Жастардың интеллектуалды деңгейін арттырудағы телебағдарламалар рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...2
Негізгі бөлім
1.1 Алғашқы жастар бағдарламаларының қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Бүгінгі жастарға арналған бағдарламалар: ізденістер мен іркілістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8
Қорытынды
Сілтемелер
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ...
Журналистика маңызды әлеуметтік құбылыстардың бірі болып саналатындықтан, онсыз қоғам өмірінің дамуы мен жетілуін елестету мүмкін емес. Олай дейтініміз, ешқандай басқа құрал дәл журналистика сияқты халықты әлеуметтік-саяси тұрғыда жылдам әрі жан-жақты, белсенді түрде хабарлармен қамтамасыз етіп көрген емес. /1/Бұл ретте адамның сана-сезіміне, іс-әрекетіне, әсер етіп, олардың көзқарастары мен мақсаттарының қалыптасуына ықпалы тиген. Сөйтіп, ол барлық уақытта қоғам өміріне араласа отырып, пайымдаулармен, баға берумен, қорытындылар жасаумен, ұсыныстар айтумен зор қозғау салды. Әсіресе, саясат, экономика, экология, қоғамдық-әлеуметтік қатынастар т.б көптеген салаларда шешім жасап жүзеге асыруға ықпалы болды. Жалпы, адам санасын көретуге, рухани әлемді байытуға себепкер болды.
Қазақстан Республикасының Ата Заңында: “Мемлекеттік органдар, қоғамдық бірлестіктер, лауазымды адамдар және бұқаралық ақпарат құралдары әрбір азаматқа өзінің құқықтары мен мүдделеріне қатысты құжаттармен, шешімдермен және ақпарат көздерімен танысу мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті” –делінген. /2/ Әрі бұл әркез бұлжытпай орындалуға тиіс.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі аса маңызды мемлекеттік істердің бірі, бірі ғана емес-ау, ең бастысы - халықтың өз отанына деген патриоттық сезімін оятатын тетіктерді іске қосу деп білемін. Бұл азамттыққа қол жеткізгеннен кейін елдің ел болуының, дербес мемлекеттің мемлекет болуының ең негізгі қозғаушы күші болуға тиісті мәселе. Яғни, Қазақстандық патриотизмді орнықтыру мемлекет тарапынан қапысыз қадағалау, түптеп келгенде, дербестікті нығайта түсудің және кемел қоғамдық қатынастар қалыптастырудың бірден-бір кепілі болып табылады. Мұның ақиқат шындық екеніне ешкім шәк келтірмеуге тиіс. /3/
Журналистика, еңалыдмен, өмір көрінісін беретінін есте сақтаған жөн. Ол өмірді сипаттап қана қойма, болып жатқан әс-әркеттерге адамның өзінің де бағыт-идеал алуына ой бастайды.
Осылайша, тележурналистиканың танымдық қызметі маңызды қоғамдық-саяси рөл атқарып, жұртшылыққа әлеуметтк белсенділік туғызып, шындықты ашып береді. Бұл ретте мына жүйе бойынша жұмыс жүргізілмек: «Журналист –ақпарат –аудитория». Яғни, журналист шығармашылық тұлға – ол айтады, жазады, ал оны халық тыңдайды, көреді, естиды. Бұл байланыс үнемі жүріп тұрмақ. Сонда ғана бұқаралық ақпарат қүралдарының ісі ойдағыдай жүзеге асырылмақ.
Халқымыздың жаңа ғасырдағы бет-бейнесі, тұрмыс-тіршілігі оның айнасына айналған теледидардың қабілетіне ерекше қатысты. Осыдан қырық жыл бұрын көгілдір экран өмірімізге еніп, әр шаңырақтың төрінен орын алды. Қоғамдық өмірдің нағыз жаршысы БАҚ болғандықтан, теледидар қоғамдық фармациямен тікелей байланысып, оның әр сатысына жаңа мазмұн, жаңа түр енгізді. Жапон ғалымдарының дәлелдеуі бойынша адам өмірінің 16-18 жылын теледидар көруге жұмсайды екен. Енді осыдан барып теледидар халықтың ақылына, аузына, ойына айналып отыр деуге болады.
1. Масғұдов.С «Көгілдір экран - өмір айнасы» , «Мектеп» баспасы, 1976 ж
2. Тұрсынов.Қ «Көгілдір экран құпиясы», Алматы «Қазақ университеті», 1998 ж
3. Шыңғысова.Н «Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы», Алматы, «Қазақ университеті», 1999 ж
4. «Организация дебатных турниров в Казахстане» (Ұлттық пікірсайыс орталығы) Алматы, 2006 ж
5. Жақып. Б «Қазақ публицистикасының қалыптасуы, даму жолдары», Алматы, «Білім» 2004 ж
6. Үлкен Кеңес энциклопедиясы, анықтама бойынша
7. Егоров.В «Психологические проблемы эффективности воздействия средствами телевидения и радиовещания», москва, 1989 ж 20 б
8. Қазақстан республикасы Мемлекеттік Орталық архиві, 1489-қор,4 тізбе, 1465 іс
9. Аққошқаров.Е «Өнегелі ұрпақ», «қазақ әдебиеті» 1997 ж 10 маусым.
10. Кекілбайұлы.Ә «Ұрпақтың ынтымағы –келешек кепілі», «Егемен Қазақстан» 1999 ж 13 маусым
11. Прохоров.Е. «Введение в теорияю журналистики» москва, МГУ 1995 ж,225 б
12. Назарбаев.Н Тарих толқынында. –Алматы, 1999,64-б
13. Қазақстан республикасының Конституциясы. –Алматы, 1995, -9-б
14. Р.Глебов Интеллект: роль природных и социальных факторов.
Источник «Этнопсихология проблема вчера и сегодня.» Хрестоматия. Минск 2004 г
Сілтемелер
1. Бекниязов Т. ҚазҰУ Хабаршысы . Журналистика және қоғам 6-9 беттер
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы. –Алматы, 1995, 9-б.
3. Шыңғысова.Н ҚазҰУ Хабаршысы 76 б, Алматы, Қазақ Университеті, 1999 жыл
4. Шыңғысова.Н “Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы”, Алматы, Қазақ Университеті, 1999 жыл
5. Масғұдов.С «Көгілдір экран - өмір айнасы» , «Мектеп» баспасы, 1976 ж
6. Омашев.Н. Қазақ радиожурналиститкаыч –Алматы Қазақ университеті 1992 ж 157 бет
7. Шыңғысова.Н “Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы”, Алматы, Қазақ Университеті, 1999 жыл 155 б
8. Шыңғысова.Н. ҚазҰУ хабаршысы
9. Бұл да сонда
10.
11.
12. Сейдімбек.А. ҚазҰУ Хабаршысы 5 б
13. 1
14. Омаш Журналист жалтак ел ток жас алаш 1999 18 наурыз
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Журналистика факультетi
Телерадиожурналистика кафедрасы
Серік Маржан Серікқызы
ЖАСТАРДЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ДЕҢГЕЙІН АРТТЫРУДАҒЫ ТЕЛЕБАҒДАРЛАМАЛАР
РӨЛІ
Жоғары оқу орнын бітіру үшін
қорғалатын бакалавриаттық
Бітіру ... - ... ... ... ғ. к., доцент К.Қабылғазы
Ресми сарапшы – “Хабар” агенттігі бағдарламалар
бөлімінің продюсері ... ... ... 6 ... ... мәжілісінде
талқыланып, қорғауға жіберілді.
Кафедра меңгерушісі ...................филол. ғ. к., доцент А.Б.
Бейсенқұлов
Мемлекеттік емтихан комиссиясының сараптауына қабылданды
Диплом қорғау күні: 2008 жылғы 20 ... ... ... филол.ғ.к., доцент Г.Сұлтанбаева
Алматы, 2008
ЖОСПАР
Кіріспе................................................................
.....................................2
Негізгі бөлім
1.1 Алғашқы ... ... ... ... ... ... ... арналған бағдарламалар: ізденістер мен
іркілістер..................................................................
......................................... 8
Қорытынды
............................................................................
...............
Сілтемелер
............................................................................
.................
Пайдаланылған ... ... ... ... бірі ... ... ... өмірінің дамуы мен жетілуін елестету мүмкін
емес. Олай дейтініміз, ешқандай басқа ... дәл ... ... ... тұрғыда жылдам әрі жан-жақты, белсенді түрде
хабарлармен қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... ... ... әсер етіп, олардың көзқарастары мен мақсаттарының
қалыптасуына ықпалы тиген. Сөйтіп, ол барлық ... ... ... ... пайымдаулармен, баға берумен, қорытындылар ... ... зор ... ... ... саясат, экономика, экология, қоғамдық-
әлеуметтік қатынастар т.б ... ... ... ... ... ... ... Жалпы, адам санасын көретуге, рухани әлемді байытуға себепкер
болды.
Қазақстан Республикасының Ата Заңында: ... ... ... ... ... және ... ақпарат құралдары әрбір
азаматқа өзінің құқықтары мен мүдделеріне қатысты ... ... ... ... ... мүмкіндігін қамтамасыз етуге міндетті”
–делінген. /2/ Әрі бұл ... ... ... ... ... ... аса маңызды мемлекеттік істердің бірі,
бірі ғана емес-ау, ең ... - ... өз ... ... патриоттық
сезімін оятатын тетіктерді іске қосу деп ... Бұл ... ... ... ... ел ... дербес мемлекеттің мемлекет болуының
ең негізгі қозғаушы күші болуға тиісті ... ... ... орнықтыру мемлекет тарапынан қапысыз қадағалау, түптеп
келгенде, ... ... ... және ... ... қатынастар
қалыптастырудың бірден-бір кепілі болып табылады. Мұның ... ... ... шәк ... ... ... ... өмір көрінісін беретінін есте сақтаған жөн.
Ол өмірді сипаттап қана қойма, болып жатқан әс-әркеттерге адамның өзінің де
бағыт-идеал алуына ой ... ... ... қызметі маңызды қоғамдық-саяси
рөл атқарып, жұртшылыққа әлеуметтк белсенділік туғызып, шындықты ... Бұл ... мына жүйе ... ... жүргізілмек: «Журналист –ақпарат
–аудитория». Яғни, журналист шығармашылық тұлға – ол айтады, жазады, ал ... ... ... ... Бұл ... ... жүріп тұрмақ. Сонда ғана
бұқаралық ақпарат қүралдарының ісі ойдағыдай жүзеге асырылмақ.
Халқымыздың жаңа ... ... ... оның ... ... ... ... қатысты. Осыдан қырық жыл ... ... ... ... әр ... төрінен орын алды. Қоғамдық
өмірдің нағыз жаршысы БАҚ болғандықтан, ... ... ... ... оның әр сатысына жаңа мазмұн, жаңа түр енгізді. ... ... ... адам өмірінің 16-18 жылын теледидар көруге
жұмсайды екен. Енді осыдан барып теледидар халықтың ақылына, аузына, ... отыр ... ... ... ... Ақсақ Темірдің: «1000 атты әскер
бітіре алмаған жұмысты бір өнерлі адам бітіре алады» ... сөзі ... ... тұрғандай. Себебі, көгілдір экран – жастарды рухани
тәрбиелейтін ... ... Осы ... ... ... және ... ... бағдарламаларын зерделей отырып, өткеннен нені алып,
несінен жирену керек, және ... ... ... ... ... ... керек деген мәселе төңірегінде ой қозғасақ па ... ... дәл ... ... ... ... ... хабарлар
мен жарнамалардың, батыстық фильмдер мен спорттық хабарларды көрсету құралы
болып қалмауы керек, елдің болашағы – жастарды ... ... өз ... ... да өзекті, мазмұнды да мағыналы қызықты да ... ... ... толқынның ой өрісі мен потенциалын көретуде
немесе бір ... ... ... ... ... ... ... қажет
деп есептеймін.
Екі дәуір арасындағы қыл көпір тәрізденген қиын-қыстау бүгінгідей
заманда қасаң тартқан аға буын ... өсіп келе ... жас ... кілтін аманат етіп, үлкен үміт артатын тәрізді. Бұл заңды да.
Елдің ертеңін гүлдендіріп, іргесін ... ... ... алып жүру
- жастардың үлесіне молырақ тиетіні – қай ... қай ... ... ... /4/ ... ... ... кез-келген хабар
жастарға тәлім-тәрбиелік, өнегелік тұрғысынан берілуі қажет. ... ... ... ... немесе жан-дүниесін тоздырып, ұлттық
қасиеттерін өшіріп жататын бағдарламалар өте көп. ... біз ... оның ... жас ... ... ... дамытуға
қаншалықты оң әсер беріп отыр деген заңды сауал төңірегінде көп ойлануымыз
қажет. Яғни, бүгінгі ... ... ... көп пе, әлде
жиренері бар ма?
“Сыйқырлы жәшік” атанған теледидар -сан қырлы тылсым жұмбақтардың
ордасы бола ... Енді ол ... ... ... ... уысынан шыға, әлем
атты үлкен дүниеге әр қиырдан көз ... ... ... ... әрі ... отырып биік белестерге бет алуда. Сондықтан ... де сол, адам ... біте ... ... ... бөлшегіне айналып үлгергендігінде болып тұр. Саяси жағдайды шынайы
суреттейтін, дамыған, демократиялық ... ... ... ... ... ... басқарудың, тұрақты демократиялық мемлекет болуының ең
негізгі ... бірі ... ... ... ... еркін
БАҚ әрбір азаматтың өмірлік маңызы бар мүдделерін қорғауға, шыншыл да жан-
жақты ақпарат ала ... ... ... ... жатқан өзгерістер мен
оқиғаларға объективті ... ... ... әсіресе жас толқынға
дұрыс ақпарат жеткізе білуі керек ... Осы ... ... сәл
кейінірек айтатын боламыз, ал ең бірінші ... ... ... ... ... ... арналған телебағдарламалардың
қалыптасып, дамуын таразыласақ.
Негізгі бөлім 1.1 Алғашқы жастар бағдарламаларының қалыптасуы ... ... ... ... ... – бүгінгі жастар және
балалар редакциясы хабарларының алтын діңгегі; қайнар бұлақ бастуы /5/
1950-1980 ... ... ... теледидары даму үстінде болған. Оның
құрылымы мен қалыптасуында талай өзгерістер мен жанрлық-пішіндік ... ... да ... ... ... ... ... жай-
күйі жиі сөз болып, сол ... КСРО ... ... ... бірі ... ... ... бұл кезге дейін бұқаралық
ақпарат құралдарында көп ... ... ... ... мәдениет,
ғылым сияқты маңызды салалар сирек көтеріліп жүрді. Сол себепті де, қазақ
теледидарындағы жастарға ... ... да сол ... ... ... дамып, жетіліпті.
1950-1960 жылдар аралығында ауыл шаруашылығы өндірісіндегі бір тұстан
екінші тұсқа жалт берушілік, егін , мал ... ... ... ... бағдарламасында да көрініс тапқан. Басқа БАҚ сияқты
теледидар да партияның солақай ... ... ... ... өнеркәсіп, ауылшаруашылығы озаттарын, министрлерді, ... ... ... жетекшілерін, ғылым, әдебиет, өнер қайраткерлерінің
әңгімелесуін үнемі беріп тұруды әдетке айналдырған.
Осыған орай профессор ... ... деп ... «Қазіргі радио мен
телевизия тілінде де қызыл сөз көп. Әдебиет пен өнер, ғылым мен ... ... ... ... ... отырғанада бұл жарық ... ... тірі ... жоқ тәрізденеді. Кейіпкер-қайраткердің өмірінен,
тіршілік-тынысынан жете біліп айтылатын жаңалық, ... жиі ... Оның ... кім ... ... ... ... айта берсең
қателеспейтін әсірелеу сөз ақтарылып жатады» /6/
қазақ ... ... ... ... «Ауыл оттары»тәрізді
шалажансар хабарлар да көрініп қалып жүрді. ... ... тууы үшін ... мен ... кейіпкер қажет. Хабарды жалғыз сүрелеумен жүруі ... ... ... Студияға шақырылған қай ауылдың болмасын
басшылары бірінің аузына бірі түкіріп қойғандай. Қайсы хабарын ... ... ... ... ... ... бас мамандары түгел дерлік сөйлеп шығады.
2. Міндетті түрде ауыл еңбек ... ... ... атан ... ... көңілчсіз болмауы үшін аратұра ауыл ... ... ... ... ... ... ... редакциясы көптеген
айдарлар, топтама, викториналар жасап отырған. Тек 1959 жылы ... ... ... жеке отау ... Бұл уақытқа дейін ол Алматыдағы
телестудияның көркем хабарлар Бас ... ... ... Ол ... алғашқы жастар хабарына Ж. Смақова, М.Барманқұлов, Р.Қалкенова
көп еңбек сіңірді./6/
Жалпы Қазақ ... ... ... әр ... сипатын былайша топтастыруға болады:
1960 жылдары ағартушылық, танымдық сипаттағы хабарлар берілді. Оқу-
ғылыми, білім берушілік міндетіне сай ... ... ... ... Олар: «Профессор До-ре-мидің сабақтары», «Мың ... ... т.б. Бұл ... ... - ... ... ... «Саяхат», «Біздің глобус» бағдарламаларының танымдық сипаты басымырақ
болды.
1970 жылдары қоғамдық-саяси, экономикалық, ... ... ... бағдарламалар жарыққа шықты.
1980 жылдары рухани, эстетикалық, музыка, театр, бейнелеу ... ... ... ... ... саны ... ... қоғамдық-саяси, экономикалық, танымдық тарихи, мәдени,
және экологияға байланысты хабарлар көбейді. Осы ... ... ... публицистикалық, проблемалық, талдамалы сараптау ... ... ... ... түрі, жанры түрімен сабақтаса
жасалған. Сондықтан, алғашқы жастар бағдарламаларында ... ... жиі ... Ол ... әр облыста, әр аймақта осы тектес
бағдарламалар болғанымен, ... ... Ал ... базалық студия
болғандықтан, республиканың барлық өңірлерін қамтып, Қазақстан ... ... ... ... ... жетекшілік етіп
отырған. Жалпы сол кезеңдегі жастарға ... ... ... ... ... тек ... ... мәтін мен ... ... ... ... ... бір рет қозғалған
мәселелердің одан кейін де қайтара көрсетілуі жұртты жалықтырып жіберген.
Мысалы, «Садық атаның бос ... атты ... ... минут бойы құлақтың
құрышын қандырған. (8) Келе-келе бағдарламалдың өресі кеңейіп, студия
ауыл шаруашылығы, ... ... ... ... байланысты мәселелерді
қозғап, моральдік, этикалық, педагогтық тәрбие беру жағын қамти бастаған.
Сонымен қатар, әр ... ... ... саны ... соң, ... ... атқаруына тура келген соң өнімнің (бағдарламаның)
бірсарындылығы, бірізділігі басым болып, мәтін мен ... ... ... Ол ... көрермендердің бүгінгідей хбарларды таңдап ... бола ... жоқ. Ал ... тәжірибесі жеткіліксіз
болғандықтан, жаңа дүниені игеру ... ... ... да, редакция
мен көрермен арасындағы тығыз байланыс, толассыз пікір алмасулар, ... ... ... ... ... ... идеология тұсында жастар бағдарламаларының тақырыбы тар болса
да, ұлттық ... ... ... ... ... ... ... өмірлік бағытын анықтауға септігін тигізумен қатар, еңбекке
баулып, адамгершіліңк, имандылық, парасаттылық, ... ... ... жылдары көрермендердің қызықтап көретін бірнеше бағдарламаларына
талдау жасап өтсек:
1962 жылғы «Құрдастар» мен «Ровестстники» шығармашылық бірлестігінің
«Сырласу», «Эдельвейс» ... ... ... ... ... ... келелі проблемаларды талқылау арқылы жастарға арналған
тартымды хабар ретінде ... ... ... ... құпиясы»
/6/16б/Сол сияқты «Құрдастар» редакциясының екі аяғын тең басып жатқан
кезеңі еді. Тек 40 ... ... ... ауыл ... ... жөнінде тек екі айда бір-ақ рет қана берілгені ... ... ... осы 1960-70 ... ... ... дені ... көрсетілгендігінде. Дәл осы кезде «Айгөлек», «Сенің кітап сөреңде»,
«Пионер ісінің жаршысы» , «Жарыс» , «Шахмат- телвизор экранында» ... ... ... мен ... ... ... сынып
оқушыларына, студенттерге арналып шығып тұрған.
Ал бертіндегі 1980 жылдардың аяғы мен 1990 ... ... ... ... ... Жастар бағдарламаларының ... ... ... десек болады. Осы құбылыстарды дұрыс түсінген
сол кездегі жастар редакциясының ... ... ... ... ... қолдана бастады. Зерттеуші В.Егоровтың: «Для теорий и
практики пропаганды важно учитывать то, что ... ... ... к ... ... ... ... к фактам расправы с
неугодными, зажимамаи ... ... ... и т.п» деуі
лайықты айтылған /153/ Жаңа, тың ... ... 1980 ... ... тәуелсіздігімізді алған алғашқы жылдары ғана ... Бұл ... ... ... ... этаж», «Взгляд», «До 16-ти и старше»
публицистикалық бағдарламалары аса ... ... ... ... ... ... 80-ші ... аяғында бұл хабарлар жабылып
қалды. («Взгляд 1991 жылдың ... Ал ... ... ... эфирдегі жастар хабарларының мақсаты - ... ... ... ... қуғын-сүргін, қиямет-қайымды жаңаша көзқараспен бағалап,
ұлттың рухын көтеру, тарихтың ақтаңдақ беттерін қайтадан қалпына ... ... ... ... ... ... сусындату еді. Өткір
хабарлардың алғашқылары студенттерге арналған «Арман дастан» мен «Азимут»
айдарлары ... ... ... ... өміріндегі проблемаларды
зерттеуді мақсат тұтып, жастардың тұрмыс-тіршілігінен көрермендерді үнемі
хабардар етіп отырды. ... ... сала жоқ, ал ... ... бөлігі студенттер, олардың тұрмыс-тіршілігін назардан тыс ... ... - ... ... көрермен талқысына ұсынылған ... оқып жүр» , ... қос ... ... ... ... ... ашық сөз болды. /160/ Осы
жылдардағы ең ... ... бірі ... ... әлеуметтік
белсенділігі» атты бір сағаттық хабарын ерекше атап өтуге болады. Хабарды
Дос Көшім мен Ләззат ... ... ... ... сол ... толқынның ой -өрісін кеңейтуде, білімін ұштауға зор үлесін қосқандығы
анық. Себебі мұнда ұлтаралық ... ... ... жаңаша
көзқараспен, кешегі күн мен бүгінді салыстыра отырып сөз етілген. Сол ... ... ... ... да ... атсалыса алатын болған. Бір
мысал айта келсек, «Ақиқат» пікірсайыс клубы «Жүректен қозғайық» ... еді. ... осы ... ... бірнеше пікірсайыстар
мен дөңгелек үстелдер ұйымдастырылып, жастарға қатысты көптеген ... ойын ... ... ... ... ... осы уақытқа дейінгі орталық
баспасөз беттеріндегі бірді-екілі шағын ... ... ... ... оны саралап, бір жүйеге келтірудің қажеттілігі
арта түседі. Әтсе де, ... ... ... бар деп ауыз ... ... деген желеумен магниттік таспадағы хабарлар
өшіріліп, үстіне басқа хабар жазылғандықтан, ... ... ... ... редакциясы тарихының көнекөз санаулы жазбалары жетімсіреп
тұр. ... ... ... ... ... өзіне ғана тән ұлттық ерекшелігі бар. сол халықтың қамын
ойлап, боашағын қозғаған мәселенің ұлттық қаны ... ... ол ... ... емес. Ал теледидардағы жүргізушілер ең алдымен ... ... адам ... ... ... жету үшін ... ... сананы оятуға тырысуы ... яғни ... ... ... жанның ұлттық сезімі болғанда ғана ұйқыдағы сананы
оятады десек артық айтқанымыз емес ... Бір ... ... талдау бар,
ар жағына көз жіберіп, шешудің жолы тағы бар. ... ... ... ... ой жатуға тиіс. «Тисе ... ... ... ... қағида,
«қасаңданып» бір ізден жүре беру теледидар табиғатына жат ... ... үні, ... ойы, ... ... ... ... өзін еркін ұстай білуі – тәуір хабардың алғы шарттары.
1.2 Бүгінгі жастарға арналған бағдарламалар: ізденістер мен іркілістер
Бүгінгі ... жаңа ... жаңа ... еліміздің экономикалық
потенциалы. Сондықтан теледидар арқылы қазақ жастарының интеллектуалдық
қасиеттерін, яғни озық ойлау мен ... ... ... ... ... ... ... жөнінде үнемі хабардар болып, жоғары
буын өкілдерімен үндестік құрып отыруы ... ... ... ... елдеріндегі озық үлгі. Себебі, нарық ... ... ... ... жетерлік. Олар өздерінің мүмкіндік, қабілетін толық
пайдалана білуі қажет. Ал барлығымыз күнделікті таңертеңнен қара ... ... ... ... ... ... Оның тең ... жадымызда берік жатталып та қалады. Солардың ішінде жаманы - жақсысы
да, зияны - пайдалысы да аралас ... Бір ... сол ... ... яғни ... ... ... тастау бізде жоқ әдет.
Әсіресе жастар аудиториясында. Мәселе, енді ақпараттардың адамзат ... ... мен ... болып тұр. Олай дейтініміз, көгілдір
экранның қабілеті ... ... ... жолға бағыттап, өнегелі тәрбие
көзіне ... алып отыр ма? Бұл ... ... десек те, ақпарат құралдары төртінші билік деген атқа ие болды.
Сенім екі есе ... Бір ... ... көбі ... ... ... хабарлары ғана қажет деп санайды. Француз классигі Бальзак:
«Факт - ақымақтыққа жақын, бірақ сол фактінің монтаждалуы сіздің ... ... ... ... сол факті әдемі жеткізілсе болғаны, ал талдап-талғау,
саралау жағы көрермен ... ... ... әлі ... ... ... қазақ теледидарының жастарға арналған бағдарламаларында
олардың рухани байлылығын тарзылап, қызу пікірталас ортасын ... Ал ... ... рухани байлығы, мәдени, интеллектуалдық деңгейі
қай деңгейде? Өкінішке орай келер ... ... ... ... тұр ... те ... ... емес шығар. Бұның бәрі біз үшін
күнделікті күйбең тіршілікте елене ... ... ... ... ұлы ойшыл
әл-Фараби айтқандай, «Адамға әуелі тәрбие ... ... ... ... ... Ал ... елімізде 50-ден астам телеарна жұмыс жасап
жатқанымен, барлығы дерлік жоғарғы талаптарға сай ... ... рас. ... әсіресе өскелең ұрпағымыздың білімі мен өресін кеңейту, тәлім-
тәрбие беру мақсатында жұмыс істеп жатқан ... ... ... ... Бір ... ... жастарды бәсекеге қабілетті, жан-жақты
біліммен, шеберлікпен қаруландыру, ... ... ... ... ... ... ... қай арнаның құлағын бұрмасаңыз да, жұртты
жалықтырып, жан-дүниесін тоздырып, ... ... ... ... күй ... бағдарламалар жетерлік. Олар әсіресе тәуелсіз
арналар еншісінде. Әсіресе, “31”, “КТК”, “НТК”, “Рахат” ... ... ... өнім ... ... айналған. Бұлардың азғындық ұрығын
себу арқылы ... ... жеке ... ... ... ... ... жеке меншігі емес қой. Бұл ретте орыс тілді БАҚ-тар ... үшін тура ... ... ... болып отыр, тура мағынасында
рухани ... ... ... орыс ... ... көз ... ... әлемін өрттей шарпып, төлтума болмысын күлге ... ... ... ... ... ... ... олар
үшін (яғни қожайындары) қисыны мен сапасы келсін- келмесін тек көңіл көтеру
маңызды. Ал жастардың көңілін немен көтеру керек екендігі ... ... ... ... даңғаза музыкасы мен тәртіпсіз фильмдері. Осындай түрлі
хабарлар жасөспірімдеріміздің санасына қалай әсер етіп ... деп ... ... ... ... ... жоқ. ... айтқанына құлақ
түрсек: «Ұлттың болашағын жастар құрайды», ... ... ... ... ... ... екендігін ескеріп, баршамызға ортақ міндет - жастарымызды
ұлттық мүдде тұрғысынан тәрбиелеу. Ол дегенім: ... ... тән ... мейірімділік пен шешендікті, Отансүйгіштік, мәрттік сияқты
қабілеттерді жас ұрпақ бойына қалыптастыру. Егер тәуелсіз мемлекетіміздің
бүгінгі ... ... ... ... , ... санасын улайтын,
әдепсіздік пен көргенсіздікке ... ... ... ... ... ... сорақылықтарға жол бермеуіміз керек? ... ... ... тілі ең ... ... ... тұрғысынан жұмыс
атқаруы тиіс. Ендеше, жастардың өресін кеңейтуде ... ... ... мен ... ... ... болса, екінші кезекте мемлекеттің ішкі-
сыртқы, халықаралық саясатынан да үнемі ... етіп ... ... ... етіп қана ... сол ... ... мен мақсаты неде екендігін
жете түсінетіндей, қоғамдағы жастарға қатысы бар келелі мәселелерге өзіндік
ойы мен ... ... әрі оны ... ... ... ... «Жастардың саяси трибунасына» айналған
бағдарламаларды бүгін шаммен ... ... Ал өз ... ... жастайынан араласпауы керек. Олар он жерден айтқанымен, мәселе
өзгере қоймайды» деген ... ... ... ... «Сен ... ... ... сенімен айналысады» демекші
, қоғамның, заманның кемесі бай бағытта кетіп бара жатқандығы, бүгіннің
проблемасы ... ... ... ... және ... ... ... қоғам не үшін керек деген сияқты ... ... ... ... ... ... керек деп санаймын. Ал мұндай
ақпаратты олар әрине БАҚ-нан ... ... ... біледі. Сондықтан, жастар
саясатын жүргізуде телебағдарламалардың рөлі ... ... ... төмендегідей болды:
Сұралғандардың 38 % теледидардағы бағдарламалар ... ... ... ... десе, 15,6 % көрсететін топ төртінші ... әлі ... өз ... ... мөлшерде атқара алмай жатыр деп есептейді. 28,1 %
азаматтар ақпарттың өзі кейде бейтараптық функция ... ... ... не зияны болмайды деп санаса, 15,6 % ... ... жоқ деп ... ... Осы ... ... шығарар
болсақ, жастардың басым көпшілігі жастар БАҚ-тың ... ... ... келіп ойысады. ... ... ... арналған
интеллектуалды хабарлардың есігі өз ... ... ... ... ашық ... ... ... ұрпақтың жеке тұлға ретінде қалыптасуы үшін тәрбиенің
гуманистік бағыт алуы тиіс, және ... ... ... арттыруда барлық тәрбие орындары, әсіресе мектепте, жоғары оқу
орындарында тиімті ... ... ... ... ... дайын білімді
ұғып алу, қағып алу ғана емес, жастар оның ... ... таба ... асыруды үйрену үшін олардың интеллектуалдық, шығармашылық
деңгейлерін арттырудың ... өте зор. ... ... ... оқыту «формальді» жүйеде жүріп жатыр. Яғни, тек ... ... ... Ал ... ... ... елдерде баланы ең бірінші
кезекте логикалық ойлай білуге үйретеді. ... ... ... өзін еркін сезінуге, өз бетімен білім ала алатын мазмұнда
құралып отыр. Десек те, ... ... ... БАҚ-ын тоқтату өте қиын.
Мысалы, еліміздегі ақпарат ... ... алу ... ... ... ... ... тәрбиесіне ықпал-әсері жоқ деп кім айта алады? Тек
Ресей ғана емес, біздің ... ... АҚШ, ... ... ақпарат
агенттіктерінің алға қойған өз мақсаты, көздеген мұраты бары ... ... да ... ... ... бен ... ... таратуда: әлемнің әр түкпірінде болып жатқан түрлі саяси
оқиғаларға байланысты өз ... мен ... ... ... ... ... көгілдір экраннан жастарға арналған жөні ... ... ... ... ... ... жастар туралы
заң жобасы ел ертеңінің өкілдерін қуантқанымен, телеарна қызметкерлерінің
жастар бағдарламаларына деген ... ... ... ... ... ... өзінен де, өзгеден де жауап күтсеңіз алдымен осыны айтады. Мысалы,
ұтымды, тағылымы мол хабарларымен ... ... ... ... ... телеарнасын алайық. Осыдан 3-4 жыл бұрын арнадан жастар
жағына қарай іліп алар ретінде “Ақжүніс” пен ... ... ... таңда бүлдіршіндерге арналған «Еркетайынан» басқа жастарға арналған
бағдарламаның қарасы көрінбейді. Ал жоғарыдағы бүгін эфирде ... ... ... тура ... ... ... де студиясы қашан көрсеңіз
жастарға толы болатын. Ал ... ... бұл ... ... ... ... ... тапжылмай тамашалайтынын естіп жүрміз. Алайда
“Ақжүніс” тек қыз-келіншектерге арналған ... әу ... ... ... ... ... қазір қоғамдағы әйел затына қатысты өзге
тақырыптарға ылдилап кетті. “Алтын қақпаның” ... мол ... ... ... ... ... білуде септігі орасан деп танитынбыз. Әйтсе де
шындығына келсек, жастардың нағыз бүгінгі өмірінен ... ... ... ... тыныс-тіршілігін ашатын бағдарлама “Қазақстан” арнасында
жоқ. Арнаның балалар бағдарламасына келгенде ... ... ... ... дейін көрсетілген “Екінші сынып” (бастапқы кезде “Бірінші сынып”
болған еді) немесе “Қалаймақанды” ... ... бір ... ... Сол ... өзін ... отырып, екі ұдай ойға қаласыз. Жасы
жиырмадан асып кеткен Ерболатты (хабардың авторы) ... ... ... ... сол бетте шамасы Ерболат құралпас ... ... ... бұл ... деп ... ... ... не мән, не мағына
табуыңыз қиын. Ал ... ... ... ... тағы да тек
массовкасы жастарға толы демесеңіз, жастардың мұнын мұңдап жатқан жайы жоқ.
Неге ... бұл ... орта тпп ... ... ғой.
Қазақстандық көрермен “Ел арна” өмірге келген тұста сол ... ... ... ... көз ... ... еді. Сондай-ақ жастар
бағдарламасының дені де арнаға арқау болады деп үміттенді. ... ... - ... ... деп ұран ... ... әу баста ұлттың мүддесін
күйттейтіндей болып көрінген-ді. Бүгінгі “Ел арнадағы” дүниелердің ... ... ... ... ... қайдам, осыдан бір жыл
бұрын арнадан әйтеуір ... ... ... ғана ... “Топ-
малыш”- ты көрсеткен болатын. Биылғы жылы әйтеуір ... ... ... ... ... ... сөз етіп ... жастардың әзірше сүйіктісіне айнала қоймаса да
сүйсіне отырып көретін тағы бір құйтырқы ... ... да ... ... бері тәуелсіз арналардың бірінде жасап келеді. Аты ... деп ... ... ... ... өз ... білмейтіндігін
келемежге айналдырып, естіген жұрт есінен тансын деп қойғандағы тапқыр
аттары болса керек. Көше кезіп ... ... не ... соны қағыта салатын
шұбырған төрт-бес жігіттің еріккен әңгімесі әжептәуір эфирдің 20-25минут
уақытын ... ... ... ... ... ... бос қызыл сөздерден
санаңыз шаршайды. Бұған дейін “Шатақхана”, «Қызық радиосы» деген атпен
шығып ... осы ... ... ... ... ... ... жастар
үшін қажеті бар деп ойлаған болар, сірә. ... мән беру ... ... арнасында шет елдік телесериалдардан өзге жастар мен жасөспірімдерге
арналған тұшымды дүние көру ... ... –ақ ... ... ... ... таңда сансыз сериалдардың ордасына айналып тұр. Жастардың
бозбала, бойжеткен тектілері сондықтан ... ... үшін ... ... ... ... ... тамашалауға арнайды. Тағы бір арна
“КТК”-ның да құты қашайын деп тұр. ... ... да ... ермегі
болуға ғана тұрарлық «Анда-санда» атты бағдарламасы мен «Джейклабы» ... ... ... ... ... ... әзір ештеңесі байқалмайды.
Себебі, «Министерство знакомств» атты бағдарламалары жастар аудиторисына
бағытталып жасалғанымен, мен оны ... ... ... ... ... да ... ... көріп отырғаным жоқ. “Рахат” телеарнасы да дәл
солай. Бұған “31” арнаны да жатқызуға ... ... ... “Ви-джейлік”
бағдарламаларды таза жастардың өміріне қызмет етеді, олардың барлық талап-
тілектерін қанағаттандыра алады деп тану ... ... Тек ... ... ... ... «Замандастарды» айтпасаңыз, атап
айтар ... жоқ. ... ... да ... ... ... ... (Жүргізушісі - Марал Байғара) бағдарламасы бір апта бойы
ел назарына жол тартады, алайда оны ... ... ... жастар
екенінде күмән жоқ. Соған қарай жастардың хабары дей салу үлкен әбестік.
Дәл осындай бағыттағы «Musik box» ... Әния ) ... да ... мен ... тек ... ... дегенге сенетін болуы
керек.
Елдегі тағы бір арна – “Hit TV”-дің бүкіл қазақ ... ... ... ... қоймағанына қуанамыз. Өйтпегенде, ел түкпіріндегі
ауыл-ауылдың жастары “SMS қуып, ән таңдап кетуі” де ғажап емес. Өз ... 180 ... ... ... ... жастардың арнасына айналады
дегенге күмәнмен қарағанбыз. Рас екен, күніне “қалайсыңдатып” ... үш рет ... ... ... жастармен байланысы әзірге
телефон тұтқасынан әріге аса алмай тұр. Ал жалған емес, ... ... ... ... ... ... ... сұрауға жеткізетін күндер
қашан келер екен, “Hit TV” үшін? ... қоса ... ғана ... тенденциясы байқалып келеді. Бұл мүмкін, мемлекеттік 50/50
саясатына аз да болса қосар үлесіміз деп ... ... ... ... ... ... көлемінде эфирде жылт еткен «Интеллектуалдық ... ... игры ... атты ... ... тиек ... ... жастарға дұрыс жауабын атасаң әнтаспа ұтасың дегендей
«үміттендіре» отырып ойландырса да олардың ойлау жүйесін дамытуға әсер етіп
етіп отыр ... ... ... ... ... 15 пен 22
жас аралығындағы жастар қатысып жатады. Тек ... ... дені ... ... көрініс, атақты шет елдік әртістердің ... ... ... ... ... Бұл ... ... қазақ
жастарының интеллектуалдық деңгейін арттырамыз деген құлшынысы артқан болса
сол сұрақтардың орнына қазақстандық ... ... ... ... интллектуалдық ойын деп атанғасын ол жас азаматтың бойындағы
шынайы білімді таразылауы ... емес пе? Бұл ... олар ... ... ... біз ... көтеру үшін жұмыс істеп жатырмыз деп ... ... ... ... Бәлкім, солай да шығар. Бірақ біз қандай
мазмұндағы бағдарлама болмасын, ... ... де ... ... ... деген талап-мүдде қоймасақ, білгенімізді істеп кете ... Дәл осы ... біз ... ... ... ... ... айтумен қатар, оны ... ... бар ... ... тиек ете ... керек. Қарап тұрсақ, еліміз
егемендік алғалы бері Қазақстандық БАҚ үшін ... да ... ... ... ... ... даңғыл жол ашылды. Осы
кезеңде біздің елде жастарды мектеп табалдырығанан бастап жоғары біліммен
қатар ... ... ... ... ынта-жігерімізді салуымыз керек.
Ол үшін біз қазақ тіліндегі жастар бағдарламаларының ... ... ... ... жөн ... еді. Олай ... ... көршіміз Ресейді айлып қарасақ, бір ғана ... ... ... мен ... ... бірнеше бағдарламалары бар.
Солардың ішінде мен ... и ... және ... Где? ... ... ... ... ерекше атап, жастардың интеллектісін,
яғни жылдам ойлау қабілетін арттырудағы үлесі өлшеусіз дегім келеді. ... Где? ... ... ...... ұшқыр ойлау мен
лезде жауап ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ол 1975 жылы тележүргізуші ... ... ... ... ... Аз ғана ... ішінде танымал болған
телеойынның тіпті спорттық сайыстар ... ... де бар. ... ... ... 6 бала ... ... қыздар мен балалар)
небәрі бір минуттың ішінде қойылған сұраққа ... ... ... Уақыттың
тығыздылығы логикалық шапшаң ойлап үйрену үшін арнайы қарастырылған.
Хабарының авторы әрі жүргізушісі Юрий Вяземский өзінің бір сұхбатында:
«Я ... ... бы ... ... «умников» сознательными и ответственными
людьми, ответсвенными за себя, за людей которых их ... и за ... ... ... Бұл ... ... білімді де қабілетті жастарға
деген зор сеніммен айтылған сөз.
Сол ... ... ... ... Тина ... ... – оған барлық жас мөлшеріндегі азаматтар қатыса алады. ... ... ... бөбектерге, мектеп оқушыларына, студенттерге және
зейнет жасындағыларға өз білім деңгейінің ... ... ... Осы ... ... жүргізушісі Тина Канделаки сұрақтарды
өте тез оқу ... ... да ... ... ... жетелейді. Бұл
әдіс өз кезегінде адам миының ақпаратты жылдам алып оған ... ... ... себепкер болады. Бағдарламаның тағы бір ... ... атап ... ... ... ... дейін
қамтуында. Яғни, бұл ресейлік телеарналардың ... ... тек ... ... өсіп келе ... балалар мен қарттардың да ... ... ... ... ... Ал Қазақстандағы осы хабарға ұқсас
“XXI ғасыр ... ... ... ... тек ... ... сынып оқушыларына ғана арналғандығында. Осыған ұқсас
осыдан
Жоғарыда атап көрсеткенімдей, ... үшін ... ... ... ... де, ... ... мазмұны мен мақсаты нағыз ертеңгі елдің
тізгінен көтерер ұрпақты тәрбиелеу жүгін ... ... ... хабарларды жастар көретін де шығар, бірақ кейде қалжыңы келісіп-
келіспей жататын, ... ... ... ... бұл ... қысқа жобалардың
тартымдылығының да төмен екендігін атап өткім келіп отыр. Ал ... ... ете түсу үшін ... іздену қажет-ақ. «Өркениетті ел
ширек ғасырдан кейінгі мемлекеттің ... ... жеті ... ... мен тәрбиесіне, іскерлігі мен парасаттылығына тікелей байланысты ... Олай ... біз де енді бір 15-20 ... ... қазіргі қазақ
елі деп аталатын ортақ үйіміздің қа бұрын “қазақстан” Ұлттық телеарнасында
көрсетілген ... ... ...... ... көтеру болатын. Тарқатып айтар болсақ, бағдарламаның бір
санында екі жоғары оқу ... ... ... Үш, кейде төрт
студенттен жасақталатын топтың арнайы аты мен ... ... ... ... ........ ортаға жалпы сұрақ тастайды, ал ... ... ... болып айтуы керек. Бірақ бұл бағдарламаның ... ... ... ... ...... мазмұны атауы
айтып тұрғандай еліміздегі елді мекендердің атаулары мен жер-су аттары,
қасиетті ... мен ... ... ... ... сұрақтар
қойылады. Жалпы алып қарастырсақ, ... ... ұтып ... ... олар ғылымның да, білімнің де, ... да ... ... ... ... ... ... бізден сәл ертеректе
ойланып қойған, сондықтан ... ... ... ... ... үйрететін бағдарламалар бізге қарағанда көп,
екіншіден; сол ... ... ... ... ... оған ... жастағы азаматтар қатыса алады. Біздегі бар да
болса әзірге бір ғана ... ... ... ... ... келмей жатыр.
Шаңырағында уық болып шаншылып, мемлекетті басқарудың тұтқасын қолына
алады деген сеніммен қарауымыз ... /215/ ... жас пен ... ... ... ... ... мүмкіндігі әр қилы. ... деп ... ... ғана ... ... ... ... түгілі дүйім халық тек ... ғана ... ... ... не ... ... даму үрдісі қалай қарай бет алып ... ... ... ... орта буынының тағдырына солайқай
саясатты ғана кінәлай аламыз./ / Сол ... де ... атап ... телеарналардың ішінде эфирдегі жеті жылдық жұлдызды тарихы
бар «Хабар» арнасында көрсетілетін «Азамат» телепікірсайысын мен «XXI ... ...... ... ... ... ... нақты ауыз толтырып айтуға тұрарлық. ... ... ... бірінші ғасырдағы жас көшбасшыларын бір шаңырақ ... ... ойын ... ой ... ... ... нағыз «елім» деп жанып тұрған жалынды жастарға айтылған үндеу ... ... өз ... көшбасшы бол» дегенді көксегендей бағдарламаға
эфирге шыққалы бері ... ... ... аз ... жоқ. Мектеп
табалдырығынан аттағал тұрған ... өз ... өзге ... ... ... мектеп оқушыларының ұйықтап ... ... ... ... ... қосты деуіме толық
мүмкіндік бар. ... ... ... ... ... ... ... іздің елде жүзеге асқан жобаның қазақстандық ... ... өз ... ... ... оқушылары арасында мұндай
білімді саралау ойыны Жапонияның өзінде де үнемі өткізіліп отырады. Білім-
ғылымымен қоса техникасы ... ... ... ерте ... ... елдің
«LG» компаниясының аталған бағдарламаға демеуші болғандығы біз үшін қандай
ғанибет десеңізші! Әйтпеген күнде Ресейдің «Самые умные» мен ... ... ... ... ... отыра бермек пе едік, кім білсін?
XXI ғасыр көшбасшысы» интеллектуалады ...... ... ... ... ... да, ұстаздардың да, ата-аналардың да көз алмай
көретін сүйікті бағдарламасына айналды.
Хронометражы: 40 минут
Жиілігі: апталық
Эфир: “Хабар”: жексенбі 14:10, қайталау “Ел арна” сәрсенбі ... ... ... ... Дана ... ... Зара Есенаман, Ринат Маткаримов
Режиссерлар: Павел Скоробогатов, Гүофариза Зұлқашева
Дыбыс режиссеры: Данияр Сартбаев
Сценариий авторы: ... ... ... ... Аида ... ... ... Анна Бондаренко
Продюсері: Ғалия Нұрақынова
Ауыл мен қалаға қарамастан, аптаның әр жексенбісінде кешкі сағат 18/00-
де көгілдір ... ... ... ... ... оқушылары бұл
Қазақстандық бірінші ауқымды теле жобаға ... ... ... ... мен ... өзі ... оқушыларды өз ортасының
ерекше дарындылары ... ... ... ... , ... , «Шешендік
өнер» деп аталатын ойынның турларында олар ерекше ... ... ... кез-келгенінің ойындағы тағдырының қысқа не ... ... ... Бұл ... өзі ... ... ... шапшаңдықты,
яғни логикалық ойлау арқылы білімді, миындағы ақпартты сол ... ... ... ... ... бағдарламаның мақсаты сол. Жастардың
ойлау қабілетінің жылдамдығын арттыру. Мысалы, жүргізушілер сауалдарды ... оқу ... ... есту әрі есте ... ... ... яғни
естіген бойында оған іле-шала жауап қарастыру қасиеті. ... ... ... ... Мәселен, бір минут ішінде 10 сауал қойылса, олар
мүмкіндігінше оның тең жартысына жауап ... ... ... ... ... тағы бір ... – фофтоесте сақтау қасиеті. Яғни,
бүтіндей бір ... ... бір ... ... ... ғана ... ... не нәрсеге ұсқақа екендігін анықтау. Бұл оқушыға «миының архивін»
тағы бір ақтаруға мүмкіндік ... Осы ... адам ... жадының
(память) орнығу процесі жүреді. Яғни, бұл бағдарламада қолданылған
әдістердің ... да өте ... ... және ... зерттеулер
нәтижесінен алынған. Әрі оның ... ... ... ... ... жоқ. ... ... осы күнге дейін мыңдаған қатысушыларының
саны күннен-күнге артып ... Бір ... ... айлық, жылдық
ойындарда жүлдегер атанғандардың барлығы жоғарыда аталған компанияның оқу
грантын жеңіп алып қазір еліміздің ... оқу ... ... ... Тек
Қазақстанда емес, естеріңізде болса ең алғашқы жылдық жеңімпаз ... ... атты ... ... ... оқуға аттанған болатын. Бұдан кейін де
талай жерлестеріміз ... ... өз ... жүзеге
асыруларына мүмкіндік алды. Сол кезден бері бағдарлама тек Алматыда ғана
жұмыс істеген жоқ, ... ... да ... ... ... деңгейлерін саралап жүр. Диплом жұмысын жазу барысында осы
бағдарламаның сценаристі Ысқақ Егембердиевті ... ауыз ... ... ... ... осы ... ... істегеніңе 3 жылдам астам
уақыт болыпты, ... ... ... ... дейгейін
арттыруда бағдарламаның қандай үлесі болды деп ойлайсың?
Жауап: ... ... ... тек осы ... ... ... ... алған жастар үшін ғана емес, сондай-ақ экранның арғы бетінде
отырған ауыл жастарының да өз білімін ... ... ... білім
көкжиегін бағындыруға құлшынғандар үшін бұл ... ... ... ... Себебі, бұл нағыз білімнің бағасы қойылатын жер. ... ... еш ... ... ... ... ... шығуға
талпыныс жасайтын жер деп ойлаймын. Себебі, негізгі өмірлік білім ... ... ... ... ... оқу ... ... де, жалпы
өмірлік азығың болатын орта біліміңнің берік болуы ... емес ... біз ... ... ... нағыз көшбасшылар болуға тәрбилеуді
мақсат етеміз.
Сұрақ: Жастарды эфирге ... ... ... берсең.
Жауап: Біздің бағдарламаның ұжымында психологтар бар. Олар балалармен
эфирге шығу ... ... ... ... ... ... ... бойыңды еркін ұста, өзіңе-өзің ... бол ... ... ... ... Себебі, олар тосыннан келген кез-
келген сұраққа оның қиындығына қарамастан ... ... ... ... ... ... жағдайларда балалар сұрақтың жауабын білмей қалса
сасқалақтап, айтайын дегенін ... ... ... ... ... рет
редакциямызға «Сіздердің ойындарыңызға ақша төлеп қатысу ... ... ... ... қояды екен» деген алып-қашта сөздер жазылған
хаттар келіп түсіп ... ... ... сол хаттардың иелеріне айтарым,
бағдарламаға дайындалған сұрақтар еш уақытта алдын-ала айтылмайды ... ... да. Ол ... ... ... қатал. Себебі, мұнда онның
ішінде ... ... ... оны ғана ... ... ... оңай деп те айта ... егер олай болған жағдайда кез-келген
мектеп оқушысы қатыса алатын болар еді. ... ... - өз ... ... ... басым бөлігіне дұрыс жауап берген топжарғандар ғана
бәсекеге озып шығады.
Сұрақ: Сұрақтарды дайындауда неге бас ... ... ... әлде логикалық жеңілдігіне ме?
Жауап: Мына Ресейлік болсын, шет елдік қайсыбір ... алып ... та, ... да ұзын ... шұбалаңқы
сұрақтар көмейсіз. Себебі, олар адамның миын ашытып жібереді. ... ... ... логикалық байланысына қатысты болады. Ол дейтініміз,
негізгі мәнін түсіну әрі қысқа әрі ... ... ... ... Кейде
тіпті «иә» не «жоқ» деп қана қайыр салатын ... ... ... ... ... жастарды мектепте бастапқы сыныптардан бастап логикалық
ойлауға ... ... ... ... өзін дайын есептегіш
құралға салып жатпай оймен шапшаң шығаруға үйретеді. Тіпті Америка ... ... ... тест ... ... ... тестінен» өтеді,
яғни бұл егер ол сұраққа жауап бере алмаған жағдайда логикалық байланысын
түсіну арқылы дұрыс ... бере ... ма, жоқ па соны ... ... ... де ... жастарды тез ойлау мен шапшаң қимылдау арқылы
уақытын үнемдеп, білімін молайтуға мүмкіншілік тудыру.
Сұрақ: Интеллектуалды ... ... не ... әзірге бұл сауалға басып айтып жауап бере алмаймын. Себебі, ол
маған байланысты емес қой. Бір кездері бағдарла ... ... ... кездер
де болған, енді ол ... ... ... әзірге дүйім Қазақстанда
жалғыз интеллектуалды ойынның болашағы ... ... деп ... бұл ... өзін ... ... жастардың білімін одан әрі
шыңдайтын ірі жоба екендігіне баршаның көзін жеткізді. Ендеше барлығымыз
оның ... тек ... ... деп ... ... жобаның құрылымдық сипаты біраз өзгерген. ... ... ... осы ... ... ... қыз-жігіттердің өзі жүргізуші болып жүрген болатын, қарап тұрсаңыз
бұл тәсілдің өзі ... ... ... ... ... ... тізесі қалшылдап келіп өмірі кіріп көрмеген ... ... ... түрі ... ... ... ... одан әрі нашарлайтыны белгілі.
Менің ойымша, бағдарламанң сол кездегі ... ... ... ... бағдарламасы болғандықтан, балалардың ойын уақытында өздерін-өздері
еркін сезінулері үшін «жас келбетті» жүргізушілерді тартты. Ал бүгінде Дана
Нұржігіт ... ... ... ... ... пікірлер айтылып жүр.
Бірі «Дананың жасы мен ... ... ... ... ол ... ... ... имиджге төселіп алған»
деген пікірлердің мәні бар сияқты. Бірақ, аталған бағдарламаның орысша
нұсқасының ... жас қыз бен ... ... бұл Ресейлік
бағдарламалардағыдай орта жастағы жүргізуші әрі ... ... ... ... етіп ... бір ... шығар, бәлкім.
Бүгінгі жаңа ұжым(шығармашылық) – жаңа өзгерістер әкелгендігі рас. Бір
жақсысы - бағдарламаға жүргізуші, редактор, сценаристерімен ... ... ... мен ... ... да үлесін қосады. Себебі,
әрбір қойылаған сұрақ санаға сіңімді, түсінікті, тым қиын да оңай да ... ... Тағы бір айта ... жайт, эфирге шықпастан бұрын күрделі
тесттік тексеруден өтетін оқушылардың интеллектуалды ... ... Оны ... ... ... ... тесті бойынша анықтайды.
Яғни, ол дегеніміз адамның бойындағы ойлау шеберлігі, іс-қимыл шапшаңдығы,
характерлік-психологиялық ... ... Ол үшін ... ... Олар кейде тым оңай да болуы мүмкін. Мәселен, «Сен қандай түсті
ұнатасың?» дегендей, оқушы «Сары» деп ... бере ... ... Сол ... бас ... талап етпейтін логикалық сұрақтарға жауап беру ... ... ... ... ... ... ... Аталған тест (АЙКЬЮ) – ... әлем ... ... Ол ... ... мен адамадардың жас ерекшеліктерін қамти алады.
Әсіресе Еуропа елдерінде (Германия, АҚШ) ... ... ... жас ... ... осы тесттен өтеді. Яғни, жұмыс беруші қажетті тексерулер
жүргізу барысында жұмыс берушісінің интеллектісін байқауға тырысады.
Осы тұста, ... ... «XXI ... ... ... құратын ғасыр
болса, білім , ғылым телеканалын ашуымыз керек. ... ... ... ... каналы журналистикасы болмай, бүгінгі қара базармен шығандап
жүріп кетеміз деу орынсыз»,-дегенін еске түсірсек. / 9/
Шындығында да, ... ... ... басы бар, сол басын тиімді
пайдалана алған азаматқа ғана барлық есіктер ашық ... ... ... ... ... осындай интеллектуалды сайыстарда шыңдау телеарналардың
еншісіндегі мақсат екендігін түсініп осындай хабарларлың санын арттыруымыз
қажет деп санаймын. Өздерініңіз ... ... ... 90% ... ... ... жастарға арналған хабарларының ұлт қамын
ойлауда еш асығып жатпағандығын көріп отырмыз. Олай ... сол ... екі ... ... ... мен «хабар») жастарға арналаған нағыз
патриот ... ... ... ... бағдарламалды неге
ашпасқа?
Қай дәуірдің ұрпағы ... ... ... өз ортасынан, қоғамдық
пікірлерден алатындығы анық. Ал қоғамдық пікірді қалыптастырушы –тағы да
теледидар дейтін болсақ, ... ... ... ... ойды ... білімін еркін таразылау қасиеттерін жетілдіретіндіктен, теледидар
екеуінің бірлескен жұмысының нәтижелері қоғамдық ... ... дей ... ... ... берілген хабардан кейін белгілі
бір қоғамдық ой, пікір ... ... ол ... ... ... хақ. Ал қоғамдық пікірге анықтама бере ... ... ... ... мәселелерінде адамдар көзқарасын қалыптастыратын,
қоғамдық сананың формасы болып ... ... ... «Білім»
2001 ж Қ.Тұрсынов, Ж.Нұсқабайұлы).
Көкірек түпкіріндегі ой-әлемінің ішкі иірімдеріне тосылып қалмай, бұла
күшпен бұлқынып шыға ... ... ... ... ... өзен ... ағуы да ... жайлар. Алайда, парасатты ой мен интеллектілік әлемі
қосарлана қабысып, жастардың бойында дамуы білімді ұрпақтың өсуіне ... ... ... ... төрт ... көсілтіп, қызыл тілге дем беріп,
қоғамдағы көңіл-күйді ойлы пікірлермен тиянақтап, көрерменге көрікті ... ... ... ... тым аз. Уақыт шындығы осылай. «Жүзден біреу
шешен, мыңнан біреу көсем» ,- деген даналық та тектен-тек айтылмаса ... ... сөз ... ... сөйлеген шешенді, қара сөзді төгілте келіп,
асқақ үнмен шырқай жөнелген жыршыларды халқымыз ерте ... ... ... ...... ... ... ердің құны,
елдің тағдыры, сынға түскен парламент мәжілістері мен сот залдары шешендік
өнердің мектебі болған. ... ... ... болған грек шешені Демосфен,
римдік Цицерон, XIX-XX ғасырлардағы орыс шешендері ... ... ... сөз ... ... ... жоқ па? ... да Демосфендері мен Цицерондары жетерлік. Бұқар жырау, Төле ... би, ... би ... от ... орақ ... шешендер мен даналар
берген «Ұлы Дала» қашанда сөз құнын түсініп, оны қадір тұтқан.
Жалпы шешендік – полемикалық ... ... ... ... мәні бар
мәселелер боынша көреремендерді, көпшілікпен бетпе-бет ... /құд ... ... орай ... бағдарламалар
редакторлары мен жүргізушілерінің көпшілігі хабарды қандай сөздермен,
ойлармен бастау керектігіне көп мән бере ... Шын ... ... ... негізінен, түпкі ойынан тікелей немесе селт еткізетін
қызғылықты жайлардан бастаған дұрыс. /тұрс83/
Жастардың бойындағы шешендік өнерді шыңдайтын, жоғарғы интеллектуалдық
деңгейін ... ... орын ...... өнерін алып
қарастырсам. Негізінде, пікір-сайыс өнері сонау ежелгі дәуірлерден бастау
алатындығы белгілі. Орта ... ... ... ... атты жүйе
енгізілсе, кейінірек АҚШ-та либералды Англияның ... ... ... ... ие ... ... ... жаттығу барысында қысқа
ғана мысалдар ... ... ... сөз ... ... ерекше әдісін
меңгеру аса қажет. Ал бүгінде ... ... ... ... ... тілге
дем беріп көрікті де ұтымды ой ұсынып жатқандар өте аз. Бүгінгі ... ... ... ... ... Сондықтан да елдің тағдыры ежелден
ақсақалдар кеңесінде шешілсе, бүгінде депутаттар мәжілісі де ... ... ... Ал ... ... бері елімізде орта білім
беретін ... ... оқу ... ... жаңа инновациялық
жүйесіне енген ... ... ... жеке ... ... оның ... ... арттыруда нәтижелі
жұмыстар жүргізіп келе жатыр. Шешендік өнердің табиғи ... да ... ... түпкіріндегі ой-әлемінің ішкі иірімдеріне тосылып қалмай, бұла
күшпен бұлқыныпшығып жарқырай ашылып, бұлақ болып ... өзен ... ағуы да тосы ... ... ... ... қисынын тауып» сөз айту - әйгілі қазақ би-шешендеріне
де тән қасиет. Ғалым М.Балақаев пернелі шешендік ... ... ... түрі ... , ... ... энциклоп 12 том Алматы Қаз сов
Бас ред 1978,600 б/ - деп ... ... ... ... шешендік сөздердің
осы қыры. Ал, жалпы шешендік-тапқырлық сөздер осы заманға әбден іріктеліп,
сұрыпталып кеткен. Жаңа дәуірге сай жаңа ... ... ... ... 95б/ ... ... еліміздегі пікір-сайыстың қызметіне тоқталар
болсам, «Хабар» арнасынан берілетін «Азамат» пікір-сайыс бағдарламасы -
бүгінгі ... ... ... байытып, танымдық қасиеттерін,
интеллектуалдық деңгейлерін артыруда белсенді қызмет атқарып келе ... ... ... ... ... ... қоғамдағы болып жатқан кез-
келген процестерге өзіндік ой-тұжырымы бар, пікірі қалыптасқандығы
байқалады. ... ... олар ойын ... қана ... ... ... үн ... пікір еркін білдіреді. Оның себебі, бағдарламаға шығу
алдында жастар талқыланатын ... ... ... ... ... ... ... Бұл оларға сол проблема бойынша өз ... ... ... өз ... ... отырып, ойын барысында қорғауға үйретеді. Онда ... ... ... ... ... қамтиды. Атап айтар болсақ,
«Демократия Қазақстан үшін ең ... ... ... ... ... ма?, «12 жылдық оқыту жүйесі қажет пе? «Орталықтанған
жастар ұйымы керек» ... ... ... қызу ой жарысын өткізіп
жатады.
Берілу мерзімі, ... ... ... ... ... ... өзекті әлеуметтік-саяси, экономикалық,
мәдени мәселелер
Эфир: “Хабар”: сәрсенбі 22:00, “Ел Арна” 13:25
Тілі: ... ... - Алма ... ...... ... ... –Нальвира Ынтайбекова, режиссеры – Мұрат Бекхожин
Редакторлары - Айсәуле Әбілдаева, Табира Бекмырзаева, Айсұлу ...... ... ... Әсел ... ... ... Маслова
Бүгінге дейін “Азамат” бағдарламасы өзінің көрермендеріне 200-ден аса
қызықты әрі ... ... ... ... ... мақсаты – қазақтілді
жастардың білім деңгейі мен ... ... ... Әр ... ... ... (сөз саптау өнерінің негіздерімен таныс,
арнайы тренингтен өткен пікірсайыс клубының ... ... ... ... ... мен түрлі қозғалыстардың мүшелері қатысады, себебі
“Азамат” қоғамдық форумның ... ... ... Оның басқа да ойын-
сауық бағдарламаларынан ... ...... жастарының дүниетанымын
кеңейтіп, бүгінгі күннің проблемаларын ашық ... ... ... ... ... аға буын ... еркін ой бөлісуге үйрету.
Құрамы білікті де ... ... ... ... ... ... ... жақсы нәтижелер көрсетіп жүр. Мысалы, жастардың
эфирге шығар алдындағы ... ... ... ... ... ... ... дайындық барысын үнемі қадағалауда ұстап
отырады. Оған керекті материалдар мен сарапшылармен ... ... ... ... ... ... ... тақырыпты
жан-жақты меңгеріп, сақадай сай ... ... ... ... Ал
жастардың нұрлы ақылы, ыстық қайраты мен жылы жүрегіндегі сөздерін эмоция
басқан ... ... ... әдемі композициялы түрде көрсетуді
мойындарына алатын режиссерлар тобы кейде «бала-шағадан» ... та ... ... ... жанына медеу болатын бағдарламаның «анасы»
продюсері. Жалпы айтқанда, бағдарламаның шығармашылық ұжымына қатысты ... ... ... бірнеше санына ғана талдама жасап
кететін болсақ, мәселен «Азамат» жастары «Өлім жазасы – ақталған ... атты ... ... ... ... пікірсайысшы сыни
ойлау қабілеті арқасында бұл мәселенің ... ... ... алдын-алудың тиімді тетіктерін қарастыра отырып шешуге тырысады.
Сонымен қатар, пікірсайысты үйрету әдістерінің бірі ... ... ... қарастыру, яғни ақтаса да, даттаса да қарсы ой атумен ... ... шығу ... ... ... мақсат – орын алып ... екі ... ... де ... шешу керек деген ұстанымды ... ... ... ... ... «12 жылдық оқыту жүйесі қажет
пе?», «Кредиттік ... ... ... мен кемшіліктері»,
«Орталықтанған жастар ұйымы қажет пе?», «Қазақстан ДСҰ-ға ... ... ба?», ... ... керек пе?» сынды ... ... ... ... төңірегінде жақсы хабарлар
ұйымдастырылып жүр.
Азамат» бағдарламасының бұқаралық сипатын анықтау мақсатында 14
пен 29 жас ... ... ... ... ... ... (100
адам)Сұрақ мынадай: «Сіз «Азамат» бағдарламасын білесіз бе немесе
көресіз бе?» Нәтиже :
----- «Иә. ... ----- ... ... көремін» ----- 32
------ «Білемін, бірақ көре бермеймін» --- 23
------ «Көрмеймін, білмеймін» --- 3
Көріп отырғандарыңыздай, пікір-сайыстың ... ... ... ... қызығушылығын арттыруда. Яғни, теледидар арқылы
жастарға белгілі бір мәселе ... ой ... ... орын
алады. Әрі көгілдір экранның арғы жағында отырған халықтың ... ... ... түсіндіріп, көрікті де ұтымды ой ұсыну пікір-сайысшыға
қойылатын басты талап. Теледидар төрінде сөйлеп тұрған ... ... ... астында сөз таба білетін шешен, білімді, ... ... Бұл ... ... ... ... зор мүшелері бесеу: а)
бастамасы, ә)ұсынбасы, б) мазмұндамасы, в) қыздырмасы, г) қорытпасы ... шығ Алм ... 1989-320 б/,- ... ... қатысушы
жастардың қандай мәселе болмасын қорыта түйін жасау қабілеті ерекше қасиет
екендігін дәлелдейді. Бұдан байқайтынымыз – сөз ... ... ... ... - ... ... ... құрметтеп, тыңдай
білген, әрі өзі сөзден тосылса, сөзбен айқаса ... ... ... ... ... сүйенсек, сұхбаттасу мен ой бөлісу, пікір
алмасу адамды интеллектуалдық жағынан дамыта отырып, жинақтайтын білімді,
зер салсаңыз, бір ғана ... пен ... ... алуыңызға мүмкіндік бар.
Ендеше, бүгінгі азаматтық-демократиялық дәуірге аяқ басқан Қазақ елі ... ... ... ... ... ... белгілі
дәрежеде үлес қосары анық. Нақтырақ ... ... ... ... ... төрт ... бөліп қарастыруға болады:
1. ПС- шешендік өнердің заңды ... ПС- ... ... ... ПС- ой-таным көкжиегін кеңейту жолы.
4. ПС- тұлғаландырушы фактор.
Америкалық әлеуметтанушылардың айтуынша, Батыс демократиясындағы сөз
бостандығы, көзқарастар қақтығыстары мен ... ... ... ... ... Пікірсайыс – бүгінде әлем жастары арасындағы кең
таралған интеллектуалды ... ... ... ... ... ... мен ... оқу орындарында міндетті оқу ... ... ... ... ... ... ретінде көрініс тауып отыр.
Тіпті сонау 1960 жылы Америка Құрама Штаттарының Президенттігіне үміткер
Джон Кеннеди мен ... ... ... ... ... телеарна
бойынша көрсетілген болатын. Осы оқиғаның халықтың ... ... ... ... ... Себебі, сол жылдардан ... ... ... ... ... мен ... ... еліктеген америкалық жастар да кішігірім ой алмасуды
қолға ала бастаған.
Бүгінге дейін пікірсайыс ... ... ... ... «Сорос Қазақстан» мен ЮСАИД –тің қаржылай ... ... ... ... ... ... аталған көмек біз білмейтін
себептермен өзінің өміршеңдігін тоқтатты. ... ... ... ... мен ... ... отырып, жастардың халықаралық форумын 5
рет өткізген болатын. Форуды өткізуге шынайы халықаралық оқиғалар ... ... ... ... ... жастар арасында өзара
байланысты нығайтуға, бейбіт диалог ... ... ... ... ... алғаш 2001 жылы шыққан. Бағдарламаның
негізгі мақсаты – бүгінгі жастарды сыни ... ... Сыни ... ... thinking –критическое мышление). Ал сыни ойлау дегеніміз
– қоршаған ортада болып жатқан құбылыстар мен ... тек ... ғана ... ... оның ... аспектілерін, яғни жан-жақты
қарастыруға ұмтылу дегенді білдірсе керек.
Эфирге шыққан кезінен бастап, бағдарлама тек Қазақстанда ғана емес ... де ... ... ... ... 2000 жылы өткен «Japan Prize»
атты білім беру бағдарламаснң ... ... ... ел ... ... әлемдік ең үздік 10 телебағдарламаның құрамына енген болатын.
Ондағы төрешілердің айтуы бойынша, XXI ... ... ... ... ... білу – ... ... үлгісі болып есептелсе
керек. Жеті жылдық тарихында айтарлықтай жетістіктерге ... ... ... ... ... ... ... 2005 жылы Республикалық
«Отан» партиясының ұйымдастыруымен өткен «Мемлекет және қоғам» ... ең ... ... деп ... 2007 жылы «Мемлекеттік тіл
және БАҚ» атты ... ... ... ... ... ... тағы да ... болып танылып (Алматы 2007
ж), ... ... ... және ... ... Тіл комитеті,
тілдерді қолдау және дамытудың ... ... ... ... жүзеге асыру мақсатында Баспасөз күніне орай ұйымдастырылған
“Мемлекеттік тіл және ... ... ... атты республикалық
конкурсының (200-ге жуық БАҚ арасынан) “Ең үздік телехабар” ... Бас ... ... ... ... ... (Астана қаласы
2007 жыл, 22 ... ... ... ... «Ең
үздік» атанып, бас жүлдеге ие болды. Бүгінгі жастарды жан-жақты ойлау
білуге, ертеңгі ... ... ... ... ... сол арқылы
мемлекеттің болашағын жоспарлауға баулитын ... ... ... ... ... құқық, әлеуметтік және саяси құбылыстар,
экология, экономика, халықаралық саясат ... ... ... ... ... ашық ой ... ... пікірсайыс сондай ақ Талдықорған,
Шымкент және Петропавл қалаларында да өз ... ... ... еліміздегі белгілі саясаткерлер «Азаматты» «Жастар Парламентінің
моделі» ретінде қарастырып ... Ал ... жылы ... тек ... ғана емес, «Жастар Парламенті» болып өзгертіліп ... ... ... ... негізі идеясы - әлеуметтік ... ... ... ... және ... өмір сүруге құштар ұрпақ қалыптасрыу
екендігі белгілі. Ал бағдарламаны мақсатына жеткендігі – оған ... ... ... тұрғыдан нені талап ету керек десеңіз;
- Ең алдымен, ... ... ... ... өнімдері)
ашып айтқанда, әрбір адамның тек өзіне ғана тән ... бар, яғни ... ... ... ... ... ... еңбек пен оқуға деген қызығушылық болуы тиіс. Соның
ішінде, (Отансүйгіштік, ұлтшылдық ... Жас ... көп ... қажет. Көп оқып, ең бастысы күнделікті БАҚ–ы
арқылы беріліп отырған жаңалықтармен таныс болып отыруы тиіс.
ЕВРОЗЕС-тің ... бас ... ... ... ... ... «Жастардың түрлі өзекті проблемаларға терең білім мен
ерекше құлшыныстары таңқалдырады. Шын ... ... ... болашақ
саясаткерлер мен министрлер, депутаттар көргендей боламын. Меніңше,
азаматтық ... ... ... бұл ... жастар - өз
мемлекетінің саяси элитасы болуға ... ... ... ... ... Нығметжан ағамен толығымен келісуге ... ... ... ... ... ... насихаттап, тарихымызды
зерделеу арқылы жастарды Отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа тәрбиелеуде ... ... ... ... жоба деп ... ... ... қоса
бағдарламаға қатысушы пікір-сайысшылар орта буын өкілдерімен, оның ішінде
белгілі саясаткер, ... ... ... ... ... ой бөлісіп, тығыз қарым-қатынас орнатуда. Аталған
үрдіс – алдыңғы және кейінгі буын арасындағы диалог ретінде ... ... ... де озық ойлы ... ... ... ... жүрген бағдарламаның сарапшы мамандары «Азамат» жастары жөнінде
мынадай пікір білдіреді:
Дос Көшім - ... «Ұлт ... ... төрағасы:
Біріншіден, мен «Азамат» бағдарламасына алғысымды айтар едім. ... ... оның ... ... сөзі басым. Дегенмен,
бір айта кететін нәрсе, ол енді тек ... ... ... ... ... қызметін күшейтсе екен. Себебі, қазіргі заман
жастарымыздың қоғамдық өмірге белсенді араласуын ... ... Ғали – ... - ең ... ... ... қауым мен жас ұрпақтың басын
қосатын алтын ... емес пе? ... ... ... ... ... ... бағдарламаны рухани далетантаға айналдыруда. ... – осы ... ... ... министрлер, ғалымдар шығатынына нық
сенемін!
Сондай –ақ « «Азамат» ... ... ... деп білетін
бағдарламаның осыдан 6 жыл бұрынғы жүргізушісі Ескендір Сергебаев:
«Азамат» - ... ... ... ... тәрбиелейтін ұстахана.
Себебі, ол жастарды талпыныс пен еңбеккке, ізденімпаздыққа тәрбиелейтін,
бос уақытын өз ... ... ... ... ... Мен бұл
бағдарламадан үлкен үміт күттім. Әрі мен бағдарлама үшін емес, бағдарлама
мен үшін ... ... ... де ... Яғни, «Азамат» менің өмірлік
позициямды анықтауыма үлкен септігін тигізді. Бұл ... ... ... тек жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар жастарды жиып келеді. Жастардың
құлшынысы өте жоғары. ... ... ... дер ... ...... ... публицистикалық бағдарламалар
редакциясының редакторы, «Тіл» сөздуманының жүргізушісі:
«Азамат» ең алғаш эфирге шыққан кезінен бастап менің ... ... ... бері бағдарлама көп өсті, кемелдене түсті. Әрине, жүрісі
кібіртіктеп, тоқтап қалған кездері д ... ... ... ... де, ... сүйіп көретін хабарға айналды. Онда көтеріліп жатқан тақырыптар өмірдің
ағысынан қалыспай, тіпті кейде алға озып шауып та ... ... ... ... ... ... ... отансүйгіштік,
елсүйгіштік қасиеттері қатты ұнайды. Бұлардың санасы тоталитарлық жүйенің
идеологиясымен ... ... ... ... ... ... жалынды жастары. Бес жыл теледидар ... үшін аз ... ... ұзақ ... ... ... ... болашағы – жастар. ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарының бірі десек
қателеспейміз. Ендеше, қоғам түйткілдеріне сыни баға бере алатын, өмірдегі
азаматтық жеке ... ... ... «Азамат» пікірсайыс
бағдарламасына БАҚ ... ... ... ... ... қосып жатқандығына және әлі де өресі биік білімді жастарды тәрбиелей
беретіндігіне ... мол. Олай ... ... атты зайырлы
мемлекеттің жастар саясатындағы ұстанған басты бағыттарының бірі ... ... ... ... ... және ... жастар қоғамдық
ұйымдарының рөлін арттыру. Оған Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен
1999 жылы ... ... ... тұжырымнаманы бекітіп, 2004 жылы «Жастар
туралы» заңын ... ... бола ... ... жас ... ... күн тәртібінен түскен емес. Жалпы , пікірсайыс- ... ... ... - ... өзге біреумен ой бөлісіп, пікір алмасуға, сол арқылы
белгілі бір нәрсені тануға, ... ... ... ... таптырмас
мектеп. Ол оны жеті жыл бойы дәлелдеп те келе ... ... ... ол тек ... ... ... болса, бүгін ол «Жастар
Парламенті»!. «Парламент» деп атауының өзгеруінің себебі – осы күнге дейін
«Азаматтың» азаматтары жыл ... ... ... ... ... ... отыратын. Яғни, жылына бір рет он шақты студент Астанаға
ат ... ... сол ... заң ... және ... ... талқыланып жатқан заңдармен танысып, ... ... ... Сөзіміз құрғақ болмасын, мысалы «Жер туралы» заңға, «Отбасы
саясатын ... ... ... ... ... т.б ... ... процесінде осы жастардың да қосқан үлесі бар. Әр ... ... ... олар он күн бойы ... ... ... Көп жылдар бойы дәстүрлі кездесуге айналған аталған үрдіс жылдан-
жылға ел қалаулыларының «Азамат» ... ... ... мен ... ... ... болуы керек, «Азаматтың» әр түсіріліміне сарапшы болып қатысып
кету үшін ... ... ... ... ... ... ... тек студенттер бас қосып алып, бос әңгіме жүргізген емес, онда
міндетті түрде мемлекеттік тиісті органдар ... ... ... беріп келе жатыр. Міне, келе-келе тынысы кеңейген бағдарлама бүгінде
нақты ұсыныстар мен нақты шешімдер қабылдап, ... ... ... тапсыру үрдісін орнатты. Мұнымен қоса ... ...... ... заң ... ... тұлға нағыз депутат болатындығында.
Нақтырақ айтар болсақ, мәселен Парламентте «Гендерлік саясат туралы» Заңның
жобасы ... ... ... сол ... ... да осы ... ... қызу сараптап , жастар өз ойларын ұсынып жатады. Яғни, бір депутат
аталған тақырып аясында нендей өзекті мәселелер ... ... ... қосқан ұсыныстарын, қандай шешімін таппай тұрған
сауалдар бар ... және жаңа ... жоба ... ерекшеленетіндігін жас
депутаттар алдында баяндап береді. Ал «Жастар Парламенті» өз ... тың ойы мен ... ... ... сай ... ... Онда дәл ... парламенттегідей қатысушы депутаттардың, қалыс
қалғандардың және ... ... ... көрсеткіштері экраннан
көрсетіліп отырады. Бұл жастардың шынайы заңдар мен реформаларға ... ... бар ... сезіндіруімен қатар, олардың батыл да ... ... ... тұлға ретінде қалыптасуына үлкен септігін тигізеді ... ... ... ... ... айқайлап тұрған аты-жөні жазылып
тұрса, оның өзі олардың қазірден бастап биік ... мен ... ... береді деп ойлаймын.
Бір тақырыпқа дайындалу үшін пікірсайысшыға кемінде 7-8 күн ... Ол ... ... алдында бағдарламаның шығармашылық ұжымының «экран
мәдениеті» қатысты шағын лекциясын тыңдап алуы ... ... ... ... ... анықтау, өміршең реформа ойлау табу үшін ... ... ... ... ... сала ... кездесулер ұйымдастырып отыруы тиіс. Бұл бір ғана ... ... ... Сол сияиқты қалған жеті депуттаттың да көтерер
жүгі осындай. Жалпы бағдарламаға сегіз депутат, ортадағы басты ... ... ... ... ... мәжілісінің депутаты дәне жүргізуші
қатысады. Алғашында басты заң жобасын ұсынушы қонақты таныстырып алған ... ... ... ... ... ... Бұдан
кейін аталған топ бірлесе отырып мәселенің бүге-шүгесіне дейін талқылайды.
Мысалы, ... ... ... ... – екі ... екі ... ... шыққан студенттер пікірсайыстың ... ... ... Ал ол үшін ... ... ... нені білдіреді
дегенге келмес бұрын ... ... өзі не ... ... ... ... ... қарапайым түсінігімізде, саясат- шенеуніктердің өз
мақсат-мұратына жету үшін ... ісі деп ... ... ... ... бойынша:
Саясат ( грекше politiky – мемлекеттік немесе қоғамдық істер, pylis
сөзінен – мемлекет) - ... ... және ... да ... ... ... ... қолға алу, ұстап тұру және оны ... ... ... ... аясы. саясатта ең маңызды
мәселе – бұл «...мемлекеттік билктің құрылымы» (лениеи ;.и ... тол ... ... 23 т 239 ... ... саясат түрлі оқиғаларға деген бір адамның
немесе адамдардың қатынасын анықтайтын принциптер мен ... ... ... мен ... жиынтығы деген анықтама беруімізге
болтындай. Жаңа форматта «саяси пікірсайыс» элеметтері ... ... ... атанағанда «кейстен» тұрады. Ол: мәселені ... ... ... жастардың нағыз интеллектісінің шарықту шегі, нақты
көрінетін тұсы осы десек те болады – яғни ... ... олар ... немесе status quo-ны суреттеуден, бастап, проблеманы шешу ... ... ... ... ... ... бір себептерді дәріптейтін
дәйектердің жиынтығын жинайды. Жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... инициативасымен қоса ұшқыр ойын іске қосады.
Яғни, пікірсайыстыру кезінде ол жоспар, проблема, себептер, шешім, нәтиже,
ақтау ... ... ... ... ... ... ... Қ.Тұрсыновтың:
«Ой проблемасы – таным мен шындықты танудың ... Ол ... ... ... да ... бола ... теледидардағы авторлар белгілі бір
фактілердің негізінде әлдеқандай шығармалар тудырады. ... ... ... ... ... аппараты бір затты бір мезгілде
түсіргеннің өзінде де ... ... бере ... ... сөзін дәл осы
мысал етудің реті келіп тұрғандай. Себебі, әлемнің бір данышпаны айтқандай,
егер ... ... ... ойлайтын болса, онда ешкімнің ... ... ... ... ... адам ... сонша алуан пікірдің
болуы абзал. Ал пікір сайыс – сол ... ... ... ... айқын көрінісі. Осы жерде сәл артқа шегініс жасап, тағы ... еске ... ... мысалы, қарымды телепублицист ... ... ... бен ... ... теледидар тарихындағы
орны ерекше екендігі шындық. Ол өз кезегінде қоғамдық сананың ... ... ... ... ... ... үлесін қосты.
Хабарға қатысқан зиялы қауым өкілдері елдің ... мен ... ... ... ... Сондағы хабардың қонақтарына жүргізуші биік
интеллектулдық ... ... ... қоя ... де сол ... шығара отырған. Дәл осы мысал сияқты, осы «Азаматта» да қатысушы
мен жас депутаттар ... ... арғы ... ... ... ... мен қалыптасуына биік ықпал етеіндігін білген жүргізуші үнемі
осы аралықтарға дәнеркелік қызмет атқарады. Бүгінгі ... ... ... қызу ... өтетін хабарлар жүргізушілерін «Модератор» деп те атап
жатады. Модераторлық биік қасиеттер көбінесе НТВ арнасының жүргізушілерінен
ерекше байқалады.
Осы тектес «31» ... ... ... ... ... ... ... бір жылдан астам уақыт ... Осы ... ... ... ... ... ... жастардың мұң-мұқтажын
жоқтап, мемлекетшілдік идеяны алға тартып келгендігі ... аты: ... ... ... ... диалог, ойталқы, пікірталас
Құрылымы: 2 бөлімнен тұрады
Тілі: қазақша
Ұзақтығы ... 30 ... ... ... күні ... ... 19:20, қайталауы жұма 14.15-те
Хабардың жиілігі: аптасына бір рет.
Электрондық адресі: kenes@31.kz
Бағдарламаның мәтіндік нұсқасын республикалық “Ел мен ... ... ... – «Қазақ тілі. Латын әліпбиі және ақпараттық технология» телехабары
бойынша «Мемлекеттік тіл және ... ... ... ... ... ... ие болды.
Шығармашылық ұжым:
Продюссері: Фатима Мамырбекова
Жүргізушісі: Дидар Амантай
Редакторлары: Толкын Болыспаева, Акерке Ибраева.
Үйлестірушісі: Мөлдір Асатова
Режиссері: Ерлан Боранбаев
Мақсаты: Бағдарламаның алға ... ... ...... ... ... ... отырып, қазақ жастарының білім деңгейін көтеру, олардың
саяси белсенділігін арттыру. Өскелең ұрпақтың қоғамның толыққанды,
парасатты тұлғасы болып қалыптасуына ықпал етуге септігін ... ... ... таңдағы маңызды мәселелеріне арналады.
Жастардың аға буын өкілдерімен бірлесе отырып өзекті тақырыптарды қозғауына
мүмкіндік беретін бұл студиялық бағдарлама ашық ой талқыға, кез ... ... ... ... ... және ... ой ... негіз бола
алады. Әрбір қазақ азаматының өз ұлтын, жерін сүйе білуге, құрметтей алуға
үндейтін бағдарламаның мақсат-мұраты - қазақ жастарына патриоттық тәрбие
беру ... ... ... ... ... өскелең ұрпақ – жастардың
пікірін, азаматтық көзқарасын қажет ететін мәселелер.
Қарап тұрсақ, «Азамат» пен ... ...... де ... – сайыс формасында беріледі. Екіншіден, бағдарламаның
негізгі ... ... ... құрайды, үшіншіден, қоғамдық
мәселелерге жастардың көзімен қарап, ... үн ... және аға ... ... ... ... өілдерімен ой бөліседі.
Айырмашылығы біріншіден, ... ... ... айтқанда
«обложкасының» өзі жастарға арналған хабар екендігін көрсететін бірден-бір
элементі –жас жүргізушісі. Себебі, жүргізуші балаға баланың тілі ... ... ... ойы мен ... ... ... ол ... еркін аураны қалыптастырады. Олай дейтініміз,
«жастар бағдарламасы» атанып, оны ... ... ... азамат жүргізіп
тұрса оған өзіндік салмақты ойымен баға беріп, оттай жанып тұрған жастардың
қызу талқысын байсалды сырласуға айналдурып ... ... ... күні
бүгінге дейін «Азаматтың» жүргізушілерінің барлығы студент ... ... ... ... ... сол ... Қазақ Мемлекеттік Заң
академиясының студенті Ескендір Сергебаев болса, кейінірек сол эстафетаны
танымал журналист ... ... сол ... ... ... ... Орынбасар Тілепбергенов және Қ.Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ-дің
студенті Нартай Әшімтегі алып ... ... ... 2-3 жыл ... ... Әл-Фараби ҚазҰУ, журналистика ... ... ... ... жүргізсе, биылдан бері география
факультетін бітіргелі отырған пікірсайысшы Рақат Жақсыбай жүргізуші атанып
келеді.
«Замандастар» бағдарламасының атауы ... мен ... ... «Замандас» - құрдас дегенді білдіретіндігін
ескерсек, бағдарламаның ... жас ... 14-29 жас ... ... ... ... ма деген ой келесің. Біздің білуімізше Дидардң жасы
мұгымен сйәкес келмейді. Міне, осы тұста ... алға ... ... ... ... ойталқы жүргізу керек ... ... ... басқа жігітағаларын отырғызып қою керек ... ... ... ... ... ... жастарға арналған
пікіріталас бағдарламасы болғандықтан, оған қатысушы да жүргізуші де жас
азамат ... ... деп ... Олай ... ... ... да
сарапшы мамандар келіп қатысады, оның ішінде депуттар да, ... ... бар, яғни ... ... ... жеткен қоғам қайраткерлері. Сондықтан,
аталған бағдарламаның жүргізушісі ... ... ... ... ... ... мүмкін, алайда телевизиялық бағдарламаның
мақсатымен байланысы әлсіз көрінеді.
«Замандастар» мен «Азаматтың» тағы бір ұқсастығы – тақырыптарында. Осы
тұста кімнен-кім ... ... ... ... ... ... Көрермен
–төреші дегенмен байланыстырсақ, негізінен «Замандастар» «Азаматтың» туп-
тура ... ... ... ... көрермен байқап та қалған. Тек 31
арнадан көрсетіледі. Тіпті студияның ... да, ... ... ... екі қатысушының тақырыпты талдықалуы, бағдарламаға сарапшы
мамандардың қатысып ортақ пікір біліруі – ... ... әу ... эфирде жүрген нұсқасы екендігі баршаға аян. Мұны көзі қарақты
көрермен бірден айқап қалған.
“Ел ... ... ... тағы бір ... ... ... бар. Орыс тілінде жарық көреді. “Начистоту” деген. Атауын қазақшаласақ,
“шындығын айтқанда” дегенге ... ... ... ... ... ... өте ... екендігі белгілі. Оған
бірінші кезекте оның жұрт онша көре ... ... ... ... Екіншіден, хабар орыс тілінде жүргізілетіндіктен, қазақ ... оған бас сұға ... ... Оның үстіне, жүргізушісі Борис
Стадничук ток-шоудың жүргізушісі ретінде ... ... мен ... көрсете алмайды. Яғни, қатысушы жастардың ойын бір арнадан
екінші жаққа іліп әкету, ортада ... мен ... ... ... ... ... ... модератор бола алмауында. Сонымен қатар студиядағы
жастардың белсенділігі өте төмен, ... ... ... көрінгенімен
жалпы жастар бағдарламасы ретіндегі қызуы байқалмайды. Тіпті талқыланып
жатқан мәселеге ... ... ... шешім шықпай жатады, тек ... оны ... ... ... ... ... қоса ... жүргізушісі ұлтқа, дінге қатысты өткір пікірлер туындап қалып
жатса мәселенің төркінін тіпті басқа арнаған бұрып ... ... ... 2 ақпандағы санында «Қате жарнамаларды қалай түзетеміз?»
деген тақырыпта талқылау болды. Бағдарламаға бір ... Абай ... ... ... ... ... ... Қазанбасов, қарама-қарсы жақтан Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық
университетінің саясаттану ... ... Ерік ... шықты.
Тақырыпты талқылау барысында олар еліміздегі жарнамалардың дені ... ... ... осы үрдіске тоқтау салу керектігін көтеріп
жатты. Екінші жақтан Ерік барлық жарнамалар бізге ағылшын тілінен ... ... ... сорланып қазақшаға мағынасы он өзгеріп аударылатындығын
айтып еді, жүргізуші (Борис ... онда ... ... ... ... өзі үш ... жобасын қолдап отырған уақытта тек қазақша
болсын деп айта алмаймыз деп ... ... ... ... ... бұл ... мысал емес. Мұндай мысалдарды кез-келген хабардың ... ... Бұл ... жүргізушінің мәселенің еркін талқылануына ... анық ... да, осы ... ... ... ... айтпағым –
жастардың интеллектісін арттыру бүгінгі күні өте актуальді мәселе. Себебі,
бұл дәл бүгінгі күні ... ... ... ... келе ... ... 2005 жылдан бері жыл сайн «Интеллектуальные ... атты ... ... өтіп ... Оның ... ... ... шағында олардың дамуы мен білім алуына көмектесетін және кедергі
болатын факторларды анықтап, алдын-ала зерттеулер жүргізу. Мысалы, ... ... ... ... ... Интеллектуалды
ресурстарды зерттеу институтының анықтауы бойынша жастардың бос ... және ... ... ... ... ... ... жастар бос уақыттарының барлығын ойын-сауық
орындары мен теледидар көруге, газет-журнал оқуға жұмсағанымен, ... ... ... қызығып жатқандары бірлі-жарым ғана. Яғни бұл
жастардың ертеңгі ... ... не ... ... ... ... ... білдірсе керек. Әрине, жас болған соң әр нәрсеге еліктегіш,
зеріккіш келетін жастар ... ... ... би кештеріне қатысу аса
маңызды, бірақ жастар өздерінің бүгінгі министрлер мен ... ... ... «мен оған ... ба» деген сауал төңірегінде
ойлануы қажет сияқты.
Сонымен, «Интеллект» азамат бойында қалыптасуы үшін мына ... ... ... ... ... яғни ... ақпаратты іштей
бірнеше мәрте қайталап санаға сіңіріп алу;
2)Ойлау қабілетін дамыту, бұл дегеніміз жастардың ... ... ... рухани ішкі әлеміне сіңіру, өзіндік ой-түйсігіне ... ... ... ... ... ... ... қыр-сырын меңгеру жас азамат үшін ... ... ... түсінік алуы үшін қажет. Ол денгеніміз, оқу барысында
екінші жақтан сол алынып жатқан ... мида ... ... сөйлеу қабілеттерін дамыту, яғни айтайын деген сөзін
бүкпесіз айтуға, жазылған ойын ... ... ... ... ... алдында телміріп отырған жас бала ... ... ... ... ... ақпараттан жағымды әсер алмаса ол
оның психологиясына кері әсерін ... ... ... ... ... 1970-80 ... өзінде осы мәселе ... ... ... ... балаларға теледидар алдында отыруға күніне
20-30 минуттан артық отырмай керек, ал мектеп жасындағы оқушыларға ең ... ... қана ... беру ... ... қозғалыпты. Америка ғалымдарының
дәлелдеуі бойынша, егер бала теледидар алдында күніне 1-1,5 сағаттан артық
отырса, оның есте ... ... ... бала ... ... ... әрі ашушаң, өкпелегіш болатын көрінеді. Күні бойы көргенін
түсінде көріп, ... ... ... ... ... ... ... жатқан «Рейдердегі» өлі дене, атыс-шабыс, жалаңаш қыздар, осының
барлығын көре-көре көзі де, денесі де үйрене ... ... ... ... бойындағы талантты жойып, ... ... ... ... басым, жастық шақтың жалыны аз, білім мен
ғылымға құштарлығы төмен ... ... ... ... өте қажет. Өзіміз көріп отырғандай, бізді әлі де болса
нағыз интеллектуалдарды тәрбиелейтін бағдарламалар саны саусақпен ... ... ... ... ... ... да адамзат
үшін аянбай қызмет ететін, мақсаты мен мүддесі айқын идеологиялық ғаламат
күшке айналып барады. Көгілдір ... ... ... лезде елітіп,
баурап алуға дайын тұрады. Оны телевизиялық көрсетілімдердің әр қырынан
саралап көрсетуге болатын да ... ... ... жер беті ... фильмдерсіз өмір сүре алмайтындығы баршаға аян. Әрі оның үлесі
үй экраннындағы тәуліктік көрсетілімдердің үштен ... Ал ... ... арасында телесериалдарға да тікелей тән. Олай дейтініміз
сол ... ... ... «адам тәрбиелеу» ісіне керісінше тойтарыс
беріп отыр десе де ... ... ... атыс пен шабысқа
негізделген, одан ... ... ... ие ... жайлы бүгінгі БАҚ-та аз қозғалып, бәсең айтылып жүрген ... ... ... ... жат туындылардың астарында «салмақты
саясаттың» да ... ... ... ... қалып жүр. Ал үнемі зұлымдық
пен озбырлықтан тұратын киноны эфирден беру көрерменге ауыр тиері хақ. ... ... ... ... ... Ш. Айтматов сыйлығының лауреаты,
жастардың жанашыры Кәукен Кенжетайұлының теледидардағы көріністердің әсері
туралы бөліскен әңгімесімен де ... ... ... ұнамайтыны – жастардың киімі басқа, жүріс-тұрысы басқа. Мына
теледидардың көрсетпейтіні жоқ. Ол пайда бермейді, ол – ... ... ... ... ... ... не істеп жатқанын көрсетеді.
Сонау Бразилиядағы ұятсыз картиналарды әкеп ... ... соны ... бір бағдарламада орыстың жігіті екі көзінің ортасына жалғыз көздің
суретін салып ... ... ... шығып, сөйлеп отыр. Оны көрген
көрермен, қарқ-қарқ күліп отыр. Осы керек пе? ... ... ... ... салып, ән айтуға, биге құмар. Билесе секіріп ... ... ... ... жүруі керек. Жастар күнінің не ... ... ... сол деп ... ... ол емес қой! ... ... Қозы Көрпеш пен Баян сұлу, Қыз Жібек пен Төлеген... Ел не үшін ... ... ... ... «Қыз ... ... ... жүзіндегі ең нөмір
бірінші кино деп те ... ... ... ... оны ең ... ... Сондағы Қыз Жібек пен Төлеген арасындағы әңгіме, екеуінің арасындағы
махаббат таза, сол үшін ... ... ... ойы – ... ... сұлу ... екен ... Ұлдары Төлегендей батыр, өзі ... ... ... Рас, ... ... ... ... Жастарды теледидар
арқылы тәрбиелеу отбасындағы тәрбиемен теңдей ... ... ... ... кезекте қызықты, содан кейін қажетті ақпараттық барлығын көгілдір
экран арқылы танып-білетін жас ... үшін бір ... шет ... ... жатса да, өзінің замандастары өміршең тақырыпта қызу талқы ... ... ... ... ... ... бұратындай дірежеге
жеткізу, әзірше қолымыздан келмей жатыр.
А.Байтұрсынов: «Ұлым дейтін ел ... елім ... ұл ... ... деп бағып, оқытып, адам қылғаннан кейін елім деп танымаса, сонда
өкпелеу жөн ... деп ... ... /402/ Сол ... ... ... ... бағдарламаларды эфирге көбірек шығару арқылы біз
білімді де ... ... үшін ... ұнамды аудиторияны
қалыптастыруға қол жеткізетін едік. Демек, қазақ тіліндегі ... ... ... әдебиет, мәдениет, әдет-ғұрыпты жаңа буын бойына жаңаша рухта
сіңіріп, қоғам қайраткерлерімен тілдестіру ... орта буын мен ... ... ... ... ... едік. Себебі, жастар еліміздің заң
шығарушы органдарында қабылданып ... ... ... ... ... ... отыруы шарт. Қорыта айтқанда, кез-келген жастарға
арналған бағдарлама егеменді, ... ... ... сай ... ойлы ұрпақ тәрбиелеудегі алатын орны ерекше. Олай ... ... ... жастар мәселесі өзінің ерекше өзектілігімен ерекшеленген,
себебі олардың өсіп-өнуі жолында ... оңды әсер ... ... бағыт
сілтеу әр азаматтың алтын борышы іспеттес ... ... ОРТ - ... ... ... түрде, «Спокойной ночи, малыши!» көрсетіледі.
Не ... ... бұл ... ... ... әрі ... Балалар
түгілі ересек адамдардың өзі қызыға көріп отырады. Сол сияқты, ... да ... бір жүйе бар. ... жас ерекшеліктеріне,
талғамына қарай бағдарламалар реттеліп барып ұсынылады. Әдетте, демалыс
күндері әзіл-сықақ театрларының кезекті ... ... жыр ... ... ... мүмкін. Егер тиімді пайдалана ... ... ... хабарлар - қоғамдық пікірді өзгертуге орасан ықпал ететін алпауыт
күш емес пе? Тәуелсіз мемлекетіміздегі еркін БАҚ әрбір ... ... бар ... ... шыншыл да жан-жақты ақпарат ала отырып,
қоғам өмірінде болып жатқан ... мен ... ... ... аудиторияға дұрыс ақпарат жеткізе білуі керек сияқты.
Дамыған мәдениетті қоғам театр, оның ішінде кинотеатрсыз да өмір ... ... ... ... ел ... ... ... жан-жүрегін жаулап алушы өнер ошағы. Әлем мәдениетінің тоғысқан
жері, киноның түптамыры. Осы мәдениетке сусындап өніп келе ... ... ... мол деп те, жоқ деп те айта ... Мол ... тарихи, жаңа заманғы тәрбиелік сипаттағы фильмдер болса болғаны, тек
жастардың санасын улайтын, ой-өрісін басқа арналарға бұрып ... ... ... ... қалмасқ болғаны. Оның ішінде діні мен ділі,
тағлымы өзге ... ... ... ... ... ... ... компьютерсіз де елестете алмайтындығымызға
қазіргі заман куә. Олай болса, оның жетістігі бүкіләлемдік байланыс ... ... де ... ... сай ... жарататын кез әлдеқайда
жетті. Ол деген сөз шетелдік ... ... ... ... жаманын
ысыра білу. Демек, интернетке де осы жол арқылы иелік ете алуымыз бек
мүмкін. Тек ... да ... ... ... да ... есептеулерді
мимен емес, есептегіш құралға салып шешкенге ... ... ... «миымыздың жұмысын» яғни логикалық ... ... ... ... ... тырысып бақсақ игі. ... ...... ... ... ... идеясын уақыт рухымен тарызлау. Демек, игі
дәстүрлерімізді бойымызда сақтай ... жаңа ... ... сай ... ... әлемдегі бәсекеге қаблетті 50 елдің қатарындағы кез-келген
ұлттың ұрпағымен ... ... ... Сол жолда әсіресе отандық
телеарналарымыз жастарға арналған ... ... ... ... танымдық сипаттардағы жастардың ойлау қабілетін көтеретін
бағдарламалар санын арттыру. Ендеше, ақыт ... әр ... сай ... жаңа ... туындатады. Оны өмірге әкелетін шеберлер таланты.
теледидардың әр дәуірінде талаттар идеяға сай түр ... оны ... ... ... ... ... ... де ізденістер мен
іркілістері, ілгерілеудің де кері ... ... ... ... ... ... зор шығармашылық күші, техникалық мүмкіндіктері бар Ресей
теледидары Батыстың, еуропаның өткен жылдардағы ... ... ... ... еді ғой. «Жаңа стиль» дегеніміз - әрі ілгері ... ... ... ... ... жерден ілгері бару, ілгері барған жерден
жеңіп алған жерге қайта ... ... ... ./көг эк ... ерг ... Батыс демократиясын сөз бостандығы, көзқарастар қақтығыстары
мен өркениетті пікірталастардан тыс елестету мүмкін ... ... ... әлем ... арасындағы кең таралған интеллектуалды ойындардың
бірі ретінде өзін-өзі дәлелдеді. Өз елімізде де ... ... ... ... ... жобаның өздері үшін пайдасын былайшы
сабақтайды:
Данияр Қанқожаев – пікірсайысшы, жас ... 6-шы ... ... ... ... ... Менің
ойымша, пікірсайыстыру өнері менің қоғамдық проблемалардан тыс қалмауыма
және оларды шешу жолдарын таба білуге ... Ол – ... ... ... ... дамытады.тын өнер деуіме болады.
Пікірсайыс арқылы мен өзімді ... ... ... ... ... ал бұл ... өте маңызды.
Айжан Құлшар, пікірсайысшы-журналист:
- - ... ... ... ... ... жасауға үйретті.
Тапқырлық қасиеттерімді
дамытып қана қоймай,
тұлға ... ... ...... ... достарым ертең
қазақстанның білім,
ғылым, өнер, мәдениет
саласындағы ... ... ... де ... ортасында
жүргеніме қуанамын.
Жалпы Данияр мен Айжанның айтқанынан түйетініміз, ПС – тұлға болып
қалыптасудың формуласы ... ... ... ... ... ... ой ... пікір алмасуға құштар келеді емес пе? Әрі ... ... бір ... ... ... ұмтылады. әдетте, ғалым-
мамандардың анықтауына ... ... мен ой ... ... ... ... отырып, білімін жетілдіреді. Сонымен қатар
ПС- жастардың белсенділігін танытуға, ... ... ... сөз бен іс ... ... ... ... үдересінің көрінісі десек болады. Жалпы Қазақ елі үшін білімді де
ділмар, ... ... ... ... ... ... мемлекеттің дамуына белгілі дәрежеде үлес қосары анық. Себебі,
пікірсайысшалрдың ортасына түсіп қалсаңыз, әдетте арзан ... мен ... ... ... жүйелі ақпарат пен ойға негізделген әлеуметтік
маңызы бар, азаматтық ... ... ... ... мен ... талқылауға тап боласыз.
Енді бүгінгі біздің мақсатымыз – жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... Бұл – ұлттық мүдде. Оның мақсаты – қазақ ұлтын
сақтау, демек, оның болашағы – жастарын ... ... ... ... ... ... ... парасаттылық, мәрттік, мейірімділік
қасиеттерін жас толқынның ... ... ... ... ... Бір ғана ... ... зорлық-зомбылыққа, адам өттіпуге
толы шет елдік қанішер фильмдердің өзі неге тұрады?
Әр ... ... ғана тән ... ... бар. Сол асыл ... ... ... қозғаған мәселенің ұлттық қаны тамшылап тұрмаса, ол
нағыз халықтық ... ... Ал ... жүргізуші ең алдымен халықтың
мүддесін көздеген адам болғандықтан, діттіген мақсатына жету үшін ... ... ... ояту ... ... ... Генри Форд былай дейді: «Әр ұлт өркендеймін
десе, сыртқы саудаға үміт ... оның ... ... үміт ... ... ... ... ететін болсын дер едім. Әр ұлттық өзінің
ұлттық ерекшелігіне негізделген өз өндірісі, өз ... бар. ... ... ... бар. Олар ... ұлттық ерекшелігіне
негізделген бұйымдар». /зердежурном 6 1996 ж ... ... ... биік ... жоғарыдағы ұлттық ерекшеліктерн сіңіру арқылы жастарды
тәрбиелейтін болсақ, Қазақстанның ірге тасын нығайтуға әлем ... ... ... қол жеткіземіз. Тілімізді, ... ... ... ... ... зерделеу арқылы жастарды
Отанымызды сүйюге, ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарына да әсерін
тигізбей жатқан жоқ. «Уақыт өтпелі, қаражат жетпейді, демеуші керек, мықты
кадрлар ... ... ... де, ... бәрі ... ... ... Жастарды
еліміздегі жағдайды бейімдеп, әскерлікке баулып, заманның қыры мен ... ...... ... ... бағдарламалдың міндеті.
Біз барлығымыз «Мемлекет маған не ... ... ... «Мен ... ... ... деп ... керек. Себебі саналы тәрбие ... ... ... деңгейіне жетер баспалдақ болары сөзсіз. Ұлттық тұрғыдан
жоғары ... ие ... ... бағдарламалдың сапасысының
төмендігі жайында бүгін аз айтылып жүрген жоқ.
Қорыта айтқанда бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... бір-екі хабар міндетті түрде
болуы керек деп есептейміз. Себебі, ... ... ... ортасы
тәрбиелеп алады» деген көзқарастың ... ... біз ... ... өз ... ... өнерге деген талпынысын
арттыруда титтей де болса ... ... ... ... Қазақстанның
болшағы өте кемел. Сондықтан, жастардың пікірі, ойы ... ... ... басқаларына ойтүрткі болып ... ел ... ... ... орап озық ... жатса баршамыздың мақсатымызға
жеткендігіміз. Ендеше, біргіп сол мақсатқа жетуді жүзеге асыруйық.
Пайдаланылған ... ... ... ... ... - өмір ... , ... баспасы,
1976 ж
2. Тұрсынов.Қ ... ... ... Алматы «Қазақ
университеті», 1998 ж
3. Шыңғысова.Н «Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы», ... ... 1999 ... ... дебатных турниров в Казахстане» (Ұлттық
пікірсайыс орталығы) Алматы, 2006 ... ... Б ... ... ... даму жолдары»,
Алматы, «Білім» 2004 ж
6. Үлкен Кеңес энциклопедиясы, анықтама бойынша
7. Егоров.В «Психологические проблемы эффективности ... ... и ... ... 1989 ж 20 ... ... ... Мемлекеттік Орталық архиві, 1489-қор,4
тізбе, 1465 іс
9. ... ... ... ... ... 1997 ж ... Кекілбайұлы.Ә «Ұрпақтың ынтымағы –келешек кепілі», «Егемен
Қазақстан» 1999 ж 13 ... ... ... в ... ... москва, МГУ 1995
ж,225 б
12. Назарбаев.Н Тарих толқынында. –Алматы, 1999,64-б
13. Қазақстан ... ... ... 1995, ... ... ... роль природных и социальных факторов.
Источник «Этнопсихология проблема ... и ... ... 2004 ... ... Т. ... Хабаршысы . Журналистика және қоғам 6-9 беттер
2. Қазақстан Республикасының Конституциясы. –Алматы, 1995, 9-б.
3. Шыңғысова.Н ҚазҰУ Хабаршысы 76 б, ... ... ... ... Шыңғысова.Н “Қазақ теледидарының жастар бағдарламасы”, Алматы, Қазақ
Университеті, 1999 жыл
5. Масғұдов.С «Көгілдір экран - өмір айнасы» , ... ... 1976 ... ... Қазақ радиожурналиститкаыч –Алматы Қазақ университеті 1992 ж
157 бет
7. ... ... ... ... бағдарламасы”, Алматы, Қазақ
Университеті, 1999 жыл 155 б
8. Шыңғысова.Н. ҚазҰУ хабаршысы
9. Бұл да сонда
10.
11.
12. Сейдімбек.А. ҚазҰУ ... 5 ... ... Омаш ... ... ел ток жас алаш 1999 18 ...

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 50 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағдарламаларды жас ерекшеліктеріне байланысты қабылдау психологиясы33 бет
Телевизия – синтетикалық өнер8 бет
Телешығармашылық сырлары39 бет
Шетел телеарналарында балалар хабарының берілуі56 бет
Қайнар Олжай - публицист70 бет
Қытайдағы қазақ теле журналистикасы39 бет
Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы және тарихтағы ролі85 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет
Авторлық құқықты реттеу15 бет
Ақыл-ой тәрбиесінің мазмұны және оның қасиеттері34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь