Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету

КІРІСПЕ

1 БАНКТІҢ ЖЕКЕ КАПИТАЛЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ҚАМТАМСЫЗ ЕТУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Банктік капиталдың жалпы сипаттамасы және оның құрылымы
1.2 Банктің капиталы және оның құрылымы

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Ел Президенті Н.Ә. Назарбаев жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауында “ Бізге экономи¬каның барлық деңгейінде – бүгінгі де, сол секілді ықтимал мүмкін болатын нақты да перспективалы бәсекелестік артықшы¬лықтарымызды қажеттілікпен әрі сараптылықпен анықтауға және пайдалануға тура келеді”,- деп атап өткендей, экономиканың банк секторының даму кезеңінде қаржы-несие құралдарының кешенін орынды қолдануынан олардың өздерінің өміршеңдігі, ақша рыногындағы операцияларды жүргізу нәтежиесінде табыс ала білу мүмкіндігі, немесе керісінше капиталын жоғалту және банкроттыққа ұшырау тәуекел деңгейіне тікелей байланысты. Егер банк менеджерлері банк тұрақтылығын бақылайтын болса: оларға банктің төлем жасауға қабілетсіздігін уайымдауға болады. Сондықтан олар үшін бірінші орында сенімділік, табыстылық және тәуекелді ең төменгі шегінде жеткізудің проблемасы тұр.
Банк тиімділігі мен оның сенімділігіне, табыстылығына, үлкен әсерін тигізетін болғандықтан біз әлемдік тәжірибедегі қазіргі кезде оларды бағалау әдістерін оқып білуіміз және осы алған тәжірибені еліміздің банк тәжірибесіне енгізуіміз абзал. Тақырыптың тағы бір маңыздылығы қарастырылып отырған банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылық мәселелері, басқару әдістері, Қазақстанның банк жүйесінің дамуымен байланысты сұрақтарды зерттеудің жаңа бағыттары болып табылатындығында.
Факторлық талдау негізінде банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылығының банк қызметіне әсерін зерттеу үшін біз әлемдік тәжірибеге үлкен көңіл аударып отырмыз және соның көмегі арқылы Қазақстанда қолдануға тиімді де пайдалы банк қызметіне жағдайларды анықтап, тәуекелден «қорғану» әдістерін саралап отырмыз.Осы кешегі күнге дейін отандық банктер үшін банк тұрақтылығына әсер ететін басты проблема болып алынған несиелерді қайтармау проблемасы қаралып келді. Бұл мәселені реттеуге Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің пруденциялдық нормативтері бағытталған.
Бүгінде өзінің маңыздылығын жоғалтпай, бұл проблеманың орнын басқа проблема алды- ол активтер көлемінің жеткіліктілігі.
Өзіміздің отандық банктер әлемдік банк тәжірибесінде бар барлық проблемалармен кездесті деуге болмайды, бірақ олардың саны өсіп барады, ал бұл проблема Қазақстандық банктер үшін жаңа болып есептелінеді, сондықтан бұл тұрғыда қандай да бір терең зерттеулер жүргізілген жоқ. Осы орайда банктің жеке капиталының қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету саласындағы зерттеулер, Қазақстанның банк жүйесін реформалаудағы ең түйінді мәселе болып отыр. Барлық аталған өзекті мәселелер және себептер осы диплом жұмысының тақырыбын таңдауға, оның мақсаттары мен негізгі міндеттерін қоюға өз әсерін тигізді.
1. Н.А. Назарбаев “Қазақстан халқына Жолдауы» // Егемен Қазақстан 28.02.2009.
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк туралы» ҚР Заңы (28.02.2008жылы өзгертулер мен енгізулері қосымша) 1995 жыл 30 наурыз.
3. «Қаржы нарығы және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы» ҚР Заңы №474 –II 2004 жыл 4 шілде.
4. «Қаржы лизингі туралы»ҚР Заңы №78-П 2000 жыл 5 шілде.
5. «Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы» Заңы №110-П 2000 жыл 7 желтоқсан.
6. «Қазақстан Республикасында несиелік бюро және несиелік тарихты құру туралы» ҚР Заңы №573-П 2005 жыл 6 шілде.
7. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының негізгі бағыттары туралы» ҚР Заңы №20 2007 жыл 11 наурыз.
8. «Қазақстан Республикасының банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы №2444 1995 жыл 31 тамыз.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. Банктің жеке капиталын қалыптастыру жӘне оның қаржылық тұрақтылығын
қамтамсыз етудің теориялық негіздері
1. ... ... ... ... және оның ... ... капиталы және оның құрылымы
Қорытынды
Қолданылған Әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Ел Президенті Н.Ә. Назарбаев жыл ... ... ...... ... ... ... – бүгінгі де, сол секілді
ықтимал мүмкін болатын ... да ... ... ... әрі ... анықтауға және
пайдалануға тура келеді”,- деп атап өткендей, экономиканың банк ... ... ... ... ... ... қолдануынан олардың
өздерінің өміршеңдігі, ақша рыногындағы операцияларды ... ... ала білу ... ... ... ... жоғалту және
банкроттыққа ұшырау тәуекел ... ... ... Егер ... банк ... бақылайтын болса: оларға банктің төлем
жасауға қабілетсіздігін ... ... ... олар үшін ... ... ... және тәуекелді ең төменгі шегінде жеткізудің
проблемасы тұр.
Банк тиімділігі мен оның ... ... ... ... ... біз әлемдік тәжірибедегі қазіргі кезде оларды
бағалау әдістерін оқып білуіміз және осы ... ... ... ... ... ... Тақырыптың тағы бір маңыздылығы
қарастырылып ... ... жеке ... ... ... ... әдістері, Қазақстанның банк жүйесінің дамуымен
байланысты сұрақтарды зерттеудің жаңа ... ... ... талдау негізінде банктің жеке капиталының ... банк ... ... зерттеу үшін біз әлемдік тәжірибеге
үлкен көңіл аударып отырмыз және соның көмегі арқылы Қазақстанда қолдануға
тиімді де ... банк ... ... ... ... ... саралап отырмыз.Осы кешегі күнге дейін отандық банктер үшін ... әсер ... ... ... ... алынған несиелерді қайтармау
проблемасы қаралып келді. Бұл мәселені реттеуге Қазақстан ... ... ... ... ... өзінің маңыздылығын жоғалтпай, бұл проблеманың ... ... ... ол ... ... жеткіліктілігі.
Өзіміздің отандық банктер әлемдік банк ... бар ... ... ... ... ... ... саны өсіп
барады, ал бұл проблема Қазақстандық банктер үшін жаңа болып есептелінеді,
сондықтан бұл тұрғыда ... да бір ... ... жүргізілген жоқ. Осы
орайда банктің жеке ... ... ... ... ету
саласындағы зерттеулер, Қазақстанның банк жүйесін реформалаудағы ең түйінді
мәселе ... ... ... ... өзекті мәселелер және себептер осы диплом
жұмысының тақырыбын таңдауға, оның мақсаттары мен негізгі міндеттерін қоюға
өз әсерін тигізді.
1Банктің жеке ... ... жӘне оның ... ... ... ... ... Банктік капиталдың жалпы сипаттамасы және оның құрылымы
Капиталдың толық мәні, оның міндетті қызметінен көрінеді. Экономисттердің
көпшілігі банк ... екі ... ... ... ... ... бақылау. Бұл екі қызмет өзара бір-біріне ... ... ... ... көмегімен алғашқы қор құрылуына ... ... ... есебінен құралады, жалпы ішкі қызмет құны
көрсетіліп бөлінеді, қаржы қорымен табысты бөлу барысында баға ... ... ... ... банктердің, мекемелердің және
мемлекеттің тілектерін мүдделерін ... ... етіп ... етіп
бағыттау.
Банктің ақша қорларының қалыптасуы банк құрылған сәттен басталады. Банк
заңға сәйкес өз жарғылық қорын ... қор – ... ... негізгі жеке қаражат көзі болып табылады.
Ол негізгі және ... ... ... Олар өз ... қорды, материалдық емес активтерді, айналым қорларын ... ақша ... ... ... ... ... Ол негізгі қорды
қайта бағалау нәтижесінде мүлік құнының өсіміне ... ... ... ... ... ... асуы) банктік қызмет
мақсатқа қайтарымсыз берілген ақшалай және ... ... ... Бұл ... түпкілікті қайта бағалау кезінде мүлік бағасының
төмендеген соммасының орнын толтыруға басқа ... мен ... беру ... ... болу ... ... ... кезеңдегі банк
қызметінің нәтижесі бойынша болған шығындарды табуға пайдаланылады.
Банктің шаруашылық қызметінің нәтижесі мен ... ... ... ... ... төленгеннен кейін банк қарамағында қалған табыстан
резервтік капитал, жинақтау қоры мен ... ... ... ... – бұл банктің ақша қоры. Оның қалыптасу көзі болып
банктің өз ... ... ... болып табылады. Ол есеп ... ... ... ... яғни ... ... шығындарын
жабуға,төлеуге жұмсалады.
Бұл резервтік капиталдың болуы банктің қаржы жағдайының ... ... ... ... ақшалай қаражатының түріне сондай-ақ
құнды қағаздардың құнсыздануына салынған резервтер, қайта сатып алу қоры,
кейінге қалдырылған қор және т.б. ... ... ... ... ... ... өтеу үшін құрылады.
Жинақтау қоры – банк қызметінің дамуына арналған ақша ресурстары. Бұл қор
банк мүлкін кеңейту мақсатында ... ... ... ... табыс
алу үшін қаржылық салымдарды салу және пайдаланумен ... қоры - ... ... негізгі қызмет емес салаларды
қаржыландыруға, марапаттауларға, компенсация түріндегі төлемдерге және т.б.
мақсаттарға бағытталған ақша ресурстары.
Валюта қоры - өз ... ... ... және ... ... банктерде қалыптасады.
Банктің қаржы ресурсы – бұл жеке ақша табыстарының жиынтығы және сырттан
түскен түсімдер. Олар ... ... ... орындауға, қызметті
кеңейтуге байланысты шыққан шығындар мен ағымдық шығындарды қаржыландыруға
арналған.
Капитал сияқты түсінікті бөліп көрсету ... ... ... ... ... ... және ... салынған қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... ... ... айналған формасы
ретінде болады.
Банктің қаржы ресурсы өзінің пайда болуында жеке және әр түрлі жағдайда
тартылған болып бөлінеді.
Жеке ... ... ... және ... ... кіреді. Бұл
жерде ескеретін жағдай банк табысының бәрі толық банктің өз меншігінде
қалмайды. Оның бір ... ... және ... да төлемдер түрінде бюджетке
түседі. Ал одан қалған банк меншігіндегі табыс басқарма шешімімен жинақтау
және ... ... ... Жинақтауға бағытталған табыс қызметтің
дамуына және банк ... ... ... Тұтынуға бағытталған
табыс әлеуметтік мәселелерді шешу үшін пайдаланылады.
Амортизациялық аударымдар дегеніміз – негізгі өндірістік құралдардың және
материалдық емес ... ... ... ... көрсетеді. Ол екі жақты
сипаттамаға не болады. Себебі ол қызметтің жеке құнына ... және ... ... ... банктің есеп айырысу шотында жай немесе кеңейтілген
ұдайы өндірістің қаржыландыру көзіне айналады.
Тартылған немесе сыртқы қаржы ресурстарының қалыптасу көзі жеке ... ... ... ... ... болады. Бұл бөлу капитал салық
формасымен қамтамасыз етіледі. Егер сыртқы ... ақша ... ... түрінде салған болса, онда бұл салым тартылған жеке
қаржы ресурсы болып табылады.
Кәсіпкерлік капитал – бұл ... алу ... ... ... қатысу
мақсатында банктің жарғылық капиталына салынған капитал.
Ссудалық капитал – банктің банктік несие түрінде жеке басқа банктерден
вексель, ... займ ... ... ... түрлі мерзімде
берілетін, төленетін, қайтарылатын капитал.
Бюджеттен бөлінетін қаржы – қайтарылатын және ... ... ... Бұл ... ... мемлекеттік тапсырыстарды қаржыландыруға
инвестициялық бағдарламаларды немесе ... ... ... мемлекеттік
маңызы бар банктерді мемлекет тарапынан ... ... ... ... жеке ... ... және инвестициялық қызмет процесінде
пайдаланады. Олар үнемі ... ... ... және тек ... ... есеп ... немесе банк кассасына түседі. Банк өзінің ... және ... ... орнықтылығын қамтамасыз ете отырып
өзінің қаржы ресурсын уақыт ішінде және қызмет түрлеріне байланысты бөледі.
Бұл ... ... оның ... жұмысының қиындауына тәжірибеде
арнайы қаржы құралдарының пайдаланылуына әкеледі.
Банк қаржысын ұйымдастыру ... бір ... ... ... ... өзін - өзі ... ... жауапкершілік,
қызметтің нәтижесіне қызығу, қаржылық резервтердің қалыптасуы.
Шаруашылық дербестік принципі – банк өзі дербес ... ... ... ... өзінің экономикалық қызметін, табыс алу
мақсатында ақша қаражатының салымын анықтай ... ...... ... ... капиталын салуға, тұтынушы сұранысын ... ... ... банк ... ... дербестік алды деуге болмайды. Себебі
мемлекет банк қызметінің кейбір жақтарын анықтайды. Мысалы: ... ... ... ... және ... тыс ... арасында заңдармен
реттеледі/4/.
Өзін - өзі қаржыландыру принципі – қызметті ұсыну мен өткізу шығындарының
орнын толтырады. Жеке ақша қаражаты арқылы ... ... ... ... ... ғана ... ... коммерциялық несиені пайдаланады.
Нарық экономикасы дамыған елдерде жоғары деңгейде өзін-өзі ... жеке ... ... ... ... ... ... ақша қаражатының жалпы көлемі нақты инвестициялық мақсаттарды
жүзеге ... ... ... ... ... бұл принципті барлық банктер мен ұйымдар жүзеге асыра
алмайды. Халық шаруашылығының кейбір салаларындағы ... ... ... объективтілік себепке байланысты: олар ... ... ете ... ... жеке ... ... жолаушы тасымалдау
транспорты, тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, қорғаныс
өнеркәсібі жатады. ... ... ... бөлінетін қаржыны әртүрлі
жағдайда алады.
Материалдық жауапкершілік принципі – ол шаруашылық қызметтің ... ... ... ... Бұл ... қаржылық әдістері
банктерге оның басшыларымен, жұмысшыларына әр түрлі құрылады.
Қызмет нәтижесіне ... ... ... ... ... ... ... табыс алумен сипатталады. Шаруашылық
қызметтің нәтижесіне қызығушылық бұл тең дәрежеде банктің жұмысшыларына,
банктің өзіне және ... де тән. Бұл ... ... жеке
жұмысшылар деңгейінде еңбек ақы төлеу қорынан немесе табыстан жұмысшыларға
лайықты еңбекақы ... ... ... ол ... түрінде, жыл нәтижесі
бойынша істелген жұмысқа сый ету, көп ... ... ... ... көмек ретінде төлемдер төлеу керек. Бұл ... ... ... және экономикалық пропорцияны сақтап таза табысты тұтыну
қоры, жинақтау қорына бөліп жүргізу нәтижесінде банкте іске асуы ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Қаржылық резервтердің қалыптасу принципі – кәсіпкерлік қызмет иелерінің
қаржы ... ... ... ... ... ол ... тербеліс
себебінен болатын тәуекелде кездесуі мүмкін. Нарықтық экономикада тәуекел
жауапкершілігі ... ... ... ... жүктеледі. Олар өз
бетінше шешім қабылдайды, және зерттеліп дайындалған бағдарлама ... ... ... ... қайтармауды іске асырады. Банктің қаржы
салымы тәуекелі тағы да ... ... ... жеткіліксіз
процент табысын немесе салынған капиталдан көбірек табыс түсетін ... ... ... Осыдан өндіріс бағдарламасын дайындауда ... орын алуы ... ... ... ... ... жеке қаржы қорлары
салықтарды және басқа бюджетке міндетті төлемдерді төлегеннен кейін таза
табысы ... ... ... ... ақша ... ... тәртіпте сақтау
орнында олар табыс әкеледі және ... ... тез ... капиталға
айналуы тиіс.
Коммерциялық банктер бiр жағынан, шаруашылық ... ... ... ... ... ... екiншi жағынан, бұл қаражаттар
есебiнен кәсiпорындар мен ... әр ... ... ... ... Коммерциялық банктiң пассивтiк
операцияларының негiзiнде оның ... ... ... үшiн ... банк
ресурстары жинақталады.
Банк операцияларын жүзеге асыру банктiң қызметi ... ... ... ... ... үшiн ... бiр iс-әрекеттердi орындау деп
сипаттауға болады. Кез келген банк өкiмiнiң негiзiнде клиенттiң қандай ... ... ... жатады.
Екінші деңгейлі банктердiң осы операцияларын топтастыра отырып, олар
атқаратын негiзгi функцияларды анықтауға ... ... бос ... ... ... ... ... мен тұрғын
халықты несиелеу (активтi операциялар); несие ақшаларын ... ... есеп ... ... және ... ... қызмет;
клиенттерге басқа да қаржы қызметтерiн көрсету.
Бүгінгi ... ... ... ... ... ... банк
қызметiнiң жан-жақты қамтитын қызмет ... ... ... ... қаржы, несие, есеп айырысу операцияларының барлық
түрлерiмен айналысады.
Негiзгi дәстүрлi қызмет түрлерiне ... ... ... келе жатқан
салымдарды тарту мен несие беру операциялары жатады. Осы қызмет түрлерiнен
сыйақы (мүдде) арасындағы ... ... ... алып ... ... ... және оның ... деңгейлi банктердiң жеке капиталының рөлi мен шамасы, басқа
қызметпен айналысатын кәсiпорындар және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде маңызды. Банктiң
бастапқы құрылуы барысында жеке ... ... банк ... ... ... жер, ғимарат, құрал-жабдық, жалақыға
жұмсалатын және т.б. шығындар жабылады. Себебi, жеке ... ... ... ... ... Осы жеке капитал есебiнен банкте ... ... ... қатар, банктiң ... ұзақ ... ... ... көзi болып табылады.
Жеке және тартылған екiншi деңгейлi банктiң ресурстары Ұлттық ... ... ... ... Бұл активтi шот, сондықтан да
дебетi бойынша ресурстар, ал кредитi бойынша несиелiк жұмсалымдар ... ... ... ... ... бос резервiнiң мөлшерiн көрсетедi.
Банктiң бос резервiнiң мөлшерi ... ... ... ... ... ... Осы бос резервтер сомасы қаншалықты жоғары
болса, банктiң тұрақтылығы соғұрлым жоғары, бiрақ пайдасы төмен болады.
Керiсiнше, егер бос ... ... ... аз ... онда тұрақтылығы
төмен, пайдасы жоғары келедi. Сондықтан да, әрбiр екiншi деңгейлi ... ... ... ... үнемi ықшамдауға ұмтылады.
Банктiң капиталы – банктiң қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық және
шаруашылық қызметiн ... ету үшiн ... ... әр ... ... сол ... ... қызметiнiң нәтижесiне байланысты және өткен
жылдардағы бөлiнбеген пайдасы болып табылады.
Банктiң жеке капиталының ... ... ... себебi, оларға әсер ететiн
әр түрлi факторларға, атап ... ... ... жеке ... капиталдың базасын нығайту мақсатына және банк саясатына
байланысты жыл бойына өзгерiп отырады.
Сонымен, қазiргi екiншi деңгейлi банктердiң жеке ... ... ... (сурет 1):
жарғылық капитал;
резервтiк капитал;
қосымша капиталдар;
банк операциялары бойынша тәуекелдердi төмендету ... ... ... банк ... ... ... банктiң заңды тұлға ретiнде мiндеттi ... және өмiр ... ... ... құрайды. Жарғылық
капиталдың төменгi мөлшерi Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... капиталы, оның
құрылтайшыларының қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
Қазақстанда екiншi деңгейлi банктер мынадай екi ұйымдық нысандарда ... банк ... қосу ... яғни ... ... серiктестiк нысанында.
Пай қосу арқылы құрылған банктiң жарғылық капиталы құрылтайшылық құжатта
мөлшерi анықталған пайшыларының жарнасынан құралып, олар ... ... ... болып саналады. Мұндай банктердiң ... ... тек қана пай ... қосымша қосқан жарналары және пай
қосушылардың санының өсуi есебiнен ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту үшiн қосымша акцияларын
эмиссиялайды, сол сияқты бұрынғы шығарылған акцияларының бағасын өсiредi.
Сурет 1- ... жеке ... ... теориялық негізде автормен құрастырылған
Жеке капиталдың құрамдас бөлiгi - акционерлiк капитал. Бағалы ... ... ... ... ... ... ... банктiң
акционерлiк капиталы деп атайды. Акционерлiк капитал көлемi акцияны
ұстаушылар - ... ... ... ... ... ... - банктiң жарғылық ... үлес ... ... ... және ... ... iсiне ... құқық беретiн бағалы
қағаз.
Акционерлiк капиталдың ... әр ... әр ... ... келедi.
Акционерлiк капитал мынадай түрлерге бөлiнеді:
а) жеке акционерлiк ... яғни бұл жай және ... ... сатудан түскен қаражаттардан, үнемделген капитал және бөлiнбеген
пайдадан тұрады;
ә) банктiк резервтер, яғни алдағы уақыттағы әр түрлi шығындарды ... ... ... қарыздың орнын жабуға арналады;
б) банктiң ұзақ мерзiмдi ... ... ... облигациялары).
Ашық типтегi банктiң акциясы қолдан-қолға басқа да ... ... ... ... банктiң акциясы қатаң түрде белгiленген
тiзiм бойынша немесе құрылтайшылардың арасында бөлiнедi.
Банктiң жай акциясын иеленушiлер, банктiң таза ... ... ... оның жойылуы барысында ... ... ие ... ... ... ... ... беруге құқылы.
Банктiң артықшылығы бар акцияларын иеленушiлер тұрақты ... ... алып ... ... ... банктiң жаңа акцияларын сатып алуға
және оның жойылуы барысында бiрiншi болып ... ... ... ... ... қатар, банктер қаражат тарту мақсатында облигацияларды шығарады.
Жалпы, банктiң акционерлiк капиталының құралуы ... ... ... ... ... ... проспектiсiн дайындау және оны
сараптамадан өткiзу;
2) бағалы қағаздар эмиссиясын тiркеу;
3) ... ... ... ... ... және ... бағалы қағаздардың нәтижелерiн
тiркеу.
Акционерлiк банктер акциялары мынадай жағдайларда шығарылады:
- банктi акционерлiк нысанда құру;
- банктiң жарғылық қорын ұлғайту үшiн ... ... ... жеке ... түріне резервтiк қор жатады. Резервтiк қор -
банк қызметiнде пайда болуы ... ... ... жабу мақсатында
құрылған қаражат қоры.
Сондай-ақ, ... қор ... ... ... ... ... ... қордың шамасы заңды түрде жарғылық капиталға белгiлi бiр ... ... 25% ... ... ... оның ... жарғылық
қормен теңескен жағдайда жарғылық капиталға толығымен аударылады. Резервтiк
қордың құралуының негiзгi көзiне банк пайдасы ... ... ... пайда
болмаған жағдайда резервтiк қор есебiнен банктiң артықшылығы бар ... ... ... ... - ... ... тозуына байланысты аударылған
аударымдар есебiнен және белгiлi мақсатқа бағытталатын ... ... ... ... ... - ... қорларды қайта бағалау негiзiнде, валюталық
қаражаттарды қайта бағалау қоры, яғни ұлттық валюта мен ... ... ... ... ... Валюталық қаражаттарды қайта
бағалау қоры шете валютасында ... ... ... ... ... келедi.
Келесi қорға жекелеген банк операциялары бойынша тәуекелдi ... ... ... ... ... Мұндай резевтерге: несие
тәуекелiн жабуға және бағалы қағаздардың құнсыздануына байланысты ... ... таза ... - ... ... дивидендттi төлегеннен кейiн және
резевтiк қорға аударғаннан қалған пайданың бөлiгiн бiлдiредi.
Банктiң жеке капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады ... ... банк ... ... ... құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
- облигацияларды шығару жатады.
Сурет 2 Банктің жеке капиталын ұлғайту жолдары
Ескерту: теориялық негізде автормен құрастырылған
Банктiң ... ... ... қамтамасыз ете отырып, оның қаржылық
тұрақтылығына кепiл болады және ... ... ... әр алуан
тәуекелдерiнiң зардаптарын ретке келтiрiп отыратын басты көз ... Осы ... ... капиталы мынадай қызметтер атқарады (сурет
3):
- қорғаныс қызметi;
- шұғыл қызметi;
- реттегiш қызметi;
- ... ... ... ... ... - ... салым иелерiне жәрдем ақы
төлеу мүмкiндiгiн ғана емес, сол ... ... ... ... жағдайда
зияндарды жабуға қызмет етуiн сипаттайды. Сондықтан да, оның азаюы банктiң
банкротқа ұшырауына жол ... ... ... - жеке ... ... ... болып келедi.
Банк капиталының шұғыл қызметi қорғаныс ... ... ... ... ие ... табылады. Оперативтi қызметi жер, ғимарат, құрал-
жабдықтар алуға қажеттi жеке қаражаттарды жұмылдыруды, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Бұл
қаржы ресурстарының көздерi әсiресе, банк қызметiнiң басталуы үшiн ... бұл ... бiр ... ұзақ мерзiмдi активтерге және әр
түрлi резервтердi құрауға жұмсалынады.
Қаржы және салым ... ... ... ... ... ... реттегiш қызметтi атқарады. Бұл қызмет қоғамның ... ... банк ... ... жасауға мүмкiндiк жасайтын заңдар және
ережелерге тiкелей байланысты. Банк капиталының көрсеткiштерiнiң көмегiмен
мемлекеттiк ... ... ... баға ... оны ... асырады.
Сурет –3 Банктің жеке капиталының қызметтері
Ескерту: теориялық ... ... ... жеке капиталына қатысты ережелер, оның ең төменгi мөлшерiне
қойылатын талаптарды, активтерге байланысты ... және ... ... ... алу ... қамтиды. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi
бекiткен ... ... ... жеке ... ... Сонымен қатар, реттегiштiк қызметке несиелiк және инвестициялық
операцияларға байланысты шектеу ... ... ... ... Кез келген банк капиталы банкроттыққа қарсы, не болмаса
зияндардың орнын жабу үшiн құрылмайды. ... ... ... ... керсету болып табылады. Мұндай ... ... ... банк ... мұндағы қызметi тәуекел дәрежесiн есепке
алатын активтi айналымды аванстаумен сипатталады. ... да, ... жеке ... ... ... деп ... Бұл қызметтi атқара
отырып, өзiнiң айналым капиталын ... ... ... ... ... ... ... қағаздар сатып алуға, басқа да
ғимарат, құрылғыларға және басқа да негiзгi қорларға жұмсай ... ... ... ... ... қорғайды.
Резервтiк қызметi. Тәуекелдер тек активтi операцияларға ғана емес, сондай-
ақ пассивтi операцияларға да тиiстi болып ... ... ... тәуекелдердi болдырмау үшiн ... ... ... ... ... ... ... банкте өз резервтерiн құрайды.
Банктердiң ресурстарының тапшылығына байланысты мiндеттi түрде құрайтын
резервтер сияқты, активтi ... ... ... орнын
толтыру үшiн арнайы резерв құруға ... ... ... ... ... айналым қызметiне жатпайтындықтан, оларды басқа қызметi -
резервтiк қызмет арқылы ғана ... ... ... ... ... тәуекел активтердiң болуына
байланысты емес, банк капиталының тұрақты ... ... ... ... жеке ... ... ұзақ уақыт бойы ғылыми-зерттеу
объектiсiне және банктер мен оны реттеушi ұйымдар арасындағы пiкiрталасқа
айналып келедi.
Банктер ... ... ... үшiн капиталдың төменгi мөлшерде
болғанын қалайды. Ал ... ... ... ... ... үшiн ... ... мөлшерде болуын талап етедi. Банктердiң
банкроттығы ондағы басқарудың нашарлығынан болуы ... ... ... ... ол ... капитал нормасында жұмыс жасай ... ... ... ... ... банктiң жалпы тұрақтылығын және оның
тәуекелге бару дәрежесiн керсетедi. Капиталдың жеткiлiктiлiгi - бұл банк
капиталының мөлшерiнiң ... ... ... банк ... ... тиiстi. Сондай-ақ, екiншi деңгейлi банктер өз жұмыстарында
банк капиталын шамадан тыс ұлғайтуды ... ... ... ол ... керi әсер етуi мүмкiн. ... көбi ... ... ... ... ... болып келедi. Сондықтан банк жетекшiлерi бiр
жағынан, қадағалау және ... ... ... ... банк ... ... деңгейлi банктердiң басқа да қызметiндегi параметрлер арасындағы
қолайлы қатынасты табуға тырысады.
Банктiң ресурсындағы жеке капиталдың өте ... ... ... да дұрыс
емес. Себебi, ол банктiң салым иелерi алдындағы жауап беру мөлшерiне сәйкес
келмейтiндiгiн ... жеке ... ... негiз болатын мынадай факторларды ескеру
қажет:
- банктердiң дивидендтерi ... ... ... ... ... ... қарыз алушының несиелiк
қабiлетiнiң нашарлауына байланысты, олардың ... ... ... банк ... ... қысқа мерзiмдi қарыз көздерiне көңiл бөледi, бiрақ
олардың көбi ... ... ... қайтарылып алынуы мүмкiн.
Сондықтан, кез келген саяси ... ... ... ... ресурстардың сыртқа ағылуына себеп болуы тиiс. Бастапқыда банк
капиталының активтерге қатысты ... ... 20 % ... ... ... ... 12 %-ды құрайды. Бұл дегенiмiз банк жүйесiндегi төлем жасау
қабiлетсiздiгi тәуекелдiң уақыт өте келе арта ... ... банк ... банк ... ... әлi де болса ... ... ... ... онда болашақта оның орнын жабатын жеке
капитал үлесiнiң жеткiлiксiздiгi орын ... ... банк ... ... ... ... банк жүйесiн
қолдайтын басқа шарттардың бiрiне жатады.
Банктердегi немесе жалпы банк жүйесiндегi ... ... тура ... ... ... ... ... орындалуы үшiн салым иелерi
мен бақылаушы органдардың сенiмi үшiн банк капиталы жеткiлiктi мөлшерде
болуы қажет. Қажеттi ... ... ... ... деңгейiне сәйкес
болуы тиiс. Мысалы, егер банктiң берген несиелерiнiң тәуекел дәрежесi өте
жоғары ... онда ... көп ... ... құруға тура келедi. Қажеттi
жеке ... ... ... ... банк өз ... ... ... тәуекелдiң артуына байланысты өз капитал мөлшерiн ұлғайту қажет пе
немесе тәуекел деңгейi төмен ... ... ... өз ... ... ме? ... ... банк капиталы, оның активтер
сапасына, басқару сапасына, ... ... және ... ... ... ... ме жоқ па ... балама сауалдар туындап
отырады.
Банктiң жеке ... ... ... ... ... 80-шi ... ... халықаралық қаржы ұйымдарында үлкен пiкiр талас туғызған
болатын. Сөйтiп, 1988 жылы ... ... ... ... бiртұтас капитал есебi және капитал стандарты туралы''
келiсiм шарт негiзiнде ''Кук ... деп ... ... ...... енгiзiлдi. 1993 жылдан бастап күшiне
енген бұл коэффициент ... ... ... банктерiнде, бiздiң
Қазақстанның ... ... ... норматив қатарында
пайдаланылуда.
Кук коэффициентi банк капиталы мен ... тыс ... ... ... шектi қатынасын бейнелейдi. Мұндағы жеке капитал екi элементтi
қамтиды: негiзгi және қосымша капитал. ... ... баға ... ... мен ... тыс мiндеттемелердiң өлшемi таңдап алынған.
Мұндай тәсiл баланстан тыс ... iске ... ... ... ... ... активтерге қаражаттар жұмсауды ынталандыра түседi.
Базель келiсiмiне сәйкес, ... ... екi ... бөлiнедi: I
деңгейлi капитал және II деңгейлi капитал (сурет 4).
I деңгейлi капиталға: қарапайым ... ... ... сол ... компаниялардың бақылаусыз пакетi шегерiлген материалдық емес
негiзгi капитал шамасы жатады.
II деңгейлi ... ... ... ... ... ... резевтер, мерзiмсiз артықшылығы бар акциялар қосылған ... ... ... 4 ... ... ... банктiң капиталының бөлiнуі
Ескерту: теориялық негізде автормен құрастырылған
Базель келiсiмiнiң бекiткен ... ... ... ... ... ... реттеуде қолданылатын пруденциялдық
нормативтер қатарында банк ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін
жаңадан құрылған кәсіпорынның жасаған қаражаттарының сомасы болып ... ... ... ... ... ... ... банктер үшiн бiрiншi кезектегi мәселе болып
табылады. Банктердiң ... ... ... ... көлемiне
байланысты болып келедi. Мұндай жағдай банктердiң арасындағы ресурстарды
тартуға деген ... ... ... экономика жағдайында екiншi деңгейлi банктердiң ... ... ... үш ... ... бөлiп қарастыруға болады:
ـ пассивтi операциялар (сырттан тартылған қаржылар);
ـ активтi операциялар (қаржыларды жайғастыру);
ـ активтi-пассивтi операциялар ... ... ... ... ... терминi ''несие ресурсына'' қарағанда кең ... Банк ... тек ... ғана ... сол ... басқа да
активтi немесе комиссиондық операцияларды қаржыландыру үшiн пайдаланылады.
Екiншi деңгейлi банктердiң ресурстарының құрылымы ... ... мен ... ... ... ... ресурстарының құрылымына мыналар жатады:
1) Банктiң жеке ... ... ... және тартылған қаражаттары.
Банк ресурстарының құрамындағы жеке капитал үлесi тартылған қаражаттарға
қарағанда өте төмен болғандықтан ... ... ... ... ... жуық ... өтелсе, ал қалған бөлiгi сырттан тартылған қаражаттар
үлесiне тиедi.
Қазiргi екiншi деңгейлi банктердiң жеке ... ... ... құрайды:
жарғылық капитал;
резервтiк капитал;
қосымша капиталдар;
банк операиялары бойынша тәуекелдердi төмендету мақсатында құрылған ... банк ... ... ... ... ... ескi ... жүйе
үшiн уақытша бос ақшалай қаражаттарды тартудың ... емес ... ... ... құрылымын толығымен өзгерттi десе де болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Н.А. Назарбаев “Қазақстан халқына Жолдауы» // ... ... ... Республикасының Ұлттық Банк туралы» ҚР Заңы (28.02.2008жылы
өзгертулер мен енгізулері қосымша) 1995 жыл 30 ... ... ... және қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы» ҚР Заңы №474 –II 2004 жыл 4 ... ... ... ... Заңы №78-П 2000 жыл 5 ... «Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылыс жинақтары ... ... 2000 жыл 7 ... ... ... ... бюро және ... тарихты құру
туралы» ҚР Заңы №573-П 2005 жыл 6 ... ... ... Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының
негізгі бағыттары туралы» ҚР Заңы №20 2007 жыл 11 наурыз.
8. «Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ҚР заңы
№2444 1995 жыл 31 тамыз.
-----------------------
Банктің жеке капиталы
Жарғылық капитал
Резервтік капитал
Қосымша капиталдар
Банк операциялары бойынша тәуекелдердi төмендету ... ... ... Банк ... меншікті капиталын ұлғайту жолдары
Банкттің
таза
табысы
Акциялар шығару
Құрылтай-шылар және пай
қосушылар санын арттыру
Облигациялар шығару
Банктің меншікті капиталының қызметтері
Реттеуші ... ... ... ... ... ... ... таза табыс
еншiлес компаниялардың бақылаусыз пакетi шегерiлген материалдық емес
негiзгi капитал шамасы
II деңгейлi (қосымша) капитал
несиелер бойынша зияндарды жабуға ... ... ... бар ... ... ... ... қарыздар

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің жеке капиталын қалыптастыру және оның қаржылық тұрақтылығын қамтамсыз ету туралы97 бет
Мемлекет және саясат11 бет
Әлеуметтік технологиялардың қоғамдағы алатын орны, маңыздылығы14 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
Жасанды былғары7 бет
Изопроцесс түрлері жайлы мәлімет5 бет
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету39 бет
Кәспорынның қаржылық тұрақтылығы32 бет
Орталық банктердің ұйымдастырудың жолдары мен операциялары38 бет
Экономика нысандарының тұрақтылығын арттырудың негізгі қағидалары. Экономика нысандары тұрақтылығын арттыру бойынша шаралар, тәсілдер және жолдары. Жалпы ережелер2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь