Экологиялық тәрбие жүргізу және оның мәні

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I. Экологиялық білім беру және тәрбие
1.1. Оқу үрдісінде экологиялық тәрбие берудің мақсаты
мен міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Қазақстанның ғылыми.технологиялық және әлеуметтік прогресс жағындағы экологиялық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

II. Экологиялық тәрбие жүргізу және оның мәні.
2.1. Мектеп оқушыларына экологиялық тәрбиені табиғатпен қарым.қатынаста жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.2. Мектеп бағдарламасындағы экологиялық тәрбиенің мәні ... ... ... ... 21

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
КІРІСПЕ
ТАҚЫРЫПТЫҢ ӨЗЕКТІЛІГІ: қазіргі кезде айналадағы ортаны қорғау мен табиғат байлықтарын тиімді пайдалану мәселесіне ерекше назар аударылып отыр.
Табиғат байлытарын қорғау және оны тиімді пайдалану жөнінде алға қойылған маңызды міндеттердің бірі ғылыми тұрғыда негізделген ұсыныстарды жасау үшін табиғи экологиялық жүйені қосымша түрде терең оқып, білу болып табылады.
Оқушылардың сезімі мен сенімін дамытып, оларды парасаттылыққа тәрбиелеуге экологиялық тұрғыда тәрбиелеудің маңызы зор. Балалардың мейірімділік, қайырымдылық, аяушылық, мүсіркеушілік және басқа гуманистік ерекшеліктерін дамыту бағытында табиғатпен сырласуы жеткіліксіздеу болса, олар парасаттылың тәрбие алуда белгілі бір мөлшерде қысым жасау мен шектеушілікке душар болады. Табиғат, кеңес жазушысы С.Залыгиннің сөзінен айтқанда, адамның "ар-ұят санаспауына табиғатты үнемі ана ретінде еске алып отыруына" көмектеседі".
Табиғат - сұлулықтың өмір-бақи таусылмас қайнар көзі. Сондықтан да ол эстетикалық тәрбие берудің ең маңызды құралдарының бірі саналады. Ал бұл экологиялық тәрбиемен іштей жалғасып, табиғаттың күйзеліп, күйреуіне қарсы тұратындай адамның қалыптасуына ықпал етеді. Қандай жұмыстың болса да "экологиялық жағы" еске алынбаса, табиғат пен адам арасындағы зат алмасуды заңды түрде үйлестіріп отыратын еңбекке үйрету мен тәрбиелеу саласында орны толмас олқылықтар пайда болады /К.Маркс/.
ЗЕРТТЕУДІҢ МАҚСАТЫ: Экологиялық білім берудің мақсаты мектеп оқушыларының айналадағы ортаның жай-күйі үшін азаматтық борышын қалыптастыруды қамтамасыз ететін ғылыми білім, шеберлік, көзқарас пен сенім жүйесін орнықтыру болып табылады.
Экологиялық білім беру мен тәрбиелеудің міндеттеріне табиғат туралы, оның тұтастығы және қоғаммен бірлігі хақындағы ғылыми негізделген білімді меңгеру; оған ықпал етуге байланысты туындайтын практикалық шараларды дәлелдеп, орнықтыру; қоғам мен адам үшін табиғаттың құндылығы шексіз екенін ұғындыру; табиғи ортада дұрыс жүріп-тұрұдың нормаларын сақтау; табиғатпен сырласа білу қабілетін дамыту; табиғат пен қайта қоршаған ортаны жақсарту жөніндегі қызметті пәрмендірек ұйымдастыра түсу жатады. Міне, осы міндеттерді шешу жастардың экологиялық білімін арттырып, олардың табиғатқа деген жаңа мәдени қарым-қатынасын қалыптастыруға бағытталады.
ЗЕРТТЕУДІҢ МІНДЕТТЕРІ: осы мақсаттардан зерттеу жұмысының міндеттері туындайды.
- Экологиялық білім беру және тәрбие
- Оқу үрдісінде экологиялық тәрбие берудің мақсаты мен міндеттері.
- Қазақстанның ғылыми-технологиялық және әлеуметтік прогресс жағындағы экологиялық мәселелері.
- Мектеп оқушыларына экологиялық тәрбиені табиғатпен қарым-қатынаста жүргізу.
- Мектеп бағдарламасындағы экологиялық тәрбиенің мәні.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Қоңырова С.Қ. Туған өлкенің табиғатын аялау арқылы экологиялық білім беру. -1998ж
2. Әбенбаев С.Ш. Тәрбие теориясы мен әдістемесі.- 2004ж
3. Есеналина Н.Т Бастауыш сыныптағы оқушыларға экологиялық білім беру.- Автореферат,-2004ж
4. Ибраева К. Сабитова Н. Орта ғасыр ойшылдары пікіріндегі қазіргі замандағы экологиялық тәрбиенің проблемалары. -2002ж
5. Қойбағарова Б.Х. Оқушыларға қазақ халқының дәстүрі арқылы экологиялық білім беру. -2004ж
6. Орынбаева Г. Оқушыларға экологиялық тәрбие беру. – 1998ж
7. Сабденалиева Г.М. Оқушыларға экологиялық тәрбие берудің педагогикалық шарттары. – 1999ж
8. Қазақ тілі мен әдебиеті. // 2001ж №6
9. Тәрбие құралы. // 1995ж №9
10. Алты қат аспан, жеті қат жер // 1996ж №12
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ………………..……………………………………………………….3
I. Экологиялық білім беру және тәрбие
1.1. Оқу үрдісінде экологиялық тәрбие берудің мақсаты
мен
міндеттері..................................................................
...................................5
1.2. Қазақстанның ... және ... ... ... ... ... жүргізу және оның мәні.
2.1. Мектеп оқушыларына экологиялық ... ... ... ... ... ... тәрбиенің мәні................21
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
................................24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... айналадағы ортаны қорғау мен
табиғат байлықтарын тиімді пайдалану мәселесіне ерекше ... ... ... ... және оны тиімді пайдалану жөнінде алға қойылған
маңызды міндеттердің бірі ғылыми тұрғыда негізделген ұсыныстарды ... ... ... жүйені қосымша түрде терең оқып, білу болып ... ... мен ... ... ... ... ... тұрғыда тәрбиелеудің маңызы зор. Балалардың
мейірімділік, қайырымдылық, аяушылық, мүсіркеушілік және ... ... ... ... ... ... ... болса,
олар парасаттылың тәрбие алуда белгілі бір мөлшерде қысым жасау мен
шектеушілікке ... ... ... кеңес жазушысы С.Залыгиннің сөзінен
айтқанда, адамның "ар-ұят санаспауына табиғатты үнемі ана ретінде еске ... ... - ... өмір-бақи таусылмас қайнар көзі. Сондықтан да ол
эстетикалық тәрбие берудің ең маңызды құралдарының бірі саналады. Ал ... ... ... ... ... ... күйреуіне қарсы
тұратындай адамның қалыптасуына ... ... ... ... болса да
"экологиялық жағы" еске алынбаса, табиғат пен адам арасындағы зат ... ... ... ... еңбекке үйрету мен тәрбиелеу саласында орны
толмас олқылықтар ... ... ... МАҚСАТЫ: Экологиялық білім берудің мақсаты мектеп
оқушыларының айналадағы ... ... үшін ... ... ... ететін ғылыми білім, шеберлік, көзқарас пен
сенім жүйесін орнықтыру болып табылады.
Экологиялық білім беру мен ... ... ... ... ... және ... ... хақындағы ғылыми негізделген білімді
меңгеру; оған ықпал етуге байланысты ... ... ... орнықтыру; қоғам мен адам үшін табиғаттың құндылығы шексіз екенін
ұғындыру; табиғи ортада дұрыс жүріп-тұрұдың нормаларын ... ... білу ... ... ... пен ... қоршаған ортаны жақсарту
жөніндегі қызметті пәрмендірек ұйымдастыра түсу ... ... ... шешу ... ... ... ... олардың табиғатқа
деген жаңа мәдени қарым-қатынасын қалыптастыруға ... ... осы ... ... ... ... ... білім беру және тәрбие
- Оқу үрдісінде экологиялық тәрбие берудің мақсаты мен міндеттері.
- Қазақстанның ғылыми-технологиялық және ... ... ... мәселелері.
- Мектеп оқушыларына экологиялық тәрбиені ... ... ... бағдарламасындағы экологиялық тәрбиенің мәні.
I. Экологиялық білім беру және тәрбие
1.1. Оқу ... ... ... ... ... мен міндеттері.
Табиғатпен етене жақын өскен баланың орны мән ... ... ... беру
жүйесіндегі ереже классикалық педагогикада дәлелденіп, одан әрі дамытылды.
Ж.Ж.Руссо, Г.Песталоцци, Ф.Дистерверг ... ұлы ... ... ... ... нығайтудың педагогикалық құндалығын атап
өткені белгілі. Ал бұл ... ... ... ... игілікті мінез-
құлқының қалыптасуына ықпал етеді.
Орыс халқының ұлы педагогы К.Д.Ушинский баланың табиғатпен етене жақын
өсуін кең көлемде жүргізуге ... ... Ол ... ... ықпалы, болар-болмас дәрежеде бағаланғаны таңқаларлық нәрсе" деп
қапаланды. Баланы табиғатпен етене жақын өсірудің ... ... оның ... ... ... және ... өз ... дамыта түсті.
Классикалық педагогиканың идеяларын пайдаланған советтік мектеп пен
ғылыми педагогика ... ... ... ... ... жаңаша
қарым-қатынасын теория мен практикада жүйелі түрде іске асырып келеді.
Табиғатты оқып-үйрену мен оқушылардың ... ... ... ... ... мән ... Н.Н. Крупская адамның табиғи ортада деген
қарым-қатынастың қалыптасуы күнделікті ... ... ... ... ... Даңқты педагогтың осы тұжырымын біздін еліміздегі жасөспірім
натуралистер ... ... ... ... ... ... ақыл-ой және адамгершілік-эстетикалық тәрбие мақсатында
пайдалану ... ... ... ... да одан әрі ... тұрарлық. В. А.Сухомлинский "интелектуалдық қажырлы еңбекке"
жігерлендіріп тәрбиелеудегі табиғаттың рөлін жан-жақты аша түсу ... ... өмір үшін ... ... ... ... ұшан-
теніз",- деп атап көрсетті ол. Оның шығармаларында қоршаған ортаны өз
енбегімен жақсартуға ат ... ғана ... ... ... ... ашық та ... ... тапты. Егер экологиялык тәрбие
беру жүйелі түрде жүзеге асырылса, сабақ және сабақтан тыс ... ... ... және әдістемелік жағынан қамтамасыз етілсе,
экологиялық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... білімі мен жеке тұлғалык
адамгершілік ... ... аялы ... ... ... ... қарай табиғаттан алынатын шикізат пен ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғау үшін
өндірістің көлемі нен қарқынын тежеу керек деген қорытынды ... ... ... әңгіме адамның табиғатпен арақатынасын дұрыс жолға қою мәселесі
туралы ... пен ... ... ... байланысын бірте-бірте аша түсу
әлемдік шындықтың тұтастығы мен дамуына оқушылардың көзқарасы мен сенімін
тұжырымдап, бекітеді. ... ... ... ... ... құрылымдық талдаудың жүйесі мен түсініктерді қорыту оқушылардың
ақыл-ойын ... ... ... ... ... ... ... тәрбие саласындағы экологиялык; көзқарас педагогика жеке
адамды қалыптастыруда табиғат сырын мейлінше толық ... ... ... ... факторының өзара байланысына назар аударуға барыт-
бағдар сілтейді.
Мектеп, сондай-ақ күллі білім беру жүйесі "табиғатты бағындырудың"
болашақтағы ... ... ... тек ... ... пайдасын ойлап,
табиғаттан несібе алу дәстүрінен қол үзіп, ат құйрығын кесетін жас ұрпақты
даярлауға міндетті.
Ал табиғатпен қарым-қатынасты ... ... қою ... - бұл ... ... ... ... оны үнемді пайдалану, сондай-ақ
шаруашылықты ғылыми тұрғыдан жүргізіп, табиғаттан ... ... ... ... ғана ала білу жөнінде біртұтас ... ... ... ... ... ... ... шектен тыс рәсуә етсе, онда ол табиғаттың өзін-өзі
қалпына келтіру қабілетін жояды.
Адам нен ... ... ... ... ... ... ... зақым түссе, бұл адамзаттың Жер бетінде ... түр ... ... ... зардаптар туғызады.
Адамның табиғатқа бағытталған өзімшіл шабуылынан ... ... ... үшін ғылыми-техникалық, саяси-әлеуеттік, экологиялық
және басқа бірқатар проблемаларды шешу ... ... ... ... ... алғы ... орын алады. Неге десеңіз,
өсіп келе жатқан ұрпақ мектеп қабырғасында жүріп ... ... ... ... ... онымен ғылыми тұрғыда қарым-катынас ... ... ... да оқу ... "экологияландыру" идеясы былайша
айтқанда, оның мазмұны мен сабақ жүргізу методикасында мектеп окушыларының
экологиялық ... ... ... ... ... бүгінгі таңда
соншалық маңызды алып отыр. "Экология" деген сөз "тіршілік ету мекені",
"өмір ... орта ... ... ... ... Оны ... атақты
табиғат зерттеушісі Эрнет Геккель тұңғыш рет 1869 жылы ғылыми сөздік қорға
қосты. Ол экологияның ... заты ... ... ... ... тиіс деп ... замангы ғылымда "экология" деген сөздің түсі-нігі төк
биологиялық магынамен шектелыейді. Қазір ... ... ... ... ... ... ... айқындауға жұмылдырылып отыр.Сондықтан
да жастарды айналадағы ... ... ... ... ... ... ... саналы тәртіп қалыптастыру жалпы ... ... аса ... ... бірі ... ... Қазақстанның ғылыми-технологиялық және әлеуметтік прогресс ... ... ... және ... ... ... проблемалар. Қазіргі әлем ... ... ... ... ... ... ... көрінер еді.
бүгінгі таңдағы ғылым мен техниканын, өндірістің жаңа салаларының пайда
болып, адам ... ... ... ... күшінің орасан артуы
нәтижесінде орман мен табиғаттың өзара ... ең ... ... ... соншалықты адамның табиғатпен араласуы бұдан былай
қомағайлық пен ... ... ... ... мен ... адамның қолына ғаламат қуатты қару-құрал
беріп отыр. Ал өзі ... ... ... ... ... ... ... күшейтіп жібереді.
Осы өндіргіш күштердің Жер бейнесін тіпті ... ... ... жетеді. Жер байлығын ысырапсыз пайдалануға ұзақ жылдар ... ... ... ... ... ... Оның ... байлығын тиімді тұтына білмейтіндігі, өз әрекетінің айналадағы ... ... ... ... санаспайтындығында ... ... ... ... ... ғасырдың соңғы онжылдықтары дүние жүзі халықтарының алдына қиын ... ... ... тартты.Оларды ғаламдық проблема дейді. Неге
десеңіз, ол тек ... ... ғана ... күллі адамзаттың мүддесіне
тікелей қатысты. Сондықтан да қазір ол дүние жүзі халқының, ... ... ... ... ... ... Ұлттар Ұйымының
талдап-талқылайтын ең маңызды мәселелерінің біріне айналды.
Бұл проблемаларды бір мемлекіттің күшімен немесе бір топ ... ... ... шешуге болмайды. Мұнда дүние жүзі ... ... ... ... көптеген елдердің өзара үйлесімді ... ... ... ... тең парасатылыққа, әрбір елдің егемендігін құрметтеуге
негізделген қарым-қатынас ... Ол ... ... мен
халықаралық право нормаларын мұқият орындауға ... ... ... ... ... ғаламдық проблема жайында көптеген
кітап жарық көрді. Атап айтқанда, В.В. ... ... ССРО ... ... Дүние жүзі экономикасы институты
шығарған ... ... ... ... мен ... шығатын кітапшалар т.б. Міне, бұл енбектерде адамзаттың алдында
тұрған ғаламдық проблемалар жан-жақты қарастырылған,
Тіпті, XX ғасырдың 40-жылдарында академик ... ... ... ... ... тіршілігіне табиғаттың өз ішінде
болып жататын ... ... кем ... ... жоқ деп жазды.
Ғасырдың екінші жартысында қоғам мен табиғаттың "зат алмасуы" бұрынғыдан ... кең ... ... ... алу мен оны ... ... ... индустрияландырумен, ауыл ... ... ... тура тепе-теңдік жағдайда болуының да мәні зор. Мұның ... ... ... де ... ... бар. Бұл ... ... да қатысты. І970 жылдың өзінде ғана адамдар пайдаланған
қалдықтар мен өндіріс ... 40 ... ... ... ... ... төгілген. Литосфераның, атмосфераның ... ... мен оның ... ... мән улы ... ... қатты және газ қосынды заттардың түсуінен болады.
Қаазір дүние жүзінде қатты өндіріс қалдықтары ғана 12 ... ... ... Тек бір ғана ... қала ... жан ... ... I тоннаға дейін қалдықтар ... ... ... ... ... мұхиттарға жыл сайын 10 миллион тоннадай мұнай мен
мұнай қалдықтары ... ... ... ... ... жағу ... ... 20 миллиард тоннадан астам көміртегінің көмір қышқыл газы ... да лас ... ... ... екен. '"Ащы жаңбыр" деп
аталатын жауын, негізінде, міне, осындайдан пайда ... ... ... ... салдарынан XX ғасырдың екінші жартысында
айналадағы ортаның кай-күйі тіпті ... ... ... елдер мен
аймақтарда айналадағы ортаның ластануы кең ... ... ... ... ... ... тоқырау қаупі төне бастады.
Әлемдік экологиялық проблемаларда зерттеудің денсаулықты ... ... ... ... және ... ... зерттеу
сияқты бірнеше тармағы бар.
ұларды барлық түрде ... ... ... жолдару көп. Соның ең
біріншісі - әр түрлі ... ... ... ... ... ... және ... жолы - қалдықтарды тез бөліп шығаратын, түрлі қалдықсыз ... таза ... ... орындарнн салуға көшу.
Негізгі, ең басты жол, міне, осылар. Неге десеңіз, бұл ... ... ... ... қана ... ... бірге оның ластағыш
қалдықтарын ескертіп ... жолы - ... зат ... сол ... ... туғызатын таза және түсті металлургия, химия және мұнай-химия,
түрлі-түсті қағаз ... ... ... ... ортаның проблемалары қазір әр түрлі дәрежеде шешіліп
келеді.
Ел өздерінің мемлекеттік мекемелер құрамында айналадағы ... ... ... органдар ұйымдастырды. Сондай-ақ бұл проблема ірі аймақтық
деңгейде де шешілуде.
Сонымен бірге ол дүниежүзілік әлемде ғаламдың проблема ... ... ... Бұл ... мәні ... тек ... ғана емес, тіпті
жаллыхалықтық игілікке айналып отырған табиғат ... ... ... ... алғанда да өте-мөте маңызды.
Мысалы, көптеген ғалымдар Жердің КУН сәулесімен жылы нуын тежейтін ... ... ... шамадан тыс мол жинақтау салдарынан бір ... ... ... ... 3-4 ... ... ықтимал екенін,
сөйтіп мұның өзі дүниежүзілік әлемде ауа райының шұғыл өзгеруіне ... ... ... ... ... Ұйымы біздің планетамыздағы экологиялық жағдайды
жақсарту жөнінде барлық елдердің қоян-қолтық тізе ... ... ... ... қам-қарекет бағдарламасында «мазмұндалған "Табиғат қорғаудың
әлемдік ... деп ... ... мәні зор ... ... доцент Александр Кинт былай ... "Біз ... мен ... ... қайраткерлер мен жазушылар клубты құра
отырып, осындай ... ... ... оның мемлекеттер арасындағы
шекаралар мен қарама-қайшы ... ... ... өтіп, адамның
өзіндік "ойлау қазынасы" бола алатынын көре білдік.
Адамзат дамуының биік ... ... ... ... ... таза
ұлттық проблема болып көрінгендердің өзі енді тіпті өзге ел мен аймақтардың
елдеріне сай көшілетін ... ... ... ... өзі де бұдан не
бары отыз шақты жыл бұрын айтылғаннан гөрі енді ... ... ... ... ... көп ал ... жаууы, мұнай жөніндегі
дағдарыс, Чернобыль қасірәті...
Қазіргі ... ... бір елді не ... ... ... континентті
болашақта өзгелерге тәуелсіз сән-салтанатты өмір сүреді деп ойлаудың өзі
артық ... ... ... - ... ... отырған қазіргі уақыттың дағдарыс
еместігін, ... ... ... ... ... ашып ... ... ұсқынсыз бола ма, әлде көзің тойып, көңілің тояттанатындай сұлу-сымбатты
бола ма, бұл тура өзімізге қатысты.
Бүгінгі таңда айналадағы ... ... ... сан ... ... қолға
алынып, жүзеге асырылуда. Солардың бірі -Африкадағы құлазыған шөл даланы
қатерлі куйзелістен қуттандыру ... ... ... ... ... ... ... комиссиясы басқарады. Оның жұмысына сондай-
ақ жергілікті ұйымдардың басшылары әр түрлі аймақтар мен елдердің өкілдері
тікелей ат салысуда.
Біздің елімізде ғылыми ... ... ... ... ... ортаны қорғау жөніндегі жұмыстарды мақсатты түрде, ... ... ... ... ... мен ... ... байланысын
үйлестіру үшін алғы шарттар жасайтын басты ... ... ... ... жағдайларға қатысты ету мен биосфераға сайма-сай келетін
материалдық-техникалық жоба жасау болып ... ... ... ортаның бірқалыпты жұмыс істеп, жақсара тусуін, ой баотысч, табиғи
тепе-теңдікті сақтауды қамтамасыз ... жаңа ... ... ... ... ... қажетілігі арасындағы қарама-қайшылыр қойылмайды, күрес пен
карама-қарсылық; бірлігінің заңы күшінде болады. ... бұл ... ... ... ... туындайды да, жоспарлы түрде ... ... да ... қорғау мен табиғат байлықтарын ұтымды
пайдалану біздің еліміздегі конституциялық ... бірі ... ... ... курсының тәрбиелік мазмұны— қоғам мен
табиғаттың өзара байланысы, ... ... адам мен ... ... мен ... табиғаттан үйрену және оны
қорғау жөніндегі іскерліктер мен дағдылар болып табылады. Мұнда оқушыларға
адам, ... және ... ... ... мәні, олардың бір-
біріне тәуелділігі және өзара әсер-ықпалының тарихи қалыптасуы, әр қоғамдық
формациялардың ерекшелігіне тәуелділігі ... ... ... экологиялық тәрбие берудіқ мазмұны оқушылардың мінез-
құлықтарында экологиялық құндылықтарды қалыптастыру, ... ... ... ... ... Өйткені, табиғат — қоғамның, сондай-
ақ әр адамның қажеттілігін өтейтін ... ... ... ... белгілі.
Адамның қажеттігі материалдық, рухани және практикалық тұрғыда ... ... ... өтеу ... адам өмір ... тіршілік
етеді, материалдық қажеттілігін өтеу барысында өндірісті, ... ... ... Ал, ... ... өтеу негізінде ақыл-ойын және
адамгершілік эстетикалық талғам-сезімін қалыптастырып дамытады.
II. ... ... ... және оның ... ... оқушыларына экологиялық тәрбиені табиғатпен қарым-қатынаста
жүргізу.
Мектеп оқушыларының табиғатқа деген қарым-қатынасының дамыту.
Мектептегі оқу ... ... жас ... ... ... ... ... әлеуметтік және табиғи шынайы ... - ... ... бәрі мектеп оқушыларының табиғатқа деген ... ... ... ... сақтап, жақсартуына лайықты
ықпал етеді.
Енді балалардың жас ерекшеліктеріне қарай ... әсер ... ... ... Олар ... ... күтіп-баптау
керекетігін "өсімдіктің өсуі бәрімізді де ... ... ... ... ... ... "олар қаламызға сән береді", "біздің айналамызды
көріктендіре түседі",- деп түсіндіреді. Олар ... ... ... ... пен ... жасалады деген сияқтыларды жиі айта
бермейді.
Бұл жастағы ... ... ... табиғатқа зиян - келтіргенін "ойнап
жүргенде бұтағы сынып кетті" деген тәрізді сөздермен түсіндіргісі келеді.
Олар табиғатты ... ... оны ... ... ... ... ... армандайды, өз қолдарымен бір нәрсе отырғызып, оны күтіп-баптап
өсіруге, орманға зиян ... үшін ... ... ... жинауға
өздірінің дайын екендіктерін білдіреді. "Жеріміз көк ... ... ... әрбір адам 5-6 талдан отырғызу керек" деп ұсыныс та жасайды.
Бұлар ... ... ... ... маңызын
тереңірек сезінеді. Табиғатпен қарым-қатынас жасауда кездесетін кез-келген
өрескелдікті, қаныпезерлікті, өшпенділікті жек көреді. ... ... ... сақтауды бейбітшілік жолындағы күрес пен ... ... ... көп ... ... ... болдырмау жолындары күреспен
тыгыз байланыстыра қарайды.
Осы жастағы мектеп оқушыларында, әсіресе ... ... ... ... сөзін тұрғысында ашық та айқын ... ... олар ... - ... ... байлық", "адамға аса қажетті
нәрсенің бәрі де ... ... ... ... ... болмайды" дейді өздерінің табиғатқа деген ... ... ... ... патриоттық сезім баса келеді.
Мұны "Отан дегеніміз, ең алдымен, ... ... ... ... ... қол ұшын ... ... ізгілікке баулитын тәжірибелердің оқушыларға экологиялық
тәрбие беруде маңызды орын алатынын айқындады. ... қоса ... ... беру мәселесі республикамыздың белгілі ... (Р.Г. ... Ж.Б. ... И.Н Нуғманов, С.А. Ұзақбаева,
С.Қ. ... Б.Р. ... А.А. ... К.Б. Бөлеев және т.б.)
еңбектеріне арқау ... ... ... жылдары көптеген зерттеушілер саналы экологиялық тәрбие беру
мәселелсрімен сусындап, бұл салада ... ... ... ... шешуге ат салысуда.
Солардың бір тобы ТМД елдерінің педагог-ғалымдары (И. Д. Зверев, А. Н.
Захлебный, Н. А. Рыков, И. Т. ... А. П. ... И. ... Э. А. ... А. В. Усова, Б. Мырзахмедов және т.б.)
экологиялық тәрбие ... ... мен ... жүйесін жасаумен
айналысты. Ал окушыларға экологиялық тәрбие берудегі ... ... орны С.Л. ... В.В. Давыдов, И.Я. Габеев, Н.А. Каропа, ... Б. ... X. ... т.б, ... ... ... Ә.С. Бейсенова, Ж.Ж. Жатқанбаев,
Н.С.Сарыбеков, Ә.Б, ... ... К. А. ... ... ... ... ... Ж.Б.Шілдебаев жәнс т.б. өз
еңбектеріндс окушылардың экологиялық ... мен ... ... баса ... ... қатар, С.Орынбеков, Ө.Т. Танабасв, Д.Л.Жангелдина,
Р.Төлегенова т.б. ... ... ... әр ... ... ... ... берудің әдістемелік жолдары мен шарттарын
қарастырады.
Оқушыларға экологиялық ... беру ... ... ... жұмыстары мен ғылыми әдістсмелік әдебиеттерге талдау жасау
негізінде және ... ... ... ... барысында
жеткіншектерге экологиялық тәрбие беру мәселесінде бірізділік, жүйеліліктің
жоқтығы ... ... ... ... беру қазіргі кездс
мектептерде пәнаралық байланыс арқылы жүргізілуде. ... ... ... ... ... ... бергенімен, біріншіден, мұндағы
материалдардарда жүйелілігінің болмауы, екіншіден, ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болады. Жеткіншек сана-сезімі қалыптаса бастағаннан-ақ
әр нәрсені, ... өз ... ... ... ... ... жасауға,
ой-пікір білдіруге талпынады. Сондықтан олардың бойьша табиғат, қоршаған
орта туралы ... ерте ... ... жөн. Ал бұл ... ... білім беру мәселесінде жүйесіздік ... ... ... ... ... ... 5-6-сыныптарда
берілсе, ал қайсыбір мектептсрдс 8-9-сыныптарда жүргізіледі. 8-сыныпқа
дейін оқушылардың экологиялық ... мен ... ... ... болғандықтан, осы сыныпта бір ... ... ... курс ... ... ... ... қалыптасқан жағдай, бір жағынан,
мектептерде экологиялық тәрбие беруді бүгінгі өмір ... ... ... ... ... жақтан оқушыларға экологиялық
тәрбие берудің ғылыми-теориялық негіздсрі, мазмұндары, оны ұйымдастырудың
ғылыми-әдістемелік ... ... және ... ... ... қазақ этнопедагогикасы материадарының ескерілмеуі ... беру ... ... ... ... Бұл ... проблемалар "Оқушыларға экологиялық тәрбие берудің педагогикалық
шарттары" такырыбын зерттеу жұмысының арқауын ... ... ... ... ... беру ... ... тұрғыдан
негіздеу және оны эксперименттік тексеруден еткізу.Осы психологиялық
идеяларды одан әрі ... ... ... Е.М. ... ... психогиялық ерскшеліктеріне орай, табиғатты қорғауға
жұмылдыруда ... ... ... ... мән беріп, оның
интегентілік, жеке-даралық, ішкі дайындық тәрізді ... ... ... ... ... ... ... ұғыну табиғатқа
жауапкершілік қатынасын қалыптастыруда баланың жеке ерекшеліктерін ескеруге
негіз болады. Экологиялық білім беру мәселелерін ... және ... ... ... ... Ә.С. ... қарастырып,
студент жастар мен оқушыларға экологиялық тәрбие беру тұжырымдамалары мен
тәжірибесін ... ... ... және ТМД елдерінде экологиялык тәрбиені барлық
пәндер арқылы ... ... ... ... және оқу ... тыс оқу ... толықтырғандықтан экологияландырудың
бірінші үлгісі тиімсіз болып шықты. Алайда әрбір ... ... ... ... ... толыктырып, жүйелі білім мен тәрбис
бсруге баштталды. Еліміздегі мектептсрде ... ... ... және ... ... 'Табиғатты қорғау және экология негізі".
"Биосфера және адам". "Техника және қоршаған ... атты ... ... ... Өйткені, табиғат пен қоғам арасындағы
қарым-қатынастың ... ... ... ... ... ... ауадай қажет.
Соңғы жылдары оқушыларға экологиялық білім беретін ... ... ... білім мен тәрбие беруде маңызды орын
алуда. Мазмұндық жағынан бір-біріне жақын ... ... ... ... және ... ... ... тиімді
пайдалану, табиғат қорларын игеру барысында қоршаған ортаны ластанудан
сақтау туралы ... ... ... ... ... мен
оқулықтарға енген тақырыптар геоэкологияның оқу материалдарын толық қамти
алмайды.
Қазіргі кезде көптеген өркениетті елдердегі жаңа ... ... ... курс ... ... ... әсіресе Ресей мемлекетінде 1994 жылдардан бері ... ... ... курс ... ... ... Мәселен И.Т.
Суравина, В.М.Сенкевич, Т.В.Кучер т.б. өз ғылыми-әдістемелік шығармаларында
оқушыларға экологиялык білім мен тәрбие ... ... ... танысу",
"Жаратылыстану" атты кіріккен (интегралды) курстарды жүргізуді ұсынып, 5-6-
сынып оқушыларына ... ... ... ... оқу ... ... қоғам арасындағы қарым-қатынастар жайында ұғындыруды жөн санайды. ... ... ... үшін ... және қоршаған орта" кіріккен ... онда ... ... ... ... ... ... ''Қала экологиясы" сияқты күрделі такырыптарды
қарастыру қажеттігі туралы айтады. ... бұл ... үлгі ... мектептерде қолдануға келмейтінін мектеп практакасы көрсетіп отыр.
Мектептегі экологиялык тәрбис беру мәселесінің жеке пәндср ... ... ... ... оның әрбір пән тұрғысынан жеке
қарастырылуын және ... ... ... ... ... сәйкес жеке пәндер арқылы да, пәнаралык байланыс негізіңде ... ... ... ... ... ... ... беру жүйесінде педагогика
ғылъшдарында қалыптасқан үш үлгі (модель) жұмыс жасайды. Оның біріншісі —
көп пәнді үлгі; екіншісі - бір ... ... ...... ... үлгілердің алдына қойған ортақ максаты оқушылардың ... ... аялы ... мен оны ... сақтаудағы жауапкершілігін
іскерлік қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беретін ғылыми білімі мен сенімдер
жүйесін біркелкі қалыптастыру болып табылады. Біз өз ... ... ... аламыз.
Бұл үлгі оқушыларға экологиялық тәрбие беруде мынандай негізгі ... ... ... ... ... ... ... іріктеп
саралау арқылы бұл сала ... ... ... ... ... ұғындыру;
2) Табиғат ресурстарының өндірісті және адамзаттық мәдениетті дамытудың
негізгі көзі екендігін ұғындыру, ... ... ... ... ... хабардар ету;
3) Табиғатты ... ... ... ... ... ... іскерліктер мен дағдыларды меңгерту;
4) Қоршаған ортаға саналы көзкараспен қарап, оның ... ... ... ... ... білу, кслеңсіз зиянды құбылыстардың алдын-ала
оны жаксартуда ... ... ... ... және қоғамдық
еңбектердің жағымсыз әсерлерін түзетуге ... ... ... зиян ... ластануға, бүлінуге жол бермсйтін
нормаларды қатаң ... ... ... ... ... Әрбір оқушының табиғатпен ... ... ... ... дамыту, оның адамның экологиялық ... ... ... ... ... ... ... кіріккен өндірістердің және
жеке экологиялық ... ... жете ... ... ... ... ... ұғымы жөніндегі ой-
пікірлеріне сүйене отырып, "экологиялық тәрбие беру - оқушылардың бойына
табиғатпен саналы ... ... ... ... қорғап, табиғи қорды
тиімді пайдалана білу қасиеттерін дарыту" деген тұжырым
оқушыларына экологиялық ... беру ... оқу ... мынадай
ұстанымдарға негізделіп құрылады:
1) экологиялық тәрбие берудің бір жүйелілігі және үздіксіздігі:
2) оқу ... ... ... және ... тақырыптардың өзара
байланыстылығы;
3) ... ... ... ... ... ... ... қорғау, оны аялау, сақтау, көркейту ... және ... ... іс-
әрекетгердің бірлігі;
Оқу-тәрбие процесінде экологиялық тәрбие беру ... ... екі ... ... ... ... және әр түрлі іс-әрекеттеріне, қызметтеріне табиғи ортаға
деген ... ... ... ... қажеттілігіне баулу,
қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... ... пен ... ... күрес жүргізуге
тәрбиелеу.
2.2. Мектеп бағдарламасындағы экологиялық тәрбиенің мәні.
Мектеп оқушылары ... ... ... ... ... бағдарламалық оқу процесінде алады. Алайда қазіргі оқу
құралдарында қоғам мен ... ... ... ... жан-жақты,
терең жазылмаған. Міне, сондықтан да мұндай жағдайда қосымша әдебиттердің
керектігі өз-өзінен түсінікті. Бұл көмекші құрал 2 ... ... ... ... ... қорғаудың маңызы табиғаттың заңдылықты мен
шынайы құндылығын және оны ... ... ... ... ... ... автор табиғатты қорғау идеясын насихаттауға, ... ... іс ... ... ... ... ... аударды.
Келтірілген мысалдар экология жөніндегі тәрбиеге қатысты мектепте
өткізілген және сабақтан тыс жүргізілген жұмыстардың бірлігі мен ... ... осы ... ... ... арқау болды. Негізінен
алғанда, мұндағы мысалдар нақты өмірден, күнделікті ... ... ... ... көптеген жылдар бойы астаналық облыс пен ... ... ... ... да ... ... оқушыларына география сабағында және сабақтан тыс уақытта
экологиялық тәрбие ... ... ... ... ... институты
студенттерінің практика кезінде өткізген сабақтары мен кеш, ... ... ... ... пайдаланды.
Мұнымен қатар методикалық газет, ... мен ... ... да ... қамтылды.
Автор, әрине, мұнда оқушыларға экологиялық тәрбие беру проблемалары
жан-жақты, толық қарастырылды дей алмайды. Бұл ... ... ... ... оқу ... ... мен ... мұғалімдеріне
оқушыларды айналадағы ортаны көздің қарашығындай ... ... ... ... ... ... тәр-биелеудің
мүмкін болатын жолдарын көрсету болып табылады.
Ізденіс барысында оқушылардың экологиялық ... ... ... ... өлшемдері анықталды:
- интеллектілік;
- эмоциональдылық;
- ... ... ... ... ... ... ... және
дағдыларының үш деңгейі (жоғары, орта, төмен) ... ... ... ... ... ... оның күнделікті
өмірде қажеттігін санамен түсінеді; теория жүзінде алған білімін ... ... ... пен ... өзгерістерді эмоционалъды тұрғыда
қабылдайды; табиғи ортаны қорғауға ... ... ... ... ... ізденеді.
Орта деңггй: Экологиялық білімі болғанымен, оны күнделікті өмірмен
байланыстыра бермейді; табиғат пен қоғамнан ... ... ... оны ... ... тұрақты қабылдай алмайды; табиғи ортаны
қорғауға арналған ... ... ... ... белсенділік
көрсетіп отырады.
Төмен деңгей: экологиялық білімді нашар меңгерген, оны ... ... ... ... пен ... өзгерістерге мән бермейді; табиғатты
қорғауға арналган іс-шараларды өткізу барысында белсенділік көрсетпейді,
тек берілген тапсырманы орындаушының ... ... ... ... ... ... ... сабақтары арқылы экологиялық тәрбие
беру деңгейі сарапталды. Белгіленген деңгейлер сауалнамалар беру, ... ... ... тексеру барысында анықталды. Осы әдістер арқылы
оқуышылардың күні бүгінге дейін алған экологиялық ... ... ... айқындалды.
Екіншіден, экологиялык тәрбие берудің мазмұны - оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... құжаттар мен ережелер, келісімдер халықаралық,
одақтык және республикалық деңгейдегі кезек күттірмейтін ауқымды ... ... ... құжаттардың мазмұнымен оқушыларды таныстыру, олар
жайында хабардар ету экологиялық тәрбие берудің басты міндеті саналады.
Үшіншіден, оқушыларға экологиялық тәрбие ... ... мен ... ... ... ... ... түсіндіру,
оны қорғау мсн сақтау жөніндегі практикалық іс-әрекеттермен қаруландыру
болып табылады. Олар табиғаттағы ... мен ... ... ... ... экология жайлы білімді жетік меңгеріп, оны құрбылары ... ... ... ... ... және ... ... кезінде
ұжымдарда экологиялық білім, әдет-дағдылары мен іскерліктерін іске асыру;
табиғатқа тағылық ... оны ... ... көрсету т.б.
Есте ұстайтын жай — экологиялық тәрбие ... және ... ... ғана өз ... ... ... айтқанда, мектептегі экологиялық, тәрбие беру ісі
педагогика теориясы мен мектеп практикасында жаңа сала ... ... кызу ... ... ... Бұл ... теория мен практаканы
дамытып, жалпы теориялық және жеке әдістемелік ... ... және ... ... ... түсінікті.
Экологиялық білім беру мен тәрбиелеу мәселелері жалпы білім берудің
жеке дара әлементі ... ... ... орта мен ... ... қалыптастырумен және табиғат пен ... ... ... ... негізде меңгерумен сабақтас таралады. Әр
жастағы оқушыларға экологиялык тәрбие беруде олардың ... ... ... ... ескеру қажеттігі
жайында Л.С. Выготский, С.Л. Рубинштейн, И.С. Коц, С. Деряба, В.А. Ясвин,
Дж. Гибеп. Л.И. ... А.Г. ... Л.Я. ... М.М. ... ... т.б. ... ... айтқан. С.Л. Рубинштейн әрбір жеке тұлғаның
қоршаған ортамен байланысының басты мәндік компоненттерінің бірі -- қарым-
қатынас деп ... ... ... бір ... болмасын,
психологиялық жағынан сезім ... ... ... яғни бір ... ... идеологиялық тұрғыда пайымдау сипаты арқылы танылады.
А.А.Люблинскаяның дәлелдеуінше, адамның қоршаған ортаға қарым-қатынасының
түпкі ... ... ... ... ... деген
сүйіспеншіліктен тұрады.
Экологиялық білім беру оқушыларға ... ... ... ... ... сабақ беру барысында олар экологиялық, мәселелердің
тұтастығын ғылыми негізде ... ... пен ... ... ... ықпал ету жөніндегі нақты білім мен практикалық тәжірибені, ... ... ... ... бір дәрежеде білім қорының
болуын, сенім мен моральдық ... ... ... оның табиғатты
көздің қарашығындай сақтау мәселесімен үйлесімді келетін практикалық ... ... ... ... қарастырады.
Прогресті педагогика жеке дамуды қалыптастыруда табиғаттың ролі ... ... ... ... ... бүкіл рухани тіршілігі табиғатпен
берік байланыста болган»,- деген басы ашық пікірді ... ... ... ... ... берудің нәтижесінде оқушылардың мінез-
құлықтары да қалыптасатын болғандықтан, курстық жұмыста ... ... ... ... және мәдениеттілік жайлы ұғымдарға сипаттама
берілді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Қоңырова С.Қ. Туған өлкенің табиғатын ... ... ... білім
беру. -1998ж
2. Әбенбаев С.Ш. Тәрбие теориясы мен әдістемесі.- 2004ж
3. Есеналина Н.Т Бастауыш ... ... ... білім беру.-
Автореферат,-2004ж
4. Ибраева К. Сабитова Н. Орта ... ... ... ... ... ... ... -2002ж
5. Қойбағарова Б.Х. Оқушыларға қазақ халқының дәстүрі ... ... ... ... ... Г. ... экологиялық тәрбие беру. – 1998ж
7. Сабденалиева Г.М. Оқушыларға экологиялық тәрбие ... ...... ... тілі мен ... // 2001ж ... Тәрбие құралы. // 1995ж №9
10. Алты қат аспан, жеті қат жер // 1996ж №12

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік экологиялық сараптама24 бет
Қоршаған ортаға экологиялық бақылау жүргізу8 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
XVI ғ. Мухаммед Шайбани ханның Қазақ хандығына қарсы жорықтары56 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері220 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы5 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы жайлы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь