригостемон, пастернаковник, тоғайя, недзвецкия, ... ... ... ... бөлiгi 15 тұқымдасқа топтасқан. Алғашқы
құрлықтық ... ... Оңт. ... өңiрi мен Бұрынтауда жоғ.
ордовиктiк қатпарлардан табылған. Олар плаун ... ... ... пен ... ... — Sarituma tatjanae. Бұлар
шамамен 450 млн. жыл бұрын ... ... ... ... эоцендiк субтропиктiк (36 — 58
млн. жыл бұрын), олигоцендiк орманды-мезофильдiк (26 — 35 млн. ... ... ... таулы-ксерофиттiк, субтропиктiк-ксерофиттi
бұталық және миоцен-плиоцендiк ... ... (13 — 25 млн. ... (2 млн. жыл) флоралардың негiзiнде қалыптасқан.
Өсiмдiктердiң Қазақстан жерiнде таралуы, түрлер мен ... ... ... мен ... ... әр түрлi. Республиканың
осыншама бай өсiмдiктер ... ... ... ... ... ... әр түрлiбiрлестiктер мен қауымдастықтарда
жүйеленген.
Қазақстанның жазық ... ... ... дала, шөлейт және шөл
белдемдерiне (аймақтарға) ажыратылады. Орманды далалық аймақ — ... ... ... алып ... ... ... Көкшетау мен Петропавл
қ-ларының маңында орналасқан. Орман түзушi түрлер: жылауық қайың, талдың
бiрнеше түрлерi, бұталардан: ... ... ... шие, т.б. бар. ... шалғындық және далалық ... ... ... ... мен ... ... ... басымдылық ететiн қауымдастықтар
таралған. Бұл аймақ 2 белдемге бөлiнедi: 1) ... ... аз ... ... дала белдемi — сұр ормандық топырақта қайыңды-теректi, теректi
ормандар, ал қара топырақта ... ... ... 2)
қоңыржай құрғақ шоқталған орманды дала ...... ... мен қара топырақтағы алуан-түрлi және астық ... ... ... ... ... аймақ елiмiздiң жер аумағының 28%-ын алып жатыр, аум.
110,2 млн. га, батыстан ... ... ... шығысқа қарай
(Алтай-Тарбағатай тау бөктерi) 2500 км-ге созылып жатыр. Далалық флораның
құрамында 2000-нан астам түр бар деп ... Оның 175-i — ... ... түрлер: қау (боз), сонымен қатар бетеге, тобылғы, қарағай,
аласа бадам. Далалық аймақ 3 белдемге бөлiнедi: 1) ... ... ... кәдiмгi және оңт. қара топырақтағы алуан түрлi шөптесiн —
бозды белдем; 2) ... және ... ... ... қара-қоңыр топырақтардағы бетегелi-бозды дала; 3) шөлейт құрғақ,
қоңыржай ыстық белдем — ашық қара ... ... ... ... ...... аум. 124,6 млн. га. ... тән өсiмдiк жамылғысы алуан
түрлi, 2500 — 2800 түр бар, ... ... 200 — 215 түрi — ... ... 5 ... ... 1) ... далалы жердегi құрғақ,
қоңыржай-ыстық шөлдер — аум. 40 млн. га., ... ... жер ... ... ... ... — жартылай бұталы (боз,
еркекшөптi-жусанды) шөлдер мен ... ... ... ... 2) ... ... тұрандық) өте құрғақ,
ыстық шөлдер — аум. 51,2 млн. га, немесе республика жерiнiң 18,9%-ын алып
жатыр. Бұл ... ... ... (жусанды, бұйырғынды, изендi),
сексеуiлдi, бұталы (қоянжын-жүзгiндi) ... ... ... ... өте ... ... шөлдер — аум. 30,3 млн. га, немесе
Қазақстанның 11,1%-ын алып ... Бұл ... ...... ... ... ал дөң және тiзбектелген аллювийлi — эолды
құмдарда ... ... ... тән; 4) тау етегiндегi құрғақ, өте ыстық шөлдер — аум. 3,2 млн.
га немесе Қазақстанның 1,2%-ы. Негiзiнен эфемероидты iрi ... ... ... 5) тау ... өте құрғақ шөлдер — аум. 11,6
млн. га, немесе республиканың 4,3%-ын алып жатыр. ... ... ... тән.
Қазақстанның таулы экожүйелерiнiң аум. 18,6 млн. га, яғни
республика жерiнiң 7%-ы. Бұл ретте ... ... ... 4 — 5 биiктiк
белдеулi биiк таулар ғана. Таулы экожүйелердiң флорасын 3400 — 3600 ... деп ... Оның ... 540 — 570 түр ... ... ... Қаратаудың флорасында 165 — 170 эндемик түрлер бар. Олардың iшiнде,
шыршалы ... ... ... ... май ... ... ... сiбiрлiк майқарағай); қылқан жапырақты ормандарды;
алмалы (Сиверс алмасы, қырғыз алмасы), ... ... ... қайыңды-
теректi (түктi қайың, көк терек) — жапырақты ағаш ормандарды атап ... ... ... ... мен ... ... аршаның,
қылшаның, бетегенiң, сарыкүйiк қауымдастықтары да кең тараған. Қазақстанның
табиғи флорасы — ... ... ... көзi. ... ... ... ... түрi, дәрiлiк өсiмдiктердiң 400-ге жуық,
әсемдiк-безендiрушiлiк 700 — 800, ... ... ... ... ... ... ... астам) өсiмдiктер түрлерi бар.
Қорытынды
Аң мен құсқа қиянат жасау, табиғатты тонаушылық деген сайып
келгенде келер ұрпағымыздың ... ... ... емес пе?
Тіршіліктегі ерекше жаратылыс иелері – аққу, ителгі, дуадақ, лашын қандай
әсем! Өлтірмек түгілі үркітуге қимайсың. Біздің азаматтар ол ... көп ... Бір ... ... мәз. Ал ... ... болып жүрген алыстағы
Арабия халқы бұл құстарды ерекше бағалап, қадірлейді. Бұл ретте сол
мұсылман туыстарымыздан үлгі алсақ, көп нәрсені ұтар едік.
Табиғат – ана, оны ... ...... ... ... Себебі, ол
шындық. Бұл ретте де заң бұзушылық жиі кездеседі. Әсіресе, орманды ... зиян ... ... жаза ... Бұл ... ... ... жеке
тұлғаларға 5-тен 20-ға дейінгі, заңды тұлғаларға 300-500 аралығындағы айлық
есептік көрсеткіш ... ... ... Қысқасы табиғат, ондағы аң
мен құстар, өсімдіктер, жайылымдары, кең даламыз еліміздің әділ заңымен
қорғалады. Ал табиғат байлығы – ортақ игілігімізде екендігін естен
шығармайық ... ... Н.Б., ... А.Е. ... ... ... ... ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік басқару
органдарының құқықтық негіздері. - ... 2000. – 190 ... ҚР ... ... ... өсімін молайту және пайдалану туралы»
заңы: 2004 ж. 9 шілде // Егемен Қазақстан. 2004 ж. 3-4 тамыз.
3. Стамқұлұлы Ә. ... ... ... ... - Алматы:
Жеті жарғы, 1995. – 205 б.
4. ҚР Үкіметінің 2008 жылғы 19 ақпандағы №162 ... ... ... ... ... ... ... ортаны
қорғау» бағдарламасы. - Астана, 2008. – 59 б.
5. ҚР Конституциясының 6-бап 3-тармақшасы: 1995 ж. 30 тамыз. - ... ҚР ... ... 2007 ж. 9 қаңтар // Егемен Қазақстан. 2007 ж.
19, 20, 23 қаңтар.
7. Константиниди С.С. Охрана животного мира. - Алматы: Қайнар, 1975. - ... ... А.Д. ... ... ... ... ... мира в
Республике Казахстан // «Проблемы развития и унификации экологического
и аграрного законодательства Казахстана и стран СНГ в ... ... ... ... ... - ... 2005. ... 7. - С. 86-93.
9. ҚР «Жабайы жануарлардың қоныс аударатын түрлерін сақтау туралы
конвенцияға ... ... ... 2005 ж. 13 ... // ... 2005 ж. 16 желтоқсан.
10. Жатқанбаев Ж.Ж. Экология негіздері. - Алматы: Зият, 2003. – 212 б.
 
 
 

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Арыз8 бет
Табиғи ресурстарға меншік құқығы5 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
"Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары."4 бет
"жануарлар ресурстарын қорғау шаралары"6 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
«Жанұя мектебі-тұлға мен қоғамды байланыстырушы»6 бет
«жанұя» және «неке» ұғымдары4 бет
«Жанұяны фаминистік бағыт бойынша зерттеу»7 бет
«Қайнау қабатындағы жану процесі »4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь