Арал, Балқаш, Каспийдің экологиялық проблемалары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І.Бөлім.
1.1 Арал теңізінің экологиялық ахуалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4.6

1.2 Балқаш көлінің экологиялық ахуалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7


ІІ.Бөлім.
2.1 Балқаш экожүйесінің бұзылуының зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.9

2.2 Каспий теңізінің экологиялық ахуалы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.12


Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13


Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
Жалпы Арал, Балқаш, Каспийдің экологиялық ахуалына тоқтала кетсек бұлардың жалпы әр қайсысының экологиялық проблемалары әр түрлі және бұлардың әр қайсысына тоқтала кетуді жөн көрдім. Кіріпе бөлімінен қысқаша мәліметтер айта кетсек:
Бірінші Арал мәселесін айта кетсек қазақстанның інжу маржаны, шөл белдеуінде бірден-бір көгілдір су айдыны еді. Оның апатқа ұшырағанға дейінгі көлемі – 1066 км квадрат, тереңдігі – 30-60 метр, тұздылығы – 10-12 пайыз болған. Қойнауы кәсіптік бағалы балықтарға бай, жағасы қоға мен қамысты теңіз еді. Сол кездерде жылына 50-150 мың балық ауланса, теңіз жағасынан едәуір мөлшерде бұлғын терісі игерілген.
Екінші Балқаш көлінің мәселесі қазақстандағы ең ірі экожүйелерді бірі. Көл Балқаш – Алакөл ойысында орналасқан. Көлемі – 501 мың км квадрат, ұзындығы – 605км, ені – 9-74 км аралығында. Ал ең терең жері – 26м. Бұл көлдің 1970 жылдардағы сипаты болса қазір мүлдем басқаша. Жетісу өзендернің ішінде Іле, Қаратал, Ақсу және Лепсі өзендері Балқашқа құяды.
Үшінші Каспий теңізінің мәселесі жер шарындағы бірден-бір тұйық су айдыны. Оның көлемі – 380 мың км квадрат. Каспий теңізі солтүстіктен оңтүстікке дейін 1030 км, батыстан шығысқа дейін 196-435 км аралықты қамтиды. Солтүстік-шығыс бөлігінің климаты континенталды, ал оңтүстік-батысы субтропикалық климатты құрайды. Каспийдің солтүстік жағалауы таяз, көбіне қайрандардан тұрады.
Мінекей бұлардың әр қайсысымен қысқаша таныстыңыздар. Енді жеке-жеке толықтыра тоқтала кетсек.
        
        Кіріспе.
Жалпы Арал, Балқаш, Каспийдің ... ... ... ... жалпы әр қайсысының экологиялық проблемалары әр
түрлі және ... әр ... ... ... жөн көрдім. Кіріпе
бөлімінен қысқаша мәліметтер айта кетсек:
Бірінші Арал ... айта ... ... інжу ... ... ... көгілдір су айдыны еді. Оның апатқа
ұшырағанға ... ... – 1066 км ... ... – 30-60 ... – 10-12 ... болған. Қойнауы кәсіптік бағалы ... ... қоға мен ... теңіз еді. Сол кездерде жылына 50-
150 мың ... ... ... ... ... мөлшерде бұлғын
терісі игерілген.
Екінші Балқаш ... ... ... ең ... ... Көл Балқаш – Алакөл ойысында орналасқан. ... ... мың км ... ұзындығы – 605км, ені – 9-74 км ... Ал ... жері – 26м. Бұл ... 1970 ... ... болса қазір
мүлдем басқаша. Жетісу өзендернің ... Іле, ... Ақсу ... өзендері Балқашқа құяды.
Үшінші Каспий теңізінің мәселесі жер шарындағы бірден-бір ... ... Оның ... – 380 мың км ... ... теңізі
солтүстіктен оңтүстікке дейін 1030 км, ... ... ... ... км аралықты ... ... ... ... ал оңтүстік-батысы субтропикалық климатты ... ... ... ... ... ... ... бұлардың әр қайсысымен қысқаша таныстыңыздар. Енді ... ... ... ... ... ... ахуалы.
Арал өңірінің тұрғындары 1970 жылдарға ... ... ... ... ... ... тіршілік кешті. Теңіз
өңіріндегі елді мекендерге 17 ... ... 10 ... ... және 2 балық комбинаты ... ... ... жылдардан бастап Арал өңірін игеру қолға ... ... ... жер ... ... ... мен Тәжікстанда
1,5, Түркменстанда 2,4, Қазақстанда 1,7 ... ... Ал ... ... ... ... саны 1960 – 1987 ... аралығында 2,2
есеге артты. Халық санының өсуіне орай суға ... ... ... ... орай, 1970-1980 жылдар аралығында Аралға құйылатын су
мөлшері азайды. Оның ... ...... ... еді.
Екі өзен бойындағы суды мол ... ... ... пен ... ... ... ... (Шардара).
Оның үстіне ауыл шаруашылығының басқа да салалары ... өзен ... ... суды ... ... ... Мәселен, Аралға 1960-1965 жылдар арасында 44 мың метр ... ... бұл ... ... ... 13 мың метр куб, ... ... екі есеге қысқарды. Нәтижесінде, Арал теңізінің ... ... ... ... оның су ... 30-200 ... ... Судың тұздылығы 40 пайызға дейін артты. Оның ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... болмаған көрсеткішке ... ... 10-15 ... ... ... ... Арал ... экологиялық апатқа ұшыратты. ... ... ... жыл сайын айналаға зияндылығы өте ... 2 млн. ... ... желмен тарай бастада. Сонымен, Арал ... ... ... ... ... ... ескермеу;
– ауыл шаруашылығын дұрыс жоспарламау, судың қорын ... суды өте көп ... ... ... ... дақылдарын барынша
көбейтіп ... ... ... агротезникалық шараларын сақтамау және ... ... ... ... пайдаланудағы жіберілген қателіктер ... ... ... ... ... ... ... аталған фактілер Арал теңізі ... ... ... ... әкеледі. Бұл ... ... ... істеген қателігі ретінде дүние ... ... ... ... ... ... экологиялық апаттар нышаны
жыл өткен сайын теңіз суын тарылтуда. Оның ... мен ... ... ... ... ... өте жылдам жүруде. ... ... ... шаруашылығы тоқталып , соңғы 1, 2 ... ... ... ... ... ... ... жағдайын төмендеп
кетті. Теңіз түбінен көтерілген улы тұздың мөлшері жылына 13 – ... деп ... ... ... шаңдар әсері ... Орта ... ... ... ауыл ... ... тигізуде.
Топырақтың тұздануы Өзбекстанда – 60 пайыз, ... – 60-70 ... ... Мұның өзі жалпы ... ... ... ... климаттың өзгеруі шөл белдемінің табиғи ландшафтарын ... ... әрі ... ... ... қарай
ығыстыруда.
Арал өңіріндегі антропогендік факторлар ... ... ... ... ... ... әсер етуде.
Жұммысыз қалған балықшылар әлеуметтік ... ... ... басқа
аймақтарға еріксіз қоныс аударуда.
Қазіргі Арал өңірінде адамдардың денсаулығы күрт ... ... ... ... мәліметтер бойынша туберкулез, бүйрекке тас
байлану, сарысу, өкпе ... ... ... ... аурулар
республиканың басқа өңірімен салыстырғанда жоғары көрсеткішті беріп
отыр.
Арал ... ... ... жүзі ... ... ... ... кетуі Орта Азия ... ғана емес ... ... ... ... ... Ал ... өзгеруі, шөлге ... ... ... ... ... ... Арал мәселесі
соңғы 10 шақты жылда географ және эколог ғалымдар ... ... ... ... Арал ... ... халықаралық
конференциялар ұйымдастырылды. Өкниетті елдер ... ... Олар ... Ота Азия ... ... ... т.б. мемлекеттер.
Арал теңізін ... ... ... ... ... мен
жобалар бар. Олар:
1. сібір өзендерін Қазақстанға бұру.
2. Әмудария мен ... ... суын ... ... ... Арал ... ... сақтап қалу.
4. Каспий теңізінің суын жасанды канал арқылы әкелу.
5. Жер асты ... ... Арал ... ... ... ... немесе толысуын
күту.
борышы.
Балқаштың экологиялық ахуалы.
Блақаш көлі ... және шөл ... ... оның ... ... ... болып келеді. ... ... өте ... Осыған байланысты ... ... ... ... ... тіршілігі тұрақты болып келген су айдының ... ... ... ... көлінің экологиялық жағдайының
нашарлау себебі Қаратал, Лепсі, Ақсу ... мол ... ... ... ... ... ... Оның үстіне бұрынғы
кездерде Аягөз, Биен, Сарқанд және ... ... ... ... ... су ... сақтап отырған. Ал қазір бұл ... ... ... ... ... ... ... жіберді. Балқаш экожүйесінің одан әрі нашарлануына Іле
өзені бойынап салынған ... су ... да әсер ... ... ... ... Іле ... суын бөгейтін Қапшағай
бөгеті ... Оған ... Іле ... ... ... ... ... бөгетімен бөгеліп, онда көлемі 300 мың метр куб су
жинақталды. ... ... ... ... (БАК) ... Каналдың
салынуына байланысты Шелек ... ... ... ...... ... ауыл ... барынша пайдалануымен
1965-1990 жылдар аралығында Балқашқа құятын ... ... ... ... ... ... ... болды. Осының бәрі Іле – балқаш
су ... ... ... ... ... ... бұзды.
Балқаш экожүйесінің бұзылуының зардаптары.
Іле – ... ... ... ... ... ... өте сирек ... Іле ... ... ... ... мен оның ... ... -қоғаның
жоылуына себепші болды. Көлдің жағлаулары кеуіп, тұзды шаң ... Ауа райы ... ... ... желдер үдеді.
Балқаш көлі соңғы жылдары 2 ... жуық ... ... Соны ... ... ... ... тақырлар мен ...... ... ... мен ... зардап шегуде.
Балық аулау соңғы жылдары 5 есе ... ... шашу ... ... ... ... Іле ... егіс, көкөніс
алқаптарына пайдаланылған пестицидтер, ... және ... ... ... жиі ...... ... ит тұмсығы батпайтын тоғайлар, ... ... ... мен ... ... ... Әсіресе 1960
жылдары жылына 1,5 млн-ға жуық ... ... ... ... ... бұл шаруашылық жойылған.
Іле бойындағы және көл ... ... ... ... де азайып кеткен. «Қызыл ... ... ... ... т.б. ... ... өте ... кездеседі.
Іле – Балқаш алабы ... ... ... ... Бұл ... ... тау өзені мен оның ... ... ... ... мен тас ... және көне ... Әнші құм атты ... туындысы, Алтынемел ұлттық саябағы,
Кербұлақ сияқты ... бар. ... деп ... бұл ... ... халық тұрады. Ең ірі қалалар – Алматы, Талдықорған, Жаркент.
Бұл ... ... ірі ... ... ... ... Балқашмыс комбинаты, Приозер, Ақсүйек кен рудаларын ... ... ... және ... қорғасын мырыш
комбинаттары осы аймақта ... ... өз ... ... 1999 жылы « ... көлін құтқару, оның ... ... атты ... ... экологиялық форум өтті. Онда
Балқаш ... ... ... ... ... ... ... негіздерін:
1. Іле өзені бойындағы өндіріс ... суды ... ... ... ... ... жіберілетін судың
үлесін тұрақтандыру. 3. Ақдала және ... ... ... азайту. 4. Жер асты суларын пайдалануды жүзеге асыру. ... ... ... ... ... ... ... Еуропа және Азия континентерінің түйіскен жерінде
орнласқан. ... ... өте ... ... ... ... мен жануарлардың қолайлы ортасы. ... ... ... ... ... көптеп кездеседі. Тұйық су айдыны
болғандықтан ... ... ... эндемиктер. Теңіздің
құнды байлықтарының бірі – бекіре тұқымдас балықтар. Олардың 5 ... ... ... ... ... ... 70 ... теңіздің үлесіне тиетінін мақтанышпен айтуға ... ... ... ... ескерткіштерімен, фаунасы және флорасының
көптүрлілігімен ерекшеленді. ... ... 945, ... ... 414, ... ... астам түрі
тіршілік етеді.
Каспий теңізі кәсіптік балықтарға бай. ... ... 76 ... Каспий теңізі жыл ... да ... ... Теңіз
жағалауларында 3-3,5 млн. Құстар қыстап қалса, ал жыл ... 10-12 ... ... ... экологиялық жағдайы соңғы жылдары су деңгейінің
көтерілмеуімен байланысты. ... ... ... ... ... жердің табиғи-тарихи эволюциясына ... ... ... 1820-1930 жылдар аралығында каспий ... ... ... Оның ... ауа ... ... ... факторлармен түсіндіруге болады. Соңғы жылдары теңізден
Қарабұғазкөл ... ... ... ... қосу адам ... ... батыл аралсуы етуі. Осы әрекеттердің ... ... ... ... ... ... бұзған
адмның іс-әрекеттері ретінде қабылданды. ... ... ... аутқуы
табиғаттың заңдылығы екенін адам ... ... ... Мәселен,
1940-1950 жылдардағы теңіз деңгейінің төмен ... ... ... Өйткені осы жылдары теңізге құятын су ... 12 ... ... 24 ... ал ... 60 ... Осы факторларды ескеріп , теңіз суының ... ... ... 1980 ... ... теңізден бөлу үшін
ұзындығы 100 метр ... ... ... ... ... бұғаздың
суы небәрі 3-ақ ... ... ... ... ... ... тұзы
аралас шаң-тозаңдар тарады. Судың көтерілунен ... ... ... , ... мұнай қоймалары, 6 мұнай газ кешені ... ... ... ... ... орындары су ... ... ... ... мен ... ... суына ... ... 300 мың ... ... ... ... теңіз суының
көтерілуінң табиғи процесс екендігі ... ... ... оның маңындағы мемлекеттерге көптеген
проблемалар туғызып отыр. Оның бастысы – ... ... су ... ... ... ... табиғи
жайылымдардың мекенін басып қалды. Суға тосқауыл үшін ... ... ... мен ... зор шығын келтірді.
Балықтардың уылдырық шашу аясы мен ... ұя салу ... ... азайып кетуі проблемасын туғызып отыр.
Екіншіден, теңіз деңгейінің көтерілуі ... ауа мен ... одан әрі ... ... ... ... мұнай
өнімдерімен ластануына, 1980 жылдан ... ... ... ... ... және ауыр ... көбеюі бекіре ... ... ... ... ... жаппай ауруларға ұшырап,
қырылып қалу фактілерін жиілетті. Соңғы ... ... ... ... 40 пайызға азайды.
Үшіншіден, су ... ... ... ... ... мұнай қоймаларын. Мұнай өңдейтін өнеркәсіп ... ... , елді ... су ... орасан зор шығын
келтіре ... мұна ... ... ... тарту Каспий
теңізінң экологиясын одан әрі шиеленістіре түсуде. ... ... ... ... ... ... ... көтерілуі аймақтың ауа
ағынында зиянды газдар ... ... ... ... ... ... прцестерді жылдамдатып, ... ... ... болып отыр.
Қортынды.
Төменде келтірген дерктерге сәйкес ... ... ... ... ұрпақтың еншісінде.
Әрине, бұл жобалар ... ісі ... ... ... ... ... қаражатқа тірелуі мүмкін. Ал оны іске ... ... ... мен ... байланысты екені анық
Қазіргі кезде Арал ... ... ... ... түрде
ғылыми негізде жұмыстар жасалуда. «Арал ... – адам ... оны ... қалу аға ... ... алдындағы борышы.
Балқаш көлін құтқару бүгінгі күннің ... Арал мен ... су ... ... ... ғана емес Еуразияны
да ... ... ... ... ... ... айналдыруы
мүмкін. Сондықтан әрбір табиғи ... ... ... ... ... ... баласының парызы.
Каспий проблемасы бүгінгі таңда күрделі ... ... ... ... ... ... ... қарқынмен
жүргізілінп ұзақ жылдарға жоспарлануда. Бұл ... тек ... емес ... ... ... және Иран ... тән ... іс. Ең бастысы Каспий теңізінің фаунасы ... ... ... ... ... ... ... ең тиімді жолдарын қарастыру. Теңіз ... ... ... ... және оны тез ... ... ... Бұл игі істер адам баласының дүни жүзілік ... ... ... су айдынын сақтап қалу ... ... Арал ... ... ... ... экологиялық
ахуалы............................................................7
ІІ-Бөлім.
2.1 ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Каспий экологиясы туралы14 бет
Ғаламдық мәселелер37 бет
Қазіргі экологиялық проблемалар15 бет
Аралды Каспий құрқарады4 бет
Каспий аймағының экологиялық мәселелері және себептері66 бет
Каспий теңiзiн бөлiктерге бөлу туралы теория25 бет
Каспий теңізі, құқықтық мәртебесі бойынша келіссөздердің жаңа кезеңі69 бет
Каспий теңізінің табиғи ресурстарын тиімді пайдалануды жақсарту жолдары және болашағы19 бет
Каспий теңізінің экологиялық жағдайы27 бет
Каспий теңізінің экологиясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь