Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи саябақтың туристік-рекреациялық даму мүмкіншіліктері

КІРІСПЕ
1 ТАБИҒАТ ЖАҒДАЙЛАРЫНЫҢ ТУРИЗМДІ
ДАМЫТУДАҒЫ МҮМКІНШІЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Табиғат жағдайлары мен табиғи
ресурстары және ландшафт ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Топырақ және өсімдік жамылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2 МӘДЕНИ. ТАРИХИ РЕСУРСТАР ТОПТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ...13
2.1 Археологиялық ескерткіштер. Тастардағы жазбалар ... ... ... ... ... .13
2.2 Ұлттық парктің инфроқұрылымдары
(коммуникация, жол тораптары, байланыс) ... ... ... ... ... ... ... ... .16
3 ҰЛТТЫҚ САЯБАҚТЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ
ТУРИСТІК.РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ДАМУ МҮМКІНШІЛІКТЕРІ ... ... ... ... ..21
3.1 Экологиялық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
3.2 Туризмді дамытудағы танымдық, спорттық
сауықтыру және емдік функцияларының рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
3.3 БҰП.тің туризмді және демалыс орындарын
дамыту мүмкіншіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ТІЗІМІ
Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи саябағының туристік - рекреациялық даму мүмкіншіліктерін айқындап, осы өлкенің рекрация қуаттылығын көрсету және табиғатты пайдалану принципіне негізденіп, оның табиғи ортасын сақтауды қамтамассыз ету. Осы аймақты үлкен халықаралық дәрежедегі демалыс орнына айналдыру. Осы өлкенің қазіргі жағдайы мен мүмкіншіліктерін есептеу арқылы көрсет. Математикалық сараптамалар жасалып, тарихи деректер жинақталд. Туристер мен демалушылардың демалу мүмкіншіліктері толық көрсетілді. Қазіргі мүмкіншіліктер мен келешекте болуға тиісті мүмкіншіліктерге ұсыныстар жасалды. Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің туристік – рекреациясын дамыту жолдарын көрсетіп, адамдардың көңілді демалуы үшін табиғатты табиғи қалпына келтіру.
Қазақстанда кейінгі жылдары туризм көпшілікті қамтитын ең дамыған демалыс түріне айналып келеді. Туристік саяхат жасау - дене шынықтырумен бірге адамның дүние танымын да өсіреді. Ол тек қана демалудың тәсілі емес, адамдарды мәдени және рухани жағынан көтереді. Сол сияқты адамның денсаулығын да жақсартады. Туризм адамдарды табиғат көркімен, ерекше сұлу жерлермен таныстырады. Туған өлкеде саяхат жасау адамдардың табиғатқа деген сүйіспеншілігін арттырады.
Туризм осындай мол рухани қазына силаумен қатар жасөспірімдерге тәрбиелік дәріс беретін қоғамдық мектеп. Ұлы саяхатшы
Н.М. Прежевальский « Өмір сүрудің тамашалығы сол, әрқашанда саяхат жасауға болады » деп үнемі айтып өткен. Туристер өз жорықтарында жаңалықтар ашып, қоғамға белгілі бір дәрежеде пайда келтірсе, екінші жағынан денсаулығын шынықтырады, организмдерінің мезгілсіз қартаюына жол бермейді.
Елімізде туризм экскурсиясын кең көлемде дамытудың маңызы мен қажеттілігі мемлекеттік құжаттарда нақтылы көрініс тапқан. Бүгінгі таңдағы өзекті мәселенің бірі - Қазақстанның экономикасын көтеріп, халықтың әл-ауқатын жақсарту болса, оның бір жолы - туризм.
Елбасы Н.Назарбаевтің 2030 стратегиялық бағдарламасында « Туризм, спорт, денсаулыққа баса назар аударуды басшылыққа ала отырып, туған елімізде салауатты өмір салтының даңғыл жолын салуға болады » делінген. Сондықтан туристер еліміздің қай жерінде болмасын табиғатқа және оның сұлулығына сүйіспеншілікпен қарап, қоршаған ортаның сән аясында тәртіп бұзбай, жақсылап демалып қайтып отырса құба – құп. Егер туристер жүрген жерде табиғатты қорғау туралы заңдардың талабын орындамаса, онда табиғатқа өлшеусіз шығын келтіретіні сөзсіз.
Турист табиғатты білуге міндетті.Табиғаттың негізгі өзара қатынасын түсініп, оның табиғи байлығын адамдардың бірқалыпты тіршілігі мен денсаулығы үшін дұрыс пайдалану қажет екендігін республикамыздың қай түпкірінде болсын өзі жүрген жерді кең көлемде түсініп, үгіт – насихат жұмыстарын жүргізулері керек. Ол үшін әрбір турист табиғат қорғау мәселелері жайында жазылған әдебиеттерді көбірек оқуы керек және өзі таңдап алған баратын жерінің тарихын, халқын, жер бедерін, ескерткіштерін, жануарлар мен өсімдік дүниелерін жетік білуі қажет. Өздері жүрген жерлерде топырақтың құнарлы қабатына зақым келтімей, жүрген – тұрған, қонған жерлерінде бұталарды сындырмай, тамақ пен ыдыс – аяқтың қалдықтарын қалай болса солай лақтырып кетпеулері керек. Жерді қадірлеу керек. Өйткені жер қай заманда болмасын адамның ата – мекені және халық игілігіне жарайтын табиғаттың мол байлығының бірі. Сондықтан болар «Жер – ана » деп аталуы Баянауыл тауларының етегінен басына дейін өскен бозтал, балқарағай, ақ қайың орманы, тау аралығындағы қазаншұңқырда жатқан суы мөлдір көлдер ( Сабындыкөл, Жасыбай, Торайғыр, Біржанкөл ) әсем құзы, алуан бейнелі алып жартастары, үңгірлері, тау етектерінен аққан бұлақтары табиғатқа ерекше көрік береді.
1. Агроклиматический справочник по Павлодарской области.- Л.: Гидрометеоиздат, 1958.
2. Баянаул.- Астана, 2001. – Б. 11, 27, 43
3. Буренков В. Баянауыл, Баянаул, Baianaul.-Алма-ата: Кайнар, 1979.-Б. 75
4. Царегородцев А.Г. Геоэкология Павлодарской области. –Павлодар, 2003.- Б. 72
5. Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері.- Алматы: Қазақ университеті, 2004.-Б. 74
6. Кузнецова С.В. География павлодарской области. - Алма-Ата, 1958.-Б. 35
7. Кереку-Баян өңірінің тас-жазба суреттері. -Павлодар, 2003.-Б. 49
8. Молдағұлов А.Н. Ландшафтану негіздері.- Алматы: Мектеп, 1994.-Б. 67
9. Гвоздецкий Н.А., Николаев В.А. Қазақстан: очерк природы.- М.: Мысль, 1971. – Б.64
10. Носов Д.С. Жемчужины Казахстана.- Алма-Ата: Кайнар, 1983.-Б 85
11. Животный мир Баянаула: фауна млекопитающих. – Павлодар, 1994.-Б. 68
12. Попов Г.О. Сведения с Сары-Аркой.- Алма-Ата: Казахстан, 1980.-Б. 35
13. Прозова А., Черных И.Б. Биоразнобразия растительности БНП.- Павлодар: ТОО НПФ ЭКО, 2001.-Б. 57
14. Сапаров К.Т. Павлодар облысы топонимдерінің қалыптасуының геоэкологиялық астарлары. – Алматы, 2004.-Б. 26
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
География факультеті
Туризм кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
БАЯНАУЫЛ ... ... ... ... ТУРИСТІК-РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ДАМУ
МҮМКІНШІЛІКТЕРІ
Орындаушы:
4 курс студенті ______________________________________ Сматова А.
(қолы, дата)
Ғылыми жетекші,
г.ғ.к. ... ... ... ... ... С.Е.
(қолы, дата)
Қорғауға каф. меңгерушісімен
жіберілді, г.ғ.д., проф. ... ... ... ... ЖАҒДАЙЛАРЫНЫҢ ТУРИЗМДІ
ДАМЫТУДАҒЫ ... ... ... мен ... және ландшафт ерекшеліктері ……………………………….6
1.2 Топырақ және өсімдік жамылғысы ... ... ... РЕСУРСТАР ТОПТАМАСЫ ………………………13
2.1 Археологиялық ескерткіштер. Тастардағы жазбалар …………………13
2.2 Ұлттық парктің ... жол ... ... ... ... ... ... ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ
ТУРИСТІК-РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ДАМУ МҮМКІНШІЛІКТЕРІ ..................21
3.1 ... ... ... ... ... спорттық
сауықтыру және ... ... ... ... ... және ... орындарын
дамыту ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Агроклиматический справочник по Павлодарской ... ... ... ... Астана, 2001. – Б. 11, 27, 43
3. Буренков В. Баянауыл, Баянаул, Baianaul.-Алма-ата: Кайнар, 1979.-Б. ... ... А.Г. ... ... ... –Павлодар, 2003.- Б.
72
5. Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері.- Алматы: Қазақ университеті, 2004.-
Б. 74
6. ... С.В. ... ... ... - ... ... 35
7. Кереку-Баян өңірінің тас-жазба суреттері. -Павлодар, 2003.-Б. 49
8. Молдағұлов А.Н. Ландшафтану негіздері.- Алматы: ... ... ... ... Н.А., ... В.А. ... очерк природы.- М.: Мысль,
1971. – ... ... Д.С. ... Казахстана.- Алма-Ата: Кайнар, 1983.-Б 85
11. Животный мир Баянаула: фауна млекопитающих. – Павлодар, ... ... ... Г.О. ... с Сары-Аркой.- Алма-Ата: Казахстан, 1980.-Б. 35
13. Прозова А., Черных И.Б. Биоразнобразия растительности БНП.- ... НПФ ЭКО, ... ... ... К.Т. Павлодар облысы топонимдерінің ... ...... ... ... ... А 1- ... ұлттық саябақтың 2005 жылғы рекреациялық зонада жерді
қолдану тізімі
|Тұрғылықты орын және емделу – шынығу мекеме . ... , га ... | ... |
| | ... |
| | ... |
| ... | |
| ... | |
|2 |3 |4 ... / о – «Кристалл» қ. Павлодар ААҚ |9,3 |16 ... ... ... | | ... / о – « Чайка » ЖШС БАК қ.Екібастұз |8,96 |10 ... ... ЖШС ... ... |6,9 |5 ... / о- ... ... шынықтыратың лагерь |12,58 |2 ... ЖШС ... ... | | ... / о – «Жасыбай» Евроазиаттық энергетикалық |4,3 |3 ... ... | | ... / о – ... ЖАҚ « ... ... |4,63 |7 ... « Қасым және К» д / о «Самал» қ.Екібастұз |2,65 |6 ... / о- « ...... қ. ... | |3 ... ... ЗМК д/о «Сары – Арқа» |3,05 |4 ... | | ... « ... д / о «Жалын» қ. Қарағанды |2,71 |5 ... ... ... ... ... д/о |5,119 |9 ...... ... | | ... / о – ... с.Баянауыл |2,2 |11 ... ... Б. ... Д/о «Ата – баян» |0,32 |3 ... /о « ... ЖП ... К ... |0,112 |2 ... Ахметов Т. д /о «Сан» |0,63 |2 ... ... ЖП ... А. қ. ... |0,1 |2 ... ... М.Д ... |0,2574 |4 ...... ЖШС с.Баянауыл |0,32 |2 ... ... ... д/о |0,12 |- ... ... «Қазхром» заводы д/о қ.Ақсу |10,41 |13 ... | | ... ... ЖШС ... және К» қ.Екібастұз |12,0 |4 ... ... ЖШС Баян – Су ... |0,3 |2 ... «Строитель» ЖШС «Досуг» қ. Теміртау |1,44 |3 ... А ... ... ... даму фондының д/о |1,0 |Х ... ... ... ауыл ... ... +Д» |0,06 |1 ... ... АҚ Баянауыл ХПП |9,30 |Х ... ... ЖШС Алем – ... |2,45 |3 ... ... Жанкулова Б.Б |1,16 |Х ... ... ... ... Мэс |0,1726 |1 ...... ЖП Омаров А. қ.Екібастұз Қөш. |0,52 |3 ... 75 / 1 | | ... ... Б 1 - ... ... сыйымдылығы мен демалушылардың келулері
бойынша салыстырмалы сандары
|Демалыс үйлерінің атауы |Сыйымдылығы|2003ж |2004ж |2005ж |
| | ... | |ң саны ... |ың саны ... ... |8 |480 |550 |610 ... |10 |600 |650 |720 ... |180 |10800 |11700 |12500 ... |230 |13800 |14950 |16300 ... |40 |2400 |2600 |2700 ... |126 |7560 |8190 |8700 ... |180 |10800 |12200 |14300 ... |100 |6000 |6500 | ... |450 |27000 |29250 | ... |180 |10800 |11800 |6800 ... |18 |1080 |1170 | ... |65 |3900 |4225 |31300 ... |47 |2820 |3055 |12200 ... |16 |960 |1040 |1320 ... |180 |10800 |11700 |4350 ... |25 |1500 |1625 |3400 ... |18 |1080 |1170 |1130 ... |28 |1680 |1820 |12500 ... | | | | ... |95 |5700 |6175 |6500 ... ... |80 |4800 |5200 |5440 ... |30 |1800 |1950 |2130 ... |20 |1200 |1300 |1410 ... |15 |900 |975 |1025 ... |250 |15000 |16250 |17300 ... | | | | ... |50 |3000 |3250 |3400 ... |30 |1800 |1950 |2150 ... ... |30 |1800 |1950 |2100 ... |30 |1800 |1950 |2090 ... д/ү | | | | ... | | | | ... |290 |17400 |18850 | 19750 ... Б ... | | | | ... ... Ұлттық | | | | ... ... | | | | ... д/ү | | | | ... | |169260 |183995 |197155 ... В
Кесте В 1 - Экономикалық мүмкіндік: Баянауыл ауданы бойынша мал басының
мәліметі
|Түлік |Қой ... ... ... |
|Барлық түлік |80931 |41336 |12851 |- ... |46321 |16326 |5065 |- ... төл |37000 |11435 |3546 |- |
| |(80%) |(70%) |(70%) | ... ... |- |5л |5л |- ... өнім | | | | ... ет ) |- | | | ... күндік өнім|- ... ... |- |
| |- | | | |
|2 ... өнім | |3420т |1020т |- |
| |74т | | | ... ... | |50 |200 |- ... кг ... |400 | | | ... ... | |684т |204т |- ... |15т | | | ... |6000000 ... |40800000 |- ... ... В 1 - ... ... ... территориясында экскурсия ұйымдастыру
көрсеткіші
|Экскурсияға |Ара ... ... орын ... | ... ... ... |дік ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | | | |лық | ... / ... к. |3 |4 ... |10-15 |0.3-0.5 |400 ... | | | | | | |ну ... / ... |4 |5 ... |5-10 |0.0-0.1 |500 |Оқу ... | | | | | | | ... / о – ... |5 |6 ... |5-10 |0-0.1 |600 |Оқу ... | | | | | | | ... / о – ... |4 |5 ... |25-30 |0.4-0.9 |500 |Табиғатта|
|тауы | | | | | | |ну ... / о – ... |3 |4 ... |10-15 |0.0-0.1 |400 ... | | | | | | ... | | | | | | |лық ... / о – ... |10 |4 ... |20-25 |0.10-0.3 |1200 |Тарихтану|
|үңгірі | | | | | | | ... / о – ... ... ... |25-30 |0.2-0.5 |15500 ... | | ... | | | | ... тас | | | | | | | ... | | | | | | | ... / о – ... |10-15-20|4-5 |Көлік, |25-30 |0.2-0.5 |15500 ... | | ... | | | | ... тас | | | | | | | ... | | | | | | | ... / о – қуыс |2 |2 ... |10-15 |0.2-0.5 |300 ... | | | | | | |ну ... / о – ... |3 |4 ... |10-15 |0.1 |100 |Табиғатта|
|к.ж | | | | | | |ну ... ... | | | | | | | ... |- |1-2 ... |10-15 |0.1 |100 ... | | ... | | | ... |
|С.М.Торайғыров |- |2-3 ... |10-15 |0.1 |100 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... мемлекеттік ұлттық табиғи саябағының туристік - рекреациялық
даму мүмкіншіліктерін айқындап, осы ... ... ... ... ... пайдалану принципіне негізденіп, оның табиғи ортасын
сақтауды қамтамассыз ету. Осы ... ... ... ... ... ... Осы өлкенің қазіргі жағдайы мен мүмкіншіліктерін есептеу
арқылы көрсет. Математикалық сараптамалар жасалып, ... ... ... мен демалушылардың демалу мүмкіншіліктері толық
көрсетілді. Қазіргі ... мен ... ... тиісті
мүмкіншіліктерге ұсыныстар жасалды. Баянауыл мемлекеттік ұлттық ... ...... ... ... ... адамдардың
көңілді демалуы үшін табиғатты табиғи қалпына келтіру.
Қазақстанда кейінгі жылдары туризм көпшілікті қамтитын ең ... ... ... келеді. Туристік саяхат жасау - дене шынықтырумен
бірге адамның дүние танымын да өсіреді. Ол тек қана ... ... ... ... және ... ... көтереді. Сол сияқты ... да ... ... ... ... көркімен, ерекше сұлу
жерлермен таныстырады. Туған өлкеде саяхат жасау адамдардың табиғатқа ... ... ... мол ... ... силаумен қатар жасөспірімдерге
тәрбиелік дәріс беретін қоғамдық мектеп. Ұлы саяхатшы
Н.М. Прежевальский « Өмір ... ... сол, ... ... ... » деп үнемі айтып өткен. Туристер өз жорықтарында жаңалықтар
ашып, ... ... бір ... ... ... екінші жағынан
денсаулығын шынықтырады, организмдерінің мезгілсіз ... жол ... ... ... кең ... ... маңызы мен
қажеттілігі мемлекеттік құжаттарда нақтылы көрініс тапқан. Бүгінгі таңдағы
өзекті мәселенің бірі - ... ... ... ... ... жақсарту болса, оның бір жолы - туризм.
Елбасы Н.Назарбаевтің 2030 стратегиялық бағдарламасында « Туризм,
спорт, ... баса ... ... ... ала ... ... ... өмір салтының даңғыл жолын салуға болады » делінген.
Сондықтан туристер еліміздің қай ... ... ... және ... ... қарап, қоршаған ортаның сән аясында тәртіп
бұзбай, жақсылап ... ... ... құба – құп. Егер ... жүрген
жерде табиғатты қорғау туралы заңдардың талабын орындамаса, онда табиғатқа
өлшеусіз шығын келтіретіні сөзсіз.
Турист табиғатты білуге міндетті.Табиғаттың ... ... ... оның ... ... адамдардың бірқалыпты тіршілігі мен
денсаулығы үшін дұрыс ... ... ... ... ... болсын өзі жүрген жерді кең ... ... үгіт – ... ... ... Ол үшін ... турист табиғат қорғау
мәселелері жайында жазылған әдебиеттерді ... оқуы ... және өзі ... ... ... тарихын, халқын, жер бедерін, ескерткіштерін,
жануарлар мен өсімдік дүниелерін жетік білуі ... ... ... ... ... ... ... келтімей, жүрген – тұрған, қонған
жерлерінде бұталарды сындырмай, тамақ пен ыдыс – ... ... ... ... ... ... ... Жерді қадірлеу керек. Өйткені ... ... ... ... ата – ... және халық игілігіне жарайтын
табиғаттың мол байлығының бірі. Сондықтан болар «Жер – ана » деп ... ... ... ... ... ... бозтал, балқарағай, ақ
қайың орманы, тау аралығындағы қазаншұңқырда ... суы ... ... (
Сабындыкөл, Жасыбай, Торайғыр, Біржанкөл ) әсем құзы, алуан ... ... ... тау етектерінен аққан бұлақтары ... ... ... ... сұлу ... ...... тауларының
жоталар аймағы жасыл орманға бөленген биік тау қиялары, күмістей мөлдір
көлдері, жұпар иісі ... гүл ... ... ...... ... толы сай – ... сарқырап аққан бұлақтары, таңғажайып жаратылған
жартастары мен тау ... ... ... ... сая ... бұл таулы алқапты
халық ежелден Сарыарқаның « Жер ұйығы » атаса, қазірде Қазақстанның ... » ... ... ... паркі, Павлодар облысының Баянауыл ... Ол ... КСР ... ... 1985ж 12 тамыздағы «Павлодар
облысында Баянауыл ұлттық табиғи паркін құру ... №276 ... ... парк ... ... орманды жазирасында
орналасқан. Оның жалпы көлемі 50688 га, соның ішінде орманды алқап ... ... ... ... 3 ... ... Баянауыл (19188 га), Жасыбай
(22904 га,) және ... (8596 ... ... ... ... ... ... қорығы қосылды. Оның
аумағы 60000 га.
Жер бедері ... ... ... тау ... ... ; ... дан аса археологиялық ескерткіштер, қола дәуірінен қалған ... ... мен ... үңгірлер (« Әулиетас », « Драверт » т.б.) ... ... бойы жел мен ... ... түрлі мүсіндерге айналған
жартастар (« Найзатас », « Кемпіртас », « Көгершін », « ... » ... ... ерекше көрік береді. Саябақтың өсімдіктер дүниесі ... ... де ... ... ... 400- ден ... түрі (қарағай,
қайың, қандыағаш т.б) сондай – ақ Қазақстанның « Қызыл кітабына » ... ... ... ... де ... ... Омыртқалы
жануарлардың 100 – ден аса түрі кездеседі. Сүтқоректілердің 40 -тан аса
түрлері ( ... ... ... ... т.б ) мекендесе, құстардың 143- ден
астам түрлері ( шіл, ... қаз, аққу ) ... ... арқар, бүркіт
Қазақстанның « Қызыл кітабына » енгізілген. Балықтың 8 түрі ( ... ... т.б ) бар. ... ... ... қызметіне қарай қорықтық,
қорықшалық және демалыс ... ... ... белдемеде
шаруашылық жұмыстардың қай түріне болса да тиым салынып, ... ... ... ... ... белдемде шаруашылық жұмыстар
белгілі бір тәртіппен шектеулі ... ... ... ... саны да ... отырады. Баянауыл ұлттық табиғи саябағының
табиғат қорғауды адам игілігі үшін ұқыпты пайдалануды ... ... орны ... ... ... және ... ... зор.
1 Табиғат жағдайларының туризмді дамытудағы мүмкіншіліктері.
1. Табиғат жағдайлары мен табиғи ресурстары және ландшафт ерекшеліктері
Солтүстік Қазақстанға Солтүстік ... ... ... ... ... кіреді. Аудан Қазақстанның солтүстігінде Есіл, Тобыл,
Обаған өзендерінің бассейнінде орналасқан. ... ... ... ... км, ал, ... ... қарай 900 км созылған. Маңызды
өзендері – Ертіс пен оның екі саласы: Есіл және ... Ірі ... Сары Қопа ... ... ... ... (Ақмола облысы),
Шағала, Шортан, Борабай (Солтүстік Қазақстан облысы). Кейбір көлдер өзінің
емдік минералды ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы Майбалық көлі). ... ... ... ... ... ... ... қысымен және салқын
жазымен еркешеленеді. Көкшетаудың қайталанбас ландшафтысы, Баянауылдың
экзотикалық жартастары, Қорғалжын қорығының бай ... мен ... ... ... ... бір ... ретінде сезінуге мүмкіндік
береді.
Қазақстанның солтүстігінде Астана мен Көкшетау таулары ... ... ... ... Борабай орналасқан. Географиялық жағынан бұл таулар
Көкшетау деген атпен белгілі. Ал жергілікті жол ... ... деп ... Аңызда айтылған: «Алла дүниені жаратқанда,
бір халыққа қалың ормандар, басқа халыққа кең ... мен ... ... әсем ... мен көк ... ... Ал қазақ тек қана
далаларды алған. Бұл қазаққа қынжыл болып көрініп, ... ... ... бір тамаша бөлшегін бөлуді өтінген. Сонда Алла өз ... ... ... таза ... түкті кілем жайлауларды, гүлдермен,
жануарларымен жиналған ормандардың қалдықтарын жинап ... дала ... ... ... ... ... ормандарға құс аңдарды мекен еткізіп,
көлдерге балықты, далаларға көбелек пен жәндіктерді қондырған». Міне осылай
Бурабай пайда болды. Бурабайдың оңтүстігінде ... ... Ең ... Жеке ... деп ... ... көлдері туралы сөз айтпай кетуге
болмайды. Саны өте көп: ... ... Кіші және ... ... ... кішігірім көлдер көрінеді: Светлое, Карасье, Горное, Лебединое.
Көкшетаудың мақтанышы Көгілдір ... ... ... ... ... ... ... Жартас сфинкске ұқсас. Орманды тауларында
Оқ-жетес орналасқан. Әр тау атымен әр түрлі аңыздар байланысты. ... әр ... ... ... әр ... ... сұлу ... бейнесін,
одан әйел, және кемпірдің бейнелерін көруге ... ... ... де
әдемі. Мұнда таулар ормандармен, көлдермен әсем үйлескен.
Баянауыл – Шөлейт орталығындағы тамаша аудан. Ауданы ... ... га ... Ең ... жері Сабынды көл. Бұл жермен Қозы және Баян
аңызы байланысты. Ал Шляпа деп аталатын жартасы кезінде Торғай көлінен ... ... ең ... ... көрсеткші болды. Баянауыл тауларының ең
биік шыңы Ақбет – теңіз деңгейінен 1026 м ... Бұл ... ... ... ... тау ... белгілі. Соған сәйкес әр таудың аты бар:
«Мыстан кемпір», «Көгершін», «Каменные ... «Тас ат ... ... т.б. ... ... ... ... (Аулшати), және гроттар
(Кувшин, Драверти) бар.
Баянауыл табиғи ұлттық паркі – ... ... ... ... 1). ... ... ауылдық округінің, оңтүстік–
шығысында Ақсан ... ... ... ... ... ... шектеседі.50015/ с.е.- 75030/ ш.б.-та орналасқан.
Сурет 1 – Баянауыл табиғи ұлттық саябағы [15]
Баянауыл мемлекеттік ... ... ... территориясы өзінің
көтеріңкі массивімен Қазақ ұсақ шоқысының құрамына кіреді. ( 2 )
Тау өлкесі биік ... ... ... ... ... ... ... және жоталарға қосарлана ... жеке тау ... ... ... ... ... жыныстарға немесе айтарлықтай
гранитті интрузияларға байланысты біз қарастырып отырған нысана шұғыл ... және ... м-ге ... ... Мұнда төменгі және орта
палеозойдағы жанартаулық шөгінділер ... ... ... ... қалыңдығымен айқындалады. Цокольды қатпарлар қатарында герциндік
интрузиялар ... ... ... ... ... секілді Қойтас және Қарқаралы таулы
массиві де ... ... ... мен ... ... ... ... сиенит, порфирит,
тақтатас жыныстарынан түзілген. Мезозой кезеңінде сыртқы күштің әсерінен
жеміріліп, осы күнгі бедері ... ... Тау басы қия, ... болып
келеді.
Баянауыл таулары Павлодар облысының оңтүстігінде Баянауыл ауданында
орналасқан. Батыстан-шығысқа қарай 40-50 км-ге, солтүстіктен- ... 20-25 ... ... жатыр. Абсолют биіктігі 600-1000 м, ең биік жері-
Ақбет тауы ... тау ... ... ... ... деген үш бөліктен
тұрады. Тау басының ең биіктері: Ақбет ... ... ... 969м, ... Сарытау-747м Жақсыаулаға кіреді, түстікте Нияз тауы-685м. Басқа
таулы шоқылар аласа келген-300-500м биіктіктерден тұрады.( 2 )
Жасыбай көлінің терістігіндегі ... ... ... жер ... ... ... домалақ биік шың 320м дәл ортан белінен алуан түрлі
табиғи оюлармен, ғажайып ... ... ... ... ... Шыңның етегін айнала аққан бұлаққа қайың, терек, ... ... ... ... Маңайы жидекке, қаптап бойлап өскен жұпар иісті,
түрлі өсімдіктерге толы.
Шыңның төрт құбыласы тік және беті ... ... ... бұл
шың басына әдейі дайындалған альпинистер болмаса, жайынан адам баласы шығуы
мүмкін емес.
Павлодар облысының оңтүстігінде ... ... ... ... ... көтеріңкі келетін гранит массивтерімен ажыратылады
(сурет 2). Эолдық процестер ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы олардың көрінісін қатты өзгертті.
Жартастардың ... ... ... ... ерекше көрініс берген.
Одан басқа таңқаларлық жартастарға ... ... ... ... «Сәкен шыңы (Пик Смелых)» және т.б. кездеседі.
Сурет 2 – ... ... ... ... аты ... ел ... « Құсайын Найзатасы» ... ... ... атты ... – аңшы ғана шың ... шығып бүркіттің
балапанын алған. Кейінгі уақытта бұл шыңды « Гора ... ... ... ... рет республикалық альпинистер жарысы да өткізіліп
отырылған.
Бұдан әрі жол ... ... ... дәстүрімен зәулім келген, хан
ордасындай көк « Киіз үй» ... ... оның оң ... ... ... ... ашық табиғи театр дөңгелене келген сымбатты балкондамен
шектелсе, «балконның» оң жақ үстінен ... ... ... ... қуыста жеке орналасқан.
«Кемпір тас» аталған бұл табиғи тас ... ... ... ... адам бас ... ... ... тастың шыңына көз ... ... ... ... ... ... ... әзер ұстап, шақша
шекесі желкесіне құлай біткен, жалтыраған таз ... дәл ... ... біткен жалғыз тал шашы селтиген, алдыңғы шашы шот ... ... көзі ... ... ... құс мұрыны істіктеніп, тіссіз
кемиек ауызы ырсиып, ... ... ... ... қарап, бірге күлмейтін
жан болмайды.
Ақбеттаудың баурайында ... ... ... ... ... ... ... суреті көрінетін, дөңгелене біткен көгілдір көркем Торайғыр
көлінің түстік ... ... ... ... найзадай үшкір басы
Ақбеттаумен таласқандай аспанға өрлеген биік шың ... тұр. ... ... келген сұлу Сәкен осы шыңның басында көгілдір көркем көлге
көңілі толып, сұлу Ақбет тауын таңдана тамашалап, осы ... туып ... ... ... ... ... ... қарындасына арнаған
«Біздің Ақбет» әніне өзінің сұлу сазды «Тау ішінде» әнін қоса шырқаған. Сол
себепті бұл шың «Сәкен шыңы» ... ... ... ... ... ... тау өлкесінің шегінде жеке дара
төбе етегінен шың құзы «Қос ... ... тұр. ... ... баса ... түсі салқын «Жас батыр» қырға қыранша көзін тігіп,
өлкеде жатқан ... ... ... ... ... ... қаба сақал,
абзал жүзді «Кәрі батыр» осы ... ... ... ... сұлу табиғат
ортасына мерейі қанып, маужыраған сезіммен ... көз ... Қос ... өлкеде бейбіт өмірдің белгісіндей «Көгершін» тас шыңы тұр.
Климаттың біршама өзгерісін осы графиктерден көреміз. Бұған қарамастан
Баянауыл климаты ... ... ... ... ... ... облыстардан, мемлекеттерден қонақтардың көп келуі ... осы ... ... және жергілікті жердің аласа таулы
рельефіне байланысты болып келеді.(17 ... ... ... ұсақ ... ... ... Ол
қоңыржай қуаң климатпен сипатталады. Қыстың ең суық мезгілі қаңтар айында,
бұл аймақта ... ... ... құрайды. Аязды күндері кейде -400-
450С болатын жылдар байқалады. Шілдеде +200+250С. Шілде, тамыз айларындағы
аптап ыстық ... ауа ... ... болады. Көп жылғы
мәліметтер бойынша, ауаның орта ... ... +300С ... Ең ... ... ... температурасы +420С (шілде), ең суық
маусымның төмен температурасы -480С ... ... ... ... ... ... ... өзгереді, қар жамылғысы аз түсетін ... ... көп ... жаз ... ... күндер бір айда 3 күнге дейін болады, ал жылы ... 2-3 ... ... ... әрбір айында атмосфералық жауын-шашын 7-12 күн жауады.
Территорияның ылғалдану коэффициенті 0,57-0,27. 100С-ден жоғары болатын
ауа температурасының ... ... ... ... 135-170 ... жылдардың қайталануы 40-50% (10)
Гидрографиялық желісі көлдерден және Баянауыл тауларының солтүстік –
шығыс, солтүстік – батыс беткейлерінен ағып ... ... ... ... ... ... аймағының гидрографиялық жүйесі сулары мөлдір әрі тұщы,
көлемдері үлкенді- ... ... тау ... ... ... акваториясы 15,3м2 9 көлден, қысы-жазы тау сайларымен
ағатын 21 ұзынды-қысқалы тау ... ... ... ... қар ... асты ... қоректенеді.
Таулардың маңында жарылымдардан тұрақты бұлақтардың көздері біршама
кездеседі. Өзектердің кең алаңдары мен ... ... ... ... ... ... ... астамы 15-20 л/сек деңгейдегі мол су көздерін
ашқан.
Мемлекеттік табиғи ұлттық парктің территориясында 9 көл бар. ... ... ... ... ... 9,5-10м суы тұщы,
Жасыбай көлі-көлемі 3,7км2 тереңдігі 14-14,5м суы тұщы, Торайғыр ... 1,9км2 ... 7,5-8м суы ащы, ... 1,0км2 ... суы ... Оларға өзгешелік беріп тұратын ... ... ... ... ( ... ... түстігін ала таулы аймақтың ортасында көлемі кең,
толқыны жиектегі сары алтын құмға ақ ... ... ... » ... де үлкен көлдің беті толқындап, сабынша ... ... ... » ... (12 ... ең ... Шетеспе, Қынды, Тайлақ, Тасбұлақ, Қисық өзек,
Жасыбай көлінің батыс жағында және Баянауыл ... ... ... ... ... бұлақтар, Мойылды және ... ... ... ... ... және ... бағыттарынан құлай ағады
да, көптеген көкорай шалғын қорықтарды құрайды.
Шетеспе шағын өзені (Еспе) Қомбопсар ащы ... ... ... ... парктің аумағында өзеннің ұзындығы 10км.
Қынды шағын өзені 5 ұсақ бұлақтардың ... ... ... табиғи парктің аумағындағы ұзындығы 26км созылған. Жазда өзекше
құрғап қалады.
Малдыбұлақ ... ... ... ... ... ... Бұлақтың ұзындығы 7км.
Рыбий Ключ (Шорман бұлақ) бұлағы Сабынды көлдің негізгі суағары ... Оның ... ... ... – 31км. ... ағуы орта ... ... ортасына дейін сақталады.
Сабындыкөлге тау жотасының түстігінен 5 салалы ... 3 ... Орта ... Қатпас бұлақтары келіп құйса, бұл көлден «Ақбілек»,
«Кіші» өзені су басын ... ... ... ... ... ... келіп құйып, көлден шыққан су ағысы ... ... ... ... Бұл ... бәрі де ... бай ... терісі құнды
Кезқұйрық (Ондатра) кең тараған. Сабындыкөлде ... ... ... шортан,Жасыбайда шабақ, шортан, қарабалық, Торайғыр көлінде
алабұға мен ... көп ... Тау ... ... ... және
«Шонай» көлдерінің қамыс – қопаларын борсық пен ... ... ... және өсімдік жамылғысы.
Мемлекеттік табиғи ұлттық парк территориясындағы ... ... ... жер ... ... ... байланысты.
Мұнда қарағай ормандарында, тау беткейлерінде және ашық ... ... ... ... ... ... ... қара топырақ және
қызғылт топырақ дамыған. Олар топырақ құрамында қарашіріндінің көп болуымен
(7%) және ... ... ... (40см ... сипатталады. Тау
беткейлерінің төменгі жағындағы қара топырақ қарашіріндінің 12%-ға ... ... ... ... бұзылған тамырлар, элювиальді-деллювиальді создақты
топырақтың құрушы жыныстар көзі болып ... ... ССР ... академиясының Топырақтану институтының мәліметтерінің
негізі бойынша топырақ типтерін төмендегідей бөлген:
- ... қара ... ... қара ... ... ... ... профильді (ұсақ профильді 50см дейін, орташа профильді
-50-80см, терең профильді 80см аса) ... ... ... су ... сияқты жел эрозиясы да топырақ бетіне ерекше
әсерін тигізеді. (1 )
Ерекше ... ... ... өлкесінің флорасы бай. Өсімдік
әлемінің түрі мен түстері де өзгеше. Мұнда 438 өсімдіктің түрі бар. ... 9 түрі ... ... ... Олар ... ... ... «Коржинский солоднигі», «Қауырсынды селеу», «Қызғылт ра- ... ... ... тек осы ... ... ғана ... ... бұлақ
бойында өсетін су сүйгіш ағаш түрі болып саналады. Тау ... ... ... 21 тал, ... түрлері бар. Олардың ішінде айырықша генотипті шәйірлі
қарағай тау ... ... ... жаба ... де, жартасқа жабыса
аршалар өседі. Таудың сай - өзектеріндегі қайың ... ... ... Сулы ... ... Қанды қарағаш, мойыл, боргөз және долана
жидекті ағаштары өседі. Алаңдарда, тау бөктерлерінде аса ... ... бар, ... ... және «қара итмұрын» шытырлары қалың өседі.
(15)
Ауданның солтүстік бөлігіндегі қарақоңыр топырақты жерлерде негізінен
бетеге, боз, ... ... ... ... ... ... тау бөктерлерінде боз, бетеге т.б. дала өсімдіктері тараған.
Орман ішінде қарақат, жидек, ... ... ... т.б. өседі.
Тау алаптары мойыл, бұта аралас өскен қарағайлы – ... ... ... ... ... ... және ... қарақаттарға», орман іштері «сиыр
бүлдірген », алаңдар «қызыл ... » ... толы ... ... 40 ... сүтқоректі жануарлар мен 143-тен астам түрлі құстар
тараған. ... ... ... ... » ... арқар, қара алан,
аққұйрық бүркіт.
Жануарлардан: қасқыр, түлкі, ... ... ...... ... ... бөдене, дуадақ, тырна, өзендер мен көл бойларында – ... ... ... т.б. ... Таулы жерлерде мекендейтін ... ... тау қойы – ... ... ... ... жануарлардың
сирек түрі болғандықтан Қазақстанның «Қызыл кітабына» кірген болатын.
Мүізінің салмағы 32 ... ... және оған ... ұсақ ... ірі ... жұп ... жануарлар отрядынан елік және
арқарды кездестіруге болады. Бұл екі түр тұрақты ... ... ... ... зоологтары А.А.Афанасьев, А.А.Слудский және т.б. 50-
жылдарға дейін мұнда арқардар жоқ деп есептеген. ... ... ... олар ... ... ... кеткен деп есептеген.
Зоолог Г.С.Корелиннің мәліметі бойынша Баянауыл, Қарқаралы және ... аю ... ірі ... ... ... ... біз
Торайғыр көлінің жағалауындағы археологиялық «Бұғы тас» ... ... ... ... асыл бұғының мекен еткені ... ... ... келтіру үшін бұғы, марал өсіретін мүмкіндік бар.
2 МӘДЕНИ ТАРИХИ РЕСУРСТАРЫ
2.1 Археологиялық ескерткіштер. Тастардағы жазбалар.
Баянауыл таулы ... ... ... мен ... ... ... өте бай. ... табиғи байлығы адам баласын көне заманнан-ақ
қызықтырған. Оның іздері болып көптеген обалардың, онда ... ... ... ... мен ... ... кен қорытқан
жерлері туралы. Баянауыл тауларында 1727ж жоңғар басқыншыларына қарсы үлкен
ұлт азаттық көтеріліс басталған. ... ұлы ... ... мен
Олжабай батырлар бастаған қол Баянауыл тауларында бекініс құраған. Олар осы
жерде Халден – ... ... ... ... тойтарыс берген. Содан
«Қалмақ қырған» тауында ... ... ... ... ... ... түстікке
барып, Қабанбай қолына қосылған.
Осы соғыс кезінде Баянауыл тауының сыртында «Жақсыаула» мен «Жаманаула»
тау айырығында Баян батыр қолы ... ... ... ... ... ... қасындағы жота асуында Олжабай батырдың жиені 25 жастағы
жас батыр Жасыбай қолы бекінеді. ... ... ... асуда
Олжабай батырдың баласы Жалаңтөс батырдың қолы бекініс құрған. Бұл ... ... деп ... ... Ақбеттаудың ығындағы асуда Алпыс
батырдың қолы ... ... бүл асу да ел ... ... ... ... ... кезінде ойсырай жеңілген жоңғар қолы шегіне қашқан сәтте, тас
паналап жасырынған жоңғардың садағынан шабыста жүрген Жасыбай батыр ... ауыр ... Бұл ... ... ... ... ... қолды
көтеріп, жоңғарларды жосыта қуып, жондағы тауға қамап, жойқын кырып,
жеңіске жетеді. Содан ... бұл тау ... ... тауы ... ... қаза болып, өсиеті бойынша денесі өзі қорғаған ... ... ... ... ... оның ... асуын «Жасыбай» асуы,
бауырындағы көркем сұлу Шойын-көлді «Жасыбай» көлі деп ... ... де ... ... баруға салынған тас жол «Жалаң төс» асуымен өтеді, бірақ ... асуы деп ... жүр. ... ... ... тас ... де ... қойылған. Батырдың басына тақта қойылған. Жеңген соң, той «Сабынды
көлдің» шығыс жағындағы кең ... ... Осы ... ... жас ... - ... ... танылып, ол «Қас батыр» атанады. Той
өткен алаң «Той ... деп ... ... ... ... паркі көлемі 7 түрлі еркшеліктегі
аймақтарға бөлінген. Олардың ең негізгілері:
- қорықтың ... және ... ... ұзақ ... ... ... аймақтар. Бұл аймақта шаруашылық немесе табиғат қорын
пайдалануға тиым салынған;
- ... және ... ... аймағы. Бұған Жасыбай,
Сабындыкөл, Торайғыр, Біржанкөл көлдерінің жағалары, ... ... ... ... ... ... кіреді.
Табиғи ұлттық парктің буферлік аймағы. Парктің жер көлемінің шектігінен
2км ... ... ... ... ... тек қана ... ... кесірі тимейтін шаруашылық түрлерін жүргізуге болады. Осы
аймақтардың бәрінде табиғат ... зиян ... ... ... ... аң мен құс ... көлдерден өндірістік балық
аулауға тиым ... 2000ж 21 ... ... ... ауданының
аумағында аң аулауға тиым салу ... №172 ... ... ... Баянауыл өлкесін Република жұртшылығының табиғи орта дем алып
сауықтайтын негізгі аймағына айналдыру көзделуде. ... 32 ірі ... 34 ... сауық орындары, спорт алаңдары, туризм мен
экскурсия орталықтары орналасқан. Суы күмістей мөлдір, ... ... ... ... ... ған ... орманын жамылған тау жоталарымен көмкерілген
бұл шынында да тау ... ... ... ... ертеде оны
«Шойынкөл» атаған. Баянауыл таулы өлкесінің демалыс аймағында жылына 80-250
мың адам Республиканың түпкір-түпкірлерінен бұрынғы Одақ және шет ... өте ... ... ... ... көзі қанып, таулы орманның таза,
хош иісті ... ... ... ... самал суына бойларын сергітіп,
ғажайып табиғаттан алған әсерлері ... ... ... ... ... ( 2 ... ... Экология және биоресурс Министірлігінің орман
шаруашылық комитетінде Баянауыл мемлекеттік табиғи ұлттық паркі ... ... ... ... ... ауданының аумағында
орналасқан. Баянауыл селосынан 2км қашықтықта ... ... ... ... ... қаласынан 220км жерде орналасқан.
Алғашқы қауымдық өнер ... ... ... ... ... ... өте ... кездеседі. Олар көбінесе таспен
ойылып салынған суреттер мен петроглифтер түрінде бейнеленген. ... олар ... ... қызыл немесе қызыл түсті, яғни охрамен
жазылған. Бейнелеудің техникасы, сюжеті, стилі бойынша бұл суреттер алғашқы
қауым ... ... ... мен ... ... ... ... оқып-танып, зерттеу археологтар үшін күрделі де қызықты. Әсіресе,
зерттеушілер көне ... ... ... ... ... ... жұмбақ
салалары қызықты болары сөзсіз. Сол кезде өзінен өзі көне ... ... ... байланысты археологиялық табыстар мен ежелгі суретші
бейнеленген кезең арасында ұқсастық ... ... ... ... ... ... ... бейнесін көруге болады. ... ... ... ... ... көп египет иероглифтер дешифрі мен басқа
атаулы жазулар үлгісі бүгінгі ... де ... ... күтіп тұрған ең басты
мәселелердің бірі болып саналады. Жалпы алғанда, ... көне ... ... айтқысы келгенін ұғып - білу өте күрделі. Бірақ керемет бейнелер мен
сюжеттік ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік таулы қабырғасындағы жартаста «Драверт» гроты
(қуысы) – көне замандағы адамдардың ұрпақтарына ... ... ... сол ... ... өмір ... мен ... әрекеттерін
бейнелейтін көне мәдени ескерткіш саналады.
Күрең қызыл, яғни охра түстес ... ... ... ... ... көлінің оңтүстік – шығыс жағалауында орыс ... ... П ... ... ... ... тау жотасындағы алғашқы
қауым адамдары жасаған осы және тағы да басқа бірқатар ... ... ... ... Л. ... Л. Сафонова, С.А.Музалевский,
П.И.Оноприенко және т.б. зерттеді. Бірақ зерттеудің нәтижелері кең ... ... ... өйткені олар жайлы публицистикалық сипаттағы
мәліметтер тек жергілікті баспасөз беттерінде ғана ... ... ... солтүтік – батыс жағалауында орналасқан тастағы ... ... (1976ж ... 1999ж ... ... келген
Омбы мемлекеттік тарихи-өлкетану мұражайының этнографиялық экспедициясы
зерттеу жұмыстарын жүргізді.
Жартастағы үңгір ... ... ... мен төбе ... ... ... ежелгі кескіндеменің үлгілері болып табылатын
Баянауыл тау – орманды алқабының ... ... ... ... ... айқындайды. Бұл суреттердің салттық сипаты бар
және негізінен антропоморфты бейнелер түрінде бейнелеген, олардың көпшілігі
сумен шайылған немесе үңгірлерде туристер ... ... ... бүлінген.
Осыған орай айта кеткен жөн, Павлодар өңіріндегі алғашқы қауымдық
мәдени ескеркіштердің ең ... ... ... ... ... ... ... 20-жылдардың соңынан белгілі бола ... ... ... басынан жергілікті туристердің жиналатын жеріне
айналды, ал бұл оның ... кері ... ... Сондықтан қазір
үңгірдегі суреттер өте жаман көрінеді. ... ... ... с
писаницей на озере Джасыбай в окресностях ... атты ... ... ... ... Осы ... қысқаша үзінді
төмендегідей жазылған: ( 8 ... ... 15 ... көруге болады, ондағы 10 мүсінді адамның
әр түрлі қалпында тұрғанына, соның ішінде үшеуі ер адам ... ... ... Кіші ... үңгір, адамның мұнда өмір сүруі үшін емес,
пұтқа табынушылардың храмы дін ... ... ... ... ... ... діни ... сиқыршылық мағынасын береді деген тұжырым
бар. Көршілес ... ... кең және ... ... ... яғни ... ... болған. Өйткені оның күмбездері қатты ысталған» ( 4 )
Павлодар өңіріндегі ежелгі мәдени ... енді ғана ... ... ... Ақбидайық шатқалдары мен Баянауыл тауларындағы бір ... пен ... ... бір ... ... шайылған, ысталған және қына
басқан немесе әлі де табылмаған суреттерді толығынан зерттемесек те, біздің
өлкемізді ... ... ... ... ... ... жол ... деп айтуымызға болады. Оны әрі қарай тану үшін ... ... ... ... толық зерттеу мен арнаулы мұражайлар
ашуға кең тұрғыда мүмкіндік туғызушы еді, сонда ғана бұл ... ... ғана ... ... ... да бас ... жеріне айналады.
Тас жазбаларынан басқа Павлодар облысының Баянауыл тауының батыс жағын
құрайтын Аққарағай ... ... ... ... ... нақтырақ
айтсақ, Баянауыл ауданының солтүстік - ... ... 17км ... ... ... оны «Әулие тас» немесе «Қоңыр әулие» деп
те атайды. Ол тектоникалық жік түсуден, гранит тасына сыртқы күштердің ... ... ...... ... шайыну т.б.) әсер етуінен пайда болған.
Жамбақы тау құзының басындағы «Қоңыр әулие» ғажайып үңгірінің ... тар ... кең қос ... ... табиғи жаратылған «қазан
тасқа» төбесіндегі гранит тас терлеп, су тамшылап тұрады. Ендік ... ... ... 30м, ені 2,5м, биіктігі 1,8-2м, кіре берісі
кеңдеу болып басталады да, ... ... ... ... тастағы
жарылымдардан енген судан түзілген көлшікпен бітеді. Үңгірдің табаны тегіс,
бүйірі қуыс-қуыс және ... ... ... ... ежелгі заманнан киелі санап, садақа ... шалу ... ... ... мен ... адамдардың әр түрлі дерттерден емделіп,
тәңірден тілек тілеп, ... ... орын ... Сондықтан қазақ бұл
үңгірдің атын «Қоңыр әулие» атаған.
Көл жиегінің «Найзатас» пен ... тас» ... ... ала біткен
Қанды-қарағаш орманын осыдан 40 ғасыр өтіп кеткен мамонт ... ... ... ... ... ... ... Бұл паркті
суландырып сақтап қалған Ақбет тауының ... осы ... ... ... ағып ... бұлақ «Әулие бұлақ» деп аталады. «Әулие бұлақтың»
суынан үш рет ұрттаған ... ... бар ... ... жаны пәк болып,
арманынан шығады деседі. Суының шипалық қасиеті бар. Бұлақ суының ... ... ... йод, фтор және натрий барлығы табиғатта ... ... суға ... өте бағалы, асқазанға шипалы «асханалық
су» болып саналады. Сондықтан суының осындай ... ... ... ... бұлақ» деп халық біліп атаған.
2.2 Ұлттық парктің инфроқұрылымдары (коммуникация, жол тораптары,
байланыс).
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 2005
жылы Қазақстан Республикасының аумағында 515 туристiк объект болды, оның
iшiнде: 273 ... 7 ... 36 ... 15 ... 12 ... 5 ... орталықтары, 4
пансионат, 29 демалыс аймағы, 27 демалыс үйi, 24 ... ... ... ... 4 тау ... базасы, 13 қонақ үй, 9 аңшылық үй, ... мен ... ... ... 7 ... ... 6 мұражай,
2 кесене, 1 туризм жөнiндегi мемлекеттiк кәсiпорын және басқалары (клубтар,
қолөнершiлер қалашықтары) - ... ... ... 385 ... үй мен ... да орналастыру орнының
340-ы жеке меншiк нысанында, 22-сi мемлекет меншiгiнде және 23-i ... ... ... үш, төрт және бес ... 78 қонақ үй жұмыс iстейдi, қалған қонақ
үйлер басқа санаттарға жатады.
Республика бойынша туристердi ... ... ... кiрiс 2005 жылы 21156 млн. ... ... аталған кәсiпорындар
көрсеткен қызмет көлемi 17737,5 млн. теңге, оның iшiнде - ... ... ... - 15927,0 млн. ... мейрамханаларсыз қонақ үйлер - 1533,3
млн. теңге, жастар жатақханалары мен ... ... ... - 57,7 ... ... ... автофургондар мен автотiркемелердi ... ... ... ... қоса алғанда - 0,7 млн. теңге,
қалған орналастыру объектiлерi - 218,8 млн. ... ... ... ... 106 санаторий, пансионат,
санаторий-профилакторийде 2005 жылы емдеу-сауықтыру қызмет көрсетулерiн
257,4 мың адам ... 13 ... ... мен ... пансионаттарда
32686 адам демалған. Неғұрлым танымал ... ... ... ... (Алматы облысы), "Мойылды", "Баянауыл" ... ... ... облысы), Щучье-Бурабай аймағы (Ақмола облысы),
"Каспий" (Маңғыстау облысы) және басқалары жатады.
Қазақстан Республикасы Статистика ... ... ... 2003
жылы туризм объектiлерiнiң негiзгi жаңа құралдарына 29591,8 млн. теңге,
2004 жылы 37895,2 млн. ... 2005 жылы 33994,3 млн. ... ... Бұл ... ... ... тартудың оң үрдiстерiне ... ... ... ... ... ... дамытуға және
туристiк индустрияны инвестициялауды ынталандыруға анық жеткiлiксiз. Талдау
көрсеткенiндей, елдiң ... ... ... инвестициялардың
жалпы сомасынан туристiк ұйымдардың қызметiн жүзеге асыруға 2003 жылы ... млн. ... 2004 жылы 242 млн. ... және 2005 жылы 48,3 млн. ... ... ... талдау Астана және Алматы қалаларына
шекараның арғы жағынан келген туристер сапары ... ... ... ... және олар сапалы әрi қызмет көрсетулердiң толық жиынтығын
ұсынатын қонақ үйлерге тоқтағанды жөн санайтынын көрсеттi. Елдiң ... - iрi ... ... деңгейдегi қонақ үйлер желiсiнiң
одан әрi дамуы дәл осы iскерлiк туризмге байланысты болады.
Алайда, қонақ үйлердi, ... ... ... мен ... ... ... ... материалдық базасы, сондай-ақ
санаторийлiк-курорттық мекемелер моральдық және физикалық тұрғыдан тозудың
жоғары шегiне жетуiмен сипатталады.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... бiрi
жолаушыларды авиатасымалдау болып табылады. Қазiргi ... ... ... алты ... ... "Lufthansa", "British Airlinees",
"Asiana Air Arabia", "Сhiпа South ... "Turkish ... ... ... ... авиатасымалдаушы "Эйр Астана" Түркия, Германия, Қытай,
Оңтүстiк Корея, Тайланд, Ұлыбритания, ... БАӘ, ... ... ... уақытта Қазақстанның халықаралық авиатасымалдарға қол жеткiзе
алатын әуежайлары: Астана, Алматы, Ақтөбе, Атырау, Қарағанды, Қостанай,
Павлодар, ... ... ... ... ... ... қалаларында бар.
Статистикалық деректерге сәйкес 2005 жылы әуе ... ... 248578 ... (57,1 ... ... ... ... әуе көлiгiн пайдалану арқылы
жүргiзiлетiнiн ескерсек, авиапарктi жаңарту, ... әуе ... ... ... ... ... көбейту мақсатында елеп-
екшелген баға мен тариф саясатын ... ... ... ... арттыру
қажет.
Соңғы жылдары темiр жол ... ... ... ... ... халқының негiзгi жол жүру құралына айналды.
Статистика деректерi бойынша, 2005 жылы ... жол ... 87615 ... ... ... ... бойынша өзiмiзде жасақталған 132 бағдар жолаушылар
поезы жүрiп өтедi. Оның ... қала ... ... 69 ... ... қатынаста - 49, мемлекетаралық қатынаста - 11, ... - 3 ... ... ... ... ... аумағы 
арқылы ТМД елдерiнде жасақталған 17 жолаушылар поезы ... ... ... жол көлiгiнде сервистiк қызмет көрсету деңгейiн
арттыру мақсатында бiрқатар iс-шаралар ... ... ... да, ... Ресей Федерациясының аумағында да ... ... үшiн ... ... технологиялық процесiнiң
жобасы қарастырылуда, "ЖВ купе", "РИЦ ... ... ... үшiн безендiрiлiп, мамандандырылған ақпараттық буклет шығару
бағдарламасының жобасы әзiрлендi.
Сонымен қатар "Жолаушылар тасымалы" акционерлiк қоғамының поездарындағы
қызмет ... ... ... ... ... ... Вагон
паркiнiң әбден тозуы және бiршама бөлiгiнiң ұзақ уақыт пайдаланылуы, оларды
ауыстыру немесе қайта жаңғырту қажеттiлiгi ... ... ... ... ... ... бюджет қаражаты
есебiнен жүзеге асырылатындығымен түсiндiрiледi. 
Қазақстан Республикасы ... 2000 ... 5 ... ... ... маңызы бар жалпы ... ... ... iрi ... ... апаратын және
туризмдi одан әрi дамытуда барынша қызығушылық тудыратын мынадай жолдар
енгiзiлуiне ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылып жүр:
1.Ташкент - Шымкент - Тараз - ... - ... - ... - Ақтөбе - Орал - Самара;
3.Алматы – Қарағанды -Астана - Петропавл;
4.Астрахань - Атырау - Ақтау - ... ... Омбы - ... - ... - ... ... - ... - Челябi - Екатеринбург.
Статистика деректерi бойынша 2005 жылы қалааралық автобустардың ... 87615 (20,1 ... ... ... да құрлықтағы жол
құралдарын 53765 (12,36 процент) турист пайдаланған.
2005 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ... ... ... автомобиль жолдары бойындағы бөлiнген жолақта мынадай
объектiлер жұмыс iстейдi: 925 - АМС, ... 62 - ... үй, 1124 ... және ... орындары, 61 - автотұрақ. 
Каспий теңiзiндегi Ақтау порты Қазақстанды Ресей,  Түркiменстан,
Әзiрбайжан және Иран ... ... ... Республикасында
Ресей Федерациясымен және Қытай Халық Республикасымен iшкi су жолдары
бойынша қатынастар бар.
Шығыс Қазақстандық су жол дары ... ... ... ... ... ... бар және туристiк қызметке
кiрiктiрiлген кемелер yшiн Өскемен мен ... ... ... ... 25 ... мөлшерiнде жеңiлдетiлген тариф белгiледi. Бұл ретте
Өскемен және Бұқтырма шлюздерi арқылы aз ... ... ... ұзындығы
10 м. дейiнгi кеменi - шлюздеу ... - ... және 10 ... ... - ... құнының 20%-iмен жеңiлдетiлген тариф бойынша белгiленген
кестемен жүргiзiледi. Статдеректерге сәйкес 2005 жылы аталған кәсiпорын 276
туристке қызмет көрсеткен. 
Елдiң ... да су ... ... ... ... ... жүргiзiлген зерттеулер нәтижесiнде Еуропадан келген
туристердiң Каспий теңiзi бассейнi ... ... ... ... де және круиз ұйымдастыруда да байқалды.
Баянауыл мемлекеттік табиғи ... ... ... ... 1-ші ... ... көлі және оның маңайы болғандықтан, мұнда екі
жол торабы болады. Олар:
1. Баянауыл – Жасыбай жол торабы;
2. Торайғыр – ... жол ... ... ... кететін болсақ, ол ауданның орталығы
Баянауылдан 15км-ге созылған. Жол ... ... ... Ол ... арқылы асып түседі. 150-200м биіктіктен түсетіндей жылынның пішіні
ретінде ... яғни бұл жол ... аса ... ... ... ... ... таудың басында түсіріп,
автокөлік жүгізушісі төмен қарай өзі көлікпен аялдап, ботаникалық бұлақтың
басында ... Ал ... ... арқылы жылан пішінді жолды кесіп өтіп
өз жолдарын қысқартады. Осы жол арқылы ... ... әсем ... ... ... мұнда Жасыбай көлі қазан шұңқырда орналасқаны ... ... ... ... күннің көзі таудың арғы беткейіне батуының әсем
суреттемесін айқын көруге болады.
Екінші жол ... ... 18км ... ... Ол ... ұлы жазушысы, 27 жасында дүниеден ... ... ... жері ... ... ... ... нысандарды атай
кетсек, оларға «С.Торайғыровтың ... ... ... және ... ... алатын бұлақ көзі (қазіргі кезде осыдан ... ... ЖШС ... су ... ... ... созылған жол асфальтті емес, жай ғана елді-
мекен жолына айналады. Жасыбайға бағыт алған уақытта жолдың сол ... ... ... ... одан ары Жасыбайға жете
берген жолында «Найзатасты» ... ... екі жол ... екі жол ... ... табылады. Бірақ одан
басқа жаяу жүретін туристер, демалушылар,қонақтар және ... ... ... да көптеген асулар арқылы жүруге болады. Осы ... ... ... деп ... Баянауыл таулы өлкесі тарихи
ескеркіштер мен оқиғалар өткен орындарға өте бай.
Демалыс орындарындағы ... ... ... айта ... ... қана ... ... бар еді, бірақ қазіргі кезде аудан орталығы
Баянауылға ұялы телефонның спутниктері құрылды, бұл ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ТУРИСТІК-РЕКРЕАЦИЯЛЫҚ ДАМУ
МҮМКІНШІЛІКТЕРІ
3.1 Экологиялық мәселелері
В.И.Вернадский: «Бүгін тіршілікті сақтап қалу үшін ... ... жіне ... одақ ... ... етуі ... ... кезең
келді. Әрбір жеке адам «өзіме ғана ... ... де ... болу ... ... ... табиғатты қорғауға ат салысуы керек.
Екінші дүние жүзілік соғыстан ... ... өмір ... ... саны
екі еселеніп, 2002ж 7млрд-қа жетті. ... адам ... ... ... қаншалықты ушықтыратынын, жер қанша адамды асырай
алатынын, адам санының артуын шешу үшін ... ... ... ... ... екенін зерттеуге шұғыл кірісті.
Біріккен Ұлттар Ұйымының есептеуінше, жердің сиымдылығының шегі ... ... ... ... ... бұл көрсеткішке XXIғ-дың орта
тұсында жеткізбек.
Адам санының артуына байланысты өндіріс деңгейі де күрт ... ... ... ... ... ... Экологиялық мәселелер пайда
бола бастды. Мысалы: қышқыл жаңбыр,азон қабатының ... ... ... биосфераның тозуы, су, жарық, ауаның ластануы,
радиоактивті қалдықтардың көмілуі. Мұндай ... ... үшін адам ... табиғи ортаның байлықтарымен шамаластыруы ... ... ... ... ... ... Түркияда орман ағаштары өртеніп, күннен
күнге азайып барады. Бірақ олар осыған қарсы ... ... ... өсіп ... ... 90%-ті қолдан өсіріліпті. Ал, Германияда
өзінің меншік жерінде өсіп тұрған ағаштың біреуін кесіп алу үшін ... ... ... Біз де неге осы ... қолданбасқа?
(Біздегі өрттің зардаптары мен қалпына келтіруін диаграммалар ... ... ... ... ... тіршілік иесіне қуат беріп, оларды
одан ары жалғастырып отырған Жер-Ана. Олай болса тіршілік иесі ... ... оның ... ... ... көбейтіп, өртенген жерлерін
қалпына келтіруге адамзат баласы жауапты. Ұлылар сөзімен айтсақ:
Адамзатқа мекен болған қасиетті қара жер,
Еңбек етіп, одан дағы төгу ... ... ... тозса, құйқасы кетер,
Ауа ластанса, шипасы кетер.
Бұл қанатты ... жер ... ... табиғат байлықтарын
ұқыптылықпен пайдалануға, экологияны таза ... ... Ал бұл ... ... жолы.
Сарыарқаның солтүстік - шығыс бөлігін алып жатыр. Ерейментау (деңгейі
899 м. абс.) ... ... ... ... тауларын (1028 м.), Қарқаралы
тауларын, (1403 м), Нияз (893 м.), ... (1055 м.), т.б. ... ... таулары бар қатты кескіленген ұсақ шоқылы жер бедерімен (т.д.
400-600 м.) сипатталады.
Негізінен төменгі және орта палеозойдың шөгінді-вулкандық жыныстарынан
құрылған ... ... ... ... ... пен гранитоид
интрузияларынан тұрады. Каледон қатпарлы ... ... ... бар, олар ... шөгінділерден (Қарағанды, Майкөбе көмір алаптары)
тұрады.
Климаты: қаңтардың орташа температурасы -14-17°С, шілденікі +19+20°С,
жауын-шашынның ... ... 300-350 ... қоректену типіне жататын шағын өзендер көп: Селеті, Өленті,
Шідерті және ... Нұра ... ... ... дала және ... қарағай нуларымен күңгірт-қызғылт,
қызғылт қиыршық тасты ... ... ... мен ... ... Қарағанды тас көмір Майкөбе қоңыр көмір алаптары,
Бощыкөл мыс кен орны бар. ... ... ... ... ... ... («Испат Кармет» комбинаты, көмір
шахталары) дамуына байланысты. Ірі өнеркәсіптік ... ... ... ірі қала типті елді мекендер. Көп бөлігін көктемгі-жазғы-
күзгі жайылымдар алып жатыр. ... ... ... - ... ... ошақтары бар. Нұра өзеніндегі Самарқанд бөгені ... ... ... ... ... ... ... табиғи факторлар:
а) экологиялық шиеленісуді тежейтін - өнеркәсіп орындарының нүктелік
орналасуы, жайылымдық қолданудың басымдылығы. Таулы шоқылы аласа ... ... ... дәрежеде тілімденуі, ол шаруашылық игеруді қиындатады,
эрозияға орнықты тау жыныстары;
ә) экологиялық шиеленісуді күшейтетін - түрлі пайдалы ... ... (тас ... ... ... ... қауіп төндіретін тілімденген жер
бедері, ластаушылардың шашырауын ... ... ... ... ... жағдайы.
Қарағанды-Теміртау өнеркәсіптік ауданында экологиялық шиеленісу
деңгейі – қауіпті, провинцияның көп бөлігінде - ... ... ...... ... ... ... күшті ластануы.
Экологиялық шиеленісу аймақтары
1. Қарағанды урбоөнеркәсіптік аймақ. ... ... ... мен елді ... Шахтинск, Сараев, Топар, Абай, т.б. қамтиды.
Олардың барлығы Қарағанды көмір алабы шегінде орналасқан. Қоршаған ... ... ... - шиеленіскен. Экологиялық қауіп көздері -
көмір шахталары, террикондар, ... ... тиеу ... ... ... т.б. АЛИ5 - 2,5 (1999 ж.). ... жылына 120
т. дейін (1999 ж.) фенол, көміртегі тотығы, шаң, азот және күкірт қостотығы
тасталады. Жергілікті су ... ... ... ... ... ауыр
металдармен ластанған: қорғасын, мыс, никель, хром, т.б. бойынша ШРШ-дан
артық. Су ресурстары дефициті Ертіс-Қарағанды каналымен толықтырылады.
2. ... ... ... ... қаласы өзінің «Испат-
Кармет» АҚ металлургиялық зауытымен, химиялық ... ... ... ... ... Экологиялық шиеленісу деңгейі - ... ... 430 т. ... (1999 ж.) ... (3,3 ШРШ) , ... ... (2 ШРШ), ... пен азот қостотығы, т.б. тасталады. Шаң 2,4 ШРШ
құрайды. Самарқан бөгені мен Нұра ... ... өте ... Нұра ... – класты, ластанған: фенолдар (5 ШРШ), мыс (5 ШРШ), нитратты азот (6,5
ШРШ).
3. Ертіс-Қарағанды каналы. 1968 ж. ... ... 458 км, су ... ... су ... ... 900 млн. м3 ... Ақсу қаласынан су 416 м
биіктікке 22 сорғылын станциялар арқылы көтеріледі. Канал трассасы бойында
13 бөген орналасқан. ... ... ... мен су сапасы
әрдайым бақылауды қажет етеді.
Қорықтық нысандар:
а) ... бар ... ... ... ... паркі Баянауыл тауларының (деңгейі 1026 м.
абс.) ғажайып ландшафттарын ... ... ... ... ... үгілу нәтижесінде, олар ... ... ... қабылдаған
(«Жалмауыз кемпір», «Көгершін», ... т.б) ... ... ... Торайғыр көлдері сирек қарағайлы және қайыңды-көк теректі
ормандармен ... ... ... ... ... ... Ерейментау тауларының оңтүстік бөлігіндегі Ерейментау
ботаникалық, Ақдің зоологиялық Шідерті өзенінің аңғары; Белағаш ... Айыр ... ... ... ... пен Ащысу өзенінің аңғары;
Қызылтау зоологиялық - ... ... ... ... (т.д. 1055 м.); Қуу
зоологиялық - Қуу таулы массиві (т.д. 1356 м.); ... ... ... таулары (т.д. 1403 м.);
ә) ұсынылатын –
- Ерейментау қорығы, Ерейментау тауларындағы дала эко-жүйелерін қорғау;
- Қарқаралы табиғи ... ... ... ... ... таулары
(т.д. 1403 м.), оның беткейлері мен ... - ... ... ... және көк ... ... сұлу көлдер, реликтті батпақты өсімдік.
Фауна мен флораның жоғалып бара жатқан түрлері:
- сүтқоректілер - қазақстан арқары;
- ... - ... ... ақбас тырна, ақбас үйрек, безгелдек;
- өсімдіктер - қарқаралы бөріқарақат туысы.
Швейцария зерттеушілері пікірі бойынша , ... ... ... әдіс,
жүйе қолданатындардың «туризм» ... ... ... және бар ... өзара байланысқандардың: «қоғам», «экономика», «табиғи орта»
жүйе тіршілік әрекеті «туризм» - ... ... ... ... жүйелер сияқты үлкен мағына туризм зерттеу экологиялық
аспектісін ие ... ... ... ана ... ... не - ... адаммен
ұғынумен ескертілінген негізді саму түбін қаза алады оның бар ... ... ... ... ... туризм орталықтарында мынау процес
айуандық мінез-құлықты ие болады; табиғи орта қиратуы тартады үшін туристік
өндіріс басылуы өзімен. ... ... ... келесі көңіл болуларға
негізінде қоршағанмен ортамен апарылады:
- туризм - орта ... ... ... - орта ... ... ... орта - туризм бар болу қажетті шарты.
Туризм дамуымен басқару арқасында және ... ... ... ... ... және ... ... Басқарудың артынан туристік
селдермен мақсатпен экологиялық тепе-теңдік сақтаулары ... ... ... ... ... сапар менеджмент ... ... ... ... ... көп ұзақтық, қатысулардың
уақыты), қатысулардың түрлері (спорт рұқсат етілген түрлері) ... ... ... ... ... ... көп мүмкін саны).
Шек қоятын өлшемдер халық хабарлауымен, саяхат ... ... ... ... ... енгізіледі.
Ең алдымен келесі факторларды толық мәнінде кедергі жасайды ресми сапар
менеджмент қолдану: жергілікті тұрғындар қаламайды, бос кезінде ... шек ... ... табиғат, қорғаныштар талап ... ... ... оны ... шек ... ... кәсіпорындардың тығыз-
таяңдық назарларымен сәйкес келмейді.
Есептеледі, не экономикалықтардан ... ... ... ... ... ... Істе қоршаған орта бүтіндік сақтауы туризм
дамуы өте маңызды алғы шартымен келеді, дәл ... ... тек қана ... ... туристтерді тартады және толық ... ... ... ... ... ... сияқты қоршаған орта қиратуы туризм
аймағында жоғалуға ерте ме кеш пе ертіп әкеледі. Демек, ... ... ... ... анықтауға болады: бір жағынан, ... ... ... туризмнен бас тарта алмаймыз; басқа жағынан,
ол біздің тіршілік кеңістігіміз ... ... ... ... алып
жүреді. Мына проблема шешіміне арналған келесі ... ... ... ... дара ... ... орта ... қажеттілігі мына ортаға ... ... ... ... және ... тиісті өзгертілген болуға
тиісті жасырмау.
2) мемлекеттік деңгейде әйел тиісті ... ... ... ... орта ... ... сақтауға ұмтылады, демалыспен ... ... ... ... ... ... қоғаммен және
экономикамен. «Жұмсақ (біркелкі) туризм» жекелеуді және туристтердің
бұқаралық сел ... ... ... ... ... ... ... мынау туризм сондай үлгісі, қайсыда біздің
менеджмент қоршаған тепе-теңдік белгісін жүйелі және мақсатқа бағытталған
өсіреді мира .
3) ... ... жаңа ... ... ... ... және беттердің,
жауаптылардың туристік қызметтің артынан, өйткені, туризм аман сақталды
үшін, пайда алуы тығыз-таяңдық назарларының ... ... ... ... ... қорғаныштары тиісті болу. Батыс замандас тұтынушысы
маңызды сызығымен дүниетану экологизациясы келеді: қоршаған орта ... және оның ... ... ... ... Экологиялық сана
европалық елдердің өмірінде берік позициялар ... ие ... ... экономикалық анықтай кәсіпкерлердің сияқты , дәл осылай және
мемлекеттің.
4) саясат ... орта ... ... ... ... ... бар болу табиғи негіздері аяуға ереді: ... ... ... ... ... ... бағалау ана ұсыныстарға
қайтаруға ереді, қайсыларды ... ... ... ... ... ... үнемді және мақсатқа лайықты шығыны .
Туристік қызмет негативтік ықпалын жасауы орта қоршаған
Тығыздық, табиғи переэксплуатациялардың ... ... ... және инфражүйе элементтерінің және басқа қызмет,
байлаулы туризммен, окруға жағымсыз әсер көрсетеді ... ... ... тек қана емес ... сонымен қатар мәдениеттілімен.
Жалпыда, туризм әсері мастан орта қоршаған тәуелді болады штабтардың
және туристік қызмет үлгісінің. Бөлек турист ... - ... ... ... сан ... жанында проблемалар көрінеді немесе
қорлардың қолдану дәрежелері өзгерту жанында. ... ... ... 2 категорияға бөлуге болады : түзу және жанама. Туризм түзу ықпалын
жасауы байлаулы ... ... ... жанама - туристік инфражүйемен .
Сонымен қатар ерекшелеуге болады:
- геологиялық құрылымға әсер, минералдар және қазып алынатындар;
- топыраққа ... су ... ... хайуанаттар дүниесіне;
- аумақ санитарлық күй-жағдайына әсер;
- көрініске эстетикалық әсер;
- аймақ мәдениеттілі ортасына әсер.
Нәтижелерді туристік қызмет әсерлері жиі орта ... ... ... ... Әсер аумақ геологиялық шарттары, таулы
білімдер , минералдар және ... ... ... ... өте ... ... түр біздің уақытына
қызметтің - шыңға өрмелеу және спелеология. Бірақ олар ... ... ... алып ... таулардың беттеріне сызаттардың білімінің және
бөлініп шығулардың склоновых көшіруі басқа. Алаңдауға ... ... ... ... ... ... білімдердің және
береді біреумен ғанамен ұқсас қызмет зардаптарының драма үлгілері ең орман
тасқа айналушылықтардың табиғат ... ... ... Forest)
Аризонада. Аңшылар сувенирлердің ар ... - ... ... ... ... ... толық шешті .
Әйгілі соншама Мексикада минералдардың коллекциялауы болды не Нью ... ... бақ ... ... 100 га ... болатын үшін бұларды
мақсаттардың, азайту үшін ... ... ... ... ... ... ... қызметтің ( Мitchell,1967).
Кемірек дамығандардың испен қарқынды елдерде бақылау жоқ болуы артынан
жүреді табиғи қазып алынатын ... ... ... ... адамдар емес ынтамен әртүрлі ... ... ... ... ... сталагмиттер) қажеттілігі осыған орай ... ... ... орта ... ... әртүрлі топырақтық жамылғыға туризм әсері бола алады. Қашықтау
немесе топырақ жоғарғы қабат ауыспалылығы келеді, ереже сияқты, ... ... ... ... жиі ... ... автомобильдік
аялдамалармен және жолдармен және шөгінді, көшкіндер және топырақ су шайып
кетуі ... жаяу ... ... - ... ... террасовидныхке байқауға болады. Бет анау баурайлардың сүрлеу
жолдармен әдеттегі ... ... ... ... ... төбелерде туристтер әдеттегі қыдырады. Көбірек топыраққа қиратқыш әсер
туристтерді көрсетеді, қозғалып ... ... түзу ... ... Ертедегі жанартаулардың баурайлары. Қоюларды біркелкі белдік
ормандарында, әлсіз нығыздалған ... - ... ... топырақ
көшіру орташа жылдамдығы баурайлардан жылға 5-30 см ... ... ... ... ... ... онан арғы қиратуы томға мүмкін тек қана
оқиғада, егер ананы ... ... ... Өсімдікпен баурайлар
сонымен қатар, қажетті бекіту .
Топырақ зақым келулері, байлаулылар ... ... ... ... және ... ... ... сонымен қатар үлкендерді
кемпингілерде аудандарда. ... ... ... ... ... ... және ... эрозияның және сілтіден айырудың)
әдеттегі болады ертелерді сүрлеу ... ... ... ... Есептелген болатын, не жаңа сүрлеу жолда қоюда біркелкі белдік
орманына, қайсыға өтті жанында 8 мың адам ... ... ... ... ... 50%. мыналар жанында, төсеу шөпті жуандығы, қарама-қарсы,
үлкейді, не қайтарады жердегі ... ... ... ... ... ... ... бір әсіресе күшті вытаптывания. күшті әсері ұлғайта
топырақ атты тұяқтылардың әрекеті ... ... ... ... ... экожүйелерге арналған жоятын, дәл осылай қалай мыналар
жанында топырақта азот саны аласарады Сонымен ... ... ... оның ... және ... ... ... нығыздауы таптап тегістеумен оныңмен әдеттегі байлаулы. Сондай
процес далаларда карбонаттық топырақтармен , көлдердің жағаларын ... және ... ... қатар мәңгі тоң аудандарында. Утрамбовы
топырағы жиі транспорттық ... ... ... ... ... ... ... өтуіне өте сезгіш
және құм төбе жаяу туристтерінің) ... ... 137 ... ... болды, не 70% нығыздаудан олардан азап шегеді. Тек
қана екі апта ... 8 мың адам ... ... ... дала ... қалпына келді.
Өз өсімдік жамылғы қалпына келтіру нығыздау ... ... ... ... дәл ... ... өсімдіктердің түбірлері
зақымданады . ... ... ... ... сонымен қатар келеді
(үйірінде топырақтар және эрозияны су шайып кету деп атайды), ... ... ... ... ... ... және ... организмдерге
(не олардың қысқартуға жүргізеді және ... опат ... ... саны ... (не ірі ... ... шығатын көбірек
көбеюлердің қысқартуына ертіп әкеледі) жеткілікті бар болу ... ... ... ... жиі ... ... ... әсерлердің
нәтижелері және күшейте түскендіктер анықтау үшін. Бірақ жақсы белгілі, не
тығыз, ... ... ... ... ағын . ... ... тепкілерде, қолданылатындардың үшін салт жүрістің аттарда,
сонымен қатар төмендейді және ... ... ... ... ... ... процестер, өсімдіктердің түбірлері зақымданады, не
өсімдік жамылғы ... ... ... ... Бірақ дренажда маңызды
өзгертудің және үстіңгі ағында ... ... ... ... ... ... және ... жолдарда ең, сонымен ... ... ... Беттің жер үстіңгі ағын өзгертуіне
ерекшеліктерді сонымен қатар әсер ... ... ... ... ), ... ... үлгісі (қармақ баулар дре өзгертулеріне кемірек сезгіш),
алғашқы кәріз шарттың. Ең болуы мүмкін салдармен үстіңгі ағын ... ... ... ... топырақтық эрозия, сүрлеу жолдарда
құм төбелерде қызметпен үзілістікпен әдеттегі ... ... ... қызмет келмейді -күшпен, ол тек шарттар жасайды, жел қиратқыш
әсеріне жағдай жасаушылар, ... көп ... ... ең ... ... көмектесушілермен, өсімдік жамылғы қысқарту және топырақ
нығыздауы келеді, байлаулы аралық өзімен, және әдеттегі бір уақытта. ... ... ... ... ең ... ... құм ... және шымтезекті батпақтар. Әсіресе қиратқыш іс істейді құм құм
төбелерге сүртті және өсімдік жамылғы, зақымдалған .
Ұлттық ... ... ... Явада (Gunung Gede Pangrango
Nationаl Рark) - ... өте ... ... келушілердің үлкен санымен
байлаулы, қамқорлық туристтеріне жоқ болумен қоршаған орта күй-жағдайы
туралы. ... ... өз үлес ... және ... ... ... ... орташа мөлшер сан сияқты тұнбалардың, тіп-тік және ... және т.б., ... ... ... ... ... көрінетін,
бастаушылардың биік нүктесіне және друға шыңдарға . Оның ... ... не ... ... ... көтеріледі, сүрлеу жолдармен
пайдаланбай, немесе жолды қысқартады, соқпақты кеңейте және ... ... ... ... маңызды, дәл осылай емес
көпшілік сияқты олардан орналасқан тастақтарды топырақтарда.
Кім, не ретінде - агенттер ... су және жел алға шыға ... ... ... сумен, үстіңгі ағыннан тәуелді болады және ... ... ... ... ... үлкен санымен егер жер
беттер даму - процестерді бастады, олар, ... ... ... жатқанда
астына жайылатындардың ру немесе жер астылық сулардың ... ... жел ... қимылдаушы жер астылық сулар кедергі болады, құм
төбелер бекіте және басқалар - ... желі ... ... ... ... ... тұқымдардың жетуі жанында көбірек - кемірек тоқтатылады,
егер, ақырғы, олар - процестерге тұрақты. Егер баурайда топырақтық ... - ... ... тереңсіз жыра. Топырақ біліміне арналған жаңа
орында жанында жылдардың 12 мың, сондықтан эрозия - ... ... ... ... ... ... ... әдеттегі откладывается
доспен орында, жыралардың шығару конустары немесе құм құм ... ... ... ... ... ... ... өсімдік және
жалаңаш аумақтар құрастыру, қайсыларды даму - процестерді ... ... ... тездетуі сонымен қатар сезілген болатын эрозия ... ... ... ... қолдануымен осымен орайлас, ... ... ... ... Бірақ көбірек инмен дәл тап осы сұрақпен
жоқ болып жатқанда. ... су ... ... әсері туралы өте аз
белгілі, бірақ анықталған, не ұсақтарды су ... ... ... өтуі ... ... ... қақпайлайды .
Эвтрофикация (топырақ байытуы органикалық ... ... ... ... туристтермен қалдырылғанмен (негізгімен
туралы азықпен бірден) ... ... ... ... ... және иттердің (фекалиилер, несеп) органикалық кетулердің
қосымша қайнарын құрастырады. Орындарда қарқынды үзілістікпен ... ... ... ... ... ... ... тіркелген болатын (шөптердің
әртүрлі түрлері) сонымен қатар үзілістік қызмет ... ... ... ... әсер ... не использовамен байлаулы жығылған
ағаштардың кемпингілерінде отын кім, не ретінде.
Әсер, туризммен ... тірі ... ... ... емес, бірақ ол эрозия процестерімен, нығыздаулар және ... ... ... ... - ... ... ... нәсілдерді болды. Бақылаулар нәтижесінде,
өткізілгендердің далаларда, үшін ... ... не ... ... ... ... сан және жер ... әр түрлілік және
бактериялардың.
Альпалық топырақтар үлгімен - ықпалын жасаудың сонымен қатар келеді
туризмнің. Эверест ... ... ... жоғалтулары белгіленген
жамылғы тительного және ... ... ... ал жіңішке морена
топырақтың, отынға арша бұталарының ... ... ... және ... ... арналған шымды және балкондардың. Бұлар процестері
мал жайылымы топырағына негативтік әсермен. Сонымен ... ... ... өсу ... жағдай жасаушылар, осында жиісіз жүреді.
Альпалық аймақта сондықтан топырақтардың құлдилау ... ... ... және ... ... негізінде, зерттеулерді
өткізіледі.
Ғылыми әдебиетке назар жеткілікті аз проблемаларға су қорларына туризм
әсерлері бөлінді , сұрақтар басқа , ... ... ... ... ... жер қолдану проблемалары , байлаулылар качемен су ством , ластану
нүктелі және ... ... ... жиі әдебиетте ются ... ... ... су сапасының ар жағында жердегі суаттармен және іс болады,
сонымен қатар жер асты ... ... ... және бақ келушілерінің
сумен ішерлік жер асты сулар қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... арналған үзілістік қорды және туристтердің
шомылуы кім, не ретінде үстіңгі сулар қолданылады.
Дәл осылай су қорлар сияқты заңгерлік ... ... ... ... тек қана емес ... ... ... байлаулы қорғау ареалмен,
сонымен қатар оның шектерінің ар жағында. Дәл ... ... ... ... шектерінің ар жағында суды ластай, ішінде су сапасына әсер ете
алады оның.
Әртүрлі су ... ... ... ... ... ... ... көбірек адам аумақты қолданады, ана
көбірек тәуекел нашарлаудың су сапалары қызмет түрлері үлкен зиян ... ... ... моторлы қайықтардың қолдануы дамуға жағдай
жасайды (таратуға) су және химиялық ластаушылардың, су ұсақтарды суаттарда.
Өзендерде және ... ... су ... еруге және
дисперсиялар, жүк арба әрекет ластанулар - және таралмаған қысқада оқыта ... ... ... егер ... заттардың тастауы созылса немесе
егер су ағыны пайдаланушылары күшті шоғырланғанса және кетулердің жүргізеді
- ... Су ... ... ... ең ... ... ... сапаның олардың жоғарылатады. Мынау оқиғаларда жиірек болады, қашан
сбрасы кетулері біркелкі. ... ... ... ... ... уақытша маусымдық өзгертулерді байқала алады . Егер ... ... ... ... - ... ... онда ... қауіп-қатер жасалады, еру оқиғасында немесе қиратудың осадка.
Органикалық байыту проблемалары және су жұғулары құрылысқа ... ... ... ... ... ... ... қайсыларды ладают
коттеджные немесе шатырлы қалашықтар, менің ағынды су сулардың.
Кемпингілердің дұрыс ... ... ... ... ... және қажетті дистанция сақтауымен суларының,
сүйемелдеуіне ... ... ... келеді су сапа. Су ... ... ... ... ... ... су айырықтардың
қарқынды қолдануымен және өздері су ... ... ... су ... ... ... су сулардың
тастау аудандарында балдырлардың қарқынды көбейтуі келеді. Алып ... ... ... сан өсу ... жағдай жасайды, не суат жақын
маңда үзілістік қызмет тоқтауына айқын кезеңге ертіп ... және ... ... ... ... ... бітіп кеткендер аралық
өзімен, үзілістік қызметті шығарады, сондайды шомылу ... жүзу ... ... және ... су туризмі әсеріне күшті душар болған.
Жағажайлық ... ... ... су ... ... ... ... жаппай байқалады. Көптеген қонақ үйлер химиялық заттарды
қолданады (хлорканы немесе улы ... ... су ... иіс ... ... ... еруіне арналған және майлардың. ... ... улы, не ... организмдер құртады теңізге түзу қонақ үйлер
бассейндерден хлорланған суды ... ... тек қана емес ... аймақтарға ақырғы, кері ықпалын жасау
көрсетеді. Ластану басқа қайнарларының жиын, бар болады үзілістік қызметке
вующих, сондайлардың ... ... және ауыл ... ... ... ... ... болғандардың эрозияның; ... ... ... , ... ... және ... ... және айлақтардың кеңейтуіне; шығару қазып алынатын
шельфтерде және жағалаудағыларды аймақтарда және ... ... ... және ... ... үлгілері әсіресе жаралы.
Мекендеу ең азы көзбен шолу тартымды орындары, мысалы, ... ... жиі ... ... ... Дәл осылай туристтер сияқты
теңізге түрмен бөлмені міндетті қалайды және су деңгейіне өте таяу ... ... ... ... ... ... алады, құм табиғи қозғалысы
өзгерте, не эрозияға жиі ертіп әкеледі. Әуежай құрылысы, сондайды ғой емес
туристік ... ... ... және ... үй, ... жер кең ... аудан
бөлістері талап етеді, не істеу кішкентайларды ... ... ... ... ... бет қайсылардың алдын ала
тегістеледі. Мыналар жанында ... ... жиі ... аралдарда құрылыс материалдардың саны олардың сонымен қатар
шек қойылған, ... жиі ... ... тұрады.
Үзілістік қызмет түзу әсерді көрсете алады. Мынау, әсіресе жерлік
қабаттың ... ... ... ... ... ... жинау
және шоқтар мінездемелі олар түбірмен жиі жұлынып қалады, ... ... ... туристік транспорттық құралдардың өтуі зиянды алып келеді ... ... ... автомобильдердің жүргізушілері салынған жолдардан
жиі орайды және жыртқыш аңдардың іздеулерінде ... ... ... ... ... ... ... құлдилауының және білімге ауру
жолдардың не ... ... ... ... ... ... ... арналған қорғауларды аумақтарда өлшемдерді ұсынылған келесілер
болатын:
- бар болу ... ар ... ... ... және ... ... өлшем қабылданды;
- жолдардың байқау қызметін жасау ;
- дымқыл маусымға туристтермен бақ қатысуы көтермелеу, ... ... ... азайту үшін құрғақ кезеғ;
- қадағалау үшін біркелкілікпен ... ... ... ... ... ... тыс ... құтылуы мақсатымен .
Қажетті көріп қалу, не жерлік өсімдік, - ... және ... ... ... ... ... жанында зақымданады. Жолдардың саны
минимумге дейін осыған орай қажетті қысқарту қорғауларды аумақтарда және
бұзулардың ар ... ... ... ... шылым шегуге тиісті сонымен қатар айналған болу және
алаулардың ... өрт ... ... ... етуі ... ... төсеме кемпингілер арнайы бұрылғандарды орындарда.
Аудандарда құрылыс - ... ... ... ... , керек қатал кесіп
тастау. ... ... тек қана ... арналған қолдануға болады немесе
екінші қайтара өсімдікпен .
Жабайы табиғатқа туризм ең ... ... аң ... және ... ... ... ... көбеюлер - түрлердің және балықтарды қысқартады.
Бірақ белгілі, не ... ... ... ... қатар қабілетті
жабайы малдан шығатын тіршілік әрекеті құлату, ... ... ... жиі - ... ... ... емес өздері адамдар, ал, ... ... Дәл ... ... шығатындардың жын күшті ... ... және ... ... не ертіп
әкеледі құлатуға олардың көбейтудің. Моторлы және желкенді ... ... ... ... құстарға, әсіресе, су беттеріне ұялар салады. Мынау ... ... не суда ... ... ... тастап кетеді. Туристтер
қайықтармен басқарушылар, ... ... 200 ... дистанциясын тиісті
шамадан асырмау, орнында болғанның су ... ... ... ... ... ... әсер етеді, не байлаулы, ең алдымен,
бензин ... ... және ... ... ... ... шығатындар өз мінез-құлық алмастырады, егер әсіресе
күштімен қол сұғу тұрса. Мысалы, бұғы және серна ана ... ... ... ... ... жүреді.
Әр түрлілігіне үлкен ықпалын жасау тиісті бақылау жоқ болуы жанында
әркім табиғаттың табиғи ... ... ... көрсетеді.
Артығымен, туристтердің сұранысы теңіз өнімдеріжергілікті балық өнеркәсіп
дамуы ынталандырды және оргамен теңіз көптеген түрлер ... ... ... және ... ... ... сонымен қатар,
сувенирлермен сауда дамуы тездетті.
Малдан шығатын - түрлер туризм дамуы дұрыс ықпалын ... ... ... ... ... ... коректенушілер, органикалық қоқым
кемпингілерде қалдырылған теріп алады.
Кетулер, туристтермен ... ... ... ... ... ... ... әкелді.
- егеуқұйрықтардың көбею саны өсті;
- үй торғай саны ... ... ... ... ... ... көптеген түрлер рекреаци түзу әсеріне душар болған
қызмет, үлкен зиян анағұрлым оларға опасыздыққа ... алып ... ... ... егер ... әйел ... флора, онда шыбын-шіркей
сонымен қатар өледі, оған мекендейді - экожүйелер және ... ... - ... ... ... ең ... теңіз экоға жатады жүйелерге,
қайсыларды қарқынды туристік ең дамады.
Қазір ... ... ... ... ... бұзылған
қалпына келтірілмейді. Ең болуы мүмкін, не өз сан ... ... және ... ... ... ... ... туристтердің.
Сол уақытта түрлер, ... ... ... және одан ... ... қоршаймын орта тігінің (орман, орманды дала) өз
сан күшті қысқартады.
Қоқым және кетулер, туристтермен қалдырылатындар, парасатпен санитарлық
проблемаларды жасайды және ... ... ... әсер ... ең алдымен, сулар, топырақтар, өсімдіктің ішерлік санитарлық
сапаларға әсер ... және жүк арба ... ... ... ... ... ... кетулер компостқа артық жұмыс істеуге болады,
бақтарға арналған ... ... ... және ... Не кетулердің,
онда қолдануға болады сигаретаның қораптар және ... ... ... ... ... алып ... туристтерге маңызды тиым
салу ыдыс жинауы қайтқан жүйесін, қайсыда ... бос беру ... ... алады.
Зиянсыз толық қазір бар болмайды үшін ... ... ... ... әсер ... жалғыз нәтижелі тәсілі кетулердің емес
қорланудың ... ... ету. ... ... ... ... және ... етеді мәселесі қайнар. Мынау мәнділемейді «істемеу» «немесе» «істеу».
Мынау білдіреді «басқаша істеу», мысалы, жоюға ... ... ... ... ... упот керек емес тиым салу сусындардың, көп рет
қолданылатын шөлмектер қажетті ... ... - ... су ... ... хлор ... оның қосулармен, кері түспес бұрын екінші қайтара орта қоршаған
немесе қолданылады. Хлорка және оның ... ... улы ... заттарды
өте белсенді және жиі құрастырады. Көптеген экологтер есептейді, ... ... ... және соедимен басқа ауыстыруға оны ереді
дезинфикаторамимен негізгі баламалық. озон және ... ... ... эстетикалық әсер:
- туристік қызмет көрсетеді көрініс эстетикалық сапалары. Ең ... ... әсер ... ... ... қалдырылғанмен
жолдарды бойлай және туристік аялдамалардың. ... ... ... ... барлығына әлемге вандализм келеді. Ол ... ... ... және суреттер қоса ертедегілерді
қойтастарда, жатқандардың жолдардың жағымен және ... ... ... алуы ... ... ... ... және қоршаулардың және
қоршаған ортаның физикалық қорлық басқа түрлері.
Көптеген ұлттық бақтардың ... және ... ... ... ... ... кейде тарихи объектілердің бөлісіне
арналған анықтаушы ... ... Өте жиі ... ... ... ... ... үшін сонымен қатар ... ... ... ... жер ... ... ... назарды
ұсынады, дәл осылай қалай олар флора өзгертулері туралы хабарды алып жүреді
және фауна жайлы топырақ білім олар ... ... ... ... туулары
заманға жер қолдану тәсілдері орнату тарихшыларға рұқсат етеді. Сайып
келгенде, жерлердің ... ... ... бар ... ... ... ... болып отыры), ... ... емес ... ... ... зиян деп ... археологтермен -
әуесқойлармен алып келінетін және археологиялық ... ... зиян жер ... ... алып ... ... салынған
кескіндеменің және басқа тарихи объектілерге, тартамын туристтердің назары.
Жарық үлгімен үңгірлік кескіндеме келеді. Он ... ... ол ... ашық ... (1949 жыл), оған қарауға келді жанында жылға туристтердің
125 мың. Бірақ көп ... ... ... ... ... заттардың негізгі қайнарымен болды. Үңгір 1963 жылы жабық
болатын, балдырлардың көріну ... ... ... болатынып жатқанда .
Сайып келгенде, көрініп тұр, не туристік дея негативтік әсері қоршаймын
көп бір ... ... ... ... орта ... және ... және ... қорлар оның жүк арбасы істей ... ... ... ... ... ... Қалай Грин белгілеп қояды,
барлық дамитын қоғамдар өз дәстүр жасайды, жақтан бірдеңе ... ... және ... ... ... өз рухани және заттық құндылық. Туризм,
қуатты фактор сияқты өзгертулер және дамудың, үлкен ықпалын ... ... ... ... туризмді қайтарады; оны қабыл алуға ... ... ... меншікті дәстүр.
Қандай жақын келу қоғаммен шықпады , распростра ... ... ... ... ... ... ... көрулер және
трансұлттық бірлестіктердің. Туризм жағдай ... мына ... қол ... ... ... ... ... тәуекелге, байлаулыға мәдениеттілі
өзгертулермен экономикалық душар болады және саяси - қоғамның.
3.2 Туризмді дамытудағы танымдық, спорттық ... және ... ... – (француз сөзі tourism – серуендеу, саяхат ... ... ... тұрақты жерлерден тыс жерлерде өткізудің бір түрі.
Рекреация – бұл халықтың тұрақты жерінен тыс ... ... ... ... ... ... және жылдық өмір циклдеріндегі
сауықтыру, танымдық, спорттық және мәдени-көңіл ... үшін ... ... ... ( 6 ... мен ... ... мақсатына қарай 3 функцияға бөлінеді -
танымдық, спорттық-сауықтыру және емдік. Сонымен қатар танымдық функциясына
барлығы зор мән ... ... ... табиғи ұлттық паркінің көз тартарлық
жерлері («Кемпіртас», ... тас» т.б.) ... ... ... тас ... ... ... Әулиетас) жатады.
Халық шығармашылығы ақындар және жазушылар осы таулардың атын Баян Сұлу
деген әсем ... ... ... Бұл халықтың ... ... Кез ... турист осы мұраларды көріп және ... ... ... қоршаған ортасымен танысып, өз танымын
ұлғайтады. ( 2 )
Спорттық-сауықтыру функциясына Баянауылда жыл ... ... ... ... ... ... Осы жөнінде қысқаша айтып кетер болсақ.
«Ертіс Меридианы» жаңа ... пен жаңа ... 1999ж ... ... ... ... ұлғайды. Сонымен бірге сайыстар
өтуінің сапа деңгейі өсті деуге болады. Яғни ол әр ... ... ... ... ... Меридианы» атты Қазақстан және Ресей туристерінің
17 слеті биыл Ата Заңымыздың 10 жылдығына арналды. Осы ... ... ... ... Омбы қаласынан келген барлығы 19 команда
келіп қатысты. Біздің облыстың абыройын ... ... ... мен ... ... ... қорғады. Үш күнге
жалғасқан сайыс ... ... ... ... да ... «БАК-1» командасы жеңімпаз атанды. ... ... ... ... ... орын ... ал ... Омбы
қаласынан келген «Мир приключений» командасы үшінші орынға ... ... ... ... командасы төртінші орында. Барлық жеңімпаздарға
сыйлықтар мен мақтау қағаздары табыс етілді.
Тағы да мысалға ... ... ... ... атты ... айта кетсек.
Облыс мектептерінің оқушыларының арасында спорттық туризм, уақыт өткен
сайын кең ... Биыл ... слет ... ... ... Бұл шеберлік бәсекенің негізгі міндеттеріне тоқталсақ, ең
алдымен балаларға спорттық туризмді кең ... ... өмір ... және жас ... қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу. Міне осыған
қол жеткізсе, балалар арасында темекі тарту, арақ ішу, нашақорлық ... ... ... болатыны анық.
Бұған спорттық бағдарламаға көп орын берді.
2-сын. Туристік дағдыларды меңгеру.
3-сын. Әндер, тағамдар дайындау.
Екібастұз, ... ... ... ... болды.
Жазғы 14-спартакиада жеңістің 60-жылдығына арналған. 10 түрлі спорт
жарысы қортынланды. Жалпы Павлодар қаласы-I орын, Екібастұз қаласы-II ... ... ... ие ... ... ... ... аудандары
жеңімпаздар болды.
Мұнда танымдық және спорттық-сауықтыру функциясынан басқа ... да ... ... ... ... ... таза ауа,
гидроминералдық бай ресурстар, бұлақтар, Әулие бұлақтың жеңіл ... ... ... саздар, парк аумағына тиіп тұрған ... ... ... ... ... болып табылады. Емдік -сауықтыру
минералдарына Жасыбай көлінің 6-7м ... ... ... ... ... Бұл қара ... ... күкіртті сутек сапропельді Жасыбай
көлінің түбінде орналасқан органикалық саздарға жатады. ( 6 ... ... ... ... ... ... және психологиялық
шаршауын басудың бірден-бір жолы болып саналады. Туризмнің бұл функциясының
әлеуметтік-экономикалық түпкі мәні өте жоғары, ... ол ... ... ... ... ... биылғы қазан айының мәліметі бойынша 80931 қой, ... ... 41336 ... оның 16326 ... 12851 жылқы, оның 5065 аналық
бас мал (Ауыл шаруашылық санағы бойынша).
Жаз айларында демалушылар мен туристердің көбеюіне ... ... ет, сүт, май, ... ... ... ... етеді. Әр
сауын сиырдан, биеден 4-5л сүт алатын болсақ, күніне 16326*5=81630л. Тамыз-
шілде айларында 5000т-дай сүт алынып, оның 20%-ін ғана ... 1000т ... ... жетері белгілі. Әр адам күніне 1л-ден 60л сүт 2 ... ... 16-17т сүт 17000 ... Әр биеден 5л сүт сауылса,
күніне 2,5т қымыз. Бұл 1л-ден 2500 адамға жетер еді. Әр демалушылардың ... ... ... ... 100000 ... қанымдауға болады. Тең
жартысы ауыл ... ... 50000 ... ... қанымдауға болатын
мүмкіндік бар. Мал саны жыл сайын өсіп ... ... ... ...... ... Бір ... (қозы) 8000-10000т тұрады.
Бұл жасалған есептерден біздің ауыл ... ... ... ... тұр. ... мен демалушылар неғұрлым көп болса, ... ... сол ... ... көп ... ... адам өз ... Жасыбай
басына ет, сүт, қымыз тасудың табиғатқа келтірер зияны да бар. Оны ... ... ... бір ... алуға болар еді. Бірақ ондағы
демалыс нысандары жеке.
3.3 БҰП-тің туризмді және ... ... ... ... дамыту мүмкіншіліктері: (3, 4, 5, 6 кестелер)
1) табиғаттың ғажайып орындары. (Әулие үңгір, Кемпіртас, Найзатас, ... ... ... атаулы орындар, ұлы адамдардың туған жері, аттас елді ... ... ... Мал ... ... ауыл адамдары делдалсыз
өткізу;
4) емдік-сауықтыру орындарын ашу.
Әрбір ... ... ... арнаулы мамандандырылған адамдар
тағайындалады.
Сол жердің тарихынан, географиялық жағдайынан, онда кімдер ... ... ... ... ... болады.
Биылғы жылы туризм мен демалушылардан салық 23 млн ... ... бұны ары ... ... есе ... ... еді. Оған ... 32
демалыс нысанның қуаттылығы жетіспейді. Олардың бәрі жеке меншік ... ... ... дамытудың негізгі екі жолы бар деп ойлаймын:
1) инвестр тарту;
2) үкімет үлкен қаражат бөліп, арнаулы ... ... ... дамыту қажет.
Қазіргі жер, су, ауаның тазалығы мақтанарлықтай емес, көлдердің ... ... ... ... көзі ... ... ... тазарту
керек. 11 су шоғырын салуға болар еді және әр ... ... ... ... ... ... да белгіленген жолмен ғана ... ... ғана ... қайтуға жолдар жасалып, жағдай жасалуы қажет.
Мысалы: Жасыбай батырдың басына 1км жаяу ... ... ... ... ... келмейді т.б. жолдар. Әулие үңгірге бару үшін арнаулы
баспалдақ салуға болар еді.
Өзімізде бар ... ... және ... қоймасынан болып ауып
кеткен. Соны қалпына келтіру үшін ... жеке ... ... ... қолынан келмейді. Ұлттық табиғи саябақтың мүмкіндігі жоқ. Мұнда
аю, бұғы, бұлан т.б. ... ... ... ... Оған ... көз ... да ... бола алады. Өскеменде қолға өсірген бұғыны,
Қостанайдан бұланды әкеп ... ... ... ... көлік ретінде
пайдалануды іске асыру, туристердің көптеп келуіне қызығушылығын тудырар
еді.
Қазір 30 нысанда: 3 автотұрақ, 8 ... ... ... 6 өрт ... 11 би ... 2 ... 5 биллиард орны, 3 баскетбол, 13 волейбол, 9
футбол алаңы, 46 асхана, 18 дүңгіршек даяшылық ... 8 ... 7 ... ... ... ... ... жағалауы батыстан сағат тілімен шығысқа
қарай созылған демалыс ... мен ... ... ... ... ... ... мүмкін. Яғни қазіргі уақытта нақты
жобалар жоқ.
Сабындыкөлдің басында біршама демалыс ... бар. Олар ... ... ... ... ... осы көлдің басында
туризм дамыса, тек қана осы жағалауда ғана дамуы мүмкін.
Торайғыр көлінің басында бірнеше ... ... бар. ... ... жаңа ғана дамып келе жатыр. Осы жерде демалыс үйлері салынса, ... ... еді. ... бұл ... ... шыңы» т.б. табиғи көркем, әдемі
жерлер айқын байқалады.Баянауыл мемлекеттік табиғи ұлттық парк болашақта ең
көркемді және ... ... да мол ... ... ... ... ... қатысуымен Ұлттық табиғи саябақта туризмді
дамытудың мемлекеттік жоспарын жасап, ... ... ... ... ... ... нығайта отырып, қаржымен
қамтамасыз ету. Ол үшін 1) ... ... ... ... ... ... 2)
Инвистиция тарату.
Қаржы көзін табу мәселесі шешілген соң, адамдардың дем алуына, туристік
саяхатқа жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... келтіріп, су көздерін ашу арқылы тоғандарды
салу, өсімдіктерді ... ... ... ... ... отырғызатын
орындар ашу.
Ұлттық табиғи саябақты бұрынғы табиғи қалпына келтіру үшін оны ... ... ... ... өсіру бұғы, марал, бұлан, арқар қатарлы
аңдарды өсіру, ауарайының қолайсыз жағдайларында ... ... ... ... төрт ... ... жағдай жасау,
демалушыларға қажетті ет, сүт, көкеніс ... ... ... ... ... ... ашу, ... сай жабдықталған
дәрігерлік пункттер, ... ... ... ... жүретін жол түрлерін: автожолдар, тротуарлар жасап,
қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Табиғат көркіне сәйкес озық үлгідегі көз тартарлық ... ... ... ... мен ... жерлерді дүниежүзілік
ерекше қорғалатын мүсіндерге енгізу жағына ... ... ... ... ... орындалып, туристерді жыл 12 ай қабылдап, оларға жоғары
дәрежеде сервистік қызмет көрсетсе:
1) Адамдардың денсаулығы нығаяды.
2) Экономикамыз көтеріледі, яғни ... ... ... екі айында
бюджетке 23,5 млн. қаржы ... ал 1 ... ... ақша бюджетке түсер
еді.
3) Баянауылды бүкіл ел, дүниежүзі таныр ... жер ... ... ... ... кісі көп. ... бар. Жадыраған жаз маусымда көгілдір таулы, айдынды көлді аймақтың
сұлулығын тамашалап, кәусар ауасын ... кере ... ... ... ... не ... күнгі жұрт жер жұмағын алыстан ... ... ... ... ... ... ... аймағын қалайды. Бұған соңғы жылдары облыс
әкімияты бас болып, Баянауыл ұлттық табиғи ... ... ... ... ... оны жүзеге асыра бастауы игі әсер еткені анық.
Осы өңірде, соның ішінде ... ... ... ... елдердегідей
жоғарғы деңгейдегі қызмет орнына айналдыруға көп күш-жігер ... ... ... ... айналаны таза ұстау, демалысты ... ... ... ... облысымыздың бір қатар ірі кәсіпорындарының
демалыс үйлері жаз ... ... ... қонақтарын қарсы алады.
Жолдамамен келетін демалушыларға қызмет көрсетіледі. Ал ... және ... ... ... адам ат басын тіреп, дем алып қайтады. ... ... жер ... ... ... ... ... да нашар
болмайды. Өйткені, әлеуметтік жағдайлары ... ... ... жеріне
ақшасын қалдырып кетуге әуес болады. Тек өнімді ұсынып, ... ... білу ... ... ... туризмді дамытуға тәжірибе жинақталып
келеді. Баянауылға келген демалушылар тынығып, денсаулығын ... ... ... ... ... ... ... танымын ұлғайтып
қайтады.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардағы экотуризмнің даму мүмкіндіктері77 бет
12-жылдық білім берудегі компьютерлік графиканын мүмкіншіліктері13 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет
«атакент» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу37 бет
«Ленгір-Баянауыл» автомобиль жолының технико-экономикалық негіздеу58 бет
«Саяхат» туристік компания қызметінің деректер қорын жобалау31 бет
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет
«әуезов атындағы орындар» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу36 бет
Абылай хан даңғылы» бойынша туристік-экскурсиялық маршрутты өңдеу33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь