Дүниежүзілік сауда ұйымы және Қазақстан

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

Бөлім Дүниежүзілік сауда ұйымы және Қазақстан

1.1 Дүниежүзілік сауда ұйымының шығу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

1.2 Қазақстанның ДСҰ.ға кіруге дайындық процессі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

Бөлім Қазақстан ДСҰ.ға кіруге әзір ме?

2.1 Қазақстанның ДСҰ.ға кіруінің жағымсыз жақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2.2 ДСҰ.ға кіру үшін істелінетін шаралар жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
Кіріспе

Әлемдік шарушылықтың түпнегізі – бизнесте. Себебі, кез келген мемлекет сауда қатынастарын жоққа шығара алмайды. Осы жолда әр мемлекет түрлі мемлекеттік реформаларды бастан кешіп, дамудың даңғыл жолын іздейді. 21 ғасырда адамзат тиыннан теңге құрау арқылы ақшаны өмір философиясына айналдырып отыр. Сондықтан да әр мемлекет халықаралық дәрежеде сауда-саттық жасап, капитал айналымын жасап, капитал айналымын жандандыруда. Әрине, бұл экономикалық механизмде Батыс мемлекеттері алда келеді, өйткені, олар үшін әлемнің кез келген елінің есігі ашық. Тауарын қай мемлекетке сатам десе де өз еріктері.Ал біздің мұндай құқығымыз шектеулі. Өйткені, Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына кірмеген. Неліктен? Себебі, біздің мемлекеттің экономикасы мен әлеуеті, тауар өндіру деңгейі мен кедендік базасы халықаралық стандарттарға жауап бере алмауда. Десе де, аталмыш ұйымға қайткен күнде де кіру керек.
Соңғы жылдары дамыған елдер арасында өндіріс және маркетинг саласындағы бәсеке арта түсті. Әлемдік нарықтан әркім өзінше орын табуға тырысуда. Сол үшін көптеген мемлекеттер өз аймақтарында ұйымдарға бірігіп, ортақ мүдделерге жетуге күш жұмылдыруда. Осы тұрғыдан келгенде, Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) әрбір мемлекеттің еркін сауда жасауына орасан зор мүмкіндіктер береді. 2002 жылдың 31 қаңтарына дейін аталмыш ұйыммен 162 аймақтық әріптестік шарт жасалған екен. Оның саны жылдан жылға артпаса, кемімейтіні де белгілі болып отыр. Өз кезегінде ТМД-ның бірқатар елдері сияқты Қазақстан да осы ұйымға мүше болуды мақсат етіп отырғанын айта кету керек.
Отандық өнім өндірушілердің тауарлары әлемдік сауда қақпасынан сығалап тұрғаны дұрыс па, әлде біздің бұйымдарды дүниежүзі елдері сатып алып, ақшасын ұсынғаны дұрыс па? Әрине, екіншісі дұрыс. Экономистердің пікірінше, ДСҰ-ға тездетіп кіру үшін Қазақстан экономикалық саясатта меркантилистік бағыт ұстанғаны дұрыс. Ал меркантилизм дегеніміз не? Меркантилизм дегеніміз өндірісті тауар сипатына қарай бағалайтын еуропалық экономикалық ағым. Осы идеяның негізін қалаушылар «баюдың жолы тек қайта бөлшектеуден басталады» дейді. Бұл нені білдіреді? Яғни, бір мемлекетте әлеуетті де бәсекеге қабілетті экономика қалыптасу үшін күшті мемлекеттік саясат болу керек екен. Бұл саясат экономикалық тұрғыдан үш секторды дамытуға бағытталады. Олар: өндірістік, ауыл шаруашылық және шетелдік колония. Экономикада саудагерлер нарықтық қатынасты дамытушылар болып есептелсе, еңбек негізгі өндіруші фактор болып табылады.
Мемлекетте алтын мен күмістің қоры қаншалықты мол екеніне қарай сыртқы сауданың меркантилистік мектебі елдегі ұлттық экономиканы дамыту үшін мыналарды орындау керек дейді:
* сауда балансын сақтау: шеттен тауар әкелгенше, керісінше, сыртқа көп өнім шығару, осы арқылы алтын ағымын төлем ретінде көбейту. Бұл өз кезегінде ішкі өндірісті кеңейтіп, жұмыссыздықты жояды. Шикізаттық бағыттан өндірістік өнеркәсіпке көшу арқылы ұлттық нарықтан шетел өнімдерін ығыстырады.
* экспортты арттыру және импортты қысқарту үшін сыртқы сауданы тұрақты реттеу. Бұл сауда саясатының тарифтік құралы арқылы жағымды сауда сальдосын қамтамасыз етеді.
* шикізат шығыруға тыйым салу немесе қатаң шектеу қою, сондай-ақ елдің ішкі нарығына шикізат импортын салықсыз ендіру. Бұл алтын қорын молайтып, дайын өнімге деген арзан бағаны қалыптастырады.
Жаһандану жағдайында үлкен тауар айналымы кедендік тарифсіз жүзеге аспайды. Кедендік тариф дегеніміз кедендік салықтардың жүйеленген мөлшермелік тізімі.
Осы арқылы мемлекеттің кедендік шекараларынан тауар алып өтудің импорттық және экспорттық бағытынан салық ұсталынады. Кедендік тариф саясаты ДСҰ-ға ену үшін кез келген мемлекет орындайтын бірінші талап. Қазақстан ДСҰ-ға кіре отырып, мынадай міндеттемелерді орындайды:
- кедендік тарифті айтарлықтай мөлшерде төментеду және тарифтік емес өлшемдерді тарифтендіру;
- ауыл шаруашылық өнімдерінен дотация мен субсидияны алып тастау;
- кедендік шараларды ДСҰ талаптарына сәйкестендіру;
- тауар нарығы мен қызметі, капитал айналымын барынша кеңейту;
- өзінің тауар, қызмет көрсету және капитал нарығын максималды ашу;
- ДСҰ-ның барлық ережелері мен қағидаларын орындау.
Бүкіләлемдік банктің 1995 жылғы жасаған әлем елдерінің экономикалық көрсеткіші бойынша Қазақстан орташа төмен табысты 65 елдің қатарына жатады екен. Елбасы Н.Ә.Назарбаев 2005 жылғы Жолдауда ДСҰ-ға кіру туралы: «Алдағы уақытта Бүкіләлемдік сауда ұйымына кіруіміз отандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігіне айрықша талаптар қоятын болады. Ендігі жерде ауыл шарушылығы шикізатын өндіру мен өңдеу саласында кластерлік бастамаларды іске асыру арқылы аграрлық өндірісті индустрияландыруға айрықша назар аудару қажет деп санаймын» деген-ді.
Елбасы бұл сөзді өткен ұлықтау рәсімі кезінде де қайталап, Қазақстанның алдағы 10-15 жыл ішінде әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 мемлекеттің қатарына қосылуы керектігін шегелей айтып, ол үшін Үкіметке 6 нақты басымдыққа негізделген тапсырма да берді.Бізге бұл жетістікке қол жеткізу жолында, әрине, халықаралық экономикалық ұйымдардың көмегі ауадай қажет. Әсіресе, елімізде «жол картасын» енгізуге септігін тигізгендері, келешекте де бұл жүйенің біздің елімізге кеңінен таралуына қол ұшын берген даярлықтары үшін БҰҰ мен ЮНКТАД ұйымдарына деген алғысын баса айтқан болатын. Қазіргі уақытта Қазақстан халықаралық капитал қозғалысына барынша тәуелді. Осы арқылы еліміз халықаралық қатынас аясында экономикалық альянстарға мүшелікке кедергісіз қабылдануда. Капитал шығару – ақшалай немесе заттай шетелге капитал ауыстыру. Бұл экономикалық мүдде тұрғысынан жасалатын операция. 19 ғасырдың аяғында көптеген артта қалып келген мемлекеттер шетелге капитал шығару арқылы әлемдік шаруашылыққа араласып, экономикасын аяққа тұрғызды. Сол елдердің көбісінде темір жол желілері іске қосылып, инфрақұрылымдық дамуға қадам басқан болатын. Сол кезде шаруалар жерден айырылып, қолөнершілер қайыршылық халге түсіп, жұмыс іздеуге көшсе, ал өзгелері ақша жинақтарын жасап, тауар өндірудің өнеркәсіптік механизмдеріне бел шеше кірісті.
Статистика дәлел бола алатындай екінші Дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары сыртқы сауданың көлемі үнемі өсіп отырады. Әрине, бұл көбіне капитал ауыстыруға тікелей байланысты, яғни, капитал экспорттау тауар шығарудың басты кілтіне айналды. Ал қазіргі уақытта ДСҰ-ға кіру үшін Қазақстан халықаралық капитал қозғалысының мынадай тетіктеріне мән беруі керек:
- тауар сатып алу үшін өзге елдерге несие беру;
- шетке капиталды тауар түрінде шығару: бұл дегеніміз – машина жөнелтілімдері, құрал-жабдықтар мен кәсіпорынға қажетті заттар өндіру;
- Трансұлттық корпорациялар шеңберінде фирма ішілік тауар жөнелтілімдеріне қатысу.
Біз Қазақстанның жаһандық экономикалық үрдістерге сәйкес дамып келе жатқан ел болуын қалаймыз. Әлемдегі жасалған жаңа және озық атаулыны бойына сіңірген, дүниежүзілік шаруашылықтан шағын да болса өзіне лайық «орнын» иемденген әрі жаңа экономикалық жағдайларға жылдам бейімделуге қабілетті ел болуын қалаймыз. Сондықтан да, еліміз қатаң бәсекеге әзір тұрып, оны өз мүддемізге пайдалана білуіміз керек. Қазіргі уақытта Қазақстан көп тарапты халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса алады, қатысуға тиісті де, өткені олар біздің жаһандық экономикаға кірігуімізге жәрдемдеседі, әрі сол арқылы біздің қолайлы экономикалық – географиялық жағдайымызға және қолымыздағы ресурстарымызға сүйенеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Елемесев Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы. Алматы: «Қазақ университеті» 2002жыл. 83 бет
2. Багісиев М., Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы. Алматы: «Санат» 1998 жыл. 33-37 бет
3. «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында» Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Астана – 2006
4. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Қазақстан Респубилкасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Астана – 2007
5. www.google.kz Қазақстан – ДСҰ: жаңа заңдар мен жаңаша көзқарас қажет
6. www.google.kz Әлемдік сауда ұйымы және Қазақстан
7. Әлмереков Н.А. «Қазақстанның экономикасын дамыту және Республиканың ДСҰ-ға кірудегі проблемасы» ∕∕ ҚазЭУ хабаршысы №4 2006жыл. 216-221бет
8. Асқар Тұрапбайұлы «Біз ДСҰ-ға кіруге әзірміз бе?» ∕∕ Егемен Қазақстан 7 қаңтар 2004жыл
9. Жігер Батілесов «Экономикалық дипломатия – заман талабы» ∕∕ Егемен Қазақстан 6 сәуір 2006 жыл
10. Бақберген Амалбек «Өңірлік өркендеудің өрісті қадамы» ∕∕ Жетісу ақшамы 2006жыл 17 наурыз
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе....................................................................
.......................................................3
Бөлім Дүниежүзілік сауда ұйымы және Қазақстан
Дүниежүзілік сауда ұйымының шығу
тарихы................................................6
Қазақстанның ... ... ... ... ДСҰ-ға кіруге әзір ме?
2.1 Қазақстанның ДСҰ-ға кіруінің жағымсыз
жақтары...................................11
2.2 ДСҰ-ға кіру үшін ... ... ... ... ...... Себебі, кез келген
мемлекет сауда қатынастарын жоққа шығара алмайды. Осы ... әр ... ... ... ... ... ... даңғыл жолын іздейді.
21 ғасырда адамзат тиыннан теңге құрау арқылы ақшаны өмір ... ... ... да әр ... ... ... ... капитал айналымын жасап, капитал айналымын жандандыруда. Әрине, ... ... ... ... алда ... өйткені, олар үшін
әлемнің кез келген елінің есігі ашық. ... қай ... ... десе ... ... ... ... құқығымыз шектеулі. Өйткені, ... ... ... ... Неліктен? Себебі, біздің мемлекеттің
экономикасы мен әлеуеті, ... ... ... мен ... ... ... жауап бере алмауда. Десе де, ... ... ... де кіру керек.
Соңғы жылдары дамыған ... ... ... және маркетинг
саласындағы бәсеке арта түсті. Әлемдік нарықтан әркім өзінше орын ... Сол үшін ... ... өз ... ... ... ... жетуге күш жұмылдыруда. Осы тұрғыдан келгенде,
Дүниежүзілік ... ... (ДСҰ) ... ... ... ... жасауына
орасан зор мүмкіндіктер береді. 2002 ... 31 ... ... ... 162 ... ... шарт ... екен. Оның саны жылдан жылға
артпаса, кемімейтіні де белгілі болып отыр. Өз ... ... ... ... ... да осы ... мүше ... мақсат етіп отырғанын
айта кету керек.
Отандық өнім өндірушілердің ... ... ... ... ... ... па, әлде біздің бұйымдарды дүниежүзі елдері ... ... ... ... па? ... ... дұрыс. Экономистердің
пікірінше, ДСҰ-ға тездетіп кіру үшін ... ... ... ... ұстанғаны дұрыс. Ал меркантилизм дегеніміз не?
Меркантилизм дегеніміз өндірісті тауар ... ... ... ... ... Осы ... ... қалаушылар «баюдың жолы тек қайта
бөлшектеуден басталады» дейді. Бұл нені білдіреді? ... бір ... де ... ... ... қалыптасу үшін күшті мемлекеттік
саясат болу ... ... Бұл ... экономикалық тұрғыдан үш секторды
дамытуға бағытталады. Олар: өндірістік, ауыл шаруашылық және ... ... ... ... ... ... ... еңбек негізгі өндіруші фактор болып табылады.
Мемлекетте алтын мен күмістің қоры ... мол ... ... ... меркантилистік мектебі елдегі ұлттық экономиканы дамыту
үшін мыналарды орындау керек дейді:
* сауда балансын ... ... ... ... ... сыртқа көп
өнім шығару, осы ... ... ... ... ... ... Бұл өз
кезегінде ішкі өндірісті кеңейтіп, жұмыссыздықты жояды. Шикізаттық бағыттан
өндірістік өнеркәсіпке көшу арқылы ... ... ... өнімдерін
ығыстырады.
* экспортты арттыру және импортты қысқарту үшін сыртқы сауданы ... Бұл ... ... ... құралы арқылы жағымды сауда сальдосын
қамтамасыз етеді.
* шикізат шығыруға тыйым салу немесе қатаң шектеу қою, сондай-ақ елдің
ішкі ... ... ... салықсыз ендіру. Бұл алтын қорын молайтып,
дайын өнімге ... ... ... қалыптастырады.
Жаһандану жағдайында үлкен тауар айналымы кедендік тарифсіз ... ... ... ... ... салықтардың жүйеленген
мөлшермелік тізімі.
Осы арқылы мемлекеттің кедендік шекараларынан тауар алып ... және ... ... ... ... Кедендік тариф
саясаты ДСҰ-ға ену үшін кез келген мемлекет ... ... ... ... кіре отырып, мынадай міндеттемелерді орындайды:
кедендік тарифті айтарлықтай мөлшерде төментеду және тарифтік ... ... ... ... ... мен субсидияны алып тастау;
кедендік шараларды ДСҰ талаптарына сәйкестендіру;
тауар нарығы мен қызметі, капитал айналымын барынша кеңейту;
өзінің тауар, қызмет көрсету және капитал ... ... ... барлық ережелері мен қағидаларын орындау.
Бүкіләлемдік банктің 1995 жылғы жасаған әлем елдерінің экономикалық
көрсеткіші ... ... ... ... ... 65 ... қатарына жатады
екен. Елбасы Н.Ә.Назарбаев 2005 жылғы ... ... кіру ... ... ... ... ұйымына кіруіміз отандық ауыл ... ... ... айрықша талаптар қоятын болады. Ендігі
жерде ауыл ... ... ... мен ... ... ... іске ... арқылы аграрлық өндірісті индустрияландыруға
айрықша назар ... ... деп ... деген-ді.
Елбасы бұл сөзді өткен ... ... ... де ... ... 10-15 жыл ішінде әлемдегі бәсекеге қабілетті 50
мемлекеттің ... ... ... шегелей айтып, ол үшін Үкіметке 6
нақты басымдыққа негізделген тапсырма да берді.Бізге бұл ... ... ... әрине, халықаралық экономикалық ұйымдардың көмегі ауадай
қажет. Әсіресе, ... «жол ... ... ... ... де бұл ... біздің елімізге кеңінен таралуына қол ұшын берген
даярлықтары үшін БҰҰ мен ... ... ... ... баса ... ... ... Қазақстан халықаралық капитал қозғалысына барынша
тәуелді. Осы арқылы еліміз халықаралық қатынас аясында ... ... ... ... ... шығару – ақшалай
немесе заттай шетелге капитал ауыстыру. Бұл экономикалық мүдде ... ... 19 ... аяғында көптеген артта қалып келген
мемлекеттер шетелге капитал шығару арқылы әлемдік ... ... ... ... Сол елдердің көбісінде темір жол желілері іске
қосылып, инфрақұрылымдық дамуға қадам басқан болатын. Сол ... ... ... ... қайыршылық халге түсіп, жұмыс іздеуге көшсе,
ал өзгелері ақша жинақтарын жасап, ... ... ... бел шеше ... ... бола алатындай екінші Дүниежүзілік соғыстан кейінгі
жылдары сыртқы ... ... ... өсіп ... ... бұл көбіне
капитал ауыстыруға тікелей байланысты, яғни, капитал ... ... ... кілтіне айналды. Ал қазіргі уақытта ... кіру ... ... ... ... ... ... мән беруі
керек:
- ... ... алу үшін өзге ... несие беру;
- шетке капиталды ... ... ... бұл ... – машина
жөнелтілімдері, құрал-жабдықтар мен кәсіпорынға қажетті ... ... ... ... ... ... ... тауар
жөнелтілімдеріне қатысу.
Біз Қазақстанның жаһандық ... ... ... ... ... ел ... ... Әлемдегі жасалған жаңа және озық атаулыны ... ... ... ... да болса өзіне лайық «орнын»
иемденген әрі жаңа ... ... ... ... қабілетті ел
болуын қалаймыз. Сондықтан да, еліміз қатаң ... әзір ... оны ... ... ... керек. Қазіргі уақытта Қазақстан көп тарапты
халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса ... ... ... ... олар ... ... ... кірігуімізге жәрдемдеседі, әрі
сол арқылы біздің қолайлы экономикалық – ... ... ... ... ... ... ... ұйымы және Қазақстан
1. Дүниежүзілік сауда ұйымының шығу тарихы
Жоғарыда айтып өткендей, Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына ... ... 1996 ... ... ... ... ... ДСҰ
Секретариатына ресми өтінішін жолдаған болатын. 2002 ... ... ... ДСҰ ... ... ... режимі туралы
меморандум мен басқадай міндетті құжаттарды жолдады. Осы кезден ... ... кіру ... ұзақ та, ... ... ... Бұл еліміздің экономикасы үшін зор мәнге ие болатын, күрделі де,
маңызды ... ... ... ... ... ... ... құрылымы мен ерекшелігін қарастыру маңызды болатын сияқты.
ТСБК құрылу себептері мен мақсаттары, ... ... ... ... ... оның еркін дамуы жолындағы кедергілерді жойып
отыратын негізгі халықаралық ұйым – ... мен ... ... ... Тарифтер мен сауда бойынша Басты келісім (ТСБК) 1947 ... ... ... глобальды ұйым ретінде құрылды. ТСБК
құрылуының негізгі мақсаты халықаралық ... ... мен ... ... ... ету ... ... кедендік және басқадай саудалық шектеулерді жою;
• халықаралық саудадағы дискриминацияны жою;
• нақты табыс, сұранысты, сауда айырбасын жоғарылату.
Осы келісімнің ... ... ... ... ... ... көпжақты негізде реттеуді қамтамасыз ету табылады. Халықаралық
сауда ұйымын құру талаптарының жоққа ... ... ... ... ... ... келісім мүше елдердің сауда және ... ... ... ... ... ... АҚШ ... төмендету мақсаты
американдық трансұлттық корпорациялар мүддесіне қайшы болмағандықтан, ТСБК
келісіміне қол қоюға қарсы болған жоқ.
1948 жылдың 1 ... ... ... ... оған қол қойған,
негізінен дамыған 22 капиталистік елдер үшін сыртқы саудадағы құқықтары мен
міндеттемелерін анықтайтын көпжақты ... ... ... енді.Ол өзіне
қатысты елдердің сыртқы сауда саласындағы құқықтары мен ... ... ... ... негізгі ережелер мен принциптер жинағынан, тарифті анықтайтын
тізімдер мен ... ... ... мен ... ... ... ... негізгі іс-әрекет механизмі көпжақты сауда
раундтары түрінде өтіп, ол ... ... ... ... ... мен ... ... қаралуы жүзеге асырылады.
ТСБК іс-әрекет негіздеріне төмендегідей принциптер салынған:
* Өзара саудада ең тиімді ... ... мен ... ... ... қатысушы елдің кез келген өнімге берген артықшылықтары ... ... да ... ... ... ... ол елде шығарылатын
балама өнімге таралуын талап етеді.
* Ұлттық режим ... ... ішкі ... мен ... ... тауар режимін шет елдік тауарларға да қоюы қажет екенін
белгілейді.
* Халықаралық ... ... ... ... емес, кедендік тариф
арқылы жасалуы тиіс.
* Көпжақты сауда келіссөздері ... ... ... ... ... ... көнулерге бару.
ТСБК өзінің өмір сүру кезеңінде негізінен кедендік ... ... ... ... ... ... ТСБК шеңберінде сегіз
тарифтік конференция өткізіліп, онда ... ... ... ... ... сауда ұйымының құрылуы. Екінші дүниежүзілік соғыс
аяқталғаннан кейін, 1949 жылы ... ... ... үш ... ұйым құру белгіленді. Олар ... ... әр ... ... айналысуы керек болды. Алғашқы екеуі
Дүниежүзілік банк пен Халықаралық валюта қоры түрінде пайда болды. Оларға
қосымша, ... БҰҰ ... ... ... ... ... ... (ХСҰ) құру жоспарланды. Алайда, 1946 жылы ... ... ... ... әлемдік шаруашылықтың жетекші
қатысушылары ... 23 ел ... ... өзара төмендету және
өздеріне тиісті міндеттемелер алу ... ... ... жөн ... Олар ХСҰ жарғысының жобасына енгізілген ... ... ... ... және оны ... шегерімдер туралы қабылданған шешімді
қорғаудың ... және ... ... деп есептеді.
ХСҰ-ның жарғысы 1948 жылы наурызда Гаванада өткен БҰҰ-ның сауда ... ... ... мәслихатында бекітілді, бірақ өздерінің
заңнамаларының сәйкес келмеуі ... бұл ... ... ... шықты. АҚШ Конгресінде жарғы қиян-кескі қарсылыққа ұшырады, дегенмен
де Америка үкіметі ХСҰ-ны құрудың бастамашылары қатарында болған еді. ... АҚШ ... ... ... ... ратификацияламайтын болады
деп жария етті. Осыдан кейін ХСҰ жобасы түбегейлі сәтсіздікке ұшырады.
Таза уақытша уағдаластық ретінде ... ТСБК 1948 ... ... ... яғни 1995 жылы ... ... сауда ұйымы (ДСҰ)
құрылғанша өмір сүрді. Осы кезге таман 128 ... ... ... болды. Оған барлығы – түрлі нысандардағы 150-ден астам мемлекет
қатысты. Ал қазіргі ... ДСҰ ... ... ... 97 пайызын реттейді
және 148 ел оның толық құқықты мүшесі болып табылады.
Бұрынғы КСРО 1990 жылы ... ... ... ... ... елдермен қатар 1996 жылы қаңтар айында ДСҰ-ға қосылу туралы ... ... бұл ... ... ... да ие ... отыр. Осыдан
кейін жұмыс тобы құрылды, оның ... ... ... ... – 38 ел ... ... АҚШ, ЕО елдері, Канада, Жапония,
Австралия, ... ... және ... ... ... он елмен
жүргізілген екі жақты келіссөздер аяқталды, осынша елмен консультациялар
алмасылуда. Қысқасы, Қазақстанның ДСҰ-ға кіруі ... ... ... ... ... сауда ұйымы – қатысушы елдердің өзара саудасын
белгілі принциптері, құқықтық ... ... ... ... арқылы
мемлекет деңгейінде реттейтін көпжақты халықаралық келісім. ДСҰ-ның Жоғарғы
басқарушы органы – Министрлер конференциясы. ДСҰ – бейбіт, қатр өмір ... ... ... ... халықаралық ұйым.
ДСҰ-ның ТСБК-нен принципалды айырмашылығы бар:
1. Егер ТСБК таңдалған ережелер мен келісімдер жинағы мен Секретариаттан
тұрса, ал ДСҰ ... мүше ... үшін ... бір ... ... ... ететін ұйым болды.
2. ТСБК уақытша сипатта болса, ДСҰ міндеттері тұрақты болып табылады.
3. ТСБК ережелері тек тауарлар саудасына ... ДСҰ ... ... ... мен ... ... ... айырбасын реттейді.
ДСҰ төмендегідей қызметтерді атқарады:
• көпжақты келісімдерге байланысты әкімшілік жұмыс;
• әлемдік сауда жағдайын бақылау және кеңес беру;
• Халықаралық сауда ... үшін ... ... ... ... ... ... механизмін қамтамасыз ету;
• мемлекеттердің сауда саясатына бақылау ... ... ... ... ... жасау.
ДСҰ-ның негізгі ережелеріне сәйкес, халықаралық сауданы реттеудің
басты құралы ... ... ... ... ... ... ... тарифті реттеуді анықтайтын құқықтық нормалар бар.
Дүниежүзілік сауда ұйымы қазір ТСБК-нің функцияларын ... ... ... ... ... жөнінде туындайтын таластарды реттеу мен
ынтымақтасу үшін институционалды негізді қамтамасыз етеді. ТСБК-нің негізгі
принциптері әлі де ... ал ... ... ... ... ... ... қажет.
1.2. Қазақстанның ДСҰ-ға кіруге дайындық процессі
Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге әзірленіп жатыр. Алайда
ДСҰ-ға кіру үшін ұлттық ... оның ... ... ... керек.
Бұл талаптар әр алуан келісімдерде, атап айтқанда, субсидияларға, өтемдік
және демпингке ... ... ... заңнамаларда баянды етілген.
Қазақстан қазір өзінің заңнамаларын қайта қарастыру ... ... ... кіру үрдісі нені білдіретінін түсіндіре кетейік. Яғни, кез келген
елдің кең ауқымды мүдделерін көдейтін мәселенің өз ... бар. ... ... үшін ... ... ... алу керек, бүгінгі
таңда республикамыз да осыны мұрат етіп ...... ...... ... деген сөзінен
шыққан. Бұл – сыртқы және ішкі нарықтарда ... ... ... ... Олар ... ... ... бағаларынан азырақ, ал кейде
тіпті, тауардың өзіндік құнынан да әжептәуір ... ... ... кіру, онда орындарды жеңіп алу, бәсекелестерді ығыстыру мақсатында
жүргізіледі. Демпингті нарықта берік ... ... қол ... бұрынғы залалдарды болашақта өтеу есебімен мемлекет пен компаниялар
жүзеге асырады. Алайда көп жағдайда ... да, ... те ... ... ... ... ... қаражаттарын тезірек алу әдісі ретінде
иек артады. Осыдан демпингтік ...... ... ... ... ... ... тәжірибесінде бірқатар елдерде демпингке арнайы
заңдар қолдану, баж ... ... ... ... тұру ... қарсы баж салығы – елдің ішкі нарығын демпингтік бағалар ... ... ... қамтамасыз ететін кеден салықтарының түрі. Ол
арзан сатылатын немесе экспортты субсидиялайтын мемлекеттерден әкелінетін
импортталатын тауарлардан алынады. Демпингке ... баж ... ... елдің ұлттық өнеркәсібіне материалдық зиян келтірілген жағдайда рұқсат
етіледі. Ал бажды есептеу ... ... мен ... ... ... (ТСБК-де) бар. ТСБК мен ДСҰ – екеуі бір мәндегі ... ... ... болсақ, оның бірі екіншісінен туындайды
Сонымен, ДСҰ-ға қосылу үшін Қазақстан алдағы уақытта соңғы 50 ... осы ... ... ... ... ... нормаларын
қабылдауы керек. ДСҰ-ға жаңа елдердің қосылуының басты шарттарының бірі
олардың ұлттық ... мен ... ... ... ... Уругвай раунды келісімдерінің пакеті ережелерімен сәйкес
келтіру ... ... ... ... ... ... ізденуші елдің
ұлттық заң шығарушы органы жұмыс ... ... ... және ... бекіткен құжаттардың бүкіл пакетін ратификациялайды. Бұдан ... ... ... ... мен ... заңнаманың бір бөлігіне
айналады, ал кандитат ел ДСҰ мүшесі мәртебесін алады. Уругвай ... ... ... ... көпжақты сауда келісімдерін және басқа
да ... ... ... ... ... ДСҰ құру ... мен оған қоса ... көпжақты сауда келісімдері болып табылады.
Осы ... бір – 1994 ... ... мен ... ... Бас
келісімнің (демпингке қарсы) 6 бабын қолдану жөніндегі, ... мен ... ... жөніндегі келісім. Осымен байланысты
әзірленген Үкіметтің заң ... ... ... 1999 жылғы 16
шілдедегі «Субсидиялар мен өтемдік шаралары туралы» және 1999 ... ... ... ... ... туралы» заңдары жоғарыда аталған ДСҰ-ның
екі құжатымен сәйкес келтіруге жіберілді.
Сонымен, еліміздің экономикасында қалыптасқан жағдайды айтып өткен
жөн ... ... ауыл ... ... ... ... Ол – елдің
экономикасын, халықтың тұрмысын, әлеуметтік ... ... ... ... Еңбек өнімділігін арттыру ғылым жетістіктерін, жаңа
технологияны пайдалануды көздейді. Олар өндірісте ... ... ... ... өнім ... жоғарлайтыны, жалпы өндіріс тиімділігі
артатыны ... Бұл ... ... ... ... мен ... мамандар
даярлау арқылы өз үлестерімізді қоса алатындығымызды атап көрсеткен жөн.
Бүгіндері ауыл ... ... ... ... ... өркендеуіне
тікелей ықпал етіп келеді. Оның ... ... ... ... ... ... жол ашары сөзсіз.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің әр саласын серпінді дамытудың шешуші
шарты – оны ... база мен озық ... ... ... мәселен, ауыл шаруышылығы дақылдарын өсіру мен жинауда кешенді
механикаландырудың ең жоғары деңгейін білдіреді. Ол ... ... ... шығындарын, өндірілетін өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... жұмысты дәл белгіленген мерзімде
орындауды, жеке әр технологиялық операцияда ... ... ... көздейді.
Халық шаруашылығының бәсекелестікке қабілетті салаларын ... ... ... ... даярлау керек екені түсінікті. ... шешу ... ... ... оқу ... инженер кадрларын
даярлау саны арттырылды. Біздің мемлекет дамуының ... қана ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға кіруіне
дайындық кезінде бұл мәселе өте маңызды. Сондықтан да Елбасы өз жолдауында
«техникалық ... ... ... ... ... ... ... жоғары оқу
орындары желісінде оңтайландыру жүргізілуге тиіс» дегенді баса көрсетіп
өткен.
Бүкіл әлем ... бері ... ... ... мен ... ... ... келе жатыр. Сапа халықаралық ... ... ... ... ауыл ... ... халықаралық
стандарттарға сай үйлестіру мен жүйелендіру жөнінде ауқымды ... Бұл өте ... ... ... ... халықаралық тауар
алмасуында терезесі тең әріптес болуға ұмтылып, Дүниежүзілік сауда ұйымына
кіру ... ... ... ... Қазақстан ДСҰ-ға кіруге әзір ме?
2.1 Қазақстанның ДСҰ-ға кіруінің жағымсыз ... ... ... ... ... (ДСҰ) кіруінің қандай
жағымды салдары болса, сондай жағымсыздық та салдары бар.
Кедендік ... ... ... ... ... ... ... жоғарылатуға қазіргі кезде жағдай ... ... ... ... капиталдарды экспортқа
көп шығындар, солар ұтыста болады. Осыған байланысты экспортқа ... ... әрі ... ... ... жоқ ... ... кіру
қауіпті. Қазіргі кездегі жоғары қосылған құны бар бәсекелес саланы жоғалтып
алуымыз және біржолата ... ... ірі ... ... ... ... 2015 ... дейінгі уақытқа қабылданған ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға кіру үшін экспорттың өсуіне ұлттық бәсекелестік артықшылықтың
қатысы, әсіресе ... ... емес ... ... ... ... ... болды.
Қазіргі кезде әлемде тауарларды қайта өңдеу ... ... ... өте көп ... Кейінгі 10-12 жылда әр ... ... ... ... ... ... ... өсуі қарқыны төмендеген: жұмыссыздықтың өсуі, қиын
жағдайларда халыққа мемлекеттік көмектің ... Бұл ... олар бір ... тұр, ол дүниежүзілік нарықты кеңейтіп өздерінің ... ... ... және ... ... ... ДСҰ: ... арасында мазмұндалған арнайы теңдік бар, ... ... ... ... ... ірі ... солтүстік және
әлемдік компанияларға бере отырып, қарым-қатынасты ұйымдастыру ... ... ... ... өнім ... ... бөлігі ескірген. Техникалық жаңғырту үлкен қаражатты және ұзақ
уақытты талап етеді. Жаңартуға кететін ... ... ... ... ... жеке ... оны ... әлсіз жерлерде, инвесторлар тек
қазып шығаратын байлығы бар салаларды ғана дамытуға қызығушылық танытады.
Біздің жеке ... әлі ... және ... ... ... да
дамыған мемлекеттер қазақстандық нарыққа кіріп, ... ... ... ... ... дамытпауы мүмкін. Мұндай жағдайда
өзінің шикізатымен өндіруші өндірістерді дамыту өте ... ... ... ішкі ... ... ... заманға сай экономикасы
жаңғыртылмаса, шетел тауарларымен нақты бәсекелесетін жоғары технологиялық
өндірістері болмаса сыртқы ... ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасы болмаса ДСҰ-ға кіру – Қазақстан үшін
қазіргі болып ... ... және ... ... ... ... ең қолданпаздық және ең үлкен еркін стратегиясы ... ... ... стратегия бойынша ДСҰ-ға ... ТМД ... ... ... және ... қиындатпай ДСҰ ең аз жағымсыз ... кіру ... ... ... ... келісе отырып шешуді талап етеді.
ДСҰ басқа ... ... ұйым ... ... ... негізгісі АҚШ, сондықтан олар бірінші кезекте тұрған тапсырманы
өздерінің пайдасы үшін шешеді.
ҚР ... ... және ... ішкі ... (ЖІӨ) ... ... ескере отырып, мемлекеттің экономикасы тұрақтылығына шамалы
жыл болғанын, жалпы ішкі өнімнің ... ... ... ... ... ... жатқанын ұмытпауымыз керек. Керекті
көлемді мемлекет экспортқа шығару үшін ... ... және ... ... машина жасаудың, ауыл ... ... ... жоқ.
Республика үшін принципті сауал – бұл ауыл шаруашылығына мемлекеттік
көмектің керек екендігі анық, өйткені қазақстандықтардың 43 пайызы ... ... ... секторының техникалық жабдықтауы
нашар және ... ... ... ... ... ... ... да
оны жеткізу қиын, өйткені республикаға теңіз ... және ... ... ... ... қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 0,1% өсті.
Өсімдіктер өнімі 2003 жылға қарағанда 2,5% ... Мал ... да ... ... көрсетпеді, оның деңгейі 5% ғана жоғарылады, ірі
қараның саны 2000 жылы 1 миллионға жоғарылап, жалпы саны 5 ... ... ... осыдан он бір жыл бұрын болған мал басының жартысына ... ... ... сатылуы ДСҰ-ға кіруіне байланысты емес, ол қалай
сатылып жатыр, солай қиналмаспен сатыла ... Есеп ... ... ... көлемінің 60%-ға өсуі, ол табиғи газды шығарудың
өсуіне, шикі ... мен ... ... ... ал темір рудасының шығарылу
көлемі – 6,3%, көмір және ... – 2,3% ... ... ... басымдылық саласы болып мұнай мен ... газ ... ... ... ... ... қарасақ, шикізатты экспортқа шығару 25 – 30
жылға дейін сақталынады дегенге және осы айтылған сөзбен ... ... ... салаларға жаңа технологиялар келген жоқ деп айтса да ... ... ... ... компанияларға көмек
түспейді. Айқын артықшылықтары – бұл ... ... ... ... ... орта ... ... қатынасты жеделдетуге
әкеп соғады. Бұдан басқа да Қазақстанның экспорттық құрылымын өзгерту ... ... ... кем ... он ... асуы ... ... кішкентай
Финляндия жоғары технологиялық бәсекелестікті өнім бойынша ... ... он ... ... жетті. Отандық экономиканың
негізгі проблемасы шикізат бағытынан шығу болып табылады. Біз ... жету үшін 10-15 ... ... ... Бұл ... ... жоғары технологиялық өндіріске, қарқынды және сапалы ... 10 ... ... әлемдік экономикалық бірлестікпен бағаланып,
Финляндияға 2005 жылы ... ... ... ... ... ... ... көшбасшы атағы берілді.
Қытай (ҚХР) 15 жылдың ішінде ... ... ... ... 2001 ... соңында ДСҰ-ға қосылуы, оның нарығының
жеткілікті қорғалуын қамтамасыз ... жаңа және ескі ... ... ... жолы ... ... Ғылым академиясы Әлемдік экономика
және халықаралық қатынас Институтының бағалауы бойынша 10-15 жыл ... ... ... ... ... ... жанармай шикізаты
шықты, біраз жылдар ашық саясатта шетелдік инвестицияны тарту сезінетіндей
қорытынды берген жоқ. 1986 жылы ... СТНК ... пен ... ... ДСҰ ... аяқталуының негізі Қытайдың өзінің күшіне сенуі,
керек кезде ішкі нарықты қорғауды жеңілдететін ... ... және ... ... ... саясатты бақылауы және де кейбір
кезде қытайлық ... ... ... жол ... ... жауап
қайтаруы болып табылады. Бұдан басқа Қытайда экономикалық тұлға басқа
жерге, ... ... ... мемлекет меншігі сақталынған,
мемлекеттік жеке кәсіпкерлер мен халық шаруашылық тәртібіне үлкен ... ... ... ... ... ... оның орнын толтыру жиі
ұсынылады (соның ішінде импортпен ассортиментті ұлғайту, бірақ та міндетті
түрде санын бөле отырып). Қолданпаздық ... ... ... ... ... болған кезде міндетті түрде басқа мәселелерді шешуді
жеңілдету керек. ... ... ... ... ... ақша мәселесін
шешу және шетелге кетіп жатқан инвестициялар ... ... ... ... ... тауарды алып, ақшасын уақтылы
төлеуге асықпайды, оның себептері: шетелдік серіктестіктердің ... ... ... ... ... ... ... және тауар импортын жауып тастау немесе шектеу, ... ... ... ... немесе айырбастауды шектеу, экспроприация,
сатып алатын мемлекетке немесе транзит мемлекетке басқа да шектеу қою ... ... ... ... ... дәлелсіз бұзулар
болып келеді.
Саяси тәуекелділіктер де бар: жаппай ретсіздік, толқулар, Қазақстаннан
тыс ... ... ... Қазақстандық кәсіпкерлер мұндай
тәуекелділікке көп ... атап ... ТМД ... ... және ... ... мемлекеттермен. Тауарды экспортқа
шығарумен ... ... ... ... ... ... қалуы бойынша қауіп-қатерден сақтандырылмаған. Мұндай
жағдай мемлекет бюджетіне ... ... ... кері ... ... емес ... шоғырланған, экспорттық түсім бойынша қарыз
мәселелері республиканың барлық аумақтарында және ... бар. ... ... ... экспорттық келісімдер мен инвестицияларды
сақтандыратын компаниялар ... ... ... ... және ... бойынша мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» АҚ-мен (жарғылық
капиталы 7,7 ... ... ... ... ... қарамағында) 31
келісімшартқа қол қойылып, мемлекет көмегі ретінде корпоративтік табыс
салығынан босатылып, олардың табыстарына ... ... та бұл ... жаңа ... ашқандарға қатысты болды. Әрине мұндай
жеңілдіктер мемлекет ... ... ... ... ретінде әсерін
тигізеді. Пұрсаттылық – бұл уақытша ынталандыру және көмек көрсету ... ... ... ... ... және алдыңғы шығындардың орнын салықпен
толтыруы керек. ... ... да ... ... ... ... Ол өзгерістер салық жеңілдіктерін алу жүйесінде толық
түсіндіріледі. ... ... беру ... де ... Егер ... ... ... мемлекеттік мүлікті
беруді қарастырса, болашақта оларды тек қана ... ... беру ... ... басында Қазақстанның ДСҰ-ға кіру туралы сөйлесу үрдісі
алға басты. ДСҰ-ға кіру үшін мемлекет ... және ... ... ... ... ... кіру бойынша ... ... ... ... Тек ... ... ... енгізілген заңдылық актілерге 30-дан аса заң ... ... 30 мың ... ... ... керек. ҚР Сауда және
индустрия министрлігінің қарамағындағы ... даму ... ... ... ... дамыту бойынша 63 инвестициялық және
жаңартпалық жобаларды қолдайтын ... ... ... ... ... тауар нарығына рұқсат алуы бойынша екі жақты келісімдер
аяқталды. Еуроодақпен (ЕО) – ауыл ... ... ... ... ... бойынша келісімдер аяқталуда. Қызмет көрсету бойынша
Еуроодақпен, ... және ... ... ... ... ... 2004 жылғы сыртқы тауар айналымы 54% өсті және 30 ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымы әлемдік сауда көлемін ... млрд ... ... ... отыр. Бұл 10 жыл ішінде 235 ... ... ... ... ... ... Табыс мына
экономикалық үш бұрышта шоғырлануы айқын: АҚШ – ЕО – ... ... ... операцияларындағы 755 млрд доллардың жылдық ... 185 ... млрд ... ... ... ... – 200 – 210 млрд, ал АҚШ-на – ... 170 млрд ... ... ... ... ДСҰ ... ... ішіне
кіретін Қазақстан қалған 200 – 220 млрд долларды өзара бөлісуге тиіс.
Қосымша ... ... ... ... мүмкін: 26% - ЕО-на, 21% - АҚШ-қа, ... ... ... ... ... ... ... бөліну тенденциясына назар аударған
жөн. Табыстың бөлінуін бағалау тек тарифті ... ... ... ... теңдесіз пайда әкеледі: ЕО-та 50– 55% табыстың
өсуі, АҚШ-та 19–22 %, ... ... ... ... ... ... өзара бөліседі. Сондықтан да таңдалынған тәсілде және ДСҰ-ға кіру
талабы жағдайлармен сол мемлекеттердің арасында ... ... ... ... етілуі керек.
Бұрынғы ескертілген индикаторлар ... ... ... ... ... ДСҰ қызметін іске асыруындағы ұйымдастырушылық-құқықтық
өзгешелігін талдауы көрсеткендей, үш мықты аймақтық бірлестігінің (АҚШ, ЕО
және Азия мемлекеттері) ... ... ... ... ... өздеріне
пайдалы жағын қарастырады, оның ... ... ... ... ... органның жеті төрешісін тандаған кезден бері созылып
кеткен үдеріс. ... ... ... АҚШ, ... ... ... Жаңа ... және Уругвай өкілдері бар болып шықты. Әрі
бұл ... ... ... ... ... шықты. Арбитрлар төрт жылдық
мерзімге тағайындалған және ... ... ... рет ... бар. ... да ... ... бірлестігі үшін
(Ресей, Қазақстан, Беларусия, Қырғызстан) ДСҰ-ның шағын ... ... ... болуы қажет.
1974 жылдың сауда заңына сәйкес, ДСҰ талабына қарамастан, АҚШ өзінің
ұлттық экономикалық мүддесін ... үшін ... ... ... ... кез келген импортталынған өнімнің көбеюі АҚШ өнеркәсібіне едәуір
зиянын тигізеді деп АҚШ халықаралық сауда ... ... ... ... американдық вариант ДСҰ рұқсат етілген арнайы ескертуі (escape
clause) ... ... ДСҰ ... өздерін ... ... ... ... ... ол баждарды көбейтпей
және отандық өндірушілер импорттық бәсекелестік қалыптасу кезінде, қиналған
уақытта ... ... ... ... кіру үшін, Қазақстанның өнеркәсіптік, азық-түліктік
және экономикалық қауіпсіздігіне зиянын ... ... ... ... ... ... ... актіні қабылдау қажет.
Жағымсыз салдары шығатын бұрынғы ... ... ... сауда балансы сальдосының жағдайы табылады. Қазақстанның жағымды
сальдоны қолдауы ДСҰ-ға кірудің ... ... ... табылады. Мақсатқа
сәйкес, сауда балансы сальдосының орнына ол ... шот ... ... ... сальдосын қамтамасыздандыру үшін үлкен үлес қосу керек. Бірақ
та экспорттың құрылымы өзгертуді қажет етеді. ... да осы он ... ... экспорттың құрылымына тауардың қосылған құны бойынша
үлесті көбейту үшін жүргізу қажет. Қазіргі кезде қызмет ... ... пен ... ... ... сальдо. Алғашқы кезде дағдарыс
зардабы болуы мүмкні болғандықтан, оны жеңілдету ... оның ... ... ... ... қажет. Тек осы кезде ғана экономика ДСҰ-ға кіруге
дайын болады. Өйтпеген ... ... ... ... ... жеп ... шетелдік инвестицияны тартуға байланысты баланстың табысы
бойынша сальдо және капиталдың экспорттық деңгейінің төмендеуі ... ... ... ... ... алдында бұл көрсеткішті 0,6%
ішкі өнім белгісіне дейін ... жөн. Жоқ ... – 0,4%. ... ... ішкі ... өсірумен қатар, баланс табысы ... ... жету ... көздеу керек.
Күнделікті операция есебі бойынша төлем балансының сальдосы 2000 жылы
жағымды болды. ... ... ол ... ... ... жоқ. ... есептің мағынасы бұған қатыссыз, ішкі өнім 2–3% аралығында
жағымды ... ... ... ... де ... ... талабы болып,
болашақта қауіпсіз жолмен ұлттық экономиканы дамыту керек және мемлекеттің
экономикалық қауіпсіздігіне қатер ... ... ... факторлармен оны
жеңілдетуге болады. Зерттеудің нәтижесі көрсеткендей, ДСҰ-ға кіру кезінде
Қазақстан өнеркәсібі қауіпсіздігін жоғалтады ... ... де ... ... ... ... мөлшермен 15%-дан 22%-ға дейінгі
аралықта. Бұл ДСҰ-ға кіретін ... ... аз ... Бізде
нарық деңгейі ашық болғандықтан, оған кіру жолы да жеңіл ... ... ... ... ... келе жатқан мемлекеттерде ауыл ... ... ... импорттық тарифі 18,8% құрайды. Экономикаға
көшкен мемлекеттерде – 13,4%, ал дамыған мемлекеттерде – 43,4%. ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін
сату ережесі осы ... ... ... ... ... ... ... ҚР
Үкіметінің мемлекеттік аграрлық секторында өз пайдасын қорғауға біршама
мүмкіндіктер бар.
2015 жылға ... ... ... ... ... ... дамытуға байланысты қарастыру пайдалы болып
табылады. Осыған ... сол ... ... ... кеміту және
тарифті төмендету бойынша қазіргі ДСҰ ... қол ... ... ... ... ... қайшы келмейді.
Қазақстан «секторлық бастамаға» қатысқан кезде оған заңды ... ... ... ... ... ... міндеттеледі. Кейбір мемлекеттердің
ДСҰ-ға кіру тәжірибесі көрсеткендей, көптеген ... ... ... ... мамандандырылған. Бұл өмірдегі аса маңызды өз ... ... ... ... ... басқа делегацияның жайғасымы нашар
екендігін дәлелдейді. Бұл мемлекеттер «нөлдік жайғасым» бабы бойынша ... ... ... ... ... дейін қысқартуға міндеттеме
қабылдады.
АТК бойынша (Ақпараттық технология келісім ... ... ... технология саласындағы айтылған өнімдерге барлық
импорттық баждарды және ... ... ... ... ... ... ... кіретін мемлекеттердің ауыл шаруашылық ішкі өнімінің орташа
статистикалық көрсеткіштері 5%-дан 10%-ға ... ... ... ... ... ішкі ... 8% ... ал ауылда тұратын халықтың
саны 40%-ға жетеді. Сондықтан ішкі көші-қон ... ... ішкі ... ... ... бар сол сектордағы экономика пайдасы үшін жүйелі
саясат жүргізген жөн. Көптеген ... ауыл ... ... ... ... бабы ... келіп тіреледі.
Мысалы, аргумент ретінде 1 гектар жерге ауыл шаруашылық ... ... ... ... кең байтақ аумағы оны қолдануға
мүмкіндік береді. 1999 жылы АҚШ-та 1 гектар бойынша жерге қайта ... ... ... көлемі 112 долларды, ЕО-та – 895 долларды ... ... – 8-9 ... ... ... кіру үшін ... шаралар жүйесі
Халықаралық сауда нормалары негізінде мүше елдердің сауда ... ... ... ДСҰ шеңберінде жүзеге асырылады. Осы
тұрғысынан алғанда, ... да өз ... ... ... ... ... енуін мұрат тұтқан елдердің бірі. Қазақстандық
делегация өз тараптарынан еліміздің соңғы ... ... ... ... ... сатудан өндіріске ойысу бағытын ұстанғандығы
және заңдық базаларды қайта құру ... ... ... ... мәлімет
берді. Алайда, ДСҰ жағы ... ... ... ... дейгейде дайындықтан өту керектігі жөнінде кеңес берді. ... де. ... ... орта және ... ... өндірген
тауарлар ЖІӨ-нің тек 13 пайызын ғана ... Ал ... ... бұл көрсеткіш 50 пайыздан жоғары болып ... ... ... ... ... ... елдерден алда келеді. Бұған
мұнай, түсті металл, бидай және т.б. шикізаттар сатуда қол ... ... ... ... ... бағасының күрт құлдырап кетуі
отандық көрсеткішке кері әсерін тигізетіндігін бәрі де ... ... ... енді-енді көтеріліп келе жатқаны белгілі. Өткен
ғасырдың 90-шы ... бұл ... ... өнім ... 34 ... ... ол 2001 жылы бар-жоғы 7-8 пайыздан аса алмады. Яғни, ауылдық
жерде шоғырланған ел тұрғындарының 44 ... ... ... 29 ... ... ... тұтатындығы белгілі болды. Олай
болса, Қазақстанға осындай жағдайдан ... үшін кем ... ... ... Кейбір ғалымдар Қарағандыда өткен Халықаралық экономикалық конгресте
осы мәселеге байланысты ойын ... ... ... ... әлеуметтік және экономикалық өсуі үшін 4 – 5 жыл ... ... ... ... ... түсетін қаржы өндірістің жалпы құнының ... ал ... ... құю ... ... шаққанда 4 пайызды құрауы
тиіс. Сонда ғана айтарлықтай табыстарға қол жеткізілмек. Қалай болған күнде
де 15 ... ... соң ғана ... мүше ... ... тәжірибесі біз
үшін айтарлықтай үлгі боларлық деуге негіз бар. ... ... ... еніп ... Грузия мен Қырғызстан қазіргі ... ... ... ... ... ... Олардың ірі өнеркәсіптері
тұралап қалған, сондықтан қос мемлекет те ... ... ... ... ... қан ... үшін ... керек болса, Грузия мұндай
көмекті Баку-Тбилиси-Жейхан мұнай тасымалдау жобасын күтуде. Ал ... ... ... беру ... жан сақтауда. Қырғызстан, Қазақстан мен
Украинаның ДСҰ-ға мүшелікке өткісі келетіндіктерін де ... ... ... ... Қырғыз елі 1998 жылы ТМД ... ... бірі ... мүшелікке қабылданғандықтан, Бішкекпен Украина
және ... ... ... ... қол қоюлары керек. Бірақ,
айыр қалпақты ағайын мұндай қадамға баруға асығар емес. Оған басты ...... жері ... ... ... ... салынатын сансыз алымдарды
алып тастау мәселесі болса, екіншісі – Украинаға қырғызстандық лампаларға
антидемпингтік саясатты ұстанбау ... ... ... ... жайы ... ... тәжірибесі көрсетіп отырғандай, ДСҰ-ға ... бұл ел ... ... ... ... жоқ. ... ... айналымына енген ол біртіндеп болса да өз ... ... 2003 ... өзінде қырғыздар ДСҰ-ға енетін елдерге 307,3 млн.
доллардың өнімін экспортқа шығарып, ... ... ... ... ... 2003 жылдың 1-ші жартысында-ақ ... ... ... оң ... аяқталып, 21,4 миллион ... ... ... ... ... Ал ... ... өз орындарын тапқысы
келетін Ресей үшін бұл ... ... ... ... ... ... ... В. Путиннің ДСҰ-ға кіруге байланысты: «Біз мұны қол бұрау
ретінде қарастырамыз. Сіздерге ... қолы ... ... айта ... ... оны ... да қиынға соғады. Ресейдің ЖІӨ-і 7 пайызға өсті»
дей отырып, Европалық одақтың Ресейге қойып отырған талаптары әділ ... ... ... деді. Соған қарағанда ДСҰ-ға мүше елдердің көбісі ... ... ... бұл елдерге тең әріптестен гөрі ... ... одан ... олар ... ... ... өз ... ал ең бастысы, кеден салығын төмендетіп беретін ел керектігі
байқалады. Әсіресе Ресейдің шикізат қорларына бай ел ... ... ... ... ... ... елдерінің шикізат өңдеуші
кәсіпорындарына айтарлықтай соққы болып тимек. Ресей Президентінің ... ... ... кіру ... ... ЕО-мен энерго-сұхбат ретінде
келісім жасауымыз керек» деуі де ... ... ... мен ... да ... ... Бірақ, бұл
екеуі де аса ірі ... ... яғни ... ... ... ... жеңілдіктерге қол жеткізіледі деуге үміт бар. 2003
жылдың 24 желтоқсанында өткен дөңгелек ... ... ... және сауда
министрлігі отандық кәсіпорындардың әрбір тауарлық ұстанымдарын ... ... ... ... бастағанын мәлім етті. Сол жерде
Қазақстанның ДСҰ-ға кіру қарсаңында заңдық базаны ретке ... ... ... ДСҰ ... ... айтарлықтай алға жылжушылық
бар дегенді айтылған болатын. Тіпті, қарсы жатқан әріптестер ретінде ... ... ... Болгария, Латвия, Грузия, ... ... Куба және ... екі ... ... ... ... барлығының ұсынып отырған талаптары импортқа салынатын кеден салығын
төмендетуге саяды. Әсіресе Польша мен ЕО аяқ киім мен ... ... ... ... ... еткен.
Әрине, Қазақстан бұған бара қоймасы аян. Өйткені, экономиканың осы
саласы енді ғана аяғынан ... ... ... ... ... ... сүйенсек, аяқ киім мен киім кешек ... ... ... тауарлар құрап отыр. Сондықтан сапасы жоғары болып
келетін еуропалық тауарларды саудалау ... ... Бұл өз ... өнім ... ... ... одан ... ұлғайта
түсері аян. Алайда біз сол бәескеге шыдас бере ... ба, ... ... еуропалық тауарларға жол ашылар болса, онда ... ... ... ... ... да ... ... Өйткені, салықтан әжептәуір
жеңілдіктерге, сонымен қатар шикізатқа бағаның бірқалыпты ... ... ... шетелдік жеңіл өнеркәсіп иелерінің ... ... ... ... ... Оның ... отандық және
көлеңкелі тауарлар біздің тұтынушылардың аз бөлігін, төлемдік қабілеті
төмен ... 5–20 ... ... ... ... екен. Олай болса
импортқа салықты төмендету арқылы осы тұтынушылардан да біржолата ... ... ... ... ... болмас.
Бұдан шығатын қорытынды, еліміз халықаралық нарыққа шығу үшін ... ... ... бет ... ... Бұл ... бірқатар шаралар
атқарылуда. Солардың бірі ретінде ... ... ... ... ... атап ... болады. Қазіргі таңда Ресей мен
Қырғызстанда ашлыған мұнай ұйымның ... ... ... ... болып кіріп отыр. Енді осы кәсіпорындар үшін ортақ кедендік рәсімдеу,
көлік, су және т.б. энергетикалық ... ... ... Әсіресе,
бірінші кезекте бидай, тау-кен және ... ... ... ... ойластырылуда . Олай болса, Қазақстан үшін ДСҰ-ға
мүшелікке кіруде осындай ... ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға кіруі жолындағы келіссөз ... ... ... Республиканың сыртқы сауда режимін реттейтін
заңдарының едәуір бөлігі қазірдің өзінде ДСҰ нормаларына сәйкес келтірілді
немесе ... ... ... кіру Қазақстанға не береді? Бірінші кезекте, бұл отандық
өндірушілердің бәсекеге қабілеттілігін жақсартады, мұның өзі ... ... ... шығуына мүмкіндік береді. Осы ұйымға ... ... ... ... ... Бұдан басқа, тұтынушылар,
яғни сіздер мен біздер үшін қаржы, ... және ... ... ... ... Әр ... лицензиялар алумен,
кеденнен өтумен байланысты рәсімдер оңайырақ сипат алады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ие бола ... ... жоқ сыртқы сауда тәртібінің ырықтануы мен ашықтығын
жалғастыру;
Қазақстанға қатысты барлық сауда бөгеттері алынып тасталатындықтан, ... шығу мен ... ... ... ... асады;
республикалық әр түрлі елдердің экономика және ... ... ... ... ... бар зор ... ... шығу
мүмкіндігі;
сауда стратегиясы мен сыртқы сауда саясатын ашық және тең ... ... ... мен ... халықаралық нормалар мен тәртіптер негізінде реттеу;
құқытық-нормативтік баазаны қабылданған халықаралық стандарттарға сәйкес
келтіру.
Қазақстанның ... ... ... ... ... оның ... сауда ұйымына кіруіне байланысты айқындалатын
болады. Бұл міндетті ... ... жыл бойы ... ... ... ... еліміздің ұлттық мүдделерін ескере келгенде, биылғы
жылдың соңына дейін Қазақстанның заңнамасын ДСҰ-ның міндетті ... ... ... ... ... ... ... барысында Үкімет аграрлық
секторды қолдаудың қажетті деңгейін сақтап қалуы және өнеркәсіп орындарын
ДСҰ жағдайында тиімді ... ... ... жөніндегі тиісті бейімдеу
шараларын іске асыруы керек.
Үшіншіден, кедендік әкімгерлікті жетілдіру және ... ... осы ... ... кәсиби сәйкестігін қамтамасыз ... ... ... және ... шаралар әзірлеу ... ... ... өңір ... ... кедендік кедергілерді
азайту және өңірдегі сыртқы тарифтердің бірыңғай деңгейін белгілеу саясатын
жүргізуге тиіспіз. Осы және ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне едәуір қаржы бөліп келеді.
Төртіншіден, барлық заңды ... ... ... ... ... үдерісін жеделдету керек.
Бесіншіден, Үкімет «Атамекен» одағымен бірлесіп, таяудағы уақытта
экономиканың барлық секторларындағы ... ... ... ... үшін ... ұсыныстар әзірлеуге тиіс.
Сонымен қатар, еліміз әлі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан
өзін ақтамайтын шектеулерді алып тастауымыз керек.
Шикізаттық емес тауарлардың экспорты мен ... ... ... ... және несиелеу басымдылыққа айналуы ... күні ... ... ... көлемі жылына 2 миллиард АҚШ
долларын құрап отыр. Шикізаттық емес экспорт он жылға жуық осы ... ... ... жерде осы көлемді үдемелі түрде ұлғайтатын уақыт
жетті. Біз ... ... ... ... шет ... ... ынтымақтастықты белсенді дамытуымыз керек.
Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстар саласындағы орнын
тұрақтандырып, рөлін мейлінше ... ... ... ... ... Бұл жұмыстардың негізгілерінің ішінде аяқталған кешен құрып,
экспорттағы шикізат ... жеңу үшін ... ... ... ... экономикасын құрылымдық қайта құру ... беру ... Бұл ... ... өнім ... ... кешендер құрып, өндіруші салаларды ... ... ... көшіріп, дүниежүзілік деңгейдегі жаңа технологияларды
пайдалануды мақсат тұту ... ... ... беру үшін интенсивті ... ... және ... ... жан-жақты дамыту жөніндегі іс-
шараларды батыл қолға алу міндеттері тұр.
Аталған салалар мен ... ... ... ... ... ұлғайтып қана қоймай, ... ... ... де ... ... ... Егер республикадағы жұмысшы күшінің
салыстырмалы арзандығы мен ... бар ... ... ... ... және тез іске ... ... ескерсек олардың
экономикалық тиімділік деңгейі жоғары екендігі түсінікті.
Қазақстанның халықаралық саудадағы рөлін күшейту үшін оған ... ... ... ... ... ерекшелігі оның
дамыған, сондай-ақ дамушы ... ... ... ... ... ... қатарына қосатын факторларға халқының
жаппай сауатталығы, ... ... кең ... ... қатысу мүмкіндіктері жатады.
Экономикасының шикізаттық ... ... ... ... деген қажеттілік, инфрақұрылымының төмен дәрежесі
Республиканың ... ел ... ... ... халыққа биылғы Жолдауында бәсекеге барынша
қабілетті елдер қатарына ену үшін “жаңа экономиканы” ... ... ... сауда ұйымына кірудің алғышарттары үміткер елдердің
экономикалық жүйесі, ішкі рыногына кіру мен ондағы ... ... ... талатарға сай болуын көздейді. ДСҰ-ға кіру үдерісі өте ... ... ... ... ... ... белгілі. Бұл орайда осы Ұйымға кірген,
экономикалық көрсеткіштері тұрғысынан бізбен ... ... ... ... ... зор. ... істер министрлігі өз
қызметінде жоғары деңгейдегі кездесулер мен келіссөздер барысында еліміздің
ДСҰ-ға кіруіне қатысты ... ... ... ... ... ... ... Осы бағыттағы жұмыстар шет мемлекеттердің ресми органдарымен
ғана емес, ... ... ... ... да жүргізіледі. Үкімет
тарапынан атқарылған іс-шаралардың нәтижесінде көптеген ... ... үшін ... ... ... ... ... Бұл жұмыс келіссөздер
аяқталып, Қазақстан ДСҰ-ға мүше-мемлекет болғаннан кейін де жалғаса ... ... кіру ... ... ... күн ... ... берілген. 2002 жылғы мамырда өткен саммиттің шешімдеріне сәйкес мүше-
мемлекеттер ДСҰ-ға кіру ... өз ... ... ... өткізіп келеді. Бұл еліміз үшін өте маңызды.
Жалпы Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудің өзіне кем ... 4-5 ... ... ... ДСҰ-ға мүше елдер тарапынан ұсынған ... ... ... ... ... ... тұр. Бірақ,
мұндай талаптардың еліміздің экономикасына тиімділігі шамалы. Сол себепті
екі жақты келісімдерді ... ... ішкі ... реттеп алғанда ғана
аталмыш мақсатты жүзеге асыруға болатын сияқты.
Қорыта келгенде, еліміздің осы халықаралық экономикалық ұйымға ... ... ... ... ... нығайту үшін
кең мүмкіндіктер ашатынына сенімдімін. Дегенмен осы ... ... ... пайдалану білу керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Елемесев Р.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу ... ... ... ... 83 ... М., ... экономикалық қатынастар: оқу құралы. Алматы:
«Санат» 1998 жыл. 33-37 бет
«Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... ... ... ... халқына жолдауы.
Астана – 2006
«Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Қазақстан Респубилкасының ... ... ... ... ... – 2007
www.google.kz Қазақстан – ДСҰ: жаңа ... мен ... ... ... ... ... ұйымы және Қазақстан
Әлмереков Н.А. «Қазақстанның экономикасын дамыту және Республиканың ДСҰ-ға
кірудегі проблемасы» ∕∕ ҚазЭУ хабаршысы №4 ... ... ... «Біз ... ... әзірміз бе?» ∕∕ Егемен Қазақстан 7
қаңтар 2004жыл
Жігер Батілесов «Экономикалық дипломатия – ... ... ∕∕ ... 6 сәуір 2006 жыл
Бақберген Амалбек «Өңірлік өркендеудің ... ... ∕∕ ... ақшамы
2006жыл 17 наурыз

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бүкіл дүниежүзілік сауда ұйымына кіру21 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы29 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ)88 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымы туралы15 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымына ену жағдайында банктердің бәсекеге қабілеттілігін бағалау және жоғарылатудың теориялық негіздері81 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселелері19 бет
Дүниежүзілік сауда ұйымының мәнi, қағидалары және әлемдік саудадағы рөлі13 бет
Шаруа (фермер) қожалығының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) ену жағдайындағы дамуы: Халықаралық құқықтық аспект13 бет
Қазақстанның ДСҰ-ға ( Дүниежүзілік Сауда Ұйымы ) енуінің проблемалары мен перспкетивалары55 бет
Қазақстанның дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мәселесі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь