Нарықтық экономикадағы қаржы жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. Нарықтық экономикадағы қаржының мәні құрылымы мен объектісі

1.1. Рыноктық экономикадағы қаржының мәні құрылымы ... ... ...4
1.2. Қаржы қатынастардың объектісі ретіндегі қаржы
ресурстардың рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

2. Қазақстан Республикасындағы қаржы жүйесінің қалыптасуы .

2 . I . Қазақстан Респуьликасындағы осы кезеңдегі қаржы
жүйесінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2. II . Қазақстан Республикасының 2006 .шы жылға арналған
қаржылық . экономикалық корсеткіштерінің болжамы ... ...19

3. Қазақстан дамушы елдермен валюталық қаржы жүйесінде
қатынастарының жетілдіру бағыттары

3.1. Қазақстан дамушы елдермен ара қатынасы ... ... ... ... ... ... ... 23
3.2. Дамушы елдермен валюталық қаржы қатынастарының жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29

Қолданылған әдебиет тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Қаржы-қатынастарының - ақша қорларының қозғалысына байланысты мемлекет, шаруашылық жүргізуші субъектілер, салалар, аймақтар және жеке азаматтар арасында пайда болатын экономикалық, ақша қатынастарының жиынтығын қаржы қатынастарын құрайды.
Қаржы жүйесі - бұл қаржы мекемелерінің жиынтығы, ал экономикалық тұрғыдан – ол мемлекетте іс-әрекет ететін бір-бірімен өзара байланысты қаржы қатынастарының жиынтығы болып келеді.
Қаржы-қатынастардың мақсаты - қаржы категорияларын, терминдерін, олардың сыныптамасын, әлеуметтік-экономикалық процестердегі маңызы мен орнын игеріп алуда, сондай-ақ қаржыны ұйымдастыру нысандарының өзара байланысы мен іс-әрекетін және қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының нақтылы жағдайында оның қолданылу әдістерін түсінуге қол жеткізу болып табылады. Қаржы қатынастарды бақылау қызметі бөлінген қаражаттардың мақсатты пайдалануын жүйелі түрде тексеру арқылы жүзеге асады.
Қаржы қатынастарын ұйымдастырудың нысандары мен әдістері арқылы іс-қимыл механизмі, қаржыны дамушы нарықтық экономиканы реттеуде пайдалану мүмкіндіктері аркылы көрсетілген. Қаржыны зерделеудің маңызды жағы оған кіретін қосалқы категорияларды, жүйелерді, ұғымдарды, олардың қаржы және басқа экономикалық және әлеуметтік жүйелердегі іс-қимылының қағидаттары мен өзара байланысын анықтау, топтастыру және сыныптау болып табылады. Бұған мыналар кіреді: табыстар, салықтар, қорлар, шығыстар, мемлекеттік бюджет, сақтандыру, резервтер, функциялык жүйелер, қаржылық жоспарлау мен болжау, бақылау, қаржы қатынастарын құқықтық қамтамасыз ету, қаржы рыногы. Қаржының субъектілері аталған қатынастардың катысушылары – шаруашылық, коммерциялық, мемлекеттік, қоғамдык және өзге органдары, мекемелер, үй шаруашылыктары, басқа экономикалық агенттер болып табылады.
Курстық жұмыс, екі бөлімнен, қорытынды және пайдалынған әдебиеттерден тұрады.
Бірінші бөлімде - рыноктық экономикада қаржы-қатынастарының дамуы туралы қарастырылған.
Екінші бөлімде - қаржы-қатынастар даму жүйесінде Қазақстанның орны туралы жазылған.
1. В.И. Ленин толық жинағы 1-том

2. В.И. Ленин толық жинағы 3-том

3. Кулагин П. «Рынок в социалистической экономике» - Қажы экономика №1, 490

4. Чалбаев К.К. «Интенсификация производства и рыночные отношения» - М.,Экономика, 1996 ж.

5. Современный рынок: природа и развитие /Под.ред. Дунаева Э.П., Рузаковой И.Е. Изд.МГУ 1992

6. Шеденов Ө.Қ. т.б. «Жалпы экономикалық теория»,-Алматы 2002

7. «Қаржы» Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев,- /Алматы 2005

8. Майдан-Әли Байгісиев «Халықаралық экономикалық қатынастар» ,- /Алматы 1998 ж

9. «Халықаралық экономикалық қатынастар», - Алматы 2001 жыл

10. Осипова Г.М. «Экономикалық теория негіздері»

11. Интыкбаева С.Ж. Фискальная политика и еө роль в обеспечении устойчивого разви¬тия экономики Казахстана,- Алматы, Қаржы -қаражат, 2002
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
......................3
1. Нарықтық экономикадағы қаржының мәні құрылымы мен объектісі
1.1. Рыноктық экономикадағы ... мәні ... ... ... объектісі ретіндегі қаржы
ресурстардың рөлі
.......................................................................6
2. Қазақстан Республикасындағы қаржы ... ... .
2 . I . ... ... осы ... ... ... II . Қазақстан Республикасының 2006 –шы жылға арналған
қаржылық – экономикалық корсеткіштерінің болжамы.......19
3. Қазақстан дамушы елдермен ... ... ... ... бағыттары
3.1. Қазақстан дамушы елдермен ара қатынасы............................23
3.2. Дамушы елдермен валюталық қаржы қатынастарының жетілдіру бағыттары
....................................................................25
Қорытынды...................................................................
.......................29
Қолданылған әдебиет
тізімі................................................................30
Кіріспе
Қаржы-қатынастарының - ақша қорларының қозғалысына ... ... ... ... ... ... және жеке азаматтар
арасында пайда болатын экономикалық, ақша қатынастарының жиынтығын ... ... ... - бұл ... мекемелерінің жиынтығы, ал экономикалық
тұрғыдан – ол мемлекетте іс-әрекет ... ... ... байланысты
қаржы қатынастарының жиынтығы болып келеді.
Қаржы-қатынастардың мақсаты - қаржы ... ... ... ... ... ... мен
орнын игеріп алуда, сондай-ақ қаржыны ұйымдастыру нысандарының өзара
байланысы мен ... және ... ... ... ... оның ... әдістерін түсінуге қол жеткізу болып
табылады. Қаржы қатынастарды ... ... ... ... ... жүйелі түрде тексеру арқылы жүзеге асады.
Қаржы қатынастарын ұйымдастырудың нысандары мен әдістері арқылы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
мүмкіндіктері аркылы көрсетілген. Қаржыны зерделеудің маңызды жағы оған
кіретін қосалқы категорияларды, жүйелерді, ... ... ... ... ... және ... жүйелердегі іс-қимылының қағидаттары мен
өзара байланысын анықтау, топтастыру және сыныптау болып табылады. Бұған
мыналар ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет,
сақтандыру, резервтер, функциялык жүйелер, қаржылық ... мен ... ... қатынастарын құқықтық қамтамасыз ету, қаржы рыногы. Қаржының
субъектілері аталған қатынастардың катысушылары – шаруашылық, коммерциялық,
мемлекеттік, қоғамдык және өзге ... ... үй ... ... агенттер болып табылады.
Курстық жұмыс, екі бөлімнен, қорытынды және пайдалынған әдебиеттерден
тұрады.
Бірінші бөлімде - рыноктық ... ... ... қарастырылған.
Екінші бөлімде - қаржы-қатынастар даму жүйесінде Қазақстанның орны
туралы жазылған.
1. ... ... ... ... ... мен ... Рыноктық экономикадағы қаржының мәні құрылымы
В.И. Ленин нарық мәселесіне ... мән ... ... ... ... ... шығарады. Оның ішінде «Рынок жайлы әңгімелесу»
рефераты және «Капитализімнің Ресейде дамуы» еңбегін айтуға болады. Бұл
еңбектерінде ... ... мәні мен рөлі ... ... ... ... ... айтуынша – «қоғамдық еңбекті бөлу ... ... ... 94 ... Лениннің ойынша, жергілікті тұйықталған рыноктар мен 19-шы ғасырдың
аяғында бүкіл ... ішкі ... ... ... ... ... қалуының негізгі болады./2. 383 бет/
Дерективті-үлестіру жүйесін басқару кезінде рынок ... ... ... болмады. Әміршілдік-бюрократтық жүйенің идеологиялық
нұсқауының құрсауында болған ... ... ... ... рыноктың
мәні, рөлі орнына догматикалық көзқарас бұрынғы Одақ экономикалық жүйесінде
басым болды.
Рыноктық ... мен ... ... зор ... ... таяу
шетел мен Қазақстан Республикасы ғалым-экономистерінің ... ... ... ... ... ... келтіріп көрейік.
«Рынок – белгілі жүйе әрі айырбас нәтижесі мен ... ... ... ... өндірістік қатынастарды қысқарту, шаруашылық субъектілерін
байланыстырушы ұйым» /3. 143 ...... ... ... сатушы мен сатып алушылар арасындағы
белгілі экономикалық қатынастар жүйесінің сипаттамасы» /4. 246 ...... мен ... ... ... тауарды өткеру жайлы қатынастар
жүйесін ... /5. 71 ... ... ... ... ... келтірілген және рыноктық
қатынастардың объективті нақтылығын көрсетеді, ... тек бір ... Осы ... ... ... ... ... емес, айырбас
аясының категориясы ретінде қарап, ... ... ... ... ... және ... ... қатынасының дамыған түрі мен сауда делдалының болған кезіндегі
оның ... ... мен ... ... ... ... ... әртүрлі
субъекті болып табылады.Белгілі жағдайдың бірі ...... ... сату – ... алу ... ғана ... ... айырбас
пен айналыс аясының қатынасынан басталмайды, ол ... ... және өнім сол ... өндіріліп, экономикалық байланыстар
туындайды. Сөйтіп өндірілген өнім қай ... ... ... ... ... түрде
тауарлы – ақша қатынасы болатындығы айқындалады.
Рынок іс-әрекетінің аясын тек айырбаспен шектеу, бәсекелістікпен ... ... ... ... өндірістік байланыстарды құру сияқты
сапалы қасиеттерінен айырады. Демек рынок пен рыноктық ... ... ... ... өндірісті тиімді көрсететін жоғарыдағы іс-
әрекеттер екендігі аян.
Мемлекеттік - әміршілдік экономикадан басқасына өту ... ... ... бас ... әкеледі. Себебі, қоғамның
экономикалық өмірін басқаруды жақсы әрі тиімді тек ... ... ... мәні ... ... онда оның ... ... ешқайсысы аша алмаған.
«Рынок - өзін-өзі реттеуші ұдайы өндіріс жүйесі, ... ... ... ... ... бар ... мен ... тұрақты әсерінде
болады».
Осындан мынадай тұжырымжасауға болады: «рынок» ұғымын тар шеңберде сату
түрін ұйымдастырған және орнын ... деп ... кең ... ... ұйымдастырудың түрі деп қарастырамыз./6. 240-241 бет/
1.2 Қаржы қатынастардың объектісі ретіндегі қаржы ресурстардың рөлі
Қаржы ... бір ... ақша ... Ол ... ... ... өндіріс процесін қамтамасыз етуге бағышталған. Кез-келген мемлекетте
қоғамдағы ақша ресурстарының құрамына мемлекеттік ... ... ... ... және тұрғындардың қаржысы енеді.
Мемлекеттік қаржысы – ақша қаражатынан тұрады. Ол қаражат ... ... ... етуде, заңдылық пен құқықты сақтауға,
қорғаныс пен қоғамдық шаруашылықты басқаруға жұмсалады. ... ... ... ... ... және ... несие, экономиканы
тұрақтандыру қоры, зейнеткерлік, тұрғындарды жұмыспен қамту ... ... ... сақтандыру қоры, валюталық қор, мемлекеттік
қоғамдық зайымдардың қаржысы, ... ... ... ... ... енеді.
Шаруашылық жүйесіндегі қаржыны (мемлекеттік және мемлекеттік емес) –
компания, концерн, холдинг, акционерлік ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік емес)- меншіктегі
және зайымдағы қаржылар, ғылым мен техника қорының ... ... даму мен ... ... қоры, амортизациялық
қор, резервті және сақтандыру қоры енеді.
Тұрғындардың қаржысы – шаруашылық еңбек қызметтерінің жалақы, ... пай ... мен банк ... ... коммерциялық
және халықтық банктегі сақталған ... ... ... іске ... ... ... қаражатты құрайды.
Аталған құрылым қаржылық жүйені ... Бұл ... ... ... ... ... ақша ... ұлғаймалы ұдайы
өндірісте құру, бөлу, пайдалануды жүзеге асырады. Және басқа да ... ... ... ... ... қаржы негізінде төрт қызметті қарады:
бөлу, реттеу, ... және ... ... ... ... бөлігін қоғамдық шаруашылыққа,
әлеуметтік – мәдени шараларға, мемлекеттік басқаруға мен ... ... ... бөлу ... атқарады.
Қаржының реттеу қызметі экономикалық дамуды реттеуді мемлекеттің
сырттай тәсілімен жүргізгенінде пайда болады. Мемлекет оны салық салғанда,
несие саясатында, әртүрлі ... ... мен ... ... ... ...... экономиканың қалыптасқан элементерінің бірі. Өз
аясына капитал рыногын, валюта рыногын ғана емес және бағалы ... ... Бұл ... өз ... еңгізудің мақсаты – еркін
қозғалыстағы ақша ресурстарын мемлекеттің, кәсіпорынның және акционерлік
қоғамның мүддесіне жұмсау. Әкімшілдік-әміршілдік жүйеде қаржы рыногының
қызметін мемлекеттік бюджет, банктің несие ... ... ... т.б. ... ... ... рыногы - өзінің инфрақұрылымымен айқындалған күрделі механизм
және жаңа ақпататтық ағымдармен ерекшеленеді. Қаржы рыногын құру үшін
кешенді мәселелерді ... ... Оған ... ... ... және ... өзгеруі, инфрақұрылым мен ақпароатты қамтамасыз етуді жатқызамыз.
Рыноктык экономикаға өтуде қаржы нарығын дамыту ... ... ... талап етеді.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, нарықтық экономикаға екі түрлі қаржылық
қатынастар әсер етеді – бюджеттік және рыноктық. Мемлекеттік бюджет пен
басқа ... ... және ... мес ... ... ... әдетте кәсіпкерлер отбасының қайтарылмайтын бюджеттік
қаржыландыру жолымен қолданылады.
Ақша ресурстарын бюджеттік пайдалану нарықпен толықтырылып отыру қажет.
Қаржы нарығында ақша толыққанды тауар ретінде ... ... Оның ... ... ... ... сұраным мен ұсыным негізінде белгіленеді. Қаржы
рыногы жағдайында кәсіпорын, ұйымдар, тұрғындар тұрақты ақшалай ... ... оны ... ... ... Ал, халық шаруашылық
қосымша қаржы көздеріне ие болады. Мұндай капитал нарығысының
кәсіпорындарды өзін-өзі қаржыландыру ... ... ... ... ... ... бар. ... бағалы
қағаздар институтын құру және қаржы нарығы инфрақұрылымын дамыту керек. /6.
283-285 бет/ Қаржы ғылымы қаржыны тек экономикалық категория, яғни
айрықшалықты ... ... ... ... ғана ... ... бірге мақсатты ақша қорлары түріндегі олардың материалдық
іске ... баса ... Бұл ... ... ... тұрақты иесі
болып келеді. Олардың қалыптасу көздері және қорлардың өздері ұлттық
шаруашылықтың тиесті буындарының қаржы ресурстары болып табылады. Қаржы
ресурстары ұдайы ... және ... ... жабу үшін ... ... ... – бұл ... ішкі өнім құнының бір бөлігін, атап
айтқанда, ақша нысанындағы таза ... бөлу және ... бөлу ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің және халықтың
қарамағындағы ақша қаражаттары, олар ұлғаймалы ұдайы өндіріс пен басқа
жалпымемлекеттік қажеттіліктерді қамтамасыз етуге пайдалынылады. Тап қаржы
ресурстары қаржы ... баға және ... ... ... ... ... жасайды. Қоғамдық жалпы мен ұлттық табысты арттыру қаржы
ресурстары ... ... ... ... ... ресурстарында
негізгі орында таза табыс (пайда, қосылған құнға салынатын салық, акциздер,
кеден төлемдер, қоғамдық мүдделерге төленетін жарналар нысанындағы) және
амортизациялық аударымдар ... ... ... ... ... бар. ... ... босалқы қор) – қаржылық әдіспен қалыптастырған, белгілі бір
қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдалынатын мақсатты ақша қаражаттары, ... ... ... ол ... ... органдары арқылы) және
шаруашылық жүргізуші субъектілердің табыстары мен түсімдері. Біріншіден,
қаржы ресурстары деп ақша ... ... ... ... ... ... ... мұндай қаражаттары жасау
мүмкіндіктерін түсінеді.Екіншіден, қаржы ресурстары – бұл ... ... ... мақсатты босалқы қорлардағы «байланылған» қаражаттар,
сондай-ақ әлі мақсатты белгілі бір ... жоқ ... ... ақша қаражаттары.
«Қаржы ресурстары» ұғымындағы оның екі жағын ажырата білген жөн.
1.Шаруашылық жүргізуші практикасында «қаржы ... ... ... кәсіпорындың қарамағында белгілі бір кезеңдегі барлық ақша
кірістері мен ... ... яғни ақша ... кредит
ресурстарын, ақша резервтерін айтады. Бұл шаруашылық жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... банктегі оның шотындағы белгілі бір күндегі ақшалары олар
кәсіпорынның меншікті немесе ... ... ... келетіндігіне
қарамастан оның барлық нақтылы қаржы ресурстарын құрайды. Сол ... ... ... ... ... олар ... ... немесе кейінгі бөлудің нәтижесі болып табылатындығына қарамастан
мемлекеттің әрбір нақты күндегі қаржы ресурстары болып саналады.
2.Егер ... ... ... және ... ... оның
бөлінісіне және бұл процестегі орнына сүйінсек онда, қаржы ресурстарының
ұғымы басқаша ... Егер ... ... ... шығарып тастасақ,
онда, «қаржы ресурстарының» ... ... ... пен ... ... функцияларды орындау үшін шоғырланатын құндық (ақша)
нысанындағы жалпы ... өнім мен ... ... бір ... ... ... пайдалау негізінен арнаулы мақсатты арналымның ақша
қорлары арқылы жүзеге асырылады. Қаржы ... ... ... ... ... ақша ... бүкіл жүйесінің құрамды бөлігі. Қаржы
ресурстарын пайдаланудың қор ... ... ... ... ... обективті түрде алдын ала анықталады және қор емес нысанымен
салыстырғанда оның ... ... бар. Қор ... ... ... ... қажеттілікті қанағаттандыруды
экономикалық мүмкіндіктермен тығыз ... ... ... ... ... негізгі бағыттарына шоғырландыруды қамтамасыз
ету; қоғамдық, ұжымдық және жеке ... ... ... ... ... ... қаржы қатынастарды құқықтық реттеуді қажет етеді.
Бұл орайда қаржы құқығының әр түрлі нормалары ... ... – бұл ... дамуының тиісті кезеңіндегі мемлекеттің
міндеттерін жүзеге асыру үшін қажетті ақша қорларын ... бөлу ... ... ... ... қаржы қатынастарын реттейтін заң
нормаларының жиынтығы. Ол ... ... ... жататын жеке
бағыттар бойынша: бюджет құқығына, ... ... ... ... ... қаржының кең ұсыныс тұрғысында жалпы ақша ... баян ... ... ... ... ... бірге валюта және
сақтық заңнамасын, банк құқығын, мемлекеттік ... ақша ... ... ... бөлімдерді де қосады.
Қаржы құқығында қаржы құқықтық нормалар – ... ... ... белгілеген және қаржы қатынастарындағы мемлекеттік мәжбүрлеу
(күштеу) шараларымен қамтамасыз етілген қылықтың қатаң белгілі бір ... ... ... ... ... (әмірлік,
бұйрықтық) сипаты болады. Қағида бойынша, олардың ... ... ... болады және оларды беталды өзгерте беруге жол бермейді,
қаржы қатынастары қатысушылары- ның құқықтары мен міндеттерінің ауқымын дәл
анықтайды. ... ... ... ... ... және
уәкілеттілік (яғни белгілі бір ... ... ... ... ... бекітуші құқықтары) болып бөлінеді.
Сөйтіп, базистік болып табылатын қаржы қатынастары ... ... ... ... құқықтық қатынастарына жаңғырады
Олардың қатысушылары субъективті заңи құқықтар мен міндеттіліктер арқылы
өзара байланыста ... ал ... ... ... күшімен қорғалады. Нормативтік-құқықтық қатынастардан тыс
қаржылық қызмет орындалмайды. ... асуы ... ... ... тек ... ... заңи құқықтар мен міндеттіліктер
кезінде болжаған кірістерді мемлекеттің алуы, оларды ... ... бөлу және ... ... қамтамасыз етілуі мүмкін. Бұл
орайда мемлекеттік органдарға билік өкілеттіктері үлестіріліп ... ... ... ... қатысушыларының – кәсіпорындардың,
ұйымдардың, мекемелердің және азаматтардың орындалуы үшін ... ... ... құқы бар.
Нұсқамалардың мұндай түрі біріншілердің бағынышындығы мемлекеттік
органдарға да бағышталуы мүмкін. ... ... ... қаржы құқықтық
қатынастарына ене отырып мемлекеттік органдардың әмір ету ... ... ... ... қаржы қатынастарының басқа қатысушыларының
құқықтарымен байланысты ... де ... ... құқықтық
қатынастарының барлық қатысушыларының ... да, сол ... де ... ... болады және оның мәжбүрлеуші
күшімен қамтамасыз етіледі.
Мемлекеттік-өкіметтік мәжбүрлеудің, яғни билік ... ... ... мен ... көмегімен әдістерінің көмегімен
объективті қаржы құқықтық қатынастарын ... ... ... жаңғырту қоғамының қаржылық тіршілігін ... ... ... ал сан ... қаржы-құқықтық нормалар мен кесімдер оның
тұтқалары ретінде көрінеді. ... ... және ... ... ... ... ... қаржы-құқықтық ықпал етудің бірыңғай
механизіміне қосылуы болады.
Қаржы қатынастарының бір қатысушыларына мемлекет ... ... ... ... берілген басқа қатысушылар ... ... ... ... ... қаржы-
құқықтық реттеудің әдістері болып табылады. Қаржылық ... ... ... мен лауазымды адамдардың заңды сөзсіз
орындауына және саналылығына негізделген сенім ... ... ... ... ... шаруашылық органдары мен азаматтарға
мәжбүрлеу әдісі қолданылады: бюджетке уақытында түспеген төлемдерді даусыз
өндіріп алу және ... ... ... құқықтық нормаларды бұзушыларға қолданылатын
жауапкершілік шараларды білдіреді. Олардың ақшалай сипаты бар және ... ... мен ... ... ... бұзушыларға мәжбүрлеуші
ықпал жасаудың шаралары болады. Санкцияларға ... ... ... ... қаржыландыру мен нестелендірудің тоқтатылуы,
несиелендірудің шарттарын қатайту, ресурстарды артық ... ... ... және т.т. ... ... ... ... субъектілеріне олардың құқықтарын
әкімшілік сот тәртібімен немесе мемлекеттің ... ... ... ... мен ... ... ... процесінде
қорғау мүмкіндігіне кепіл болады; олар өздерінің бақылауындағы құрылымдар
актілерінің заңға ... ... ... бұза ... жүйесінің» ұғымы қаржы ұғымының одан әрі дамуы және ... ... ... біртұтас қаржы жүйесі тиісті ақша қорлары құрылып, пайдалынылатын
қатынастардың, сонымен бірге бұл қатынастарды ... ... ... ... жүйесінің ұғымы кейде тар мағынада, тек
мемлекеттік қаржы ... ... ... ... ... бірге жалпы инеституционалдық тұрғыдан алғанда қаржы жүйесі,
бұл қаржы мекемелерінің жиынтығы, ал экономикалық тұрғыдан – ол ... ... ... ... ... ... қатынастарының жиынтығы
екенін есте шығармаған жөн.
Өзінің тарихи дамуында қаржы жүйесі ұзақ ... ... ... ... ... қаржы жүйесі, жалпыға мәлім, әдетте тек
бір ғана буынмен – ... ... ... ... ... ... ... өркениетті елдерінің, соның ішінде бұрынғы
КСРО-ның қаржы жүйесін екі негізгі буын – мемлекеттік ... пен ... ... Олар ақша қорларын қалыптастыруға мімкіндік береді, ... ... ... ... ... және ... функцияларын
орындап отырады.
Қаржы жүйесінің терминінің жоғарыда келтірілген анықтамасында қаржының
мәнділік сипаттамасы, оның қоғамдық-экономикалық процестегі орнын негіздей
отырып, қаржы жүйесін ... ... ... ... Осы критерийге
сәкес қаржы жүйесі мынадай үш бөлікті қамтиды:
1) қаржы қатынастардың жиынтығы;
2) ақша қорларының жиынтығы;
3) басқарудың қаржы аппараты.
Ақша ... ... ... ... ... ... ... аймақтар және жеке азаматтар арасында пайда болатын
экономикалық, ақша қатынастарының жиынтығы қаржы қатынастарын құрайды.
Қаржы қатынастары ... мына екі ... ... ... ... ... ... орталықтандырылған ақша
қорларын қалыптастырып, пайдаланумен байланысты болатын экономикалық ақша
қатынастары;
2) кәсіпорындардың орталықтандыралмаған ақша қорларының толық айналымын
ортақтастыратын экономикалық ақша қатынастары. /7. 39 ... ... ... экономикалық табиғаты жөнінен бөлгіштік
қатынастар болып табылады, оның ... ... бөлу ең ... субъектілер
бойынша жүзеге асырылады. Сондықтан қоғадық өндірістегі субъектілердің рөлі
қаржы қатынастары ... ... ... ... ретінде
көрінеді.
Қаржы қатынастарының буындарына тән болып ... ... және ... ақша ... ... қаржы
жүйесінің екінші бөлігін құрайды.
Қаржы жүйесі интеграциялық тұрпатта жүйе болып табылады, оған ... ... ... ... ... және оның ... ... бірі өзінше өмір сүре алмайтындығымен сипатталады: қаржы
бір жағынан, өндірістік қатынастардың бір ... ... және ... жүйесінің элементі болып келеді, екінші ... ... ... ... бар өзара байланысты элементтерден тұратын
жүйе болып ... ... ... ... ... функциялық
қосалқы жүйелер ретінде мыналарды айтуға болады: салық, бюджет, сыртқы
экономикалық, қаржылық жоспарлаудың (болжаудың), ... ... ... ... жүйелері.
Буындардың сипаттамасының матасылған қатары ретінде жоғары элементтері
болады: қаржы қатынастары, қаржы қорлары, басқарушы аппарат. ... ... ... ... ... ... береді.
Қаржы жүйесін құрайтын жеке элементтердің орны мен рөлі ... ... ... элемент жүйенің басқа элементтерінің арасында алдыңғы
орынды алады, өйткені жүйе элементтері мен ... ... ... рөлі ... болып табылады.
Халықтың (үй шаруашылығының) қаржысы жүйесінің ... ... ... Халық өзінің ақша қаражаттармен жалпамемлекеттік қаржы жүйесімен
және меншіктің барлық нысандарының ... ... ... және ... емес ... ... ... бірге азаматтардың жеке дара және шағын ... ... бұл ... ... қаржы қатынастары пада болады:
мұндай қатынастар шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылары сферасында
пайда болатын қатынастарға ұқсас.
Қаржы ... ... мен ақша ... басқарылатын
материалдық объектіні құрайды. Басқарушы субъект қаржыны ... және ... ... жүйесі – қаржы аппараты ... ... ... мен ... ... ... жалпылама ұғымы да
бар, оған қаржы жүйесінің буындары ғана ... ... ... жүйесі де
кіріктіріледі. Қаржы-кредит жүйесі бірлескен түрде көбінесе материалдық
өндіріс сферасында қызмет етеді, өйткені ... ... ... ... жатқанымен өндірістік емес сферада несие қатынастары шектелінген.
Өзінің ортақ қағидалы біртұтастығына қарамастан, қаржы ... ... мен ... ... ... әр ... Бұл мағынада
қаржы құрамы туралы айтуға болады. Қаржы ... ... ... өзара тығыз байланыста болады және елдің біртұтас қаржы жүйесінің
құрамына қарайды.
ҚР-да макро- және ... ... ... реттеліп отыратын
қаржы қатынастары мен ақша ресурстарының жиынтығы және оларды жұмылдыруды,
ұлттық шаруашылықты қаржыландыру мен ... ... ... ... қаржы мекемелері құрайды.
Бүгінгі Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қатынастарының
біршама дербес мына сфераларынан тұрады:
... ... ... Арнаулы бюджеттен тыс қорлар;
• Мемлекеттік кредит;
• Жергілікті қаржы;
• Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы;
• Халықтың қаржысы.
Қаржы қатынастарының алғашқы үш ... ... ... ... қаржыларға жатады және макродеңгейдегі экономика мен
әлеуметтік қатынастарды ... үшін ... ... ... ... ... ... құрамы болып
табылады. Жергілікті қаржының әлеуметтік рөлі, оның ... мен ... ... ... ... функцмялардың сипатымен, сондай-
ақ мемлекеттің әкімшілік-аумақтық құрылысымен және оның ... ... ... ... ... құрамы екі ірілендірілген бөлікке
біріктіріледі:
Мемлекеттік және муниципалдық қаржы;
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы,
Мемлекеттің ... ... ... ... ... ... нысаны мен мемлекеттің негізгі қаржы жоспары
ретіндегі ... ... ... ... ... ... көзі ретіндегі бюджеттен тыс арнаулы ... ... ... қаржы қатынастарын қамтиды.
Қаржы қатынастары сфераларының әрқайсысының ішінде буындар бөлінеді,
оның үстіне қаржы қатынастарын топтастырып, ... ақша ... ... ... ... бір әсер ... ... қызметінің сипатына қарай
жүргізіледі. Бұл ... ... мен ... ... ... ... бөлуге мүмкіндік берді: коммерциялық кәсіпорындар мен
ұйымдардың қаржысы; коммерциялық емес ұйымдардың қаржысы.
Мемлекеттердің көпшілігінде қаржы ... ... ...... ... ... ... функциялық құрылысы мынадай негізгі қағидаттарды
қанағаттандыруға тиіс:
Біріншіден, қаржы жүйесінің жеке ... ... ... ... аса кең шеңберін қамти алады.
Екіншіден, тұтастай алынған қаржы жүйесі әрбір нақты сәтте объективті
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... арналымына дәл сәйкес келуі тиіс.
Бюджеттен тыс қорлардың (ресурстардың) ... ... ... ... және шешеді немесе белгілі бір министірліктің және
үкіметтің басқаруына ... ... ... сатылас қағидаты жоғары органдар
(министрліктер, ... ... ... ... де, ... төменгі (фирмаларда,компанияларда және т.б.)
деңгейінде де қаржы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруда акционерлік, бірлескен, аралас,
кооперативтік, сондай-ақ қоғамдық кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... қаржы жүйесі терең өзгерістерге ұшырап, қайта құрылуда.
Қаржы ... ... ... ... ... оның ... әлеуметтік
экономикалық дамуын тұрақтандырып, одан әрі тездетуге ықпал етуді күшейту,
ұлттық табыстың үздіксіз ... ... ету, ... ... ... ... ... нығайту болып табылады. / ... ... ... көшу ... ... ... ... маңызы шұғыл
артады. Қаржы-кредит нарықтық механизмдердің неғұрлым тиімды жұмыс істейтін
секторларының біріне айналу тиіс.
Қаржы және ең алдымен бюджет ... ... ішкі ... ... және оның
басты бөлігі – ұлттық табысқа, макро- және микроэкономика кәсіпорындарының,
фирмаларының және салаларының дамуына және халықтың көптеген ... ... ... ... ... ... жайы ... ахуалымен анықталады, сондықтан тұрақтану мен
дамудың бағдарламасы бірінші ... ... ... ... ... ... іске ... қарастыруы тиіс. Бұл
шаралардың қатарында - ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың құрылымына жаңғарту,
ғылыми-техникалық прогресті тездету.
Сыртқы экономикалық қызметті жандандыру, ішкі ... ... ... ... ... шешу шаралары тұр. Қаржы шараларының ішінде
инвестицияларды оңтайластыру, шаруашылық жүргізудің барлық ... ... ... қажет: экономиканың төменгі деңгейінде –
залалдылықты болдырмау, коммерциялық есепті дамыту, қаржы жүйесінің барлық
буындарында ... ... ... ... реттеу қажет. /
7. 50 бет/
2. Қазақстан ... ... ... ... .
2. 1. Қазақстан Республикасының осы кезеңдегі қаржы жүйесі .
Республика экономикасы аса ... ... ... ... ... күн үсті үстіне жаңа проблемаларды көлденең тартуда ,ал бұл жағдайда
экономиканы тұрақтандыру мәселесі барған ... ... , оның өзі ... да , ... да ... ... ... қажет етіп
отыр. Өндіріс одан әрі құлдырап , ... ... ... бара ... жағдайда
жұмыс істеуге тура келеді .
Экономиканың қазіргідей жағдайда тап болуының себептері көп ,
олар ... ... да , ... да , ... та , ... та ... ... ... ... ... ... » ... ... бері жалғасып келеді . ... ... ... бұрынғы экономикасымен барынша байланысты,
Ресейдегі экономикалық ... ... мен ... өте ... ... ... ... экономиканы ... ... ... реформалау жөніндегі ғылыми негізделген
стратегияда, ... жоқ ... Осы ... ... ... ... мәні бар шешімдер қабылданып, олар жағдайды жақсартудың орнына
көбінесе нашарлататын, оған қоса ... ... ... асыру ісінде жасқаншақтық байқалатын.
Мемлекет жаңа қаржы экономикалық құрылымдар жасау, ... ... ... кеңінен өрістету бағытында неғұрлым батыл күш-
жігер ... тиіс ... ... ... көз ... экономика жағдайында бағаны ырықтандыру күткендегідей
нәтижелер бермейді. Бірақ біз бұл мәселеде шабындық ... ... ... екен деп ... ... заң ... бар ... басқарудың барлық буындарын тарапынан ... ... ету ... қызмет көрсететін бүкіл жүйені, яғни нарық
инфроқұрылымын жеделдете дамыту керек. Қазіргі ең ...... ... ... серпін беру, мұның өзі іскерлік белсенділіктің
күрт артуына себеп болады. ... ... ... ... кіші ... ... ... соған септігін тигізетін қорлар жасау
керек.Нарыққа өту ... ... ... ... ... ...
бүкіл дерлік ұлттық байлық мемлекет меншігінде болады . Дамыған елдердің
тәжірибесі халықтың ... бір ... ғана ... ... ... ... , ал ... көпшілігі компаниялардың бірінің
акцияларына иеленіп , жалданып ... ... ... . ... мемлекеттік меншікті бөлу бізге де ,бәрі бірдей меншік ... ... ... ... , ... ... ... етсе , соншама
кәсіпкерлер болады .
Банк және ...... ... ... ... ... және ... компаниялары , қор биржалары арқылы өтетін
мемлекеттік емес ... ... ... , ... үшін ... ашық ... қамтамасыз ету жолымен , ... ... ... ... ... ... мен ... жүйесін
мемлекеттік қатысынсыз қаржыландыру , қалыптастыру іс жүзінде мүмкін ... ... ... ... ету ... , заңдардағы
өзгерістер туралы , қолда бар такарлар , нарық жайы , банк –несие саласы ... ... , ... ... ... ... жұртты дер кезінде
хабардар ету қажет ... ... ... кезеңдегі аса маңызды
мәселе –меншік қатынастарын өзгерту . Бөліп беру жүйесін , соның ... ... ...... баға ... ... ... қарсы
сипаттағы өзгерістерді тек меншік қатынастарын өзгертумен бір мезгілде
жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... « ... »
жекешелендіру үшін барлық жағдайлар жасап отыр. Мұның нәтижесінде қым
–қиғаш ... ... ... болып ,оның жұмыс күшін ( жалдамалы жұмысшылар )
сатушылар көп болып , оны ... ... ... ... ) тым ... ... ... қандайда әлем мемлекеттің экономикалық
құрылымын зерделеу , оның ... ... ... ... емес . Бұл ... ... ... және оны реттейтін институттардан тұрады .
Қаржы жүйесі мемлекеттің көптеген қаржыландыру ... . Олар әр ... ... ... институттарымен тығыз байланыс
негізінде әрекет жасайды . Бұл ... бірі – ... ... ... жүйе өте ... механизм . Ол сол әр ... ... ... - ... құрылысын , мемлекеттік
құрылымын білдіреді . Ел бюджетінің құрылымымен байланысты . ... ... екі ... – мемлекеттік және жергілікті бюджеттерден
тұрады .
Мемлекеттік ... ... ... ақша ... қоры . Бұл ... ... ... , қарулы
Бүгінде Қазақстан қаржы жүйесі қаржы қатынастарының біршама дербес
мынандай түрлері бар :
- ... ... ... ;
- арнаулы бюджеттен тыс қорлар ;
- мемлекеттік несие ;
- жергілікті қаржы ;
- шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы ;
- ... ... ... ... ... үш бөлігі жалпы мемлекеттік ,
яғни орталықтандырылғанқаржыларға жатады және макродеңгейдегі экономика
мен ... ... үшін ... ... ... ... ... қаржыларға жатады және микродеңгейдегі әлеуметтік
ретту және ынталандыру үшін пайдаланылады .
Жергілікті қаржы мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды құрамы
болып ... . ... ... ... ролі , оның ... ... бүтіндей жергілікті органдарға жүктелінген функциялардың
сипатымен , ... –ақ ... ... ... ... және
оның саяси –экономикалық ... ... ... бұл түрлері екі ... ... ... ... ... және ...... атқаруға жұмсалады .Қазіргі жағдайда бюджет ... ... , ... ... ... ... , ... шараларды жүзеге асырудың қүшті құралы .Қазіргі мемлекеттік ... сан ... ... көрсететін күрделі де , көп қырлы құжат . Ең
алдымен бюджетте мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... ұлғаюы мемлекеттік шығындардың
қарқындарын ЖҰӨ өсуі ... ... ... ... . Мысалы , АҚШ –та
ХХ –шы ... ... ... 350 есе ... . Тек ... ... ... бюджет шығындары екі еседен астам өсті ( ... ... 872 ... ... ... ... ... басты тармағына экономиканың өндірістік
секторының ... ... ... ... ... ... жатады
.Әлеуметтік инфрақұрылымға – білім беру мен денсаулық сақтауға бөлінетін
шщығындардың да үлесі айтарлықтай .
Қазақстан Республикасының қаржы ... ... ... ... ... саясатын жүргізетін және қаржы
ұйымдарына жалпы басшылықты жүзеге ... ... ... ... ... ... жылы 19 қазанда құрылған . 1921 жылы 20 ... ... ... халкоматы туралы ережені бекітті . Бұл құжатта ... оның ... ... ... мен ... ... ... қаржы мекемелерінің қызметіне ... ... , ... ... ... одақтық және мемлекеттік бюджеттің кассалық атқарылуын
басқару . Сондай –ақ республиканың ... ... ... ... ... ... қаржы жағдаятын. Ұдайы бақылау да қаржы ... ... ... ... ... полициясы агеннттігі
(қаржы полициясы ) .
Орталық атқарушы орган 2001 жылы 22 ... ... ... тартылған салық полициясы комитеті мен салық ... ... ... . 1995 жылы 6 ... қаржы министрлігі
салық қызметінің құрамында құрылған салық милициясының ( салық ... ... . 1996 жылы 14 ... ... министрлігінің құрамынан бөлініп
шыққан орталық атқарушы орган ҚР –сы ... ... ... ... 12 ... ҚР ... ... кіріс министрлігінің құрамында болды .
2002 жылдан үкімет құрамына кірмейтін дербес экономикалық құқық бұзушылық
тудыратын себептерді жоюға , ... ... ... ... ... ... , ... бизнестің дамуын тежейтін құқық бұзушылықтың
жолын кесугге , сыдайлас ... пен ... ... ... ... жүйесі мына буындарды қамтиды :
- кәсіпорындардың , ұйымдардың , фирмалардың , ... ... ... ... буын , өйткені мұнда жалпы ішкі өнім мен ұлттық табыс
жасалады , қалғандары ... ... ;
- ... жүйесі , оның міндеті – жалпы мемлекеттік ... , ... ... , ең ... , ... салаға
бағыттау арқылы , сондай- ақ аймақтар мен салалар арасындағы ... ;
- ... ... ... , ол ... ... қарыз көздеріне қолма –
қол ақшасыз есеп айырысуға , ақша айналысын басқаруға , басқа банк
қызметтерін көрсетуге ... ... ... ... ;
- ... ... , ол ... мемлекеттегі шаруашылық
және басқа қызметке ықпалын азайтуға және жоюға тиіс;
- қор рыногі , ол бағалы қағаздардың , белгілі бір ... ... ... ... ... қамтамасыз етелі ;
Тар мағынада – қаржы жүесі мемлекеттің қаржы мекемелерінің
жүйесі (жиынтығы ) . Материалдық мағынада – ... ... ... және ... ақша ... ... ... – қаржы жүйесінің әрқайсысы жанама түрде белгілі
бір ақша қаражаты қорын білдіретін қаржы – экономикалық институттардың
жиынтығы.
2.2. Қазақстан ... 2006 ... ...... ... ... ... Республикасының Үкіметі мен Қазақстан Респудликасының
Ұлттық Банкінің экономикалық саясатының негізгі мақсаттары 2006 жылы ... ... өсу ... сақтау үшін жағдайлар жасау , бағалар
тұрақтылығын ... ету , ... ... ... » ... және
оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру болады .
2006 жылғы қаржылық – экономикалық саясатты жұргізу ... ... ... ... ... :
- ... ... қамтамасыз ету ;
- инновациялық экономика құру ;
- шағын және орта бизнесті дамыту үшін жағдайлар жасау ,
- аграрлық ... ... ;
1. ... ... ... ету ... Республикасы Үкіметі мен Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкінің экономикалық саясатының басты міндеті – 2006 жылы ... ... ... болады , бұл ... ... ... ... ... ... жоғары қарқынын ұстап
тұруға ықпал ... ... жылы ішкі ... нақты өсуі 8,3 %-ды құрайды , инфляция 5,7-
7,30 % аралығында болады деп ... ... ... ... баға жөнінде сөз байласудың жолын
кесу , теріс пиғылды бәсекелестікті , нарық субъектілерінің ... ... ... ... ... ... және оның ... кесу
жөніндегі іс- шараларды , сондай –ақ көтерме және бөлшек сауда ... ... , ... ... ... инфрақұрылымын және бәсекелі
ортаны дамыту жөніндегі іс- ... ... ... ... ... ... , Қазақстан Республикасының Үкіметі табиғи монополиялар
субъектілерінің тауарлары мен қызметтерірің бағалары өсуінің ... ... ... ... ... , ... –ақ ырықтандыруды қамтамасыз
етуге және банк жүйесінлегі бәсекелестікті жоғарылатуға , оның ... ... ... ... жәрдемдесу саласында Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкі өз қызметін Қазақстан Республикасы ... ... ... ... реттеу және қадағалау агенттігімен тығыз үйлестіретін
болды.
Қаржы нарығын одан әрі дамыту ... ... ... ... тұжырымдамасына сәйкес оның барлық сегменттерін халықаралық
стандартқа жақындату бағытында жүргізіледі .Тұрақты және ... ... , ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыратын
қаржы жүйесін қалыптастыру жалғасады .
« Экономикалық қызып кетуінің » ... алу ... ... қабылдау мақсатында Қазақстан Республиикасының Ұлттық Банкі елге
шетелдік валютаның ағылуы жөніндегі ахуалды қадағалайды және ... ... ... ... ... ... , туындайтын мәселелерді
азайту жөніндегі шаралар қабылдау мүмкіндігін қарастырады .
Қаржы секторын одан әрі дамыту мақсатында бағалы ... ... ... ... міндеттерді шешуге арналған ... ... ... ... ... ... жылдарға
арналған бағдарламасын іске асыру жалғасады . Атап ... :
- ... үшін ... ... ... үшін ... ... инвестициялау нысандарын дамыту үшін қолайлы жағдалар жасау
;
- бағалы қағаздар нарығын институционалды инфрақұрылымды және салық
салу режимін одан әрі жетілдіру ... ... . ... ... құру және ... емес секторды дамыту.
2006 жылы Қазақстан Республикасының индустриалдық – инновациялық
дамуының 2003 -2015 жылдарға арналған стратегиясының іске ... ... ... . ... іске ... 2006 жылы республикалық
бюджеттен 22,6 ... ... ... кезеңнің негізгі іс-шаралары :
- ашық үлгідегі Ұлттық қаржылық жүйені қалыптастыру және оның барлық
элементтерін қамтамасыз ... ;
- жеке ... , ... ... , ұлттық компаниялардың ,
мемлекеттік бюджеттің және мемлекеттің қаржы ... ... ... ... проблемалары кешенді шешуге
шоғырландыру ;
- ... ... ... ... ;
- ... жеке ... жетілдіру болады .
3.Шағын және рота бизнесті дамыту үшін жағдайлар жасау.
шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды жетілдіру есебінен
Қазақстанның бәсеке қабілеттілігін арттыру және 2006 жылы ... ... ... ... ... ... және орта
кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі жеделдету шаралардың 2005-2007 жылдарға
арналған бағдарламасын іске асыру ... ... ... ... кәсіпорындар мен акционерлік
қоғамның бейінді емес функцияларын ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген декларация негізінде арнаулы
салық режимін қолдану өлшемдері ... жеке ... үшін ... ... ең ... ... 50 – ... дейін және шекті кіріс 9-дан 25 млн. Теңгеге дейін
үлғайтылды;
- өткізу жөніндегі ең төменгі айналым мөлшері 12000 еседен 15000
есеге еселік ... ... ... ... ... ... жетілдіру бөлігінде 2006 ж бастап құн
топтарының саны 4- ке ... ... кіші ... ... жоиылды,
өндеуге арналған шығыстарды шегеруге жатқызу нормалары ұлғайтылды.
Көрсетілген шаралар экономикадағы негізгі құралдарды жаңғыртуға
және сапалық жаңғыртуға мүмкіндік береді.
2006 ... ... ... ... ... еңбек қатынастары жоқ
жеке тұлғаны салық төлеушінің өндірістік қызметіне байланысты мамандық
бойынша оқытуға ... ... ... ... ... ... :
- егер жеке тұлғамен ол салық төлеушіде кеміне 3 жыл ... шарт ... егер ... ... ... жеке ... бірінші рет алса ;
- егер олар бойынша мамандар дайындау Қазақстан ... ... ... бойынша жеке тұлғаны оқыту ... ... ... ... тыс ... ... , шегерімге жатқызылады .
2006 жылы Бағдарламаны іске асыруға республикалық бюджеттен 12
млрд. теңге бөлінеді.
4 .Аграрлық өндірісті дамыту .
2006 жылы ... ... ... ... ... ... ... арналған тұжырымдамасын іске асыруға
басталады , оның негізгі басымдылықтары агроөнеркәсіптік ... ... мен ... ... ... агроөнеркәсіптік кешенді дамыту
тұрақтылығын қамтамасыз ету .
Мынадай міндеттерді ... ... ... ... ... сапалық
өсі, ғылыми негізделген агротехнологияларды сақтау , ... ... және ... ... ... ... , ... сектор
қажеттіліктеріне сәйкес кадрлық қамтамасыз ету ... ... ... ... қабылдау арқылы агроөнеркәсіптік кешенді
индустриялау ;
халықаралық талаптарға ... ... ... мен ... ... ... қоса алғанда , қызмет көрсетуші
инфрақұрылымды ... ... ... ... ... ... кешеннің
ұлттық бәсекелестік артықшылықтарын дамыту ;
азық –түлік бағыттарын мемлекеттік реттеу тетіктерін жетілдіру
көзделген .
2006 жылға арналған экономикалық ... ... ... ... ішкі ... өткен|108,3 ... %-бен | ... ... ... өнім |107,3 ... ... ... өткен | ... %-бен | ... ... ауыл ... |102 ... ... ... ... %-бен | ... ... |118 ... жылға %-бен | ... ... ... АҚШ ... |29,1 ... ... млрд, АҚШ долл. |23,1 ... ... ... ... ... ... есеппен % | ... ... ... ... өнімге %-бен | ... ... ... ... %-бен |107,8 ... ... жалақы , теңге |9200 ... ... ... ... |9700 ... ең ... зейнетақы,теңге| |
3. ... ... ... ... ... жүйесінде қатынастарының
жетілдіру бағыттары
3.1 Қазақстан дамушы елдермен ара қатынасы
Ұлттық ... ... оны ... кезек күттірмес
меселелері Қазақ станның сыртқы экономикалық байланыстарын ... ... ... ... ... еңбек бөлінісінің
артықшылықтарын пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... даму дәрежесі әр ... ... ... ... ... ... тәжіриби көрсетіп отырғандай, әрбір елдің халықаралық ... ... ... ... оның ... ... ... экспортқа бейімділігі салыстырмалы артықшылықтары бар өндірістер
мен құрылымдарды мейлінше жандандырып, дамытуға ... ... ... өзі өз кезегінде елдің экономикалық ресурстарын толық
және тиімді пайдалануға жол ашады.
Қазақстан мен ... ... ... ... ... жеткілікті. Оларға қойылатын дүниежүзілік рынок талаптарының
ұқсастығы, өзара мүдделік т.б. дамушы ... ... ... позициялар бойынша өрістеуге ынталандырады.
Мамандардың айтуынша дамушы елдердің рыногы Қазақстан экономикасына
қажетті құрылымдық ... мен ... ... ... үшін ... қолайлы. Жалпы Қазақстанның сыртқы экономикалық
байланыстарын кеңейтудің негізгі екі жолы бар. Біріншісі, отандық ... ... ... сыртқы сауда операцияларының географиялық
ауқымын кеңейту. Аталған бағыттар өзара байланысы.
Қазақстан экспортын дамыту жөнінде сөз ... ең ... ... ... экспорттаудың ұтымды бағыттарын қарастыру қажет. Ел
экономикасының ... сай ... ... ... үшін ... ... бәрі бар. ... ең алдымен
Қазақстанның табиғи қазба байлықтарының мол қоры жатады. ... ... қоры ... Қазақстан дүние бойынша ең бай елдердің
қатарынан орын алады. Менделеев кестесіндегі 115 ... 99 ... ... табылды, оның 70 түрінің қоры анықталған, 60 ... ... ... ... нәтижелерге, түпкі тиімділікке ұмтылу қазіргі ... ... ... жаңа ... кеңістіктерді игеруге ұмтылас,
дамушы елдермен де байланыстарды ... ... Бұл ... тағы ... - ... дамыған елдер біздің олар үшін тек шикізат базасы ... ... ... Ол елдердің өндеуші, ұқсатушы ... ... ... ... ... . ... ... Қазақстан
арзан шикізат көзі ретінде ғана қызықтырады. Сондықтан, Қазақстанның
экспорттық ... ескі ... ... ... ... ... ... жаңа әріптестерді табуға бағытталуы
еліміздің экономикалық өсу ... сай ... Дәл осы ... ... және сай ... ... ... экономикалық
қатынастарын жандандыру болашағынан көп үміт күттіретін процес ... өзі ... ... стратегиялық мақсаты ұлттық экономиканың
аграрлы-шикізат құрылымын өзгерту үшін өте қажет мәселелер.
Дамушы елдермен экономикалық қатынастарды қалыптастырып, ... ... ... ... ... ... мен ... импорттау
мәселесіне де зер салу қажет. Бұл мәселені шешу ... ... ... ... үйрену артық болмайды. Ең алдымен дамушы
елдермен ... ... ... сол себепті капиталдарды
шоғырландыруды жүзеге асырған жөн. Екіншіден, ... ... ... ... ... байланысы оңда елдерден импортты балансы теріс
елдерге қарай аудару да ... ... ... ... ... қатынастарды кеңейтуде екі жақты және көп
жақты ғылыми-өндірістік ынтымақтастықты дұрыс жолға қоюдың да ... жоқ ... ... ... ең ... ұлы ... Қытаймен,
Түркиямен, Парсы шығанағы елдермен қалыптастырған жөн болар еді./ 8. 102-
105 бет/
3.2 ... ... ... қаржы қатынастарының жетілдіру бағыттары
Қазақстанның дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына белсенді түрде ... ... Бұл ... толыққанды мүшесі болу үшін ... ... ... тура келеді. Негізгі валюталық саясаттың бірі
– теңге құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны еркін ауысатын ... ... ... ... өзі бір ... теңдестірілген
(баланстылған), екінші жағынан, шетелдік тауарлар мен валюталар үшін ... ... ... талап етеді. Теңгенің еркін ауысатын валюталармен
салыстырғандағы курсының (құнының) орнықтылығы ... ... ... ... ... тиімді жолы.
Қазақстанда қазірдің өзінде теңгенің ел ішінде ... ... ... қол жеткізіліп отыр. Ішкі еркін ауысу дегеніміз – ол ... ... ... ... ... ... курс ... еркін айырбасталу
мүмкіндігі. Ал, теңгенің толық ауысу (полная конвертируемость) ... үшін ... ... және ... ... алтын,
валюта резервтерінің қорлануы, ТМД елдерімен валюталық ынтымақтастық
механизімінің қалыптасуы қажет.
90-жылдардың ... ... ... ішкі ... ... ... ... қолда бар ақша ... ... ... ... шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылыстары
қарыз капиталының жүниежүзілік рыногына шығуына, портфельдік және ... ... ... мол мүмкіндіктер береді. Керісінше,
егер валюталық шектеулерге, шетелдік капитал үшін қолайсыз инвестициялық
ахуалға, ұлттық ... ... ... ... жол ... мүмкіндіктерден айырыларымыз анық. Бұл факторлардың бір-бірімен
тығыз байланысты екендігіне ешкімнің ... ... ... Осы ... алмай, экономикалық реформалар бағытымен тынбай қозғалу, шаруашылық
жүргізу механизімін, ... ... ... рыногын дамыта беру Қазақстанның
дүниежүзілік рынокта өз орнын табуының кепілі.
Қазақстанның валюта саясатының маңызды бағыттарының бірі ТМД ... және ... ... ... Бұл ... Еуропалық Одақ
шеңберінде қалыптасқан бай тәжірибені пайдалану қажет.
Қазақстанның Халықаралық Валюта Қоры (МВФ) сияқты халықаралық ... мүше ... ... ел ... ... үшін қарыз,
кәсіпкерлік капиталдарын келтірудің оңтайлы жолы ... ... ... және ... ... біздің елге бірқатар несиелер берді.
Дегенмен, Қазақстанның кәзіргі кезеңдегі ... ... ... оған
бөлінген кредиттердің тауар жеткізуге байланыстырып, немесе ... ... ... бюджет тапшылығы т.б. ... ... ... ... ... ... жобаларды жедел жүзеге
асыру мүмкін емес, ал оның кейбір бөліктерінің ... ... да ... ... ... ... үкіметі өз жұмысының басты бағыттарының
бірі шетелдік инвестицияларды тарту және оларды тиімді орналастыру ... ... ... дамушы мемлекеттерді былай қойғанда, дамыған
елдердің өзінің пайдаланатындығы ... ... ... ... оларға деген Шығыс Еуропа және
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінің ... зор ... ... ... ... ... нәтижесінде капиталды импорттаушылар
арасында үлкен бәсеке қалыптасып отыр. Қазіргі ... ... ... ... Қазақстанның бәсекелестік қабілеті төмен болып отыр.
Қазақстан әлі де болса ... ... және ... ... инвесторларға қолайлы деңгейіне жеткен жоқ. Көптеген заңдарға,
нормативтік ... ... ... ... ... жүйесінің өзінде де
әлі айқындық жоқ. Біз әрбір инвестормен жеке келіусуге мүмкіндік беретін
жеңілдіктер мен ... ... ... ... икемді жүйесін
қалыптастырып, орнықтыруға ұмтылуымыз қажет.
Қазақстанға шетелдік инвестицияларды тарту бағдарламасын әзірлеу ... ... ... ... тиіс:
1. Біздің елімізге шетелдік бизнесмендердің келуіне байланысты барлық
әкімшілік ... ... Біз ... алу, ... және кеден
бақылауымен өту, жұмыс істеу құқығына және ел ... ... ... ... ... ережелерді және т.б. қайта қарауымыз керек.
Күллі ... әлем ... ... ... тіліне
қазақстандықтарды жаппай оқытуды ұйымдастыру ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... істейтін адамдарға
қатысты, өйткені, тәжірибе көрсетіп отырғандай, ірі ... ... бар елде ... бейімделеді. Нақ сондықтан да дамушы елдердің
көпшілігі осындай, бір қарағанда ұсақ мәселеге мейлінше ... ... ... ... ... ... көрсетудің
қолайлығына, жоғары сапалы мейманханалардың, телекоммуникациялардың болуына
көп нәрсе байланысты. Біздің мақсатымыз шетелдік бизнесменге ... ... ... оның ... ... ... ... Бұл
қызметтердің құны оны әдетте екінші кезекте ғана толғандырады.
2. Инвестицияларға ... ... ... ... жеңілдікті
ставкаларды, салық шегерімдерін беруді қоса алғанда, салық жеңілдіктерін,
шеделдетілген амортизацияны, жеңілдікті кеден ... және т.б. ... ... Олар ... басымдықтарды іске асыру үстінде жаңа
құрылыс салу жайында ... ... ... және тек қана сонда болуға
тиіс.
Тым жан-жаққа шашырай берудің қажеті жоқ, қарапайымнан күрделіге ... ... ... ... ... инфрақұрылым объектілеріне – энергетикаға,
газ және мұнай құбырларына, әуежайларға ... ... ... және ... жолдарға, су құбырларына назар
аударымыздың қажеттігі айқын. Бұл ... ... елде ... ... экспорт пен сауданың, бизнестің өмір ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Импортты алмастыру және бәрінен бұрын халық ... ... ... ауыл ... ... ... өнімдерін алмастыру жайында байсалды
түрде ойлану қажет.
Ақыр соңында, аймақтық басымдықтарды әрі ең ... ... ... ... ... ... Жеңілдіктер мен преференциялар жүйесі
басымдықтар жүйесімен қатаң ұластырылуға ... Бұл ... ... ... ... қиянаттарына сенімді тосқауыл қоя отырып, мейлінше
ұқыпты түрде ойластырған жөн.
3. Жер мен ... ... ... құқық түріндегі гранттар,
қызметкерледі оқытуға ... ... ... әр ... ... ... ... сияқты нысанды да пайдалану қажет. Бірақ тағы ... ... ... ... ... Үкіметтің капиталды сыртқа шығаруға, әр ... ... ... ... ... пайдалануға арналған кепілдіктерін
күшейту қажет.
5. Үйлестірілген және оралымды жұмыс жүргізу үшін ... ... ... ... ... орган құру қажет.
Шетелдік инвестицияларды тарту бағдарламасымен кәзірдің өзінде мамандар
жұмыс істеп жатыр. Өз уақытында ол жария етіледі. /8. 133-146 бет/
Әлемдік ... ... ... ... ... ... ... реттеу жүргізіледі. ҚР-сы егеменді ел ретінде өзінің
маңызды тарихи даму кезеңінде валюталық саясат ... ... жылы 24 ... ... ... реттеу» туралы жаңа заң
қабылданды. Жалпы алғанда валюталық реттеу бірнеше әкімшілік шараларды
қажет етеді, яғни бұл ... ... ... және ... ... ... деген сөз. Басқаша айтқанда, валюталық реттеу еліміздің
төлем ... бір ... ... валюта курсыны тұрақтылығын қамтамасыз
ету, ... ... ... ... ... жұмыстарына ықпалын
тигізеді. Сондықтан да валюталық реттеудің жаңа заңы ... ... ... ... ... ... ... заңдылықтарын қадағалау және
қолдану жұмыстары жүргізіледі. Қазақстан заңы бойынша, валюталық ... ... ... ... және ... ... ... заң бойынша валюталық байлыққа жататындар
▪ Шетел валютасы;
▪ Құнды қағаздар мен ... ... құны ... ... ... Алтын құймасы.
Валюта байланыстарының субъектілері болып «резиденттер» және
«резиденттер ... ... ... заңы ... ... ... республикасында тұратын жеке кәсіпкерлер, оның ішінде
уақытша шетелдерде мемлекеттік қызметте жүргенде,
▪ Қазақстан ... заңы ... ... ... ... территориясындағы және одан тыс жердегі дипломатиялық, сауда
және басқа ресми ұйымдар.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... барлық жеке кәсіпкерлер және заңды
тұлғалар, сондай-ақ, олардың ... ... ... ... ... «валюта байлықтарын сату мен сатып алу». Тауар мен қызмет көрсету
операциялары. Жеке меншік ... ... ... ... ... ... банк салымынан түсетін табыстар, дивидендтер, әр
түрлі саудаға жатпайтын айналымдар (айлық, алименттер, зейнетақы және
т.б.) операциялар, ... және ... ... ... ... ... ... операцияларға»: инвестиция, оның
ішінде: құнды қағаздары сатып алу және ... 180 ... ... және ... ... ... салынған құралдар, тағы да басқа
күнделікті валюта операциясына жатпайтындар кіреді. Шетел валютасын ... ... ішкі ... ... ... ... қаулысы бойынша, валюта – қадағалау органы болып
табылатындар:
1. ҚР-ның валюта қадағалауының ... ... ... ... ... банкі
жатады. Банк ҚР-ның қабылдаған заңы бойынша валюталық қадағалау қызметін
жүргізеді.
2. ҚР-ның Ұлттық банкісі ... ... ... ... ... ... және экспорттық валютада түскен ... ... және ... ... ... /9. 88-90 бет/
Қорытынды
Қазақстан Республикасы бұрынғы кеңес өкіметі тұсында халықаралық
экономикалық қатынастардың ... бола ... жоқ. ... ... субъектісі болуына оған ешкім мүмкіндік те берген жоқ. ... ... ... ел ретінде қалыптасу барысында халықаралық
экономикалық қатынастар ғылымын қолға ... оны ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық байланыстарын орнықтырып, ... ... сол ... ... мен ... ... ... айқындалады. Меншік құқының қандай түрінде болмасын отандық
жүздеген фирмалар мен ... ... ... ... ... оның белсенді мүшесі болуға ұмтылуда. Бұл, әрине,
мейлінше қолдауға тұрарлық құбылыс. Дегенмен, қазақстандық өндірушілер ... ... ... ... еркін адымдап кіруіне,
экономикалық интеграцияның шараптарын пайдалануына ... ... де жоқ ... Сол ... бірі ... ... саласындағы бай ... ... ... ... ... ... ... оқу құралдарының тапшылығы.
Рыноктык экономикада қаржы-қатынастар орта өзінің экономикалық,
ұйымдық, заңдық т.б. ... ... ... елде қалыптасып, орныққан
шаруашылық қызметін жүргізу әдіс-амалдарынан өзгеше екендігін ... ... ... орын алып келген сыртқы экономикалық қатынастарға деген
көзқарасымыз рыноктың ... ... ... экономикалық жүйелерде
өзінің шарасыздығын, тіпті кейбір сәттерде зиянды екендігін көрсетіп жүр.
Мұның өзі шетелдік ... ... ... ... ... ... тіпті зияға келтіреді.
Қорыта айтқанда, мемлекет валюта байланыстарына ертеден-ақ араласқан.
Бастапқы кезде жанама, кейін халықаралық ... ... ... ... ... ... Валюта курсының арақатынасының үлкен
айырмашылығы және оның тез ...... ... туғызады, ал ол
өздігінен ұлттық және әлемдік ... ... ... әкеледі.
Қолданылған әдебиет тізімі
1. В.И. Ленин толық жинағы 1-том
2. В.И. Ленин толық жинағы 3-том
3. Кулагин П. «Рынок в социалистической экономике» - Қажы ... ... ... К.К. ... ... и рыночные отношения» -
М.,Экономика, 1996 ж.
5. Современный рынок: природа и развитие /Под.ред. Дунаева Э.П.,
Рузаковой И.Е. Изд.МГУ ... ... Ө.Қ. т.б. ... ... ... ... ... Қ.Қ.Ілиясов, С.Құлпыбаев,- /Алматы 2005
8. Майдан-Әли Байгісиев «Халықаралық экономикалық қатынастар» ,- /Алматы
1998 ж
9. «Халықаралық экономикалық қатынастар», - Алматы 2001 ... ... Г.М. ... ... негіздері»
11. Интыкбаева С.Ж. Фискальная политика и еө роль в обеспечении
устойчивого развития экономики Казахстана,- Алматы, Қаржы -қаражат,
2002

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Фирма теориясы және оның нарықтық экономикадағы рөлі."25 бет
Банктік несиенің нарықтық экономикадағы ролі 23 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі24 бет
Банктердің нарықтық экономикадағы ролі туралы20 бет
Баға теориясы. Нарықтық экономикадағы бағаның ролі25 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздерімен қатар оның жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша үлестерді есептеу32 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Инфляцияның нарықтық экономикадағы әсер ету ерекшеліктері31 бет
Кеден бақылауының нарықтық экономикадағы қажеттілігі72 бет
Кәсіпкерлік қызметінің нарықтық экономикадағы рөлі24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь