Қаржы менеджменті туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І. Қаржы менеджментінің мазмұны, базалық тұжырымдамалар.

І.1. Қаржы менеджментінің мазмұны,
мағынасы және атқаратын қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
I.2. Қаржы менеджментінің мақсаты және міндеті ... ... ... ... ... ..8

II .бөлім Қаржы менеджментінің негізгі (базалық) көрсеткіштері.

II.1. Экономикалық рентабельдіктің негізгі элементтерінің
анықталуы. Дюпон формуласы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
II .2. Қаржы нарқы конъюнктурасын
сипаттаушы көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

III.бөлім. Қаржы шешімдері: кәсіпорын каражаттарының көзі

III.1. Қарыз қаражатын қатыстыру саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... .18
ІІІ. 2. Қарыз капиталының жекелеген
элементтерінің құнын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қазақстан Республикасында нарық қатынасының дамуы жалпы қаржының сонымен қатар салалық қаржының ролінің артуына ықпалын тигізді.
Кәсіпорынның қаржысы, оның түпкі жұмыс нәтижесін сипаттайтын негізгі көрсеткішке айналды. Кәсіпорын қаржысының сандық және сапалық көрсеткіштерінің параметрі, оның нарықтағы орнын және оның экономикалық кеңістікте жұмыс атқару қабілеттігін көрсетеді. Осы аталғандар экономиканы жалпы басқару процесінде қаржыны басқарудың ролін артуына ықпал етті.
Әрбір дамыған қоғам, қоғам мүшесі немесе мемлекет өзінің қаржылық шығындары, қаржы-қаражаттарының қозғалысы туралы ақпарат, алдын-ала жоспар жасайды. Бұл заман талабы. Қазіргі таңда кез-келген дамыған нарықтық экономикалы елді алып қарасаңыз, осы мәселеге жолығасыз. Қаржылық менеджмент негізінен қажеттіліктерді анықтап, оған қанша қаражат, қандай көлемде, қай бағытта жұмсау керек екендігі туралы ақпарат болып табылады. Ол өткен жылғы мәліметтерге және шетел тәжірибелеріне сүйене отырып жүргізіледі. Әрине әр елдің өзінің мәдени ерекшеліктеріне, ұлттық менталитетіне, географиялық орнына, халық санына басқа да статистикалық мәліметтерге негізделеді.
Менеджмент — ағылшын сөздігінде "manage" — басқару деген ұғым. Осыған байланысты, қаржы менеджменті - қаржыны басқару немесе кәсіпорындардың қаржы ресурстарының қалыптасуы — оны пайдалану, тарату және ақша қаражатының айналымын ұйымдастыруды басқару үшін жасалатын әдістер мен басқару шешімін іске асыру принциптерінің жүйесі. Қазақстан Республикасында тиімді қаржы менеджменті практикасы әлі бастапқы даму кезенінде, оған өтпелі кезеңнің объективті экономикалық қиыншылықтары, нормативтік-құқықтық базалардың жетілдірілмеу салдарынан қажетті мамандарды дайындау деңгейінің төмендігі себеп болды.
Еліміздің нарықтық экономикаға енуі қаржылық басқарудың жаңа тәсілдерін талап етті, басқару жүйесінде жаңа мамандықтың - қаржы менеджментінің пайда болуына ықпал етті. Қаржы менеджментінің түпкі мақсаты косіпорынның нарықтық құнын барынша молайтуды қамтамасыз ету, пайданы қалыптастыру және тиімді пайдалану тетігін қолдана отырып, кәсіпорынның бәсекелестік бағытын арттыру. Соның ішінде акционерлік қоғамда кәсіпорын иесінің барынша табысқа жетуі акцияның курстық құнының өсуі арқылы қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар акцияның курстық құнының өсуімен кәсіпорын пайдасының өсуі бір-біріне сәйкес келмеуі де мүмкін. Мысалы, акционерлік қоғам, өндірістің дамуына инвестицияны тартып, көп ағымдағы шығындарды жұмсай отырып, нәтижесінде жоғарғы деңгейлі пайда табады. Керісінше жағдайда, кәсіпорын барынша пайданы көбейту үшін, негізгі қорды жаңартуға инвестицияны тартудан қашады,ол болашақта кәсіпорынның бәсекелестігіне әсер етеді, нәтижесінде кәсіпорын акциясының құнының төмендеуіне ықпал етеді.
1. Қ.Қ Ілиясов, С.Құлпыбаев «Қаржы» Алматы 2005 жыл
2. Әубәкіров Я. Ғ, Байжұманов Б. О. «Экономикалық теория» Алматы қазақ университеті 1999 жыл.
3. Василевский А «Конспект лекций по экономической теории.
4. Жүнісов Б. А. «Жалпы экономикалық теория», Алматы 2002 жыл.
5. С.Найманбайев «Салық құқығы» Алматы 2005 жыл
6. Крымова В «Экономикалық теория», Алматы 2003 жыл.
7. Колесникова В. «Экономикалық теория», Москва 2000 жыл.
8. Осипова Б. «Экономикалық теория»
9. Сейтқасимов Ғ. С. «Ақша, несие, банктер», Алматы 2001 ж.
10 «Қазақстаның қазіргі жағдайы» Л.А . Разакулова // Жетісу, 2003 жыл 25 қаңтар
11 // Егеменді Қазақстан, 2005 жыл 1 ақпан, 4 маусым, 6 сәуір, 11 мамыр.
12 «Қазақстан Республикасының стратегиясы» // Атамекен, 2002 жыл 1 ақпан,5 маусым, 17 қаңтар.
13. «Қазақстаның нарықтық экономикаға көшуі» // Атамекен 2006
жыл 1 ақпан, 11 қаңтар.
14 «Нарық дамуындағы өзгерістер» Е.Б Қожақметова// Қаржы қаражат, 2005 жыл №7
15. Қазақстанның статистикалық жылнамасы, Алматы 2001-2005 жыл
17. Қазақстан Республикасының президентінің халхына Жолдауы 2005, 2006 жылдар.
18. Абугазин Д. «Регулирование инвестиционной деятельности в
экономике Казахстана», Алматы 2002 жыл.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
............................3
І. Қаржы менеджментінің мазмұны, базалық тұжырымдамалар.
І.1. Қаржы менеджментінің ... және ... ... ... ... ... және міндеті …………..........8
II –бөлім Қаржы менеджментінің негізгі (базалық) көрсеткіштері.
II.1. Экономикалық рентабельдіктің негізгі элементтерінің
анықталуы. Дюпон формуласы…………………………………........11
II .2. ... ... ... көрсеткіштер……………………………………......16
III-бөлім. Қаржы шешімдері: кәсіпорын каражаттарының көзі
III.1. Қарыз қаражатын қатыстыру саясаты…………………….........18
ІІІ. 2. ... ... ... ... бағалау…………………………………......22
Қорытынды...................................................................
....................................28
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.............30
Кіріспе
Қазақстан Республикасында нарық қатынасының дамуы ... ... ... ... қаржының ролінің артуына ықпалын тигізді.
Кәсіпорынның қаржысы, оның түпкі жұмыс нәтижесін сипаттайтын ... ... ... ... ... және сапалық
көрсеткіштерінің параметрі, оның нарықтағы ... және оның ... ... ... ... көрсетеді. Осы аталғандар экономиканы
жалпы басқару процесінде қаржыны басқарудың ролін артуына ықпал етті.
Әрбір дамыған қоғам, қоғам ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы ақпарат, алдын-ала жоспар
жасайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... елді алып қарасаңыз, осы мәселеге жолығасыз. ... ... ... анықтап, оған қанша қаражат, қандай
көлемде, қай бағытта жұмсау керек ... ... ... ... ... өткен жылғы мәліметтерге және ... ... ... отырып
жүргізіледі. Әрине әр елдің ... ... ... ... ... орнына, халық санына басқа да статистикалық
мәліметтерге негізделеді.
Менеджмент — ағылшын сөздігінде "manage" — басқару деген ... ... ... ... - қаржыны басқару немесе кәсіпорындардың
қаржы ресурстарының қалыптасуы — оны ... ... және ... ... ұйымдастыруды басқару үшін жасалатын ... ... ... іске ... принциптерінің жүйесі. Қазақстан Республикасында
тиімді қаржы менеджменті практикасы әлі бастапқы даму ... ... ... объективті экономикалық қиыншылықтары, нормативтік-
құқықтық базалардың жетілдірілмеу салдарынан ... ... ... төмендігі себеп болды.
Еліміздің нарықтық экономикаға енуі ... ... ... ... ... ... жүйесінде жаңа мамандықтың - қаржы
менеджментінің пайда болуына ықпал етті. Қаржы менеджментінің ... ... ... ... ... ... ... ету, пайданы
қалыптастыру және тиімді пайдалану тетігін қолдана отырып, кәсіпорынның
бәсекелестік бағытын арттыру. ... ... ... ... кәсіпорын
иесінің барынша табысқа жетуі ... ... ... өсуі ... етіледі. Сонымен қатар акцияның курстық ... ... ... өсуі ... ... келмеуі де мүмкін. Мысалы,
акционерлік қоғам, өндірістің дамуына инвестицияны тартып, көп ... ... ... ... ... деңгейлі пайда табады.
Керісінше жағдайда, кәсіпорын барынша пайданы көбейту үшін, негізгі ... ... ... ... ... ... әсер ... нәтижесінде кәсіпорын акциясының құнының
төмендеуіне ықпал ... ... бұл ... ... ... ... ... ұтымды басқару жүйесі. Қаржыны басқару
кәсіпорынды ... ... ... ажыратылмайтын бөлігі. ... ... ... ... және ... пайда алуі мақсатыңда
қаржы ағымын басқаруды ұйымдастырумен ... ... ... басқарушы жүйе ретінде басқарылатын субъектілердің барлығымен
сипатталады. Жалпы түрде - бұл кәсіпорынның ... ... ... ішкі ... ... ұйымдастырудың бірқатар деңгейі
кәсіпкерлік кәсіпорынның мөлшерімен анықталады. Қаржы ... ... ... қаржы тетігіне сүйенеді.
Кәсіпорындардың қаржы қызметкерлеріне қойылатын жаңа талаптар "Қаржы
менеджменті" курсының оқу жоспарының ... және ... ... ... менеджментінің мазмұны, базалық тұжырымдамалар.
І.1. Қаржы менеджментінің мазмұны, мағынасы және ... ... ... кез ... ... ... басқару
жүйесіндегі ең бір ауыр және ... ... бірі - ... ... экономикаға көшкен елдерде бұл басқарудың ... ... 19-20 ... ... ... ... ретінде қалыптасып,
"қаржылық менеджмент" деген атқа ие болды. Жұз ... ... ... ... ... эволюциялық дамудың жеткілікті ұзақ жолынан өтті
де өзінің пайда болған ... ... ... өзгерістерге ұшырады.
Қаржының атқарымы және оның қаржы менеджері жұмысында білінуі туралы
қаржы әдебиеттерінде екі негізгі ... ... ... ... екі ...... және ... орындайды.
2. Қаржы үш атқарымды орындайды: ... ... ... ... ... ... ... дұрыс негізделгені екінші бағыт. Шындығында,
қаржыны тараптас бұрын, алдыменен табысты ... ... ... қатыстыру арқылы ақша қаражаттары қорын қалыптастыру қажет.
Соныменен, бірінші атқарым қаржы ... ... ... ресурстарын
ақша қаражат қорына толық шоғырландырылуы арқылы айқындалады. Атап айтқанда
толық және өз уақытында қаржы ресурстарын ... ақша ... ... қаржы-несие жүйесінің барлық бөлімдерінің аса маңызды мақсаты
болып ... ... ... толық туспеуі, яғни өз уақытында
сатылған тауарлардан ... ... ... ... ... ... және т.б. қаржыландыруды бұзады. Бұл дегеніміз ... ... ... ... ... үшін ... көздерін
іздестіру арқылы, шара қолдануды қажет етеді.
Өз уақытында табыстың түсуінің қажеттігі қаржы менеджерінің басты
принциптерінің бірі ... ... ... ...... жасау немесе
барлық ақша түсімдерін тарату және қайта ... ... ... ... ... ... магниті уақытша бос ресурстарды тартып,
оларды ең басымды және тиімді объектіге ... жөн ... ... — бұл ... ... ... қаржыландыру процесін ұтымды басқару жүйесі.
Қаржыны басқару — кәсіпорынды жалпы басқару ... ... ... ... капиталды тиімді пайдалану және барынша пайда
алуі мақсатыңда қаржы ағымын басқаруды ұйымдастырумен ... ... ... ... ... ... қаржы тетігіне сүйенеді.
Кәсіпорынның қаржысын басқару қаржы тетігінің көмегімен орындалады, ол
басқарушы және ... екі ... ... ... ... жүйе (басқару субъектісі)
Қаржы қызметі және оның бөлімшелері
|Басқарылушы қосалқы жүйе (басқару ... ... ... ... ... ... |
| ... көзі ... ... ... ... ... негізгі қосалқы жүйесі
Басқару субъектісі болып, яғни қаржы менеджментінің қосалқы жүйесі
қаржы қызметі, оның ... және ... ... саналады. Қаржы
менеджментінің негізгі басқару объектісі болып ... ақша ... ... ... - бұл қаржы құралдары, қаржы әдістері арқылы
кәсіпорынның қаржы қатынасын басқару жүйесі. Сонымен ... ... ... ... ... объектісі ретіндегі қаржы қатынасы,
қаржы әдістері, қаржы құралдары, қаржыны басқаруды ... ... ... ету. ... ... қатынасы.
Кәсіпорын деңгейінде қаржы қатынасының қамтитындары:
- басқа кәсіпорындардан және мекемелерден шикізат, материалдар ... ... ... ... қызмет көрсету қатынасы;
- есеп айырысуға банкілік қызмет көрсету, несиелерді алғанда ... ... ... алу және ... және ... ... банк жүйесімен қатынас;
- коммерциялық және қаржы тәуекелдіктерді ... ... ... және ... ... өндірістік және қаржы активтері операцияларына байланысты тауарлар,
шикізаттар және қор ... ... ... ... ... ... ... қатынас;
- кәсіпорын қызметкерлерімен қатынас;
- салық қызметімен қатынас;
- аудиттік фирмалармен және басқадай ... ... ... ... түрлерге ортақ болып есептелетіндер, олардың ақша
түрінде көрсетілуі және ... ... мен ақша ... ... ... ... жоғарыда аталған қаржы ... ... ... екі ... ... және екі ... — ішкі қаржы қатынасына
біріктіруге ... ... және ... ... Бұл ақша ... ... ең ірі топ. ... бір-бірімен дайын өнімдерді сатумен және
шаруашылық әрекетке материал құндылығын алумен байланысты. Бұл топтың қаржы
қатынасы бастапқы ... ... ... ... ... саласында
ұлттық табыс жасалынады, кәсіпорындар өнімдерді са-тудан түсім және пайда
алады. Бұл қатынастарды дұрыс ... ... ... ... ... әсер етеді.
Қаржы-несие жүйесімен қатынас әртүрлі болады. Алдыменен, бұл ... ... ... және бюджеттен тыс қорлармен, салық төлемімен,
сондай-ақ қаржы нарқы инфрақұрылымының ... ... ішкі ... қатынасы — бұл кәсіпорынның әртүрлі
құрылымдағы ... ... ... ... бөлімдер, цехтар,
бригадалар, сондай-ақ, кәсіпорынның қызметкерлері — ... ішкі ... ... ... ... ... қаржы қатынасына, холдинг жағдайындағы фирмалардың ара
қатынасына бөлінеді.
Қаржы қатынасындағы ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болуында. Сондықтан
кәсіпорынның қаржы жағдайы ... оның ... ... ... ... ... жүйесінің көрсеткіштері арқылы
басқарушы жүйе кәсіпорынның шаруашылық әрекетіне әсер ете ... ... ... жасағанда, жоспарлағанда, кәсіпорынның қаржысын
басқаруда қолданылады және олар төмендегі ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның төлем қабілеттілгі және өтемділік көрсеткіштері;
- кәсіпорын капиталы құрылымының ... ... ... ... ... ... және т.б. ... әдістері — бұл қаржыны басқару әдістері, оларға ... ... ... ... болжау, қаржыны бақылау, қаржыны реттеу,
есептесу жүйесі, ... ... ... ... ... ... және т.б. Аталған әдістердің құрамды элементтері болатындар қаржы
басқарудың арнайы әдістері: несиелер және қарыздар, пайыздық ... және ... ... ... ... кез ... келісім шартпен түсіндіріледі,
онда бір мезгілде бір кәсіпорынның қаржы активі және ... ... ... ... ... ... — бұл ақшалай құны ... ... ... ... ... ... операциялар орындалады. Қаржы
құралдары бірінші және ... ... ... ... ... ... ... қағаздар, ағымдағы операциялар бойынша несиелік ... ... және ... ... ... ... ... әрекетте екінші қаржы
құралдарының қалыптасуына және оның банк ... ... және ... ... ... ... ықпал етеді.
I.2. Қаржы менеджментінің мақсаты және міндеті
Қазіргі нарықтық экономикадағы шаруашылық ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі ең бір
күрделісі және жауапкершілікті бөлімі қаржыны басқару, өйткені оған ... ... ... ... ... және ірі ... ... қашу;
- бәсекелестік күрес жағдайында кәсіпорынның жұмыс істеуі;
- кәсіпорынның нарықтық құнын барынша ... ... ... әлуетінің даму қарқынын қамтамасыз ету;
- өндіріс көлемін және сатуды өсіру;
- пайданы ... ... ... ... азайту;
- негізгі әрекетіне қажетті рентабельдік деңгейін қамтамасыз ету жөне т.б.
Қаржы ... ... ... ... ... ... барынша
молайтуды қамтамасыз ету, ... ... және ... ... қолдана отырып, кәсіпорынның ... ... ... ... акционерлік қоғамда кәсіпорын иесінің барынша табысқа
жетуі акцияның курстық құнының өсуі арқылы қамтамасыз ... ... ... курстық құнының өсуімен кәсіпорын пайдасының өсуі бір-біріне
сәйкес келмеуі де мүмкін. Мысалы, акционерлік қоғам, өндірістің ... ... көп ... ... жұмсай отырып, нәтижесінде
жоғарғы деңгейлі пайда табады. ... ... ... ... көбейту үшін, негізгі қорды жаңартуға ... ... ... кәсіпорынның бәсекелестігіне әсер етеді, нәтижесінде
кәсіпорын акциясының құнының төмендеуіне ... ... ... ... ... ... ... процесінде келесі
негізгі міндетті орындауға бағыттайды:
- алдағы кезенде кәсіпкерлік кәсіпорынның даму ... сай ... ... көлемін қалыптастыруды қамтамасыз ету;
- кәсіпорынның ақша айналымын тиімді басқаруды ... ... ... айналым активтерінің қажетті «тиімділік деңгейін
қамтамасыз ету»;
- алдағы кезенде ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның барлық даму кезеңдерінде жоғарғы деңгейлі қаржы
тұрақтылығын және ... ... ... ету және ... ... ... ... басқарушы жүйе ретінде ... ... ... Жалпы түрде - бұл ... ... ... ... ішкі ... қызметін ұйымдастырудың бірқатар деңгейі
кәсіпкерлік кәсіпорынның мөлшерімен анықталады. Қаржы әрекетінің көлемі көп
емес шағын ... ... ... ... ... ... иесімен атқарылады, бұл жерде қосымша ... ... жоқ. ... ... және ... ... ... қызметін-
ұйымдастыру құрылымына қарай бухгалтерлік бөлімі атқарады. Бұл бөлімнің
міндеті есеп ... ... оны ... ... кәсіпорынның
бастығына береді. Кәсіпорынның кәсіпкерлік әрекетінің кеңеюіне қарай, қаржы
әрекетінің көлемінің ұлғаюына ... ... ... ... құрады және оған кәсіпорынның қаржысын басқарумен байланысты өз
өкілеттігінің бір белігін және міндетін ... ... бұл ... ... қаржы бөлімі немесе қаржы-экономикалық бөлімі ... және ... ... ... бөліміндегі жұмысқа, әлбетте,
кәсіпорынның қаржысын басқарудын барлық атқарымен орындаушы кең ... ... ... Ірі ... ... ... ... өте күрделі, өйткені қаржы ағымы бұндай фирмаларды тек қана
өндірістік және ... ... ... ... сондай-ақ басқадай
кәсіпкерлік мекемелердің ... ... ... ... Қаржы
қызметінің әрекеті кәсіпорынның экономикалық және қаржылық ... ... ... Ірі ... ... ... қызметіне
кең профилді қаржы менеджерлері, сондай-ақ атқарымды қаржы менеджерлері
тартылады. Біріншісі, әлбетте жалпы қаржы әрекетін ... ал ... ... нақтылы міндетін орындаушы ретінде тартылады. Атқарымды
қаржы менеджері кәсіпорынның қаржы ... бір ... ... ... ... ... ... басқарушы
менеджер, тәуекел-менеджер және т.б.).
Ірі фирмаларда қаржы қызметін қаржы ... ... оның ... ... бөлімдер кіреді. Қаржы қызметін ... ... ... ... ... ... менеджментін
жалпы басқаруды қаржы директоры атқарады, олар:
- фирманың жалпы қаржысының ... және ... ... ... ... ... ... жоғарғы басшылардың құрамында жұмыс
істейді;
- фирманың қаржы әрекетін реттеуде, зандарды сақтауды қамтамасыз етеді;
- фирманың қаржысын басқару ережелері мен принциптерін ... ... ... ... басшылық етеді;
- қаржы жөнінде стратегиялық шешім қабылдау үшін, ... ... ... ... ... ... қаржы қызметінің құрылымына кіретін, қаржы бөлімінің
бастығымен тығыз байланыстылықты жұмыс ... ... ... ... ... ... және оның саласының
кеңеюіне байланысты күрделенеді. Фирмалардағы қаржы қызметі тұрақты ... ... оған ... факторлардың әсерінің күшеюі, қаржы ағымдарының
молаюы және ... ... ... ... әceр ... орта және ірі кәсіпорындардағы қаржы қызметін ... ... ... мөлшерде шартты, бұл қызметті ұйымдастыру
басқадай болуы мүмкін, оны ... ... ... ... және қаржы
әрекетінің түріне байланысты анықтайды. Нарықтық экономикасы ... ... ... ... ... ... ... басқаруға керекті ішкі қаржы ақпараттарынының негізгі көзі ... ... ... ... ... ... бас бухгалтердің
мәртебесінен жоғары. ... ... ... қаржы қызметіні
құрылымына кірмейді, сондықтан бас ... ... ... ... ... ... ... елде бухгалтерия мен
қаржы ... ... ... олардың алдында тұрған ... ... ... ... ... ... ... менеджментінің негізгі (базалық) көрсеткіштері.
II.1. Экономикалық рентабельдіктің негізгі элементтерінің
анықталуы. ... ... ... ... ... қолданылатын кәсіпкерлік терминдер және
ішкі фирмалық ... ... ... меңгеруге міндетті. Онсыз біз
шет елдегі әріптестерімізбен тең сөйлесе алмаймыз, ... ... ... ... ... ... ... айырыламыз.
Сонымен, төрт негізгі көрсеткіштер, батыстағы және ... ... ... құн (ҚҚ). Егер де ... бір ... ... (дайын өнімдер қоры жөне аяқталмаған өндірісті қосқанда) құнынан
өндіріске колданған ... ... ... зат, ... және ... басқа кәсіпорындардың көрсеткен қызметінің құнын алып тастағандағы
нәтижесі — шындығьшда шикізатқа, энергияға және т.б. ... ... ... ... Қосылған құнның көлемі кәсіпорын әрекетінің ауқымын және оның
ұлттық байлықты қалыптастыруға қосқан үлесін көрсетеді. Қосылған ... құн ... ... ... ... ... құрастыруға
көшеміз.
Екіншісі: инвестицияны пайдаланудың брутто-нәтижесі (ИПБН).
Қосылған құннан еңбекақы және оған байланысты ... ... ... сақтандыру, зейнетақы төлемі және т.б.), сонымен
қатар барлық салықтарды, кәсіпорынның салық төлемдерін (пайдаға ... ... ... арқылы (ИПБН) анықталады.
ИПБН - қаржылық менеджментте кәсіпорын әрекетінің негізгі аралық ... ... бірі ... ... ... ... ИПБН үлес
салмағына қарай кәсіпорынды басқарудың тиімділігін анықтауға болады және
кәсіпорынның мүмкін рентабельдігін білуге болады.
Үшіншісі ... ... ... ... ... ... ... пайызы және пайдаға салынатын ... ... ... ... ... ... ... үшін жұмсалған
барлық шығындарды шегереміз — бұл ... ... ... ... Шындығында, кәсіпорынның шығыннан алған бұл экономикалық
тиімділігі кәсіпорынның несиеге, ... ... және ... ... ... ... пайдасы.
Төртіншісі - активтердің экономикалық рентабельдігі немесе
кәсіпорынның ... ... ... ... оның меншікті
және қарыз қаражатының сомасы.
Дюпон формуласы.
Коммерциялық маржа әрбір айналымдағы 100 ... ... ... ... ... Мәнісіне келсек, бұл айналымның экономикалық
рентабельдігін немесе сатылған өнімнің рентабельдігін көрсетеді.
ТК — ... ... ... ... ... ... алынатындағын, қандай
айналымға активтің әрбір теңгесі трансферттелінетіндігін көрсетеді. Сондай-
ақ, ТК-ті активтің айналым ретінде қабылдауға болады.Мұндай ... ... ... ... ... қанша рет айналымға түсетінін көрсетеді.
ЭР-тің реттелуі оның екі құрылымы коммерциялық маржаға және ... әсер ... ... ... баға ... шығын
құрылымы мен көлемі сияқты факторлар әсер етеді. ... ... ... ... ... сол ... ... даму стратегиясы да
әсер етеді. Жоғарғы коммерциялық ... ... ... ... өте ... ... ... есептегенде, біреуі
алымында, екіншісі бөлімінде қарастырылған.Факторларды талдау нәтижесінде
рентабельдіктің өзгеруінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... және жай өзгеретіндігін
анықтауға болады. Рентабельдіктің осындай өзгерістерін Дюпон ... ... ... жұмыста кәсіпорын үшін әрқашанда саланы
тандау маңызды. Шынында, қор сыйымдылығы және баға ... ... ... ... ... ... етуі ... менеджменттің төрт негізгі көрсеткіштері және Дюпон формуласы
кәсіпорынның көптеген қаржы жағдайын қарастыруға жеткілікті.
Айта кететін жай, ... ... ... ... модификация,
акционерлік капиталдың таза ... ... ... ... бар. Бұл таза ... қарапайым акциямен акционерлік
капиталдың соммасына бөлу.
Жоғарыда ... ... ... коэффициенті
активтің айналымы ретінде қарастыруға болады, қазіргі кезенде ... ... ... рет ... ... көрсетеді. Өзімізге белгілі айналымның
едәуір жетістігі кәсіпорынның көптеген жетістіктеріне әкеледі.
Экономикалық рентабельдікті реттеу екі ... ... ... коммерциялық маржаға (KM) және трансформациялау коэффициентінеде
(ТК). "Сатудан алынатын пайдалылықтың азаюына қарай айналым капиталын және
оның ... ... ... ... және ... ... себептерге байланысты іскерлік белсенділігінің
төмендеуін өндірген өнімнің шығынын азайту арқылы ... ... ... ... ... ... ... айтқанда сатудың рентабельдігін
арттыру арқылы".
KM - келесі ... баға ... ... ... және ... және т.б. әсер етеді. Ал, ТК - кәсіпорынның ... ... ... ... ... Өте жоғарғы
коммерциялық маржаны өте ... ... ... өте ... ... ... жабдықтау жүйесі.
Әрбір басқару жүйесінің тиімділігі көп ... оны ... ... ... экономикаға ену жағдайындағы белгілі
формула «уақыт-ақша» - осы ... ... ... ... менеджментке қатысты ол жанадан тура мағынаға ие
болады, өйткені ... ... ... қолданылатын ақпарат сапасына;
байланысты: қаржы ресурстарының шығын көлемі, пайда, ... ... ... ... жобалар және инвестициялаудың қаржылық
аспаптарың балама тандау және тағы басқа көрсеткіштері ... ... ... ... ... және оны: ... даму қарқынын
қалыптастырады. Кәсіпорын пайдаланған капиталының ... ... ... ... сапалы ақпараттың ролі арта ... ... ... тиімділігін арттыруға қабылданатын қаржылық шешімдер сапалы
ақпаратқа байланысты. ... ... ... ... кәсіпорынның
барлық қаржылық аспектілері бойынша тиімді оперативтік басқару шешімдерін
жоспарлау және дайындау, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... дайындау. Қаржылық
менеджменттің ақпарат жүйесі тек ... ... мен ... ... ... ... ғана шектелмейді, сонымен қатар
ол сыртқы шеңбердегі көптеген пайдаланушылардың ... ... ... ... ... пайдаланушылар төменде
көрсетілген. Қаржы менеджмент ақпараты жүйесіне қатысты, ... ... ... отырып, атап кететін жай мынада,
ақпарат пайдаланатын ішкі және ... ... ... ... ажыраңқы.
Сыртқы пайдаланушылар — ақпараттың белгілі бөлігін яғни кәсіпорынның
қаржы нәтижесі және оның қаржылық ... ... ... ... ... басым көпшілігі кәсіпорынның қаржы есебіңде болады.
Ішкі пайдаланушылар - жоғарыда аталған ақпараттан басқа кәсіпорынның
қаржы әрекеті ... ... ... бар көптеген ақпараттарды
пайдаланады. Мұнан басқа, ішкі ақпарат пайдаланушылар біршама ... ... ... көрсеткіштерді пайдаланады.
Тиімді басқару шешімдер дайындауға және қабылдауға қаржылық ақпарат маңызды
роль атқарады. Сол себепті қаржылық ... ... ... ... өте ... талап қояды.
Маңыздылық қаншалықты алынған ақпарат қаржылық шешім қабылдау нәтижесіне
әсерін тигізетіндіктігін ... ... ... ... қалыптастыру процесінде, қаржы аспектісінің бағытталған
саясатын жасауда, ... ... ... дайындауда маңыздылықтың ролі
зор.
Толықтық - талдау ... ... және ... қаржы жұмысының
барлық аспектілері бойынша оперативтік басқару шешімдерін ... ... ... ... ... - ... ақпараттың қаржы нәтижесін және жағдайын нақтылы
көрсетеді, сыртқы қаржы ортасын нақты сипаттайды.
Қаржы ақпаратын негізгі пайдаланушылар:
Ішкі пайдаланушылaр
• Кәсіпорының басқарушысы (директорлар)
... ... ... ... ... иелері (акционерлер)
• Басқадай ішкі пайдаланушылар
Сыртқы пайданушылар
• Кәсіпорының несиегерлері
• Потенциалды ... ... ... ... ... ... ... органдары
• Аудиттік фирмалар
• Қаржы жөніндегі ... ... және ... Қор ... ... сыртқы пайдаланушылар
Кәсіпорынның қаржы ақпаратын негізгі пайдаланушылардың құрамына сипаттама
Өз уақытында болуы — жинақталған ақпараттық ... дер ... ... ... ақпараттық көрсеткіштер, қаржылық менеджменте қолданғанда
оның ақпарат жүйесінде бір күн ғана пайдаланылады. (Мысалы, шетел ... ... қор ... және ақша ... ...... қолданылуы мүмкін.
Түсініктілік—ақпарат белгілі стандартқа сәйкес, түсінікті, қарапайым
жасалынып, барлық ... ... ... ... Біреулерге
түсінікті, басқаларға түсініксіз күрделі болмауы тиіс.
Талғамалылық - кәсіпорынның ... ... ... процесінде жиналған
ақпараттын пайдалану деңгейі өте жоғары болады. ... ... ... ... ... ... қабылдауға қажетті
ақпараттық мәліметтерді тандап алу процесін қиындатады, бұл өз кезегінде
мағынасыз, балама ... ... ... ... ... ... ... қажетті ақпараттың процесін қымбаттатады.
Салыстырмалық арқылы жекелеген активтердің құнын бағалау және кәсіпорынның
қаржы нәтижесін сол сияқты ... ... ... ... салыстырмалық жекелеген ақпараттық көрсеткіштердің анықтауды
сәйкестендіру арқылы қамтамасыз ... ... ... және ... ... пайдаланылды.
Тиімділік - қаржы менеджментінің қаржы жүйесіне баскару шешімін дайындауға
пайдаланылған ақпаратты ... ... ... шығыны тиімділіктен
артпауы керек.
Қаржылық менеджментті ақпараттық жүйемен жабдықтау ... оның ... ... ... ... ерекшеліктерімен анықталады, олардың
ұйымдастырылуы - құқықтық жұмыс істеу ... және т.б. ... ... ... ... ... және ішкі ақпарат көзі ... ... ... ... жүйесінің сыртқы көзі арқылы
қалыптастыру көрсеткіштері, төрт негізгі топқа ... ... ... ... ... ... ... жүйе көрсеткіштері тобы негізінен кәсіпорынның ... ... ... және ... даму ... ... қаржылық ... ... ... ... ... ... талдау жасау және сыртқы қаржы
ортасының жағдайына болжау жасауға ... жүйе ... ... үшін ... ... пайдалануға болады.
Бірінші топ құрамына енуші көрсеткіштер — екі блокка бөлінеді.
Бірінші блока - "Макроэкономиканың даму ... ... ... процесінде: қолданылатын төмендегі негізгі
ақпараттық көрсеткіштерден тұрады:
• ішкі жалпы өнім және ... ... даму ... ... ... ақша эмиссиясының көлемі;
• халықтың ақшалай табысы;
• тұрғындардың банктегі салған ақшасы;
... ... ... ... ... ... блокка — "Саланың даму көрсеткіштері" кәсіпорынға қатысты ... ... ... ... көрсетеді:
• өндірілген (сатылған) өнімдердің көлемі, оныңі серпіні;
• кәсіпорынның жалпы ... ... оның ... ... ... ... ... капиталының құны;
• кәсіпорынның баланстық пайдасының сомасы, оның ... ... ... негізгі жұмысы бойынша пайдаға салық салу мөлшерлемесі;
• кәсіпорын өндірген ... ... құн ... ... ... ... салым;
• қаралып отырған кезенде сала ... ... ... .2. ... ... ... сипаттаушы көрсеткіштер
Бұл жүйенің нормативтік ... ұзақ ... ... ... қалыптастыруға, қысқа мерзімді қаржы беруді ... ... ... менеджмент аспектілерін орындауды басқару шешімдерін
қабылдау үшін пайдаланылады.
Бұл жүйенің ... ... ... ... ... қор,
валюталық биржалар және электрондық ақпарат көздерінде негізделеді.
Екінші топқа енуші ... екі ... ... ... — "Қор ... нарқы конъюнктурасын сипаттаушы,
көрсеткіштерге" төмендегі негізгі ... ... ... биржада және биржадан тыс қор ... ... ... ... (акциялар, облигациялар және т.б.) түрлері;
• негізгі қор құралдарының түрлеріне ұсыным және ... ... ... қор ... ... ... ... көлемі және бағасы;
• қор нарығындағы баға индексі.
Екінші блокка -"Ақша ... ... ... сипаттаушы
көрсеткіштері" төмендегі ақпаратты қамтиды:
- жекелеген коммерциялық банкте, қаржы несиесін мерзімі ... ... ... ... ... коммерциялық банктегі депозиттік мөлшерлеме;
- кәсіпорынның сыртқы экономикалық қатынаста ... ... ... ... бағамы;
- коммерциялық банк бекіткен, валютаны caтудағы сатылу бағамы.
Контрагенттер және ... ісін ... ... ... ақпараттық көрсеткіштер жүйесі негізінен қаржы ресурстарының
жекелеген аспектілерін қалыптастыруға және ... ... ... ... үшін қолданылады. Бұл көрсеткіштер әлбетте төмендегі
блоктар ... ... ... "Сақтандыру компаниялары",
"Өнімдерді жабдықтаушылар", "Өнімдерді сатып алушылар", "Бәсекелестер" және
т.б. Бұл топтын ... ... көзі - ... басылған есеп
беру материалдары, төлемді бизнес ... ... ... ... ... ... ... құрамы — олардың
көлемі, инвестициялық және қаржылық ... ... ... ... және т.б. ... нақтылы қаржыны басқару мақсатымен
анықталады. Ішкі көздерден қалыптасқан ... ... ... ... ... үш ... ... Кәсіпорынның қаржы
жағдайын және қаржы әрекетінің нәтижесін сипаттайтын керсеткіштер.
Бұл ақпараттық жүйе ... ... және ішкі ... ... Ол ... ... жасау, жоспарлау, қаржы стратегиясын
жасау, кәсіпорын бойынша қаржы әрекетінің нәтижесінің ... ... Бұл ... ... ... қаржы
есебіне, деректеріне негізделеді. Бұл топ көрсеткіштерінің артықшылығы,
олардың жалпы қолданылуы стандарттық есеп принциптеріне негізделген ... және ... ... жекелген аспектілерінің қалыптасуы және
таратылуы жөнінде қаржы есептерінің алгоритмі пайдаланылады).
Сонымен қатар, қаржы есебі негізінде қалыптасқан ... ... бар, ... ... ... көрсеткіштерді тек
тұтас кәсіпорын деңгейінде көрсету, нәтижесінде ол жекелеген ... ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді;
есеп жасалуының өте төмен кезендігі (маусымына бір рет, ал ... түрі — ... бір рет ... тек ... көрсеткіштердің
қолданылуы (қаржы ресурстарын қалыптастыруға баға өзгерісінің әсерін
талдауды ... ... ... ... ... ... Бұл топтың көрсеткіштер жүйесі кәсіпорынның қаржы әрекетін
ағымдағы және оперативті аспектілерін басқаруда қолданылады. Бұл топтардың
көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Бұл есептің түрі біздің еліміздің кәсіпорындарының халықаралық
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ол ... ... толықтыруға мүмкіндік тудырады.
Қаржыменен салыстырғанда басқару есебі келесі ерекшелігімен байқалады:
ол тек қана ... ... қоса ... ... де қамтып
көрсетеді (соған байланысты шикізаттың, дайын өнімдердің бағасының өзгеруі
беталысы және т.б.) ... ... ... беру ... оперативті
басқару шешімін қабылдауға қажетті ақпаратқа толығымен сәйкес (қажет болған
жағдайда ақпарат күнделікті беріліп турады).
Кәсіпорынның қаржысының ... ... ... Бұл ... ... ... орындауды ағымды және
оперативті бақылау ... ... ... кәсіпорында келесі екі блок бойынша құралады:
а) кәсіпорынның қаржысының дамуын реттеуші ішкі ... ... ... ... ... ... нормативті қосылады;
жекелеген активтер түрінің арақатынасы және ... ... ... және ... ... үлесі шығыны және т.б.;
б) кәсіпорынның қаржысының дамуының жоспар жүйесінің көрсеткіштері.
Бұл блок ... ... ... және ... қаржы
жоспарының барлық түрлерінің жиынтық көрсеткіштері қосылады.
Сыртық және ішкі көздерден ... ... ... ... ... қаржы менеджментке қажетті бағытталған ақпарат
жүйесін құруға мүмкіндік ... сол ... ... ... қабылдауға және қаржы әрекетін тиімді басқаруға ықпал етеді.
III-бөлім. Қаржы шешімдері: кәсіпорын ... ... ... ... ... ... тиімді қаржы әрекеті тұрақты түрде қарыз ... ... ... ... пайдалану кәсіпорынның шаруашылық
әрекетінің көлемін барынша кеңейтіп, ... ... ... ... ... ақырында – кәсіпорынның нарықтық құнын жоғарлатады.
Кез келген бизнестің негізі, оның меншікті ... ... ... ... салаларындағы кәсіпорындардың
пайдаланған қарыз қажаттарының көлемі ... ... ... ... ... ... ... қарыз қаражаттарының қатыстыруды және оның
тиімді пайдалануын басқару кәсіпорындардың шаруашылық әрекетінің жоғарға
түпкі нәтижесін қамтамасыз ... ... ... ... ... бірі ... ... пайдаланған қарыз капиталы, оның қаржы міндеттемелерінің
жинақы көлемін сипаттайды. Бұл қаржы ... ... ... ... ... ұзақ ... ... міндеттеме. Бұған кәсіпорынның атқарьшындағы
пайдалану мерзімі бір жылдан астам қарыз капиталының барлық түрлері
жатады. Бұл ... ... ... ұзақ мерзімді банк несиесі
және ұзақ мерзімді қарыз ... ... ... ... міндеттеме. Оған бір жылға дейінгі пайдалануға
қатыстырылған қарыз капиталының ... ... ... Бұл ... ... ... ... банк несиелері және қысқа мерзімді ... ... ... ... ... (тауарлар, жұмыстар
және қызмет көрсету; берілген векселдер бойынша алынған аванстар; бюджетпен
және ... тыс ... есеп ... ... басқадай несие
берушілер) және басқадай қысқа ... ... ... ... ... экономикадағы даму процесінде оның ... есеп ... ... ... ... қаражаттарың
қатыстырудың қажеттілгі пайда болады.
Кәсіпорындардың қаржы қаражаттарын қатыстыру түрлері мен ... ... бар. ... ... ... ... ... бойынша жіктелінеді.
Қатыстыру мақсатына қарай:
- ... тыс ... ... ... ... ... қаражаттарына;
- айналым активтерін толықтыруға ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қажеттілікті
қанағаттандыру үшін қатыстырылған қарыз қаражаттарына ... ... ... сыртқы көздерден қатыстырылған қарыз қаражаттарына;
• ішкі көздерден қатыстырылған ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді кезеңге қатыстырылған ... ... ... ... ... қатыстырлған қарыз қаражаттарына жіктелінеді.
Қатыстыру түріне қарай:
• ақшалай түрінде (қаржы несиесі) қатыстырылған қарыз ... ... ... ... ... қатыстырылған қарыз қаражатына;
• тауарлар түрінде (тауарлық немесе коммерциялық несие) ... ... ... ... ... ... емес түрінде қатыстырылған
қарыз қаражаттарына жіктелінеді.
Көрсетілген жіктеулерге байланысты қарыз қаражаттарын қатыстыруды ... ол ... ... кезеңдегі дамуына байланысты қарыз
капиталын әртүрлі көздерден және әртүрлі түрінен сәйікестендіруді ... ... ... ... ... көптеген сұрақтар осы салада
кәсіпорындарға арнайы ... ... ... ... ... қаражатын қатыстыру саясаты кәсіпорындардың даму қажеттілігіне сәйкес
ең тиімді қарыз капиталын әртүрлі көздерден қатыстыруды қамтамасыз ... ... бір ... ... есептелінеді. Кәсіпорындардың қарыз
қаражатты қатыстыру саясатын қалыптастыру процесі келесі негізгі кезендерді
қамтиды:
• өткен кезеңдердегі қарыз қаражаттарын ... және ... ... ... мақсаты кәсіпорынның қатыстырған қарыз
қаражатының түрін көлемін, ... ... ... ... тиімділігін бағалау.
Талдаудың бірінші кезеңінде қаралған кезеңдегі қатыстырған қарыз
қаражатының ... ... ... ... бұл ... ... ... қаржы ресурстарының өсу қарқынымен салыстырылады.
Талдаудың екінші кезеңінде қарыз қаражаттарын қатыстырудың негізгі
түрлері анықталады, қалыптастырылған ... ... ... ... және
ішкі несиелік қарыздардың кәсіпорынның пайдаланған ... ... ... ... ... ... кезеніңде кәсіпорынның нақтылы несие берушілерінің
құрамы және олардың несие беру түрлерінің жағдайы зерттелінеді.
Талдаудың ... ... ... пайдаланған қарыз қаражаттарының
тиімділігі зерттелінеді.
Жасалынған талдаудың нәтижесі кәсіпорындағы қарыз қаражатын ... ... ... ... ... кезенде қарыз қаражатын
қатыстырудың мақсатын анықтау. Бұл қаражаттар кәсіпорынмен ... ... ... сай ... бұл ... ... ... негіз
болады. Кәсіпорынның қарыз қаражаттарын қатыстырудың негізгі мақсаты болып:
а) қажетті көлемде айналым ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың өндіріс әрекетін орындауы үшін,
айналым активтерінің осы бөлігін меншік капиталы ... ... бола ... ... ... белігі қарыз
қаражаттарын есебінен орындалады.
б) айналым активтерінің өзгермелі бөлігін ... ... ... ... ... қандай модельді қолданғанына
қарамастан, ... ... ... активтерінің өзгермелі бөлігі толық
немесе жартылай қарыз ... ... ... ... ... ... қалыптастыру. Бұл
жағдайда кәсіпорынның қарыз қаражатын қатыстыру мақсаты кәсіпорынға
жекелеген ... ... іске ... ... ... ... ... негізгі құралдарды жаңарту (қаржы
лизинг) және т.б. үшін қажет.
г) өз ... ... ... ... ету.
Бұл жағдайда қарыз қаражаттары өз жұмысшыларына жеке меншік үй салу үшін,
бақша және т.б. ... ... ... ... үшін ... ... қатыстырудың шекті көлемін анықтау. Бұл
қатыстырудың ең жоғарғы шегінің көлемі екі ... ... ... ... ... жоғарғы тиімділігі. Меншікті ... ... ... кезенде қалыптасқандықтан, пайдаланған меншік
капиталының жалпы сапасын алдын ала ... ... ... ... ... ... ... Коэффициенті)
есептелінеді, оның нәтижесі ең жоғарға шекте болады.
Алдағы кезендегі меншік капиталын ... ала ... және ... ... ... нәтижесіне байланысты меншік капиталын
тиімді пайдалануды қамтамасыз етуші шекті ... ... ... ... ... ... ... ету.
Қатыстырылған қарыз қаражаттарының құнын кемітуді қамтамасыз ету үшін қаржы
тұрақтылығы тек кәсіпорынның жайғасымымен ... ... оған ... ... ... қажет. Кәсіпорын осы талаптарды есепке
ала отырып өз шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... қатыстырылған қарыз капиталының құнын анықтау.
Мұндай бағалау кәсіпорынның сыртқы және ішкі көздерден ... ... ... ... жасалынады. Бағалаудың нәтижесі кәсіпорынның қарыз
капиталына кажеттігін қанағаттандыруды қамтамасыз ... ... ... қатыстыру көздерін таңдауды басқару шешімін қабылдауға негіз
болады. Ұзақ және ... ... ... ... қажеттілігінің
есебі — оларды алдағы кезенде пайдалану мақсатына негізделеді. Ұзақ
мерзімді ... (бір ... ... ... ... ... ... құралдарының көлемін көбейтуге және ... ... ... ... ... ... ... қаражаттар барлық басқадай мақсаттарды
орындауға қатыстырылады. ... ... ... ... ... ... мақсатты бағыттары бойынша және оларды алдағы кезеңде
пайдаланудың есебі жасалынады. Бұл ... ... ... ... ... мерзімін белгілеу арқылы ұзақ және қысқа мерзімдегі
олардың түрлерінің арақатынасын үйлестіру. Қарыз ... ... ... Қарыз қаражаттарының бастапқы түсуімен сол ... ... ... көрсететін уақыт кезеңін көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... ... ... мерзімі.
Қарыз қаражаттарын қатыстыру түрін анықтау. Бұлар қаржылық ... ... ... және ... ... ... қарыз несиені ... ... өз ... ... және шаруашылық ету әрекетінің ерекшелігіне қарай таңдайды.
Негізгі несиегерлердің құрамын анықтау. Бұл ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның негізгі несиегерлері —
онымен ... ... ... ... жабдықтаушылар және оған
кассалық - есептеу жұмысына ... ... ... ... ... ... тиімді жағдайын қалыптастыру. Бұл жағдайдың
маңыздыларына жататыңдар: ... беру ... ... ... ... ... ... жағдайы; негізгі қарыз сомасын төлеу
жағдайы және т.б.
ІІІ. 2. Қарыз капиталының жекелеген элементтерінің құнын бағалау
Қарыз капиталының ... ... және ... жағдайларының болуы қарыз
капиталының жекелеген ... ... оны ... ... түрде бағалауды қажет ... ... ... ... ... элементтері бойынша олардын ... ... ... ... ... құны қазіргі кезенде екі негізгі көздер негізінде
бағаланады — банктік несие және ... ... банк ... құны олардың көптүрлігі және жағдайларына қарамай, несие
алғаны үшін ... ... ... ... ... ... банк ... түрінде келесі формула бойынша
анықталады:
БНқ = БНПм – (1-ПССм)\1-БНҚш
БНқ - банк ... ... ... ... ... құны,
%;
БНПм — банк несиесінің пайыздық мөлшерлемесі, %;
ПССм — пайдаға салынған салық мөлшерлемесі;
БНҚш — банк ... ... ... ... ... лизингінің құны – ... ... ... ... ... - ... негізінде анықталады.
КЛМ= (Лм - Ажм)х (1-ПССм)\1- КЛКш
КЛК - қаржы лизинг жағдайында қатыстырылған қарыз ... ... ...... ... мөлшермесі, %;
Ажм- қаржы лизинг жағдайында қатыстырылған активтің амортизациясының жылдық
мөлшерлемесі,%;
ПССм — пайдаға салынған салық мелшерлемесі;
КЛКш - ... ... ... активтерді қатыстыруға кеткен
шығындардың деңгейі.
Қаржы лизингі құнын басқару екі ... ... ... ... құны банк ... ... ... керек;
б) қаржы лизингін пайдалану процесінде оның құнын азайтатын
ұсынымдар тандалынуы ... ... ... ... оған ... ... ... қажет етеді. Кәсіпорындар ағымдағы шаруашылық әрекетіңде, шикізат,
жанар май сатып алуға қысқа мерзімді ақша ... ... ... ... ... айналымдағы қаражаттарын толықтыру үшін несие
алуға немесе қарыз алуға мәжбүр болады. Қаржы ... ... ... кәсіпорынға қандай мөлшерде несие алу керек, онан қанша пайда
түседі ... ... алу ... ... пе, әлде ... ... ... ... ... Қаржы менеджментінде алынған несиенің ... ... ... ... ... ... тұтқасының нәтижелілігі операциялық талдаудың ... бірі ... ... ... ... ... нәтижесінде
қарыз қаражатын пайдаланушы кәсіпорын ... ... ... және өз ... ... ... ... қаржы тұтқасының нәтижелілігін кәсіпорынның
несиені пайдалану нәтижесіңде меншік ... ... ... ... өсім арқылы анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... қосылған өсім. Пайдаға салық салымының үштен бір шартты
мөлшерлемесінің есебін қаралық.
Меншік қаражытының таза рентабельдік ... ... | |
| |А |Б ... |200 |200 ... | | ... | | ... | | ... ... - |75 ... ... | ... | | ... |200 |125 ... ... | | ... ... | | ... |67 |42 ... ... (1/3| | ... мың.тг | | ... ... |133 |83 ... ... ... |
|таза рентабельдігі, |3,3 |= 16,6 |
|% | | ... ... Б ... ... ... таза
рентабельдігі А-кәсіпорынмен салыстырғанда 3,3% жоғары. Салық салу қаржы
тұтқасының нәтижесін 1/3 ... ... ... ... ... Өз ... қаражатын пайдаланушы кәсіпорын олардың ... ... ... 2/3 шек ... = 2/3 ... ... пайдаланушы кәсіпорын, пассивтегі меншік және қарыз қаражаттарының
ара ... және ... ... ... ... ... рентабельдігін не ұлғайтады, немесе кемітеді. Бұл жайда
қаржы тұтқасының ... ... ... = 2/3 ... ... ... ... активтердің 1/3 экономикалық
рентабельдікті қайтару үшін қаржы тұтқасының нәтижесін іске асыруды есептеу
керек. Бұл ... және ... ... сұрақтарды шешу үшін қаржы
тұтқасының әсер етуші механизмін ... ... ... бұл ... ... ... (МПОЕ) нәтижесі экономикалық рентабельдік пен қарыз
қаражатының айырмашылығынан пайда болады. Басқа сөзбен айтқанда, кәсіпорын
несие пайызын ... ... ... ... ... ... жай, мөлшерлеме пайызының орташа есебі (МПОЕ), әлбетте несие
келісім-шартынан алына салған мөлшерлеме пайызына сәйкес келмейді.
Барлық ... ... ... ... ... нақты қаржы
пайызының = шығындары______________________х 100
орташа есебі ... ... ... ... ... сомасы
Бұл практикада қолданылып жүрген орташа бағаны есептеу формуласы. Осы
формула ... ... ... ... қаншалыққа түсетіндігін
анықтауға болады.
Мұнанда басқа есептеу ... бар. ... ұл ... ... әдістен басқа, әртүрлі несиелер және қарыздарды ... құн ... ... ... ... ... ... әдісті
таңдай алады.
Кәсіпорындардың ағымды шығындарын басқару.
Нарықтық экономикада ... ... ... ... субъектілер өндірісті ұйымдастыруға және өнімдерді сатуға
әртүрлі ... ... ... ... шығындарын олардың
экономикалық мағынасына, жұмсалған мақсатына қарай үш топқа бөледі:
- ... ... ... ... ... ... шығындар өнімдерді өндірумен және оларды сатуменен байланысты.
Олар кәсіпорынның барлық шығындарының ішінде ... ең көбі және ол ... ... ... ішкі ... және ... ... қорларды, жанар және жағар майларды, энергияны, еңбек ақы ... ... ... ... кәсіпорынға өндірістік цикл және өнімдерді ... ... ... ... ... құрамында қайтып оралады.
Ағымдағы шығындардың құрамы әртүрлі және өнімдердің өзіндік құнына жатқызу
әдісіне, ... ... ... ... ... ... ... басқару өндіріс әрекетінің нәтижесіне қатаң
байланыстылықта қаралады. ... ... ... құрылымын және
көлемін жоспарлауға шешім қабылдау үшін төмендегі мәліметтерді қолданады:
- өнімдердің нақтылы өзіндік құны және алған пайда ... ... ... ... және табыс туралы ақпарат.
Егерде өндіріс көлемімен оны сатудың ... ... ... ... туралы шешім қабылдауға өткен ... ... ... ... ... ... болады. Өндіріс
бағдарламасы біршама өзгерсе, онда шығындарға ... ... ... ... құрылымы және балама варианттар қаралады, ... ... оның ... ... ақысы және басқа факторлардың олардың
тиімділігіне ... ... ... ... ... ... ... барлық
ағымдағы шағындары төмендегіше бөлінеді:
- шартты-өзгермелі;
- шартты-тұрақты;
- аралас.
Шартты-өзгермелі ... - ... ... көлеміне байланысты
және өндіріс көлемінің өзгеруіне тікелей пропорционалды өзгереді. ... ... ... олар ұлғаяды және, керісінше, ... ... ... кемиді. Атап кететін жай, өзгермелі шығының
өнімдердің бірлігіне қатынасы тұрақты шамада болады.
Шартты - өзгермелі шығындар ... және ... емес ... Өндіріске қатысты шартты-өзгермелі ... ... және ... ... алу, технологиялық, жанармай және
энергия, өндірістегі жұмысшылардың негізгі еңбекақысы және т.б.
Өндіріске жатпайтын шартты-өзгермелі шығындарға жататындар: ... ... ... ... жинау және басқадай ... олар ... ... ... ... көлеміне байланысты
болады.
Атап кететін жай, "шартты-өзгермелі ... ... ... ... ... ... ... байланыстыру шартты жай. Практикада түрлі
жағдайлар кездеседі, кейбір ... ... ... ... көлеміне
қарағанда басқа қарқынмен өзгереді. Мысалы, шикізатты сатып ... ... ... ... оның ... ... болуы мүмкін. Жұртқа мәлім,
сатып алу шамасы көп болса оның бағасы соғұрлым төмен болады.
Шартты-тұрақты шығындар — бұл ... ... ... ... ... ... байланысты емес.
Оларға жататындар: амортизациялық төлемдер басқару ... ... ... ... беру ... ... ... қажеттілікке және т.б ақша шығындары.
Шартты — тұрақты шығындар ... ... ... байланыссыз,
факторлардың әсерінен өзгеруі мүмкін. Мұндай факторларға жататындар ... ... ... ... ... ... төлемдері мөлшерінің
өзгеруі және т.б. өзімен бірге шартты-тұрақты шығындардың өсуіне әсер
етеді. ... ... ... ... ... белгілі бір жағдайда ... ... ... ... ... болады. Мысалы, еңбекақысына
кесімді ақы төлеуді шартты-өзгермелі шығындарға жатқызады; тұрақты айлықта
бұл шығындарды ... ... ... ... ... кейде
тұрақты және сондай-ақ өзгермелі шығындар жатады. Оларға жатындар: байланыс
және телеграф шығындары, жабдықтардың ағымдағы жөндеу ... ... ... ... ... шығындары және т.б.
Шығындарды тұрақты және ... ... ... басқару шешімдерін
қабылдауға қажет және қаржы ... ... ... ... шығындардың өтемділігін бағалау;
- пайда шамасын оптималдау;
- кәсіпорынның қаржы тұрақтылығы мүмкіншілігін
Өнімдерді сатудан ... ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіншілік түғызады. Пайда шамасын оптималдау
мақсатымен қаржы ... ... ... және өзгермелі шығындар
қатынасындағы өндіріс көлемінің ... ... ... ... жоспарлы кезеңде өнімді сатудан алынған түсім 12000 мың.тг.
тең, ондағы өзгермелі ... 1000 ... және ... ... ... Осы жағдайдағы жоспарлы пайда мөлшері 400 ... тең ... ... ... 2% ... ... 10% көбейеді: (12240-10200-
1600)=440.
Түсімді бес пайызға өсіру ... 25% ... ... өз
мүмкіншілігіне қарай тұрақты және ... ... ... ... пайданың мөлшерін оптималдау сұрағын шеше алады. Бұл
байланыстылық "Өндіріс тұтқасының ... деп ... ... әсер ету күші ... сатудан түскен түсіміне
өзгермелі ... ... ... ... пайдаға бөлу арқылы
анықталады.
Өндіріс ... ... - ... ... ... = ... ету күші ... түскен пайда
Тұрақты шығындардың үселісінің өсуі өндірістік тұтқаның әсер ету ... аса ... ... ... ... ... ... өндірістік тұтқаның әсер ету күші кәсіпорынның активтерінің құрылымына
және айналымнан тыс активтердің үлесіне байланысты. Неғұрлым негізгі ... көп ... ... ... ... ... көп ... тұрақты шығындардың үлес салмағының жоғары болуы, ағымдағы шығындарды
басқарылу шекарасын тарылтады;
- ... ... ... әсер ету күші көп ... ... ... ... ... ... тиімді басқару рентабельдіктің шегін (порог)
анықтаусыз мүмкін емес. Рентабельдіктін, шегі ... ... ... ... егерде тұрақты және өзгермелі шығындардың
өтемділігіне жетсе. Бұл көлемнен ... өнім ... ол ... ... ... ... басқару стратегиясын анықтауға керектісі:
- белгілі көлемдегі өнімдерді шығаруға қажетті жинақы ағымдағы шығындар;
- тұрақты және өзгермелі ... ... ... ... қорының орнықтылығы;
- кәсіпорынның ағымдағы шығындарының өтемділік мерзімі.
Қаржы менеджері ағымдағы шығындарды калыптастырудың ... ... ... өз ... ... ... жағдайына
сәйкес келетін варианты тандап алады.
Қорытынды.
Қорытынды ойды ... ... ... ... ... ... ... әрекетін қаржыландыру процесін
ұтымды басқару жүйесі. Қаржыны басқару кәсіпорынды ... ... ... бөлігі. Қаржы менеджментін капиталды тиімді пайдалану және
барынша пайда алуі мақсатыңда қаржы ... ... ... ... Қаржы менеджменті басқарушы жүйе ретінде басқарылатын
субъектілердің барлығымен сипатталады. Жалпы түрде - бұл кәсіпорынның ... ... ... ішкі ... ... ... бірқатар
деңгейі кәсіпкерлік кәсіпорынның мөлшерімен анықталады. Қаржы менеджменті
жұмыс істеу процесінде қаржы ... ... ... дамыған қоғам,
қоғам мүшесі немесе ... ... ... ... қаржы-
қаражаттарының қозғалысы туралы ақпарат, алдын-ала жоспар ... ... ... ... таңда кез-келген дамыған нарықтық экономикалы елді
алып қарасаңыз, осы ... ... ... ... ... ... оған ... қаражат, қандай көлемде, қай бағытта
жұмсау керек екендігі туралы ... ... ... Ол ... ... және шетел тәжірибелеріне сүйене отырып жүргізіледі. Әрине әр
елдің өзінің мәдени ерекшеліктеріне, ... ... ... ... санына басқа да статистикалық мәліметтерге негізделеді.
Қаржы құралдары жалпы түрде кез келген келісім шартпен түсіндіріледі,
онда бір мезгілде бір ... ... ... және ... ... ... ... қаржы құралдары — бұл ақшалай құны бар
құжат, соның көмегімен қаржы нарқында ... ... ... ... бірінші және екінші түрге бөлінеді. Біріншіге жататындар: ақша
қаражаттары, құңды қағаздар, ағымдағы операциялар ... ... ... ... және ... нарық ортасының қалыптасуы кәсіпкерлік әрекетте екінші қаржы
құралдарының қалыптасуына және оның банк жүйесінде, өнеркәсіптік және сауда
фирмаларының қаржы ... ... ... ... ... ... ... қаржы қызметінің ... ... ... ... ... керекті ішкі қаржы
ақпараттарынының негізгі көзі ... ... ... ... ... мәртебесі бас бухгалтердің мәртебесінен жоғары. Ресейде
басқаша, бухгалтерия қаржы қызметіні ... ... ... ... мәртебесі қаржы директорының мәртебесінен ... ... елде ... мен ... қызметі атқарымдығы
жағынан, олардың алдында тұрған ... ... ... тығыз
байланыста болады.
Әрбір басқару жүйесінің тиімділігі көп жағдайларда оны ақпаратпен
жабдықтауға байланысты. ... ... ену ... ... «уақыт-ақша» - осы сияқты: «ақпарат-ақша» ... Бұл ... ... ... ұзақ ... қаржылық
инвестиция портфелін қалыптастыруға, қысқа мерзімді қаржы беруді жүргізу
және ... ... ... аспектілерін орындауды басқару шешімдерін
қабылдау үшін пайдаланылады.Қаржылық менеджментке қатысты ол жанадан ... ие ... ... ... ... қабылдағанда қолданылатын
ақпарат сапасына; байланысты: ... ... ... ... пайда,
деңгейі, кәсіпорынның нарықтық құны, ... ... ... ... ... ... тандау және тағы басқа
көрсеткіштері ... ... ... ... ... және ... даму ... қалыптастырады. Кәсіпорын пайдаланған
капиталының мөлшер неғұрлым үлкен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын экономикасының тиімділігін арттыруға
қабылданатын ... ... ... ақпаратқа байланысты. Қаржылық
менеджменттің ақпараттық жүйесі кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау және дайындау,
сондай-ақ қажетті талдау жүргізуге толассыз бағытталған қажетті ақпараттық
көрсеткіштер, дайындау.
Қолданылған әдебиеттер.
1. Қ.Қ ... ... ... Алматы 2005 жыл
2. Әубәкіров Я. Ғ, Байжұманов Б. О. «Экономикалық теория» Алматы ... 1999 ... ... А ... ... по ... теории.
4. Жүнісов Б. А. «Жалпы экономикалық теория», Алматы 2002 жыл.
5. С.Найманбайев «Салық құқығы» Алматы 2005 ... ... В ... ... ... 2003 ... ... В. «Экономикалық теория», Москва 2000 жыл.
8. Осипова Б. «Экономикалық теория»
9. Сейтқасимов Ғ. С. «Ақша, несие, банктер», Алматы 2001 ... ... ... ... Л.А . ... // ... 2003 ... қаңтар
11 // Егеменді Қазақстан, 2005 жыл 1 ақпан, 4 ... 6 ... 11 ... «Қазақстан Республикасының стратегиясы» // Атамекен, 2002 жыл 1
ақпан,5 маусым, 17 ... ... ... ... ... // Атамекен 2006
жыл 1 ақпан, 11 қаңтар.
14 «Нарық дамуындағы өзгерістер» Е.Б Қожақметова// Қаржы қаражат, 2005 жыл
№7
15. ... ... ... ... ... ... ... Республикасының президентінің халхына Жолдауы 2005, 2006
жылдар.
18. Абугазин Д. «Регулирование инвестиционной деятельности в
экономике Казахстана», Алматы 2002 жыл.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«KEGOC» АҚ сапа менеджментінің біріктірілген жүйесі27 бет
«Кәсіпорын немесе ұйым менеджментіндегі персоналды басқару»31 бет
Алматы қаласындағы мейрамхана менеджменті («Brasserie» мейрамханасы мысалында)62 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидалары10 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы жайлы6 бет
Банк менеджменті29 бет
Банк менеджменті және экономикалық процесстерін басқару14 бет
Банк менеджменті, оның мазмұны және ерекшеліктері95 бет
Банк менеджментін ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері және принциптері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь