Банкаралық есеп айырысу есебі

КІРІСПЕ

Банкаралық есеп айырысу есебі


НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1. Банкаралық корреспонденттік қатынастарды ұйымдастыру және олардың есебі.

2. Банкаралық ақша аударымдыр жүйесі (БААЖ) арқылы есеп айырысуды жүргізу тәртібі.

3. Банкаралық клиринг есебі.

4. Электронды аударымдардың банкаралық жүйесінің мәні


ҚОРЫТЫНДЫ
Корреспонденттік қатынас – бұл екі немесе бірнеше несиелік мекемелер арасында олардың бірінің тапсырысы және екіншісінің қаржысы есебінен төлемдері және есеп айырысуы, сондай-ақ несие ұсыну, инвестициялық қызмет көрсету туралы келісім жүзіндегі қатынас. Сонымен қатар ірі корреспондент-банктер неғұрлым ұсақ банктерге инвестициялық қоржынды басқару бойынша кеңестер беріп, олардың тапсырысы негізінде бағалы қағаздарды сатады, сатып алады, сақтайды және басқарады.
Корреспонденттік байланыстардың дамуы тіптен банктің жаңа бөлімшесін ашу сияқты бірнеше жеңілдіктер бере алады, бірақ бұл кезде банк өзінің құқықтық еркіндігін және өткізілген операцияларға бақылау жүргізуін сақтайды.
Мемлекет банктерінің қазіргі кездегі есеп айырысулары міндетті түрде ҚР Ұлттық банкінің филиалдарында ашылған корреспонденттік шоттар арқылы жүргізіледі, сондай-ақ банктің қалауы бойынша елдің басқа да, жақын және алыс шетелдің банктерімен тікелей корреспонденттік қатынастар құру арқылы жүргізілуі мүмкін.
26.10.2000ж. № 348 банк операцияларының жекеленген түрлерімен айналысатын банктер мен ұйымдар арасында корреспонденттік қатынасты қалыптастыру туралы ережеде төмендегідей анықтама берілген: “корреспонденттік қатынас – банктер арасындағы келісім, соған сәйкес оның біреуі (корреспондент) басқа банкке (респондент) депозитті сақтайды және төлемдер мен басқа да операциялар бойынша қызмет көрсетеді”.
        
        ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ
Банкаралық есеп айырысу есебі
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Банкаралық корреспонденттік қатынастарды ұйымдастыру және олардың
есебі.
2. Банкаралық ақша аударымдыр ... ... ... есеп ... ... Банкаралық клиринг есебі.
4. Электронды аударымдардың банкаралық жүйесінің мәні
ҚОРЫТЫНДЫ
КІРІСПЕ
Банкаралық есеп айырысу есебі.
Корреспонденттік қатынас – бұл екі немесе бірнеше ... ... ... ... ... және ... қаржысы есебінен
төлемдері және есеп айырысуы, сондай-ақ несие ұсыну, ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар ірі корреспондент-
банктер неғұрлым ұсақ банктерге инвестициялық қоржынды ... ... ... ... тапсырысы негізінде бағалы қағаздарды сатады, сатып
алады, сақтайды және ... ... ... ... ... жаңа бөлімшесін
ашу сияқты бірнеше жеңілдіктер бере алады, бірақ бұл кезде банк ... ... және ... ... ... ... ... қазіргі кездегі есеп айырысулары міндетті түрде
ҚР Ұлттық банкінің филиалдарында ... ... ... ... ... ... ... бойынша елдің басқа да, жақын және
алыс шетелдің банктерімен тікелей корреспонденттік қатынастар құру ... ... № 348 банк ... жекеленген түрлерімен
айналысатын банктер мен ұйымдар ... ... ... ... ережеде төмендегідей ... ... ...... арасындағы келісім, соған сәйкес оның
біреуі (корреспондент) басқа банкке (респондент) ... ... ... мен басқа да операциялар бойынша қызмет көрсетеді”.
Банкаралық қызметтің осындай нысанын жүзеге асыру ... ... ... ... ... корреспонденттік шот ашады.
“Корреспонденттік шот – жасалған корреспонденттік шот негізінде бір
банктің тапсырысы және ... ... ... ... ... ... көрсетілетін шот”.
Корреспонденттік шот арқылы банкаралық есеп айырысуды ұйымдастырудың
екі нұсқасы бар:
- орталықтандырылған – бұл кезде банктер ... есеп ... ... ... ... ... Банкінде ашылған
олардың корреспонденттік шоттары арқылы жүргізіледі;
- орталықтандырылмаған немесе неғұрлым ... ... ... ... ... БӨЛІМ
1. Банкаралық корреспонденттік қатынастарды ұйымдастыру және олардың
есебі.
Банкаралық корреспонденттік қатынастар үдерісінде
есеп айырысуларға қойылатын негізгі ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік, экономикалық тиімділік
және қолданушылардың тұтынуына сәйкес олардың әр түрлілігі.
Банкаралық есеп ... ...... ... уақытты және өткізудің еңбек сыйымдылығын қысқартуға ... ... ... ... ... есеп айырысуды ұйымдастыруға нақты
маңызды қағидалар келесілер:
Басты қағида – ... ... ... ... ... ... есеп ... толық мөлшерде, үздіксіз жүргізуді қамтамасыз ететін
өзіндік өтімділігін (корреспонденттік қатынаста қаржының ... ... есеп ... дұрыс жүргізілуіне бақылау жасау қағидасы да
жоғары маңыз алады. Оның ... мен ... рөлі - ... ... мен ... ... өзара бақылауда,біріншіден,
клиенттердің банктегі ... ... және ... ... ... ... екіншіден, есеп айырысуға қатысушылардың
өздерінің – коммерциялық корреспонден-банктердің өз араларындағы ... ... ... ... және ... бойынша, сондай-ақ ҚРҰБ
арқылы есеп айырысуларда.
ҚРҰБ филиалдарының негізгі ...... ... ... әр ... банк ... арасында есеп айырысуларды жүргізу
болып табылады. Коммерциялық банктер арасындағы есеп ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер мен
олардың филиалдарында ашылған ... ... есеп ... ... жылдан бастап ендіріле бастады. Қазкоммерцбанк, ТұранӘлемБанк, HSBK,
ЦентрКредитБанк және ... да ірі ... ... қатынастары
неғұрлым жан-жақты.
Банкаралық корреспонденттік шоттар ... есеп ... бұл ... банк клиентерімен тұрақты келісімдік қатынасы бар
клиенттердің мүддесіне сай келеді;
- олар тура ... ... есеп ... айтарлықтай
жеделдетіледі;
- жан-жақты корреспонденттік қатынастар кезінде қандайда, бір ірі
банкте шот ашу арқылы клирингті ... ... ... ... ... ... ... болады;
- корреспондент банктер арасында клиринг жүргізу корреспонденттік
шоттағы ... ... ... ... ... нарықта белсенді қызмет етуге және құралдарының толық жиынтығын
қолдануға мүмкіндікті көбейтеді. Бір ... ірі ... ... ... ... ... ... тартып
оны, әр түрлі операцияларға қолдана алады. Ірі корреспонденттік
желі ірі банкке вексель айналымын дамытуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... шот ... қолдана
отырып, бас банк жүзеге асыратын операциялар есебінен несие ... ... әр ... ... деректер негізінде корреспонденттік шот бойынша операциялар есебін
еркін жүргізеді. Ай сайын корреспондент банк ... шот ... ... ... ... анықталған сенімділік деңгейін білдіре отырып, ... ... ... ... ... ... ... өзара
банктік қызметтердің үлкен жиынтығын қарастырады.
Банкаралық қатынастар банктер арасындағы
қатынастардың бір түрі ретінде, басқа банктерде ашылған ... ... ... ... банк клиенттердің тапсырысын орындау болып
табылады.
Банктер арасындағы есеп айырысуды арнайы осы
мақсатқа құрылған ҚРҰБ ...... ... Есеп ... ... ... ҚБЕО – ... тұлға, құрылтайшысы және өкілетті органы –
Ұлттық банк табылады. ҰБ ҚБЕО № 252 30.12.95 ... ... ... ... сәйкес ҰБ Басқармасының шешімімен құрылған. ҚБЕО
әділет органында ... ... ... және ... жүргізу негізінде
республикалық мемлекеттік кәсіпоын нысаны иемденген. Оның банктік шоты,
гербті ... ... және ... және орыс ... аты жазылған
фирмалық бланкілері бар.
ҚБЕО –еркін шаруашылықты субъект, банктік емес қаржылық ... ... ... ... ... және ... ... жүйесі
(БААЖ) және Бөлшек төлемдер жүйесі (БТЖ) арқылы аударымдары жүзеге асыру.
Көрсетілген қызметтер үшін клиенттер ... ... ҰБ ... ... ... ... ... тиімді, тұрақты қауіпсіз банкаралық төлем ... ... ... ... қажеттілігін қамтамасыз ету.
ҚБЕО – мен жүйеге қатысуға келісім жасалған соң банк ... ... ... ... ... үшін ... келесі
құжаттарды ұсынады:
- жүйеге қосуға өтініш;
- банк жарғысының және ... ... ... ... ... көшірмелерін.
Аталған келісімнің негізгі деректемелері мыналар болып табылады:
- тараптардың деректемелері;
- тараптардың құқықтары және міндеттері;
- пайдаланушының банктік құпиясының мәні ... ... ... ... ... ... ... бойынша ақша аудару мерзімдері және тәсілдері;
- келісім талаптарының орындалмауына ... ... ... бұзу және ... талаптарын өзгерту тәртібі;
- тараптардың келісуі бойынша басқа талаптар.
Пайдаланушылар мен ... ... ... ... ҚР ... ... бекітуімен нормативтік-қүқықтық
актілеріне сәйкес электронды тәсілде жүргізіледі.
Операциялық күн ішінде ҚБЕО ... ... ... бұл ... ... күннің ұзақтығы және оның жабылу уақыты
Ұлттық банк және оның ... ... ... келісімі бойынша
белгіленеді. Операциялық күн аяқталған соң алынған төлем құжаттары келесі
операциялық күн басында алынған болып ... ... ... ... операциялық күн аяқталған соң
тоқтатады, өзара ... мен ... ... ... ... ... таза позициясын анықтайды. Одан ҚБЕО клирингте қолданушының
ақшасы болмауы ... ... ... ағымды жұмыс күнін белгілеп
жояды, сондай-ақ таза дебеттік позициясы бар ... ақша ... ... ... ... оған тең ... таза ... Банкаралық ақша аударымдары ... ... ... банктер үшін, аталған ... таза ... ... күн ... оның ... ... корреспонденттік шотынан,
Ұлттық банктегі банкаралық ақша аударымдары ... ... ... сома ... ... операциялық күн ішінде пайдаланушы Ұлттық банктегі банкаралық
ақша аударымдары жүйесіндегі шотқа ақша ... онда ... таза ... ... оның ... ... ... түскен төлем құжаттары сомасының көлемінде жүргізіледі.
ҚР Ұлттық банкі екінші деңгейлі банктердің ақша ... ... ... ... ... ... ... Ол үшін Ұлттық банк пен
екінші деңгейлі банктер арасында келісім негізінде корреспонденттік қатынас
қалыптасады. Осы ... ... ... банк ... ... ... ... банкке немесе үшінші тұлғаға тиісті ақша сомасын ... ... ... және келісімде белгіленген басқа да қызметтерді
көрсетеді.
Қолма-қол ақшамен банк ... ... үшін ... ... ... ... корршоты арқылы оған шот ашпай-ақ, ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша
банкке шот ашу барысында Ұлттық банк операциялық күн соңында аталған ... осы ... ... банк ... ... ... аударуға
міндетті, егер бұл корршоттық қатынас туралы келісімде қаралған болса.
Банктің Ұлттық банктегі ақшасын қабылдау, алу ... ... ... ... филиал корршотта жазба дайындайды, ол ... ... ... ... бекітілген уақытта жолданады. Банк есебіне
ақша қабылдау кезінде байланыс арналары бойынша ... ... ... беріледі. Банктің корршоты бойынша өткізілген операцияларды
тексеру корреспонденттік қатынас туралы ... ... ... ... 10 күнде бір реттен кем емес.
Банктің жауапты қызметкері келісімде белгіленген мерзімде Ұлттық банк
филиалына корршот бойынша есеп айырысу ... ... ... банк
филиалының жауапты қызметкері дербес шот пен ... ... ... Сәйкессіздік табылмаған жағдайда банктің жауапты қызметкері
тізімдеме күнін ... қол ... банк ... ... ... ... тексеру күнін жазады. Егер сәйкессіздік табылса, онда ... банк ... мен ... ... ... хабарланады. Табылған
сәйкессіздікті жою шаралары Ұлттық банктің үш ... күні ... ... ... күні ... банк ... ... жетістіктерге сай жоғары
тиімді жалпы мемлекеттік банкаралық есеп айырысулар жүйесін құру ... ... ... ... ... үшін келесі шоттар
қарастырылған:
- Бөлімшенің баланстық шоты 1050 “Банктің корреспонденттік ... ... ... ... ... ... шоты;
1052 Банктің басқа банктердегі корреспонденттік шоты.
- Бөлімшенің баланстық шоттары:
2010 корреспонденттік есепшоттар;
2011 Қазақстан Республикасы ... ... ... етуі ... ... ... ... талап етуі бойынша салымдары;
2013 басқа банктердің ... етуі ... ... ... банктердің сыйақы есептелген талап етуі бойынша салымдары;
2021 ... ... ... ... ... ... орталық банктердің корреспонденттік есепшоттары;
2023 басқа банктердің корреспонденттік есепшоттары.
Ұлттық банк филиалы арқылы әр ... ... ... ... келесі
өткізбелер құрылады:
- Ақша жөнелтуші банкте:
Дт 2203 “Клиенттердің ағымды есеп шоттары”;
Кт 1051 ... ... ... ... ... ... Ақша алушы банкте:
Дт 1051 “Банктің Қазақстан ... ... ... ... 2203 ... ағымды шоттары”.
Клиенттерге кассалық есеп қызмет көрсету ... және ... ... ... ... ... ... Бұл
кезде екі түрде бөлінетін корреспонденттік шоттар ашылады:
- ... шоты ... ...... ... ... ... “сіздегі біздің шот”);
- “ЛОРО” шоты (латынша “лоро” – ... ... ... ... ... ... шот”)
“НОСТРО” типтес шоттары қандай да бір банктер
корреспондентт ... ... ал ... типтес шоттар – ... ... ... ... ... аталған шоттар өзара негізде,
сондай-ақ бір жақты да ... ... Бір ... ... ... ... “ЛОРО” шоты болып табылады.
Бір банктің басқа банкте корреспонденттік шот ашу және ... ... ... ... ... ... анықталады.
Банктер мен банктік емес ... ... ... қатынастары банк тәжірибесінде қолданылатын іскерлік
айналыс тәртібімен және келісімдермен реттеледі.
Респондент ... шот үшін ... ... ... ... шот ... өтініш (1 қосымша);
- банктер үшін банктік операциялар жүргізуге ... ... ... ... ... емес ... үшін ... операцияларын жүргізуге
берілген лицензияның нотариалды бекітілген көшірмесі.
Корреспонденттік шот ... ... шот ... ... ... шот ... келесі деректемелермен тұруы
тиіс:
- келім мәні;
- салық төлеуші респонденттің салық ... ... ... ... ... ... корреспонденттің қызмет көрсету шарттары және оны төлеу тәртібі;
- ... ... ... тәртібі және немесе ақша аударымы туралы
ақпарат алмасу әдістері;
- корреспонденттің респондентке тоқсандық қаржылық есеп берудің ұсыну
тәртібі ... ... ... ... ... нәтижесі туралы есеп беруді, ақша қозғалысы туралы есеп
беруді және қажет ... ... есеп ... ... да ... тәртібі, олардың ... ... және ... бақылау және төмендету мақсатында ... ... ... ... корреспонденттің респондентті Ұлттық банктің корреспонденттік ... және ... ... ... ... ... жөнінде
уақытылы хабардар ету жауаптылығы;
- келісімнің әрекет ету мерзімі және бұзылу тәртібі;
- дауды шешу тәртібі;
- ... ... ... ... ... ... да шарттар.
Корреспонденттік шотты жүргізу үшін келесі жалпы
талаптар ... ... ... шоты ... ... ... және корреспонденттік шот келісіміне қайшы ... ... ... ... айдағы төлемдерді респонденттер Ұлттық банкте реттелген
лимит көлемінде банктер мен ... ... емес ... ... ... ... жүзеге асырылады. Аталған лимит алдыңғы айда
ҚБЕО төлем жүйесі арқылы өтетін респонденттің қолма-қол емес ... ... ... ... көлемінде есептеледі. Бұл кезде респондент
есептік айдың 10 күнінен кешіктірмей ... ... ... ... мен
банктік емес ұйымдарда ашылған корреспонденттік шоттар арқылы ... саны және ... ... мәліметтер ұсынады. (2-қосымша).
Банктер арасындағы корреспонденттік қатынастар жасалған келісімнің
оны бұзу ... ... ... сәйкес тоқталады. Бұл кезде
корреспонденттік шот жабылады. Оны жабу үшін ... ... ... жабу туралы қалдықты бекіте отырып, шоттағы ... ... ... ... өтініш ұсынады.
Корреспонденттік шотты жабу келесі жағдайларда жүзеге асырылады:
- респондент өтініш ... кез ... ... егер бұл ... немесе
келісімде белгіленбесе;
- корреспонденттік шоттың әрекет ету мерзімі тоқталған кезде;
- корреспонденттен ... ... ... ... ашу ... ... ... қайтарылғанда;
- респонденттен Ұлттық банктің банк операцияларын өткізуге ... ... ... егер ол банктік ұйым болса.
Корреспондент пен респондент арасындағы келісім
шарттарына сәйкес оның ... ... шот ... ... ... ... пен корреспонденттік шотты көрсеткен ... ... ... шоттары арқылы төлеуде
төмендегідей шоттар корреспонденциясы құрылады:
- Ақша жөнелтуші ... 2203 ... ... ... 1052 ... ... ... корреспонденттік есеп шоттары”.
- Алушы банкте:
Дт 1052 “Банктің басқа банктердегі корреспонденттік есеп ... 2203 ... ... ... бас банк ... көрсететін екі филиалдар арасындағы есеп айырысуда
келесі корреспонденттік шоттар құрылады.
- Ақша алушы банкте:
Дт 1350 ... ... есеп ... 2203 “Клиенттердің ағымдағы шоттары”.
Егер алушы клиентке басқа банк қызмет көрсетсе, онда
бас банкте бухгалтерлік өткізбе жасалады:
Дт 1350 ... ... есеп ... 1051, 1052 ... Ұлттық банктегі және басқа да ... ... ... ... ... “Банктің Ұлттық банктегі және басқа да
банктердегі корреспонденттік шоты”;
Кт 2203 “Клиенттердің ағымдағы шоттары”.
2. Банкаралық ақша ... ... ... ... есеп айырысуды
жүргізу тәртібі.
Банкаралық ақша аударымдарының жүйесі (БААЖ) -
қолданушылардың ... ... ... ... ... ... есеп ... механизмі. БААЖ қолданушыларына қазақстандық
банкаралық есеп айырысу орталығында пайдаланушыға қызмет ... ... ... ... ... ... емес мекемелер жатады.
Жоғары басымды төлем – бұл орындалу мерзімі бірінші дәрежелі ... ... ... ... ... ... ... нарығында
капитал, және шетел валютасы нарықтарындағы операцияларымен байланысты.
БААЖ ... ... ... ... және шартсыз төлемдерді
Қазақстанның Ұлттық банкіндегі БААЖ ... ... ... ... ... бір ... күн ... есеп айырысу
кепілдігімен өткізуінде.
БААЖ ұйымдастыру мен қалыптастырудың құқылық негізін ҚБЕО және Ұлттық
банк қолданушылары арасында, ... мен ... банк ... ... ... ... төлемдер жүйесінің (БТЖ) қатысушылары, тікелей БААЖ
қатысушылары болып табылады.
Нетто-есеп ... ... ... ол ... күні БААЖ арқылы
қорытынды таза позицияларды анықтау бойынша жүргізіледі. Төлем тапсырмасы
өңдеуге алынғанда төлем ақырғы және ... ... ... ... ... ... көп жақты дебеттік және
кредиттік шектеулер мөлшерінде жұмыс жасауға ... ... ... ... ... орындау кезегін белгілеу мақсатында
кезекке қою БТЖ қарастырылған. ... ... БТЖ ... ... үлкен сенімділік арту мақсатында, сақтандыру қоры ... ... ... есеп ... ... ... ... Ұлттық
банк берген өкілеттілікпен анықталатын келісімшарт негізінде басқарады.
Ұлттық банк БААЖ-дың қызметін бақылап отырады.
БААЖ-ға төлем құжатын ...... ... ... ... қаражатын аударуды жүзеге асыруды өз міндетіне алған ҚБЕО келісімі.
ҚБЕО-нің құжатын акцептеу шарты:
- тұпнұсқалықты жүргізу, яғни ... ... көз ... ... ... пайдаланушылар мәртебесінің болуы;
- төлем құжатында көрсетілген соманы пайдаланушы ... ... ... басқа, дебеттік аударым бойынша төлем құжатын
акцептеу шартының бірі – пайдаланушы – төлеушінің алдын ала ... ... ... ... ... шотқа аудару мүмкін болмаған жағдайда
пайдаланушы-алушы ақша ... ... ... ... ... ... қайтаруы қажет. Ақша қаражатын ... ... ... ... ... сонымен қатар
тапсырыста қаражатты қайтару себебі ... және ... емес ... мекемелер пайдаланушы мәртебесін
ҚБЕО келісімшартына отырғаннан кейін алды.
Банк немесе банктік емес қаржылық мекемелерге БААЖ ... ... ... ... үшін ҚБЕО ... құжаттарды ұсынуы қажет:
- БААЖ-ға енгізу туралы өтініш;
- Пайдаланушы Жарғысының және ... ... ... ... нотариалды куәландырылған көшірмесі;
- БААЖ-ға қатысуға рұқсат беретін ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады:
- дебеттік және кредиттік аударымдар;
- БААЖ пайдаланушылары арасында ақша қаражаттарын аудару.
Қазақстанда ҚБЕО ... ақша ... ... ... бастап қызмет көрсетіп отыр, есеп айырысуларды нақты уақыт режимінде
жүзеге асырады және келешекке арналған RTGS ... ... ... ... ... ... ... ие. Банкаралық ақша аудару жүйесі тиімді және
қауіпсіз төлем жүйесі болып табылады.
Банкаралық ақша аудару жүйесі арқылы жүзеге
асырылатын ... ... ... жж. Елеулі жоғарлауына оның
тиімділігін дәлелдейді. БААЖ ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады және осы жүйе барлық халықаралық ... ... ... ақша ... ... тәуекелдік басқару
мақсатында пайдаланушылардың корреспонденттік шотына қызмет ... банк ... ... күн ... ... ... ... сеніп тапсырады:
- Р1 – пайдаланушының жеке өтініші бойынша корреспонденттік ... ... Р2 –ҚР ... ... ... ... мүмкін күндік есептік
несие көлемі;
- Р3 – кезекте тіркелуі мүмкін төлем құжаттарының ең ... ... есеп ... осы ... ... ... ақша ... жүйесі банктердің корреспонденттік
шоттары бойынша емес сомада жүргізіледі.
3. Банкаралық клиринг есебі
Біздің елімізде банктер арсында есеп ... ... ... ... ... ... дамыту болып
табылады.
Клиринг өзара талаптар мен міндеттемелерге негізделген
тауар және қызмет үшін ақшасыз есеп айырысу ... ... ... ... негізінен банктердің корреспонденттік шоттары құрайды. Клиринг
әсерінен есеп айырысулар жеңілдетіледі, қолда бар ақша қаржысы және ... есеп ... ... пайда және өтімділік деңгейі
көрсетіледі. Оған баруға негіз ... ... ...... ... ... екі ... (моделі) қарастырылады: ақша қаржыларын алдын
ала депозиттеумен және депозиттеусіз. Классикалық клирингтің екінші ... ... ... ... ... кең ... бірақ қаржыларды алдын
ала депозиттеуді талап ... Егер ... ... ... ең ... ... дебеттік сальдо болмаса, бірақ оның
қаржы ... ... бар ... онда ... ... нәтижесі
тоқтатылады. Классикалық үлгінің ... ... бар: ол ... ... және ... ұлғайтуға, қаржылардың бірінші
үлгіде резервтеуге талап ететін түрлерін тиімді пайдалануға ... ... ... бай ... АҚШ, ... жинақталған. Болашағы бар нысандардың бірі – ... яғни ... ... одан әрі ... ... оның деректерін
магнитті жеткізушілерге жазу арқылы тоқтау. Бұл мәліметтер компьютерге
енгізіледі, одан соң ... ... ... ... есеп ... ... (клиринг палатасына) қолданылады. ... ... ... банк ... сақталады, не болмаса жойылады.
Бұл чектерді ... ... ... байланысты шығындарды үнемдеуге
мүмкіндік береді.
Клиринг екі банк арасында біріншісінің қарыз талабы ... ... ... ал ... қарыз талабы біріншісі қарыз
міндеттемесі болып ... ... ... көп ... ... ... кезінде де қолданылады. Бұл кезде маңыздысы клирингтің әр
қатысушысының барлық қатысушыға қатысты ... ... және ... ... ... және олар ... ... және
жағымсыз шамада өтілуінде. Шынайы ақшамен тек есептелмеген ақша ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
жуық және одан көп операциялар жүргізіледі, олардың әрқасысы бойынша
құжаттар өтеу үшін ... ... ... және ... ... ... есептеледі.
Клирингтің ерекшелігі:
- шынайы ақша қаржыларына деген қажеттіліктің аздығы;
- өз ... өз ... өту ... есеп ... ... ... сеансқа қатысу үшін өзара қарсылама ... ... ... үлгі клирингін жүзеге асыру кезінде қаржыларды ... ... ... есеп айырысудың оңтайлы нұсқасы, бірақ бұл нақты төлемдерді
жүзеге асыруға сәйкес келмейді. Бөлшек ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру
уақыты бір операциялық күнге тең.
Бүгінгі күні ҚРҰБ облыстық ... ... ... палата қызмет етуде. 2000 жылы БТЖ арқылы 472,1 млрд теңге
сомасына 3742,4 мың ... ... 1999 ... үшінші тоқсанда төлемдердің
қысқаруы 1999 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... болды.
4. Электронды аударымдарды банкаралық жүйесінің мәні.
Халықаралық сауда-қаржылық айналымда SWIFT электронды төлемдер жүйесі
қолданылады.
SWIFT(Society for World – Wide ... - ... ... ... ...... телекоммуникация саласында жетекші халықаралық ұйым
болып табылады. SWIFT қызметінің ... ... ... үшін ... шешімді, құпия және санкцияланбаған кіруден ... ... ... және ... ... ... мен нысандарын стандарттау бойынша жұмыс жүргізу.
Жұмыстың неғұрлым тиімді құралдарын іздестіру 1960 жылдардың басында
америкалық және еуропалық ... ... банк ... стандарттау
жүйесін қалыптастыру мақсатында пікірталасқа жиналуға мәжбүр етті. Мұнда
соңғы мақсат ретінде ... ... ... ... ... ... жылдам және қауіпсіз жүйесін құруда телекоммуникация
құралдарын қолдану туралы ... ... Жоба ... ... ... ... операциялары қағаздың қатысынсыз неғұрлым тиімді жүзеге асуы
керек;
- банктер арасында ақпарат алмасу ... ... ... ... неғұрлым жеделдетуі тиіс;
- типтік банктік тәуелділік төмендетілуі тиіс
Өз қатысушыларына тәулік бойы ... ... ... ... санкцияланбаған қорғау және бақылау деңгейі бар
қызметті қамтамасыз ... ... жоба құру ... 1968 жылы ... сәл ... 1972 жылы бұл ... ресми түрде жобаға рәсімделеді. Сол
жылы банктік ақпаратты айырбастаудың пайдалы жүйесін құру ... ... ... жүйе халықаралық торап құру және ... ... ... ... ... ... стандарттауға, сондай-ақ хабарлар пішімін станттау,
банктерді торапқа қосу әдістері мен жабдықтарын стандарттау;
- құны 0,15 ... ... ... ... ... пайданы қамтамасыз
ету жүйе күніне 70 банктің қатысуымен 100000 –нан кем емес ... ... ... екі ... және ... байланысты тарату орталығын
және әрбір қатысушы елде байланыс концентраторларын иемденуі тиіс.
1973 жылы ... 15 ... ... ... ... ... ақпаратты алмасудың нысанды әдістерін даярлау және
стандартталған хабарларды ... ... ... ... торабын
құру мақсатында SWIFT құрылды. Келесі төрт жыл ұйымдастыру және техникалық
мәселелерді шешуге ... ал 1977 жылы 9 ... ... ... ... Жыл ... ... 586-ға дейін өсті (513-тен) . олар
күнделікті трафикті 500000 хабарға дейін жеткізеді.
SWIFT- бұл иелері ... ... ... ... қоғам.
Қоғам Бельгияда тіркелген және Белгия заңы бойынша әрекет етеді. Жоғары
органы – мүше ... және оның ... ... ... (Бас
ассамблея). Барлық шешім ассамблея қатысушыларының ... ... ... – бір ... ... қабылданады. Директорлар кеңесінде жетекші
орынды Батыс Еуропа және АҚШ елдері банктерінің өкілдері ... ... ... ... ... ... ... Акцияның басым саны
АҚШ, Германия, Швейцария, Франция, Ұлыбританияда. ... ... ... ... ... жүзеге асыруға құқы бар кез ... ... мүше бола ... ену екі ... тұрады: қоғамға мүше болуға ... және ... ... мүшесі ретінде банктің торапқа қосылу
дайындығы. Бірінші ... банк ... ... ... ... ... кіру туралы өтініш, SWIFT жарғысын орындауға және ... ... ... ... ... банктің және қоғаммен
байланысқа жауапты тұлғаның мекенжайы, банктік хабарлаулар ... SWIFT ... ... ... талқылайды және банкті қоғамға
қабылдау туралы шешім қабылдайды. Кандидат банк бір жолға жарнаны төлеуге
және қоғамның бір ... ... ... ... кіру үшін 400000 ... франкін (мүше банктер үшін) және
қауымдастырылған мүшелері 200000 бельгия франкін бір ... ... ... ... ... мүше ... құны 55000 бельгия франкі тұратын ... ... ... міндетті. Екінші кезең торапқа қосылуымен байланысты.
Осы кезеңде барлық техникалық мәселелер шешіледі, коммуникациялық жабдықтар
алынады (оның құны жүз ... ... ... ... мүмкін),
қызметкерлерді оқыту жүзеге асырылады.
SWIFT-тің басты кемшілігі оған кірудің қымбаттылығы. Банктің ... кіру ... 160-200 мың ... құрайды. Бұл ұсақ банктер үшін
қиындық әкеледі. Кемшілік ... ... ... ішкі ... күрделі
техникалық жүйеге бағыныштылығын атауға болады. Келесі бір ... ... ... ... ... мүмкіндіктердің қысқартуын, атап
айтқанда, аталған аударым көрсетілетін шоттар дебеті мен кредиті арасындағы
кезеңнің қысқаруын айтамыз.
Қазақстандық ... өз есеп ... ... ... “Банк-Клиент” жүйесін қолданады. Бұл жүйе клиенттерге компьютер
және модем көмегімен есеп айырысу қызметін ... ... ... ... ... шықпастан, клиенттің жұмыс орнынан жүргізіледі.
“Банк-Клиент” жүйесіндегі барлық құжаттар электронды түрде беріледі. ... ... ... ... ... ... сәйкес
қолданылатын бухгалтерлік құжаттармен бірдей және бухгалтерлік жазбалар
жасауға негіз болады.
“Банк-Клиент” жүйесін қолданып, клиент банкке ... ... ... өз ... теңгеде, икемді және тұрақты валютада ... ... ... ... сатып алуға өтінішті;
- валюта сатуға өтінішті;
- валюталық құжаттарды аударуға өтінішті.
“Банк-Кредит” жүйесі бойынша клиенттер банктен ... ... ... жүйесінде шоттар бойынша көшірмелерді;
- шоттар бойынша көшірмелер қосымшаларын;
- клиенттер үшін мәтіндік хабарларды (валюта ... ... ... ... ... ... да ... жүйесі банк пен клиент арасындағы
деректер алмасудың толық құпиялылығын қамтамасыз ете алады. Ақпараттарды
қабылдау мен ... ... бойы және ... ... де ... болады.
16.00 сағатқа дейін жөнелдетілген төлем құжаттары сол күні орындалады.
Аймақтар бойынша мамандандырылған басқа да
электронды жүйелер ... ... WESTERN UNION. CHIPS and FEDWIRE (АҚШ) ... CHAPS ... UNION ақша ... ... – дүние жүзі бойынша ақша
аударымдарының ең тез және сенімді ... Оған ... күні ... 150-ге
жуық елі қосылған, соның ішінде Қазақстан Республикасы бар. Әр ... 70 ... АҚШ ... ... WESTERN UNION ... ... ААҚ, Алматы
сауда-қаржы банкі сияқты банктер ынтымақтаса қызмет ... ... ... - WESTERN UNION ... ... ... ... нүктесінде ақша аударымдарын жүзеге асыру бойынша жеке тұлғаларға
(резидент және ... ... ... Бұл жүйе ... ... ... шот ашпастан және нақты ақша түрінде жүзеге асырылады
(АҚШ доллары). Аударым жіберілгеннен кейінг” 10 ... соң ... ... жасау алушының аты-жөні және дәл сол уақытта ол жүрген ел ... ... ... ... ... түріндегі бақылау паролін
білдіретін бақылау нөмірін хабарласа жеткілікті.
1-қосымша
Ө Т І Н І ... шот ашу ... қ. «___» ... 200 __ ... атауы ___________________________________
Толық және нақты мекенжайы __________________________
ҚР Ұлттық банкінің бізге таныс және біз үшін міндетті күш бар нормативтік
құжаттарының ... №____ ... шот ... ... ... ... ... _______________
(қолы)
КОРРЕСПОНДЕНТ БЕЛГІЛЕРІ
Корреспонденттік шот ашу № _________________________
Банк басшысы ... ... 200 ___ ... ... ___________ № ... ... ... ... және шот ... ... ... тексерген
Бас бухгалтер ____________________
(қолы)
«___» ___________ 200 _ ж.
2-қосымша
НОСТРО шоты арқылы жүзеге асырылатын төлемдер көлемі және саны ... айы 200__ жыл ... ... (мың тг.) ... саны ... ... | | |
| ... бойынша|Кредит | | |
| ... ... ... ... |
| | ... | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... 7 ... 1998 ж. № 153 “Банкаралық жүйеде ақшаларды аудару
ережесі”.
2. Рудакова О.С. Банковские электронные услуги.
3. Сейткасимов Г.С. Банковское дело.
4. 25 ... 2000ж. № 428 ... ... банктердің, сол сияқты банктік
операциялардың жеке түрлерін жүргізетін ұйымдар арасында
корреспонденттік қарым-қатынасты тұрақтандыру ережесі”.
5. Жуков Е.Ф. Банк и банковские операции
КIРIСПЕ.....................................................................
..............................................
1 ... ... Банк ... ... ... және
түрлерi.....................................................
1.2 Банкаралық есепайырысу, оның
жiктелуi.....................................................
КІРІСПЕ
Қай қоғамның болмасын тұтас ... ... ... ең
негiзгi жүйесi, банкаралық төлемдер мен есеп айырысулар болып табылады.
Банкаралық корреспонденттiк қатынастар бiр – ... ... ... есеп ... ... негiзделген банк арасындағы
ынтымақтастықтың әр түрлi түрiнен турады.
Қазақстандағы жаңа ... ... ... ... ... ... уақытта да банктік қызметтер еліміздегі әрекеттердің
динамикалық дамудағы түрлерінің басым бөлігінің бірі ... ... ... көп ... қызметтер телекоммуникативті ортаны
қолданумен тікелей байланысты, оған төмендегідей банктік жұмыс түрлері ... ... ... ... ... арқылы қолма – қолсыз есеп айырысу;
– «тапсырыскер – ... ... іс – ... ... ... ... іс – ... SWIFT және басқа да жүйе арқылы халықаралық тапсырыскерлердің өзара
іс – қимылы.
Бұл жұмыстың ... ... ... ... ... яғни даму ... өмірге келу мақсаттары мен бірқатар ... ... ... ... ... ... өзара іс – қимылы үшін қолайлы алғы шарт құратын
әлемдегі ... желі ... ... және ... ... ... электрондық жүйесін жетілдіруді ынталандырудағы
банктік сектордың дамуын қажет ететін бағдарламалық және техникалық ... ... іс – ... ... ... ... жұмыс істеуінің
қажетті шарты болып отыр, ... осы ... ... ... дамуындағы ең көп үдерісін күтуге болады.
Автоматтандырылған визуальді және автоматтандыруды бақылаудың әрқилы
түрлеріне сәйкес келуі ... ... ... өңдеудің ең жоғары
сенімділігімен қамтамасыз ету банк жұмысының тиімділігін жоғарылатады.
Сонымен ... ... банк ... және ... іс – қимыл суретін кез
келген уақытта алуға мүмкіндік береді.
Ақпарат жүйесіндегі барлық арнайы ... ... ... ... қағаздар, кредит берудегі банктік тәуелділікпен байланысты
автоматтандырылған жүйе ең ... ... ... ... етеді.
Автоматтандыру жүйесін қолдану нақты бәсеке жағдайында ерекше қажет ... ... ... ... ... ... ... банктер желісінің етек алуы экспортты – импорттық
операцияларының ... ... ... ... (SWIFT) ... ... ... Қоғамымен бірлескен әлемдегі үлкен
коммуникативті желіге қосылуындағы есеп ... ... ... асыру
лицензиясын ұсынады.
Өкілетті банктер аударымдарды импотталған тауарлар мен көрсетілген
қызметтерді төлеу үшін ... ... ... ... ... ... ... арқылы орындайтын
болып жүр. Бұл жүйе 1973 жылы ... сол ... ... – ақ 239 ... ... 90 шы ... орта ... қарай дүниежүзінің 84 елін
қамтитын 3 мыңдай банкі СВИФТ жүйесінің мүшесі болды. Төлемдерді жүзеге
асырудың ... ... ең ... әрі ... түрі ... ... ... саналады.
Осыған байланысты, қаржылық ақпаратпен алмасу әдісін және түрлерін
стандарттау рұқсат етілмеген ... ... ... оперативті
сенімді, тиімді, құпиялы және қорғалған тапсырмалар шешіледі.
I ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ... ... Банк ... ... ... және ... ... сыртқы экономикалық қатынаста есеп айырысу жүйесiн
әр түрлi контрагент шаруашылық жүргiзушi ... ... өз ... ... экспорт-импорт процесiнде пайда болатын, әр түрлi
сыртқы экономикалық байланыс және банкаралық есеп айырысуды
орталықтандыру. ... ... ... және тапсырыскерге қызмет көрсету
үшiн банктер бiр-бiрiнiң тапсырысымен өзара қарым – қатынас құрады. Ол
ереже бойынша корреспонденттiк деген атқа ие болған шарт ... ... ... мен тұтынушылар арасындағы қолма-
қол ақшасыз есеп айырысудың жүзеге асырылуы барысында ... ... есеп ... ... ... есеп ... төлеушi мен
қаражатты алушы әр түрлi банкте қызмет көрсетiлген жағдайда туындайды.
мұндай есеп айырысулар ... күнi ... ... ... ... ... ... байланысты, яғни көптеген дербес
коммерциялық банктердiң құрылып, жұмыс жасауына байланысты банкаралық ... ... ... ... ұшырады. Бұл өзгерiс банктер арасындағы
өзара корреспонденттiк қатынасқа түсуге ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың екi нұсқасы бар:
I нұсқасы – орталықтандырылмаған, яғни ... ... бiр ... ... ... орнату негiзiнде;
II нұсқасы – орталықтандырылған, яғни коммерциялық банктер арасындағы
есеп айырысу ортасында ... ... ... ... ... – басқаның есеп шотында және есеп айырысу,
оның iшiнде тапсырыс шотында төлемдердi жүзеге ... ... ... ... екi ... арасындағы шарттық қатынас. Осы кезде банктер бiр
– бiрiнен «ЛОРО – ... ... ... ... ... ... ... аккредитивтi, инкассолық және т.б. операциялармен қызмет көрсету
және тауар үшiн есеп ... ... ... ... ... ... банктерге
тән.
Банктер арасындағы корреспонденттiк қатынастар – банктердiң өзара кредит
беруi, қаражаттардың ... – қол ... ... ... т.б. бiр – ... және әр ... ... қызметiн қолданатын шаруашылық
субъектiлерiнiң арасындағы қолма – қол ... есеп ... ... ... есеп ... жүзеге асыру қажеттiлiгiнен туады.
Корреспонденттiк қатынастар қажеттiлiгi банк өзiнiң ... ... бiр ... ... ... ... ... немесе қысқа мерзiмде орындай
алмаған кезде және қызметтiң түрiн төменгi тарифпен бере ... ... ... ...... өзара қарым – қатынас жасау үшiн
барлық шарттар мен тәртiптер ... ... ... ... болу үшiн корреспонденттер бiр – бiрiнде әр түрлi
валютада корреспонденттiк шоттар ашады. Сауда серiктестiктерi үшiн
экспорттаушы жэне ... ... ... корреспонденттiк
қатынастардың болуының үлкен маңызы бар, себебi ол ... ... ... ... асыруға мүмкiндiк бередi және қосымша шығысты
керек ететiн 3 – шi бiр банк ... кiре ... ... ... ... екiншi денгейде техникалық
рольде қарастырылса, қазiргi кезде ... ... ... ... ... ... ... табыс алудың маңызды көзi ... ... ... (қажеттi қаражаттары, тәжiрибесi жоқ үлкендi – ... ... ... табыс алуға мүмкiндiк беретiндiктен капитал
рыноктарына қатысты. Сондықтан корреспонденттiк қатынастар олардың жаңа
жағдайға бейiмделуiне ... ... ... ... ... ... ... өздерiнiң дәстүрлi корреспонденттiк хабарласуы маңызды орын
алды. Корреспонденттiк қатынастарды жетiлдiру жұмысында банктер басқа ... ... өз ... ... және iске ... қандай
банкпен қандай аумақта, қандай жағдайда операцияны ... ... банк – ... ... жағдайын талдап, олардың ... ... ... банк ... ... ету шарасын,
корреспонденттiк операциялары бойынша төлем төленбей қалу қатерiнен қорғау,
банкаралық есеп айырысу шартымен олардын тиiмдiлiгiн арттыруды ... ... ... ... ... ... дәстүрлi
банкаралық өзара операциялар жұзеге ... ... ... келiсiмнен
шығып, өзара халықаралық есеп айырысу тәжiрибесiн жетiлдiру, тапсырыскерге
банктiк қызмет ... ... ... ... бойынша банкаралық өзара
қарым – қатынастың кең көлемдi кешендерi мен қоса банк ... ... ... тарады.
Қазiргi кезде банктiң өз алдына және өздерiнiң тапсырыскерлерiнiң
тапсырысы бойынша ... ... ... ... операциялардың өсу түрлерiнiң кеңейтiлуi, ол сонымен катар
операцияларға қатер өстi ... ... ... ... ... ... ... жүргiзудiң түрлерiне,
әдiстерiне, шарттарын, оны жүргiзудiң ... ... ... ... бұрын корреспонденттiк қатынас қандай да бiр банктiң ... ... ... ... ... есеп ... ... жүзеге
асыруды, белгiлi бiр кепiлдiкпен қамтамасыз етсе төлемнiң ... ... банк қызу ... жарамдылығын қамтамасыз етсе, қазiргi кезде
корреспонденттiк қатынастар корреспонденттiк шоттағы ... ... ... ... ақы алу жолындағы қосымша табыс табудың көзi.
Корреспонденттiк шот – бұл коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... банкiнде және банктердiң
бiр – бiрiнде ... ... ... ... ... меншiктi
қаражаттары мен оның клиенттерiнiң несиелi, есеп айырысу және кассалық
қызмет ... ... ... ... ... ... Банк клиенттерiнiң ақшалай қаражаттарына аудару және есептеу;
– Банк клиенттерiнiң бюджетпен, зейнетақы ... және ... есеп ... ... қолма – қол ақша беру және қабылдау;
– Банкаралық займдар және депозиттер, бағалы қағаздар;
– ұлттық банкпен кассалық операциялар;
– берiлген несиелер үшiн ... ... және ... ... депозиттiк шоттар бойынша пайыздар төлеу;
– банктiң өзiнiң бюджетке төлемдерi (салық);
– банктiң басқару ... ... ... шығыстар пайда болуы
жатады.
Корреспонденттiк шотты ашу үшiн ... ... ... ... табыс етедi:
– корреспонденттiк шот ашу туралы өтiнiш;
– банк жарғысының көшiрмесi;
– банктiк ... ... ... беретiн лицензияның
көшiрмесi;
– қолдары мен ... ... бар ... (нотариуспен
куәландырылған).
«НОСТРО» шоты – ... ... банк ... яғни ... ... банктің атына ашылған ағымдағы шот.
«ЛОРО» шоты – бiздiң банктегi банк – ... ... ... банкте банк – корреспонденттің атына ашылған ағымдағы шот. Бұл
шоттарда банктердiң ... ... ... ... ... ... тура қатынасты орнату, есеп айырысу – кассалық орталығы
арқылы емес, тiке аударуды жүргiзу ... ... ... өздерiнiњ тапсырыскер – кәсiпорын және қатысушы –
ұйым сыртқы экономикалық қызметтерiн үш ... ... ... ... ... аударма;
– инкассо;
– аккредит.
Жақтық келiсiмде нақты таңдау қалпы есеп ... ... ... ... ... есеп ... қолданылатын түрлерi
коммерциялық банк қатысуымен өткiзiлетiн ... ... банк ... ... қатысу үлесi минимальдi (табыскердiң ... ... ... ... ... ... және ... арқылы
банктiң қатысу үлесi максимальдi.
Басқа да халықаралық есеп айырысу түрлерi сияқты банк ... – қол ... ... ... ... ... яғни, бiр банктен
келесi банкке адрестелген төлем ... ... ... ... ... ғана ... банктер шетел банктерiнiң
төлем табыстарын орындайды. Сонымен ... ... ... ... ... шетел банктерiне төлем тапсырыстарын шығара алады.
Банк есеп айырысу түрiне банк импортерге өзара ... ақы ... ... ... ... ... алады.
Банк аударымы арқылы жүргiзiлген төлемге (құжатты табыстау, тауарды
жеткiзу) банк ешқандай жауапкершiлiктi ... ... ... мұндай
аударым Қазақстанның тұрлаусыз нарық талабында ғана жиi қолданылады.
Аударымдағы банктiң қатысу түрiне байланысты банктiк аударымның ... ... ... көрсетiлген қызмет және экспортталған тауарлар үшiн есеп айырысудағы
банктiк аударым (экспортты аударым)
2. көрсетiлген қызмет және ... ... үшiн есеп ... ... ... аударым)
Көрсетiлген қызмет және экспортталған тауарлар үшiн есеп ... ... ... банк ... корреспонденттерiне белгiлi
соманы төлеудi (шотқа аударуды) тапсырумен және ... ... ... (бенефициар) төленген соманы банкке өтеу тәсiлiн көрсетумен
ерекшеленедi.
өзара ... ... ... тапсырысы
Төлем ... ... жеке ... және ... ... пайдасына ағымдағы баланстың
валюталық шотынан шетелге шетел валютасында ақшалай қаражатты ... ... ... ... ... ... ... аударымы банк бұйрығын тапсырыс бойынша белгiлi ақша
сомасын төлеу туралы өзiнiң ... ... ... ... шетелдiк алушыға банк – төлемшiге төленген соманы ... ... ... бiлдiредi.
Әдетте мұндай аударым қатысушылары заңды тұлға – ... және ... және ... ... табылады. Ереже бойынша бұл аударымға импортер
мен экспортер ... ... ... ... саудалық немесе
басқа өзара шарт жасасудың алғы дақылы. өзара шартта жақтар төлем аударымы
қандай банк ... ... ... ... ... ... арқылы, телекс
желiсi арқылы) жүзеге асыратынына келiседi.
Операцияның шапшаңдығына қолдану ... ... ... ... ... бағасының арзандауында және хабарлама
қатынасында СВИФТ жүйесi ... ... ... ... аударылымы, банктағы шот жағдайы
туралы ақпаратты табыстау, валюталық мәлiменi ... ... ... ... ... ... қағаздар саудасы, даулы ... ... ... ... ... және ... ... банк операциялары жүзеге асады.
1.2 Есеп айырысу операциялары, олардың жіктелуі
Ұлттық банк халықаралық есеп айырысуларды ұйымдастыруды, ...... және ...... қатынастарын жетілдіруі, шетелден
кредиттер келтіру мәмілесінің шешімін ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді.
Валюталық операцияларды біздің елімізде шетел валютасымен банктік
операциялар ... ... ... ... ... ... бар өкілетті банктер ғана орындай алады. ... ... ... Ұлттық банкі валюталық реттеуді және ... ... ... ... ... ... белгілеріне
байланысты жәктеледі:
1. Клиенттердің шоттарын ашу және жүргізу;
2. Сауда емес операциялар;
3. Шетел банктерімен корреспонденттік ... ... ... ... Халықаралық есеп айырысу бойынша операциялар;
6. Валюталық қаражаттарды тарту және орналастыру операциялары.
Берілген бағытқа байланысты, халықаралық есеп ... ... ... есеп ... ... ... қолданылады:
құжатталған аккредитив, құжатталған инкассо, банктік аударым.
Құжатталған аккредитив – аккредитивте көрсетілген ... ... ... ... ... ... – клиентінің
(импортердің) өтініші бойынша жасайтын аккредитив алушы банктің (эмитент –
банктің) міндеттемесін білдіреді.
Құжатталған инкассо – ...... ... ... ... төлеушіге (импортерге) төлеу үшін ұсынуға немесе ақшасын ... ... ... ... аударым – банктік аударым жасаушының жасаған тапсырмасы
негізінде барлық есеп айырысудағы ... ... ... ... есепке алынуын білдіреді.
Банктің аударылымдарды қолданудың себебіне бұрын жасалған немесе
ағымдағы мәмілерді қайта ... ... ... ... – ақ ... ... мен ... аванстарды қайтару үшін, жарнамалылықты
реттеу үшін пайдаланылады.
Экспортталған тауарлар және көрсетілген ... үшін ... ... ... ... банктерге телеграфтық немесе
почталық аударылым ... ... ... ... ... төлемдік
тапсырмасына бекітілген нысандағы мамориялдық ордер ... ... ... алу ... банк аталған ордерде құжаттардың банкке
келіп түскен мерзімін көрсетеді. Қаражатты алушы банкке есепке ... ... 15 ... ... ... ... ... мақсатында
пайдалануы тиіс.
Банктік аударылымдар мынадай операциялардан тұрады.
1) Жасалған келісімге сәйкес сатушы сатып ... ... ... ... ... ... өзіне қызмет көрсететін банкке
шығарып қояды
3) Сатушыға қызмет көрсететін банк төлемдік тапсырманың келіп түскені
жөнінде ... яғни оған ... ... Авизо келіп түскеннен соң, қарахат сатып алушыға қызмет көрсететін
банктің есепшотынан ... ... ... ... ... көмегімен ұйымдастырылатын есептеулер сыртқы
сауда келісімдерінің шарттары негізінде атқарылады.
Сыртқы сауда келісімнің «Төлем шарттарында» ... ... үшін ... ... ... ... асады деп анық көрсетілуі тиіс.
Аударылымды алушының ... ...... ... ... аты, мекен – жайы көрсетілуімен қатар атқарылу мерзімдері де
нақтылануы қажет.
Банктік аударылым ... есеп ... ... бір жағы
әрқашан тәуелділікпен жұмыс істейді. Айталық, экспорттаушы үшін жеткізілген
тауардың ауаударылым арқылы төлемі дер кезінде атқарылмауы тәуекелдігі ... ... үшін құны ... ала ... қойылған тауардың дер кезінде
жеткізілмеуі қаупі болары белгілі
Отандық банк тәжірибесінде ... есеп ... ... ... ... ... Банктік шоттар ашу
– Ұлттық немесе шетел валютасында аударым ... ... ... ... күні ... ... ... валютадағы
аударым операциялары,
– Төлемнің шартын өзгерту не қайтару
– Валюталық операцияларға бақылау жасау
– Шоттың архивін беру
... ... – қол ақша ... Ұсақ ... ... ... ... кеңсеге дейін немесе керісінше ... – қол ... ... ... ... ... есеп айырысу операцияларын ұйымдастырушылар болып
табылады.
Есеп айырысу операциялар ... ... ... ... ... субъектеріне қарай:
– банктік емес секторлар (шаруашылық субъектілер) арасындағы банктер
арқылы есеп айырысу
– жеке ... – үй ... ... ... есеп ... ... ... – банкаралық есеп айырысулар.
Есеп айырысу объектілеріне қарай:
– тауарлы операциялар бойынша есеп айырысулар
– бюджет және басқа бюджеттен тыс ... ... банк ... ... және ... да ... ... айырысу аумағына қарай:
І. Мемлекет ішіндегі есеп айырысулар, оның ішінде:
- бір ... ... ... тыс ... ... ... Мемлекет арасында (халықаралық) есеп айырысулар.
Есеп айырысу уақытына қарай:
– сауда операциясы басталғанға ... ... ... ... ... соң, ... ... коммерциялық несие шартында, яғни мәміле жасалған соң белгілі бір
уақыттан ... ... ... ... яғни ... ... ... ашық шот бойынша (жоспарлы), яғни тауарларды алған ... ... ... ... ... яғни ... ... мерзімін
ұзарту жолымен
– мерзімі өтіп кеткен төлемдер, яғни ... ... ... ... ... қарай:
– почта байланысы арқылы
– телеграф – телетайп байланысы арқылы
– телефон байланысы арқылы
– электрондық ... ... SWIFT ... ... ... ... ... айырысу формаларына қарай:
І. Қолма – қолсыз аударымдар (банктік), оның ішінде:
- кредиттік
- дебеттік
- ашық шот ... ... ... ... – қол ... ... және ... арқылы:
Есеп айырысу тәсіліне қарай:
- толық есеп айырысулар
- жартылай есеп айырысу
- өзара талаптар мен ... ... алу ... ... ... ... ... қарай:
І. Кредиттік аударымның құралдарымен есеп айырысулар, оның ішінде:
- төлем тапсырмасымен
ІІ. Дебеттік аударымдар құралдары мен есеп ... оның ... ... ... – тапсырмасы
– чек
– вексель
– инкассалық өкімдер
ІІ. Аралас құралдар арқылы есеп ... яғни ... ... бірде
кредиттік аударымдар түрінде болатын: аккредитив, пластикалық карточкалар,
банктік аударымдар жіне т.б.
Есеп ... ... ... ірі ... ұсақ ... ... ... қарай:
1) жалақы, бюджет, сақтандыру және т.с.с. төлемдер
2) ... ... үшін ... ... үшін ... сот шешімі бойынша төлем құжаттары мен есеп айырысулар.
Телекоммуникация құралдарының банкаралық электрондық ... ... ... ... жеделдетуге мүмкіндіктер туғызды. Мысалы,
келісім шартқа қол қойған күні есептеуге ... ... ... жасауға қол жеткізіп отыр. Tommorrow келісімдері шарт жасалған
күннің ертеңінде жүзеге асырылады. Жалпы валюталық ... ... ... бір ... ... ... ... үшін негізгі курс
болып спот бағамы есептеледі.
«Қазақстан Республикасының аумағында төлем ... ... ...... ... мен ... аударымдарды жүзеге асыру ережесіне»
сәйкес қолма –қолсыз есеп айырысуларда ... ... ... мыналар жатады,
– төлем тапсырмасы
– төлем талабы – тапсырмасы
– инкассалық үкім
– чекпен есеп айырысу
– вексельмен есеп айырысу
Төлем құжаттары қағаз және ... ... ... ... ... ... ... үлкен мән беріледі. Төлемдердің
тағайындалуының ... ... ... ақша – ... және ... сыртқы қарыз, төлем балансының параметрлерін, банк жүйесінің
жағдайын шұғыл ... ... ... және ... ... – ақ ... талдауға мүмкіндік беретін көрсеткіштер ... ... ... тапсырысымен есеп айырысудың мынадай артықшылықтары ... шарт ... ... ... береді және құжат айналымын
жылдамдатады. Чекті есеп ... ... ... құралы ретінде заңды және
жеке тұлғалар пайдаланушылары алады. Чек арқылы есеп айырысудың қолайлылығы
мынада:
... ... ... алғанға дейін төлегісі келмей, ал
жабдықтаушы төлеуге ... ... ... ... ... саушы белгісіз болған жағдайда.
Аккредитив формасын пайдаланушы арқылы есеп айырысуда қолма – қолсыз
ақшамен есеп ... ... ... ережелері сақталады; өкім
жөнелтілгеннен кейін барып төлем жүргізіледі; төлем төлеушінің келісімімен
жүзеге асырылады, яғни оған ... ... ... ... ... ... жағдайлардың бұзылуына байланысты төлеушіге төлемнен бас тартуға
құқық беріледі; аккредитив төлеушінің ... ... ... ... ... ашылады, егерде төлеушінің аккредитив ашуға құқығы болса.
Аккредитивтің басты артықшылығы, оның ... ... ... ... ... бұл есеп айырысу формасында ... де бар: ... ... ... ... ... ... ішінде оның шаруашылықтық айналымнан шығаралып ... ... ... яғни ... ... ашылғаны туралы хабар
алғанша, өзінің дайын өнімін жөнелте алмайды және оның сақталуы дақосымша
шығындарды қажет ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банкаралық есеп айырысу22 бет
ҚР-ның ұлттық банк мекемесіндегі корреспонденттік шот арқылы банкаралық есеп айырысу20 бет
«АТФБанк» АҚ банкі145 бет
«Банк ісі» лекциялық курсы70 бет
ІI-деңгейлі банктердің қызметін ұйымдастыру90 бет
Екінші деңгейдегі банктер12 бет
Институционалдық аспект26 бет
Коммерциялық банктер. Коммерциялық банк туралы ұғым және оның типтері32 бет
Төлем жүйесі (лекциялар жинағы)25 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь