Атмосфера, гидросфера және литосфераның ластануы

1. Экологиялық мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
2. Қазақстандағы экологиялық және демографиялық жағдайлар ... ... ... ... ... 9
3. Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
Негізгі ластайтын заттар күкірт сутек, көмір сутек, меркаптандар, күкірт шаңдары, диэтаноламин (ДЭЛ), метил спирті, күкірт сутек тотығы, марганец қосылыстары, кремний қосылыстары, фторидтер, қаракүйе.
Мұнай кен орны, пештер және т.б. ластанудың 4-ші категориясына жатады. Мұнай дайындау және жинау пунктері 2-ші немесе 3-ші категориясына жатады.
Атмосфераның ластану көздеріне мыналар жатады: пайдалану ұңғылары, өлшеу қондырғылары, мұнай резервуарлары, сепараторлар, пештердің түтін шығатын трубалары, сораптар.
Негізгі тікелей ластануға қатысы барлар мыналар: газды жағу факелдар, пештерден шығатын трубалар, резервуардың қысымды және вакуумды шығаратын клапандары.
Ластануға тікелей қатысы жоқ бөлініп шыққан заттар – көмір сутек және күкірт сутек.

Гидросфераның ластану себептері
Мұнай кәсіпшілігі қабат суларына және жер беті суларына үлкен әсерін тигізеді.
Мұнай кәсіпшілігінде мынадай ағын сулар пайда болады:
● Мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған өндірістік сулар;
● Органикалық заттармен ластанған шаруашылық сулар;
● Қабат және жер беті суларының ластану себептері:
1. Тазаланбаған немесе жартылай тазаланған өндірістік және тұрмыстық ағын сулары;
2. Жер беті ағын сулары;
3. Дренажды ағын сулары;
4. Булану аймағына жоғары минералданған ілеспе қабат суының төгіліуі;
5. Құбырлардан, ыдыстардан және басқа да құрылымдардан улы сұйық материалдардың фильтрленгендері;
6. Ластайтын заттардың атмосфераға түсуі, яғни рельефтер және су объекттерінің бетіне қонуы;
7. Қалдықтар мен материалдарды сақтау орны, тасымалдау алаңы;
8. Төгілген мұнайлар, газ тазарту өнімдері, реагенттер және т.б.

Литосфераның ластану себептері
Литосфераға мұнай өндіру кешендерінің тигізетен кері әсері:
● Ескі нашар цементтелген ұңғылардан күкірт сутегінің жер қабатына жайылуы.
1. Ә.Бейсенбаева, А.Самақова, Т.Есболов, Ж.Шілдебаев «Экология және табиғатты тиімді пайдалану».
2. Ғ.Сағымбаев. «Экология негіздері».
3. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозматаева «Экология».
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
МИНИСТРЛІГІ
Қазақ гуманитарлық заң университеті
Кафедрасы: Гуманитарлық және жаратылыстану пәндер кафедраcы
РЕФЕРАТ
ТАҚЫРЫБЫ: Атмосфера, гидросфера және литосфераның ластануы
Орындаған: Сапарғали Ұ.М.
ЮСП ... ... ... ... 2013 ... ... ... ... және ... ... ... ластанудың негізгі көздері
Атмосфераның ластану себептері
Негізгі ластайтын заттар күкірт сутек, ... ... ... ... ... (ДЭЛ), метил спирті, ... ... ... ... ... ... ... қаракүйе.
Мұнай кен орны, пештер және т.б. ластанудың 4-ші категориясына жатады.
Мұнай дайындау және жинау пунктері 2-ші ... 3-ші ... ... ... көздеріне мыналар жатады: пайдалану ұңғылары,
өлшеу қондырғылары, мұнай резервуарлары, ... ... ... ... ... тікелей ластануға қатысы барлар мыналар: газды жағу факелдар,
пештерден шығатын трубалар, резервуардың қысымды және ... ... ... ... жоқ ... шыққан заттар – көмір сутек және
күкірт сутек.
Гидросфераның ластану себептері
Мұнай кәсіпшілігі қабат суларына және жер беті ... ... ... ... мынадай ағын сулар пайда болады:
● Мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған өндірістік сулар;
● Органикалық заттармен ластанған шаруашылық сулар;
● Қабат және жер беті ... ... ... ... ... ... тазаланған өндірістік және тұрмыстық
ағын сулары;
2. Жер беті ағын ... ... ағын ... ... ... ... минералданған ілеспе қабат суының төгіліуі;
5. Құбырлардан, ыдыстардан және ... да ... улы ... ... ... ... ... түсуі, яғни рельефтер және су
объекттерінің бетіне қонуы;
7. Қалдықтар мен материалдарды ... ... ... ... ... ... газ ... өнімдері, реагенттер және т.б.
Литосфераның ластану себептері
Литосфераға мұнай өндіру кешендерінің тигізетен кері әсері:
● Ескі ... ... ... ... сутегінің жер қабатына
жайылуы.
● Мұнайдың жерге төгілуі және материалдар мен ... ... ...... қызметі әрекетінен жаңа түрде туындайтын
факторлар. Адамның шаруашылық іс-әрекеті салдарының қоршаған ортаның кейбір
жерлерінің өзгерені соншалық. Табиғи құрауыштарының ... ... ... ... ... жаңа ... ... факторларға өнеркәсіп индустриясының барлық салалары, көлік,
ауыл, орман шаруашылығы, ... атом ... ... ... газ және ... өндірісі
салалары. т.б. жатады.
Тек өндірістік кәсіпорындарының ғана қоршаған ... әсер ... ... ... ... ... болады: шикізат материалдар,
құрал-жабдықтар, отын, электр ... су, ... ... ... (газ, бу, ауа ... энергетикалық шығарындылар,
шу, инфрадыбыс, ультрадыбыс, жарық, ... ... ... ... ... т.б. Биосфераны ластайтын компоненттердің
хим құрамы отын - энергетика ресурстарының түріне, өндірісте қолданылатын
шикізатқа ... ... ... ... ... ... ... артуынан күрделі экологиялық проблемалар; ... ... ... ... ядролық қыс, озон қабатының
жұқаруы мен ... ... т. б. ... антропогендік жер тікелей
немесе жанаша түрде болуы мүмкін. Жаңаша әсер - ... ... ... тепе-теңдіктің бұзылу, салдарынан атмосфераның
жағдайына ойқаптар, жыртылған егістік жерлер, ұйымдастырылған үлкен су
қоймалары, ... өзен ... ... жұмыстар, пайдалы кен
қазбаларының ашық әдіспен жаппай алынуы жатады. Жер бетінің ... ... ... жер ... ... ... ... альбедо шамасына, атмосфераға өтетін шығындыққа әсерін
тигізеді. Ал, ... ... ... ... ... ... тастанды
заттектерді, күлді, металл оксидтері мен ... ... ... аммиакты, көмір сутектерін радиоактивті газдарды, ... ... ... және ... ... ... ... жаһандық проблема болып отырған экологиялық ... даму ... ... оның ... ... ... Ал оны қалпына келтіру жолындағы жұмыста география
ғылымының міндеті зор. Себебі, ғылыми-техникалық жетістік ғылымның ... адам ... ... ... Адам ... ... отырған
жаңа “антропогендік ландшафтар”, жер ... ... ... тіршілік
дүниесіне зардабын тигізуде. Бүкіл ғылымдардың жетістігі адамзаттың ... ... ... ... қой. Осыған орай бүкіл жаратылыстану
ғылымдары бірігіп, өзін қоршаған ортадағы табиғатты сақтау, оның ... ... ... ... күш ... ... Жаһандық деңгейде
табиғат қорларын тиімді пайдалану үшін қоршаған орта жайлы бұрынғы ... ... ... ... ... отырып, табиғатты жүйелі
түрде тиімді пайдалану, оны ... ... ... ... тиіс. ХХ
ғасырда табиғатты ысырап етпей игеру ғылымға жаңа ... ... ... ... ... ... ноосфера ұғымының негізін
салды. Ол литосфераға, гидросфераға, атмосфераға және ... ... ... ... ... ... сырапсыз пайдалануы
негізінде жаһандық деңгейде туындап отырған проблеманы шешуге адамның ақыл-
ой ... ... Бұл – ... ... ... ... ... пайдалануға тиісті қағида.
Қазақстандағы география ғылымының атқаратын міндеті мен мақсатын нақты
түсіндірмей, жерін тек қана атау ... (тау, ... ... ... көл, кұм, шөл т.б.) ... ғылымның өрісін шектейді. Сондай
көзқарастың кең тарауынан байтақ қазақ жері табиғатының даму ... ... ... ... ... елемей жүр. Олар жалпы
экологиялық мәселенің ... ... тек өз ... ... қорғайды.
Ғылымның қайсы болса да (ботаника, зоология т.б.) – табиғаттың туындысы.
Тіршілік үшін белгілі бір ... орта ... Ол ... ... тән ... ... ... өзгеруі, жыл мезгілінің ауысуы,
күн сәулесінің таралу заңдылығы, тіршіліктің өсуі мен ... ... ... бір ... ... ... температураның таралу
заңдылығы батыстан шығысқа, солтүстіктен оңтүстікке қарай өзгеруі кез
келген ... алып ... ... ... ... ... ... жатады. Қоршаған орта болмысының өзгеруі, ғаламшардағы ірі ... ... ... ... табиғат байлықтарын тиімсіз
пайдаланудан, табиғаттың даму, қалыптасу ... ... ... ... ... бір кездегі ит мұрыны өтпейтін Оңтүстік Американың
тропиктік ормандары оталып, Африканың ... ... ... ... ... ... ... азаюы,
материк байлықтарының талан-таражға түсуі сол аймақтарда жарамсыз жерлердің
молаюынан, шөлейтті аймақтардың ұлғаюынан табиғат тепе-теңдігінің ... ... ... ... ... шаруашылығы плантацияларында
мол өнім алу үшін ... ... ... ... ... мәселе тудырды. Соған байланысты ... ... ... прогрестің күрт дамуы барысында ірі өндірістік
қалаларда автокөліктердің ... ... ... және озон ... ... мол бөлінуінен, ірі елді мекендерде таза ауыз су тапшылығынан
адамның денсаулығына залал келуде. Қазіргі ... ... ... химиялық, биологиялық ластануы әлемдік деңгейде адам баласы
мен тіршілік дүниесіне қауіп төндіруде. Жер шарындағы халық ... ... мен ... прогрестің қарқынды дамуы адам мен қоғамның
қоршаған ортамен қарым-қатынасын күрделендіріп жіберді.
Пайдалы қазбалар қорының ғылыми негізсіз ... жер ... ... мен жануарлар дүниесінің жұтаңдануы және табиғи ортаның
шектен тыс ... ... ... проблемаларды тудырды. Кейбір
өндіріс орындарынан бөлінген зиянды қалдықтардың шектен тыс көбеюі ... ... ... адам ... бұзылуына апарып соғуда.
Осының барлығы қоршаған ортаны қорғау мәселесіне ерекше көңіл бөлуді және
оны қалпына келтіру ... ... ... оның ... ... талап етеді. Сондықтан жерді суландыру, орманды қалпына
келтіру, ... ... мен ... ... ... өткізу,
топырақтың құнарлылығын сақтау және топырақ ... жол ... ... ... ... маңызы бар талап ретінде алға
тартуда.
Табиғаттағы өзін-өзі реттеу мен ... ... ... ... ... зиянды істері де бірден байқалмайды, оны адамдар көбінесе
ұзақ жылдар өткен соң ғана байқайды, бірақ оны ... ... ... ... бере ... дамуының заңдылықтарын білмеу, кейде оларды есепке ... ... ... өмір сүру ... және ... ... нашарлауына
алып келді. Мұндай жағдай Арал теңізінің тағдырына тән. ... және ... ... ... артуына байланысты, Арал теңізіне құятын өзендердің
суын пайдалану мақсатымен көптеген су ... мен ... ... Мұндай су жүйелері өзендер суының азаюына, ... ... ... ... жеткізді. Қазір теңіз деңгейінің күрт төмендеуі өсімдіктер
мен жануарлар дүниесінің ... т.б. ... ... отыр.
Еліміздегі Арал апаты жаһандық сипат алып, оның зиянды әсері қазірдің
өзінде көптеген ... ... ... АҚШ, ... ... ... құтқаруға байланысты шараларға қатысуға келісімдерін
беріп отыр.
Қазіргі кезде Арал ... ... жаңа ... ... ұсыныстары талқылануда (мысалы, Кіші Арал туралы). Мүмкін
Аралды құтқаратын күн де алыс емес ... ... ... ... ... қарауға
болмайтындығын дәлелдейтін, қоршаған ортамен қарым-қатынас кезінде өз іс-
әрекетінің салдарына көңіл бөліп, әрдайым ... ... ... қажеттілігін
көрсетеді. Дүние жүзінде адамның іс-әрекетінен болатын ... мен ... ... ... ... ... аң аулағанда
немесе егіс алқабын тазартқанда табиғатқа белгілі бір ... ... ... бұл ... аз ... болғандықтан, табиғи орта оны
ретке келтіріп, орнын толтырып ... ... ... ... ... көп ... қоймайды.
Ал мал шаруашылығы мен жайылымдыққа пайдаланылатын жерлердің жыртылуы,
ормандардың кесіліп, өртелуі, каналдар мен жолдардың ойластырылмай салынуы
сол жерлердегі өсімдіктер ... мен ... ... көп ... ... Оны тез түзете қою қиын.
ХХ ғасырдың екінші жартысында қоғам мен табиғаттың өзара ... жаңа бір ... – алып ... орындары көптеп бой көтере
бастады. Зауыттар мен фабрикалардың еселеп өсуі ... ... ... мол ... энергия шығынының өсуіне, қазба байлықтардың
қарқынды игерілуіне алып ... ... ... ... кері әсері дауыл, су тасқыны, жанартаулар ... ... ... ... ... ... теңбе-тең, тіпті
олардан асып түсетіндей жағдайға жетті. Мұның өзі ... ... ... бұзып, биосферадағы энергия мен табиғи зат алмасуға
теріс әсер етті.
Адамның ... ... өте ... ... ... ... айтқанда, біріншіден, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін өнеркәсібі
дамымаған мемлекеттер соғыстан кейін индустриялы даму ... ... ... ... табиғи ресурстарды игеріп, жаңадан зауыт, фабрикалар және
жолдар сала бастады. Өнеркәсіптің жаппай дамуы ... ... кері ... ... жаңа кен ... ашылуы және игерілуі бұған өзіндік
үлес қосты. Бұл қоршаған ортаның ластануын күшейтті.
Екіншіден, ... ... ... жағдай күрт өзгерді. Жер шары
халқының саны тез өсіп, 1700 жылы 620 млн. адам ... 1850 жылы оның ... ... ... яғни екі ... ... 1950 жылы жер шарындағы халық саны
2500 млн-ға жетсе, 1986 ... ... ... ... саны 5 млрд-қа дейін
өсті. Біріккен Ұлттар Ұйымының есебі ... 2050 ... ... ... ... 11,9 ... болады деген болжам бар. Халық санының жылдам өсуі табиғат
байлықтарына ... ... ... ... ... ... табиғат
ресурстары (су, топырақ, пайдалы қазбалар, отын қорлары) өзін-өзі қайта
қалпына ... ... ... ... Бұл ... ... соқтыратыны даусыз.
Үшіншіден, қалалар мен олардың тұрғындарының саны тез өсуде. Егер 1900
жылы қалаларда 300 млн. адам тұрса, 1950 жылы ... саны 700 ... ... 1800 ... ал 2000 жылы ... 3300 ... ... Соңғы 100 жылдың
ішінде халықтың жалпы санының ... ... ... ... 51,5%-ға
өсті. Осынша адамның шағын аумақта тіршілік етіп, қоршаған ортаға кері
әсерді ... қала мен оған ... ... қатты ластануына себепші
болуда.
Адамзат әр уақытта табиғатқа бағынышты болып, оның ... ... ... ... ... ... ... үнемі табиғатты
“бағындыру” арманы болған. Қалай болғанда да адамның ... ... ... ... болашақ ұрпақ мүддесі үшін тиімділікті, саналылықты
керек ... ... ... ... ... табиғат ресурстарына баю мен
пайда табу көзі ... ... ... Аз ... ... бола ... жұмсауға, қоршаған ортаны адамдар мен барлық ... үшін ... ... ... Ғылыми-техникалық прогресс адамдарды табиғи
ортаға әсер етудің ауқымды мүмкіндіктерімен және құралдарымен жарақтандырып
қана қоймай, сонымен ... бұл ... ... мен қалпына келтірудің
тәсілдері мен жолдарын көрсетіп беруде. Адам баласына табиғи ... ... оның ... жол ... ... мүмкіндіктері белгілі. Олар:
ресурстарды ... ... ... ... ... енгізу;
ортаның ластануын барынша азайту; су шығынын едәуір азайтуға мүмкіндік
беретін өндірістік суды ... ... ... ... ... және ауадағы атмосфералық газдардың тепе-теңдігін ... ... ... ... сақтау және қалпына келтіру; жылу мен
энергияны табиғи көздерден өндіру; жаңа ... ... ... баласы мұндай әдіс-тәсілдерді қолданған ... жер ... мен ... ... ... ... арасында да, экономистер мен экологтерді қоса алғанда,
экологиялық проблемаға ... ... ... жоқ. Бір ғана ... бағалау кезінде қарама-қайшы, бір-бірін жоққа шығаратын пікірлер
көп. Көбінесе техникалық, экономикалық көрсеткіштерді талдау мен ... ... ал ... ... ... ... ... жағын
анықтауға келгенде құлық аз. Табиғаттың үйлесімді құрылған дүние екендігін
және онда жүріп жатқан үдерістерге араласуға ... ... ... ... ... ... қарым қатынас орнату тәсілін ... ... ... және ... ... ... ... қорының азаюымен қатар олардың тозуы,
ластануы экологиялық жағдайдың шиеленісуімен үздіксіз ұлғаюда. Дамудың ...... ... ... жоғары технологияға ауысу
табиғатты пайдаланудың жаңа стратегиясының қалыптасуы арқылы жүзеге асуы
тиіс. Оның өзі өз кезегінде ... және ... ... ... ... талап етеді.
Қоршаған ортаның ластануы адам баласының ... ... ... ... ... дамуына кері әсерін тигізуде.
Әлемдік қоғамдастықпен қатар қазақстандықтардың да ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан елдегі
экологиялық жағдай экономика тәуелсіздігіне де әсерін тигізуде.
Экологияның нашарлай түсуі Қазақстан жағдайында бұрын-соңды ... ... ... Оған ауа, су, ... ... мен өсімдік пен
жануарлар әлеміндегі соңғы жылдардағы өзгерістер мысал бола алады.
Антропогендік қысымдар табиғат ресурстарының барлық түріне тікелей ... әсер ете ... ... ... ... ... әкелуде.
Мәселен, Қазақстан Республикасының біршама ... ... ... ... тудырып отыр. Сол сияқты ... ... 30 млн. га ... өнеркәсіп, көлік, елді мекендер, т.б. нысандар
алып жатыр.
 Солтүстік Қазақстан бойынша, құнарлы жерлердің 25-30%-ы жарамсызданса,
Батыс Қазақстанда мұнай-газ өнеркәсібінің ... ... 100 мың ... ... 2,5 млн. га жерді, жайылымдардың деградацияға ұшырауы 3
млн. га жерді қамтып отырса, 1,4 млн. га жер радиоактивті ластануға ... Ал ... ... 268 млн. га ... су ... қалып, мұнай
өнімдерімен ластану одан әрі етек алуда. Күрделі экологиялық ... ... да ... Онда ... ... ... тозуы, металдармен ластануы, радиоактивті және зымыран-ғарыш
қалдықтарымен ластану жоғары деңгейге жетуде. ... ... ... Арал өңіріне тән Әмурдария мен Сырдария бассейнінің 2
млн. га жерін шөлге айналдырды. ... ... ... ... мен Арал
табанындағы тұздар экожүйелерді бүлдіруде. Осы өңірдегі 300 млн. га ... ... ... кетуі тағы бар.
Шу-Мойынқұм, Балқаш-Алакөл аймақтарының да экологиясы мәз ... ... ... су қоймаларының салынуы, суды көп қажет ететін
күріш, мақта дақылдарының ... ... ... ... ... ... Іле өзені суының 10-15%-ын Қытай елінің алып қоюы бұл
өңірде қауіпті жағдайлар туғызуы әбден мүмкін. Шығыс ... ... ... ... ... ... металлургия, вольфрам,
уран, қорғасын, мырыш өнеркәсіптері елді мекендер мен қала тұрғындарына көп
қолайсыздық ... ... ... ... ауыл ... ... ... келтіруде. Агроценоздардың өзгеруі топырақты құнарсыздандырып,
ауылшаруашылық өнімдерін ... ... Жыл ... егістіктерден 2,5 млн.
тонна қоректік элементтер қайтымсыз ... Ол үшін жыл ... 1,8 ... ... 1,1 млн. ... ... 0,4 млн. тонна калий тыңайтқыштары
берілуі тиіс болса, ол ... ... ... ... ... ... қара топырағының 22,5% қарашірігі қайтымсыз жоғалды.
1949-1996 жылдар аралығында Қазақстан жерінде 500-ге жуық ядролық сынақ
жарылыстары ... Ол 20 млн. га ... ... ... ... ... Одан ... адам тұратын елді мекендер әлі
зардап шегіп отыр. Қазақстанда қазіргі кезде 16 млн.т. ... ... ... ... ... ... Қазақстанда тұратын
2,6 млн. адам мутагенез ауруына шалдыққаны анықталған.
Экологиялық жағдайлардың бәріне талдау жасау, оның ... ... ... ... пікір туғызу үшін көпшіліктің
экологиялық білімі мен ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... білім беру ісін жүйелі түрде іске асыру қажет.
Барлық оқу орындары жүйесінде экологиялық ... мен ... ... ... ... парыз.
Табиғаттағы өзгерістерге байланысты болжамдар ғылымда жоқ емес. Оларды
пайдалану табиғатты сақтауда, шығынды азайтуда едәуір ... алар ... ... құрылысын, шаруашылық нысандарын, ірі өндіріс орындарын салуды
жобалау ... ... ... ... ... ... ... кешендеріне тигізетін әсерін ескеру қажет. Бұл ретте ... ... ... ... ... басты назарда болуы
тиіс.
Қазақстандағы өндіріс орындарына байланысты ... ... көп ... ... ... ... негізделген.
Қарағандыдағы, Шымкенттегі, Жамбылдағы, Алматыдағы т.б. қалалардағы кейбір
зауыттардың табиғатқа теріс әсерлері соған дәлел. Бұл – ... ... ... ... ... үшін жергілікті жер ерекшеліктерін
ескермегендіктен туындаған мәселе. Бұл орайда атом ... ... ... ... ... ... ... есептелуге тиіс.
Шаруашылыққа байланысты болжаулардың қажеттілігі ірі су алаптарының
(Арал теңізі, Балқаш көлі) тартылуы, климаттың ... ... ... топырақ, жер беті қабаттарының бүлініп бұзылуы, биік таулардағы
(Іле, Жоңғар ... ... ... ... ... ... ... (Ертіс, Іле) пайдалану жағдайы әлемдік
мәселелерді шешуде өзек болып тартылуы ... ... ... ... бойынша түрлі ұсыныстар мен ... ... ... ... ескерілуі қажет.
Кез келген тірі организм өзін айнала қоршаған табиғи ортамен тығыз
байланыста ғана өмір сүре ... Олар – ... су, ... ... ... және атмосфералық әр түрлі құбылыстар. Табиғи ортаның компоненттері
тірі ... оң ... ... әсер етуі ... ... ... ... ғана колайлы ортасы немесе мекені болуы тиіс. Мәселен,
көлбақа үшін қалыпты өсіп-көбеюіне қолайлы орта ... мол көл ... ... дала ... шөлейтті жерлер ол үшін қолайсыз, өмір сүре алмайтын ... ... ... та ... үшін табиғаттың барлық ... ... ... және ... ... әсер ... ... біреуі өте
қажет, екіншілері орташа, ал үшіншілері мүлдем кажет емес ... ... ... орта ... — организмнің өсіп-көбеюіне, тіршілігіне,
дамуы мен таралуьна тікелей жанама әсер ... ... ... ... ... Ал, ... ... жағдайлар деп - тек сол
органим үшін алмастыруға ... ... ... ... ... факторлар дегеніміз - организм үшін кажет немесе ... ... ... ... ... Табиғатта экологиялық факторлар
жиынтық күйінде әсер ... ... ... ... әсеріне әр түрлі
реакция жауап береді. Мәселен, ащы суда тіршілік ететін организмдер ... және ... ... шешуші роль атқарса, ал тұщы су организмдері үшін
қажеті шамалы.
Шөл-шөлейтті жерлердегі өсімдіктер үшін жоғарғы температура, ылғалдың
аздығы ... ... ... ал ... ... бұл ... ортаның
факторлары болып табылады. Міне осы жағдайлар мен ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... дамудың
жемісі деп білеміз. Нәтижесінде өсімдіктер мен ... ... ... ... ... мұнайын өндіруде шетелдіктер қазір тек ... ... ... ... ондағы итбалықтың, теңіздің басқа да жануарларының ... ... ... табиғатқа үлкен зиян келіп тұрғанынан екенін ешкім
ойлап жатқан жоқ.
Пайдаланылған әдебиеттер: 
1. Ә.Бейсенбаева, ... ... ... «Экология және
табиғатты тиімді пайдалану».
2. Ғ.Сағымбаев. «Экология негіздері».
3. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозматаева «Экология».

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биогеохимия83 бет
Биосфера ұғымы17 бет
Глоссарий5 бет
Жаңажол кен орны65 бет
Жер-табиғи ресурс және өндіріс құралы ретіндегі ілім9 бет
Жетібай кен орнында өз мәнінде игеру мен пайдаланудың көптеген әдістері қолданылып игеріледі66 бет
Табиғаттың ластануы: атмосфера, гидросфера, литосфера және оны болдырмау28 бет
Жаңажол кен орында электрлі ортадан тепкіш сораптардың тиімділігін арттыру93 бет
Табиғат тағдыры – адамзат тағдыры. Тәрбие сағаты4 бет
Табиғатты қорғау 4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь