Дебиторлық және кредиторлық берешектер есебі

I. Кіріспе
Негізгі бөлім. Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі
1. Дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру
1.1 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер борышының есебі
1.2 Күмәнді дебиторлық
1.3 Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық борыштарының есебі
1.4 Басқадай дебиторлық борыштардың есебі
2. Кредиторлық қарыздар есебі
2.1 Алдағы кезең шығындарының есебі
2.2 Берілген аванстар есебі
2.3 Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің алашақ (кредиторлық) қарыздарының есебі
2.4 Алынған аванстар бойынша есеп айырысу есебі
2.5 Жабдықтаушы және қызмет көрсетушілермен есеп айырысу есебі
2.6 Басқа да кредиторлық қарыздар мен есептелген төлемдер есебі
2.7 Салық міндеттемесінің есебі
2.8 Банктер мен банктен тыс мекемелердің несиелерін есепке алу
III. Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Дебиторлық берешек – сатып алушылардың немесе тапсырыс берушілердің қандай да бір кәсіпорын алдындағы өткізілген тауар үшін ақша төлеу бойынша міндеттемелері. Ол ағымдағы және ағымдағы болып бөлінеді. Бухгалтерлік есепте саудалық және саудалық емес дебиторлық берешекті бөліп көрсетеді.
Саудалық дебиторлық берешек – негізгі іс-әрекет нәтижесінде өткізілген тауарлар мен көрсетілген қызмет үшін сатып алушылардың міндеттеме сомасы.
Саудалық емес дебиторлық берешек – іс-әрекеттің басқа түрлері нәтижесінде (мыс: қызметтерге аванстар, шығынды жабуға арналған депозиттер алуға арналған дивидендтер мен % - р және т.б) пайда болады. Дебиторлық берешек 3 топқа бөлінеді:
1) алынуға тиісті шоттар;
2) алынған вексельдер;
3) басқалар.
Алынуға тиісті шоттарға : ақшалай қаражатқа, тауарға, көрсеткен қызметке, субъектілердің ақшалай емес активтеріне деген тілек – талаптары кіреді. Дебиторлық берешек алынуға тиісті шоттарды төлеу мерзіміне немесе борышты өтеу күніне қарай ағымдық және ұзақ мерзімді дебиторлық берешек болып бөленеді. Дебиторлық берешек саудалық шот фактурамен расталады. Алынған вексельдер бабы ресми борыштық міндеттемелермен расталады. Дебиторлық берешек пайда болатын сипатына қарай қалыпты және аяқталмайтын болып бөлінеді. Субъектінің өндірістік шаруашылық іс-әрекетінің барысында, сондай-ақ есеп айрысудың қолданыста жүрген нысандары мен пайда болатыны қалыптыға жатады. Мерзімінде төленбеген дебиторлық берешек аяқталмайтын болып саналады. Ол есеп және қаржы тәртібін бұрмаушылықтар, ұйымдағы және бухгалтерлік есеп жүргізудегі кемшілктер, тауарлық-материадық қорларды жіберуді бақылаудағы босаңсулар салдарынан пайда болады.
Қарыз капиталының қозғалысын несиелеу – ол пайыз түрінде қарызға төлем ақы ретінде қайтарылатын капитал. Несиенің объективтік қажеттілігі ең алдымен өнеркәсіп пен сауда капиталының айналымдық заңдылығымен байланысты. Несиелерді есепке алу үшін «Ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер» бөлімшесіне енгізілген 4010 «Банк несиелері», 4020 «Банктен тыс мекемелердің несиелері», 4030 «Басқа да несиелер» сияқты пассивті шоттары пайдаланылады. Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несиелерді беру Қазақсатн Республикасы Ұлттық Банкі бекіткен «Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несиелендіруді ұйымдастыру ережелеріне» сәйкес жүргізіледі.
1. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», Алматы 2003, В.К.Радостовец, Т.Ғ.Ғабдуллин, В.В.Радостовец, О.И.Шмидт. Беттер: 246-275, 278-349.

2. «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» : оқулық / Қ. К. Кеулімжаев, Н. А. Құдайбергенов. - Алматы : Экономика, 2006.
Беттер 140-172, 274-287.
3. Қазақстан Республикасының Заңы «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп туралы»

4. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары (Қазақстан Республикасы Қаржы Министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы №185 бұрығымен бекітілген)

5. www.referattar.com

6. www.ektu.kz/cgi-bin/irbis64r/cgiirbis_64.exe

7. www.ularumit.kz/kaz

8. «Бухгалтерлік есеп теориясы және тәжірибесі» оқулық/ Б.С.Мырзалиев А.А.Сәтмырзаев Р.С. Әбдішүкіров. Беттер 142-144 . Экономика баспасы, Алматы 2008.
        
        Это HTML версия файла http://referats-kz.ru/load/0-0-0-337-20.
G o o g l e ... ... HTML ... ... при сканировании
Интернета.
Жоспар:
I. Кіріспе
 
II. Негізгі бөлім. Дебиторлық және ... ... ... Дебиторлық борыштар есебін ұйымдастыру
1.1  Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер борышының есебі
1.2  ... ... ... ... ... дебиторлық борыштарының есебі
1.4  Басқадай дебиторлық борыштардың есебі
2.  Кредиторлық қарыздар ... ... ... ... ... ... ... есебі
2.3 Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің алашақ (кредиторлық)
қарыздарының есебі
2.4 Алынған аванстар бойынша есеп айырысу есебі
2.5 Жабдықтаушы және қызмет ... есеп ... ... ... да ... қарыздар  мен есептелген төлемдер есебі
2.7 Салық міндеттемесінің есебі
           2.8 Банктер мен  банктен тыс мекемелердің несиелерін есепке алу
III. Қорытынды
 
Қолданылған әдебиеттер ... ...... ... немесе тапсырыс берушілердің
қандай да бір кәсіпорын алдындағы өткізілген тауар үшін ақша төлеу бойынша 
міндеттемелері. Ол ағымдағы және ... ... ... ... ... және ... емес ... берешекті бөліп көрсетеді.
    Саудалық дебиторлық берешек – негізгі іс-әрекет нәтижесінде  өткізілген
тауарлар мен көрсетілген қызмет үшін  сатып алушылардың ... ... емес ... берешек – іс-әрекеттің басқа түрлері
нәтижесінде (мыс: қызметтерге аванстар, шығынды жабуға арналған депозиттер
алуға арналған дивидендтер мен % - р және т.б) ... ... ... 3 топқа бөлінеді:
    1) алынуға тиісті шоттар;
    2) алынған вексельдер;
    3) басқалар.
    Алынуға тиісті шоттарға : ақшалай қаражатқа, тауарға, көрсеткен
қызметке,  ... ... емес ... деген тілек – талаптары
кіреді. Дебиторлық берешек алынуға тиісті шоттарды төлеу мерзіміне немесе
борышты өтеу күніне қарай ағымдық және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... шот фактурамен расталады.
Алынған вексельдер бабы ресми борыштық міндеттемелермен расталады.
Дебиторлық берешек пайда болатын сипатына қарай қалыпты және ... ... ... ... шаруашылық іс-әрекетінің барысында,
сондай-ақ есеп айрысудың қолданыста жүрген нысандары  мен пайда болатыны
қалыптыға ... ... ... ... ... аяқталмайтын
болып саналады. Ол есеп және қаржы тәртібін ... ... ... есеп ... ... тауарлық-материадық қорларды
жіберуді бақылаудағы босаңсулар салдарынан пайда болады.
    Қарыз капиталының қозғалысын несиелеу – ол пайыз түрінде қарызға төлем
ақы ... ... ... ... объективтік қажеттілігі ең
алдымен өнеркәсіп пен сауда капиталының айналымдық заңдылығымен байланысты.
Несиелерді есепке алу үшін «Ұзақ мерзімді қаржылық ... ... 4010 ... ... 4020 «Банктен тыс
мекемелердің несиелері», 4030 «Басқа да несиелер» сияқты пассивті шоттары
пайдаланылады. Қысқа мерзімді және ұзақ ... ... беру ... ... Банкі бекіткен «Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді
несиелендіруді ұйымдастыру ережелеріне» сәйкес жүргізіледі.  
 
 
 
 
 
1. Дебиторлық ... ... ... мен ... ... заңды немесе жеке тұлағалардан оларға
сатқан тауарлары, көрсеткен қызметтері, сондай-ақ аванс ретінде  алдын ала
төлеген төлемдері үшін алашақ борыштары –1200 ... ... ... ... деп ... Осы ... мен ұйымдарға берешек борышы
бар заңды және жеке тұлғалар ... ... ... ... (алынатын)
уақытына қарай алынуға тиісті дебиторлық борыштар ағымдағы алынуға тиісті
борыштар және ұзақ ұзақ мерзімді ... ... ... ... екіге
бөлінеді. Бұл борыштардың есебі «Алынуға тиісті шоттар» бөлімінің
шоттарында есептелінеді.
    Есеп беретін уақыттан кейінгі бір жыл ішінде алынатын (өтелетін)
дебиторлық борыштар ағымдағы активтер ... ... ... ... Ағымдағы активтерді сатып алуға төленген аванстық (алдын ала
төленген) төлем;
o Тапсырылған (берілген) ... ... ... ... борыштар;
o Вексельдер бойынша алынуға тиісті борыштар;
o Негізгі ұйымдар  мен еншілес серіктестігі арасындағы түрлі
операциялар ... ... ... ... ... лауазымды адамдарыны (тұлғаларанының) дебиторлық борышы;
o Басқадай дебиторлық борыштар.
    Кәсіпорынның балансындағы алынған вексель деп аталатын бабындағы сома
басқа заңды немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Алынуға тиісті шоттар бойынша борыштар
(дебиторлық борыштар) иелік ету құқығымен қоса, заңды құқығымен байланысты
актив  болып саналады. Қорытындылап айтатын болсақ ... ... бұл – ... ету ... ... заңды құқықтармен байланысты
активке қамтылған алдағы  уақыттағы экономикалық тиімділік.
    Ұйымның қаржы қаржы жағдайын сипаттайтын көрсеткіштердің қатарына
дебиторлық ... ... ... Яғни ... ... ... мен ... уақытының арасындағы мерзім күндерінің саны.
Ұйымның дебиторлық борышы оған байланысты  кірісті алынған жағдайда  ғана
анықталады. Дебиторлық борыштар сатылған ... мен ... ... ... және ... ... құнын алып тастағандағы
қалдық сомасы бойынша есептелінеді. Бір жылдан астам уақыт бойы  алынбаған
дебиторлық ... ... ... ... борыштар» болып есептеледі.
Дебиторлық борыштардың пайда болған (есептелінген) уақыты мен өтелу
уақытының арасындағы мерзімге байланысты пайыздар бойынша кіріс ... ... ... ... ... сатқанда кейде
сатып алушыларға баға жеңілдіктерін береді. Ұйымдардаң мұндай қадамға
баруының басты себебі сатып алушыларды қызықтыру арқылы сатылатын
тауарларының көлемін ... ... ... Сонымен қатар баға
жеңілдіктерін пайдалану ұйымының күмәнді борыштарының сомасын  қысқартуға
үлкен әсер етеді. Халықаралық тәжірибеде баға жеңілдіктері ... ... ... ... ... термині (сөзі) қатар
қолданылады. Өз экономикасын нарықтық жолмен жүргізіп келе жатқан елдердегі
ұйымдар сауда жеңілдігін ... ... баға ... ... ... деп айтуға болады.
    Кейбір жағайларда сапаның төмендігінен немесе тауарлардың ақау болу
себебінен сатылған тауарларды қайтаруға тура келеді. Мұндай  тауарларды
қайтарып алу ... ... үшін ... ... ... да ... ... заңды немесе жеке тұлғаның осы тауарлар бойынша борыш
сомаларының мөлшерін қысқарту туралы. Талабын қабылдауға келісуіне  тура
келеді. ... ... ... ... ... ... түсуге тиісіт
табыстарының көлемін азайтатындағы сөзсіз. Бұл жағдайда ұйымның
бухгалтериясында жасалынған жеңілдік сомасына:
    Дт: 6030 баға шегерімі – шоты
    Кт: 1210 алынуға тиісті ...... ... ... ... ... тауар ұйымға қайтарылған болса, ол үшін жазылатын
бухгалтерлік жазу мына түрде бейнеленеді:
    Дт: 6020 Сатылған тауралардың қайтарылымы – ... 1210 ... ... ...... ... дебиторлық борыштар есебін жүргізу
барысында мына төменде аталған  құжаттарды қолданады:
    Нөмірі 7 ... – 1250 ... мен ... да ... деп ... шотының кредиті бойынша;
    Нөмірі 9 Журнал-ордерге қосымша тізімдеме – 1610 «Берілген аванстар»
шотының дебиті бойынша;
    Нөмірі 10 Журнал-ордер – 1290 ... ... ... резерв»,
1620«Алдағы кезең шығындлары» шоттарының несие (кредиті) бойынша;
    Нөмірі 11 Журнал-ордер – 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің
борышы» шотының  және 1220 ... ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі.
    Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер және басқадай дебиторлармен есеп
айырысудың есебі бойынша жоғарыда аталып өткен тіркелімдерден басқа 
дебиторлық борыштардың есебіне ... ... ... ... (қағаздарын), бухгалтерлік анықтамалары және тағы да басқа
тіркелімдер ... ... ... есеп ... ... ... мазмұнын сипаттайтын бухгалтерлік жазулардың 
жиынтығын  анықтау үшін керек. Халықаралық бухгалтерлік есеп 
стандарттарында ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
стандарттарында) ұйымның бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізу барсында
қолданылатын барлық бланкілері үшін міндетті ортақ  есеп беру формалары
қарастырылмаған. Есеп нысанын таңдау ... ... бас ... яғни ол ... құжаттарды топтастырудың ең қарапайым әдісін
таңдап, шоттар корреспонденциясын жүргізуге міндетті. Шоттарға ... ... ... есеп ... ... ... эпизодтық
болып бөлінеді және олар басқадай операцияларда қолданылады. Дебиторлық
борыштар шоттарныда есептелінетін сомаларлың дұрыстығы мен олардың
толықтығын бақылау үшін ... ... ... ол ... ... ... ... салыстыру арқылы жүргізіледі.
Мұндағы басты мақсат – әрбір ... ... ... мен ... анықтау болып табылады. Дебиторлық борышты есептеудегі басты
мәселе сату мерзімін анықтау болып табылады, яғни сатып алушы ларға ... ... ... ... ... қызметтер) қашан
сатылғанын тануында. Бухгалтерлік есептің көзқарасымен қарағанда,
тауарлардың ... мен мен ... ... қаржылық және есеп айырысу
құжаттарының ұсынылуы, тауарлардың сатылғандығы деп танылады.
    Дебиторлық борыштар келесідей бөлімдерден тұрады:
    1210  «Сатып-алушылар мен тапсырыс берушілердің борышы».
    1290 ... ... ... резервтер».
    1220 «Еншілес (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық борышы».
    1280 «Басқадай ... ... ... ... шығындары».
    1630 «Берілген аванстар».
    Яғни осы жоғарыда аталған баптар бойынша кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... сомалары дебиторлық борышы
болып табылады.
1.2 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер борышының есебі
    Кәсіпорындар мен ... 1210 ... ... мен ... борышы» деп аталатын бөлім шоттары сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің осы ... ... әр ... ... жайлы  ақпараттарды
қорытындылау үшін арналған. Аталған бөлімде келесідей шоттар қаралған:
    1210 «Алынуға тиісті шоттар»
    1210«Алынған вексельдер»
    1210«Сатып алушылар мен ... ... өзге де ... ... шот болып табылады. Сондықтан  да бұл шоттардың дебитінде
борыштың сомасы жазылса, ал кредитінде борыштың азаюы көрсетіледі. Алынуға
тиісті ... ... ... шоты) сатып алушы заңды немесе жеке
тұлғалардың  сатып алған тауарлары, сондай-ақ кәсіпорынның оларға көрсеткен
қызметі үшін ... ... ... тиісті шоттар» деп аталатын шотта тиеліп жіберілген өнімдер
(тауарлар), атқарылған жұмыстары мен көрсетілген ... үшін ... мен ... берушілердің банк мекемесі қабылдаған  есеп айырысу
құжататары бойынша төлеуге тиісті сомасы есептеледі Жалпы «Алынуға тиісті
шоттар» шотын сипаттай келе олардың ... ... ... ... ... сату ... ... боатындығын аңғаруға болады. Сондықтан
оларды кейбір уақыттарда «саудалық міндеттемелер» деп те ... ... ... сату ... де ... болады. Міндеттемелердің өтелу
көздеріне басқадай нұсқаулар болмаған жағдайда, оларды ... ... ... ... тәжірибеде кез келген адамға тауарларды несиеге сату
кең көлемде етек алған, ... ... ... алушылар үшін сатып алған
тауарларының төлемін бір немесе бірнеше айдан кейін төлеу (өтеу) құқығы ... ... ... коммерциялық несие деп те атайды. Тауарларды
несиеге сататын фирмалар, сатып алушының шотты тиісті уақытында төлеу
қабілеттілігі бар болатындығын ... ... ... ... ... ... ... несиелік бөлімдер жұмыс істейді. Бұл бөлімдер арқылы,
жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... мәселені шешуге керкті
ақпараттарды білуге болады, сонымен қатар тауарлар сатушының арнаулы
ақпараттың несиелік бюролар арқылы да клиент жайлы басқадай ... ... бар. ... несиелік ақпарат бөлімдерінің мәліметтері
бойынша да несиеге тауарларды ... ... ... ... қабылданады.
Несиелік бөлім төлем сомасын ұсынуды, несие көлемін шектеуді және сатып
алушылар мен ... ... ... ... ... ... ... бір қаражаттарды талап етуі мүмкін. Осыған орай 
кәсіпорындар мен ұйымдардың таңдап алынған ережелері мен ... ... ... атап ... ... Бұл ... ... материалдық емес
активтер, негізгі құралдар, бағалы қағаздар және тағы да басқа дебиторлық
борыштар есептеледі.
    1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... ... ... корреспонденциялар жазылады:
    Мысалы: сатып алушылар мен тапсырыс берушілерге 300000 (үш жүз ... ... ... 500000 (бес жүз мың) ... ... ... ... (сексен мың) теңге ҚҚС сомасы).
    Сатылған тауарлардың өзіндік құнына:
     Дт: 7010 ... ... 300000 ... 1320 Дайын өнімдер               
                                                       300000 тг
    Сатылған тауарлардан алынатын сомаға:
    Дт: 1210 Алынуға тиісті ... 420000 ... 6010 ... ... сатудан алынатын табыс шоты               
420000 тг
    Сатылған тауарлар үшін есептелеген ҚҚС ... 1210 ... ... ... 80000 ... 3130 ... құн ... 80000 тг
    Сатылған тауарлар үшін алынатын сома келіп түскенде:
    Дт: 1030  ... ... ... ақша ... ... 1210 ... тиісті борыштар шоты               
                              500000 тг
    Жоғарыда екі жақты жазудан көріп отырғанымыздай кәсіпоырндар мен
ұйымдардың тарлары, атқарған ... мен ... ... қосылған құн салығы есептелгенде 1210 «Алынуға тиісті борыштар»
шоты ... құн ... ... сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, бағалы
қағаздар бойынша дебиторлық борыштардың пайда болуына 1210 «Алынуға тиісті
борыштар», 1210 «Алынған вексельдер», 1210 «Сатып ... мен ... өзге де ... деп аталатын шоттардың тиістілері
дебиттелініп, оған сәйкес 6210 «Материалдық емес активтердің есептен
шығарылуынан ... ... ... ... ... ... ... және «Бағалы қағаздардың есептен шығарылуынан алынатын
кіріс» деп аталатын шоттардың тиістілері кредиттелінеді.
    Сатылған материалдық емес активтер, негізгі құралдар, бағалы қағаздар
бойынша ... құн ... ... 1210 ... тиісті борыштар»,
«Алынған вексельдер», 1210 Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің өзге де
борыштары» деп аталатын шоттардың тиістілері дебиттелініп, «Қосылған құн
салығы» шоты ... ... ... ... мен ... ... тиімді баға
айырмашылықтарының пайда болуына 1210 «Алынуға тиісті борыштар», «Алынған
вексельдер», 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... деп ... шоттардың тиістілер дебиттеліп, «Бағамдық
айырмашылықтан алынатын кіріс» шоты кредиттелінеді.
    Алынуға тиісті ... ... ... 1210 ... ... «Алынған вексельдер», 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің өзге де борыштары» деп аталатын шоттардың тиістілері, 6010,
6280 ... емес ... ... ... ... ... Сатып алушылардан оларға сатылған өнім, тауар және атқарылған жұмыстар
мен көрсетілген қызметтер  үшін төлемдер келіп түскенде 1000 ... ... ... ... 1210 ... алушылар мен тапсырыс
берушілердің борыштары» деп аталатын бөлім шоттарының тиістілері
кредиттелінеді.
    Сатылған тауарлар мен дайын өнімдер әр түрлі себептермен кейін
қайтарылған ... 6020 ... ... ... деп ... дебиттеліп, 1210 «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің борыштары»
деп аталатын бөлім шоттарының тиістілері кредиттелінеді.
    Кейін қайтарылған тауарларға жасалған сату және баға шегерімдерінің
сомасына 6030  ... ... ... 6030 ... ... ... дебиттелініп, 1210  «Алынуға тиісті борыштар», 1210«Алынған
вексельдер»,      1210 ... ... мен ... берушілердің өзге де
борыштары» деп аталатын шоттардың тиістілерінің дебитіне, 3130  «Қосылған
құн салығы» шоттың кредитіне жазылып сторно етіледі (алып ... ... және ... ... есеп айырысу операциялары
операциялары арнаулы тізімдемелерде есептеліп, онда сатылған айналымнан тыс
активтер, қаржылық инвестициялар, тауарлы-материалдық қорлар бойынша шот
фактуралары немесе басқадай есеп айырысу ... ... ... ... Тізімдемелердегі жазулар – шоттар,
фактуралар немесе олардың орнына қолданылатын басқадай құжаттар негізінде
активтердің топтары бойынша жазылады. Тізімдеменің бағдарында (графасында)
сатып алушылар (тапсырыс берушілер) ... ай  ... ... және ... ... ... ... бойынша сатлыған
активтердің сандық мәліметтері көрсетіледі. «Сатып алушылар мен тапсырыс
берушілердің борышы» шотының ... ... ... ... ... үшін № 11 ... ... сату мен сатып алу кезіндегі барлық қатынастар, жеткізу
келісімдері, консигнация жайлы келісімдер мен сату және сатып алу
келісімдері, сондай-ақ келісімшарттарымен және тағы да ... ... ... ... ... және соған сәйкес есептің басты
объектісі «тауар» болып ... ... ... ... ... көрсетіліп, оның бағасы мен келісілген жалпы құны
аталып өтуі қажет. Келісім бағалары тұрақты, тұрақсыз және бекітіген болып
көрсетілуі ... баға ... ... ... төлеу кезінде
қадағалаанды және өзгерістерге ұшырамайды. Инфляция жағдайында (ақшаның
құнсыздануы), ... ... қол қою мен ... ... ... айырмашылығына байланысты сатушы теңгені арадағы есеп айырысуға
тұрақты пайдаланған жағдайда теғңге құнының (бағамның) өзгеруіне байланысты
тиімсіз (қиын) жағдайға тап болуы мүмкін. ... ... ... ... валюта түрінде белгілеуге тырысады. Бұл жағдайда тауардың жалпы
валюталық ... ... және ... ... ... ... ... мен бағамы белгіленеді. Әр түрлі банктердегі бағамдар әр
түрлі  болғандықтан, бағам тауардың ... ... ... ... бір
банктегі оның төлемі жүргізілген күніне таңдап алынуы мүмкін. Осындай кезде
сатушы үшін ... ... бір ... ... ... ... ... баға келісімшартқа отыру барысында тұрақты бағаны анықтау қиын
болған жағдайда ... ... әсер ... факторлар жиі өзгерген уақытта (кезде). Бұл
жағдайда базистік (бастапқы) ... ... оны ... ... ... ... ... қосылған құн салығы көрсетілмейді,
алайда шот-фактурада салықтың бұл түрінің болуы міндетті. Келісімшарттың
басты элементі ретінде қаржылық жағдай саналады. Қаржылық жағдай ... ... мен ... анықтайды.
    Кейбір жағдайларда жабдықтаушы сатып алушыға тиеліп жіберілген
тауарлары үшін весель алуы мүмкін. Алынған вексель анықталған мерзім ішінде
белгіленген ... ... ... ... ... білдіреді.
    Вексель дегеніміз – ооынң иесінің белгіленген мерзім, яғни уақыт біткен
соң борышкердің ақша төлеуін талап ететін құқығын куәландыратын ... ... ... алу және сату ... ... ... ... инвестициялауқұралы болаотырып, вексель бағалы қағаздардың
ерекше бір түрі ретінде қызмет етеді.
    Вексель белгіленген қатал нысанында жазылған ... ... ... ... ... өзінің иесіне міндеттеменің мерзімі
өткеннен кейін немесе мерзімінен бұрын вексельде көрсетліген соманы төлеуді
талап етуге даусыз құқық береді. Вексельді ... яғни ол ... ... жүргізуге міндет алған заңды немесе жеке тұлға вексель
бойынша төлем жүргізуге міндет алған заңды немесе жеке тұлға ... ... ... Ал вексель бойынша төлем алушы тұлға ремитент болып табылады.
Вексельдің жалпы түрін мына төмендегі ... ... ... ... 100000 (жүз мың) теңге                                      |
|25.03.2004 жыл ... ... сома ... ... ... ... ... ... ... ... ақша ... ... аты ... жыл ... ... ... ... ... ... ... ... аты ... ... ... қолдары және ұйымның мөр таңбасы ... ... ... есеп ... бір жыл ... аралығында (ішінде)
жүргізілетін болса, ремитент алынған вексельді баланстың актив ... ... ... ... ... ... Соған сәйкес вексель
беруші осы соманы өз балансының қысқа мерзімді міндеттемелер бөліміндегі
берілген ... ... ... ... өтелу мерзімі болып
весельбойынша төлем жүргізілетін уақыт алынады, яғни весель қызметінің
аяқталатын уақыты есептелінеді.  Әдетте вексельдер  ... ... ... ... міндетті орындайды. Бұндай міндеттерге мыналарды
жатқызуға болады:
o Дебиторлық қарыздың өтелу серзімін белгіді бір ... ... ... ... басқа да құжаттарға қарағанда дебиторлық
қарыздарды нақты дәлелдеу;
o Пайыз түрінде төлем алу үшін ... ... ... ... есепте весельдер сатлыған, вексельге айырбасталған
тауарлар және қызметтердің нарықтық құнымен, ақашалай баламасымен немесе
барлық ақшалай төлемдердің ағымдағы құнымен есептелінеді. ... ... бұл ... ... ... ... табылады. Ал вексель бойынша
алынған төлемнің осы жалпы сомадан артығы пайыз сомасы  болып есептелінеді.
Вексельдің атаулы құны вексельде көрсетліген пайыз ... ... ... ... ... ... тиісіт ақшалардың сомасы
болып табылады.  Жасалу үлгісі және қолданылуы бойынша ... жәй  ... деп ... екі ... ... ... дегеніміз төлем мерзімі келген  кезде вексель ұстаушыға
белгіленген сомада ақша төлеуді вексельді беруші өзіне ешқандай шарт қоймай-
ақ міндеттейтін ... ... ... яғни қарапайым  тілмен айтқанда
вексель берушінің  вексель алушыға ақшалай төлем жасауға міндеттемесін
білдіреді. Жай ... ... ... ... ... болып
саналады. Вексельде оның берілген уақыты, борышкерлік міндеттемесінің
сомасы, төленетін мерзімі мен орын, ... ... ... ... ... борышкердің, яғни вексель берушінің қолы қойылуы керек.
    Айналым үдерісі кезінде вексель бір адамнан екінші адамға арнайы
тіркеліп жазылғаннан ... ғана ... ... ... ... теріс
жағында немесе қосымша парғында жағзылады.
    Аударылмалы вексель – (тратта) кредитордың ... ... ... бір ... ... ... тұлғаға немесе жеке тұлғаға
(ремитентке) төлеу жайлы жазбаша өкімі болып саналады. Яғни оның жә
вексельден ерекшілігі, аударылмалы вексельде вексель ... ... ... ақша ... ... бір адамға эмитентке төлеу туралы
жазбаша бұйрығын бере алады.
    Вексельдерде сонымен қатар пайыздық және ... деп ... ... вексельдердің атаулы құнында төленетін пайыз сомасы өз
алдында көрсетіледі.
    Пайыссыздық вексельдерде пайыздық сома өз алдына бөлек көрсетілмейді,
бірақ ол вексельдің ... ... ... ... ... ... ... қаржылық және
қазыналық болып үш түрге бөлінеді.
    Коммерциялық вексельдер өнім өндіруші кәсіпорындар мен ұйымдарға ол
өнімді тұтынушы , яғни ... ... ... мен ұйымдардың төлем жасау
мерзімінің кешіктірілу себебіне байланысты беретін коммерциялық несиесі
ретінде ресіиделеді.
    Қаржылық вексельдер арқылы тауарлық келісімшарттарға жатпайтын әр ... ... ... ... ресімделеді.
    Қазыналық вексельдер мемлекеттік қазыналық міндеттемеге жатады. Олар
мемлекеттің ішкі қарыздарын өтеуіне байланысты ... ... ... ... ... номиналын шегерім жасауды  қоса
алғандағы  бағасы бойынша банктерге және басқа да кәсіпорындар мен
ұйымдарға сатылады. Ал оларды кері ... ... алу ... ... құны
бойынша жүргізіледі. Қазыналық вексельдер иелерінің табысын атаулы және
сату бағасы арасындағы айырмашылық құрайды. Жалпы алғандa қазыналық
вексельдер иелерінің табысын атаулы және сату ... ... ... ... ... қазыналық вексельдер банктер үшін  қфысқа мерзімге
капитал салу нысаны болып табылады. Олар банк арқылы ақша рыногында
пайдаланылады.
    Вексельдер ... ... және ... ... ... және ... кепілділігінің барлығына қарай:
    Қамтамасыз етілген және қамтамасыз етілмеген.
    Төлеу тәртібі бойынша:
    Мерзім вексель және ұсынушылық вексель болып бөлінеді.
    Вексельдерді толтыру мен ресімдеу ... ... ... ... Құжатта міндетті түрде вексельдік таңба, яғни вексель деген жазу
жазылып оның ... күні мен орны ... ... ... пайызы,
төлеу мерзімі көрсетілуі керек. Аударылмалы вексельді трасат (борышкер)
акцептеу керек, ... ... ... ... вексель бойынша
ешқандай міндеттемесеі болмайды. Вексель берілген уақытынан бастап төлеу
мерзіміне дейін жабдықтаушының иелігінде болуы, тауарға төлем төлеу үшін
басқа заңды тұлғаға ... жеке ... ... ... банк ... алу үшін пайдалануы мүмкін. Вексельдің маңызды деректемесі болып
төлем мерзімі саналынады. Кәсіпорындар мен ұйымдардың ... ... ... төһлем мерзімдерінің сақталуын қадағалап оны
бақылап отыру қажет. Вексельмен есеп айырысу есебі арнайы «Алынған
вексельдер» шотында жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... және
тапсырыс берушілермен  арадағы олардан алынған вексельдер бойынша есеп
айырысу операциялары жайлы ақпараттар жинақталады.
    Сатылған ... мен ... ... үшін вексельдер алынғанда:
    Дт:    1210      «Алынған вексельдер» шоты
    Кт: 1210  «Алынуға тиісті борыштар» шоты
    Ал вексель бойынша сатып алушылардың борыштарының жабылуына, яғни ... ... ... ... 1030 ... ... шоттардағы ақша қаражаты»
    Кт: 1210 «Алынған вексельдер» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы
жазылады.
    Айта кететін бір жағдай көпетген уақыттарда вексельде ... ... ... ... ... ... ... 500000 (бес жүз
мың) теңгеге алынып және оған қоса жылдық 5 (бес) ... ... ... ... ... деп есептейік. Осы жағдайда біздің вексель бойынша
алуға тиісті сомамыздың мөлшері былай есептеледі:
    500000+500000*5%*6/12=500000+12500=512500 теңге
    Егер осы ... ... алты айға емес ... айға жазылып берілген
жағдайда алынуға тиісті сома мына ... тең ... ... ... ... ... бухгалтерлік жазуларымыз
келесідей түрде жазылады:
    А) вексель алынғанда
    Дт: 1210 Алынған вексельдер
шоты                                                 500000 тг
    Кт: 1210  Алынуға тиісті борыштар ... ... ... ... сатып алушылардың борыштары есептелген пайыз
сомасымен бірге өтелгенде
    Дт: 1010 Ақшалар
шоты                                                                 
512500 тг
    Кт: 1210 Алынған вексельдер шоты                500000 ... ... мен ... ... шоты ... ... операциялар
|№|Операциялар мазмұны ... ... ... | |шот |шот | ... |3 |4 |5 ... ... тауарға, өнімге, көрсетілген |1210 |3010 |  |
| ... ... ... алушы, тапсырыс | | | |
| ... ... | | | ... ... ... ... көрсетіліген|1210 |3130 |  |
| ... ... ... құн ... | | | |
| ... | | | ... ... бұрын алынған аванс сомасына |1610-1610 |1210 |  |
| ... | | | ... ... және ... берушілерден есеп |1030 |1210 |  |
| ... ... ... түскен сома | | | ... ... және ... ... борышы|1270-2150,424|1210 |  |
| |олардың кредиторлық қарызы ... ... |0 | | ... ... ... тауар, өнім, |1280 |1210,2120-2130|  |
| ... ... үшін ... вексель | | | ... ... және ... ... ... |1030 |1280 |  |
| ... үшін борыштарын төледі | | | ... ... ... ... ... мен ... ... заңды және жеке тұлғалардың төлем
қабілеттілігін анықтау жүйесін қанщалықты арттырғанымен, оларға ... ... ... ... ... үшін уақтылы есеп айырыспай
немесе алынуға тиісті сомалардң бір ... ғана ... ... ... ... іс-тәжірибеде әрдайым кездесіп отырады. Мұндай жағдайлардың
алғашқы нысандары болып борышкер кәсіпорындар мен ұйымдардың банкрот болып
қалуы немесе ол кәсіпорындар мен ұймдардың тартылуы, ... ... ету ... өтіп ... ... ... алушылардың келісімшартқа
сәйкес белгіленген мерзімде төлемеген шоттары «күмәнді қарыздар» деп
аталады. Күмәнді қарыздрға – ... ... ... және ... кепілдікпен қамтамасыз етілмеген дебиторлық борыштар жатады.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес талап ету мерзімі өтіп ... ... ... ... ... ... ... белгісіз,
күмән тудыратын борыштарды есептен шығарудың екі тәсілі бар. Біріншісі –
тікелей есептен шығару әдісі, мұнда шығындар нақты шоттарда үмітсіз деп
танығаннан ... ғана ... ... ... ... – резервтік
әдіс, бұл жағдайда шығындар алдын ала қарастырылған тәсілмен есептеледі.
    Тікелей еспетен шығару әдісі бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ол ... мен ... ... келтіре
алмайды, яғни күмәнді борыштарды тауарлар жеткізіліп түсірілген немесе
қызметтер көрсетліген ... ... ... оның күдікті деп танылған
есептік мезетінде ғана шығындарға жатқызады. Кәсіпорындар мен ұйымдар
күмәнді ... ... ... ... ... ... Күмәнді
қарыздар бойынша резервтердің есебі 1290 «Күмәнді қарыздар бойынша
резервтер» шотында жүргізіледі. Күмәнді қарыздар бойынша резервтер есеп
беретін жылыдң соңында жабдықтаушылар мен ... ... ... ... ... ... ... жасалынады. Азаматтық
кодекстің 1-бөліміндегі 178-бабына сәйкес борыштың өтелу мерзімінің жалпы
уақыты 3 (үш) жыл болып белгіленеді. Үш жыл уақыт ... ... ... ... ... ... ... есебінен есептен
шығарылады.
    Қазақстан Республикасы заңына сәйкес талап ету мерзімі өтіп кеткен
дебиторлық борыштар «үмітсіз қарыз» деп танылады. Ал үмітсіз қарыздар
сомалары құрылған ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар күдікті қарыз бойынша резерв құрмаса және
үмітсіз қарыздың айқындалу ... ... ... онда бұл сома ... ... есептен шығарылады. Сондай-ақ бұл сома қаржы-
шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп ... ... ... ... ... ... ... үмітсіз қарыз ретінде есептен
шығарылып және ол осы есептен шығарылып және ол осы есеп беретін кезеңде
өтелсе, бухгалтерлік ... ... жазу ... ... ... ... беру кезеңінде жүргізілсе):
    Дт: 1290 Күмәнді қарыздар бойынша резевтер шоты
    Кт: 1210 ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарыз сомасы есеп берудің келесі
кезеңінде өтелсе, онда ол сома ... емес ... ... табыс есебінде
танылады. Бұл жағдайда бухгалтерлік есепте :
    Дт: 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты»
    Кт: 6010 ... емес ... ... ... ... шоты ... ... қарыздар бойынша резервтер» есебі №10 журнал-ордер
жүргізіледі. Кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... деп ... үшін 100000 (жүз мың) ... көлемінде резерв құрғанда мынадай
корреспонденциялар жазылады:
    Күдікті қарыздар бойынша құрылған резерв сомасына;
    Дт: 7210 Жалпы әкімшілік шығындар
шоты                                           100000 тг
    Кт: 1290 Күмәнді қарыздар ... ... 100000 ... ... қарыздар бойынша құрылған резервтің есебінен 80000 ( сексен
мың) теңге дебиторлық борыш есептен шығарылғанда;
    Дт: 1290 Күмәнді қарыздар ... ... 80000 ... 1210 Алынуға тиісті
борыштар                                                             80000
тг
    Артық жасалынған күдікті қарыздар резерв сомалары сторно етіледі.
Кәсіпорындар мен ұымдар бұл ... ... ... жазу ... ... 7210 Жалпы және әкімшілік
    шығындар
шоты                                                                        
          20000 тг
    Кт: 1290 Күмәнді қарыздар бойынша
    резервтер шоты              
                                                                    20000
тг
    Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтерлік балансындағы дебиторлық
борыштары ... ... ... бойынша құрылған резерв сомасы алынып
тасталып, қалған айыпма қалдығының соамсы ғана көрсетіледі.
    Мысалы: «ҚКК» фирмасының дебиторлық қарызы 200000 (екі жүз мың) теңге,
ал ... ... ... резерв  сомасы 50000 (елу мың) теңгені құрайды
деп есептейік. Сонда ... есеп беру ... ... ... ... ... 50000 (елу мың) ... кезе шығындары ретінде танылады да,
«ҚКК» фирмасының бухгалтерлік балансында дебиторлық қарыз соамсы 50000 (елу
мың) теңгеге азайтылып 150000 (бір жүз елу мың) ... ... ... келген кәсіпорындар мен ұйымдары алып қарасақ та олардың барлығы да
қай шоттардың ... ... ала ... білу мүмкін емесе. Дегенмен
де қаржылық есеп беру кезінде жыл бойы ... ... ... ... ... Бұл ... бағалудың салдарынан елеулі
айырмащшылықтардың да пайда болуы ықтимал. Жалпы халықаралық тәжірибеде
күмәнді қарыздарды бағалау үшін мынадай екі әдісі қолданылады:
o Несиеге сатудан алынатын таза ... ... ... әдісі
(қаржы-шаруашылық қызмет ітуралы беруде);
o Дебиторылқ қарыздарды өтелу мерзімі бойынша есептеу әдісі
(бухгалтерлік баланста)
    Бұндағы бірінші аталған әдістің мақсаты күмәнді дебиторлық борыштар
нәтижесінде ... ... ... ... болса, екінші әдістің
мақсаты дебиторлық борыштың таза өзідік құнын дұрыс есептеу болып 
табылады. Көпетеген кәсіпоырндар мен ұйымдар да бұл ... ... ... ... ... ... ... алынатын таза табыстан еспетелегн
пайыз әдісіне тоқталатын болсақ, бұл  әдіс сәйкестік принципіне
бағытталған. Бұнда күмәнді борыштардан шеккен ... ... мен ... ... таза ... ... ... қатынастардың орташа
пайызы тәжірибеге сүйене отырып есептеледі. Содан кейін бұл пайыз күмәнді
қарыздар көлемін анықтау үшін есеп беру кезіндегі сатылған нақты өнімге
қолданылады.
    Мысалы: ... ... 2004 ... ... ... ... 1000000 тг
• Сатылған тауарларының қайтарылғаны                                    
50000 тг
• Сауда щегерімі                     
                                                         10000 ... ... ... ... резерв                       
                      8000 тг
Соңғы үш жылдағы «ҚКК» фирмасының күмәнді қарыздар бойынша ... ... ... ... бойынша |Пайыздар|
| |көлемі ... | ... |900000 |29700 |3,3 ... |930000 |31500 |3,38 ... |950000 |36100 |3,8 ... |97300 |3,5 ... ... бухгалтері бұл жылдардағы күмәнді қарыздар бойынша
пайыз мөлшері орта есеппен 3,5% деп есептейді. Соған сәйкес 2004-жылғы
«ҚКК» фирмасының күмәнді қарыздар сомасы ... ... ... табылған күмәнді қарыздар соамыс бойынша «ҚКК» фирамсының
бухгалтерлік есепті жыл соңында (2002 жыл) ... жазу ... 7210 ... және ... 32900 ... 1290 ... қарыздар бойынша
резерв                                         32900 тг
    Жоғарыдағы сандарды есекере отырып, 2004 ... ... ... ... ... резерв сомасының 40900 (қырық мың тоғыз жүз)
теңгеге тең болатындығын білуімізге болады. Бұндағы 8000 (сегіз мың) теңге
өткен жылдардағы алынбаған ... ... және 32900 ... екі мың ... ... ... ... сатлыған тауарлар бойынша күмәнді қарыдарға
жасалынған (болжам бойынша) резерв  сомасы.
    Негізінен  несиеге ... ... таза ... ... ... ... ардайым дебиторлық қарыздың таза өзіндік құнын есептеп отыру
мүмкін емес. Бұл әдістің тұжырымдамалық ... ... ... ... ... Өйткені күдікті қарыз сатылым негізінде туындаған. Әдіс
қолданылуы барысында өте қарапайымдылығымен және тиімділігімен
ерекшеленеді. Ескеретін жағдай, несиеге сталған ... ... ... ... ... ... (жаңадан есептеліп) отыруы тиіс.
    Күмәнді қарыздарда бағалу үшін қолданылатын  дебиторлық қарыздарды
өтелу ... ... ... ... бухгалтерлік баланста таза дебиторлық
қалдықтың қалуына  негізделген. Бұл әдіс бойынша күдікті борыш пайызын
анықтаған уақытта өткен кезеңдердегі мәліметтер ... ... ... ... күтіп отырған күдікті дебиторлық борыштың нақты
ақшалай өзіндік құнын анықтау есептеледі. Несиге стаудан алынатын таза
табыстан есептелген пайыз әдісіне қарағанда дебиторлық қарыздарды ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын
өтеуге қажетті күмәнді қарыздарға жасалған резерв сомасының дұрыс жасалуына
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... талап етілген қалдыққа сәйкес түзетіледі. Бұл жағдайда
күмәнді қарыз берілген түзетілім сомасына дебиттелінеді. Жалпы күмәнді
қарыздар бойынша жасалынған қажетті резерв сомасының мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... бірыңғай құрамдастырылған
мөлшерлеме;
o Алынуға тиісті шоттың мерзіміне сәйкес әрбір сомасына бөлек
негізделген мөлшерлеме;
    Осы атап өткен екінші әдісіміз бойынша ... ... ... 2004 ... 31 ... ... ... шоттарының
сомасы (өлшем бірлігі теңге)
|С|Түсуге тиісті борыш ... |Бір ... ... ... ... | | ... | | ... | | ... | | | ... | | ... | | |ні ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... |3 |4 |5 ... ... ... ... |7440 |1290 |  ... бойынша құрылған резерв |1290 |1210, |  |
| ... ... ... ... ... | ... | |
| | | |1630 | ... ... ... ... бойынша құрлған |7440 |1290 |  |
| ... ... ... ... ... ... | | | |
| ... | | | ... ... дебиторлық қарызы үмітсіз қарыз |1290 |1210, 1280, |  |
| ... ... ... ... ... | |2150, 1630 | |
| ... ... бұл қарыз сомасы өтелгенде | | | |
| ... осы ... беру ... жүргізілсе): | | | ... ... ... қарызы үмітсіз қарыз |1050, 1030, |6160 |  |
| ... ... ... ... бір ... |1010, 1030 | | |
| ... ... бұл ... ... ... | | | |
| ... ... ... беру ... | | | |
| ... | | | ... ... (тәуелді) серіктестіктердің дебиторлық борыштарының есебі
    Жалпы кез келген ұйымның бухгалтерлік есебіндегі мына шотта:
o 1220 ... ... ... 1220 ... ... ... 1230 ... бақыланатын заңды тұлғалардың борышы» 1240 сол
ұйымның барлық еншілес және ... ... ... ... ... ... борыштары жайлы
ақпарттар көрініс табады.
    «Шаруашылық веріктестіктері» дегеніміз пайда табу ... ... ... қоры ... ... ... ... коммерциялық ұйымдар немесе заңды тұлғалар болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы шарушылық ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестік, қосымша
жауапкершілікті серіктестік және акционерлік қоғамдар ... ... Осы ... айтылған еншілес серіктестік дегеніміз, басқа
(негізігі) шаруашылық серіктестік  оның жарғылық қорына үлесін қоса ... ... ... Еншілес шарушылық серіктестігі өзінің негізгі
шаруашылық серіктестігінің қарыздарына жауап бермейді. Тәуелді
серіктестіктердің еншілес серіктестіктерден айырмашылығы, олар филиал боп
табылады және ондай ... өз ... ... қоры ... ал
олардың балансы ішкі қолдануға ғана арналады. Сонымен қатар, тәуелді
серіктестіктер өздерінң қаржы-шаруашылық қызметінң ... ... ... есеп тіркелімдерін, бас кітапты толтырады және
баланстарын жасайды.
    «Бірлесіп бақыланатын заңды тұлғаның» қатысушысы ... жеке ... ... және ... ... ... есеп ... үлестік қатысуын көрсетуі қажет. Ол үлесімді (пропорционалды)
бірктіру үшін есеп ... ... ... ... ... ... асады.
    Меншіктің осы түрлерін айқындайтын анықтамалар азаматтық кодексте толық
түрде көрініс тапқан (228-234 ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың борышы» шоттары мына шоттармен
корреспонденцияланады:
o Еншілес, тәуелді серіктестіктерге, бірлесіп бақыланатын заңды
тұлғаларға ұйым ақша берген уақытта:
    Дт: 1220 «Еншілес, тәуелді ... және ... ... ... ... ... 1030  ... банктік шоттардағы ақша қаражаты» шоты түріндегі
бухгалтерлік жазуы жазылса,
o Сатылған ... ... ... құралдар мен материалдық емес
активтер және материалдардың құнына еншілес, тәуелді және
бірлесіп бақыланатын заңды тұлғалардың дебиторлық  борыштарының
пайда болуына:
    Дт: 1220 «Еншілес, тәуелді серіктестіктердің және ... ... ... ... ... 6010 ... қызметтен алынатын кіріс» немесе «Негізгі емес
қызметтен алынатын кіріс» деп аталатын шоттардың тиістілері  түріндегі
бухгалтерлік жазу ... ... ... ... құралдар мен материалдық емес активтер
және материалдардың құнына есептелінген қосылған құн салығы сомасына:
    Дт: 1220, 1230  «Еншілес, тәуелді серіктестіктердің және бірлесіп
бақыланатын ... ... ... шоты» шоты;
    Кт: 3130 « Қосылған құн салығы шоты» түріндегі корреспонденция жазылса.
o Шетелдік валютадағы борыштар бойынша тиімді бағамдық
айырмашылыққа;
    Дт: 1220 «Еншілес, ... ... және ... ... тұлғаларлың борышы» шоты;
    Кт: 6250 «Бағамдық айырмашылықтан алынатын кіріс» шоты түрінде
корреспонденция жазылуы тиіс.
    Еншілес, тәуелді және бірлесіп ... ... ... ... жабылуына:
    Дт: 1210 «Алынған вексельдер» немесе 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы
ақша қаражаты»» ... ... 1220 ... ... серіктестіктердің және бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың борышы» деп аталатын шот түрінде екі жақты жазу жазылады.
    Еншілес , тәуелді серіктестіктер мен ... ... ... дебиторлық борыштарының салыстыру актілері арқылы кредиторлық
борыштардың есебінен жабылуына:
    Дт: 1210 «Алынған вексельдер» шоттарының тиістілері;
    Кт: 1220 ... ... ... және ... ... тұлғалардың борышы» деп аталатын шот түрінде екі жақты жазу жазылады.
    Еншілес, тәуелді серіктестіктер мен ... ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық құндылықтарды
жеткізу үшін  алынған аванстар есебінен жабылғанда мына ... ... ... жазу ... 3510 ... қорларды жеткізіп беру үшін алынған
аванстар» немесе
    «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін алынған аванстар»
деп аталатын шоттардың тиістілері;
    Кт: 1220 ... ... ... және ... бақыланатын
заңды тұлғалардың борышы» шоты.
    Осы жоғарыда  айтылғандармен қатар шетелдік валютадағы борыштар бойынша
тиімсіз ... ... ... ... ... 7430 ... ... бойынша шығындар» деп аталатын шот;
    Кт: 1220 «Еншілес, тәуелді серіктестіктердің және бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың борышы» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
|№|Операциялар мазмұны ... ... | |    Дт| | ... |3 |4 |5 ... ... және ... бақыланатын заңды |  |  |  |
| ... тиеп ... ... негізгі |  |  | |
| ... ... емес ... ... |  |  | |
| ... ... |  |  | |
| |Өз ... ... | |
| ... ... ... ... сомасына |130 ... | |
| | ... | |
| | |130 |3130 | ... ... және ... ... заңды |1030 |2120-2130 |  |
| ... ... ... ... есеп ... ... | | |
| ... ... | | | ... соңында (аяғында) еншілес, тәуелді және бірлесіп |1270-2|2120-2130 |  |
| |бақыланатын заңды тұлғалардың ... ... ... |150 | | |
| ... ... ... ... жабылды. | | | ... ... ... ұзақ ... жалға |2120-2|6210 |  |
| ... ... ... үшін жалға алушылардың |130 | | |
| ... ... | | | |
| | | | |  ... ... ... ұзақ мерзімге жалға |1270 |6120 |  |
| ... ... ... үшін ... пайыз | | | |
| ... ... | | | ... ... кредитке есептелген пайыз сомасы |1270 |6120 |  ... ... ... ... сомасы |1270 |6120 |  ... ... және ... ... ... |1030 |1270 |  |
| ... есеп ... ... келіп түсті. | | | ... ... ... ... ... мен ұйымдарда басқадай операциялар бойынша тиісті
дебиторлық борыштар төмендегідей шоттарда есптеледі:
     1280 «Алынуға тиісті ... құн ... 1280 ... ... ... мен басқадай тұлғалардың борышы».
    1280 «Өзге де дебиторлық борыштар».
    Бұл шоттарда «Сатып алушылар мен тапсырыс берушілер» бөлімшесінде
есептелуге жатпайтын (сатылған ... ... ... ... жатпайтын) есеп айырысу операциялары есептеледі.
    «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» шоты ұйымның сатып алынған негізгі
құралдары, материалдар тағы да ... ... ... төленген
қосылған құн салығы сомасы жайлы ақпарттарды жинақтауға арналған. Салықтың
бұл түрі барылқ тауарлар мен қызметтерді қамтитын жанама салық ... ... орай бұл ... стып алушылар тауардың құнына қосып
төлейді. Жанама салықтар бюджетке тауарларды сатып алатын заңды және жеке
тұлғалардың түспейді, керісінше осы тауарларды ... ... баға ... ... ... ... сомасы да жоғары болады.
Бюджетке төленетін қосылған құн салығы сатлыған тауарлар (жұмыстар мен
қызметтер) үшін сатып алушылардан алынған салық пен материалдық ... ... ... қосылған құн салығы сомалары арасындағы
айырмашылық ретінде анықталады.
o Алынған тауарлар мен ... ... және ... мен ... бойынша есептелінген қосылған құн
сомасына:
    Дт: 1280 «Алынуға тиісті ... құн ... ... 3310 ... және ... есеп ... шоты немесе
    Дт: 1280 «Алынуға тиісті қосылған құн салығы» шоты
    Кт: 1280 «Басқадай несиелік борыштар мен аударымдар» шоты түріндегі
бухгалтерлік жазуы ... ... ... ... ... ... ... қаралған
жалға берген неізгі құралдары, берген несиелері мен қарыздары, алған
вексельдері үшін пайыз түрінде алатын сомасы, ... ... ... ... сомасы есептелінеді. Осыған байланысты
«Есептелген пайыздар» шотына сәйкес негізгі ... ... мына ... ... ... ... ... вексельдер, берілген заемдар
бойынша пайыздар есептегенде:
    Дт: 1280«Есептелген пайыздар» - деп аталатын шот,
    Кт: 6120 «Акциялардың дивидендтері және ... ... ... ... шот ... ... жазу ... Есептелген пайыздар бойынша борыштардың жабылуына:
Дт: 1030 «Ақшалар» шоттарының тиістілері,
Кт: 1280 «Есептелген пайыздар» деп ... шоты ... ... ... «Жұмысшылар мен басқа тұлғалардың борышы» деп аталатын шотта
жұмысшылар мен ... да ... ... ... ... ақпарттар
жинақталады. Бұл шотта жұмысшылар мен басқа да  тұлғаларға аванс ретінде
(қарызға) қызметтегі іссапарлары үшін үшін және басқадай шығындар ... ... ... ... жұмысшылар мен қызметкерлерден олардың
кәсіпорынға тигізген зияндары үшін ұсталатын ... ... ... ... қажеттілігі (шығындары! Және
қызметтегі іссапарлары үшін есеп беруге тиісті тұлғаларға
берілген сомаларға:
Дт: 1250 «Жұмысшылар мен басқа тұлғалардың борышы» шоты
Кт: 4420 ... ... ... шоты түріндегі бухгалтерлік жазу
жазылады.
o Есеп беру тиісті ... ... ... өтеген уақытта :
материалдық активтер, негізгі құралдар, инвестициялар,
материалдар және тауарлар деп аталатын шоттардың тиістілері
дебиттелініп, «Жұмысшылар мен басқа да ... ... ... Есеп ... тиісті тұлғалардың аванс ретінде алған сомаларының
пайдаланғаннан қалған қалдығы, жетіспеушілік бойынша кінәлі
адамдардың төлеген ... ... ... ... ... ... кіріске алынғанда:
Дт: 1250 «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың борышы» шоты
Кт: 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты» шоты түріндегі
бухгалтерлік жазу ... Есеп ... ... ... ... ... шығарған
шығындарының сомасына:
Дт: 7010 «Тауарларды сату бойынша шығындар»;
        7210  «Жалпы және әкімшілік шығындары»;
     8410 ... ... ... ... тиістілері.
    Кт: 1250 «Жұмысшылар мен басқа да тұлғалардың борышы» түріндегі екі
жақты жазу жазылады.
• Жабдықтаушыларға олардан алынған ақау материалдарды қайтаруға
байланысты дебиторлық ... ... ... 1280 ... ... ... шоты;
Кт: 1310 «Материалдар»  шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
• Банктегі шоттан қателесіп есептен шығарылған ... 1280 ... ... ... ... 1030  ... ... шоттардағы ақша қаражаты» шоты түріндегі
бухгалтерлік жазуы жазылады.
• Құны акцептелген ... ... ... ... ... ... ... түсенде олардың жетіспеушіліг мен
бағалардың сәйкессіздігі нәтижесінен болған, сондай-ақ арифметикалық
қателіктерге:
Дт: 1280 «Басқадай дебиторлық ... ... 1210 ... және ... есеп ... шоты ... жазуы жазылады.
• Ағымдағы жал бойынша алынуға тиісті жал төлемдері мен айыппұлдарға,
сондай-ақ өсімақыларға:
Дт: 1280 ... ... ... ... 6010 ... сатудан және қызмет көрсетуден алынатын кіріс» шоты
түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
• Төтенше жағдайлардан ... ... ... толтыру бойынша
дебиторлық борыштың пайда болуына:
Дт: 1280«Басқадай дебиторлық борыштар» шоты,
Кт: 6310 «Тоқталынған операциялардан болатын кірістер (зияндар)» шоты
түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
    Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жал
төлемдері жайлы ақпараттар, бюджетке және бюджеттен тыс ... ... ... жабдықтаушылар мен мердігерлерге, көлік ұйымдары мен
басқа да заңды тұлғаларға деген шағым талап сомалары, тауарлық-материалдық
қорлардың ... ... тағы да ... ... ... ... шоты ... жүргізілетін операциялар
|№|Операциялар мазмұны ... ... ... | |шот |шот | ... |3 |4 |5 ... мен ... ... |2150 |1010 |  |
| ... және ... да мақсаттар үшін | | | |
| ... ... ... | | | ... мен қызметкерлерге берілген банк |2150 |3010 |  |
| ... | | | ... мен ... ... |1010 |2150 |  |
| ... ... аванс ретінде алған | | | |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... | | | ... мен қызметкерлерге аванс ретінде |3430 |2150 |  |
| ... ... ... ... бөлігі | | | |
| ... ... ... ... ... | | | ... Алдағы кезең шығындарының есебі
1620 «Алдағы кезең шығындары» деп есеп беретін кезеңде ... ... есеп ... кезеңнің шығындарына жататын шығындарды айтады. Олардың
қатарына жататындар:
• Алдын ала (мерзімінен бұрын) төленген сақтандыру полисінің сомасы,
• Келесі кезеңдерге жазылған газет, ... және ... да ... ... ... жұмыс істейтін өндірістердің маусымдық шығындары және тағы
да басқалар.
    Осы айтылғандармен қатар алдағы кезең шығындарына жаңа ... және ... ... ... кен өндіруші өнеркәсіпті
пайдалануға дайындау жұмыстарының шығындары, жаңа кәсіпорындарды іске қосу
шығындары жатады.
    «Сақтандыру полисі» ... ... ... ... ... ... ... алу үшін есеп айырысу шотынан төленген
сомаға:
Дт: 1620 «Сақтандыру полисі» шоты;
Кт: 1030«Есеп айырысу» шоты түріндегі бухгалтерлік жазу
жазылады.
o Сақтандыру полисін алу барысында  ... ... ... есеп
беретін уақытта мына түрдегі екі жақты жазу жазылады:
Дт: 7010 «Тауарларды сату бойынша шығындар»;
7210 «Жалпы және әкімшілік шығындары»;
8410 ... ... ... ... 3210 ... ... шоты.
    «Жал төлемі» шот алдағы кезеңдер үшін төленегн жал төлемдерінің сомасын
көрсетеді. Аталмыш шотқа байланысты төмендегідей ... ... ... ... үшін төлем төленген жағдайда:
Дт: 1620 «Жал төлемі» шоты;
Кт: 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты» шоты ... ... ... ... жатқызылатын жал төлемі есептен шығарылған уақытта:
    Дт: 7010 «Тауарларды сату бойынша шығындар»;
    7210 «Жалпы және әкімшілік ... 8410 ... ... және тағы да ... ... тиістілері;
    Кт: 1620 «Жал төлемі» шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы.
    «Басқадай алдағы кезең шығындары» шоты «Сақтандыру полисі» мен «Жал
төлемі» деп аталатын ... ... ... басқадай алдағы кезең
шығындары жайлы ақпараттарды есептеу үшін арналған.
Алдағы кезең шығындары шоты бойынша жүргізілетін операциялар
|№|Операциялар ... ... ... ... | |шот |шот | ... |3 |4 |5 ... ... алу үшін есеп ... |1620 |1030 |  |
| ... ... сома | | | ... полисін алу барысында болған |7110, 7440, |1620 |  |
| ... ... есеп ... уақытта тиісті|8048 | | |
| ... ... | | | ... ... жал ... есеп ... |1620 |1030 |  |
| ... аванс ретінде алдын ала аударылды | | | ... ... ... жал ... ... |7110, 7440, |1620 |  |
| ... |8047 | | ... ... ... ... аванстардың есебі келесі шоттарда есептелінеді:
o «Тауарлық-материалдық қорлрады жеткізіп беру үшін берліген
аванстар» шоты;
o «Орындалатын жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер ... ... ... ... ... 1610 дегеніміз ұйымның жабдықтаушылар мен қызмет 
көрсетушілерге олардан алынатын тауарлық-материалдық қорлар, ... ... емес ... үшін және ... көрсететін қандай да
бір қызметі үшін алдын ала төленіп қойылған сомалары болып табылады.
    Бұл жоғарыда аталған шоттарға байланысты бухгалтерлік есепте мынадай
корреспонденциялар жазылады:
o ... ... ... беру үшін ... шоты ... ... ... мен көрсетілетін
қызметтер үшін берілген аванстар» шотының тиістісі;
Кт: 1030  ... ... ... ақша ... ... ... ... аванс сомасы:
   Дт: 1610 «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беру үшін берілген
аванстар» шоты немесе «Орындалатын ... мен ... ... ... ... ... тиістісі;
   Кт: «Банктен тыс мекемелердің несиелері» шоты немесе «Басқадай несиелер»
шотының тиістісі.
   Шетелдік ақша бірлігі, яғни ... ... ... аванстар бойынша
тиімді бағамдық айырмашылықтың пайда болуына:
   Дт: 1610 «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беру үшін берілген
аванстар» шоты ... ... ... мен ... ... ... аванстар» шотының тиістісі;
   Кт: 6250 «Бағамдық айырмашылықтан алынатын кіріс» шоты.
   Бұрынырақта аванс ретінде берілген соманың пайдаланғаннан қалғаны
қайтарылғанда:
   Дт: 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша ... ... 1610 ... ... ... беруі үшін берілген
аванстар» шоты немесе «Орындалатын жұмыс пен көрсетлетін қызет ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаушыларға тиісті қарыз
соамлары өтелгенде:
   Дт: 1210 «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысу» шоты;
   Кт: 1610 «Тауарлық-материалдық қорларды жеткізіп беру үшін ... шоты ... ... жұмыстар мен көрсетілген қызметтер үшін
берілген аванстар» шотының тиістісі.
   Жалпылама аталмыш бөлімшенің шоттары тауарлық-матреиалдық қорларды
жеткізгені үшін алдын ала ... ... ... сипаттайды. Осылайша
аталып өткен шоттар мен олардың сипаттамасы, дебиторлық борыштар мен үшінші
бөлімдегі басқадай активтер жайлы түсініктеме алуға мүмкіндік береді. 
|№|Операциялар мазмұны |Дт |Кт ... |3 |4 |5 ... ... ... уақытта алынатын |1610 |1070, |  |
| ... ... ... үшін ... | |1050, | |
| ... ... | |1030 | ... ... ... ... ... |1610 |1070, |  |
| ... мен ... ... үшін ... | |1050, | |
| ... ... | |1030 | ... ... ... соамыс есебінен қоюшы |3310 |1610, |  |
| ... ... сома ... | |1610 | ... ... ... ... ала |1070, |1610, |  |
| ... ... ... ... |1050, |1610 | |
| ... |1030 | | ... ... (тәуелді)  серіктестіктердің алашақ (кредиторлық)
қарыздарының есебі
   Еншілес (тәуелді) серіктестіктерге кредиторлық қарыздардың есебі
«Еншілес серіктестіктердің алашағы», «тәуелді серіктестіктердің алашағы»
және «Бірлесіп бақыланатын заңды ... ... деп ... шоттарда жүргізіледі. Бұл шоттар пассивті, күрделі шоттар
болып табылады. Талдамалық есеп әрбір еншілес (тәуелді) серіктестіктерге
сәйкес корреспонденциялаушы шоттар бойынша ... ... ... Ірі ... ... шоттарында
дебиторлармен және кредиторлармен есеп айырысушылардың талдамалық есебінің
карточкалары пайдаланады.
   Еншілес (тәуелді) кәсіпорыннан бас кәсіпорынның алған материалдары ... ... ... мына ... ... жазу ... 1310 ... шоты;
   Кт: 2120 «Еншілес серіктестіктердің алашағы»,
    2120 «Тәуелді серіктестіктердің алашағы» ... ... ... ... ... ... ... еншілес (тәуелді) кәсіпорыннан бас кәсіпорынның алған дайын өнімдері,
негізгі құралдары және материалдық емес ... бас ... ... 2700 ... емес ... шотының тиістісі ;
   2410 «Негізгі құралдар» және тағы да ... ... 2120 ... ... ... «Тәуелді серіктестіктердің алашағы» немесе «Бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың ... деп ... ... ... түріндегі екі
жақты жазу жазылады.
   Еншілес (тәуелді) кәсіпорынға бас кәсіпорынның өтеген қарызына:
   Дт:  2120 «Еншілес серіктестіктердің алашағы»;
   2120 «Тәуелді серіктестіктердің алашағы немесе ... ... ... ... деп ... ... ... 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты» деп аталатын шоты
түріндегі бухгалтерлік жазу жазылады.
   Бас кәсіпорын мен еншілес серіктестіктер арасындағы есеп ... ... ... ... ... қарыз сомаларымен
жабылуына мына түрдегі бухгалтерлік жазу жазылады:
    Дт: 2120 «Еншілес серіктестіктердің алашағы», «Тәуелді
серіктестіктердің алашағы» және «Бірлесіп ... ... ... деп ... ... тиістілері,
    Кт: 1220 «Еншілес серіктестіктердің берешегі», «Тәуелді
серіктестіктердің берешегі» және «Бірлесіп ... ... ... деп ... ... ... «Еншілес серіктестіктердің
алашағы», «Тәуелді серіктестіктерлің алашағы» және «Бірлесіп бақыланатын
заңды тұлғалардың алашағы деп аталатын шоттарда талдамалық есеп ... ... ... ... ... ... есеп айырысу есебі
    Басқа заңды немесе жеке тұлғаларға сатылатын ... ... ... үшін ... алынған аванс сомалары бойынша есеп
айырысу есебі 1610, 3510 «Тауарлық-материалдық қорларды қою үшін алынған
аванстар» және ... ... және ... көрсету үшін алынған
аванстар» деп аталатын шоттарда есептеледі.
    Осы аталған операцияларға сәйкес кәсіпорынның алынған аванс сомасына:
    Дт: 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша ... ... 1610 ... ... қою үшін ... ... «Жұмыстарды орындау және қызмет көрсету үшін алынған аванстар» деп
аталатын шоттарының тиістілері түрінде екі жақты жазу жазылады.
    Ал ... ... ... ... көрсетілген қызметтер құнынан
алдын ала алынған аванстар сомасы шегерілгенде:
    Дт:1610 ... ... қою үшін ... ... ... орындау және қызмет көрсету үшін алынған аванстар» деп аталатын
шоттарының тиістілері;
    Кт: 1210 ... ... мен ... берушілердің берешегі» немесе
«Еншліес серіктестіктердің дебиторлық борышы» деп аталатын шоттардың
тиістілері түрінде бухгалтерлік жазу жазылады.
    Кәсіпорынның алған ... ... ... әрбір аванс берген
ұйым бойынша бөлек жүргізіледі.
    Алынған аванстар бойынша жүргізілетін  операциялар
|№|Операциялар мазмұны |Дт |Кт ... |3 |4 |5 ... ... ... ... |1050, ... |  |
| ... қызметтер үшін алдын ала аванс |1010, 1020,| | |
| ... ... ... |1030 | | ... ... немесе тапсырыс беруші тұлғаның қарыз|1610 |1210 |  |
| ... ... ала ... ... ... | | | |
| ... | | | ... алушы немесе тапсырыс беруші тұлғалардан |1610 |1050,  1030,|  |
| ... ... ... ... ... | |1010, 1020, | |
| ... қайтарылғанда | |1030 | ... ... және ... ... есеп ... ... келген кәсіпорын үзіліссіз және ырғақты жұмыс істеп тұруы үшін ... ... ... ... ... ... зор ... Ұйым материалдық қорлармен жабдықтау экономикалық және әлеуметтік
дамыту  жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өнім ... ... ... ұйымдармен өзіне керекті материалдық
қорлармен және техникалармен қамтамасыз ету жөнінде келісімшарттар жасасады
немесе ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған ұйымды керекті материалдармен және басқа да
құндылықтармен ... ... есеп ... есебі 3310
«Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысу» деп аталатын шотта
жүргізіледі. Бұл шотта есеп ... ... ... және ... ... ... материалдар мен қосалқы бөлшектер,
олрадың атқарған жұмыстары мен көрсеткен қызметтері үшін есептеліген қарыз
сомалардың  есебі жүргізіледі. 3310 «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп
айырысу» деп ... ... ... ... ... ... ... акцептелген шот-фактурасына сәйкес есептелген
сомалар, ал бұл шоттың дебиті ... ... деп ... ... ... да ... ... (төленген жерлеріне байланысты) оларға
төленеген сомалар жазылады. 3310 «Жабдықтаушы мен мредігерлермен есеп
айырысу» шоты бойынша 6-журнал ... ... ... ... бөлек жүргізіледі. Бұл журнал-ордерде жабдықтаушы-
мердігерлердің шот-фактураларының акцептелуі, материалдық құндылықтардың,
жұмыстар мен қызметтердің қабылдануы, олрадың құнының төленуі жайлы
мәліметтер жазылады.
    Келіп түскен шот-фактураларды алдымен ... түрі М-1 ... ... есебі журналы» тіркейді. Бұл журнал бойынша ұйымда материалдық
құндылықтардың уақтылы келіп түсуіне бақылау жасалады. Журнал жасауға
тиісті мәліметтер жабдықтау бөлімі тауар-көлік жүкқұжаттары
(наклоднойлары), ... ... ... ... ... ... кәсіпорын қоймасына материалдық құндылықтардың келіп түсуіне
қарай жазып отырады. Журналға тек акцептелген шот-фактурасы ғана жазылады.
    Фактураланбаған жабдықтар есебі
    Кейбір жағдайларда келіп ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарды фактураланған, яғни
шот-фактурамен бірге келген жеткізілімдер тәрізді әрбір жабдықтаушылар
бойынша жеке көрсетіледі. Фактуралбаған жабдықтарды жазу ... ... ... ... ... туралы актілер» қолданылады, олар шот-
фактурамен ресімделмеген материалдар, ... ... ... ... ... ... да жазылады. Фактураланбаған
жабдықтардың шот-фактуралары келген уақытында оларға бұрын жазылған
деректер сторно етіліп ноірі 6-журнал-ордерге шот фактурадағы мәліметтер
жазылады. Төлем жасадлған, ... ... ... ... ... ... тауарлық-материалдық құндылықтардың шот-фактуралары
немесе төлем талап тапсырмалары негізінде 6-журнал-ордерге әдеттегі тәртіп
бойынша жазу ... ... ... ... ... ... журнал-ордердің «Келіп түспеген жабдықтаушы қоймасындағы жүк үшін»
деп аталатын арнайы бағанасында көрсетіледі. Журнал-ордер бойынша
жиынтықтарды  шығарғаннан кейін жолдағы ... ... ... қорлар шоттарына жазады, олар материалдық жауапты адамдар
есебіне жатқызылмаса да, жедел ескеріліп отырады. Сөтіп жолдағы тауарлық-
материалдық қорлар айдың аяғында тиісті шоттарда ... ... ... ... ... мен мен есеп ... ... қарыз болып табылмайды. Келесі айдың басында жолдағы
материалдардың қалдығы сторно етіледі (қызыл жазумен жазылады).
    Жабдықтаушылар және ... ... есеп ... есебі
жөніндегі журналда ай аяғында «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп
айырысу» деп аталаын шот бойынша ... ... ... есептің құрылымы жабдықтаушылар және мердігерлермен еспе айырысу
жөніндегі қалдықтар туралы мағлұмат алуды қаматамсыз ету үшін және есеп
айырысуды жедел бақылау үшін мына ... ... Құны ... бірақ іс жүзінде алынбаған (қабылданбаған)
материалдық қорлар, көрсетліген қызметтер, ... ... есеп ... ... ... ... ... есеп айырысудан;
o Мерзімінде төленбеген есеп айырысулардан.
    Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысулар есебі бойынша ... ... ... ... ... немесе жеке тұлғаларжан сатып алынған тауарлық-
материалдық қорлар үшін (қосылған құнға салық ... ... ... 1310 «Материалдар» немесе 1330 «Тауарлар» деп аталатын шоттардың
тиістісі;
    Кт: 3310 «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айрысу» деп ... бұл ... үшін ... ... құн салығы сомасына:
    Дт: 3130 «Қосылған құнға салынған салық» деп аталатын шоты;
    Кт: 3310«Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айырысу» деп ... ... екі ... жазу ... шот фактурасының қай шоттан төленгеніне қарай:
    Дт: 3310 «Жабдықтаушы және мердігерлермен есеп айрысу» деп аталатын
шот.
    Кт: 1030  «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша ... деп ... ... ... жазу жазылады.
    Шот-фактура бойынша кәсіпорынның жабдықтаушылрағ таураларды сатып алу
барысында төленген қосылған құнға салынған салықтың сомасы ... ... сату ... ... ... төленетін
қосылған құнға салынған салықтың сомасына шегерілгенде:
    Дт: 3130 «Қосылған құнға салынған салық» деп аталатын шот;
    Кт: «Орны ... ... ... ... ... деп аталатын шот
түріндегі жазуы жазылады. 
|№|Операциялар мазмұны ... ... |
| | |шот |шот ... |3 |4 ... ... тауарлық-материалдық  |  |  |
| ... ... ... ... |  |  |
| |шот ... акцептелді: |  |  |
| ... алу ... |  |  |
| ... ... ... ... ... |3310  |
| |(жұмыс, қызмет) қосылған құн салығының |1330, 1420 |  |
| ... | |  |
| | | |3310 ... ... |  |  |
| ... |  |  |
| ... ... және ... ... |3310  |
| ... ... |1330 |  |
| ... құн ... ... |1420 |3310 ... құрылыс-монтаж жұмыстары үшін |  |  |
| ... ... ... ... |  |  |
| ... ... |  |  |
| ... құн салығы сомасына |2524 |3310 |
| | |1420 | ... ... да ... қарыздар  мен есептелген төлемдер есебі
    Жалдық міндеттемелердің есебі
    Бұл міндеттемелер есебі 3390 «Жалдық міндеттеме» деп аталатын шотта
жүргізіледі. Бұл шотта негізінен пассивті есеп ... шоты ... ... ... бойынша жалға алушы ұйымның негізгі  құрал-жабдықтарды ұзақ
мерзімге жалға алғаны үшін жалға ... ... ... ... ... ... ... деп аталтын шоттың дебиті бойынша негізгі құралдарды
жалға беруші кәсіпорынға жалдық міндеттеме бойынша қарыздың төленуі
көрсетіледі. Бұл шотта талдамалық есеп әрбір жалдық ... ... ... тиісті сыйақы есебі
    Алынған несие, жалдық келісімшарт және шығарылған бағалы қағаздар
бойынша төленуге ... ... ... 3380, 4160  ... тиісті
сыйақы» деп аталтын шотта жүргізіледі. Төленуге тиісті пайыздардың барлық
түрлерін есептеген кезде:
    Дт: 7310 «Есептелген сыйақы бойынша шығындар ... ...   3380, 4160, 7310 ... ... ... шоты ... жазуы жазылады.
    Есеп айырысу шотынан есептелген пайыздар сомасы төленегн кезде:
    Дт: 3380, 4160, 7310  «Төленуге тиісті сыйақы» шоты;
    Кт: 1030 «Ағымдағы ... ... ақша ... деп аталатын шот
түріндегі екі жақты жазу жазылады.
    Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысудың ... ... есеп ... ... «Жинақтаушы зейнетақы қорымен
есеп айырысу» деп аталтын шотта жүргізіледі. Меншік нысанына қарамастан
барлық кәсіпоырндар мен ұйымдар, сондай-ақ жеке кәсіпкерлікпен айналысатын
заңды тұлғалар шарттар ... ... ... ... ... ... аударып тұруға міндетті. Зейнетақы қорына белгіленген
мерзімінде жарна төленбеген жағдайларда есептелмейді.
    Зейнетақы бойынша жарналар соамыс есептеген уақытта кәсіпорынның
бухгалтериясында мына ... екі ... жазу ... 3350 ... мен ... ... есеп ... деп аталатын
шоты;
    Кт: 3220 «Зейнетақы мен қамтамасыз ету қорымен есеп айырысу» деп
аталатын ... бұл ... ... ... ... ... уақытта:
    Дт: 3220 «Зейнетақы мен қамтамасыз ету қорымен  есеп айырысу» деп
аталатын шот,
    Кт: 1030 ... шоты ... ... жазу ... қорына төленетін жарналар жұмысшылар мен қызметкерге
есептелген еңбекақы сомасынан салықтар сомасы есептелініп ұсталынғанға
дейін ... ... ... ... 10% ... ... жарна  төлеушілер жарналарды ай сайын еңбекақы төлеу мерзімі ішінде
аударылыуы тиіс, бірақ ... ... ... кеш ... ... Республикасының 1996 жылғы маусым айының үшінде шыққан нөмірі
4-1 санды «Мемелекеттік емес ерікті зейнетақы қорлары туралы» заңына сәйкес
Қазақстан Республикасының азаматтары, шет ел ... және ... ... ... қосымша зейнетақымен қамтамасыз етілуге құқығы бар.
Мемлекеттік емес ерікті зейнетақы қоры – бұл банкттік емес қаржылық мекеме
болып табылатын және жабық ... ... ... ... ... ... ... ерікті зейнетақы жарналарын тарту және тартылған
қаражаттарды инвестициялап, қосымша зейнетақы төлеу бойынша іс-әрекет
жүргізетін заңды ... ... ... Әрбір жеке тұлға өзінің
еңбекақысынан ұсталынып аударылатын зейнетақы жарнасын өзі ... ... ... бар. ... зейнетақы қорын банктегі шоттарда
орналастыру Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мекемесі белгілеген
сәйкес жүргізіледі. 
    Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айрысудың есебі шоты ... ... ... |Дт |Кт ... |3 |4 |5 ... мен ... есептелген еңбекақы сомасынан |3430|3220|  |
| |жинақтаушы зейнетақы ... ... ... | | | ... ... ... ... ... есеп ... ... |
| |шотынан аударылуы | | | ... да ... ... есебі
    Басқадай шығындардың есебі «басқа да кредиторлық борыштар мен
есептелген шығындар» деп ... ... ... Бұл шотта негізгі
құралдарды жөндеуге арналған резервтер, өнеркәсіптің ... ... ... ... тағы да ... ... резервтер сомаларының
есебі жүргізіледі.
    Негізгі құрал-жабдықтарды жөндеуге арналған резервтер көп  ... ... ... ... ... ... құрылады
Бұларда жөндеуге жұмсалатын шығындар жыл бойы бірдей емес ... ... Ай ... ... жөндеудің барлық түрлеріне смета бойынша
жұмсалатын шығындардың жылдық сомасының 1/12 бөлігі мөлшерінде жасалады.
o Негізгі ... ... үшін ... ... ... ... ай ... апарылатын шығындар сомаларына :
    Дт: 7010 «Тауарларды сату бойынша шығындар»
    7210 «Жалпы әкімшілік шығындары» және тағы да басқа шоттардың
тиістілері;
    Кт: 3390 ... да ... ... мен ... ... ... екі ... жазуы жазылады.
o Жөндеу жұмыстарын жүргізу немесе олардың төлемақысымен
байланысты нақты шығындар, өнімнің өзіндік құнына қосылмайды,
керісінше оның жүргізілуіне қарай:
Дт: 3390 « ... да ... ... мен ... шоты;
    Кт: 8310«Көмекші өндіріс» немесе «Жабдықтаушы және мердігерлермен ... шоты және тағы да ... ... түрінде жазылады.
    Жылдың аяғында пайдаланбаған резервтер сомасы сторно етіледі (шегеріліп
тасталады). Сондай-ақ бұл шотта басқа да жасалған резервтер ... да ... ... шоты ... ... операциялар
|№|Операциялар мазмұны |Дт |Кт ... |3 |4 |5 ... ... ұзақ ... ... алу бойынша пайда |2412-2|4150 |  |
| |болған ... ... |524 | | ... ... ... ... ... құралдар үшін жал |4150 |1030 |  |
| ... есеп ... ... ... | | | ... ... жалға алынған негізгі құралдар мерзімі |4150 |2412-2|  |
| ... ... ... | |524 | ... ... ұзақ ... ... ... негізгі |7310 |4160 |  |
| ... үшін ... ... пайыз сомасы | | | ... ... ... ... ... ... үшін ... |4160 |1030 |  |
| |жалгерлік пайыз сомасы есеп айырысу шотынан төленді | | | ... ... ... ... міндеттемесі мемлекет алдындағы әрбір салық төлеушінің
міндеттемесі болып табылады және ол салық заңына сәйкес жүргізіледі.
    2001 жылғы 12 ... ... ... Республикасының «Салық және
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» салық Кодексі
қабылданды.
    3110  Корпоративтік табыс салығы. Корпоративтік табыс салығы бойынша
бюджетпен есеп ... 631 ... ... ... ... салығы» деген
пассивтік шотында жүреді. Төлеушілеріне: заңды тұлға, ҚР ... ... ... мен ... ... ... ҚР – да ... табыс алатын резиденттер емес заңды тұлғалар.
    Салық салынатын табыс = Жылдық табыс – Шегерімдер
                                                  жиынтығы
    3120  Төлем көзінен ... ... ... ... ... 15% ... бойынша ұсталады, сондай-ақ ол Қазақстанда жұмыс
істейтін резидент еместердің де табысынан ұсталады. 15% мөлшерлемесі
бойынша төлем көзінен ... ... ... Дивидендтер;
• Депозиттер бойынша марапаттаулар (жеке тұлғалардың банкке ... ... ... ... төленетін депозиттері және ҚР ҰБ
лицензиясын алып банктің кейбір операцияларын жүзеге асырғаны үшін
төленетін депозиттер кірмейді);
• Ұтыс;
• Заңды ... ... ... ... ... зейнетақы
жинақтау қоры, төлейтін марпаттау сомасы кірмейді);
• Бағалы қағаздарды шығарғаны үшін төленетін марапаттау ... емес ... ... таза ... 15% ... ... ... таза табысы салық салынатын табыс пен
корпоративтік салық сомасының айырмасынан шығады.
     3130 Қосылған құн салығы. Бұл өндіріс процесіне және тауардың
(жұмыстың, қызметтердің) ... ... сату ... ... ... ... ... қосылған құны салығы болып табылады,
сондай-ақ ҚР аумағына туарларды импорттау кезінде жасалатын аударымдар.
Бюджетке төлеуге жататын қосылған құн салығы тауар айналымына қосылған
құннан, ... ... ... қызметтен ұсталынады.
    Қосымша құнға салынатын салықтың мөлшерлілігі салық салынатын
айналымның 16 пайызын құрайды (ҚҚС – нан ... ... ... ... ... салық – сатып алушы төлейтін тауардың бағасына
немесе тарифіне қосылатын жанама салық болып табылады.
    Акцизді есептеген кезде 1210 шоты дебиттеліп, 3140 ... ... ... ... ... Ал оны ... аударған кезде, 3140
дебиттеліп, 1030 шоты кредиттеледі.
    3150 Әлеуметтік салық. Әлеуметтік салықты жұмыс беруші кәсіпорын
есептейді, ол ақшалай да, заттай да ... ... ... ... 3140 ... ... ... деп аталатын субшотын жүреді.
    3160 Жер салығы. Бюджетке төленетін жер салығынның есебі 3140 шотта
көрініс табады. Салық салу ... ... жер  ... Республикасының
заң актілеріне сәйкес арналым мақсатына және белгілі бір  категорияға
жататындығына қарап қарастырылады.
    3170 Көлік құралдарына салынатын салық. Мемлекеттік есепте тұрған
меншік  және меншікті ... ... ... ... алғандар
және жеке тұлғалар салық төлеушілер болып табылады.
    Көлік құралдарына салынатын салық жл ... ... және ҚР ... кезінде төлем жасалды және олар көлік құралдары қуатының әр
киловатынан алынатын айлық есептеу көрсеткіші бойынша алынады.
    40 тонналық және одан да ... жүк ... ... және ... ... ... құралдары салық салу объектісі болып
табылмайды. Көлік құралдарына салынатын салықты есептеген ... 7440 ... ... ... шоты ... де және 3140 ... басқа
да есеп айырысулар» шотының 3170 «Көлік құралдарына салынатын салықтар» ... ... ... Банктер мен  банктен тыс мекемелердің несиелерін есепке алу
    Несие беру және оның ... ... ... ... ... ... ... ресми статусы бар банкілер арқылы жүзеге
асады. Несие негізінен оны өтеу қабілеті бар кәсіпорындарға беріледі. Несие
өтеу ... деп ... ... ... міндеттемелерін 
толығымен және уақытында есептесе алуын айтамыз. Кәсіпорындарға несие,
негізінен өнеркәсіптің  ... және оның ... ... ... ... жаңа өнім ... ... халыққа түрлі қызметтерді көрсетуге, халық үшін экспортқа
тауар ... ... ... мен ... беріледі. Олардың ішінен
жете көңіл бөлінетіндері өз міндеттемелерін джер кезінде орындайтын
клиенттерге, өз қаржыларын осы ... ... және ... банк ... ... және ... ... мерзімділік, қайтарымдылық және төленетін жағдайында коммерциялық
және келісім-шарт негізінде беріледі.
    Несие беру ... ... бар ... қорларының көлемінде жүзеге
асырылады. Банк қарыздары бұрындары берілген ссуда бойынша қайтару мерзімі
өтіп кеткен қарыздары жоқ болса ғана ... Банк ... ... ... несие беру үлкен қауіп туғызатындықтан, ондай
кәсіпорындармен несие қатынастарын орнату мәселесі жан-жақты зерттеледі.
    Кәсіпоырн несие алу үшін несиенің ... және ... ... өтеу
мерзімі, сондай-ақ несиеленетін шараның қысқаша сипаттамасы және оны жүзеге
асырудың экономикалық тиімділігі дәлелденген жағдайда жазбаша түрінде
банкке өтініш білдіреді. Банк жасалған ... ... ... ... жоқ ... және ... ... кәсіпорын олардың
берген несиесін оқтын-оқтын пайдаланып отырған болса, онда кәсіпорынның
берген өтініштің оң шешімін табуы мүмкін. Қарыз алушының мүлкіне ... ... ... ... шарт бұзылған жағдайда ғана иелік ете
алады. Сондай-ақ кепілге алу міндеттемесі қарыз ... ... ... ... ұшыраған  кезде, кепілге салынған мүлікті өткізуден түскен
түсімді несиені өтеуге жатқызады. Кепілдеме негізінен ... ... және ол ... ... ... болып табылады. Қарызданушы
кпелідеме хатын өзінің шоты тұрған жердегі банк мекемесіне ұсынады. Банк
қарыз алушыға несиелік қызмет көрсету үшін ... бір ... ... ... ... шарт ... және ... несие берудің жағдайын әрбір клиент
бойынша жеке дара анықтайды. ... ... ... 1030, 1010 – есеп ... ... шоты ; 3310 – жабдықтаушылар мен мердігерлердің шотын несиесінің
есебінен ... ... ... ... ... және 4010 ... несиелері»
шоты кредиттеледі. Есиені өтеген жағдайда 4010 шоты дебиттеліп және 1030
шоты ... ... үшін банк ... ... есептейді. Еспетелінген
пайыздардың сомасы 7320 «Пайыздар бойынша шығындар» шотының дебеті және
3380 ... ... ... шотының кредиті бойынша көрсетіледі.
Проценттерді төлеу 3380 «Төленуге тиісті проценттер» ... ... ... «Есеп айырысу шотындағы қолма-қол ақша» шотының кредиті бойынша
көрсетіледі.
    Банктен тыс мекемелердің берген несиелерін есепке алу (заемдық
қаржыларын). ... ... ... ... бір ... ... ... бір тарапқа (қарыз алушыға) өзінің меншігіндегі мүлкін
немесе ақшасын береді, ол кезде қарызды алушы жағы сонымен байланысты
барлық міндеттемелерін орындауды өз ... ... ... ... ... алу ... 4020 «Банктен тыс мекемелердің несиелері» деген
шотын пайдаланады. Бұл пасиивті шотта еліміздің ішіндегі және шетелдегі
қарыз берушілердің мәліметтерін ... ... ... ... ... кепілдік
тоқталыдады: кепілге салынған мүлік жойылған жағдайда, кепілге  ... ... иесі ... ... ... ... салынған мүлік
мәжбүрлік жолмен сатылған жағдайда және т.б. Кепілдікке қойылған ... ... ... ... қанағаттандыру үшін олардың
кезектілігін белгілеп, кепілдіктегі мүлік қозғалысын тіркейді. Кепілдік
заңы ... кез ... ... ... мүмкіндігін қамтамасыз
етеді. Кепілдік бұйымы кәсіпорынның мүліктік айналамынан алынбауы мүмкін
(ғимарат, қондырғы, өндіріс құралдары, бағалы қағаздар, ақша ... ... т.б), ... ... ... Республикасының заң
актілеріне сәйкес өндіріп алуға (төлетуге) болады. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    Қорытынды 
    Қазақстан Республикасындағы барлық шаруашылық субъектілердегі табыстар
есептеу тәсілінен айқындайтындықтан күдікті ... ... ... ... Олар ... қоры ... ... және  борыштық өтелмей қалуынан
сақтандырады. Бухгалетрлік баланста дебиторлық берешек күмәнді борыштар
бойынша резервті есептен шығару үшін ... ... ... ... ... ... Республикасының заңды тұлғалары және жеке
кәсіпкерлері Қазақстан Республикасында тұрақты ... ... ... заңды тұлғалар тауар өткізу, жұмыс орындау, қызмет көрсету
нәтижесінде пайда болатын сәттен бастағанда 3 жыл ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес салық төлеуші
дебиторды банкрот деп тануға байланысты қанағаттандыратын талаптар ... ... ... ... борышты шотта көрсету қажет салыстыру
принципі бойынша дебиторлық борыштың есепті ... ... ... ... ... ... ... борыш  операциялық іс-
әрекеттен болған шығыс күмәнді борыштан шығыстары ... ... ... ... борыш күтілмесе, онда крістер мен алынуға тиісті
шоттарға ешқандай түзетулер  ... ... ... басқа да кредиторлық қарыздар мен есептесулердің есебі
мына ... ... 3350, 4150, 4160, 3360, 4250, 4230. ... ... ... 4030 «Басқа да несиелер» шотында есебі жүргізіледі.
4030-шотында кәсіпорынның еңбеккерлері үшін ... ... ... ... тауарлары (жұмыстары мен қызметтері) және берілегн
вексельдері есепке алынады. Кәсіпорын өз өндірісінң тиімді және ырғақты
жұмысын қамтамасыз ету үшін ... ... ... жасайды,
яғни өндіріске қажет қорларын құрайды. Кәсіпорынды жабдықтау экономикалық
және  әлеуметтік даму жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өзінің
ұдайы өндірісін қамтамасыз ету үшін өнім ... ... ... ... ... ... дебиторлық және кредиторлық қарыздарын басқара отырып,
шикізат пен ... ... ... ... ... азайтуға,
ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге (ұлғайтуға), оның
сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға,
алдағы кезеңде инвесторларды осы ... ... ... ... ... ... ие болуға, шығындарды, кіріс пен табысты
басқаруға мүмкіндік бар.  
 
 
 
 
 
 
 
    Қолданылған әдебиеттер тізімі: 
1. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп», Алматы 2003, В.К.Радостовец,
Т.Ғ.Ғабдуллин, В.В.Радостовец, О.И.Шмидт. Беттер: 246-275, ... ... есеп ... және негіздері» : оқулық / Қ. К.
Кеулімжаев, Н. А. Құдайбергенов. - Алматы : ... ... ... 140-172, 274-287. 
3. Қазақстан Республикасының Заңы «Бухгалтерлік есеп және  қаржылық есеп
туралы»
 
4. Бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік ... ... ... Министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы №185 бұрығымен бекітілген)
 
5. www.referattar.com
 
6. www.ektu.kz/cgi-bin/irbis64r/cgiirbis_64.exe
 
7. www.ularumit.kz/kaz
 
8. «Бухгалтерлік  есеп ... және ... ... ... Р.С. ... ... 142-144 . ... баспасы,
Алматы 2008.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық және кредиторлық берешектердің есебі және аудиті95 бет
«РПК Бектау» ЖШС-нің шаруашылық - қаржылық қызметі65 бет
Дебиторлық және кредиторлық берешек39 бет
ЖШС «Бұрғылау»Жанаөзен қаласы. Өндірістік тәжірибеден өту жөніндегі есеп30 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметі. Бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. Есеп саясаты70 бет
Дебиторлық және кредиторлық қарыздар есебі туралы5 бет
Ренессанс (қайта өрлеу дәуірі) және екі жақты жазу бухгалтерияның дамуы5 бет
«Шымкен құс» ЖШС дебиторлық және кредиторлық қарыздар қозғалысын талдау және жетілдіру жолдарын ұсыну63 бет
«Шымкент май» ақ-дағы басқа да дебиторлық қарыздарды аудиторлық тексерудің қажеттілігі69 бет
«Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь