Екатерина ІІ-нің жеке тұлғалық ерекшелігі

ЖОСПАРЫ

Кіріспе

І. Екатерина ІІ.нің жеке тұлғалық ерекшелігі.
1.1. Екатерина ІІ.нің таққа келуі және сол кезеңдегі патшалық
Ресейдің тарихи жағдайы.
1.2. XVIII ғасырдың екінші жартысындағы Ресейдің ішкі және
сыртқы саясаты.

ІІ. Екатерина ІІ.нің Батыс Европа ғалымдарымен байланысы.
2.1. Екатерина ІІ.нің патшалық етуі кезіндегі заңдық өзгерістер.
2.2. “Ағартушылық абсолютизм” және оның саяси мәні.

Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиеттер.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Адамзаттың дамуы мен өрістеп өркениетке бет алысында тарихтың атқарар рөлі ауқымды. Әр-бір тұлға өзінің даму жолында тарихи өткен жолды, тарих бедерін ұғынбайынша алдағы болашақты болжап, бағытын айқындауы екіталай.
Әр-бір тарихи кезеңнің өзіне лайықты ерекшеліктері,сол заманның айрықша тұлғалары болады.Ал біз зеріттеп отырған XVIII ғасыр әлемдік тарихта “ағартушылық абсолютизм”,“философтар мен монархтардың одағы”дәуірі деп аталатындығы белгілі. Бұл кезеңде дана философтар мен басқада сол заманға алдыңғы қатарлы ой пікір иелері көмегімен дәурені өткен феодалдық қоғам институттарын революциялық емес эволюциялық жолмен монархтар мен олардың дворяндары өздері жоя алады деген теория мен тәжрребие кең көлемде жүріп жатты. Монархтар, болжам бойынша, оқыған,білімді және Ағартушылық абсолютизм идеологтарының шәкірттері болуы керек делінді.Біз басты тұлға ретінде қарастырғалы отырған Ресейлік патша Екатерина ІІ сондай жан еді.
XVIII ғасырдың екінші жартысырдағы Ресей тарихы орыстың император әйелі Екатерина ІІ-нің атымен тікелей байланысты екендігі белгілі.Тарихтағы әр-бір әйгілі тұлға өз ортасында белгілі бір іс-әрекеттерімен елеулі із қалдырып, сол кезеңге лайықты өзгерістер толқынын туындатуымен ерекшеленеді.Дәл осылай Екатерина ІІ де XVIII ғасырда билік басына келуімен қоса бірқатар тарихи прцестер мен оқиғалардың іске асуының себепкері, куәсі болды.
Бүгінгі таңда, яғни бүкіл әлем елдерінің мұндай қым-қуыт алапат заманда тек саяси биліктің бірлестігі мен, оның бейбіт келісімдер арқылы ғана ғалам тыныштығын, ғалам ынтымақтастығын сақтау мәселесін алға қойып отырғандығын ескерсек, біздің бұрынғы өткен тарихи кезеңдердегі саяси бірлік жолындағы істердің мән-жайын біліп, оның өткен тарихи нұсқауларының дұрыс жағын игеруіміз тұрғысынан қарағанда біз зеріттеу жұмысымызға арқау етіп алп отырған мәселені маңызды, өзекті тақырыптардың қатарына жатқызуға болады деп санаймыз.
Бұл жұмыста Екатерина ІІ-нің билік еткен кезеңіндегі тарихи саяси мәнді оқиғаларды талдай келе және олардың мәнін аша отырып сол кезеңдегі тарихи өзгерістердің ерекшеліктері көрсетілді. Осы тұрғыда бірқатар тарихи еңбектерге, оқулықтар мен зерттеулерге, сараптама жасалынды.
Дипломдық жұмысымызда Екатерина ІІ билікке келуі, сол тарихи кезеңнің бейнесі, патша сарайының ішкі, сыртқы саяси, тарихи жағдайы, сонымен қатар Екатерина ІІ енгізген заңдары, ішкі соғыспен, сыртқы соғыстары және олардың тарихи мәні т.б. бірқатар мәселелерге толық сипат берілді.
Тақырыптың зеріттелу деңгейі : Мәселенің тарихнамасына қысқаша тоқталатын болсақ мұнда О.А.Омельченконың “Законная монархия Екатерины ІІ”, Н.М.Дружининнің “Просвещенный абсолютизм в России”, И.А.Федосовтың “Просвещенный абсолютизм”, Н.А.Павленконың “Екатерина Великая” және . Идеи абсолютизма в законодательстве XVIII века, А.Б.Каменскийдің “Жизнь и судьба императрицы Екатерины Великой”, Маряков В.И. Политические и социальные идеи консерватизма в “Наказе” Екатерине ІІ, В.О.Ключевскийдің “Краткое пособие по русской истории” деп аталатын еңбектерін ерекше атап өту қажет.
Мәселенің деректік көзі : Зеріттеу жұмысының басты деректік негізі етіп Екатерина ІІ тұсында жарыққа шыққан екі томдық заңдық актілер жинағы, Екатерина Іі жеке хаттары мен жазбалары, патшаайым замандастарының Ресей империясының әлеуметтік-экономикалық жағдайы мен империатрицаның саяси қызметі жайлы естеліктері алынды.

Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері: XVIII ғасырдың екінші жартысы осы елдің тарихи дәуірінде ерекше із қалдырған Екатерина ІІ есімімен тығыз байланысты. Екатерина ІІ таққа 1762 жылы отырғанмен, ол 1744 жылдан бастап Ресей астанасына келуімен ауқымды империядағы оқиғалар барысына өз әсерін тигізді.
Зерттеу барысындағы басты мақсат аталмыш тарихи кезеңнің (ХҮІІІ ғасырдың екінші жартысы) ұйытқысы болған, есімін тарих беттерінде алтын әріптермен ойып қалдырған,территориялық жағынан дүние жүзіндегі ең ірі мемлекеттердің бірі Ресей патшаайымы - Екатерина ІІ абсолютизмі мен ағартушылық саясатының ақиқаты мен шындығының пердесін көтеріп, мәнін айқындау, тарихи саяси оқиғалар мен Екатеринаның саясатының қаншалықты дәрежеде үйлесімділік тапқандығын ғылыми айналымға жаңадан түсіп жатқан деректік материялдар негізінде егжей-тегжейлі саралап оның айқын жақтарын ашу болып табылады.
Көрсетілген мақсатты жүзеге асыру үшін зерттеу жұмысының алдына төмендегідей міндеттер қойылады:
26. Екатериа ІІ өмірі мен қызметін тарихи тұлға ретінде зріттеу;
27. Ресей империясы дамуының қиындығы мен қарама –қайшылығы Екатерина ІІ патшалық қызметінде қалай көрініс тапқандығын көрсету;
28. Екатерина ІІ “ағартушылық абсолютизмінің” мәні ашу және оның қандай саясаттар негізінде көрінгендігін айқындау;
29. XVIII ғасырдың екінші жартысында Ресей қоғамында орын алған әлеуметтік- экономикалық жағдайларға анализ жасай отырып Петр І мен салыстырғанда Екатерина ІІ нендей жаңалықтар енгізгендігін анықтау;
30. Екатерина ІІ сословиелік саясатына, мемлекеттік билік және жергілікті басқару органдары, шіркеу, қаржы және экономикалық реформаларына, мәдениет саласындағы қайта құруларына анализ жасай отырып олардың шын мәнін ашу;
31. Екатерина ІІ қызметін қорытындылай келе орыс тарихында оның қалдырған ізіне баға беру.
Ал бұл тақырыпты тәрбиелік мәні жағынан алсақ оның басты тұлғасы Екатерина ІІ-нің өзінің-ақ батылдығы, елді басқаруға оның бүкіл саясатына мән беріп, оның бойындағы өжеттік, өзін сол мемлекеттік тізгінін ұстауға бейімдей білуі, мемлекет көлеміндегі саяси билікті ұстауы, оның алғырлығын танытады.
Зерттеу жұмысының метолологиялық негізі. Дипломдық жұмыста қойылған
мәселелерді ғылыми тұрғыдан ашып көрсету мақсатында тарихи зерттеудің
диалектикалық тәсілдерімен тығыз байланыстағы тарихилық, объективтілік сияқты негізгі метолологиялық принциптер басшылыққа алынды. Сондай-ақ соңғы жылдары көрнекті қайраткерлердің өмірі мен қызметін зерттеуде калыптасқан жаңа концепциялар да ескерілді.
Зеріттеу жұмысының хронологияляқ шеңбері : Дипломдық жұмыс тақырыбы бойынша ХУІІІ ғасырдың екінші жартысы, дәлірек айтқанда 1862- 1896 жылдар аралығы зеріттелген. Яғыни Екатерина ІІ Ресей империясы тағына отырғаннан бастап қайтыс болғанға дейінгі аралық қамтылады.
Дипломдық зеріттеу жұмысының құрылымы: Зеріттеу кіріспе, екі тарау және қорытынды бөлімдерінен тұрады. Кіріспеде тақырыптың көкейтестілігі, мәселенің зеріттелу деңгейі, мақсаты мен міндеттері, жұмыстың ғылыми және тәжірибелік маңызы, хронологияляқ шеңбері және құрылымы көрсетілген.
Бірінші тарауда Екатерина ІІ-нің жеке тұлғасы, оның таққа келуі, сол кезеңдегі Ресейдің ішкі, сыртқы саяси жағдайы баяндалады. Ал екінші тарауда Екатерина ІІ-нің патшалық еткен кезіндегі “ағартушылық абсолютизм”, оның қолдау барысындағы патшаның жүргізген істері, патшаның “ағартушылық абсолютизм” өкілдерімен байланыс хаттары, “ағартушылық абсолютизмнің” сол кезеңдегі саяси мәні ашып көрсетілді.
Пайдаланылған әдебиеттер мен сілтмелер тізімі:
1.О.А.Омельченконың “Законная монархия Екатерины ІІ”, Н.М.Дружининнің “Просвещенный абсолютизм в России”, И.А.Федосовтың “Просвещенный абсолютизм”, Н.А.Павленконың “Екатерина Великая”, В.О.Ключевскийдің “Краткое пособие по русской истории”

26. Анисимов Е.В. “Россия в средние XVIII века” М., 1996.-240 с
27. Ключевский В.О. Сочинения. В. 9 т. Т. 5. Курс русской истории – М. 1989 г. – 476 стр.
28. СССР тарихы – Алматы. 1980 – 479 бет.
29. История СССР часть первая Под редакцией. П.И.Кабанов и д.р. М: “Просвещение” 1990г.
30. Эйдельман Н.Я. Грань веков – М. 1988. 606 ст.
31. Ключевский В.О. Исторические портеты М., 1990 г.
32. С.Ф.Пихатонов “Лекции по русской истории” М., 1995 г.
33. Письмо Екатерины ІІ по темнику //Вопросы истории. – 1989. №7 – 10.12
34. Валищевский К. Роман императрицы Екатерины ІІ – М. 2000
35. В борьбе за власть. Страница политической истории России XVII№ века – М. 1998
36. Каменский Б. Екатерина ІІ //Вопросы истории – 1989. - №3
37. Храснобаев Б.И. Очерки русской культуры XVIII в. – М. 1987
38. Маряков В.И. Политические и социальные идеи консерватизма в “Наказе” Екатерине ІІ, (Д.И.Фонвезине) //Вестник Москва. Ун – та Сер. 8. История. 1995. М, с. 3-10.
39. Моряков В.И. Пойск пути. Русская Общественная мысль второй половины XVIII в. О государстве и обществе – В кн: история Отчества ІХ – нач. ХХ. вв. М., 1995
40. Павленко Н. Екатерина Великая // Родина. – 1995. - №10 – 11; 1996 - № 1-3, 6, 9-10, 12; 1997. - №1
41. Россия под скиптрым Романовых. 1613-1913 М., 1990
42. А.Б.Каменский “Жизнь и судьба императрицы Екатерины Великой” М., 2001 г.
43. Хрестоматия по истории СССР. С древнейших времен до 1861 года. – М., 1997. – 400 стр.
44. Пронштейн А.П., Задера А.Г. Практикум по истории СССР. – М., 1995. 340 стр.
45. Абсолютизм в России (XVII – XVIII вв.) – М., 1995.-520 с
46. Очерки по истории России XVIII века Пособие для учителей. – М., 2003. – 290 с.
47. Повленко Н.Н. Идеи абсолютизма в законодательстве XVIII века. – М., 2000. – 180 с.
48. Андреевская Т.П., Воронцев А.В. История России IX-XVIII в.в. – М.: Астрель, 2002
49. Барабанов В.В., Николаев И.М., Рожков Б.Г. История Отечества. – СПб.: Изд-во РГПУ им. А.И. Герцена, 2002
50. Головатенко А. История России: спорные проблемы. Пособие для поступающих на гуманитарные факультеты. – М.: Школа-Пресс, 1995.
51. Отечественная история: Энциклопедия. В 5 т. – Т. 1. – М., 1994. Т. 2. – М., 1996
27. Люди и судьбы / Под ред. Н.И. Элиасберг. – СПб.: “Иван Федоров”, 2001
        
        ЖОСПАРЫ
Кіріспе
І. Екатерина ІІ-нің жеке тұлғалық ерекшелігі.
1.1. ... ... ... ... және сол ... патшалық
Ресейдің тарихи жағдайы.
1.2. XVIII ғасырдың екінші жартысындағы Ресейдің ішкі және
сыртқы саясаты.
ІІ. Екатерина ІІ-нің Батыс Европа ғалымдарымен ... ... ... патшалық етуі кезіндегі заңдық өзгерістер.
2.2. “Ағартушылық абсолютизм” және оның саяси мәні.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер.
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Адамзаттың дамуы мен өрістеп ... ... ... ... рөлі ... ... тұлға өзінің даму жолында
тарихи өткен жолды, тарих ... ... ... ... ... айқындауы екіталай.
Әр-бір тарихи кезеңнің өзіне лайықты ерекшеліктері,сол ... ... ... біз ... ... XVIII ... ... “ағартушылық абсолютизм”,“философтар мен монархтардың одағы”дәуірі
деп аталатындығы белгілі. Бұл кезеңде дана ... мен ... ... ... ... ой ... иелері көмегімен дәурені өткен феодалдық
қоғам институттарын ... емес ... ... ... ... ... ... жоя алады деген теория мен тәжрребие кең көлемде
жүріп жатты. Монархтар, болжам бойынша, оқыған,білімді және ... ... ... ... ... делінді.Біз басты тұлға
ретінде қарастырғалы отырған Ресейлік патша Екатерина ІІ сондай жан еді.
XVIII ... ... ... Ресей тарихы орыстың император
әйелі Екатерина ІІ-нің атымен тікелей байланысты екендігі белгілі.Тарихтағы
әр-бір әйгілі тұлға өз ... ... бір ... ... ... сол ... ... өзгерістер толқынын ... ... ... ІІ де XVIII ... ... ... келуімен
қоса бірқатар тарихи прцестер мен оқиғалардың іске ... ... ... ... яғни ... әлем ... ... қым-қуыт алапат
заманда тек саяси биліктің бірлестігі мен, оның бейбіт келісімдер арқылы
ғана ... ... ... ... ... ... алға қойып
отырғандығын ескерсек, біздің бұрынғы өткен тарихи ... ... ... ... ... біліп, оның өткен тарихи нұсқауларының
дұрыс жағын игеруіміз тұрғысынан ... біз ... ... арқау
етіп алп отырған мәселені маңызды, өзекті тақырыптардың қатарына ... деп ... ... ... ... ... еткен кезеңіндегі тарихи саяси
мәнді оқиғаларды талдай келе және олардың мәнін аша ... сол ... ... ... ... Осы тұрғыда бірқатар тарихи
еңбектерге, оқулықтар мен зерттеулерге, сараптама жасалынды.
Дипломдық жұмысымызда Екатерина ІІ билікке ... сол ... ... ... ... ... ... саяси, тарихи жағдайы,
сонымен ... ... ІІ ... ... ішкі ... ... және ... тарихи мәні т.б. бірқатар мәселелерге толық сипат
берілді.
Тақырыптың зеріттелу деңгейі : Мәселенің тарихнамасына қысқаша
тоқталатын ... ... ... “Законная монархия Екатерины
ІІ”, Н.М.Дружининнің ... ... в ... ... ... ... ... Великая” және .
Идеи абсолютизма в законодательстве XVIII века, ... ... ... императрицы Екатерины Великой”, Маряков В.И. ... ... идеи ... в ... ... ІІ, ... ... по русской истории” деп аталатын еңбектерін ерекше атап
өту қажет.
Мәселенің деректік көзі : Зеріттеу жұмысының ... ... етіп ... ІІ ... ... ... екі ... заңдық актілер
жинағы, Екатерина Іі жеке хаттары мен жазбалары, патшаайым замандастарының
Ресей империясының ... ... мен ... ... ... ... ... жұмысының мақсаты мен міндеттері: XVIII ғасырдың ... осы ... ... ... ... із ... Екатерина ІІ
есімімен тығыз байланысты. Екатерина ІІ таққа 1762 жылы отырғанмен, ол
1744 жылдан ... ... ... ... ... ... оқиғалар
барысына өз әсерін тигізді.
Зерттеу барысындағы басты мақсат аталмыш ... ... ... ... ... ... болған, есімін тарих беттерінде алтын
әріптермен ойып қалдырған,территориялық жағынан дүние жүзіндегі ең ... бірі ... ... - ... ІІ абсолютизмі мен
ағартушылық саясатының ... мен ... ... ... мәнін
айқындау, тарихи саяси оқиғалар мен Екатеринаның саясатының қаншалықты
дәрежеде үйлесімділік тапқандығын ғылыми ... ... ... ... ... негізінде егжей-тегжейлі саралап оның айқын жақтарын
ашу болып табылады.
Көрсетілген мақсатты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... қойылады:
26. Екатериа ІІ өмірі мен қызметін тарихи тұлға ретінде зріттеу;
27. Ресей империясы дамуының қиындығы мен ... ... ... ІІ
патшалық қызметінде қалай көрініс тапқандығын көрсету;
28. Екатерина ІІ “ағартушылық абсолютизмінің” мәні ашу және оның қандай
саясаттар ... ... ... XVIII ... ... ... Ресей қоғамында орын алған
әлеуметтік- экономикалық жағдайларға анализ жасай отырып Петр І ... ... ІІ ... ... ... ... Екатерина ІІ сословиелік саясатына, мемлекеттік билік және
жергілікті басқару ... ... ... және ... ... саласындағы қайта құруларына анализ ... ... шын ... ... ... ІІ ... ... келе орыс тарихында оның
қалдырған ізіне баға беру.
Ал бұл ... ... мәні ... ... оның ... ... ... өзінің-ақ батылдығы, елді басқаруға оның бүкіл ... ... оның ... ... өзін сол ... ... ... білуі, мемлекет көлеміндегі саяси билікті ұстауы, оның алғырлығын
танытады.
Зерттеу жұмысының метолологиялық негізі. Дипломдық жұмыста қойылған
мәселелерді ғылыми ... ашып ... ... ... зерттеудің
диалектикалық тәсілдерімен тығыз байланыстағы тарихилық, ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ соңғы
жылдары көрнекті қайраткерлердің өмірі мен қызметін зерттеуде ... ... да ... ... хронологияляқ шеңбері : Дипломдық жұмыс
тақырыбы бойынша ХУІІІ ғасырдың екінші жартысы, дәлірек айтқанда 1862- ... ... ... ... ... ІІ Ресей империясы тағына
отырғаннан бастап қайтыс болғанға дейінгі аралық қамтылады.
Дипломдық ... ... ... ... кіріспе, екі тарау
және қорытынды бөлімдерінен тұрады. Кіріспеде тақырыптың көкейтестілігі,
мәселенің зеріттелу деңгейі, ... мен ... ... ғылыми және
тәжірибелік маңызы, хронологияляқ шеңбері және құрылымы көрсетілген.
Бірінші тарауда Екатерина ... жеке ... оның ... ... ... Ресейдің ішкі, сыртқы саяси жағдайы баяндалады. Ал екінші тарауда
Екатерина ... ... ... ... ... ... ... барысындағы патшаның жүргізген істері, патшаның “ағартушылық
абсолютизм” ... ... ... ... абсолютизмнің” сол
кезеңдегі саяси мәні ашып көрсетілді.
І. Екатерина ІІ-нің жеке тұлғалық ерекшелігі.
Екатерина ІІ ... ... ... кезінде София Августа Фредерика
Ангальт-Цербская деп аталды. Ол 1729 жылы 21 сәуірде ... ... ... ... келді. Оның әкесі принц Христиан Август Ангальт-Цербский
мемлекеттік ... ... ... ... одан соң ... болып қызмет атқарады; шешесі – принцесса Иоганна Елизавета –
ежелгі Гольшштейн – ... ... ... ... ... ... Августа Фредерика Ангальт-Цербскаяның ата-анасы неке жағынан
алғанда өте бақытты болмады, кейде біраз уақыт аралығнда ... ... ... ... ... Швецияға және Францияға қарсы соғысқа
қатысты, Нидерланды, Солтүстік Германияда және Италия жерлерінде соғысты.
Шешесі көптеген ... бай ... ... ... ... ... бірге
алып кететін болды.
Балалық шағында София Брауншвейнг, Цербст, Гамбург, Киле және Берлин
қалаларын ... ... Оның сол ... оқиғалардың есте қалғанының бірі,
қарт абызбен кездесуі болатын: ол Софияға қарап тұрып: “Қызыңыздың болашағы
үлкен. Оның маңдайынан үш тәж ... ... ... ... ... бұл ... сенімсіздікпен қарады да, қызына
ашуланып оны қол өнерімен айналысуына көп көңіл бөлді.
София үйде ... ... ... ... ... ... би ... айту, тарих, география, құдайға
сыйыну негіздеріне үйренеді. Балалық ... ... оның ... ... ... ... құштарлығы, тәкәппарлығы, батылдығы,
сонымен қатар көп қимылды қажет ететін ойындарға деген бейімділігі ... 1744 ж. ... ... бірге империотрица Елизавета
Петровна Ресейге шақырады. Келген бойда болашақ император Петрдың қалыңдығы
деп танылғаннан соң православие дінін қабылдап, дәстүр бойынша ... қызы деп ... ... Петр ... ... ... Петр ІІІ) 1745 жылы ... Екатерина Ресейде орыс
тілін меңгеруге ерекше ден қойды, дін қағидаларын да жете ... ... ... ... ... орыс сарайында қалай ұстау керектігі жайлы
бірқатар ережелерді жазып береді, ал оған Екатеринаның өзі жағынан қосқан
ұстамдылықтары мен өнегеліктері Елизаветаның басын ... ... да ... шықты. Күйеуін де, Елизаветаның өзін де жек
көрген Екатерина оларға деген қарым-қатынастарын өте ... ... ... ... ... ол ... ешкімге де шағымданбады.
Елизаветаға құрметпен қарап және оның қолдауын күтетін. Екатерина
сарайдағылардың әр-қайсысына жылы сөз тауып, өте ... ... ... ... ... соң да, ... болудан бас тартып, өзінің Ангальт-
Цербст атына деген ... ... бас ... Шын ... ... өткен сайын сарайдағылар оны құрметтей түседі. Ол өзін Вольтердің
оқушысымын деп санап, Монтескьеге бас иіп “Энциклопедияны оқып үйрене ... ... зер ... ... ... өз кезеңінің орыс қоғамындағы өзгеше
жағымды адамы болады. Оның теориялық дамуы мен білімінің дәрежесі ... ... ... даму ... мықтылығын еске түсіреді. Олардың екеуі де
өздігінен білім алғандар еді”.1 1(2, 475бет)
1.1. Екатерина ІІ оның ... ... жылы ... 34 жылға созылған Екатерина ІІ-нің патшалық ... ... ... оның айырмашылығы ол ірі және ақылды
мемлекеттік қайраткер, айлакер де қу саясатшы, шебер дипломат ... ... бар, ... ... ... ... ол саясаттың ескі
формалары, ... ... ... ... самодержавиелік –
крепостнойлік құрылысты сақтауға және ... ... емес ... ... ... самодержавиенің мызғымайтындығын,
крепостниктікті және дворяндардың сословиелік артықшылықтарын негіздейтін
әдеттегі аргументация жарамсыз ... ... ... өзі де, ... де крепостнойлікті және дворяндардың
сословиелік артықшылықтарын алға апарушысы ретінде көрсетіп бақты. Бірақ ол
бұлардың ... ... ... жойып, Руссо, Вольтер, Дидро т.б.
энциклопедистердің атына мүлде қарсы қойылған мақсаттар үшін ... ... ол ... ... ... ең ... бірден-бір қолайлы формасы самодержавие, “бұдан басқарудың қандай түрі
болмасын Россияға зиянды, тіпті ақыр соңында бүлікшілікке ... ... ... үшін ... ... мақсаттарының бірі өз қол астындағыларға
“еркіндік парасатын” ендіру болып табылады дей ... ... ІІ ... ... ... ... ғана ... деп тұжырымдады, ал ол шығарған
заңдар дворяндардың толық билігін және ... ... ... ... таратуды жақтай отырып, ол қазіргі ... бәрі ... ... ... құқығымен, үкімет
органдарынының зорлық-зомбылығы және заңсыздығымен ... де ... ... ... келді.
Екатерина ІІ-нің бұл қағидалары оның Уложение комиссиясына берген
“Наказына”, оның манифестеріне, әдеби-публистикалық т.б. ... ... Оның ... ... ішкі ... да ... саясатта да бірсыпыра
ірі шаралар жүзеге асырылды. Бұл шаралардың жалпы ұлттық зор маңызы болды,
бірақ олар крепостнойлік әдістермен ... қана ... жоқ, өз ... ... ... оның сословиелік артықшылықтарын ұлғайту,
крепостнойлік тәртіпті одан әрі тарта түсуді мақсат етіп ... ... мен ... құрылыстың мүддесі сауданы, өнеркәсіпті оқу-
ағарту ісін дамытуды талап ететіндігін түсінді де осы бағытта ... ... ... ... ... жүзеге асырды. Алайда бұл
шаралардың бірде-бірі дворяндардың үстемдік жағдайына нұсқан ... мен ... ... ... ... ... ІІ патшалығы фаворетизмнің адам көріп-білмеген
бейбастығымен қоса ... ... ... ауысып тұруы (Г.Орлов,
Г.Потемкин, П.Завадовский, П.Зубов, А.Ермалов, ...... ... ... көп ... ... ақшаны, сарайларды, атақты, ордендерді
сыйға тартумен бірге жүрді. Нақ оның патшалық еткен ... ... ... ... еш ... жоқ” формада болды.
“Наказдың” негізгі мәтіні 20 тарау 520 баптан тұрды. Бұл ... ... түрі мен сот ісі де ... ... ... деп ... ... ескерткен жөн, оған жаза ... ... ... ... ... ... манифесі 1766 жылы ... ... ... ... етілді. Ал оның салтанатты ашылуы 1767 жылы
30 шілдеде ... ... ... жиналып депутаттар патша алдында акт
қабылдады.
Тақтан ... ... ... ... орыс тағына отыруға ешқандай ресми құқығы болмады
және де өзі жағдайының берік ... ... Оның ... ... ... таққа отыруға үмітті дегендердің көзін құрту болды.
Сарай төңкерісі салдарынан тақтан түсірілген ІІІ Петрді бір ... ... тағы ... ... ... қалғаны – бір жасынан тақтан айрылған Иван Антонович болды.
Бала кезінде Холмогорда тұтқында содан соң ... ... ... ... ... оны дене ... жағынан жарымжан, психикалық жағынан
есерсоқ жасады. Бірақ Екатерина оның ... емес оның атын ... ... ... ... ... ... деп қорықты. Ол
Екатеринаның құпия ... ... ... ... ... мәселе қиынға түсті. 1762 жылғы сарай төңкерісіне қатысушылардың
едәуір бөлігі Екатерина ІІ-нің 8 жастағы ұлы ... ... ... ... санағандықтан Екатерина ІІ-ші 1762 жылдың қыркүйегінде тәж ... ... ... 5 ... ... Енатерина Уложение комиссиясын
оған “Ұлы, Асқан ақылы, Отан анасы”,деген ... ... ... ... өзі оның ... Халықтың Земство соборы” болып сайлағандығының
белгісі еді.
Екатерина патшалық ... ... ... ... ... ... және сарай төңкерісіне қатысушыларға мырзалықпен сый
тартудан бастады. Оларға 18 мың шаруаны және 200 мың ... ... ... ... бір ... шаруаларымен және 150 мың шаруадан алынатын
сыйлықты ... ... ... он жыл патшалық еткенде ол 600 мың
мемлекеттік және ... ... ... ... ... 1767 жылы
августа ІІ Екатерина ақырында бүкіл тарихындағы ең бір ... ... Ол ... ... ... шаруалар жасаған шағымның
қандай болсын, Фаворотизмдерге ол әділетті ... ... ... ... ауыр қылмыс деп саналды. Дүре соғып қатарға айдау жазасына
жататын болды. Помещик шаруаны өз дегенінше ... ... ... ... ... мен ... мөлшерін тағайындауға, оның мал мүлікін
тартып алуғае, әйелі мен ... арын ... ... т.б. ... ... толық құқықты мырзаға, судьяға және шаруаның жендетіне айналды, ол
шаруа оның құлақ кесті құлына айналды.
1.2. XVIII ғасырдың 2-ші ... ... ішкі және ... ... ... ... ... саясат аумағында патшалықтың
үш негізгі мәселені шешуге тырысқан кезі еді:
1) Польшадан украиндық және беларустық жерлерді қайтарып алу ... ... ... ... ... ... бірге бір тұтас
бірегейлікте құраған болатын; 2) өз жағдайын Балтық ... ... 3) Қара ... ... ... ... және ... жағынан елдің
Оңтүстік аймағына.
Сонымен қатар, орыс ... ... ... ... ыдырай бастауымен негізделген және елдегі таптық қарама-қайшылықтың
шегеленісуімен көріне бастады. Бұл ... ... ... ... ... жолын іздеуіндегі, помещиктік жер ... ... ... жаңа жерлерді қосып алуымен болып отыр. Ресейдегі таптық
күрестің өріс алуы патшалық құрылыстың сыртқы саясатына барынша реакциялық
сипат ... Бұл ... ... ... басумен, шетелдегі
революциялық еркіндік қозғалысын патшалық ... ... ... ... ... ... ... феодалдық ақсүйектің үстемдігімен және поляк
дворяндығының алтын еркіндігінен Польша босаңсу мен құлдырау жағдайында
болды.
Диссиденттер деп ... ... ... ... және ең ... ... ... – украиндар мен балорусьтар өте ауыр жағдайда ... ... ... – діни ... ... ... Поляктық
помещиктер мен котоликтік шіркеу украиндықтар мен белорустықтарды дыбыссыз
басыбайлы ... мен ... ... тырысты.
Мектептер мен шіркеулер жабылды, украин және ... ... ... ... казактықты жойды.
Тек патшалық сарайдағы кғазактар ғана қалды, сонымен қатар поляктық
магнаттың жеке ... ... ... ғана қалдырылды. Феодалдық қанау
күшейді. Ауыр алым-салықтар және ... ... ... ... ... ... ... католик шіркеуі жағынан
құдаушылық, украин халқының ... ... ... ... ... ... мен қала ... қозғалысы
(гайдамактар) үздіксіз жүрді. Гайдамактар қозғалысы халықтың қолдауын
тапты.
Гайдамактар ... ... ... ... ... ... жатқан
кезде Украинада ірі көтерілістер болды. Осылайша 1734 жылы гайдамактар
көтерілісі тұтанып, оның басында ... ... ... және ... жылы ... ... ... және тағы басқаларының
гайдамақтық отрядтары оң ... ... ... ... ... ... тауға кеткен опришкилар әрекет етіп, одан әріде
олар чиновниктер мен ... ... ... ... ... ... ... Олекс Довбуш опришегінің даңқы жайылды.
1764 жылы тәж ... ... орыс ... ... ... ... ... талап етті. Ресейдің талап етуін
қабылдамады. Сол ... ... мен ... ... ... ... бастайды.
Польшаны бөлісуді дайындау барысында Фридрих ІІ ерекше белсенділік
танытты. Ол ... ... ... Шығыс Пруссиядан бөліп жатқан
Бранденбургті жаулап алуға тырысты. Польшаны бөлуде де ынта ... ... ... етіп ... ... тобы ... ... жиналды. Слуцкіде протестанттар мен православиеліктер
мәжіліске жиналды.
Бұған жауап ретінде Ресейдің қарсыластар-реакциялық ... ... ... Бар ... өз конфедерациясына жиналды. Барлық
конфедеранттар өздерінің Ресейге қарсы күресінде оған ... ... мен ... ... ... ... түрінде көмек алды.
Бұған қоса 1768 жылы Украинада ... ... ... ... еді.
Оның басында запорождық Максим Железняк, казактық жүзбасы Иван Гонча,
жеке отрядтардың қолбасылар Швачка, Журба, ... ... ... ... Көтерілген шаруаларға қала ... ... ... ... ... кедейлер қатысты. Қозғалыс ақжалауды,
Подолия, Волынь, Белорустық Полесьені, Прикарпатье, Закарпатьені қамтыды.
Гайдамактық ... ... ... – поляк шаруаларының да көтерілісін
туындатты. Бірақ патша үкіметі шаруалар соғысының тұтануынан ... ... жауы ...... феодалдармен одақ құрды. Шаруалар
қозғалысын жойып тас-талқан етеді. Көптеген ... ... ... ... көбі ... ... қатысады.
Ресейдің Польшадағы жеңісі Австрияны да, Францияны да ... Оның ... ... ... ... ... оның 1768 жылы
Ресейге қарсы соғыс ашуына түрткі болды. Оған ... ... ... король
Фридрих ІІ Ресейді Польшаны бөлуге асықтырды. Екатерина ІІ “өзін ... ... ІІ ойын ... ... ... мен ... ... келісім шарт жасауы Ресейді асықтырды. 1772 жылы Ресей, ... ... ... Польшаны бөлісу жайлы өзара келісім жасайды. Варшава,
Белоруссия және Украинадағы тұрған орыс әскері бұл ... ... ... ... бұл Польшаны бөлуді бекітті.
Ішкі саясат.
Шаруалар соғысы әлеуметтік күштерді орналастыруды нақты шектеулер
бағытын жүргізді: бүлікшіл шаруалар ... ... ... ... ... ... қастандық жау болып тұрған лагерде
көпестер мен өнеркәсіпшілерде болды. Феодалдық мемлекеттен жеңілдіктер алып
крепостнойдық ... ... ... ... мен ... ... дворяндық жеңілдіктер мен буржуазиялық ... ... ... ... өз ... ... талап етеді.
“Шынайы салтанаттың” жемісін ең алдымен дворяндықтар сезінді. Сонымен
қатар үкімет өнеркәсіпшілердің және ... ... ... ескі ... ... ... Жуық ... онжылдықтардағы үкіметтің саясаты
дворяндықтар мен көпестердің мүддесін қанағаттандыруға бағытталған болатын.
Үкімет заводшылар мен ... ... ең ... жағдайда
шаруашылықтарын қалпына келтірулеріне он жыл мерзімге заводтары мен ... ірі жер ... ... ... онда ... үш жылда 1%-тен, ... жеті ... 3% ... ... етіп ... ... ... жергілікті билік органдарының әлсіздігін, олардың өз
күштерімен тыныштықты қолдай алмайтындығын ... Дәл ... ... қамқорлық жасау облыстық әкімшілікті жетілдіруге, оларды
шаруалар соғысына ... ... ... ... 1775 ... ... “Мен қазір ғана менің ипмериямда” губерния құру жайлы
215 баспа беттен ... ... ... кем ... ... ... ... реформалауды жүргізу қорғаушылық және фиксальдық мақсатты
ұстанды. Ресейдегі бұрынғы болған аумақтарды губерния, ... ... ... екі ... етіп губерниямен уездерге бөлу, оның негізінде
алым-халықтық халық санына ... ... 300-400 мың ... 20-30 мың жан ... ... болды.
Реформаны жүргізу нәтижесінде 23 губернияның орнына 50 құрылды.
Облыстық ... тағы да бір ... оның ... саны барынша ұлғайды. Губерниялық және ... ... орта ... ... ... отырғандықтан соңғылары
жаңа табыс көзін алады: көбінесе ... және ... ... ... ... ... ... адамдар) шыққандар қызмет
ететін. Облыстық реформа елдегі қалалар санын екі есе ... ... ... ... ... қала ... жарияланып, ал олардың халқы
мещандар мен көпестер деп ... 216 жаңа қала ... ... ең ... ... бергендері запорождік казактар, олар
бурыннан-ақ өз орталарына крепостнойлыққа қарсы тұруға даяр ... ... ... Ресей халқына бұл ... ... ... ... ... үздіксіз басқаруындағы
тәуелсіз облысын құруды
2(8, 422бет)
ойластырған.1791 жылғы Ясстық бейбіт бітімнен кейін ... ... ... ... жер ... ... Украинаның Солтүстік
жағалауына губерниялық ... ... 80-ші ... ... губернияларда полктермен жүздіктерге әкімшілік бөлуді ... алып ... ... автономиясын еске түсіретін бүкіл әскери белгілері
(туы, мөрі т.б.) Петербургке әкелінді. ... ... ... ... ... және ... ... элементтері де
жойылды.
Донда реформаларды жүргізү әскери азаматтық үкіметті ... ... ал ... ... ... ... ... түскен еді. Орыс помещиктеріне қарағанда жергілікті дворяндар ... жеке ... ... ... ... ... ... ауқымды
болып тұрған Эстляндия мен ... ... ... тәртібі
жойылды. Облыстық реформалар ... ... ... ... екі ... және ... губернияға, Ресейдің басқа
губернияларындағы бар болып тұрған мекеме-леріндегідейлеріне бөлінеді. ... ... және ... да ... үкіметтің губерниялық
реформаларын енгізуі ... ... ... ... ... мен ... ... Молдавия территориясы төрт губернияның
өзара ... ... ... ... ... ... ... үш губернияның арасында бөлінді.
Тоболдық, Колывандық және Иркутскілік. Губерниялық және ... ... ... ... ... ... ... зайсандарға
сүйенді, оларға жасақ, чиновниктік сот және жазалауды өзара бөлісті.
Облыстық реформалар жүргізуімен үкімет көпестер мүддесіне ... ... ... 1775 жылы ... ... ... ... екінші қадам болатын, біріншісін 1762 жылы Екатерина сауда
өнеркәсіптегі монополияны ... ... ... Ел ... еркін
бәсекеге жағдай жасап отырып, Екатеринаның үкіметі жалпы ... ... бас ... ... ІІ-патша үшін ішкі саяси жағдайды шешу бәрінен де күрделі
бола түсті. Дәл осы салада патшаның барынша ... сақ ... ... көре ... өзінің сенімімен әрекет етуін қажет етті. Мұндай қасиетті
ол толық игерген ... ... ... ... ... 1762 жылғы 3
шілдедегі жарлығымен Екатерина ІІ дәлелдеп бекітеді, онда ... ... ... бұйырады.
Екі жарлығы да халық тобының аз ғана бөлігіне қатысты болды. Бірінші
жарлығы мануфактуристерді қыса түсті, олар елде ... ... ... ... ... да ... болатын. Қупия іздестіру ісінің
канцеляриясын Петр ІІІ-де Екатерина ІІ-де жоя алмады, тек оның атын ... – енді ... ... ... ... және ... кеңседе
жүргізеді. Жазалаушылық мекеменің толық жазалаушылық істі жалғастыру құпия
іздестірудің іс жүргізудің штатын ... ... ісі ... ... ... ... ... толықтырылып
жүргізілді. Шаруаларға оқылатын манифест олардың билік ... ... Егер ... ... ... ... онда оларды “отпен және қылышпен” ғана бағындырды, ол тек қарулы
қолмен ... ... ІІ ... ... ... ... ... тұлғалар” атты еңбегінде “Туылған тегі жағынан
неміс, сүйген тілімен тәрбиесі жағынан француз, оның екі ғана ... бар, ... ... ... мұқтаждығыны айналды: кітап оқып, өз
ойын жазу. Петр І-нің балтасыз және токарьлық ... күн ... ... ІІ-нің да кітапсіз қаламсыз күн кешуі қиын еді”
деді.3
Екатерина ІІ шын мәнінде талантты мемлекет қайраткері, өзінің ... ... ... ... ... ... да ... көптеген
беллетристикалық, драматургиялық, публистикалық ... – кең ... ... ол ... ... ... мол ертегі,
педагогикалық ілімді қалдырды, оның Батыс елдері ... ... ... мен ... тарихи деректің мол қайнар көзі. Оның
патшалық еткен кезеңінде өнер мен ... ... кең өріс ... ... ... ... ... идеяларын
жақтаушылардың бірі болды. Ол тек ағартушылықпен және ... адал ... ... ... көтерілістен қорғауға болады деп санады.
Ектерина ІІ ақынның “Фелицца” деген ... үшін ... оның ... ... ... қол ... ... П.А.Румянцев –
задуайскилереді. Державинді Ресейлік академияға сайлайды, 1791 ... ІІ оны ... ... ... ... тағайындады. Бірақ мінезінің өте жеңіл, тез көтерілгіштігінен
екеуі көп ұзамай айырылысады.
Екатерина ІІ кітапханалар ... ... ... ... ... ... ... және мүсіндеме жинақтарын алумен
айналысады, оның қалалары мен ... ... ... ... әсемдеп
безендіруге европалық суретшілерді шақырады.
Ағартушыларды ерекше таңқалдырғаны Дидроның ... ІІ-і ... ... ... ... ІІ ... 15 мың ... сатып алып оны, өзінің өмірінің соңғы күніне
дейін пайдалануына мүмкіндік беруі еді. ... ... ... ... деп ... оған ... 1000 франкі жалақыны 50
жыл алдағы кезеңіне де төледі. Қаражатты ... ... ... ... ... ерекше кескіндемелік жинақтарды сатып алды, сонымен
Вольтердің бай кітапханасын сатып алды, оған ... Ван ... ... және ... да атақты суретшілердің туындылары сатып
алып, Екатерина ІІ-ші патша Эрмитажды құрды. Ол әлі күнге дейін ... ... ... бірі ... ... Ол ... дамуы үшін халықтық ағартушылықтың
мәнін білді. Губерниялық ... ... ал ... ... ... ... ... болды.
Екатеринославта, Пензада, Черниговта жәнет Псковте университеттер
құрылды. Екатерина ІІ патшаның бұл ... ең ... ... ... ... бастуыш білім жүйесін құрды. Бұл жағынан ерекше көзге түскен
Иван Бетцкий Екатерина ІІ-ге білім жобаларын жасады. Оның ұсынысы ... ... ...... беру ... ... онда ... 6
жастан 18-ге дейін тәжірибелі педагоктардың бақылауында болады деп ұсынады.
Оның ұсынысымен ұлдар гимназиясы ашылады, мәртебелі қыздар үшін ... ... ... ағартушылық әрекетіне халыққа көрсетілген дәрігерлік
көмекті де жатқызуға болады. әр-бір қалада аурухана және ... ... және ... ... дәрі-дәрмек ұсынылады. 1773 жылы Ресейлік
ғылым академиясы құрылып, орыс тілін зерттейтін ... оны ... ... мен ... ... ... ... қалды, бірақ Екатерина ІІ-ші
Вольтермен, Дидромен байланысын үзбеді.
Екатерина ІІ-нің крепостнойлық сипаттағы Наказының ... ұғу ... ... ... ... ... өкілінің бірі Дени
Дидроның ... ... ... туындатуы сөзсіз, онымен Екатерина
ІІ-ші бірқатар байланыста болғаны анық.
Дени Дидроның “Талапқа” (наказға) берген ескертпесі, оның кемшілігін
көрсетуі сол ... ... ... ең үздік шығармаларының бірі болып
саналады. Олар “ағартушылық абсолютизмнің” әлеуметтік және саяси мәнін ашып
көрсетеді.
Дени Дидро (1713-1784ж.ж.) ... ... ... ... қарсы тұрған, діндарлар мен үстемдік еткен дворяндарға,
корольдық билікке қарсы шыққан- XVIII ... ... ... ... ... ... ірі өкілдерінің бірі.
Дидро Ресейге келді. Ол ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-саяси өзгерістердің қажеттігі жайлы ... ... ... ... ... кейін, ол өзінің
ойының Ресейде жүзеге аспайтындығын ... ... деп ... ... әкелінген ойлар, тек басқа бір өңде көрініс табады” ... ... ... ол Петербургтен қайтып жатып 1774 жылы
Гаада болған кезінде жазды.
Дени Додроның кейбір ескерпелерн келтіреміз. “Ескертпенің” ... ... ... басталады.
“Көпшілік қауым, халайық!” Егер сіздердің өздеріңіздің патшаларыңызға
билігіңіз жүрсе, ... ... Егер ... ... ... ... қолында болса, онда кодекс жайлы ұмытыңыз, немесе оны құрай
отырып сіздер өздеріңіз үшін ... ... ... ... ... ... өзін басқару үшін басқарудың қандай түрін таңдайтығын
айқындауы.
Орыстың патшайымы, ... ... ... ... Оның осы ... ... да ... және оның мұрагерлеріне де берілуі, немесе
оның мұндай қаталдықтан бас тартуы ойында бар ма? Егер ол осы ... өз ... ... онда өз ... құрай бастады. Егер ол
қаталдық ... ... ... ... ол шынайы болса, онда өз ұлты мен бірге қаталдық, жауыздықтың
жандануына жол берілмейтін сенімді құралды ... ... Онда ... ең
бірінші тараудан-ақ оқи алады, кімнің алдағы
уақытта қатал жауыздыққа тырысып баққанын сезеді.
12 бап жайлы (“Бір басшының заңына ғана ... ... ... ... Дени Дидро былай деп жазады: “Мұнымен тек патшаның өзі де ... ... ... ... ... өзі алдымен билік иелеріне
бағытталынуы қажет, ең ірі, ең ... ең ... ... ... – дейді.
19 бап жайлы “барлық биліктің саяси және ... ... ... патша болып келеді” деген бапқа ол мынадай ескертпе береді: ... ... ... ... ... ... да, азаматтық та биліктің қайнар
көзі халықтың келісімі, ... ... ... ... ... болған келісім. Дәл осындай тирандық ойлардан кейін билеуші өз
бұйрықтарын мынадай ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
5(13, 10бет)
2.1. Екатерина ІІ-нің патшалық етуі кезіндегі заңдық ... ... ... ... ... бірі ... ... Империяның басты әрекет етуші заңдар кодексі болып 1649
жылғы Соборлық жинақ қалды. Бірақ Петр І-нің ... ... ... ... қалды. Осы мақсатпен жеті жылдан астам жинақтап, өңдеп жұмыс
істеген 1754 жылдағы елизаветалық сарапшылардың да ... ... ... өзі жаңа ... ... ... ... алдымен соборлық жинақпен танысып және оның негізін ежелгі ... және ... ... ... ... және оның ... сай ... түсінеді.
Екатерина ІІ-ші патша құқық теориясы бойынша жаңа шығармаларға
назарын ... Оның ең ... ... ... Ш.Л.Монтескьенің
(1689-1755) “заңдар тынысы жайлы” еңбегі болатын. Бұл жұмыста автор ... ... ... ... ... ... болу теориясына
тоқталады. Оның пікірі бойынша, заңдар “елдегі ... өмір ... ... ... ... ... ... сай болуы қажет”...6
Философ мемлекеттің пайда болуы мен мәні жайлы ілімді ... ... ... бүкіл азаматтарды ... әділ ... ... ол ... ... үшін жасалынады, ол “ең ... ... деп ... ... өзі ... ... әділ деп санады. Әділетсіздік
пен зорлық-зомбылық мемлекетке тән ... оның ... мен ... тән деп ... философ сонымен қатар XVIII ғасырдың ағылшын философтарына тән
билікті ... ... үшін ... ... және ... деп ... ойды ұсынады.
Екатеринаның заңдық шығармашылығы үшін келесі бір дерек көзі болғаны
1764 жылғы жарық көрген итальяндық заңгер ... ... пен ... ... Бұл ... ... қылмыстық құқықты жеңілдетуге қолдау
көрсетеді. Беккарна орта ғасырлық ... заң ... өлім ... ... ... ... ... сияқты жазаларды қолдануға қарсы
шықты.
Беккарна саяси және діндік ... ... жол ... қылмысты
ескерту бойынша мемлекеттік саясатты жүргізу қажеттігіне сай адам құқығын
қорғау қағидаларын ... ... және ... ... ... отырып
Ресей империясының болашақ заңдарының жалпы жинағын ... Бұл ... ол бір ... ... еңбегін жұмсайды. Өзінің бұл
айналысқан ісін әзіл түрінде “заңдық жындану” деп атап, ... ... ... 15 сағаттай уақытын жұмсайтын. Нәтижесінде шығарманың жеке
бөліктері пайда болады да, Екатерина ІІ-ші оны ... ... ... Олардың көбі орта ғасырлық заң дәстүріне жат қағидаларды барлық
адамды заң алдындағы теңдігі жайлы, әрбір ... ... ... оқи ... ІІ-ші жинақтың жобасын құру үшін арнайы комиссия құрады. Ол
Екатерина ІІ-нің ең бір ... ... ... 1766 жылы 14 ... ... манифестке сай, Москвада жаңа жинақтың жобасын құруға барлық
сословиенің өкілдері жиналды.
1767 жылы ... ... ... палатасында комиссияның
мәжілісі басталып оған 500 адамға жуық қатысты. Патшаның “Талабы” оларға
көрсеткен ... деп, ... ... оған ... ... ... Ұзақ уақыт дауысқа салудан кейін оған құрметті ... ... ... ұлы да, дана ... ... құрметті титулды
беруді шешеді. Мұны естіген Екатерина ... ... : ... ... заңды
қарауларына бұйрық берсем, олар менің ... ... ... ... ... бірінде депутаттар ішінде арнайы комиссиялар
сайланды. Олрдың бірі ... ... ... ... ... ... жеке бөліктерін дайындаумен айланысады.
Мәжілістің отырыс барысында ең маңыздылары ... ... ... ... заң ... оқып ... түсініксіз сөйлеуінің
нәтижесінде қолдау таппады, депутаттардың көбісі естімеді, ал қалған бөлігі
түсінбеді. Мәжіліс барысында ... ... ... мен ... арқасында қол жеткізуге мүмкіндік болмады.
Екатерина ІІ-ші өз ойының бітпей қалғанын, теория мен
8(24,180бет)
тәжірибенің көпшілік үйлесі мен мүддесін таппағанын ... ... ... ... ... дайын емес еді:
көптеген депутаттардың ашық түрдегі консерватизмі олардың ... ... ... ... ... ... ... мүдделері сай
келмеді, өз кезегінде олар бір ... келе ... Сол ... ... бір ... тартады және оның жұмысына қайта жалғастырмайды.
Екатерина ІІ-ші заңнын жалпы реформасын жасай ... ... ... ... ... ... материалдар жиналды, сол кездегі
қоғамның көңіл күйі мен мүддесін, пікірін білдіретін мәжілістің хаттамалары
қалды.
Сонымен ... ... ... ... ... мемлекеттік
еріктілігі, саяси құқығы, азаптап, ... ... ... ... заң ... ... теңдігі жайлы ойлануға мәжбүр етті.
Комиссияның жұмысы көптеген тұлғалар үшін азаматтық мектеп болды, онда ... ... ... ... ... ... ... алға
қойылды, онда отан сүйгіштік сезімі мен ұлттық өзіндік сана сезімін оятуға
әсер етті.
Комиссияның жұмыс материалдарымен танысу ... ... ... келе,
орыс қоғамының дамуы мүддесінде заңдар қабылдауға мүмкіндік жасады. ... ... ... жүйенің қайта құрылуы еді.
Екатерина ІІ-нің патшалық еткен кезіндегі өз ... ... ... ... ... келіп отырған кезімде 1762 жылы империяны ... мен ... ... ... ... ... толы ... өзінің өлер алдында Елизавета ... он жеті ... ... ... бірақ менің тәж киіп таққа отырған ... ... ... ... жуық ... ... ... мен помещиктік
шаруалардың өзі бір ... ... ... ... ... ... да тәртіпке
салуды қажет етті.
Екатерина ІІ-нің жаңа заңдар жинағының жобасын жасаушы комиссияға қойған
талабы.
ІІ тарау
8. ... ... ... жер ... 165 ... ... кеңдігіне созылады.
9. Патша билігі самодержавиялы немесе соған ... ... ... ... ұлы ... ... ... билігі жүреді.
32. Мемлекет кеңістігі самодержавиялық билікке бағынады, барлық
істі алыс түкпірінен ... істі ... алыс ... марапаттау ісін де тез шешіп қайтарады.
33. ... ... ... ... зиянды және оны шығындататын істің
барлығы жүргізілмейді.
12. Басқа себеп болмасын, ең дұрысы бір басшыға ғана ... ... ... ... ... ... шыққанша.
13. Самодержавиелік басқару себебі ... Тек қана ... ... ... ғана емес, олардың әрекетін барлық игілікті
алуға бағыттау.
34. Осылайша ... ... азық ... ... ... аз ... көрсету.
Екатерина ІІ-нің жаңа жинақтың жобасын құруы үшін сол комиссияға берген
талап, тілегі мынадай болды:
VI-шы тараудан.
41. ... ... ... ... ... ... келетіннен басқаның
барлығына тыйым салынбауы қажет.
42. Заңды бұлжытпай сақтау үшін, олар түрлі тәсілмен жақсы ... ... өз ... қол ... ... үшін ... сенімді болуы олар өздерінің пайдасы үшін де ... ... ... ... ... Озық заңдарды енгізу үшін адамдардың санасын да соған дайындау қажет.
Ең тиімді істі бекітуге болмайды ... ... бос ... ... немесе, егер оған ақыл, сана дайындалмаған болса, онда ... ... ... сіз көп істі тындырасыз.
60. Осылайша, халық ... ... ... ... ... ұлы істі ұлыға
игілікке ұластыру қажет болса ... ... ... ғана ... ... ... ... түзетесің.
Х-шы тараудан.
178. Заң нақты да түсінікті болса, онда судьяның іс әрекетті айқын көрсету
міндеті болмайды да.
183. ... ... ... ... ... ... яғни ... дәлелді
білуі керек, әрбір азамат айта алатындай болсын, оны заңның қоған
отыратындығын сезінсін.
194. Сот үкімінсіз адам ... деп ... ол ... ... заң оны
қорғалуынан айыра алмайды.
ХІ-ші тараудан.
230. Азамат қоғамы да барлық заттар сияқты, ... бір ... ... Бірі ... басқарса, енді бірі одан туындайтын қауіптен
қорғайды.
255. Заң қатаңдығын бекітуге мәжбүр еткен басшылық ол сәтсіздік.
ХІІІ-ші ... ... ... ... ... барлық кезде өзінің бастап-қы
негізінің бұзылуынан басталады.
ХХ-ші тараудан.
502. Сауда нақты негіз таппаған жерде шынайы ... ... онда ... ... ... өнім де ... ... басшылықтың бастапқы негізін сақтау үшін, мем-лекетті оның
ұлылық қасиетінде сақтау қажет: ... ... ... ... ... ... құлайды да...
9(24,256-262бет)
2.2. Ағартушылық абсолютизм, оның саяси мәні.
1767-1768 жылдардағы сарапшылардың заңдар жинағы.
Ағартушылық абсолютизм – бұл ... ... ... ... ... жою, оның ... капиталистік қатынасты қалыптастыру. Ағартушылық
абсолютизм барлық-тарына бірдей заң ... ... ... ... ... негізін жасағандар фрацуз
ағартушыларының әйгілі өкілдері Монтескье, Вольтер, Д. Аламбер, Дидро және
т.б. еді.
Ағартушылық идеялардың ... ... ... ІІ, ... ... ІІІ, ... император Иосиф ІІ және т.б. бөлісті. Ағартушыларды
ерекше таңқалдырғаны мұқтаж болып тұрған Дидроға материалдық көмек көрсету
еді: императрица одан 15 мың ... ... ... ... оған ... ... беру құқығын беруі еді. ... ... оны ... сақтаушысы деп тағайындап, оған жылына 1000 франке ... оны 50 ... ... ала ... ... ... ... реформаларды жүзеге асырудың
уақыты туындады. Оған екі ... ... ... Екатерина ІІ-ші Иоанн
Антонович қайтыс болғаннан ... ... өзін ... сезіне бастады,
өйткені оның өзінің ойлаған ауқымды істерін ... ... ... ... ... ... болғандығына сенді, ол сенімді күш алғандай
сезінді. 1766 жылдың соңында ... ... ... ... ... асыруға кірісті-сарапшыларды жинап жаңа заң ... ... Заң ... сарапшылары Екатерина ІІ-нің жинаған кезіңдегілері
өздерінен бұрыңғылардан үш ... ... ... ... өкілдікпен-
депутаттарды сайлауды дворяндарға (әрбір уездегі бір ... ... (әр ... бір ... Синодтан діндегілер де бір
депутатты сайлады. Ал үкіметтің әр-бір орталық ауданынан бір депутаттан
сайланды. Казачестводан ... ... ... “шеңбер” бекітті яғни
шын мәнінде старшина бекітті, ал “басқа жергіліктерде” депутаттарды әрбір
“тайпадан” және ... ... ... ... бір ... ... қызметші адамдары” деп көрсетті, мемлекеттік ... ... ... экономикалық, сессия бойынша шаруалардың ешқайсысы
да сайлауға қатыспады.
Бірақ әрбір мемлекеттік ... үшін ... ... ... ... ... ... арта түсті және сайлаудың көп дәрежелілігі ... ... бір ... бірнеше талап тілек әкеледі. Ресейдегі
“Ағартушылық обсолютизмді” түсіну үшін орыс ... ... ... фактісін емес, оның жалпы европалық мемлекеттік дамудың
заңды ... ... ... ... XVIII ... ... идеялардан бастау алған обсолютизм идеяларының таратушылары
бүкіл континенттің ішкі саясатының басшылары: ... ... ... ... ... Густав ІІІ, австриялық император ... ІІ, бір ... ...... ... ... ... Неапольде, Данияда Струендзе және т.б. болды. “Ағартушылық
обсолютизм” саясаты Европада жарты ... ... XVIII ... ... мен 80-шы ... әрекет етеді. Бұл құбылысқа негіз болғаны ескі
феодалдық ... ... және жаңа ... ... ... еді:
оған қолдау көрсеткені тарихи аренаға жаңа таптың – буржуазияның келуі
болатын, ол ашық ... ... және ... үстемдік етуге күресті.
Ағартушылық обсолютизмнің өкілдері мен жақсы ... ... ... ... 1757 жылы былай деп жазды: “Біз саналы ғасырға жақындаймыз
деген ойдан әлі аулақпын, бірақ ... ... бір ... ... ... ... деді. Дәл осы кезеңде Францияның әйгілі ... XVIIIғ. ... ... ... ... саяси ойларды жария
етіп дамыта түсті.
Вольтерге мысқылға толы ... ... ... ... ... түрі ... ... трактаттары, Дидро мен ... ... ... ... ойлары және т.б. өкілдердің
ойлары алдыңғы қатарлы замандастарының санасына ұялады. ... ... ... өзгеріске әкелу үшін “корльдермен философтардың”
уақытша одағы Руссо мен оның ... ... ... ... ... ... басшылары әрекет етіп тұрған ... ...... ... ... және ... ... үшін сол дәуірдің өзінің ірі ... ... мен ... ... ... түрде іздеді: Олар ескінің барынша есірген
тәртібін жойып абсолюттік монархияның ... ... ... ... ескі ... ... ... жойылуын болдырмауды көздеді.
“Ағартушылық абсолютизмнің” халықаралық жүйесі осылайша қалыптасты.
“Ағартушылық абсолютизмнің” орыстық түріне өтетінболсақ Петр ... ... ... Ол ... ... ... және арнайы
мектептер, Ғылым Академиясын ашуға ... ... ... ... ІІ-нің “ағартушылық абсолютизмі” жолына түсуіне елдегі
таптың ... ... ... ... ... ол “ағартушылық абсолютизм” идеясын жүзеге асыруға қандай
істің түрткі болғанын жазды.
Шын мәнінде ... да ... ... ... ... ... түсуге түрткі болғаны: буржуазиялық қатынастардың дамуы,
крепостнойлық жүйенің ыдырауы, дворяндардың өз күшіне сенімсіздігі, ... ... ... әлсіреуі.
“Ағартушылық абсолютизмнің” саясаты бір жағынан крепостнойлық жүйеге
қарсы халық ... ... ... ... ... ... ... екінші бір жағынан помещиктік шаруашылықты және оның
иелерін елдегі дамып және туындап ... жаңа ... ... ... ... ... абсолютизм” кезіндегі самодержавиенің бүкіл әрекеті
төніп келе жатқан қауіпті жою, яғни ... ... ... ... мен өздерін әбден қаналған, жапашеккен, құқықсыз ... әділ ... ... еді. ... ... ... да халыққа
қамқорлық жайлы формада берілді. Дворяндар жайлы, самодержавиелік билік
жайлы қамқорлық, ... ... ... ... ... ерекшеліктері
барларға” барлық игілікті жасауға тырысу деп білді. Мұндай ... ... сол ... ... ... жиі ... Олардың
барлығы да халықты жоғары билік басындағылардың оларға қамқорлық жасап отыр
деген сенімін арттыруы ... ... бірі ... Шиеленісіп отырған таптық
күрестің әсерімен самодержавие кейбір жеңілдіктер жасауы да қажет еді. Оған
мыналарды жатқызуға болады: ... ... ... ... ... және ... сияқты шаралар халықтың зардап шегуіндегі теңізге құйған тамшыдай
ғана жеңілдіктер еді.
1765 жылы Ерікті экономикалық қоғам дворяндық ... ... ... бір ... ... ... ... меншігі” деген жайлы
міндетті жария етеді: оның өңдеп отырған ... ме ... ... ме, ... халық игілігі үшін қандай құқығы бар. Бұл ... ... өзі ... ІІ еді.
“Ағартушылқ абсолютизмнің” айқан байқалуының бірі жаңа ... құру ... ... ... ... ... негіз болғаны
1649 жылдан бері әрекет етіп тұрған соборлық заңдар жинағын Петр І-ден бері
көптеген ... ... ... сенімсіз түрде ескіргендігі.
Комиссия депутаттарын сайлау таза ... ... ... ... ... ... уезден сайлады, қалалықтар бір депутатты
қаладан сайлайды. Әрбір депутат бір ... ... ... ... алып келді.
Талаптың көбін тек шаруалар ғана алып ... ал ... ... депутаттар
бас қолдармен келіп, олар бәрінеде ризашылық білдірді. Өзінің ... ... ... ... ... ... “Талабын” ғана басшылыққа
алды. Ол “Талабы” самодержавиенің қажеттігін ... ... ... толы ... жылы Москвада А.И.Бибоковтің басшылығымен комиссия ... ... ... ... ... мәселе шаруалар мәселесі
болды. Помещиктер ... ... ... түрінде қашуына және
“тыңдамаушылығына” ... ... және ... ... шешім қабылдауды талап
етті. Бірақ дворяндық депутаттардың кей ... ... ... ... жүйенің өте қатаң аяусыздығын сынап ... Ол ... ... басты себебі “помещиктердің өз басқару билігімен ауыртпалық
салуы”. Коробин шаруалардың да жылжымайтын меншігі ... ... және ... ... төлемдерін реттеуді қажет етеді деп келтірді. ... ... ... ... және ... ... қолдады. Дворяндар
шаруаларды, жерді, жер қойнауын иелену құқығын, яғни өндірістік ... өз ... ... ... ... ... ... етеді, өзінің
сословиелік саяси ұйымын құруға қол ... және т.б. ... ... ... ең бір ... ... ... дворяндық депутат
өкілі князь М.М.Щербатов болды. Елдің экономикалық, саяси өміріндегі
көпестердің маңызының ... ... ... ... ... бәсекесіне
көпестерді қорғау және олардың әрекетін ұлғайту құқығын бекітуді тиянақты
түрде талап етті.
Шаруалардың түрлі ... ... ... және ... ... билік жүгенсіздігін тиюды талап етеді. Бірақ үкімет
тек оларды ғана емес көпестердің де ... ... ... оны “Жаңа
заңдар жинағын құрушы комиссия” қарайды деген сылтаумен ысырып қойған
көрініс ... тек ... ... ... ғана ... ... ... жылы Турциямен соғыс басталады деген себеппен Екатерина ІІ комиссияны
таратады. Екатерина ІІ-нің “либеральдық” сөздері бос қаңқу ... ... ... күйінде қалды.
Дәл осы “ағартушылық абсолютизм” кезінде патшаны өздерінің помещиктен
көрген зорлық-зомбылығымен, жер айдатумен мазалауға сыйым салынды және ... ... өз ... ... жер ... дүреге соғуға сыйым салып,
біраз уақыт жеңілдік тапқан кезең болды.
“Ағартушылық” XVIII екінші ... ... ... айналды:
барлық аумақтық тонау, барлық зорлық-зомбылық, патшаның ... ... ... ... ... көз ... ... баласының өткенге білу, болашағымызды
бағдарлауымызға бағыт береді, сонымен қатар әрбір тарихи ... ... ... ... ... ... әрбір ісімізді мүлткісіз
атқаруымызға тағылымдық сабақ.
Солай дей келе Ресей ... XVIII ... ... ... ... ... ... тарихтың қалың бетінде маңызды оқиғалармен
сақталғаны белгілі. Ресейдің дамуына Ұлы ... ... ... бір ... ынта ... ойлаулы әрекетімен өзгерісті енгізіп, әлі күнгі
тарихи мәні бар ауқымды іс атқарған Екатерина ІІ патшаның ... ... жөн ... осы ... ... ... етіп ... Бұл бітірушілік
жұмыстың барысында Екатерина ІІ-нің бүкіл өткен өмір жолын зерттей ... ... ... ... мәні зор мәселесінің бірі Екатерина ІІ-нің бой
ұрып, оны өзі басқарып отырған ... ... өзек ... ... “Ағартушылық абсолютизмін” аша түсуге көбірек көңіл бөлінді.
Жұмыстың негізгі тақырыбының өзі осы ... ... ... ... ... ... ең бір елеулі кезеңінің “Ағартушылық
абсолютизмнің” енуі, оның себептері, оған ... ... ... ... ... ... тұлғаларға, Екатерина ІІ-нің сол
“Ағартушылық абсолютизмді” ... ... ... француздық
ағартушылардың еңбектерімен қарым-қатынас жазбаларын кеңірек ... ... ... өзі осы таққа келуге дейін орыс ... ... ... ... ... бастап ол бүкіл өмірін осы елдің
барлық ерекшелігін, дәстүрін, тілін, өнерін тағы ... ... ... ... өзін сол елді басқаруға, оның халқымен, тағдырымен танысып,
етене араласа жүріп озық үлгілерін бойына жинай отырып дайындалады. Қаншама
әдебиеттерді ... ... ... Француздық ағартушы, философ,
ғылымдармен танысып, олардың еңбектерін оқып ... ... ... ... ... ІІ орыс ... осы ағын ісімен бірқатар істер енгізеді,
ол өз елінің сауатын ашып мәдениетін көтеруі барысында бірқатар ... ... ... ... беру ... ... алады. Губерниялық қалаларда ең
басты училищелер, ал уездік қалаларда – кіші ... ... ... ... ... Черинговка және Псков қалаларында
университеттер құрылды. Екатерина ІІ-нің ең бір құрмет ... ... бірі ... ... ... ... жүйесен еш бір сословиелік
шектеусіз құруы еді. ... ... ... оның ... ... беруді ұйымдастыруын жатқызуға ... Әр ... ... ... ... болып, сырқаттарға тегін дәрі
таратылады.
1773 жылы Ресейлік ғылым академиясы құрылды, ол орыс ... ... оны ... ... ... ... арасындағы депломатиялық қатынас суық ... ... ... ... Дидромен, Даламбермен және т.б.
бірқатар Француздың әйгілі өкілдермен қарым-қатынаста болды.
Ағартушылық абсалютизм-бұл ... ... ... ... ... ... ... туындап отырған жаңа жол ... ... ... ... ... ... ... ІІ-нің кезінде жанданып гүлдене түсті.
Осы кездегі Самодержавиенің “ағартушылық абсолютизм” жолына түсуіне
дворяндық басқарушылық үстемдіктік әлсіреуі, ... ... ... ... ... ... көрінуінің бір жағы заңдарды
жинастырып, комиссия шақырып, заңдарды зерттеуі еді. ... ... жаңа ... ... барысында арнайы сарапшыларды жинап оларға
талап қояды. Соның арқасында бірқатар мәселелер ... ... ... ... ... беру ... аспайды.
Бірақ Екатеринаның Дидромен байланысы кезінде бұл заңдар ... ... ... келтіргені бар. Ол кезінде ... ... ... ... ... ... ... Екатерина ІІ-нің бүкіл ағартушылық
қызметінің толығынан ашып ... оның ... ... ... ... ... тигізген әсерін толық ашып
көрсетіп, сонымен қатар сол кезеңдегі Ресейдің ішкі, сыртқы саясатына ... ... ... өзінің тақырып мәнін ашып, ... ІІ ... ... ... ... ... ... негізделінді.
Өзін осы таққа отырып тәж киюге толық ынтамен бейімделген Екатерина
ІІ-ші бүкіл салт-дәстүр, тілін, өнерін, ... ... ... ... ... ... Петр І-ші ... сияқты ауқымды ісімен қызымет етеді.
Елизавета патшадан кейінгі бүкіл құжаттық былықты реттеп жөнге
келтірумен ... ... ... ... ... байланыстарын реттеп,
дипломатиялық істерді жөнге салады.
Міне осындай істер атқаруы барысында Ресей шекарасын ұлғайта түсіп,
оған Қырымды қосып ... ... ... ... өнер ... кескіндемешілердің әлемге танымал туындыларын сатып алуы барысында
Екатерина ІІ қазіргі ... де ... ... ... қызымет етіп келе
жатқан Эрмитажды құрады.
Осы зерттеу барысында түрлі ... оқу ... ... ... ... ... ... философ ағартушылардың
еңбектеріне сарыптама жасалынды. Бұл материалдармен қоса ... ... ... ... жеке ... сияқты материалдар
пайдаланылды.
Зерттеу жұмысында Екатерина ІІ-нің бүкіл іс әрекеті мен өміріне,
еңбектеріне байланысты құжаттар ... ... ... ... ... тізбесін жұмыс соңына көрсетілді. Әрбір тарихи кезеңнің
өз ... ... ... сондықтанда Екатерина ІІ-нің де ... ... ... ... ... ... ... тарихтан өз
орнын тауып, еліне жарамды іс ... ... ... ... алдындағы
беделін өрістетуге оның халқының білімімен денсаулығын қорғауға, заңды
жүйелі ұтымды қалыптастыруды ... ... ... ... осы ... барысында жүйелі түрде біріктірілді
мақсатты қол жеткізу үшін тақырып бойынша ... ... ... ... ... ... отырып, тақырып аясын ашып көрсетуге
барынша әрекет ... ... ... ... ... құндылығымен де маңызды. Екатерина
ІІ-нің билік жүргізуі, оның ... ... ... ... ... ... ұтымды пайдалануы жағынан бірқатар тәрбиелік мәні ... ... ... ... ІІ Алексеевна (София Фредерика Августа Ангальт-Цербская).
1729 жылы 21 сәуірде туылды.
1745 жылы – болашақ император Петр ІІІ-ге тұрмысқа ... жылы 28 ...... ... ... таққа отырды.
1765 жылы зауыттарға шаруаларды бекітуден босатып дворяндар кәсіпкерлігіне
қолдау жасауға ықпал етті.
1765 жылы – Еркін экономикалық қоғамды ... ... ... жылы – бас помещиктік жер иеленуді реттеу үшін ығыстыруды белгіледі.
1765 жылы – жаңа уложенияні ... ... ... жылы – ... А.И. Жаңа ... комиссия басшысы ... жылы – ... мен ... басталып, әскерін соғысқа жинақтап жіберді.
1773-1775 жылдары – болған Е.Пугачев басқарған ... ... ... күш ... жылы ... ... бекіту мақсатында Ереже шығарды.
1785 жылы – дворяндарға жалақылық мақтау граммотасын шығарды.
1774 жылы – 10 шілдеде Кучук – ... ... ... ... жасады.
XVIII ғасырдың екінші жартысында Грузия мен Арменияның ... ... ... ... мен сілтмелер тізімі:
1.О.А.Омельченконың “Законная монархия Екатерины ІІ”, Н.М.Дружининнің
“Просвещенный абсолютизм в ... ... ... Н.А.Павленконың “Екатерина Великая”, В.О.Ключевскийдің
“Краткое пособие по русской ... ... Е.В. ... в средние XVIII века” М., 1996.-240 с
36. ... В.О. ... В. 9 т. Т. 5. Курс ... ...... г. – 476 ... СССР тарихы – Алматы. 1980 – 479 бет.
38. История СССР часть первая Под ... ... и д.р. ... ... Эйдельман Н.Я. Грань веков – М. 1988. 606 ст.
40. Ключевский В.О. Исторические портеты М., 1990 г.
41. С.Ф.Пихатонов ... по ... ... М., 1995 ... ... Екатерины ІІ по темнику //Вопросы истории. – 1989. №7 – ... ... К. ... ... ... ІІ – М. 2000
44. В борьбе за власть. Страница политической истории России XVII№ века
– М. ... ... Б. ... ІІ ... истории – 1989. - №3
46. Храснобаев Б.И. Очерки русской культуры XVIII в. – М. 1987
47. Маряков В.И. ... и ... идеи ... в “Наказе”
Екатерине ІІ, (Д.И.Фонвезине) //Вестник Москва. Ун – та Сер. 8.
История. 1995. М, с. ... ... В.И. ... ... ... ... ... второй половины
XVIII в. О государстве и обществе – В кн: история Отчества ІХ – нач.
ХХ. вв. М., ... ... Н. ... ... // ... – 1995. - №10 – 11; 1996 ... 1-3, 6, 9-10, 12; 1997. - ... Россия под скиптрым Романовых. 1613-1913 М., 1990
51. А.Б.Каменский “Жизнь и ... ... ... Великой” М.,
2001 г.
52. Хрестоматия по истории СССР. С древнейших времен до 1861 года. – ... – 400 ... ... А.П., ... А.Г. ... по ... СССР. – М., 1995.
340 стр.
54. Абсолютизм в ... (XVII – XVIII вв.) – М., ... ... ... по истории России XVIII века Пособие для учителей. – М.,
2003. – 290 с.
56. Повленко Н.Н. Идеи ... в ... XVIII ...... – 180 ... ... Т.П., Воронцев А.В. История России IX-XVIII в.в. – М.:
Астрель, 2002
58. Барабанов В.В., Николаев И.М., Рожков Б.Г. ... ... ... ... РГПУ им. А.И. Герцена, 2002
59. Головатенко А. История России: спорные проблемы. Пособие ... на ... ... – М.: ... ... ... ... Энциклопедия. В 5 т. – Т. 1. – М., 1994. Т.
2. – М., ... Люди и ... / Под ред. Н.И. ... – СПб.: ... ... 2001

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Поэзиялық аударма мәселелері (Иран-Ғайыптың өлеңдері мысалында)5 бет
"Алматылифт" ЖШС- нің шаруашылық – өндірістік қызметіне баға беру8 бет
"Прикаспийский Центр Сертификаций" ЖШС-нің сынау орталығында кабельді сынау және оған сертификат беру процедуралары47 бет
''SC Food'' ЖШС-нің ірі қара мал бұзаутазын алдын алу және онымен күресу шаралары.14 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет
«Navigant Travel» ЖШС-нің маркетингтік қызметімен экономикалық құндылық анализі59 бет
«ProfiSystems» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы29 бет
«Алматы газ тармағы» жшс-нің жарғылық капиталын қалыптастыру мен есебін ұйымдастыру18 бет
«Арлан» ЖШС-нің жалпы сипаттамасы және оның басқару құрылымы48 бет
«Ақсай» ХБК ЖШС-нің маркетингтік іс-әрекетін бақылау61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь