Бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу жолдары

Кіріспе. 3.6 бет.

I тарау. Баланың мектепке бейімделуінің кейбір психологиялық аспектілері.

1.1. Зерттеліп отырған проблемаға байланысты ғылыми әдебиеттерге шолу. 7.13 бет.
1.2. Бірінші сынып оқушыларының психикалық даму
ерекшеліктері. 14.20 бет.
1.3. Оқушының мектепке бейімделу қиындықтары және оны жеңілдету жолдары. 21.27 бет.

II тарау. Баланың мектепке бейімделуін диагностикалау әдістері.

2.1. Оқушының мектепке бейімделуінде мұғалім мен ата
. ананың, және психологтың атқаратын рөлі. 28.32 бет.
2.2. Жүргізілген іс . тәжірибелік жұмыстардың нәтижесі. 33.39 бет.


Қорытынды. 40 бет.
Қосымшалар.
Қолданылған әдебиеттер тізімі. 41.42 бет.
Бала – біздің болашағымыз. Бала – ғұмыр жалғасы, тіршілік көзі. Қай халық болмасын үмітін ең алдымен ұрпағынан күтеді. Бала бұл елдігіміздің, ұлтымыздың болашағы. Еліміздің гүлденіп, көркеюі, алдыңғы қатарлы дамыған елдер қатарына қосылуы да осы бүлдіршін балалардың қолында. Ол үшін қоғам және біз балаға білім беріп, жан – жақты дамытуымыз керек. Білімді, сауатты, дені сау ұрпақ қана осы мақсатқа жете алады. Осы орайда Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев Қазақстан халқынына жолдауында былай деген еді: «XXI ғасырда білімін дамыта алмаған елдің тығырыққа тірелері анық» деген еді. Ал білімді ұрпақтың болуы мектеп қабырғасынан басталатыны белгілі. Жаңа қоғамның тізгінін берік ұстайтын еркін елдің ертеңгі кемеңгерлерін оқыту, тәрбиелеу бесіктен, баланың нәрестелік шағынан басталып, ұдайы, үздіксіз даму барысында ғана қалыптасатыны белгілі. Бұл білім беру жүйесінің барлық буындарына үлкен міндеттер жүктейді. Әсіресе, мектепке дейінгі мекемелер мен бастауыш буынның алар орны ерекше. Өйткені бұл саты баланың рухани күш – қуатының, мүмкіндіктерінің, танымдық қажеттіліктері мен интеллект көзінің ашылар кезі.
ҚР-ң 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында бастауыш білім беру жөнінде былай айтылған: «Оқу алты жастан басталады. Бұл жас баланың ақыл – ойының дамуы және әлеуметтік даярлығы үшін мейлінше қолайлы кезең болып табылады. Бастауыш мектептің негізгі міндеті баланың жеке басын бастапқы қалыптастыруды қамтамасыз ету, оның қабілеттерін анықтау және дамыту. Осы сатыдағы оқу мен тәрбие оң уәжді қалыптастыруға және оқу қызметін білуге, оқу, жазу, санаудың берік дағдыларын үйренуге, тілдік қарым – қатынастың қарапайым тәжірибесіне, өзін - өзі шығармашылық тұрғыдан таныта білуге, мінез – құлықтың мәдениетіне, жеке гигиенаның және салауатты өмір салтының негіздеріне бағдарланады, сонысымен кейін негізгі мектептің жалпы білім беру бағдарламаларын меңгеруге база жасайды».
Баланың алғаш мектеп қабырғасына келуі – оның бойында ерекше сезімдер туғызады. Жақсы оқушы, жақсы азамат болу – уақыт талабы. Баланың мектепке келуінің басты міндеті – білім алып, қоршаған ортаны тереңірек тану, жақсы азамат болып, ұлт болашағын жалғастырар білімді ұрпақ болып шығу. Ол үшін бала түрлі қиындықтардан өтуі керек. Соның бірі баланың мектепке бейімделуі. Осыған орай біз бірінші сыныпқа келген оқушыға жан – жақты жағдай жасай отырып, оның мектепке еш қиындықсыз бейімделуіне көмек көрсетуіміз керек.
1. Ахметбекова А. Ұрпақ тәрбиесі-ұлт болашағы // Әдіскер 2003, № 2, 17 бет.
2. Әлімбаева Р.Т., Айқынбаева Бастауыш мектепке келген балалардың даму деңгейін анықтап білу әдістемесі. Қарағанды 1999 жыл. 2 бет.
3. Байжұманова Б. Оқушының психикалық даму ерекшелігі // Бастауыш мектеп, 1998ж., №12. 17-19 бет.
4. Горленко Е.А. Учет индивидуальных и возрастных особенностей младших школьников» // Начальная школа Казахстана, 2004г., №4, стр. 9-11.
5. Гоноболин Ф. Н. Психология Алматы 1976 жыл. 36-38 бет.
6. Дәрібаева С., Ағаділова Р. Баланың мектепке дайындығының кейбір психологиялық аспектілері // Бастауыш мектеп, 2002ж., №3-4, 55 бет.
7. Елубаева Г. Бірінші сынып оқушыларының мектепке психологиялық бейімделуі // Бастауыш мектеп, 2001ж., №8, 3 бет.
8. Ерәлиева М. Оқыту сапасын жетілдірудің әлемдік және отандық бағыттары // Бастауыш мектеп, 1998ж., №11. 49-56 бет.
9. // Егемен Қазақстан, ҚР-ң 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы, 2003 жыл, 26 желтоқсан. 3 бет.
10. Жүнісова К. 12 жылдық білім беру жүйесіндегі мектепалды даярлықтың маңызы // Бастауыш білім, 2004ж., №5. 35 бет.
11. Иманбекова Б.И. Бастауыш мектептегі тәрбие // Білім берудегі менеджмент, 2004ж., №3, 186-195 бет.
12. Колмогорова Л.С. Особенности становления психологической культуры младших школьников // Вопросы психологий, 2001, №1, стр. 47-56.
13. Қаппарова Ұ. Жапырақ тамырдан нәр алады // Бастауыш білім, 2004ж., №2, 24 бет.
14. Қаженбаева А. Оқушының мектепке бейімделуі // Бастауыш мектеп, 2001ж., №12, 64 бет.
15. Мұқанова Н. Оқушыларды шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу // Бастауыш мектеп, №8, 15 бет.
16. Мұқанов М. Жас және педагогикалық психология Алматы 1982 жыл.
17. Овчерова Р.В. Технологии практического пстхолога образования Москва 2001г. 23-28 бет.
18. Пазылова Г.Ш. Бастауыш мектеп жасы-бала өмірінің ерекше кезеңі // Бастауыш мектеп, 2001ж., №8, 6 бет.
19. Педагогикалық ізденіс, Алматы 1990 жыл.2-8 бет.
20. Практическая психология образования ( Под редакцией И.В.Дубровиной ), Москва 2003г. 65 бет.
21. Прохоров А.О. Особенности психических состояний младших школьников в учебной деятельности // Вопросы психологий, 1998, №4. 42 бет.
22. Рабочая книга практического психолога (Под редакцией И.В. Дубровиной ), Москва 1991г. 23 бет.
23. Руководство практического психолога (Под редакцией И. В. Дубровиной ), Москва 1995 г. 86 бет.
24. Рахатова К. Шығармашылық тапсырмалар // Бастауыш мектеп, 2004, №12, 52-54 бет.
25. Сейтахметова Ж.М. Мектепалды даярлық және бастауыш сынып оқушыларының ақыл-ойын дамытудың сабақтастығы // Отбасы және балабақша, 2004ж., №69, 6 бет.
26. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов 1996 год. 410 бет.
27. Саметова Ф.Т. Бастауыш сатыдағы оқыту ерекшеліктері // Білім берудегі менеджмент, 2004, №4. 17 бет.
28. Тәжібаев Т. Жалпы психология Алматы 1993 жыл. 32-34 бет.
29. Шевердина Н.А. , Сушинскас Л.Л. Тестирование будущих первоклашек Ростов на Дону 2004г. 62-64 бет.
30. Фейзулдаева С. Балалардың психологиялық ерекшелігі // Бастауыш мектеп, 2004ж., 12, 23-25 бет.
        
        Бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу жолдары
Кіріспе.
3-6 бет.
I тарау. Баланың мектепке бейімделуінің кейбір психологиялық аспектілері.
1.1. Зерттеліп отырған проблемаға байланысты ... ... ... ... Бірінші сынып оқушыларының психикалық даму
ерекшеліктері. ... ... ... ... ... қиындықтары және оны жеңілдету
жолдары. ... ... ... ... бейімделуін диагностикалау әдістері.
2.1. Оқушының мектепке бейімделуінде мұғалім мен ата
– ананың, және психологтың атқаратын рөлі. ... ... ... іс – ... жұмыстардың
нәтижесі. 33-39 бет.
Қорытынды. 40 ... ... ... ... – біздің болашағымыз. Бала – ғұмыр жалғасы, тіршілік көзі. Қай
халық болмасын үмітін ең алдымен ұрпағынан күтеді. Бала бұл ... ... ... ... ... алдыңғы қатарлы дамыған
елдер қатарына қосылуы да осы бүлдіршін балалардың қолында. Ол үшін ... біз ... ... ... жан – ... ... ... Білімді,
сауатты, дені сау ұрпақ қана осы ... жете ... Осы ... ... Ә. Назарбаев Қазақстан халқынына жолдауында былай деген еді: «XXI
ғасырда ... ... ... ... ... ... анық» деген еді. Ал
білімді ұрпақтың болуы мектеп қабырғасынан ... ... ... ... берік ұстайтын еркін елдің ертеңгі кемеңгерлерін ... ... ... ... ... ... ұдайы, үздіксіз
даму барысында ғана қалыптасатыны белгілі. Бұл білім беру жүйесінің ... ... ... ... ... мектепке дейінгі мекемелер
мен бастауыш буынның алар орны ерекше. Өйткені бұл саты ... ... ... ... ... танымдық қажеттіліктері мен интеллект көзінің
ашылар кезі.
ҚР-ң 2015 жылға дейінгі білім ... ... ... ... беру ... ... ... «Оқу алты жастан басталады. Бұл жас
баланың ақыл – ойының дамуы және әлеуметтік ... үшін ... ... ... ... ... мектептің негізгі міндеті баланың жеке басын
бастапқы қалыптастыруды қамтамасыз ету, оның қабілеттерін анықтау ... Осы ... оқу мен ... оң ... ... және оқу
қызметін білуге, оқу, жазу, санаудың ... ... ... ...... ... ... өзін - өзі шығармашылық тұрғыдан
таныта білуге, мінез – құлықтың мәдениетіне, жеке гигиенаның және салауатты
өмір салтының негіздеріне бағдарланады, ... ... ... ... ... беру ... ... база жасайды».
Баланың алғаш мектеп қабырғасына келуі – оның бойында ерекше сезімдер
туғызады. ... ... ... ... болу – ... ... ... мектепке
келуінің басты міндеті – білім алып, қоршаған ортаны тереңірек тану, жақсы
азамат болып, ұлт ... ... ... ... ... ... Ол үшін
бала түрлі қиындықтардан өтуі керек. Соның бірі ... ... ... орай біз бірінші сыныпқа келген оқушыға жан – ... ... ... оның ... еш ... ... көмек
көрсетуіміз керек.
Қазақстан Республикасы бастауыш білімінің мемлекеттік
стандартында: … «бастауыш ... ... ... бір қажетті біліктер мен
дағдылардың иесі, оқу әрекетінің ... әр ... ... ... ... ... ... автор және жас ерекшелігіне сәйкес өз
жолын қалыптастыруға күш жұмсап еңбектенетін бала» – деп ... ... ... орай біз ... ... ... ... жан – жақты
жағдай жасай отырып, оның мектепке еш қиындықсыз бейімделуіне ... ... ... ... ... ... баға жетпейді. Бала
нақ осы уақытта жазба сөзге үйренеді, бұл оны ... көп ... ... оған ... ... ... шығарғанның бәрін білуге
мүмкіндік береді. Осы кезде тіл, математика, табиғат және ... ... ... ... ... ... – ақ өз ойын ... біліп шығады.
Қазіргі кезде мектептің қойып отырған талабы – жеткіншек
ұрпақтарды негізгі пәндермен ... де ... ... ал ... күнделікті өмірде өз деңгейіндегі іскерлік, шеберлікпен қолдана
білу. Осы жетістіктерге жету үшін ... ... ... ...
құлқын, сана – сезімінің жетілу дәрежесін таным процестерінің дұрыс
қалыптасуын қадағалап, әрі ... ... ... ... беретін мектептің бастауыш сатысындағы білім
мазмұны тұжырымдамасында» бастауыш ... ... ... ... ... оқушының өзін қоршаған, өзі өмір сүрген жаңа табиғи және әлеуметтік
ортаға ... онда жаңа ... ...... мәртебесінің
қалыптасуын;
- оқу, ойын, еңбек, қарым – қатынас т. б. сияқты ... ... ... ... ... ... дара – тұлғалық қатынасының қалыптасып, эстетикалық,
этикалық, адамгершілік ... ... ... әрі ... ... дайындығын сипаттайтын белгілі бір
деңгейдегі эрудициясының ... ... етуі ... ... ... білу көп ... көп ізденуді қажет
етеді. Бірінші сыныпқа келген кейбір балалар мектеп өміріне бейімделуі, оқу
бағдарламасын ... ... ... Бұл ... ... ... ерекше қажет. Мұнда оқу бағдарламасын толық меңгере
алмауы баланың болашақ интеллектуалды және жеке ... кері ... ... ... ... ... ... үшін баланың жеке
ерекшелігіне байланысты ықпал ету қажет. Осы ... ... ... міндеті – баланың жеке басын бастапқы қалыптастыруды қамтамасыз
ету, оның қабілеттерін анықтау және ... ... ... ... ... түрде белгілі бір эмоционалды және әлеуметтік дамуға сәйкес
келуі қажет. Баланың мектептегі алғашқы ... ең ... ... ... үшін ... ... яғни үйрену, мектеп өміріне
бейімделуін ескеру керек. Мектепке бейімделу кезеңін ... ... ... ... ... ... ... Осы кезеңде
баланың іс - әрекетінің барлығы оқуға, білім алуға, жаңа міндеттер атқаруға
бағытталады. Әлеуметтік ... ... ... ... мектеп
оқушысына айналады. Сонымен қатар осы сәтте ... ... ... ... енді ... ұйымдастырылған шегі бар оқушы мінез – құлқы
ережесімен біріктіру жүзеге асады. ... ... ... ... ... режиміне өту қақтығыспен өтеді. Алғашқы кезеңде бала
әрекетінде психологиялық қайта құруды басынан кешеді. Егер ... ... ... берілсе, енді ол ...... ... ... ... мен ... көзқарастары дамуына түрткі болатын оқу
әрекетіне ауысады.
Баланың мектепке бейімделуі бірден ... ... ... оған ... ... ... Оқушы мұғалімнің талаптарын
орындауы қажет, тәртіпті болуы керек, құрдастарымен ...... ... керек, сабақтар ретіне үйренуі тиіс. Бастауыш ... ... ... ... оның ... ... өзін - өзі ... жалпы дамуының
қалыптасуына жағдай жасайтын негізгі саты. Сондықтан да мұғалім де баланың
мектепке ... ... ... ... Бала үшін ... ең ... Бала үшін және оның ойдағыдай оқуы үшін мұғалімнің жеке басының
қаншалықты зор маңызы бар екені ... ақ ... ... ... ... мұғалімнің көзқарасымен қарайды. Мұғалім ... ... ... ... ... Оның ... ... негізгі міндеті – балаға
сыныпта бөтен емес екендігін сездіру. Балалардың бір – ... ... ... ... ... ... ... болуы керек. Бала
құрбылары арасында ... ... орын алуы да, оның ...... ... Сол үшін де ... баланың мектепке бейімделуі кезінде оларға жылы
жүзбен қарап, мейірімділік, шыдамдылық таныта білуі керек. Менің ... ғана бала ... тез ... ... ... сөзден қорқыныш
сезімін сезіне алмайды, олардың оқу процесі жақсарып, әлеуметтік ... ... ... түрде жүреді. Алайда барлық ұстаз, ата – ана
баланың мектепке бейімделу жолдарын біле ... ... мен ... ... ... ... ... мектепке бейімделу жолдары» деп алдым.
Мақсаты: Психодиагностикалық зерттеу жұмыстары арқылы
бірінші ... ... ... ... ... ... көмек көрсету.
Міндеттері: 1.Түрлі психодиагностикалық
әдістерді қолдану арқылы баланың ... ... ... ... ... көрсету.
3.Қажетті ішкі
психологиялық механизмдермен ... ... ... ... ... ... мектепке бейімделуінің
жолдары.
Зерттеу пәні: Бірінші ... ... ... ... ... ... ... мектептегі ортаға, оқуға қажетті
психологиялық ... ... ... ... мектепке бейімделуі қиындықсыз
өтеді.
Зерттеу әдістері: Ғылыми әдебиеттерді саралау,
байқау, тест т. б. ... ... ... бейімделуінің кейбір психологиялық аспектілері.
1. Зерттеліп отырған проблемаға байланысты ғылыми әдебиеттерге шолу.
Қазіргі кезеңдегі бастауыш білім берудің басты міндеті – баланың күш ... ... ашу, ... пен ... өмір ... берік
негіздерін қалыптастыру, әрбір адамды дамыту үшін ... ... ... ... ... Сондықтан да бастауыш білім – үздіксіз ... ... ... қиын да ... жұмыс.
Балалар, әдетте, мектепке баруды асыға күтеді, ... оған ... ... да ... ... ... көрінеді: мұғалімнің әңгімесі,
мектептің жалпы тәртібі, оқу, жазу және ... ... ... ... т.
б. Бір қызығы, бұл тұста балаларды ... ... алу ... оқу
процесінің өзі. Олар мұғалімнің сұрағына дұрыс жауап бере ... да ... ... ... ... ... қатар бірқатар зерттеулерге қарағанда
бірінші сыныпта балалар асқан ұқыптылығымен, өзінің міндетін адал ... ... ... ... ... ... жасына дейінгі баланың көбірек шұғылданатыны ойын. Ақын Қадір
Мырза Әлидің :
Жаста кім боп ойнайсың,
Кім болам деп ойлайсың.
Өскенде сол ... – ойға ... де ... ... ойыңда! – деген өлең жолдарында терең сыр ... Егер ... ... әрекеті бұрын ойын болып келсе, оқуға кіргеннен кейін
оқу қызметі шешуші рөл атқарады. ... оқу ... ... айналып,
баланың психикалық дамуын билейтін болады. Осыған орай ... ... ірі ... ұщырайды. Өзгерістерге ұшырауының себебі ойынға
қарағанда оқу талабының бала үшін қиындығында. Сонымен ... ... ... бала ... ... ... ... орсының нәтижесінде
өзінің психикалық байлығын дамытып, жаман – ... ... ... ... ... ... жаңа жағдайға бала әлі бейімделе
алмағандықтан, оқу үстінде мына сияқты қиыншылықтар кездеседі: ... ... ... ... ... ... белгілі уақытта тұрып,
мезгілінде жатуға, сабақтан қалмауға, сабақ кезінде үнсіз тыныш ... ... ... ... ... тез болдырып шаршауы да
ықтимал. Екіншіден, ... ... тән ... және ... ...... ... үйрене алмағандықтан бала қиналады, сыныптың
мұғалімі ... ... ... бала оған бата ... ... ... үшін
сескенеді. Сол сияқты қасындағы партада отырған кім, оған сыр ... ... ... ... кіммен болмайды, осыны білмейді. Үшіншіден,
1 сыныпта оқушыларға қойылатын талаптар тым ... ... ... ... ... ... күресуге жетелемейді, дегенмен бала оқиды.
Оқығысы келуі мектептегі жағдайдың оған қызық көрінуінен. Мектепке келу
қызық ... ... ... арналған баланың қажеттілігін жөнді дамыта
алмайды. Бала мектепке келісімен ... ... ... іс - ... оқуға, еңбектенуге баули отырып, ұқыптылық пен зейінділікті талап
етеді. Мектептегі оқудың ... – бала ... ... ... да ... ... да қиын әрі жауапкершілігі
мол кезең. Бұл адам өміріндегі және іс - әрекетіндегі жаңа ... ... ... бұл кезде бар өмірі өзгеріске түседі.
Л. Д. Столяренко бұл кезеңді ... ... 6-11 ... ... ... ... құрыла бастайды. Ерікті зейіні,
мақсатқа бағытталған ... ...... ... есте ... ...... ойлауы, өзін - өзі басқару, мінез – құлық, ерік дамиды.
Белгілі бір ... ... ... ... – құлқын меңгеруге үйренеді.
Рефлексия дамиды (бала өзінің істеген ісін сезініп, оны жеткізе біледі).
Ақыл – ой ... ... Бала осы ... ... ... ... ...
қатынас жасау аймағын кеңейтеді. ... бала ... әсер ... ... есеп ... ... Үй ... айналысуға дағдыланады.
Қарым – қатынас аймағы кеңейеді, өздерінің мұғалім деген жаңа ... ... Оқу ... ... – қатынас жасау қалыптасады. Ойын оқудан
кейін екінші орынға түседі. Мұғалім бағалауы мен ... ... ... бағалау, өзіне - өзі сенім қалыптасады. ... ... ... ... мен ата – анасының ... ... өз ... қалыптасады.
Бұл қауырт кезеңде мектеп 1-ші күннен бастап оқушыға бірнеше талаптар
қоятыны белгілі. Ал оқушының азын – аулақ ... ... ол ... ... ... Осыдан келеді де, оқушылардың
мүмкіндіктерімен ... ... ... арасында қарама ... ... ... оқу ... ... ... ... Баланың
өткен кезеңімен салыстырғанда ұзақ уақыт қозғалмай іс - ... ... ... бұл ... ауыр тиіп ... Бала ... ... бейімделіп
кете алмайды. Бұл ағзаның, барлық жүйенің қатты жұмыс істеуін қажет ететін
ұзақ үрдіс. Баланың ағзасында жаңа ... мен іс - ... ... ... Бала мектепке бірден төселіп кете алмайды. «Ережелерге
ие болу – деп жазады А. Н. Леонтьев – бұл дегеніміз өз ...... ... ... ... ... оны нақты бір тапсырмаға бағындыруға
үйрену».
Белгілі орыс ... Л. И. ... ... ... шақтан
мектепке өту – баланың өмір салтын түбірімен өзгертеді, ол оқу ... ... қана ... ... ... ... ету арқылы қоршаған ортаға
бейімделе ... ... ... ... ... да түбегейлі
өзгереді. Ол баланың оқу әрекетіне байланысты. ... ... ... ... ... меңгермеуі ол үшін не зор қуаныш, не
үлкен уайымға ... Өз ... ... көріне алмауы жан
күйзелісіне әкеліп соқтырады. Мектепке тез бейімделе ... ... күйі ... ... жиі ... ... ... мектеп неврозы
сипатында болады, яғни мектепке баруды есіне салса, бала ... ... ... Г. Эберлейн өзінің «Дені сау балалардың қорқынышы» атты
еңбегінде : ... ... ... болатын жағдайлардан үрейленеді, олар
үнемі «мектепте мұғалім берген тапсырманы орындай алмай қаламын ба?» ... ...... ... ... ... өзгермелі жағдайларға
тез арада бейімделе алмау деңгейі өмірлік дағдыларды меңгеру ... ... ... ... дағдылар дегеніміз күнделікті
өмірде оқушыларды оқуға және еңбек ... ... өз ... ... ... өз ... шеше білуге көмектесу.
Осы кезеңнің жетістігі баланың психикасы өте тез дамиды, олар өте
сезімтал, әсершіл болып ... ... кіші ... ... балалардың
қабылдауы әлі де тұрақсыз болғанымен, білімге деген құштарлығы өте зор.
Деңгейлі қабылдауының ... ... ... әр ... әсер ... ... Мұғалім баланың әсершілдігіне
сүйене отырып, оқушыны мақсат қойып тыңдауға, көруге үйретеді, өз әрекетін
зейін мәдениетін ... ... Осы ... ... ... логикалық ой - өрісі дамиды. Және ... ... ... ... сондықтан оқу тәрбие үрдісінің ұйымдастырылуынан, оқыту мен
тәрбиенің мазмұны мен әдіс – тәсілдерінен көп нәрсе ... ... ... ... И. ... бала психикасындағы мектеп талаптарына сәйкес келетін
мынадай жаңалықтарды ұсынады. Мектепке ... ... ... ... даму ... ... ... өзгеруіне
дайындық, оқимын деген тілек болуы керек; сонымен ... оның ... ... өз - өзін ... ... ... керек. Аталған
психологиялық қасиеттер мен ... ... осы ... ... ... ... көзқарасы бойынша мектеп оқуына дайындықты құрайды.
Д. Б. Эльконин мектепке дайындық проблемасын талқылай отырып, бірінші
орынға оқу әрекетіне ... ... ... қояды. Осы
алғышарттарды талқылай отырып, ол және оның ... ... ... берді:
- балалардың саналы түрде өз әрекеттерін ережеге бағындыра алуы;
- берілген жүйе талаптарына бағыттала алуы;
- сөйлеп жатқан адамды зейін қойып ... және ... ... берілген
тапсырмаларды нақты орындай алуы;
- көздік қабылдау үлгісі ... ... ... ... өз бетінше
орындай алуы.
Бұл параметрлер еріктіліктің ... әсер ... және ... ... ... ... ... Л. С. Выготский: « Бала дүниеге келісімен әлеуметтік, қоғамдық
тіршілік иесі ... ... оның өсіп – ... үшін ... ... ... түсуінің маңызы зор, осы арқылы бала ... мен ... ...... Психологиялық дамуға баланың ересек адамның
сөзін түсінуі, оқуға жағымды ... ... іс - ... ... ... ... бірге жұмыс атқаруға ынталануы, жұмыс істей білуі
жатады.
С. Т. Басұрманова еңбегінде бастауыш ... ... ... ... - өз беттерінше ерікті ... ету, ішкі және ... ... ... ... ... ... барлық жұмысты өзі
атқаруға ылғи ынта қояды, оның белсенділігі артады деген пікір ... ... ... ... ... ... ... адамға сенгіш,
болып жатқан оқиғаларға ... ... ... Осы ... ақыл – ой
қасиеттерінің жалпы түрі: белсенділік пен өзін - өзі ... атап ... ... ... ... ... көрінсе, өзін - өзі
реттеу барлық психикалық актілерде ... ... Осы ... мектеп өміріне
А. В. Запорожецтің сөздерін еске ... ... яғни ... ... ... ... баланың психикалық дамуының ... жаңа ... ... ... ... және ішкі шарттармен бір біріне өтеді.
Сондықтан да 6-7 жастағы бала ... ... ... ... Осы ... ... психикасы өте тез дамиды, олар өте сезімтал, әсершіл
болып келеді. Бірақта бірінші сынып оқушысының ... әлі де ... ... ... ... өте зор .
Қазіргі заманғы педагогикалық – психологиялық зерттеулердің
анықтауы бойынша мектептің бастауыш ... ... ... қай ... ... ... дүниетаным, т.б. – болсын ең қарқынды дамитын ... ... ... ... тек ... ... білік дағдылардың
белгілі бір қажетті жиынтығын ғана меңгерумен шектелмей, бұған қоса оқу
және сөйлеу әрекетін, өзін - өзі ... ... ... ... нормаларын, яғни оқушының тәрбиелік деңгейін сипаттайтын және
қалыптасуында әр пән белгілі бір рөл ... ... ... ... ... оқушының өзін қоршаған, өзі өмір сүретін табиғи және әлеуметтік ортаға
үйренуін; жаңа әлеуметтік мәртебе – оқушы мәртебесінің ... оқу, ... ... – қатынас, еңбек, т. б. әрекет түрлерін қөажетті
деңгейде меңгеруін;
- айналамен жеке – ... ... ... ... ... ... білімін әрі қарай жалғастыруға дайындығын сипаттайтын белгілі бір
деңгейдегі ... ... ... ... ... жауапкершілік сезімдерін тәрбиелеудегі өте қолайлы кезең.
Себебі 6-7 жастағы баланың санасының дамуы адамдар әрекетінің адамгершілік
қатынасын ... ... ... ... – ақ олардың қоршаған
өмірдегі шындыққа деген қатынасы мейлінше анық және ... ... ... дамуы қажет деңгейге жеткен. Бұл жастағы балаға қоршаған ... анық ... ... ... ... .И. ... ... Д. Б. Эльконин және т. б. бұл
кезеңді баланың адамгершілік ... ... ... ... ... ... әр оқушының мүмкіндігі мен қабілетіне сену керек.
Ш. А. ... ... оқу – ... ... қоылатын талаптарды
айқындамастан бұрын, олардың мұғалімі қандай болуы керек екенін ... ... ... ... мұғалім қызметінде жандана түсетін оқушылармен жұмыс
тәсілдері, ... ... егер ол ... ... ... оқушыларға
деген ізгі, мүдделі қарым – қатынасын жүргізбейтін болса, балалар ... пен ... ... ... ... әр оқушының өз күшіне
деген сенімін ұштай алмайтын болса өздігінен жақсы да ... де ... ... әсіресе бірінші сынып оқушылары үшін ... ... ... ... өте ... ... да әр ұстаз оқушылардың бірімен бірі тез
тіл табысып, сыйлауға бірін – бірі түсінуге жағдай ... жөн. ... ... ... гөрі ... құрбысы айтқанын тез қабылдайды.
Бұл жұмыстың барлығы өзара ... ... ... – қатынас арқылы
жүзеге асып әр оқушының белсенділігін арттыруды мақсат етуі қажет. ... ... ... жету үшін ұстаз бен шәкірт, шәкірт пен шәкірт
арасында сенім мен пікірлесу орнығуы керек. Ал бұл ... және ... ...... ... ғана ... ... Л. С. Выготский
“Ынтымақтастықта дербестіктен гөрі жетекшілік етумен, біреудің көмегімен
бала әрдайым көбірек тындырады және ... ... шеше ... Дербес
жұмыс істегеннен гөрі бала ынтымақтастықта күштірек әрі ... ... ... шеше ... ... қиындықтар деңгейі жөнінен биікке
көтеріледі…” - деп жазады. “Оқытудың ... ... ... - ... ол, - ынтымақтастық интеллектуалды биік баспалдаққа ... ... ... ... қолынан келетінге ұмтылу мүмкіндігі
орталық сәт болып табылады”.
Д. Н. Узнадзе Л. С. ... ... ... ... ... ... ішкі ... мен мүмкіндіктерінің дамуы үшін жағдайлар
жасаудан көреді.
Жауапкершілік қасиеттерін қалыптастырып, оны жеке бас ... ... үшін ... процесінде арнаулы жағдай жасау керек. Біріккен
іс - әрекет адам белсенділігінің негізі болып, оқу ... ... ... ... ... қарым – қатынасқа түсуіне жағдай жасауы
өз тарапынан ... ... ... ... ... ... ... әр
оқушының жауапкершілік сезімін алғаш рет өз басынан өткізіп, сол ... ... ... ... сол ... әр ... және басының
тұрақты қасиетіне айналуына жағдай жасағаны ... ... ... сезім әрекетіне тез бой алдыратыны
ғылымда белгілі. Сондықтан Б. А. ... ... ... ... әсерлі ықпал ету жолы ретінде ... ... ... ... қолданған жөн. Балалармен ертегі, әңгіме, кино
және т. б. жайында қарым – қатынасқа түсіп, сол жағдайлар арқылы ... адам ... ... ... өзін ... түсінушілікті қажет
ететін адамның орнына қоя білуге, оның бастан өткізген сезімін өз ... ... жөн. Бұл ... тек ... ... ғана жүргізілмей,
әр отбасында қолдау тапса ғана айтарлықтай нәтиже ... ... ... ... ... ... жатады:
- білімге деген қажеттілік, адам мәдениетінің белгілі бір саласына ... және оны ... ... ... ... ... ... мәдениеті;
- өзінің білім ордасымен, сыныбы, мұғалімімен мақтану ... ... ... ... ... ... ... жайлы сезінуі,
қауіпсіздіктерін сезінуі;
- өз сыныбының дәстүріне берілуі, оған қамқорлық білдіруі;
- ересектердің тәжірибесі мен білімін ... ... болу ... ... ... ... тәрбиелеу – жалпы тәрбие үрдісінің ең
негізгі кезеңі. Сондықтан ... ... ... ... ... ... жетекші идеясын және бастауыш саты оқушысының жас ерекшелігін, соған
орай балаға педагогикалық ... ... ... білуі тиіс. Тәрбие жұмысы
жас ерекшелігіне орай жүзеге ... Бұл ... ... ... ... әлеуметтік өмірге араласуға, енуге, оның заңдарын білмесе де, соншама
құлшыныспен асығып ұмтылады. Осы жас кезеңіне тән ... ...... әлеуметтік жағдайларды қабылдауына ықпал етеді. Мұнда
баланың нәзік жан дүниесіне дақ ... ... ... ... ... оқушыларының психикалық даму
ерекшеліктері.
Бастауыш мектеп өскелең ұрпаққа білім берудің бастамасы. Қазіргі қоғам
талаптарының өзгеруіне ... ... ... ел ... бетбұрыстарына байланысты жаңа ұрпақтың ... ... ... ... оны ... өмір ... ... өрістету
міндеттері қойылады. Бала психологиясын жан жақты зерттеп, оны терең білу,
оның даралық ерекшеліктерімен үнемі санасып ... ... пен ... да ... ... жүктейді. Бала психикасының дамуы бір
қозғаушы күштің нәтижесі емес, ол – ішкі ... ... ... даму ... үшін ... әсер ... ... жағдайлардың, оқудың ... және ... ... ... әрекет етуі шарт. Бала қылығының
түрлі формалары және жаңа сапалы психикалық әрекеттердің пайда болуы, оның
әрекеттерінің өзгеруімен, айналасындағы ... ... бара – бара ... сатыға шығуымен байланысты.
«Баланың психикалық дамуы қиын процесс, оны түсіну ылғида тек қана
балаға әсер ететін объективті шарттардың ... ғана ... ... ... оның ... қалыптасу ерекшеліктерін де талап етеді, - дейді
орыс психологы Л. И. Божович.
Психиканың бүкіл ... ... ... белсенді қызметі
өрістеуіне мүмкіндік береді. Бұл процесте ол, бір ... ... ... қабілетін нығайтып, жетілдіреді, жаңа дағдыларды игереді, екінші
жағынан, материалдық және ... ... ... сол ... ... адамзат
мәдениетіне өз үлесін қосады. Бала өмірінің осы кезеңінде даму туралы іс -
әрекеттің танымдық, ... және ... да ... ... ... ... айтуға болады. Баланың потенциалдық күштері неғұрлым жан – ... және ... ... ... ол ... ... оның ... мазмұнды, жан – жақты, табысты ... оны ... ... ол ... ... ... ... алады.
Бастауыш мектеп оқушысының психологиясы тек жас ерекшелігіне
байланысты емес, ... ... ... өскен ортасына, балабақшада болу
болмауына, ... ... ... ортаға т.б. байланысты. Бірінші
сынып оқушыларына 6-7 жастағы балалар жатады. Бұл кезеңде ... ... ... ... еттері мен шеміршектері, сүйектері нығайып, табаны
сүйектенеді, омыртқасы барлық мойын арқа бел бүгілістері ... ... ... ... ... ... процесі бітпеген. Балаларды сабақ
кезінде отырғызғанда мұны ескерген жөн. Балаларды тым көп жазу ... ... ... ... саусақтары мен қол буынын дәл қимылдату
қиынға түседі. Бастауыш сынып оқушыларының жүрек – тамыр системасы әлі ... ... ... ... ... ... ... ойын ойнаған кезінде
балаларды шаршатып алмау керек. Бұлшық еттері шапшаң өседі. Мидың ... ... ... ... іс - ... мен ... қалыптасуына
үлкен әсер етеді. Жекелеген психикалық үрдістердің қарқынды дамуы баланың
бастауыш мектеп шағында жүзеге асады. Бұл кезде қабылдау ... ... мен есту ... ... ... ... ... түстерді айқын
ажырата алады. Қабылдаған заттардың қасиеттері мен ... ... ... ... ... тікелей қызығатын нәрселерге
аударады. Бала біртіндеп енді жай ... ... ... ғана ... нәрселерге зейінін бағыттап, оны тұрақтандыруға үйренеді. Ырықты
зейінінің дамуында сыртқы әсердің ... ... ... зор. ... дамуы, сондай-ақ оның көлемінің кеңеюі баланың қазіргі
кездегі ойын ... ... ... ... оларды меңгере алумен
байланысты.
Бастауыш мектеп кезеңінде негізгі іс-әрекет оқу ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін көрсете
отырып, ақыл-ой еңбегін зейін арқылы жүзеге асырады. Оқу іс-әрекеті балаға
өзінің есте сақтау үрдісін басқаруды ... ... ... оқу ... мен ... тән мазмұны бұл үрдісті едәуір дамытады; есте сақтау
мықтылығы беки түседі. Есте сақтау деңгейі-есте ... ... ... ... ... есте ... және ... жаңғырту
тәсілдері мен әдістерін меңгеру деңгейіне байланысты болады.
Бастауыш ... ... ... ... есте ... ... жоғарылайды, меңгерілетін оқу материалы ... ... ... ... етіп ... Есте сақтау мен елестету баланың күш жігерді
керек ... ... ... ... ... Бастауыш мектеп
кезеңінде алған білімдері бала өз іс-әрекетінде қолдануға машықтанады.
Баланың ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ой әрекетіне көшу көрінеді. Дегенмен, практикалық әрекет
жоғалмай, керісінше, оқушылардың жаңа, қиын ... ... ... ... ішкі ... ... арқылы ізденіс, негізгі сипаттағы
практикалық әрекетті орындауды үйренеді. I сигнал ... ... ... ... ... ... ... көрнекі, көзбен көретін,
қолмен ұстайтын, еститін нәрселерге құштар етеді. Сондықтан да көрнекі оқу
материалдарын ... өте ... ... ... ... ... бастауыш
сыныпта оқыған кезде екінші сигналдық система жедел дамиды. Бала ... ... ақ ... нәрселерге талдау жасап, дұрыс қорытынды шығарып,
кейбір құбылыстың себебін ... ... ... ... ой ... да іске ... ... бойынша заттарды
дұрыс әрі оңай салыстыра алады. Абстрактылы ұғымдарды салыстыру байқалады.
Логикалық ойлауының даму ерекшелігінде ой қорытындысын жасай алу, ... ... ... беру ... ... анық ... бастайды.
Оқушыларда жоғары дәрежеде, жүйелі түрде және ... ... ... ... Бұл өзін ... орта ... қоғамға еніп жатқан жаңа
техника туралы, танымдық ... ... ... ... Осы ... ... және оның танымдық қызығушылықтары қалыптасады.
Бала тілінің дамуының мотивтеріне құрбыларымен, ересектермен ... ... ... жаңа ... ... ... ... түсіндіруге тырысушылық, әңгімені эмоциялық тұрғыда жеткізе
білу жатады. Бала ... ... әр ... жағдайларда ішкі ойлау
қалыптасады. Сөйлеудің коммуникативтік, ... ... ... Өзін ... орта ... ... өзгерістері жайлы, оқу,
әңгіме, пікірталас, тыңдау сияқты түрлерді меңгере ... ... ... жазу бала ... едәуір өзгешелік енгізеді. Көркем жазу
сабағы ана ... ... ... ... және ана ... ... мүмкіндік береді. Баланың алғашқы мектеп табалдырығын аттауы-оның
бойында күрделі сезімдер туғызады. Бұл балалар арасындағы, әр ... ... жаңа ... ... ... ... баланың жеке басындағы адамгершілік,
жауапукершілік, әділдік, қайырымдылық, еңбекқорлық ... ... ... сынып оқушысының ерік сапаларының дамуы, 1-ден,
жетістіктерге жету ... ... мен ... ... және
өзгеруіне, 2-ден, ішкі және сыртқы қиындықтарды жеңе ... ... ... күш ... ... ... өзін ерікті тежеу барысында өзін-өзі
меңгеру, тоқтамға келуінде қалыптасады.
Бастауыш мектеп жасындағы баланың жеке ... ... - оқуы ... ... ... оқу ... ... мен
адамгершілік қасиеттерінің қалптасуындағы қарқынды кезең. Олардың
өзгелермен қарым-қатынас ... ... ... кезеңі деп аталады.
Бастауыш сынып оқушысының жеке ... тән ... ... ... бас» ... ... ... деген мәніс те кіреді. Бала ... соң ... ... ... ... ... орын алатынын
ойлап, қайткенде жақсы орынға ие ... деп ... ... Бұл ... ... ... орын алғысы келетіні туралы бағасы мен құрбыларының,
не үлкендердің ол жөніндегі бағасы ... ... ... ... жақсы.
Егер бірінші сынып ... өзі ... ... ... ... асып кетсе, мұндай баланы мақтаншақ деп ... оның өзі ... ... ... оған ... ... келсе, осындай баланы кішіпейіл дейді. Бірінші сынып оқушысы өзінің
ісіне, не мінезіне әлі сын көзімен қарай ... ... оның ... ... ... ... ... жоғары дәрежеде келеді.
Бастауыш сынып оқушысының жеке басы ... ... оның ... ... ...... ... сапалары да жатады. 7 – ... ... ... келетіндіктен, бұлардың көбі сыпайы болып
келеді.
Бастауыш сынып оқушысының жеке басына тән қасиеттерді тек «Мен» ... ... ... ... тиісті мөлшерлерге қалайша ... ерік – ... ... ... не сабырлы келе ме, әсемдікті
ажыратудағы талғамы және ... ... ... – осы ... де алып
қарауға болады. Олар мыналар:
Мөлшер не норма деп ... ... ... ... Бала ... ... нені ... болатынын не болмайтынын әбден жақсы біледі.
Мектепке кіргеннен кейін бұрын орындап ... ... ... ... ... ... кешігіп, не берілген тапсырманы орындамай келуіне
болмайды. Тапсырманы орындамаса мұғалім мен құрбыларынан ұят. Сол ... таза ... ... ... ... ... бұлда «нормаларды» бұзуға
жатады. Әуелгі кезде осыған үйрене алмай қиналатын болады. Бірақ ... ... ... ... ... Бұл ... норма дейтін
себебі осыларды орындау көпшілік арасында ... және ... ... ... ... ... ... қиыншылыққа төзімділігі, берген
уәдесінде тұра алуы, өзгелерге сүйкімді ... бір ... ... ... жатады. 7 – 8 жастағылардың әуесқойлығын алсақ, ... ... ... ... ... «бұл не?» деп ... «Бұл
неліктен?» – дейді. Сұрақтарды осылай құруда үлкен мән бар, ... ... ... ... не екенін ғана білгісі келмейді, соның бәлендей
нәрсенің сырын, себебін ... ... ... ... ... ... ... де болып тұрады.
Баланы үй – іші көп еркелетсе, онда ол ... ... тез ... ... ... ... ... күтпеген жағдайда «жақсы», «өте жақсы»
деген баға ... ... ... ... ... ... ... алмайды.
Бастауыш сынып оқушысының ерік – жігері недәуір ... ... да, ... - өзі ... ... импульстік іс жасап ... ... іс деп ... не ... ... ... бірдеңені бүлдіріп алуды
айтады. Осындай жағдай баланың тәртіпсіздігінен емес, импульстік ... икем ... яғни өзін - өзі ... ... ... ... ... әсемдікті ажырату талғамының дамытуына толық
мүмкіншілігі бар. Бұл қасиет сурет салу, өлең ... ... ... үстінде
қалыптасады. Әрекеттенудің бұл түрлері баланың қолының ... ... ... және ... ажыратып естуін кеңінен дамытуға
мүмкіндік береді.
Бастауыш сынып оқушысының өз құрбыларымен қарым – қатынасы ... әр ... әр ... және ... өзі ... бала ... өсті ме,
әлде үйінде өсті ме, соған орай келеді. ... ... ... қалай
қалшыптасатынын алсақ, осының өзі 1 сыныпта әлі қалыптаспаған, балалар
бақшасында тәрбиеленген балалардың ... ... ... ... ұжым ... деп ... ... бір біріне жаны ашып, көмектесу дегенді білмейді. Тек басқалар
өзіне кедергі жасамаса болғаны. Бірақ 2 – 3 ... бұл ... ... ... ... ... ... бір біріне көмектесуі әуелгі
уақытта мұғалімнің басшылығымен іске асады. Кейін ... ... ... ... ... келе ... ... ерекше кезең ретінде бастауыш ... ... ... жаңа ... сипаттама берсек онда мектепке түсу бала
өмірінде жаңа жас кезеңінің басталуын байқатады – ол ... ... ... ... ... оқу ... ... табылады. Оны жүзеге асыру үрдісінде
бала мұғалімнің жетекшілігімен қоғамдық сананың ... ... және ... ... сәйкес біліктілігін жүйелі игере бастайды.
Қоғамдық сананың осы түрлерінің мазмұны теориялық сипаттамаға ие.
Психологиялық зерттеулер ... 6-10 ... ... оқуға
деген ынталы қызығуы жеке пәндердің мазмұны ... ... оқу ... ... ... Оқушылардың әрекеттік жағдайын әрдайым қолдайтын
басты ынталандыру өзіндік жұмыстар болып табылады. ... ... ... ... ... ... кез – ... ынталандыру
секілді, өз ішінде, өзіндік жұмыс әрдайым оқушының ... бір ... Кез ... ... өзіне өз пәнін, өз әдісін қосады. Оқу ... ... ... ... мәні білім көзі және өзіндік ... ... ... ... ол ... ... кез ... түрінде жатқан міндет, мәселе, соны шешпекші болып оқушылардың әрекет
істеуі.
Бастауыш сатыдағы кезең – оқушыда оқу әрекеті қалыптасуының ең ... ... ... ... ғылыми ұғымдар мен түсініктерді меңгере
отырып, ... ... ... ... жеке ... ... ... мен қасиеттері қалыптасады. Яғни, бастауыш мектеп
жасындағылардың оқу әрекеті ... ... ... жаңа
түзілімдер қалыптасады және дамиды.
Олардың негізгісі – оқушылырдың ішкі позициясы, еркіндіктің дамуы,
әрекеттің ішкі жоспары және ... ... ішкі ... 6-7 ... ... және олар екі қажеттілік арқылы сипатталады.
1. Танымдық қажеттілігі. Бұл қажеттілік қанағаттандыруын оқудан алады.
2. Белгілі бір әлеуметтік қатынасқа байланысты қажеттілік. Ол ...... ... келетіндіктен пайда болатын қажеттілік.
Еркіндіктің дамуы ішкі оқу әрекеті пайда болуы ... ... ... ... қабылдаған кезде, жүріс – тұрыс түрткілерін
бағындырған кезде, бар ... ... ... орындаған т. б.
жағдайларда болады.
Ішкі жоспарлы әрекеттің дамуы ... ... ... оның одан әрі
қарай қалыптасуы оқу әрекетінде ... ... ... ішкі ... ... өз ... орындаған кезде, жоспарлау кезінде және неше
түрлі жағдайларды қорытқан кезде көрініп отырады.
Бастауыш мектеп жасының аяғында рефлексия ... ... яғни ... жеке ... іс ... және өзінің жүріс – тұрыстарын бақылап қарай
бастайды. ... ... ... негізгі компоненті, сонымен қатар
баланың өзіндік сана сезімінің ... ... бір ... ... ... ... ... білімді меңгеру ол ойынмен, ...... ... және т. б. ... ... ... болады.
Оқу әрекетін балалардың тек интеллектуалдық – танымдық белсенділігін
көрсету деп ... ... Оқу ... ... ... ... ... мен толыққанды өмірінің құбылысы. Бастауыш
сатыдағы білімнің теориялық деңгейін біршама ... ... ... ... маңызы зор. Бұл осы уақытқа дейін оқыту тәжірибесінде
басым қолданылып жүрген айналадағы дүниенің заттары мен құбылыстарын ... ... ... ... ... шектелетін таным әдісі шеңберінде
қалмай, олардың арасындағы ... ... ... ... ашып, түсінуіне жол ашады: оқушыда ... мен ... ... ... дәл анықтау, талқылап талдау, ... ... ... алу т. б. осылар сияқты біліктердің қалыптасып
дамуын қамтамасыз етеді.
1.3. Оқушының мектепке бейімделу қиындықтары және оны ... ... ... ... ... ... ... деп атауға
үйренгенбіз. Бұл нені білдіреді? Бұл - оның он бір ... ... ... ... пен ... ... жүріс – тұрыстың
адамгершілік – ... ... ... ... ... тән қасиеттерді
қалыптастырудың сапалық жаңа кезеңі басталғанын білдіреді. Бұл өмір шын
мәнісінде оқушыдан оқу ... өзін - өзі ... ... ... ететін «кәсіби» қызмет сипатына ие бола бастайды. Бала ... ... ... ... ... алғы ... ... ғана оқушы деп
атала алады. Ал баланың қалай оқу керектігін, «кәсібінің» негізі ... пен ... ... меңгермей тұрып мектепке келетіні аян.
Басқаша айтқанда, машинаны ... ... адам ... отырғанымен оны
жүргізуші деуге болмайтыны сияқты баланы да әлі толық мәніндегі оқушы деуге
болмайды. Оқушы болуы мәжбүр бала ... оқу ... ... ... және ...... ... белгілі бір дәрежесіне
жетуі керек, атап айтқанда:
1) оқи білуі, яғни оқу – ... ... ... тәсілдерін
меңгеруі, оларды жетілдіріп, байытуға талпынуы;
2) оқуға ынтасы болуы;
3) ... ... ерік – ... яғни әр ... міндеттерді шешуге
күш – жігерді жұмылдыра алатындай қабілет болуы;
4) оқушы өзінің қоғамдық парызын түсінуі;
5) ұжымда өмір сүруге, ... ... мен ... ... ... ... әзір болуы;
6) өзін жолдастарының, мұғалімдердің, жақын адамдарының көзімен көре
біліп, жетіле түсуге талпынуы тиіс.
Әрине осы қасиеттердің бәрі бірден ... ...... мұғалім мақсатты
түрде ұйымдастырған балалардың ұжымдық қызметінің ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық таным
қызметіне қатысуға, сыныптас балалармен достасуға үйрету керек. Одан кейін,
оқу мен жазуды, қарапайым есептерді ... ... ... оқу ... ... ... тәсілдерін үйренеді. Сонымен бірге олардың
сергектігін, зеректігін, ойлауын жетілдіріп , ... қиын ... бір ... ... ... үйрету керек, алғашқы оқу жылының соңында алта жасар
бала ойдағыдай оқу үшін, былайша айтқанда оқумен болу үшін ... ... ... ... ... түрінде игереді. Одан әрі ... ... көп ... ... оның ... ... ... әрбір
оқушыны оқуға оның қалай дәйекті де тиімді түрде оқытқанына ... ... ... ... міндеті – балалар психологиясынан ең бір
маңызды орын ... ... ... ... сыныптың басты талабы -
балалардың жан – жақты дамуының ... ... ... ... ... сауатты жазып, есептеудің берік тәсілдерін қалыптастыруды
қамтамасыз ету және т. б. . ... бару бала ... ... ... ... ... балалық шақ ойындарымен қош айтысып, мүлдем басқа бір
дүние ... ... ... шақ – бұл баланың айналадағы қоршаған дүниеден
алған әсерінің үлкен қорын жинау кезеңі. Мектеп ... ... ... ... ... түседі де әрі қарай басқаша тірлік ... Әр ... ... ... іс - ... бай ... толы ... өмірі кішкентай оқушы өз мүмкіндігін, қабілетін
белсенді түрде көрсетуге, өзінің күш – ... ... ... ... ... орта ... ... Баланың мектептегі болашақ өмірінің
көңілді болуы оның мектепке қаншалықты дәрежеде бейімделуіне байланысты.
Алғаш ... ... ... ... ... ... алмау;
- ерте тұру, сабақтан кешікпеу, сабақ үстінде тыныш ... ... ... ... өзіне тән психологиясына үйрене алмау;
- бастауыш сыныптың алғашқы кезеңінде кейбір оқушылар үшін оқу талптарының
тым жеңіл ... ... ... ... ұялып, жасқанып, өз құрбыларымен жағымды қарым-қатынаста бола
алмауы.
Мектепке бейімделу кезеңін әрбір ... ... ... байланысты түрліше өткізеді. Бейімделу кезеңінде ... ... ... шулайды, сабақта жиі көңілі басқа ... ... ... ... ... ал ... ... ұялшақ, өздерін жиып,
бөлек жүреді, ... ... ... ... ... ... ... оған ескерту жасаса жылайды, ал басқаларында ұйқылары, тәбеттері
бұзылып, өте ерке болып кетеді, мүлдем кішкентай балалардың ... ... ... саны ... Кейбір зерттеулерде, «Мектепке
бейімделуде, әсіресе, ... ... үйде ... ... көптеген
қиыншлықтарға кездеседі, мектепке тез бейімделе алмайды»-деп түсіндіреді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... балалардың да қиыншылықтрға кездесетіндігін тәжірибе көрсетіп
отыр. Мектепке тез бейімделе алмаған балалардың ... ... ... ... ... ... мектеп неврозы сипатында болады, яғни мектепке
баруды есіне салса, бала ренжиді, жылайды, уайымдайды. ... ... ... бейімделе алмау ата-аналардың балаға дұрыс ықпал етіп, оларды
ынталандыра алмауына да байланысты. Ата-ана ... ... ара ... ... ... ... ... қой» немесе «Мектепте қарның ашып
қалған жоқ па?» ... ... өзі ... ... ... ... ... бейімделуіне кедергі болады.
Барлық оқу күніндегі оқу жүктемесі ұтымды бөлінген ... ... ... бөлетін тәжірибелі мектептер де бар. Әр 3
сабақтан кейін спорт сағатын, қимыл қозғалыс ойындарын ... ... ... ... ... демалу баланың қабілеттілігін ... ... ... сабақтарда жақсы отыратындығы дәлелденген, спорт
сағатының мазмұны әртүрлі ... ... ... ... дене күшін шамадан
тыс керек ететіндей болмауы тиіс. Өйткені балаларға әлі де ... ... ... алты апта ... 20 ... ... ... уақыт
тұрақты жағдай және жұмысқа қабілеттілік жоғары деңгейде болады. Түсетін
кезеңі-демалыс. Демалыстан кейін 1-2 апта дағдылану және өте ... ... ... Сондықтан да 6 жасарлар үшін 3,4-тоқсанның ортасында
қосымша демалыс беріледі. Бұл балалардың демалуына, оқуға қайта ден ... ... ... қалпына келуіне септігін тигізіп, шаршауды
болдырмайды.
Демалыстың балаларға не керегі бар? ... ... ойын ... болады. Арнайы зерттеулер демалыс баланың оқу ... ... ... көтеретіндігін байқатады. Бала қозғалысы тыныш ... ... ... ... ... ... Қиын оқу
материалдарын, жеделдетілген оқу жүктемелерін, бақылау жұмысын ... ... ... ... ... Егер ... ... желтоқсан
айының соңында жұма күні 3-4 сабақта алса, нәтиже нашар болады.
Сіз баланың ... ... ... ... ... байқадыңыз
ба? Олар жүгіргісі, секіргісі келеді. Шаршадық дейді. Шаршағаны осы ма?-
деген сөздерді ... ... жиі ... ... бір ... партада отырудан әбден жалығады. Сөйтіп олар
эмоциялық бәсеңдеу керек болған соң айқайлайды.Өйткені олар ... ... ... қуанышты. Қозғалыстағы белсенділік шаршауды жоюдың
ең қызық жолы. Сондықтан қозғалыс ойындар сабаққа, ... оң ... ... ... жүйесінің қызметінің жақсаруына, орталық жүйке
жүйесінің тынығуына әкеп соғады.Жүйелі оқу ... ... ... ... ... ... ... сергіту сәттерін өткізіп, үзілісте
қозғалыс ойындарын ұйымдастыру, спорт ... қою ... ... 60% ғана ... ... ... ... тұру баланың
денсаулығына оң әсерін береді, нерв жүйесі мен бұлшық еттің ... ... ... тез ... көмектеседі.
Сергіту сәттері баланың жұмысқа қабілеттілігін жоғарылатып ... ... өтуі ... Ол таза ... өткізілуі тиіс.
Спорт сағаттары міндетті түрде 3-4 сабақтар арасында өткізілуі керек және
әрі таза ... Ол ... ... қайта келтіруге, тыныш отырып 4 ... оқу ... ... ... ... қабілеттіліктің
түспеуіне көмегін тигізеді. Осының барлығын ... ... ... тез ... ... ... мектепке бейімделуін оның ата-анасымен бірлесе отыра
жүргізеді, оларға іс-әрекеттің мазмұны өзгерген ... ... ... да ... ... ... түрі ... қызықтырып,
оны жалықтырмау керек екндігі түсіндірілуі ... ... ... тез ... ... жылы ... ... жағымды қарым-
қатынасына, іс-әрекеттің түріне байланысты. Оқушыны мектепке қызықтырып
бейімдеудің басты құралдарының ... ... ... Ойын ... ... ... Ойын арқылы бала білімді-қоғамдық тәжірибені
меңгереді, ... ... ... ... ... ... кеңейіп, мектептегі оқу процесіне қызығушылықпен
қарай бастайды.
Әрбір мұғалімнің өздері өткізетін пәндері бойынша, ... ... ... ... ... ... таңдай білуі ұстаздық
біліктілікпен шеберлікті қажет етеді. ... ... ... мұғалімнің
өзіне тән психологиясына бейімделіп, құрбыларын тану, олармен жағымды қарым-
қатынаста бола отыра, кез-келген іс-әрекетті ... ... алу ... ... ... ... бірін-бірі құрметтеу, ұжымдық ортақ
іске талпыну және жеңіске жету сапаларын дамытады. Ойын ... ... ... ... ұялу сезімдерін жойып, сыныптағы ортақ әрекетке
ден қойып, оқу процесін өз құрбыларымен ... ... ... ... ... ... 1-ші сыныптарға баға қойылмауы
керек. Өйткені баға ... ... ... ... ... беруі мүмкін. Сол себепті «2» және «1»деген бағалардың орнына
әртүрлі жұлдызша, төртбұрыш сияқты суреттер ... ... Осы ... бала ... өз ... біле ... Кейде әлсіздік,
денсаулығының нашарлығы, сөйлеу ... ... ... ... ... дамуы табыстарға кедергі келтіретіні мәлім. Бұл балаға
психикалық ... ... ... ... психиканы жарақаттайтын фактор ретінде көрініп,
оқушының эмоционалды жағдайының өзгеруіне әкеп соғады. ... ... ... ... оның үлгеріміне әсер етіп, ... ... ... ... ... бейімделу кезіндегі қиындықтардың пайда болу себебіне
әлеуметтік-педагогикалық бетімен ... ... ... Бұл ... ... әр ... ... мүмкін және ол отбасындағы
психологиялық жағдайға байланысты. Ата-аналарда ... ... ... ... 1-ші ... баладағы танымдық сферасының қалыптасуы зардап шегеді.
Мұндай балалар білім қорының аздығымен, ой-өрісінің тарлығымен көрінеді.
Мұндай ... ... ... ... ... тұр. Сонымен бірге олар талаптанғыш, адал, мектеп
ережелерін жақсы орындайды, эмоционалды бір ... осы ... ... ... ... ... жаста интеллектуалды дамуы
үшін стимулдары ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет (мысалы, үй жұмысын орындаудағы көмек)
жағымды бағаланады. Ата-аналардың берген жоғары бағасы өзіне сенімділігін,
ұқыптылықты, адалдықты ... ... ең ... ... ... ... қояды.
Отбасындағы мәдени деңгейдің төмендігінен, баладағы психологиялық
дамудың ... ... ... ... ... ... ... енеді. Оқу материалын меңгерудегі пайда болатын
қиындықтар олардың толығымен ... ... ... ... ... ... келгенде оқу сабақтарына үлкен қызығушылықпен ... ... ... ... ... ... меңгеруге тырысады, яғни,
мектептік мотивацияның жоғарылығымен көрінетіндігін атап ... ... ... және ... ... ... пайда болатын
қиындықтарды жеңуге көмектесіп, бірлесіп ... ... ... әрекеттің ауысуы да балаға мектепке бейімделуге қиындық туғызады.
Мектепке дейін бала ойын әрекетімен айналысады. Ол ... және ... ... ... ... ... шығарады. Бала мектепке келісімен
оқу әрекетімен айналысуды ... ... ... ... ... керек,
яғни оқу материалын есте сақтап, тапсырмаларды шешуі керек. Ойын мен ... ... ... ... бұл – ойын әрекеті еркін
түрде жүреді, ал оқу ... ... ... күштерінің негізінде қаланған.
Егерде мектепке дейін бала нені ... ... соны ... ... ... оған не ... соны ... міндетті болады. Ол ерікті түрде өз
мінез – ... ... ... сабақта белсенді, тұрақты зейінге ие болып,
өз істерін өзгертуге міндетті ... ... ... ... білім деңгейіне баланың
қараусыз қалуы, отбасы ішіндегі дау-дамайлар, ... ... ... факторлар жатады. Мұндай отбасындағы балаларға мінез-құлықтың
қарапайым дағдылары сіңбеген, оларда танымдық мотивтері ... ... ... ... ... дағдысы жоқ интеллектуалды кешеуілдікке тұлға
дамуының дисгормониялығы қосылады.
Баланың мектепке бейімделу қиындықтарының пайда болуына ... ... ... ... ... ... бәрінен бұрын
тәрбиелеу амалының дұрыс еместігінен ... ... ... ... білім деңгейлері жоғары болуы мүмкін, балаға көп көңіл бөліп,
баланың танымдық сферасын ... ... ... ... ... ... әсер ететін ата-аналарының арасындағы дау-дамайлы қарым-
қатынастар бар. Балалардың әрқашан үрейлі, ... ... ... ... бір ... емес ... ... әкеп соғады:
оларға алаңдаушылық, шиеленіс, әлеуметтік жасқаншақтық, ... ... ... ... тән. Кейбір жағдайда жағымсыз тәрбиелеу әсері
ата-аналар жағынан гиперопека түрінде көрінеді. ... ... ... инфантильді бітістері қалыптасады немесе өзін-өзі жоғары бағалау
және доминантты болуға бейімділік пайда ... ... ... ... ... ... «изоляцияланған»
топтағыларға жатады.
Өзін-өзі жоғары ... ... жаңа ... ... жағынан ерекше көңіл бөлуді талап етеді, көш бастаушылық
позицияны алуға ұмтылады, ... ... ... ... қалады. Басқа оқушылар да ... ... және ... ... оларда жағымсыз эмоцтялардың, сыныптастарына
деген қарым-қатынастың ... ... ... ... ... ... жоспарда ұзақ уақыт бейімделе алмай, ұжыммен ... ... ... ... өзара белсенді әрекет ететін әлеуметтік ортаның психологиялық
дамуының көзі болып қызмет ететіндігі ... ... ... ... ... сипаттамасы,
генетикалық нышандар-мұның бәрі оның дамуының жағдайлары болып табылады.
Кейбір биологиялық алғышарттары жалғыз ... ... Бала ... ... ... ... ... жарақат алуы, балалық шақтағы аурулар және
балада жағымсыз биологиялық факторлар ... ... ... оның ... әсер ... ... ... процесінде қиындықтар сезінетіндігінен
міндетті түрде олардың алдын-ала шараларын өткізу ... ... ... бар ... өз ... ... қажет, әсіресе,
балалық шақтағы олардың денсаулығын нығайту шараларын жүзеге ... ... ... ... ... көбірек көңіл бөлген жөн.
II.Балалардың мектепке бейімделуін диагностикалау әдістері.
1. Оқушының мектепке бейімделуінде мұғалім мен ата-ананың ... ... ... ... – оның ... қиын ... ... Сондықтан
да мұғалім бірінші рет ... ... ... ... ... ... үшін алуан түрлі жұмыс атқаруға тура келеді. ... ... жоқ. Егер ... ... өз ... ұнатса онда ол
білімге де құмарта түседі. Егер ол ... ... одан ... ... дос ... онда бала үшін ... құнын жояды. Балалардың махабатына
ие болу алғашқы мұғалімнің ең маңызды міндеті, өйткені өз ... ... ... ғана бала ... әлеміне бойлап, қоғам байлықтарын
меңгереді.
Бірінші сынып оқушысы үшін ең биік бедел – ол ... ... ... ... ұстазына, олардың біліміне, талас тудыратын сұрақтарды
шешу, әркімнің тәртібі мен табыстарын ... ... ... ... ... балалар арасында өз беделін сақтап, нығайтып,
екіншіден, оны әр оқушыны адам етіп ... игі ... ... үшін оның ... өте зор. ... ... ... уақыт
талабынан қалыс қалуға төзбейді. ... ... ... адамда өз
шәкірттеріне дарытқысы келетін барлық қасиеттер болуы ... ... ... кез ... ... ... ... қабылдайды. Ол оқу мен ұстазды
ажыратпайды. Егер бала мұғалімді ... ... ... ол оқуды да ... ... де , ... да, ... да ... ... ... көрмей, одан қаймықса, демек ол оқуды азап көреді, қиналады, ... ... ... ... ... ... ... оқушы үшін
адамдарға, олардың ... ... ...... жасаудың нұсқасы болып
табылады. Сүйікті ұстаз – оқушының өмірге қарайтын ... де таза ... ... өзін ... ... ... терезесінен көрінетін заттар мен
құбылыстарға зор мейлінше құштарлана ... ... ... ... «неліктен?» «ал егер басқаша болса ше?» ... ... ... қояды, күдігін, тұжырымын, ой қорытындысын, көзқарасын,
адамгершілік түсінігі мен ... ... ... көретін мұғалімнің
сабағы – мұның өзі таным құштарлығына көкірек толтыра ... алу; ... ... – этикалық тәлімгерлігін, пікірлерін бала өзі
орнықтыратын бірден бір ... ... деп ... ... егер ... жек ... одан ... онда ақиқат терезесі баланың бір
нәрсені соншалық қинала көретін және ... оған ... ... ... ... Өз ұстазын ұнатып, оған сеніп, соңынан еруі үшін балалар
одан не көруі керек?
Біріншіден, олардың бәрін және әрқайсысын түсіне ... ... ... ... ... ... табыстарына қуанатын, сәтсіздікке ұшыраған
сәтте көңілдерін көтеретін мұғаліммен қарым – қатынас жасау ... ... ... ... ... ...... өзі «олардың кейпін
кию», олармен бірге қуанып, бірге күйіну, олардың өмірін кешу деген ... К. ... ... ... мейірімділік, қайырымдылық,
сезімталдық.
Үшіншіден, әр баланың өскеніне, ержеткеніне, жетілгеніне қуана ... ... Тек ... ... ғана бала өзінің ілгерілеуін байқап, өзі
мен өзінің күшіне сене ... Оны ... оған ... оны ... ол
ұжымға да керек, ол мұғалімге де ... олар бір ... ... ізгі
көңіл күйінің осы бір әсерлерінің бәріде ... ... ... ... ... тез ... мұғалімнің жылы сөзіне, оқушымен
жағымды қарым – ... іс - ... ... ... ... мен
ата – ана балаға ережелерді, тәртіптілік нормасын тек көңілі ... ... - ... ... үнемі сақтап жүруі керек екендігі түсіндірілуі
тиіс. ... ... ... ... ... ... ... құқтары бар екендігін айтулары керек. Егер бала ... ... ... не жат ... ... ... ... ол қылықты
істей беруге болады екен деп ... жолы да ... Ал егер ... ендігәрі қайталамайды. Бала кінәсін мойындай алады. Балаларға тәртіп
ережелерін түсіндіріп қана қоймауы керек. Бұл ... ... ... ... ... дамуын да қамтуы керек. Оқу ... ... ... Яғни бала ... қарым-қатынас жасай алуға, бірге жұмыс
істеуге дағдылану ... ... ... ... тез ... ... ... тез игеріп алады, бірігіп істер атқарады. Ал кейбіреулер көпке
дейін құрбыларымен жақын сөйлесе алмай, өзін ... ... ... ... жүреді. Балалардың бір-бірімен қарым-қатынасының қалыптасуына
мұғалім себепші ретінде болуы керек. Бала құрбылары арасында ... ... алуы да, оның ... әсер ... Бұл жерде мұғалім үлкен рөл
атқарады. Егер ... ... ... ... ... ... да оған солай
қарайды. Сондықтан оқушыға теріс баға беруден қашу ... ... ... ... ... бастап, «сүйіктілері» шыға бастайды. Ол ... ... тағы ... ... жеке жұмыстарын істей бастайды.
Әрине бұның барлығын балалар біледі, байқайды. Осыдан бастап сынып
бөліне бастайды, достық ... та ... ... Мұндай кезде
мұғалім оқушылардың достығын нығайтатын қызықты іс-шаралар ұйымдастырып,
оған ... ... ... ... етуі ... ... тәрбиелік жұмыстардың ең маңыздысы балаға сыныпта бөтен ... ... жөн. ... осы ... мұғалімді ата-анадан да жоғары
бағалайтыны белгілі. Жақсы мұғалім – ... өз ... ... ... ... және ашық жарқын адам.
Баланы мектепке бейімдеу үшін мұғалім мынадай ұстанымдар ұстануы тиіс:
асықпа, бала өзіне қажетті іс – қимыл түрімен ... өзі ... ... ... ... баланың өз шамасы келетін істі жасап берме; балалардың
өзара ...... ... ... назарыңда болсын, оларға
басшылықтың қажеттігі туындаған шақта қасынан табыла біл, қолда, ақыл ... бер және үлгі ... біл, ... бол, ... бар ... ... ... сезіне білуің қажет. Мұғалім оқушыны мектепке тез ... ... ... ... ... ... оқуға деген ынтасын аңғару.
Оқу барысында оқушының ... ... ... ... аңғарып, ыңғайына қарай жұмыс жүргізу. Кейде ата – ана ... ... да ... ... Көзінің дұрыс көрмеуі, есту қабілетінің
нашар болуы. Бұл жағдайларда ата – ... ... ... көрсету
керектігін ескерту. Оқушының сөйлеуін, ойлауын, еңбекке бейімділігін, еске
сақтауын, қабілетін зерттеу де ... ... ... ... ... қарым
– қатынас, сұрақ – жауап, қимыл – ... ...... арқылы жеке
оқушының оқуға деген ынтасын да аңғарып, оқушының ыңғайына қарай ... Ата – ... ... ... ... ... ... жағдайын білу, оның отбасы
мүшелерімен танысу – оқу-тәрбие ісінде мақсатқа жеткізер жолдың бірі. Ұстаз
ата – ... ... ... ... ... ... оқуына мән беруін
қадағалау, бала мен ата – ананың ортақ тіл табысуына, түсінісуіне ... ... ... ... ... ... бейімділігін
қалыптастыру, дамыту ұстаздың басты міндеті.
3.Сынып ... мен жеке ... ... ... ... өмірге, көппен қарым – қатынасқа, үлкенді сыйлауға,
кішіге ... ... ... отырып, ұжымның белсенді мүшесі етіп
шығару да басты міндет.
Мұғалімнің оқушылармен ... көп ... ... ... ... ... қарайды. Егер мұғалім оқушының оқудағы
жетістіктерін, жақсы тәртібін дұрыс ... ... ... ... ... да, ... да ... қарайды. Сондықтан балаға дұрыс баға
берудің үлкен тәрбиелік мәні бар.
Ал енді ата – ана ... ... ... ең ... ... ата – ана өз
баласын қатарластарымен, үлкендермен қарым – қатынас жасауға ... Бала ... ... ... қалыптастыруы қажет: шындық,
жинақылық, тіл табыса білу, жауапкершілік, сыйластық т. б. ... ... ата – ана ... ұйымдастырылған күн тәртібін қадағалауы керек.
Көбіне күн тәртібі ... ... ... ... ... сенбейді және арнайы көңіл бөлмейді.Бала күнделікті 2 ... ... ... ... Көптеген оқушылар оқу басында үй
жұмысын орындауға 0,5-1,5 сағат, оқу жылының соңында 1-2 ... ... ... ... әкеп ... ... күн тәртібінің пайдасы неде?
1-ден, дәл белгіленген ... және үй ... ... айналысуға қадағалайтын уақыт.
2-ден, таза ауада демалуды ұйымдастыруды реттейді.
3-ден, жүйелі түрде тамақтану, уақытылы ... ... ... ... орындалуын ата-ана, әрі мұғалім ... ... ... ... ... ... екендігін түсіндіру
керек. Сонымен, бала ұйқысынан оянды, таңертеңгілік жаттығу жасады,
таңертеңгі асын ... Бала ... ... соң ... түрде тамақтанып,
демалуы қажет. Демалу деген теледидар алдында жатып алу емес. Таза ауада
қозғалыс ойындарын ... ... ... ... ... ... ... әсеріне байланысты жинақталады. Бала әке – шешесі мен
аға – інілері, апа – ... ... өз ... көп ... Міне ... да оның жеке ... ... отбасы өте зор
ықпал жасайды. Балаға ... ... ... ... мен ...... абыройының мәні аса зор. Өйткені баланың алғашқы қоғамдық
ортасы оның отбасы. Отбасы бала ең ... ... ... ... ... көтеріп, сабақ жөнінде қиындық туындағанда көмек көрсетіп отырулары
керек. Мектеп пен отбасының бала ... ... ... ата ... байланысына, олармен бірыңғай тәрбие бере білуіне, оларға ақыл –
кеңес беріп көмектесуіне, солар арқылы ... ... ... жеке ... ... ... ... түсуіне тікелей байланысты.
Бейімделу кезеңінде психологтың ... ... ... ... ... ... көзқарастар бар. Солардың біреуімен келіссек онда
психолог оқушы тезірек бейімделуі үшін ... ... ... ... ... көрініс беретін балаларға ерекше көңіл бөлуі керек.
Басқа көзқараспен келіссек, психолог бұл ... ... ... ... ... дамуы туралы мәлімет алуға, қолдануға
міндетті, сонымен қатар ... тек ... ... ғана ... ... ... Біздің ойымызша, бейімделу кезеңінде психолог сыныпты
«мұғаліммен жеке қалдырып» тек қана педагогтың ... ... ғана ... ... сабаққа қатысуы педагогқа да балаға да қиындық тудыруы
мүмкін, онсыз да бұл кезең мектепке жаңа келген бала үшін ең қиын ... ... өте қиын ... балалар тобы болады. Мұндай балалар жиі
және ұзақ ауырады, аурулары ... ... ... ... ... ... неврозы пайда болып «риск тобын» құрайды. Бейімделу
процессі ұзаққа созылатын балалармен психолог жан – ... ... ... ... осы кездегі пайдалы жұмыс формалары ол ата – аналар
жиналысында осы кезеңнің ерекшелігі туралы, олар бала ... ... не ... ... екендігі жөнінде мағлұмат беру. Психолог ... ... ... оқушыларымен мынадай бағытта жұмыс істейді:
- эмоциялық – коммуникативті дағдыларды дамыту;
- баланың өзіндік санасын дамыту және еркіндікті қалыптастыру;
- өзінің ... және ... өмір ... ... ... ... ... мен қорқынышына профилактика және коррекция жасау;
- мектепке жаңа ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
2.2. Жүргізілген іс – тәжірибелік жұмыстардың нәтижесі.
Бірінші сынып оқушысы мектеп табалдырығын аттаған сәттен бастап, ... ... ... ... Ал осы ... мектепке қуанышпен барып,
бейімделуі ... үшін ... ... Бала ... ... ... ... тап болады, «мектеп» деп айтса жылайды, қорқады, басы
ауырады, ... ... ... пайда болады.
Міне бұл себептер көптеген балаларда болады. Ал осы қиындықтан шығу
жолдарын кейбір мұғалім, ата – ... біле ... Осы ... мен ... ... ... мектеп – интернатында өз ... ... ... тәжірибеден өттім. Тәжірибе кезінде бірінші
сынып оқушыларымен ... ... ... ... ... ... мектепке бейімделу жолдарын анықтадым.
Ең алдымен оқушылардың мектепке деген көзқарасын «Сатыны құр»
әдістемесі ... ... ... а) Оқушы өз қалауымен мектебін ,
ата – анасын, сынып ... ... саты ... ... ... берілген 8 түсті бояумен (қызыл, ... ... ... ... ... сұр) өздеріне ұнайтын түстен бастап, ең
соңына ... рет – ... ... керек.
- Сен мектебіңді қандай түспен белгілередің?
- Ата – ... ... ... ... ... ... ... қай түспен белгілер едің?
- Сыныптастарыңды ше?
Қорытынды.
Қатысқан оқушылар саны – 21.
| |4 саты |3 саты |2 саты |1 саты ... ... | | | ... | ... | | ... | | | ... ... | | | | ... | ... | |
|. | | | | ... жетекшісі
1
Сыныптастары
2
Ата – ана
3
Мектеп
4
2 оқушы 4 сатыны таңдаған: күлгін, қоңыр, қара, сұр – ... ... ... ... үрей ... оқушы 3 сатыға ата – анасын қойған, қызыл түспен белгілеген;
5 оқушы сыныптастарын 2-ші сатыға ... ... ... ... сенеді, қарым – қатынастары жақсы.
10 оқушы сынып жетекшілерін сарымен белгілеп, бірінші ... ... олар ... ... тез тіл ... ...... шығатын жалпы нәтиже, бұл ... ... ... рөлі ең ... ... ... көрсетіп отыр. Өйткені мұғалім
бала үшін, мектепке келгенде ... ... ... ... ... ... әрқашанда оқушы үшін ұжымда жағымды ахуал тудыра ... ... әрі ... оқушылардың мектепке көзқарасын білгеннен кейін Н. Г.
Лускановтың мектеп мотивациясын ... ... ... ... ... ... ... қолдандым.
Түсініктеме: Оқушыларға “Мектепте маған не ұнайды” деген ... ... ... ... саны – ... ... 5 ... мектепке қатысты емес түрлі ойыншық машиналарды,
аңдарды, т.б. бейнелеген. Бұл оқушыларда әлі де ... ойын ... ... ... жоқ деп айтуға болады.
Мектепке қатынасы оң, бірақ сыртқы мотивациясы басым, яғни , ... ... ... ... оны ... болып жатқан оқиғалар көбірек
қызықтырады.
2. 10 оқушының талаптану ... ... ... ... ... қуанышпен барады.
3. 6 оқушының мектепке қатынасы оң, бірақ ойын ... әлі де ... ... ... ... мұғалімімен оқушының мектепке бейімделуі
тақырыбында сауалнама өткіздім. Онда мынадай сұрақтар талқыланды:
1. Сіздің ойыңызша, бала мектепке психологиялық ... келе ... Ата – ... ... ... ... тез бейімделуі үшін көмек бар ма?
3. Оқушыларға көбіне қай жағынан (яғни психикалық, физиологиялық) ... ... ... сынып оқушыларының мектепке бейімделуінің қиындықтары неде деп
ойлайсыз.
Осы сауалдардың қорытындысы бойынша мынадай ой ... ... ... ... ... келуі үшін алдымен ата – ... ... ... керек. Себебі баланың ең алғашқы әлеуметтік ортасы
оның ... ... ... ... үшін ... жағдай жасауы керек. Мысалы,
кейбір ата – ана баласына шектен тыс ... ... ... ... ... бір ... ... болса, алғашқы кезде олар ... ... ... оған ... ... білдіреді яғни мысалы бала таңертең
ұйқысы қанбай, орнынан тұрғысы ... ... онда ата – ана ... ... бармай ақ қой” деп балаға “ақыл” береді. Мұғалімнің ойы ... ... ... көп ... ... оның ... ...
қатынас жасауға қиналатыны. Мектепке келген бірінші сынып оқушысының ең
алдымен әлеуметтік ... ... Ол ... ... ие болады.
Осыны әрбір ата – ана ұмытпауы тиіс. Сонымен қатар балаларға көбіне ... ... ... ... ... Яғни бала өзін ... жоғары
қойып, өзін - өзі бағалау жоғары болады. Осыдан бала ұжымға үйрене ...... ... туындайды. Кейбір ... ... ... сенімдері қалыптаспағандықтан, айналасына күдікпен
қарайды. Осыдан да баланың мектепке бейімделуі ... ... ... менің ойымша баланы мектепке дайындауда ең алдымен ата – ... ... ... ... ... мектепке бейімделу процесі жеңіл
өтеді, ... жан – ... ... мүмкіндік туады.
Көптеген балаларға мектепке бейімделу қиынға соғады. Бала өзі ... ... ... кездеседі. Нәтижесінде мектеп неврозы пайда
болуы мүмкін. Мектеп неврозын ерте ... ... ... ... ... және маңызды мәселе болып табылады.
Бұл жағдайды диагностикалауда психолог ең ... ... әр ... ... ... Психологиялық қорғаныс
бейсаналы деңгейде қалыптасқандықтан, бұл ... ... ... ... зерттеуге болады. Мұндай әдістемелердің бірі –
“Жануарлар мектебі”.
Мен өзімнің зерттеу жұмысымда осы ... ... Бұл ... ... ... ... сатысын, себебін және түзету ... ... ... ... ... және бағалау пікірінің жоқтығы
баланың еш ... ... ... ... ... Сонымен бірге, сурет
салу бастауыш сынып оқушыларына қызықты және дағдылы. Суретті талдауда оқу
әрекеті ... ... ... ... ... болады. Бұл
әдістемені мектепке бейімделу кезеңінде ғана емес, сонымен бірге үлкен
жастағыларға да, яғни әр ... ... оқу ... және ... ...... ... қиындықтарды анықтауда
қолдануға болады.
Қорытынды.
Қатысқан ... саны – ... ... бағалайды, қоршаған ортадан қорғанады, мазасыздық бар,
қорқыныш, қарым – ... ... ... тыс ... қызықтырады,
жағымсыз эмоция басым.
Өздерін төмен бағалайды, агрессия басым, қорқыныш, мұғалім мен ... ...... бар, ... ... толықтай қалыптаспаған.
Сыныптастары арасындағы қарым – қатынаста қиыншылық тудырады.
Бұларда барлығы да нормада, тұрақты, сыныптастарымен ... ... ... ... ... ... ... бағасын өте жоғары бағалайды,
қарым – қатынасқа түсуге қызығады.
Сонымен ... мен ... ... жұмысымда ресейлік ғалым – психолог
А. М. Ковалеваның бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделу ... ... ... басшылыққа ала отырып қолдандым. Нәтижесінде
мынадай қорытындыға келдім: бұл зерттеу жұмысында мұғалім, ата – ана, оқушы
бір – бірімен ... ... ... Әрбір ата – ана өз баласының мінез –
құлқы туралы мінездеме жазуы керек. Мінездеме жазуда баланың жақсы, ... ... ашық ... ... ... еттім. Берілген бланкімен жұмыс
істеген кезде ... өз ойы ... ... ... ... ... төмендегі
ретпен қойылған нөмірлерді сызып отырады.
1. А.Қ.Қ. Ата – ... ...... М.Д.Е. Мектепке дайын еместігі.
3. С. Солоқай.
4. Ж.С. Жүйкенің симптомы.
5. О.Д.А.Қ. Оқушы дамуының артта қалуы.
6. Е.Т. ... ... ... Нерв ... ... ... ... өз ... жеткіліксіздігі.
9. О.Ы.Н.С. Оқуға ынтасының нашарлығының себебі.
10. Д.Қ.Т.С. Дене құрылысы туралы синдром.
11. ... ... іс ... ... 1| |
|2 |3 4 |
|5 6 | |
|7 8 9 |10 11 ... 13 14 |15 16 ... 18 19 |20 21 ... 23 |24 25 ... |26 |
| |28 29 ... 32 33 |30 |
| | ... |34 35 ... 42 | |
| |37 38 ... |40 |
| |43 44 45 46 ... ... ... ... шығарылады. Сызықтың сол жағындағы
сызылған әр нөмір 1 ұпай, ал оң жағынан ... әр ... 2 ұпай ... ... ұпай 70 ... мүмкін. К – бейімделу коэффициенті:
К=П/70х100%, П – оқушының жинаған ұпайы.
1 – топ 0- ден 14% ... ... ... ... – топ 15%-тен 30% орта дәрежеде бейімделген оқушы ... – топ 30% ... ... топ – тез және ... бейімделген. Олардың көңіл – күйі көтеріңкі,
оқуға белсенді қарым – қатынас танытады, ... бару олар үшін ... ... ... күш қолданбай – ақ орындайды. 13 оқушы.
Екінші топ – жаңа мектеп өміріне үйрену үшін көп уақыт ... ... ойын ... қалайды. Жиі еркелейді, жылайды, шағым жасайды. 5
оқушы.
Үшінші топ – ... ... ... ... және мектепке баруға ниет
етпейді. Үзіліс кезінде олармен достасқысы, ... ... ...... орнамайды. 5 оқушы.
Менің ойымша, баланың мектепке бейімделуі үшін мынадай басты жолдарды
жүзеге асыру керек:
1. Мектепке келер ... ... – ала ... ... ... жөнінде әңгіме өткізу және бұл іс – шараларға ата – ... жөн. ... ата – ... көбі ... қойылатын
талаптардан бейхабар.
2. Оқушының істеген жұмысын мақтай отырып, қателері болса, өзіне түзеттіру
жолдарын көрсетіңіз, ол ... ... ... ... ... ... ... қойғаннан кейін, бірден жауабын талап етпей, ойлануға
уақыт беру.
3. Оқушының берген жауабы қате болса , ... ... ... ... ... ... шақыру.
4. Ата – аналар бала сабаққа дайындалғанда, ... ... ... ... ... ... болуына жағдай жасау.
Сонымен қатар, әрбір ата – ана өз баласын басқалармен қарым – қатынас
жасай білуге үйретуі ... Бала ... ата – ... оның ... ... қызықтыруы керек:
…басқа адамдарға
Ол мінездің мынадай сапаларынан көрініс береді: шыншыл, өтірікші, тұйықтық,
тұрпайы, бағыну, басып озу т. б.
…қатарластарына
Ол мінездің келесідей сапаларында ... ... ... ... ... - өзі
өзін - өзі құрметтеу, сынау, сыпайылық т. б.
…үлкендерге
тыңдау, сыйлау, еркелік т. б.
…іске
жауапкершілік, еңбексүйгіштік, ... ... ... ... – адам ... үшін ең ... әлеуметтік орта. Онда бала алғаш
рет өмір жолымен танысады, адамгершілік нормаларды игереді. Сондықтан ... ата – ана өз ... ... ... белгілі – бір күн тәртібіне
бағындыруы керек. Өз бетінше жұмыс істеуге дағдыландыру және де ... ерік ... ... ... келе, осы мәселелерді еске алғанда оқушылардың ең алғашқы
білімді меңгерудегі ... ... және ... ... жақсы оқуына
мүмкіндік береді.
Дегенмен де, баланың мектепке баруы-оның өміріндегі ең қиын ... Енді 6-7 ... ... іс-әрекетінің барлығы оқуға, білім алуға, жаңа
міндеттер атқаруға бағытталады. Әлеуметтік мәртебесі өзгереді, ... ... ... ... ... ... осы сәтте қайшылық
туындайды, баланың таңдау еркіндігін енді нақты ұйымдастырылған шегі ... ... ... ... ... ... ... балалар бұған
дайын болмағандықтан, мектеп режиміне өту қақтығыспен жүзеге ... ... ... өз ... ... ... нормаларына сәйкес реттеу
қиынға соғады. Өйткені осы кезеңде бала өз әрекетінде ... ... ... ... ... ... ең алдымен денсаулығына көңіл бөлу
қажеттілігі бүгінгі күннің ... ... бірі ... ... ол ... ... ... жағдайларға қарай баланы
өмірге әкелген аналардың денсаулығ,ының төмендеуіне ... ... ... ... ... ... ... бір өлшемге бағынып,
оның денсаулығына кері әсерін ... ... ... ... баланың
әлеуметтік жағдайы қатаң ескерілуі тиіс. Баланың ата – анасы, ата – ... ... ... ... ... сұрақтарға нақты жауап алынуы оның кім
екенін танып білуге пайдасын тигізеді. Үшіншіден баланың табиғи қабілеттері
қандай, оның неге қабілетті, неге ... ... ... ... әр ... жүрегіне жол тауып, қабілетіне қарай дамытуды көздеу
қажет.
“Қыран түлегіне қайырылмас ... ... ... ... алға ... ... ... бірінші сынып оқушыларының мектепке бейімделуінде
баланың өз ұстазы үлгі ... ... бала ... ұрығын жарып, жаңа
көктемде көктеп келе жатқан жас шыбық, ал ... ...... ... келе ... ... ... күтуші бағбан”- деп В. Г. Белинский
айтқандай, ұстаздар қауымы әрқашанда бала ... жол ... оның ... ... болып шығуына қолдау көрсетуі қажет деп ойлаймын. Бірақ ... ... тек ... ғана міндеті емес, ол ата – ... ... ... ата – ана өз ... ең алдымен түсіне біліп, оның
қажеттіліктерін қанағаттандыра білуі керек. Баланың мектепке бейімделуінде
оның нәзік жан ... дақ ... ... қиын да ... ... ... дайындау біздің, қоғамның басты міндеті болуы қажет деп ойлаймын.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. ... А. ... ... ... // Әдіскер 2003, № 2, 17 бет.
2. Әлімбаева Р.Т., ... ... ... ... ... ... ... білу әдістемесі. Қарағанды 1999 жыл. 2 бет.
3. Байжұманова Б. Оқушының психикалық даму ерекшелігі // Бастауыш ... №12. 17-19 ... ... Е.А. Учет индивидуальных и возрастных особенностей младших
школьников» // ... ... ... 2004г., №4, стр. ... ... Ф. Н. ... Алматы 1976 жыл. 36-38 бет.
6. Дәрібаева С., Ағаділова Р. ... ... ... кейбір
психологиялық аспектілері // Бастауыш мектеп, 2002ж., №3-4, 55 ... ... Г. ... ... ... мектепке психологиялық бейімделуі
// Бастауыш мектеп, 2001ж., №8, 3 бет.
8. Ерәлиева М. Оқыту сапасын жетілдірудің әлемдік және ... ... ... ... 1998ж., №11. 49-56 ... // Егемен Қазақстан, ҚР-ң 2015 ... ... ... беруді дамыту
тұжырымдамасы, 2003 жыл, 26 желтоқсан. 3 ... ... К. 12 ... ... беру ... ... даярлықтың
маңызы // Бастауыш білім, 2004ж., №5. 35 бет.
11. Иманбекова Б.И. ... ... ... // ... ... 2004ж., №3, 186-195 ... ... Л.С. Особенности становления психологической культуры
младших ... // ... ... 2001, №1, стр. ... ... Ұ. Жапырақ тамырдан нәр алады // Бастауыш білім, 2004ж., №2,
24 бет.
14. Қаженбаева А. Оқушының мектепке бейімделуі // Бастауыш ... ... 64 ... Мұқанова Н. Оқушыларды шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу // ... №8, 15 ... ... М. Жас және педагогикалық психология Алматы 1982 жыл.
17. Овчерова Р.В. Технологии практического пстхолога образования Москва
2001г. 23-28 ... ... Г.Ш. ... ... ... ... ... кезеңі //
Бастауыш мектеп, 2001ж., №8, 6 бет.
19. Педагогикалық ізденіс, Алматы 1990 жыл.2-8 бет.
20. Практическая психология образования ( Под ... ... ... 2003г. 65 бет.
21. Прохоров А.О. Особенности психических состояний ... ... ... деятельности // Вопросы психологий, 1998, №4. 42 бет.
22. ... ... ... ... (Под ... И.В. ... ... 1991г. 23 бет.
23. Руководство практического психолога (Под редакцией И. В. Дубровиной ... 1995 г. 86 ... ... К. Шығармашылық тапсырмалар // Бастауыш мектеп, 2004, №12, 52-
54 бет.
25. Сейтахметова Ж.М. Мектепалды ... және ... ... ... ... ... // ... және балабақша, 2004ж., №69, 6
бет.
26. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов 1996 год. 410 ... ... Ф.Т. ... ... ... ерекшеліктері // Білім берудегі
менеджмент, 2004, №4. 17 ... ... Т. ... ... ... 1993 жыл. 32-34 ... Шевердина Н.А. , Сушинскас Л.Л. Тестирование будущих первоклашек Ростов
на Дону 2004г. 62-64 бет.
30. Фейзулдаева С. Балалардың психологиялық ... // ... ... 12, 23-25 ... ... ... мен ... ерекшеліктері.
|Брінші сынып оқушысы. |Бірінші сынып. ... ... күш ... ... ... |Әрекеттерінің ... ... |
|- ... болу (өзінің |тартымдылығы: ... ... ...... ... |- ... ... және|(қарым – қатынасты |
|– құлқын көру); ... ... ... ... ... |
|- ... жақсы оқу; |- қарым – қатынас ... ... мен ... | ... ... |- ... өзара қарым | ... ... |– ... құру. | ... ...... | | ... ... ... ... | ... асқанын білдіреді. |рөлдер. | ... ... әлем | | ... маңызды рөл | | ... | | ...... | | ... ... | | ... | | ... ... | | ...... құруға | | ... ... | | ... ... оқушылардың бейімделуін диагностикалау)
Керекті жабдықтар: қағаз, түрлі – түсті қарандаштар.
Алдын – ала дайындық.
Жүргізуші: Қазір біз сіздермен бірге сиқырлы ... ... ... ... ... денелеріңізді бос ұстаңыздар, көздеріңді
жұмыңдар. Ашық күнді орманды алқапта жүрміз деп ... ... ... ... шөптер шайқалып тиеді. ... ... ... ... ... ... ... қараңдар! Қандай
жануарлар бұл мектепте оқиды екен? Ал қандай жануар мұғалім? ... ... ... Осы ... ары ... ... Мен онға дейін
санағанша, сендер біраз уақыт осы «Жануарлар мектебінде» болыңдар, ... ... ... Сендер «Жануарлар мектебінде» болдыңдар. Ал енді қарындаш
пен қағаз алып, не ... ... ... ... ... ... мұқият қарап, «мен» өзім деген жануарды тап. ... «х» ... «в» ... қой.
Интерпретация.
1. Суреттің парақ бетінде орналасуы.
Суреттің қағаздың жоғары жағына орналасуы өзін жоғары ... ... ... ... ... жағынан
жеткіліксіз қызметтілікті білдіреді. ... ... ... ... өз - ... сенбеушілікті, өзін төмен бағалауды білдіреді. Егер
сурет ортада бейнеленсе, онда балада барлығы нормада деп есептеуге ... ... ... ... суреттегі шығыңқы жерлердің көріну немесе
көрінбеуімен талданады(кедергілердің, тікендердің типтері арқылы), ... салу – ... ... ... ... ... ... табылады. Егер
үшкір бұрыш салса – ... ал ... жол ... ...... мазасыздықты, тікен, қоршау қойылса – қорғаныс пен күдіктілікті
білдіреді.
3. Қарындашты басып ... ... ... ... салуының тұрақтылығына көңіл аудару
керек. Ол тұрақтылықты ... Жәй, ... ... салу – мазасыздықтың
пайда болуын, қатты ... салу – ... ... ... сонымен
бірге сызықтың бөлінуі, өшіргені көрсетеді.
4. Көз, құлақ, ауыз т. б. ... ... ... ... ... ... ... өзіне
деген айналасындағы ... ... ... ... ... ауыз – ... пайда болуын көрсетеді. Тістер ... ... салу ... ...... ерекшеліктерін
білдіреді. Бір – бірімен әртүрлі қарым – ... ... ... оқу
әрекеті және т. б. ) және ... ... ... ... болмауы
сыныптастар арасындағы жағымды қарым – қатынасты көрсетеді. Кері жағдайда,
оқушылармен қарым – қатынас жасауы қиынға ... ... ... Баланың бейнелеген мұғалім мен жануар арасындағы қарым – қатынас
сипаты. Олардың арасында қарама – қайшылық жоқ па, соны ... ... мен ... ... бір – ... ... ... – қатынаста қалай
орналасқан?
7. Оқу іс - әрекетінің бейнеленуі.
Оқу іс - әрекеті бейнеленбеген жағдайда ... ... ... ... ... Егер ... ... немесе ойын іс - әрекеті ... ... ... ... ондабалада оқушы позициясы әлі
қалыптаспаған және өзінің мектептік міндеттерін мойындағысы ... ... ... ... ... ... баланың мектептегі жағымды эмоциялық
жағдайын көрсетеді. Күңгірт, бұлыңғыр түс ... және ... ... ... жағымсыз ассоциация бейнеленбеген, оның
қолданған түстік гаммалары, бояулары да баланың мектепке деген ...... ... ... ассоциация жоқ, түстік гаммалары ашық ... та, ... бір ... бөлу ... ... қарым –
қатынастың қиыншылығын білдіреді. Мұғалімнің бағасы өте жоғары. Бала қарым
– қатынасқа ... ... ... бірде бір қоянның аузы жоқ, бұл жағдай
қарым – қатынасқа ... ... ... ... ... ... ... мұғалім мен оқушы
арасындағы айырмашылық нақты емес. Мұғалім тіпті жоқ болуы да ... ... ... ... қайтадан салынған. Қарандашпен қатты
бастырылып салынған. Қағаз бүлінген. Бұл суретте ... ... ... бар деп талдауға болады. Мұндай жағдайда ситуацияны
түсіну үшін ... ... ... ... керек.
Суретте ішкі агрессияның барлығы, яғни жануарлардың құлақтары мен
мүйіздерін үшкір ... ... ... ... Балаға
мектептің оқудан тыс жақтары қызықтыруы ықтимал. Баланы бас ауруы мазалауы
мүмкін.
Жағымсыз ассоциациялар бар болса (мұғалім – ... бала ... ... ... (мұғалімде – тістер, тырнақтар, оқушыда – тістер
және ... ... Өзін ... ... мен ... ... ... Сурет бойынша әңгімелесуде бала өзін сыныпта еркін сезінбейді екен.
Сыныптастарымен қарым – қатынаста ... ... ... М. ... 1 ... ... мектепке бейімделу кезеңін
зерттеуге арналған сұрақтары.
Бұл сұрақтар мұғалімнің жұмысын жүйеге келтіруге, ... ... ... ... ... ... 46 ... тұрады. 45 сұрақ
баланың мектептегі мінез- ... ... ал ... ... ... Ата-аналардың бала тәрбиесіне деген ықыласы ... ... ... ... ... ... бала ешқандай оқу меңгермеген.
3. Саусақтарының еті жақсы дамымаған.
4. Өз қатарластарының білімінен білетіні өте ... Оң ... ... ... ... ... солақай болған.
6. Солақайлық.
7. Қолдарын ретсіз қимылдатуы.
8. Көзін жыпылықтата береді.
9. Саусағын ... ... ... алмайды.
10. Кей уақыттарда тұтығып қалады.
11. Тырнағын тістелейді.
12. Дене ... ... бойы ... Бала – ... баласы» ықыласпен қарағанда, құмақтап, басынан сипағанды
ұнатады.
14. Ойнағанды жақсы көреді, сабақ кезінде де ойнап отырады.
15. Өзге ... ... ... да кіші ... Ойы ... Тілі 4-5 ... баланікі тәрізді, мағынасыз, ойы шашыраңқы,
жетілмеген.
17. Сабақ үстінде тым мазасыз.
18. Сәтсіздіктерін ... ... ... ... ... ... ... ойнағанды ұнатады.
20. Бір тапсырманы көп орындап отыра алмайды, тезірек біреуге тырысады,
бірақ оның дұрыс-бұрыс еместігіне назар ... ... ... ... ... кейін оны сабаққа қарату өте қиын.
22. Сәтсіздіктерін көп уақыт бойы ұмыта алмайды.
23. ... ... ... жауап бере алмай қалады. Егер уақыт
берсең, ... ... ... ... ... ұзақ ... Үй тапсырмаларын сынып жұмысынан жақсы орындайды (өте ... бар өзге ... ... Бір ... екінші жұмысқа ұзақ уақытта ауысады.
27. Оны қызықтыратын заттар ... сөз ... есте ... ... ... да, ал мұғалімнің артынан ілесе алмайды. Мысалы,
машиналардың маркасын атап береді, ал ең ... ... ... ... Мұғалім тарапынан өзіне көп көңіл бөлуін қалайды. Барлық жұмысты ... ғана ... ... ғана істейді. “Жаз” және т.б.
29. Бір затты суреттегенде көп қателеседі.
30. Оның тапсырмаға деген ынтасын аз ғана нәрсе: есіктің шиқылы, ... ... ... ... алып келіп, ойнап отырады.
32. Ешқашан ештеңенің байыбына барып түсінгісі келмейді.
33. Ата-ананың ... ... ... ... ... Сабақ кезінде ол өзін селсоқ сезінеді, ал қоңырау ... одан ... ... ... ... жоқ, егер ісінен ештеңе шықпаса тастай салып, өзін-
өзі мақтай ... қолы ... және ... ... ... тәрізді (қансыз – сөлсіз, жүдеу).
37. Сабақтың соңына қарай шаршайды, басқа ... ... және ... жоғалады.
38. Егер бір нәрсе қолынан келмесе, жылайды, ашуланады.
39. Белгілі уақыт ішіндегі жұмысты жақсы істей алмайды. ... ... ... Басының ауырғанын, шаршағанын көп айтады.
41. Көбінесе сұрақ белгілі бір ... ... ... бере ... ... Егер көмекші құралдар болса (саусақ санау) жылдам жауап бере ... ... ... ... нақ сондай тапсырманы орындай алмайды.
44. Мұғалімнің түсіндірген жаңа сабағын ... ... ... ... ... анық жауап бере алмайды, негізгісін таба алмайды.
46. Басты түсініктері, түйгендері ... жаңа ... әсер ... ... ... дара – тұлғалық қатынасын қалыптастыру, эстетикалық,
этикалық адамгершілік нормаларды меңгерту;
«Жалпы білім беретін мектептің бастауыш сатысындағы білім мазмұнының
міндеттері»
- ... әрі ... ... ... ... ... ... эрудициясының болуын қамтамасыз ету;
- Оқушының өзін қоршаған, өзі өмір сүрген жаңа табиғи және ... ... онда жаңа ... ... – оқушы мәртебесін
қалыптастыру;
- Оқу, ойын, еңбек, қарым – ... т. б. ... ... түрлерін қажетті
деңгейде меңгерту;

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушларының мектепке бейімделуі51 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
"Әлеуметтік дезадаптацияның себептері."3 бет
Ауыл жастарының қалаға әлеуметтік психологиялық бейімделуін зерттеу62 бет
Ағза және қоршаған орта4 бет
Балалар тәрбиесін ұйымдастыру6 бет
Бейімділіктің адам өміріндегі алатын орны15 бет
Бейімделу мүмкіндіктері.Ағзаның қорғаныс механизмдері9 бет
Гетерохрония және адаптация6 бет
Гетерохрония және мутация9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь