Turbo Pascal программалау тілі

Turbo Pascal
Turbo Pascal туралы тарихи анықтама
Тілдің алфавиті
Қызметші сөздер
Идентификатор (атау)
Turbo Pascal . дағы негізгі ұғымдар
Тұрақтылар
Айнымалылар
Стандартты функциялар
Арифметикалық өрнектер
Turbo Pascal тіліндегі программа
Программа құрылымы
Программа құрылымы
Паскаль тілін 1968 - 1971 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт оқып - үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болатын. Бұл тілдің стандарты кейінңрек бекітілді, ол сол кездерде кең таралған АЛГОЛ, ФОРТРАН, БЕЙСИК тілдеріне қарағанда жетілдірілген, жұмыс істеуге ыңғайлы тіл болды. Паскаль тілі өзінің қарапайымдылығының және тиімділігінің арқасында дүние жүзіне тез таралды. Қазіргі кезде барлық дербес компьютерлер осы тілде жұмыс істей алады. Паскаль тілінде жазылған программаның дұрыстығын компьютерде тексеру және жіберілген қатені түзету оңай.
Бұл тілде жазылған прогрмма компьютерде орындалу барысында алдымен трансляцияланады (машина тіліне аударылады), объектік программаға түрлендіріледі де, содан кейін ғана орындалады. Осы сәтте компьютерде программаның екі нұсқасы болады, оның біріншісі - алгоритмдік тілдегі алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі - объектік кодтағы жазылған программа. Есеп нәтижесін машиналық кодта жазылған программа арқылы аламыз, ал программаны түзету қажет болғанда, оның алгоритмдік тілде жазылған алғашқы нұсқасы өнделеді.
Қазіргі кезде Паскаль тілі кез келген күрделі есептерді шығара алатын, кең таралған стандартты оқу тіліне айналды. Қазіргі кезде кеңінен қолданылатын программалау жүйесінің бірі - Turbo Pascal. Американың Borland корпорациясының бұл өнімі сол корпорациясының қызметкері Андерсон Хейлсбергтің жетекшілігімен құрастырылған.
Turbo Pascal - дың түп нұсқасы швейцария ғалымы Никлаус Вирт жасаған Паскаль программалау тілінен тарайды. Бастапқыда Паскаль тілі программалауды алғаш үйренушілер үшін өте тиімді құрал болып табылған.
Қарапайым Паскальды өңдеуге А.Хейлсбергтің үлкен еңбегінің нәтижесінде Turbo Pascal қазіргі заман талабына сай, қуатты программалау жүйесіне айналды. Turbo Pascal - жоғарғы деңгейлі программалау жүйесі. Оның логикалық құрылымы әр түрлі есептерді дәл шешуге көмегін тигізеді. Сондықтан, оқушылар мен студентерге программалаудың негізін Turbo Pascal тілін оқытып-үйретуден бастап, программалаудың қыр - сырын меңгертудің маңызы зор.
Бұл, оқу құралында қамтылған материалдар программалауды алғаш бастап үйренушіге ыңғайлы, әрі түсінікті баяндалған. Жоғарыда айтылғандай, Turbo Pascal - дың әліппесі Паскаль программалау тілі болғандықтан бұл екі ұғымды тұтас қарастыруды жөн санадық.
Алғанқы тауарларда Turbo Pascal тілінің шығу тарихы, алфавиті және қолданылатын негізгі ұғымдар туралы баяндалған. Сондай-ақ, тілдің операторлары, оларды қолдану мысалдары келтірілген. Turbo Pascal ортасында жұмыс істеудің ерекшеліктері толық қарастырылған. Әрбір теориялық мәліметтер қарапайым мысалдармен толықтырылып, жан - жақты қамтылды.
        
        Turbo Pascal  программалау тілі
Паскаль тілін 1968 - 1971 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт оқып
- үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған ... Бұл ... ... бекітілді, ол сол кездерде кең таралған АЛГОЛ, ФОРТРАН,
БЕЙСИК тілдеріне ... ... ... істеуге ыңғайлы тіл болды.
Паскаль тілі өзінің қарапайымдылығының және тиімділігінің арқасында дүние
жүзіне тез ... ... ... ... дербес компьютерлер осы тілде
жұмыс істей алады. Паскаль тілінде жазылған программаның дұрыстығын
компьютерде ... және ... ... ... ... ... ... прогрмма компьютерде орындалу барысында алдымен
трансляцияланады (машина тіліне аударылады), объектік программаға
түрлендіріледі де, содан кейін ғана орындалады. Осы ... ... екі ... болады, оның біріншісі - алгоритмдік тілдегі
алғашқы түпнұсқасы, ал екіншісі - объектік кодтағы жазылған программа. Есеп
нәтижесін машиналық кодта жазылған ... ... ... ал программаны
түзету қажет болғанда, оның алгоритмдік тілде жазылған алғашқы нұсқасы
өнделеді.
Қазіргі кезде Паскаль тілі кез келген күрделі есептерді ... ... ... ... оқу тіліне айналды. Қазіргі кезде кеңінен
қолданылатын программалау жүйесінің бірі - Turbo Pascal. Американың Borland
корпорациясының бұл өнімі сол ... ... ... жетекшілігімен құрастырылған.
Turbo Pascal - дың түп нұсқасы швейцария ғалымы Никлаус Вирт жасаған
Паскаль программалау тілінен тарайды. Бастапқыда ... ... ... ... үшін өте тиімді құрал болып табылған.
Қарапайым Паскальды өңдеуге А.Хейлсбергтің үлкен еңбегінің нәтижесінде
Turbo Pascal қазіргі заман талабына сай, қуатты ... ... Turbo Pascal - ... ... ... жүйесі. Оның
логикалық құрылымы әр түрлі есептерді дәл ... ... ... оқушылар мен студентерге программалаудың негізін Turbo Pascal
тілін оқытып-үйретуден бастап, программалаудың қыр - сырын меңгертудің
маңызы зор.
Бұл, оқу құралында қамтылған материалдар ... ... ... ... әрі ... ... ... айтылғандай, Turbo
Pascal - дың әліппесі Паскаль программалау тілі ... бұл екі ... ... жөн ... ... Turbo Pascal ... шығу тарихы, алфавиті және
қолданылатын негізгі ұғымдар туралы баяндалған. Сондай-ақ, тілдің
операторлары, оларды ... ... ... Turbo Pascal ортасында
жұмыс істеудің ерекшеліктері толық қарастырылған. Әрбір теориялық
мәліметтер қарапайым мысалдармен толықтырылып, жан - жақты қамтылды.
Баяндалған материалдарды бекітуге жаттығулар, тапсырмалар, ... тобы ... ... ... Turbo Pascal ... ... істеу ерекшеліктері
айтылған.
Turbo Pascal туралы тарихи анықтама
Turbo Pascal - жоғары деңгейлі программалау ... ... ... Вирт ... Wirth) ... алғашқы арифметикалық есептеу машинасын
жасаған француздың ұлы ғалымы Блез Паскальдің құрметіне Паскаль деп атап,
тіл атауын үнемі бас ... ... ... тілдің көптеген нұсқалары жарық көреді. Солардың ішінде, 1983
жылы Borland корпорациясының талантты қызметкері Андерсон Хейлбергтің
жасаған жаңа үлгісі - Turbo Pascal программалаушылар ... ... ... ... Оның бұл ... СР/М операциялық жүйесіне негізделген. 1984
жылдың басында MS DOS жүйесіне ауыстырылғалы бері пайдалану қарқыны
бұрынғыдан да арта түсті. Turbo Pascal - дің ... ... ... әр ... ... дәл ... ... тигізеді. Turbo Pascal
жүйесінде қарапайым есептерді шешудің программасынан бастап, күрделі
мәліметтер ... ... сан ... ... ... алфавиті
Кез келген тілді үйрену оның алфавитінен басталады. Turbo ... ... де ... тілдер сияқты өзіне тән алфавиті бар.
Программаның элементтерін жазуда қолдануға болатын символдар жиынтығын
тілдің алфавиті дейміз.
Turbo Pascal тілінің ... мыңа ... ... ... ... 26 ... және жазба) әріптері:
A,B,C,D ... , W,X,Y,Z, a,b,c,d, ... ,w,x,y,z;
2. Орыс алфавитінің 32 (баспа және жазба) әріптері программада
түсіндірме мәтіндерді ... ... Араб ... : ... ... ... ... белгілі бір функцияларды атқаруына сәйкес
төмендегі топтарға жіктеуге болады:
а. Айыру (тыныс) белгілері: _(бос ... ... ; ... : (қос ... ( ) (ашылған және жабылған жай жақша), [ ] ... ... ... ... ... #(тор), т.б. (бұл белгілердің
толық тізімін және олардың атқаратын қызметін 1-кестеден көре аласыз);
ә. Арифметикалық амалдар ... + ... - ... ... ... div ... бөлу), mod (бүтін қалдықты анықтау);
б. Қатынас таңбалары: < (кіші), > (үлкен), = (тең), : = (меншіктеу),
(тең емес), = ... ... ... ... ... реттік нөміріне сәйкес белгіленген коды болады.
Жоғарыдағы символдар ASCII (American Standart Code for Information
Interchange) коды бойынша 0 - ден 255 ... ... ... - ... ... ... ... белгілер
Белгі ... II
{ } ... ... *) ... беруде
[ ] ... ... .) ... ... ... белгілеуде
' ... ... ... ... = ... ... ... ... ... ... ... ... (белгі мен оператордың арасына)
= ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... белгілеуде
# ... оның ... ... ... ... ... Pascal ... ... ала ... ... сөздер тобы
қолданылады. Оларды Turbo Pascal - дің қызметші сөздері деп ... ... ... тілінде берілгенімен, мағынасы атқарылатын іс-әрекетті
баяндайды.
Мысалы: Program - сөзі программаның тақырыбын, begin - ... end - ... ... ... ... ... ... тізімі және олардың мағынасы көрсетілген.
1.2 - кесте. Қызметші
сөздер
Қызметші сөз ... ... ... ... ... дейін
Uses
пайдалану
Var
айнымалы
While
әзір
With
жазба басы
Xor
немесе кері
Идентификатор (атау)
Turbo Pascal тілінде атауды идентификатор деп атайды. Яғни,
идентификатор программманың кез келген элементіне (айнымалылар,
тұрақтылар, функциялар, файлдар, жиындар, т.б.) ... ... ... және ... идентификаторлары болып екіге бөлінеді.
Стандартты функциялар, қызметші сөздер, т.с.с. стандартты объектілер
атаулары стандартты идентификатор тобына жатады. Олардың көпшілігі алдың
ала орындалынатын операция ... ... ... ... ... ... ... Real (нақты сан), WriteLn (Write Line - жолды шығару),
Begin (басы), End (соңы), Program (программа).
Пайдаланушылар идентификатор ретінде әріптер мен ... ... ... идентификатордың төмендегі жазылу ережелерін білуі
қажет:
Идентификатор міндетті түрде әріптен басталатын латын әріптері ... ... ... орыс ... ... арнайы символдар, әсіресе, бос
орын болмауы қажет;
Қызметші сөздер ... ... бола ... ... ... - 127 ... болғанымен, оның тек 63
символы Turbo Pascal - да оқылады.
Идентификатор ... әрі ... ... ... Себебі, оның мағынасы
болмағаны қателік туғызбаса да, белгіленген ... ... ... ... тиімді екенін ескерген жөн. Мысалы: metka 126 Blok6 Window1,
т.с.с.
Бір программада ... ... бір ғана атау ... болмайды. Бұл
шарт орындалмаған жағдайда экранға төмендегідей хабарлама шығады: ... ... ... 4: ... ... тағайындауда программалаушылар тарапынан жиі жіберілетін
қателіктер:
3Dgraph - цифрдан басталған;
Nomer.Doma - құрамында ... ... - ... символ қойылған;
My Program - құрамында бос орын бар;
Mod - ... сөз ... Pascal - дағы ... ... ... ... Нәтиже.
Программа - берілген есептің шешілу жолын анықтайтын алгоритмнің арнайы
машиналық тілде жазылуы.
Программаның негізгі сипаттамасы:
алынған нәтиженің дұрыстығы;
орындалу уақыты;
жадыдағы ... орны ... ... ... ... басты қызметі - берілгендерді өндеу болып
табылады. Программаның басындан өделуге берілген мәліметтер - ... деп ... ... ... көмегімен енгізуге болады. Кейбір
жағдайда алғашқы берілгендерді программа дискідегі файлдардан да оқи алады.
Программаның ... ... ... ... ... нәтижеге
айналады. Алынған нәтиженің нақты әрі дұрыс болуы - программаның басты
сипаттамасы болып табылады.
Тұрақтылар
Программада қолданылатын берілгендердің элементіне тұрақты немесе
айнымалы ... ... ... мәні ... және ... процесінде осы мәні өзгерісссіз қалатын шама тұрақты деп ... Pascal - да ... ... логикалық (булевтік),
символдық, жолдық түрлері қолданылады. Сандық тұрақтылардың мәні нақты және
бүтін ... ... ... мазмұндағы ақиқат-жалған немесе 0-1
сигналдарын қабылдай алатын тұрақтылар логикалық (булевтік) тұрақты деп
аталса, символдық және жолдық тұрақтылар жеке символдан және олардың
жиынтығынан ... ... ... мәні ... ... шама - ... деп
аталады. Программадағы айнымалы ұғымы түсінікті болуы үшін оны ... ... ... ... деп ... ... с:=2 ... с
атаулы ұяшыққа 2 саны орналастырылды дейік.
c:=c+4 амалы орындалғаннан кейін с ұяшығындағы 2 санына 4 қосылып, c:=6
болады. Ұяшыққа жазылған соңғы мәлімет ... ... ... ... ... әр түрлі өнделуден кейін ұяшық ішіндегі
мәлімет өзгереді. Ал ұяшық, яғни ... ... сол ... ... ... мәні ... мән деп аталса, айнымалы әр уақытта бір
ағымдағы мәнгі ие болады.
Стандартты функциялар
Паскаль тілінің стандартына қараған Turbo Pascal - да ... саны ... ... көрсеткіштермен және адрестермен жұмыс
істейтін стандартты функциялар қызметі туралы ... ... ... ... ... ... ... болсақ олар мына
ережелер бойынша жазылады:
Стандартты функция атауы латын ... ... ... ... алты әріптен аспауы қажет;
Функция аргументі жай жақшаға алынады;
Функция аргументі бірнешеу ... ... ... үтір таңбасы қойылады;
Тригонометриялық функция аргументтері радиан өлшемімен беріледі.
Арифметикалық ... ... ... ... ... көмегімен
ұйымдастырылады. Өрнек - тұрақтылардан, айнымалылардан, функциялардан,
амалдар таңбасынан және өрнектің орындалу ретін өзгертуге ... жай ... ... ... ... ... жай ... тұрады. Қарапайым
жағдайда өрнек тек бір ғана айнымалыдан немесе тұрақтыдан тұруы мүмкін.
Turbo Pascal айнымалыдан немесе тұрақтыдан тұруы мүмкін. Turbo Pascal
тіліндегі ... ... ... ... яғни бөлшектің бөлімі мен
алымы, дәреже көрсеткіштер мен индекстер бір қатарда жазылады. Сондай-ақ,
өрнектің әдеттегі жазылуынан айырмашылығы амал ... ... ... ... 4а - bc ... көбейту таңбасы Turbo Pascal тілінде
міндетті жазылады, яғни 4*a-b*c
Өрнектің нәтижесі ... ... ... сан ... ... ... орындалуы жақша ішінен басталады. Өрнекте жақша
болмаған жағдайда амалдар 1.3 - кестедегі реттілік бойынша орындалады.
1.3- кесте. ... ... ... ... II
1 not, @
2 *,/, div, ... shl, shr
3 +, - , or, ... = , , , =, ... x2 - x1/ z2 - ... және mod ... Div - division ... ... ... Бұл сөздің қазақша мағынасы
- бөлу. Div амалынын әдеттегі ... ... ... тек бүтін
бөлігі ғана алынады, бөлшек бөлімі қарастырылмайды.
Мысалы: 40 div 8 = 5
11 div 5 = 2
10 div 3 = ... div 4 = ... ... ... нәтиженің таңбасына да мән берген жөн.
Мысалы:
17 div (-5) = -3
-17 div 5 = -3
-17 div (-5) = ... div ... ... ... ... кіші сан ... санға бөлінсе,
нәтиже 0 - ге тең болады.
Мысалы: 5 div 17 = 0
4 div 10 = 0
2. Бөліндінің бүтін ... табу ... - mod ... 10 mod 5 = 0
10 mod 3 =1
14 mod 5 = ... ... ... ... ... ... болса, mod амалы орындалғанда
нәтиже таңбасы төмендегідей:
17 mod -5 = 2
-17 mod 5 = -2
Turbo Pascal тіліндегі программа
Программа құрылымы
Программа - ... бір ... ... ... ... ... нұсқаулар тізбегі. Демек, Turbo Pascal тілінде программа
жазу үшін ... оның ... ... ... білуі қажет.
Turbo Pascal тіліндегі программа жалпы мына түрде ... ... ... ... тақырыбы program қызметші сөзінен басталады. Ол программа атынан
және параметрлерден тұрады. Мысалы:
Program esep1 (input,output);
Мұндағы esep1 - ... ... ... ... атын өз ... бере ... Программа атауы
оларды екінші бір программадан ажыратуға қажетті көрсеткіш.
ЕСКЕРТУ! Программа ... оның ... ... файл ... еш
қатысы жоқ.
Input, output - стандартты енгізу, шығару файлы.
Сипаттау бөлімінде программада кездесетін барлық берілгендердің атауы,
типі, ... ... ... т.б. ... бөлімде begin және end қызметші сөздері арасына операторлар
тізбегі жазылады. Сол себепті, begin (ашылатын) және end ... ... ... ... деп ... да ... ... -
нұсқаулардың машиналық тілде жазыуы. Снда әрбір оператор орындалуға қажетті
әрекетті машинаға түсінікті ... ... ... бір ... ... ... ... Олардың арасына (;) нүктелі үтір
таңбасы, ал программаның соңын көрсететін end сөзінен кейін (.) нүкте
қойылады. Программаның орындалатын бөлімінде жазылған операторлар ... ... ... деп ... ... Pascal ... ... төмендегі бөлімдерден тұрады:
16. Программа тақырыбы;
17. Берілгендерді сипаттау;
18. Белгілерді хабарлау ... ... ... ... ... хабарлау;
21. Айнымалыларды сипаттау бөлімі;
22. Процедура - функцияны хабарлау бөлімі;
23. Орындалатын бөлім:
begin
Программа денесі ... ... ... құрылымы мына түрде болады:
Program программа аты;
Uses
модуль аты;
Label
Белгі;
Const
Тұрақты атауыһтұрақты ... ... = тип ... ... ... ... және ... хабарлау);
Begin
Операторлар тізбегі;
End.
Search менюі
Search менюі іздеу операцияларын жүргізуге арналған. Search менюі еі
бөліктен тұрады. Бірінші бөліктен іздеу және ... ... ... ... әр ... іздеу командалар жиыны орналасқан.
Find бөлімі
Find командасы арқылы сұхбат терезе шақырылады. Сұхбат терезесінде Text
to find (тексті іздеу) қатарына қажет сөздері жазу ... ... ... ... сөз ... іздестіру жұмысы жүргізіледі.
Find сұхбат терезесінде орналасқан Options ... ... ... Case ... - регистрді тексеру;
25. Whole words only - сөзді толық қарастыру;
26. Regular expession - қосымша белгілерді текстен іздестіру;
Find сұхбат ... ... ... ... ... ... қызметі:
27. Forward - іздеуді алға бағыттау;
28. Backward - іздеуді кері бағыттау;
Find сұхбат терезесінде орналасқан Scope ... ... ... ... Global - ... барлық аумағы тексеру;
30. Selected text - тексттің ерекшеленген бөлігінен іздеу жұмыстарын
жүргізу;
Find сұхбат терезесінде орналасқан Origin ... ... ... ... ... From cursor - ... бастап іздеу;
32. Entire scope - тексттің басынан аяғына дейін іздестіру.
Replace бөлімі
Replace (ауыстыру) ... ... ... ... ... командасында Find сұхбат терезесіндегі барлық командалар
қайталанып оған қосымша ауыстыру командалар толықтырылған. Берілген сұхбат
терезесінің көмегімен ... ... ... ... ... жаңа
тіркестерге ауыстыруға болады.
Еңгізілген сөз тіркесін жаңа үлгі бойынша ауыстыру үшін текстті News
text (жаңа текст) қатарына теріп, ОК (орындау) ... ... ... ауыстыру үшін Change All (барлығын ауыстыру) батырмасы
қолданылады.
Search again бөлімі
Replace және Find ... ... ... қолданылса, сол іс-
әрекетті қайта орындау үшін Search again қолданылады.
Go to in line number бөлімі
Go to line number ... ... ... ... командасы меңзерді
берілген қатарға ауыстыру үшін қолданылады.
Show last compiler error бөлімі
Show last compiler error (компилятордың соңғы қатесін көрсету)
командасы ... Run ... ... арқылы анықталған қатеге апарып,
оның түсініктемесін шығарады.
Turbo Pascal компиляторы арқылы анықталатын ... ... ... ... ... қарастырылған.
Find error бөлімі
Find error (қатені іздеу) командасы экранға сұхбат ... ... ... Error address ... он ... ... ... қате
теріледі. Қате терілгеннен кейін ОК батырмасын басып оның ... ... ... ... ... (процедураны іздеу) командасы арқылы сұхбат терезесі
іске қосылады. Сұхбат терезесіндегі Procedure name (процедура атауы)
өрісіне поцедура немесе функция атауы теріледі. ... ... табу ... ... қолданылады.
Window менюі
Window менюі ақпараттар терезелерімен жұмыс істеу мүмкіндігін береді.
Windows менюінің бөлімдері:
Tile (құрастырма) - жадыға жүктелген программалар терезелерін ... ... ... - ... терезелерді каскад бойынша бейнелейді.
Close all - барлық ақпараттық терезелерді жабады;
Refresh display - ... ... ... тазарту.
Size/Move - экрандағы терезелердің көлемін өзгерту мүмкіндігін береді (бұл
операцияны [Ctrl] + [F5] ... басу ... ... болады).
Zoom - екпінді терезені толық экрандық режимге ауыстырады.
Next - егер ... ... ... терезе іске қосылса, олардың бірінен
екіншісіне көшу үшін қолданылады.
Previous - алдынғы терезені екпінді ету.
Close - екпінді терезені жабу.
List - ашылған терезелер ... ... ... Turbo pascal ... ... ... ... Help менюі
қолданылады.
Бұл меню арқылы Turbo Pascal командалар, меню, программалау және т.б.
туралы ақпараттардың кез-келгенін алуға болады.

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Turbo Pascal - жоғары деңгейлі программалау жүйесі22 бет
Turbo Pascal 7.0 интегралдық программалау ортасын пайдалану43 бет
Turbo Pascal 7.0. программалау тілі10 бет
Turbo Pascal программалау жүйесі28 бет
Turbo pascal программалау жүйесі туралы ақпарат14 бет
Turbo pascal программалау тілі туралы8 бет
Turbo Pascal программалау тілі туралы жалпы түсінік28 бет
Turbo Pascal программалау тілінің қосымша мүмкіндіктері24 бет
Turbo Pascal-да программалау13 бет
Turbo pascal6 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь