Қазақстанның Ресейге қосылуы және оның саяси-құқықтық салдары

1) Қазақ хандықтарының Ресейге қосылуының саяси . құқықтық мәселелері
2) Абылай ханның реформалары
3) Бөкей хандығының саяси.құқықтық жағдайы
4) Орта жүзде хандық биліктің жойылуы. 1822 ж. Сібір қырғыздары туралы Устав
5) Кіші жүзде хандық биліктің жойылуы. 1824ж. Орынбор қырғыздары туралы Устав
6) Кенесары Қасымұлының хандығының саяси құрылысы және ондағы реформалар
1) Қазақ хандықтарының Ресейге қосылуының саяси – құқықтық мәселелері. Кіші жүздің ханы Әбілхайыр 1726ж. Ордабасыдағы бүкілқазақтық жиында қазақ әскерлерінің қолбасшысы болып сайланды. Әбілхайыр хан Ресейге арқа сүйеп өз позициясын нығайтпақ болып Ресей патшасы Анна Иоановнаға жасырын хат жазды. Әбілхайырдың бұл әркетіне жоңғарлардың үздіксіз шабуылы да түрткі болды.
1731ж. 19 ақпанда патша Анна Иоановна Кіші жүздің Ресейдің қол астына кіргені туралы грамотаға қол қойды. Содан кейін қазақ даласына А.И. Тевкелев бастаған патшаның елшілігі шығып 1732ж. 10 қазанда Әбілхайыр хан және 27 сұлтан, батырлар Кіші жүздің Ресейге қосылуы туралы заңды актіге қол қойып, ант берді. Осы жылы 21 қарашада тағы да 30 рубасы ант берді.
Қосылудың алғашқы жылдарында Кіші жүз бен Орта жүз Ресеймен протекторлық қарым- қатынаста болды. Бұл қарым –қатынас бойынша Қазақстан сыртқы саясаттан өзге мәселеде егемендігін сақтауы тиіс еді. Ресейдің қол астына кіруі протекторлық қатынастардың шегінен асып, Ресей тарапынан таза отаршылдық сипат алды.
“Игельстром” реформасы деген атпен енген Орынбор генерал – губернаторы Игельстромның әрекеті Сырым Датұлы бастаған көтерілісті өз мақсаты тұрғысында пайдалану еді. Реформа бойынша билік рубасынан старшындарға өтті. Бірақ расправолар да шекаралық сот та қалыпты жұмыс істей алмады. Оған себеп ықпалы мықты сұлтандық топтың әсері болды.
Сөйтіп, Екатерина ІІ патша қайта хан сайлауға келісім берді. Патша өкіметінің Кіші жүзде хандық билікті жою туралы алғашқы қадамы жүзеге аспады.
2) Ол Орта жүздің ханы Әбілмәмбет қайтыс болған соң 1771ж. Абылай хан (1711-1781) болып сайланды. ХУШғ. 50ж. Абылайдың басшылығымен қазақ жерлері жоңғарлардан түгелдей азат етілді. Абылайдың әскерлері Қазақстанға басып кірген қытай басқыншыларының бетін қайтарды. Абылайдың басшылығымен Оңтүстік қазақстан жерлері Қоқан басқыншыларынан азат етілді.
Абылай орталық хан билігін күшейтті. Рубасы сұлтандар мен билердің билігіне шек қойып, өзіне бағындырды. Бағынбаған сұлтандарды, билерді, старшындарды Абылайдың төлеңгіттері талқандап отырды. 1781ж.
        
        Қазақстанның Ресейге қосылуы және оның саяси-құқықтық салдары
* Қазақ хандықтарының Ресейге қосылуының саяси - ... ... ... ... ... Бөкей хандығының саяси-құқықтық жағдайы
* Орта жүзде хандық биліктің жойылуы. 1822 ж. Сібір қырғыздары туралы Устав
* Кіші ... ... ... ... 1824ж. ... қырғыздары туралы Устав
* Кенесары Қасымұлының хандығының саяси құрылысы және ондағы реформалар
1) Қазақ хандықтарының Ресейге қосылуының саяси - ... ... Кіші ... ханы ... 1726ж. ... ... ... қазақ әскерлерінің қолбасшысы болып сайланды. Әбілхайыр хан Ресейге арқа сүйеп өз позициясын ... ... ... патшасы Анна Иоановнаға жасырын хат жазды. Әбілхайырдың бұл ... ... ... ... да ... болды.
1731ж. 19 ақпанда патша Анна Иоановна Кіші жүздің Ресейдің қол астына кіргені туралы грамотаға қол қойды. ... ... ... ... А.И. ... бастаған патшаның елшілігі шығып 1732ж. 10 ... ... хан және 27 ... ... Кіші жүздің Ресейге қосылуы туралы заңды актіге қол қойып, ант берді. Осы жылы 21 ... тағы да 30 ... ант ... алғашқы жылдарында Кіші жүз бен Орта жүз ... ... ... ... ... Бұл ... - ... бойынша Қазақстан сыртқы саясаттан өзге ... ... ... тиіс еді. ... қол ... кіруі протекторлық қатынастардың шегінен асып, Ресей тарапынан таза отаршылдық сипат алды.
"Игельстром" реформасы деген атпен ... ... ... - ... ... әрекеті Сырым Датұлы бастаған көтерілісті өз мақсаты тұрғысында пайдалану еді. Реформа бойынша билік рубасынан старшындарға өтті. ... ... да ... сот та ... ... істей алмады. Оған себеп ықпалы мықты сұлтандық топтың әсері болды.
Сөйтіп, Екатерина ІІ патша қайта хан сайлауға ... ... ... ... Кіші ... хандық билікті жою туралы алғашқы қадамы жүзеге аспады.
2) Ол Орта жүздің ханы Әбілмәмбет қайтыс болған соң 1771ж. Абылай хан ... ... ... ... 50ж. Абылайдың басшылығымен қазақ жерлері жоңғарлардан түгелдей азат етілді. Абылайдың әскерлері Қазақстанға басып кірген ... ... ... ... ... ... Оңтүстік қазақстан жерлері Қоқан басқыншыларынан азат етілді.
Абылай орталық хан билігін күшейтті. Рубасы сұлтандар мен билердің билігіне шек ... ... ... ... ... билерді, старшындарды Абылайдың төлеңгіттері талқандап отырды. 1781ж. ... ... ... үшін Абылай хандықты ұлыстарға бөліп, ұлыстардың басына өз ... ... ... өз ... батырларға, ел ішіндегі беделді билер мен жырауларға арқа сүйеді. Төле би мен ... би ... ... ... ... көп ... Кіші жүздегі ХУШғ. Соңындағы шаруашылық-саяси дағдарысқа, жайылым мәселелерінің күрделеніп кетуіне байланысты қазақтардың көптеген топтары Орал мен Жайық аралығының ... ... ... ... 1801ж. ... ... құрды. Оған император Павел І келісім берді. 1812ж. Бөкей сұлтан орданың ханы ... Ол ... ... соң (1815) ... ... Шығай болып, 1823ж. патша Жәңгірді хан етіп бекітті және ол соңғы хан болды.
Бөкей хандығы ... ... ... бірлігі болып саналды. Хан ішкі мәселелерді Орынбор әкімшілігімен келісіп шешті. Ханның біршама ішкі ... ... Ол ... ... салық, жер бөлу, рулық- территоиялық басқару, халықты шаруашылық жағынан орналастыру түрінде ... ... ... ... ханның қолында шоғырланды. Ханның жанында 12 биден тұратын хан ... ... ... ... тапсырмаларын орындайтын 12 жасауылы болды. Жергілікті басшылық рубасы ... ... ... ... хан және ... әкімшілігі тағайындады.
Сот билігі ханның, жергілікті билердің, хан депутаттарының қолына шоғырланды.
4) Патша өкіметі Қазақстанды отарлауды тереңдете түсті. ... ... Орта ... ... ... жоюды көздеді. Орта жүзде Бөкей (1817) және Уәли ... (1819) ... ... соң жаңа хан ... ... ... тұрығысынан жол берілмеді. Батыс Сібір губернаторы М.М. ... ... ... ... ... атты ... ... Осы Устав негізінде Орта жүзде хандық билік ... ... ... ... ... бөлінетін территория әкімшілік-территориялық принциппен округтерге бөлінді. Округтер болыстарға, болыстар ауылдарға бөлінді. Округтер болыстарға, болыстар ауылдарға ... Әр ... 15-20 ... әр болыста 10-12 ауылдар, әр ауылда 50-70 үйлер болды. Округті аға сұлтан басқарды. Аға сұлтан сайланбалы ... ... Оны 3 ... тек сұлтандар сайлады. Ол патша өкіметінің шенеунігі болып саналды. Ауылдық старшындар қазақтар ... үш ... ... ... қазақтардың сот ісіне, әдет-ғұрып құқығына өзгерістер енді. Билер сотының, адаттың билігі ... Сот ... ... 1822ж. ... ... ... Орта жүзді одан әрі игеруге бағытталды. Хандық өкімет жойылды. Оның орнына территориялық ... ... ... болыстық, ауылдық басқару енді.
5) Орта жүзден соң патша үкіметі іле - шала кіші жүзде хандық билікті жоюға ... ... ... ... ... ... туралы Уставын" жасады. Ол 1824ж. азиялық комитетте бекітілді. Кіші жүзде хан билігі жойылды. Кіші жүз үш бөлікке ... ... Орта және ... Әр бөлікті сұлтандар басқарды және олар патша өкіметінің шенеунігі болды. Билеуші-сұлтандардың 100-200 ... ... ... ... ... ... бойынша Орта және кіші жүзде хандық ... ... мен сот ... жаңа ... ... Рулық құрылым орнына территориялық құрылым енді. Біртіндеп аға-сұлтандар мен болыстық сұлтандардың ... ... ... ... ... ... ... мен билердің рөлі арта түсті. Төлеңгіттер мен батырлардың саны азайып, олардың әлеуметтік рөлі ... ... ... ... ... ... жеріне тереңдеп еніп ондаған әскери бекіністер салуы, Орта және Кіші жүзде хандық билікті жойып, жаңа басқару жүйесін ендіруі, орыс ... ... ... халқының отарлыққа қарсы күреске шығуына себеп болды. Кенесары Қасымұлы бастаған 1837-47жж. көтеріліс болды. Көтеріліске шыққан халық Кенесарыны 1841ж. хан ... ... ... ... ханның қолына жинақталды. Батырлар, билер және ханның туыстары кірген кеңесші ... ... ... істеді.
Хандық ішінде темірдей тәртіп орнатылды. Салық төлемейтіндер мен тәртіп ... ... ... ... ... ... Кенесары бұрынғы қазақ хандарының үлгісіне сүйенді, қазақтың әдет - ... ... одан әрі ... Кенесары ру билерін жойды. Сот билігін өзі тағайындаған билер мен ... ... ... жеке феодалдар жинайтын алымдарға тиым салынып, жалпыхандық ... ... ... зекет, астықтан ұшыр жиналды.Сонымен қатар, әр ауылдан бөлек салық алынды. ... ... ... ... жұмсалды.
Кенесарының хандығы қазақтардың уақытша тәуелсіздігін қалпына келтірген соңғы тәуелсіз мемлекет болды.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Ағартушылар философиясы6 бет
Еңбекшілердің майдан вахтасындағы ерен еңбегі12 бет
Қазақстан, Ресей және Беларустың Кеден одағы іштегі өндірушілерді сырттағы бәсекелестерден қорғауды көздейді12 бет
Қазақстанның Ресейге қосылуы туралы16 бет
Қазақстанның Ресейге қосылуының күнгейі мен көлеңкесі23 бет
Параллельді байланысқан тізбектердің индуктивтілігі9 бет
XVIII ғасырдың басындағы қазақ жерінің Ресей империясының құрамына қосылуының алғышарты7 бет
Арал өңірі қазақтарының XIX ғасырдағы Хиуа хандығы мен Ресейге қарсы ұлт – азаттық күресі14 бет
Арал өңірі қазақтарының ХIX ғасырдағы Хиуа хандығымен Ресейге қарсы ұлт-азаттық күресі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь