Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Бөлім І. Валюталық нарықты ұйымдастыру операциялары.
1.1. Валюталық жүйелер және валюталық қатынастың
ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Валюталық нарықтар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
1.3. Валюталық бағам және валюталық “қоржын” ... ... ... ... ... ... ..20
Бөлім ІІ. Халықаралық валюта . несие қатынастарының қалыптасуы және дамуы.
2.1. Дүниежүзілік валюта жүйесінің даму кезеңдері ... ... ... ... ... ...27
2.2. Қазақстан Республикасының валюта жүйесі ... ... ... ... ... ... ... .29
2.3. Халықаралық валюталық қатынастарды реттеу. Валюталық саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Бөлім ІІІ. Халықаралық және аймақтық валюта . несие және қаржы ұйымдары
3.1. Халықаралық есеп айырысу банкі(ХЕБ . БМД) ... ... ... ... ..38
3.2. Халықаралық валюта қоры және халықаралық қайта құру және даму банкі (ХҚҚДБ.МБРР) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39
3.3. Аймақтық халықаралық несие . қаржы ұйымдары ... ... ... ... ..42
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
Курстық жұмыс тақырыбы “Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар”.
Қоғамдық өнімді өндіруді, бөлуді, айырбастауды және тұтынуды бір – бірінен бөлінбейтін үздіксіз процеске айналдырады. Оларды пайдаланбай ешбір шаруашылық субьектісінің ісі тынбайды, ал кез келген адам үнемі немесе анда – санда банк қызметін пайдаланады. Банктер уақытша қолданылмаған ақша қаражатын жинақтап, оларды салалар мен аймақтар, кәсіпорындар мен халықтар арасында қайта бөлумен қатар, экономиканы қосымша капиталмен қамтамасыз етіп, сайып келгенде қоғамдық байлықты көбейтуге негіз қалайды.
1–ші бөлімнің тақырыбы – валюталық нарықты ұйымдастыру операциялары. Мұнда валюталық жүйелер, валюталық анырқтар, валюталық бағам, валюталық “қоржын” қарастырылады.
2 – ші бөлімнің тақырыбы халықаралық валюта – несие қатынастарының қалыптасуы және дамуы. Бұл бөлімде дүниежүзілік валюта жүйесі, еліміздің валюта жүйесі, халықаралық валюталық реттеу, валюталыөқ саясат туралы талқыланады.
3 – ші бөлімнің тақырыбы халықаралық және аймақтық валюта – несие және қаржы ұйымдары. Мұнда халықаралық есеп айырысу банкі, халықаралық валюта қоры, қайта құру және даму банкі, аймақтық халықаралық несие қаржы ұйымдары қаралады.
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Алматы, Қазақ университетi.
2. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
3. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. - Алматы: “Экономика” 2000ж.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
5. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2004ж. – 248 бет.
6. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
7. Абрамова М.А., Александрова Л.С. / Финансы, денежные обращение и кредит. Учебние пособие – Москва , 1996г.
8. Бункина М.К. / Деньги, банки, валюта, Учебные пособие – Москва, 1994 – 173 с.
9. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2003 ж.
10. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2005 ж.
11. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
12. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
        
        Мазмұны
Кіріспе..................................................................
.........................................3
Бөлім І. Валюталық нарықты ұйымдастыру операциялары.
1.1. Валюталық жүйелер және валюталық қатынастың
ұғымы....................................................................
........................................4
1.2. ... ... ... және ... ІІ. ... валюта – несие қатынастарының қалыптасуы ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Валюталық
саясат......................................................................
...........................................32
Бөлім ІІІ. Халықаралық және аймақтық валюта – ... және ... ... ... есеп айырысу банкі(ХЕБ - БМД)………………38
3.2. Халықаралық валюта қоры және халықаралық қайта құру және
даму банкі ... ... ... несие – ... ... ... тақырыбы “Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен
валюталық ... ... ... бөлуді, айырбастауды және тұтынуды бір –
бірінен ... ... ... айналдырады. Оларды пайдаланбай ешбір
шаруашылық субьектісінің ісі тынбайды, ал кез келген адам үнемі немесе анда
– санда банк ... ... ... ... ... ... ... оларды салалар мен аймақтар, кәсіпорындар мен халықтар
арасында қайта бөлумен қатар, экономиканы қосымша капиталмен ... ... ... ... ... көбейтуге негіз қалайды.
1–ші бөлімнің тақырыбы – валюталық нарықты ұйымдастыру операциялары.
Мұнда валюталық жүйелер, валюталық ... ... ... валюталық
“қоржын” қарастырылады.
2 – ші бөлімнің ... ... ...... қатынастарының
қалыптасуы және дамуы. Бұл бөлімде дүниежүзілік ... ... ... ... ... валюталық реттеу, валюталыөқ ... ... – ші ... ... ... және ... валюта – несие және
қаржы ұйымдары. Мұнда ... есеп ... ... ... ... ... құру және даму ... аймақтық халықаралық несие қаржы ұйымдары
қаралады.
І Бөлім. Валюталық нарықты ұйымдастыру операциялары.
1.1. Валюталық жүйелер және валюталық қатынастың ... ... ... – бұл ... шаруашылық қызметтерінің
нәтижелері мен өзара алмасуына қызмет ... және ... ... қызмет етуі барысында қалыптасатын қоғамдық
қатынастар жиынтығы.
Валюталық қатынастардың жекелеген элементтері – ... ісі ... ... ... болған. Олардың келесі даму кезеңдері Лиондағы
“вексель жәрмеңкелері” мен басқа да Орта ... ... ... ... онда есеп ... вексель арқылы жүргізілді.
Халықаралық қатынастардың одан әрі ... ... ... ... ... ... халықаралық еңбек бөлінісінің
тереңдеуімен байланысты болды.
Халықаралық валюталық қатынастар материалдық өндіріс ... ... ... бөлу, айырбас және тұтыну салаларына қатысты халықаралық экономикалық
қатынастарға делдал болды.
Валюталық қатынастар жағдайы ұлттық және ... ... ... ... ... арасындағы күштердің арақатынасына тәуелді.
Халықаралық шаруашылық ... ... ... байланысты
валюталық жүйе құрылды. Экономикалық тұрғыдан қарағанда – бұл ... ... ... ... ... қалыптасқан
валюталық – экономикалық қатынастар жиынтығы; ...... ...... бір қоғамдық – экономикалық формация ... ... ... ...... формасы.
Тарихта мынадай валюталық ... ... ... ... аймақтық.
Басында елдегі ұдайы өндіріс процесіне қажетті валюталық ресурстарды
қалыптастыруға және ... ... ... жүзеге асыруға
көмектесетін валюталық – экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде ұлттық
жүйе пайда болды. Ұйымдық – заңдық тұрғысынан қарағанда – бұл ... ... ... тарихи түрде қалыптасқан және
халықарлық құқық ... ... ... ... заңдылықтармен бекітілген,
елдегі валюталық қатынастарды ұйымдастырудың мемлекеттік – құқықтық
формасы. Ұлттық ... жүйе ... ақша ... бір ... бола ... ... және ... шекарадан шыға алады. Ұлттық валютаның ерекшелігі
ел экономикасындағы сыртқы экономикалық байланыстардың даму ... ... жүйе мен ... ... даму негіжінде
қалыптасқан және мемлекетаралық келісім – шарттармен бекітілген халықаралық
валюталық қатынастарды ұйымдастыру формасы – ... ... ... ... ... Ұлттық және дүниежүзілік валюталық жүйелердің
мұндай байланыстылығы оладың біртұтас екендігін білдірмейді, себебі олардың
міндеттері, қызмет етуі және ... ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылыққа ықпал етуі ар ... ... ... ... ... ұлттық жүйемен байланыстыратын, яғни
валюталық ... ... ... және ... ... ... және ... саясатты шоғырландыруда негіз болатын
ұлттық банктер болып табылады.
Дүниежүзілік валюталық жүйені мемлекеттік – құқықтық ұйымдастыру формасы
жетекші елдердің мүдделігімен және ... ... ... өндірістің және дүниежүзілік сауданың ... және ... ... жүйе ... байланыс пен
айырмашылықтар, олардың элементтерінен байқалады. (1 − кесте).
Ұлтық және дүниежүзілік валюталық ... ... ... ... ... жүйе |Дүниежүзілік валюталық жүйе ... ... ... ... ... |
| ... ... |
|2.Ұлттық валютаның айналым ... ... ... ... ... ... валютаның паритеті |3.Валюталық паритеттердің біртұтас |
| ... ... ... ... ... бағамдардың |
| ... ... ... ... ... ... ... өтімділік |мемлекетаралық реттеу |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... несиелік айналыс |құралдарының пайдаланудың ... ... ... ... ... ... ... ... есеп ... ... ... есеп ... |негізгі формаларының біртұтастығы |
|регламентациясы ... ... ... |
| ... ... ... режимі |
|9.Ұлттық валюталық нарық пен алтын|10. Мемлаетаралық валюталық ... ... ... ... ... ... ... валюталық қатынастарын |ұйымдар ... және ... ... | ... ... | ... ұлттық валюталық жүйе ұлттық валютаға – елдің ақша бірлігіне
негізделген болса, ал дүниежүзілік валюталық жүйе – бір ... ... ... ... халықаралық есептесу бірліктеріне негізделеді.
Резервтік валюта – халықаралық төлем және резерв ... ... ... елдер үшін валюталық ... пен ... ... ... ... ... ... бағамын реттеу мақсатында
валюталық интервенция жүргізуде пайдаланылатын алдыңғы ... ... ... ... ... категориясы.
Резервтік валюта мәртебесін алудағы алғышарттар:
• дүниежүзілік өндірісте, ... мен ... ... ... ету позициясы;
• жоғары тиімді байланыс жүйесі бар несиелік – банктік мекемелердің
дамыған торабы;
• басқа елдерде оған ... ... ... ... ... ... еркін айналымдағы және валюталық шектеудің
болмауы.
Резервтік валюта мәртебесі эмитент – елдің экономикасына ... ... ... осы валютаның тұрақтылығын ... ... ... және ... шектеулердің болмауы, девальвация
жүргізбеу. Сонымен қатар, ... ... ... ... көтеру ұлттық
шаруашылық үшін төлем балансының ... ... ... ... ... және ... халықралық несие алу ... ... ... ... ... береді.
Халықаралық есептік ақша бірлігі – валюталық паритет пен валюталық
бағамды ... ... ... мен ... өлшеу үшін
шартты бірлік ретінде пайдаланылатын валюталық бірлік. ... ... ... ... ... ету ... ... ақша типтері ретінде СДР (арнайы қарыз алу құқығы) және ... ... ... ... ... Бұл ... активтер қолма –
қолсыз халықаралық есеп айырысуларда елдердің арнайы ... ... СДР – ... ... ... ЭКЮ – Еуропалық қауымдастыққа
ынтымақтастық валюталық ... ... ... ... ... ... ... кіретін валюталардың орташа өлшемді құнын ... ... ... ... ... 1973 жылы ... ... бастап өзгермелі бағам
режимін енгізумен байланысты банктерді және халықаралық валюталы – несиелік
ұйымдарда қолданылады. Осы ... ... ... ... ... ... компонеттердің мөлшері орташа өлшемді бағам мақсатына байланысты
белгіленеді.
Валюталардың орташа өлшемді құны, топқа кіретін ... ... ... ... ... ... ... СДР халықаралық
есептесу бірлігінің негізін құрған ... ... бес ... ж. ... ... АҚШ ... - 40%, неміс маркасы -
21%, жапон йені - 17%, француз франкі - 11%, фунт ... - ... ... және ... ... ... анықталатын
валюталардың конверсиялау дәрежесі валюталық жүйенің келесі бір ... ... да ... ... ... айырбасталатын, ақша
бірліктері ретінде еркін конверсияланатын валюталар болады. 1978 ... ... ... ... ... ұғымдарды енгізген болатын:
• “еркін пайдаланылатын валюта”, яғни халықаралық есеп айырысуларда
және валюталық нарықтардың ... ... ... ... ... бар, ... конверсияланғанелдердің
валюталары;
• валюталар айырбасына тыйым салынған, елдердің конверсияланбайтын
валюталары.
Валюталық паритет – бұл ... ... ... ... ... және
заңды түрде бекітілетін екі валюта арасындағы шекті қатынасты ... ... ... валюталық паритет СДР негізінде белгіленеді.
Ұлттық валюталық жүйенің шегінде ХВҚ ... ... ... ... ... валютамен валютамен жасалатын операцияларға шек
қою, яғни ... ... ... ақшалай талаптар мен міндеттемелерді мемелекеттік реттеумен
байланысты ... және ... ... ... ... елдердің төлем
қабілетін сипаттайтын – халықаралық ... ... ... ... ... ... ... өтімділігінің құрылымына шетел валютасы,
алтын, Халықаралық валюталық қатынастағы резервтік позиция, СДР және ЭКЮ –
дағы шоттар ... ... ... пайдалану ережелерінің регламенттелуі
және халықаралық есеп айырысулар жүйелік халықаралық нормаларға (Женева
вексельдік және ... ... 1930ж.) ... жүзеге асырылды.
Валюталық жүйенің институтциональдық құрылымы ұлттық және мемлекетаралық
деңгейлерде ... ... ... ... ... ... ... жаңа
валюталық орталықты құру және оны дүниежүзілік валюталық жүйе аумағына қосу
жатады. Аймақтық валюталық жүйе – ... ... ... ... ... процессті ынталандыру мақсатында бірлестікке мүше
елдердің валюталық қатынастарын мемлекеттік – ... ... және ... ... ... валюталардың қызмет етуімен
қалыптасатын қоғамдық қатынастардыңжиынтығы болып табылады (Еуропалық
валюталық жүйе, 1979 ж. ... ... даму ... ... ... ... ... бөлінісінің, дүниежүзілік ... ... ... келеді.
Бірінші дүниежүзілік валюталық жүйе өнеркәсіптік революциядан кейін
алтын монометаллизмі базасында ... ... ... ... 1867 ж. ... ... алтынды дүниежүзілік ақшалардың жалғыз
формасы ретінде мойындады. Ұлттық және ... ... және ... ... ... себебі ақша дүниежүзілік нарықта төлемге
массасы ... ... ... ... өндірісті, сыртқы экономикалық
ьайланыстарды, ақша айналыс, халықаралық есеп ... ... ... бір роль ... ... алтын монета стандарты өзін түсіріп алды, себебі,
ол дүниежүзілік шаруашылықтың шаруашылық ... ... ... ж ... ... ... ... дүниежүзілік соғыс тұсында пайда
болған валюталық былықтан соң, ... және ... ... ... ... девиз стандарты құрылды.
Екінші дүниежүзілік валюталық жүйе 1922 ж. ... ... ... ... 30 ... ақша жүйесі алтын ... ... ... ... Ол кезеңдерде резервтік валюта мәртебесі
ресми түрде бір валютаға бекітілмеді, бірақ та фунт ... пен ... ... ... дүниежүзілік валюталық жүйе 1994 ж. Бреттон – Вудстағы (АҚШ)
валюта – қаржы конференциясында рәсімделді. Қатысушылары 44 ел ... ... ... онда ... ... ... мынадай қағидалары
анықталды:
• алтынға және екі резрвтік валютаға (АҚШ ... және ... ... ... ... девиздік стандарттың
жүйесі белгіленді. Бұл жерде алтын девиз стандарты ... ... ал ақша ... ... ... негізділді.
Бреттон – Вудс келісімі бойынша алтынды пайдаланудың төрт негізгі
формасы қарастырылды: ... ... ... және ... валюталық қорда есепке алынуы, халықаралық есеп ... ... ... ... және халықаралық валюта ... АҚШ ... ... ... және оны шетелдік орталық
банктерде 31,10352 г (1934 ж.) тең 1 тройцк унциясы үшін 35 ... ... ... ... ... іс жүзінде долларлық стандарт орын алды;
• валюталық ... және ... ... ... келісім –
шарттарға бағынды;
• валюталық паритеттер алтынмен немесе АҚШ долларымен ... ... тек қана ... ... ... рұқсатымен
іске асты;
• валюталық бағамдардың режимі ... (±0,75% – ... ...... аяғынан бастап, үшінші дүниежүзілік ... ... ... ... валюталық жүйенің қағидалары Кингстонда
(Ямайка) 1976 – 1978 жж. ХВҚ – ға мүше ... ... ... ... ... қор ... ... енгізілді. Ямайка
валюталық жүйенің негізгі қағидасы мыналар:
• СДР стандарты енгізілді, бірақ іс ... ... ... себебі доллар СДР жүйесіндегі есеп айырысулард көбірек
пайдаланды ... ... ... – 40%, ... ... – 60%-ға ... ... Халықаралық валюталық
қорға мүше елдерге валюталық паритеттерін кез келген ... ... ... ... ... көп ... стандартқа
өту заңдастырылды;
• алтынды демонетизациялауға заңды түрде тыйым салынды: ресми баға,
алтындық паритет алынып тасталып, ... ... ... ... ... ... таңдауға құқық берілді (1973 ж. 6
наурызданбастап өзгермелі бағамдар жүйесі енгізілді);
• ХВҚ арқылы ... ... ... ... ... ... ... ұшырауы ескі жүйені
құлаткғы және оны жаңамен ауыстыруға ... Жаңа ... ... ... ... ... ... болады:
• жаңа валюталық жүйені құру, алғышарттарын қалыптастыру, қағидаларын
анықтау;
• құрылымдық біртұтастығын ... ... ... жаңа ... ... іске ... ... және элементтері өзара байланысқан толыққанды қызмет ететін
дамыған дүниежүзілік валюталық жүйені құру.
Ямайка ... ... ... ... ... қауымдастық
елдері 1979 жылы наурызда валюталар бағамын тұрақтандыру және инфляция
деңгейін қысқарту ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құрды. Бұл жүйе ЕВЖ мүше елдердің валюталық
бағамдарының айырмасын бағалауға арналған ЭКЮ ... ... ... ЭКЮ – дің ... құнының есебі 2 – кестеде берілген.
Еуропалық валюталық жүйе мүше елдердің ресми ...... 20% ... ... ... ЭКЮ – ді ... қамтамасыз
ету үшін пайдаланды. Валюталық бағамдардың режимдері бойынша мүмкін болар
қатынастар валюталардың бірлесіп өзгері ... ... ... ... жаңа ... үшін ±6% және басқа жағдайларда ±2,25%. Еуропаның
орталық банктері белгіленген ауытқулар шегінде интервенция жүргізеді. ... ... ... және ... ... стратегия
жүргізілуде, маргинальдық интервенцияның шектері дияграммада көрсетілген.
Еуропаның экономикалық жүйелері мен монетарлы саясатының ... ... ... ... беруі, ЕВО шеңбернінде келісім
– шарттарды реттеу және жүйелендіру барысы 1988 жылы ... ... ... болып табылады.
2 – кесте
ЭКЮ – дің нарықтық құны
| ... ... |АҚШ ... | |
| ... үлес салмағы |бағамы |USD/ЭКЮ ... | | ... ... |0,6242 |1,6798 ... ... |0,08784 |1,6798 ... |
|FRF-FF |1,332 |5,6450 ... ... |151,8 ... |0,123015 ... |0,2198 |1,8915 ... ... |3,301 |34,7750 ... |
|LUX-lfr |0,130 |34,7750 ... ... ... |1,5961 ... ... |1,440 |163,30 ... ... |6,885 |106,52 ... ... |1,393 |148,974 ... |
| ... ... құрудың – ЕО шегінде тауарлар, көрсетілген қызметтер ... ... ... ақша ... ... шекарасын
қалпына келтіруге, валбталар арасында тұрақты ... ... ... ... ... қабылдау.
ЕВО 12 елінің мемлекеттерінің басшылары Еуропалық одақ ... ... оған 1992 жылы 7 ... қол қойылды және оны Маастрихт келісім –
шарты деп атады. Келісім – шартта болашақ экономикалық және ақшалай ... ... ... ... және ... ЕО келісім – шаттарына
толықтырулар мен түзетулер енгізілді.
Келісім – ... ... ... ... ... кіру
критерийлері анықталды:
• инфлянция деңгейі үш ... ... ... ... инфлянция
деңгейінің 1,5%-нан аспауы тиіс;
• бюджет тапшылығы да өте ... ... ... ... мүше болған екі жыл ішінде ... ... ... ... ... Ұзақ ... ... мөлшерлемесі үш тұрақты елдің орташа деңгейінің
2%-нан аспауы тиіс.
Сонымен қатар, қатысушы елдердің ақша саясатын ... ... ... валюталық операцияларды жүзеге асыратын және валюталық
резервтерді қолдап отыратын, Еуропалық ... банк пен ... ... ... ... ... ... жүйесі құрылды.
Қазақстан Республикасы Халықаралық валюталық қорға мүше бола отырып,
дүниежүзілік валюталық жүйелердің бірден – бір қатысушысы болып ... ... ... нарықтар уақтылы есеп айырысуларды жүзеге асыруды, валюталық
қаражаттарды біршама тиімді пайдалануын, ... ... ... ... ... ... пайда алуын, валюталық
бағамдарды реттеуді, валюталық саясатты жүргізуді қамтамасыз ете ... және ... ... ... ... етеді.
Халықаралық есеп айырысудың өзіндік ерекшелігі барлық елдер үшін жалпыға
бірдей қабылданған төлем құралының болмауында. Сондықтан да ... ... ... несиелер, инвестициялар, мемлекетаралықтөлемдер
бойынша есеп айырысудың қажетті шарты сатып алу – сату ... ... ... біріне айырбастау болып табылады.
Валюталық нарықтарда шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныс ... ... ... және ... қызметтер үшін валюталық түсім
алған экспортерлардан; сатып алған тауарлары мен ... және ... ... ... үшін ... төлеуде импортерден;
сондай – ақ ... ... үшін ... ... сыйақысы,
брокерлік және банктік ... ... ... ... ... мен ... ... төлеуге, зайымды, несиені және оған
есептелгенпайызды және т.б. ... ... бар ... және ... туындайды.
Сонымен, валюталық нарықтарда валюталық ... ... ... мен оған ... ... қызметтер және
халықаралық капиталдар мен несиелер қозғалысы негіз болып табылады.
Валюталық нарықтар – сұраныс пен ... ... ... ... ...... жүргізілетін ресми орталықты сипаттайды. Қазіргі
валюталық нарықтарда мынадай ағымдарды бөліп қарастыруға ... ... ... ... ... ... ... күшеюі;
• байланыстың жаңа жүйелерін пайдалану;
• әлемнің барлық бөліктеріне тәулік ішінде ... ... ... ... ... ... жазбаша түрде
негізделетін валюталық операцияларды жүргізу техникасын
біртұтастандыру;
• коммерциялық ... ... ... ... ... ... мәмілемелер көлемін ұлғайту.
Валюталық операциялардың көлеміне, ... және ... ... қарай қазіргі валюталық нарықтар халықаралық, аймақтық
және ұлттық (жергілікті) болып бөлінеді.
Халықаралық валюталық нарықтар ірі ... ... ... ... ... ... Нью-Йорктегі, Франфурт-на-
Майнедегі, ... ... ... Гонконгтағы валюталық
нарықтарды бөліп айтуға ... Бұл ... ... ... ... ... валюталармен операциялар жүзеге асырылды.
Аймақтық және жергілікті нарықтарда белгілі бір ... ... ... Оның ... ... доллары, сауд
риялы, кувейт динары және т.б, бар.
Ұлттық валюталық нарықтар деп, ережеге ... ... ... маманданбаған, өз клиенттеріне валюта бойынша қызмет көрсететін
сол ... ... ... ... ... ... ... айтады. Сонымен қатар, ішкі ұлттық нарықтағы операцияларға
жекелеген ... ... ... ... жеке тұлғалар
арасындағы операцияларды, сондай – ақ ... ... ... да ... Жоғарыда келтірілген сипаттамаға қарап,
Қазақстанда ұлттық нарықың жұмыс ... ... ... 1997 ж.
операциялар көлемі USD – 112435 мың, DEM – ... ... ... ... ... ішкі валюталық заңдылықтарының ырықтандырылуына
байланысты ресми валюталық нарық “қара нарықпен” толықтырылуы ... ... ... барлық ТМД елдеріне тән сипат. Қазақстанда ... ... ... ... саясаты, айырбас орындарының көптеп
ашылуы пайда массасын өсіру үшін ... ... ... ұлғайта отырып,
“көше” нарықтарында валютамен сауданы азайтуға және срның нәтижесінде “қара
нарықтың” әрекет ету аясының қысқаруына ... ... ... ... ... ... үйін, брокерлік фирма және ірі ... ... ... мен ... ... өздерінің валюталық операцияларын
ірі коммерциялық банктердің жетекшілік ... ... ... ... жүзеге асырады. Валюталық нарықтардағы валюталық мәмілелердің
95%-ға дейін банктер мен брокерлік фирмалардың ... ... ... ... нарықты банкаралық нарық тәрізді сипаттауға мүмкіндік
береді.
Валюталық ... ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Девиздік бвнктердің валюталық нарықтағы операцияларға қатысу дәрежесі
көп факторларға: банк ... оның ... ... ... ... ... даму дәрежесіне, жүргізілетін халықаралық есеп
айрысулар ... ... ... және т.б. ... ... банк саясатына байланысты.
Әдетте, валюталық операциялар банктер ... ... ... ... ... бойынша), бірақ кейбір елдерде(Скандинавия елінде)
Орталық банк өкілдерінің валюталық нарыққа ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында да
әрекет етеді, яғни Қазақстан қор биржасында аптасына 2 рет ... ... ... ... мүшелерін екі негізгі топқа ... ... ... ... қатысушылар, яғни оларда валюталық операциялар
жүргізу қажеттілігі әр кездерде туындайды да, баға ... білу ... ... ... ... ... ... - юзерлер). Активті қатысушылар
(екінші топ) өздеріне баға белгіленімін білуге өтініш ... ... ... ... ... - ... Осы қатысушылар арасында әлемнің
барлық жерлеріне 20-ға жуық ... ... ... Бұл ... 100 ... ... ... стандарты соммасы – 5 немесе 10 млн.) ірі
сомаға мәміле ... ... ... ... ... ... етеді.
Дүниежүзінің тек өте ірі банктерінде валюталық департаменттер және
валюталық операциялармен айналысатын ... ... бар. Өз ... ғана орындайтын және валюталық операцияларды өз қаражаттары
есебінен жүргізбейтін, халықарлық валюталық нарықта ... ... ... ... мен банк ... ... ... атқару үшін, валюталық операциялар туралы жалпы түсінігі бар
банктік қызметкер болса жеткілікті. Мысалға, 2000-ға жуық бөлімшелері мен
кеңсесі бар, ... та үш ... ғана ... – на – ... және ... ... ... валюталық нарықта
операциялар жүргізетін валюталық нарықта операциялар жүргізетін валюталық
департаменті бар ... ірі ... ...... Банкті алуға
болады. ... ... ... операцияларды шектеулі сомалар
бойынша, Дойче Банктің үш ... ... ... ... ... ... ... жүргізе алады.
Банктердің басқа да топтары ірі, бірақ азырақ диверсификацияланған
банктер болып ... ... олар бір, екі – үш ... жүргізуге маманданады және стандартты сомаларға баға қояды.
Күнделікті ... бұл ... ... ... ... фирмалар 30%-ға жуық валюталық операцияларға қызмет етеді және
сол банкпен жұмыс жасайтын нақты брокер тұлғасында, екі ... ... ... ... және сатып алушы банктер арасында делдал ... ... ... ... бола ... клиенттерден брокерлік комиссялық
ақы алады (брокер арқылы сатылған немесе сатып ... ... ... ... 20 АҚШ доллары), ол төлемді халықаралық тәжірибедегідей сатып ... ... тең ... және онда ... ... әр ай ... тікелей
брокрге төленіп отырады.
Брокер мәміле жасайтын және баға белгілейтін өзінің банк – клиенттеріне
толық тәуелді. Брокер ... ... ... ... ... процесінің үздіксіздігі және брокер белгілейтін кез келген
бағамен ... ... ... ... ... ... және өз
бағасын ұсыну мүмкіндігі. Дилер мен брокердің ... ... тек ... ... ... және ... болғанда ғана
мүмкін және ол тығыз өзара қатынас негізінде қалыптасады.
Банктердің валютамен жасалатын операциялары клиенттердің есебінен ... – ақ ... ... де ... ... ... халықаралық төлем айналымында әдетте ақшалай белгілер
түрінде болмайды, ол банктік және несиелік айналыс құралдары ... ... ... ... телеграфтық және пошталық аударым, чек, тратта
түрінде болады.
Аударым – бұл ... ... банк – ... ... ... ... және оның есебінен телергафтық немесе пошталық аударым
(бұйрық) негізінде белгілі бір ақша сомасын ... ... ... ... ... ... ... барысында банк екі операцияны бір
уақытта жүзеге асырады: өз клиентіне ұлттық валютаға ... ... ... ... ... шетелге аударады. Бұл жерде телеграфтық аударым жасау
барысында есеп ... ... және ... код қолдану арқылы
қорғауға кепіл береді.
Банктік чек - шетелдік банк – ... ... ... ... белгілі бір ақша сомасын төлеу туралы ... ... ... ондай чекті ала отырып, оны өзінің банкіне сатады.
Банктік вексель – осы елдің банкінің шетелдік банк – ... ... ... ... ... ... банктерінен бұл
вексельді сатып алады және оны ... ... ... арқылы өздерінің борыштық міндеттемесін өтейді. Ал осы
елдің банкінің міндеттемесі мерзімі жеткенде вексельді ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету болып
табылады.
Бұл жерде чектер мен тратталарды тек қана банктер емес, ...... және ... фирмалардың, жеке тұлғалардың бере алатынын да есте
сақтау қажет.
Несиелік айналыс құралдары халықаралық төлем айналымынан алтын мен шетел
валюталарын ... әр ... ... ... ... корреспонденттік
қатынастардың дамуына және шетел валютасында ағымдағы корреспонденттік
шоттарды жүргізу тәжірибесінің таралуына қатты ... ... Бұл өз ... қолма – қолсыз түрде жүргізуге, есеп айрысуларды жеделдетуге
және айналыс шығынын азайтуға мүмкіндік жасайды.
1.3. ... ... және ... ... ... маңызды элементтірің бірі – валюталық бағам болып
табылады. Оның пайда болуы: ... мен ... ... ... барысында капитал және ... ... ... ... қажеттігінен; дүниежүзілік және ұлттық
нарықтардағы ьейнеленген әр ... ... ... ... ... мен ... ... валютасындағы шоттарын уақтылы
қайта бағалап отыруға байланысты негізделеді.
Валюталық ... – бұл бір ... ақша ... ... бір ... ... ... бағасы. Әрбір елдің ұлттық валюталармен салыстыру
олардың ... және ... ... ... болатын объективті құндық
қатынастарына негізделеді. Валюталық бағам валюталарға ... пен ... ... ... факторларға байланысты өзгереді.
Бағамның қалыптасуына ықпал ететін үш фактолар тоюын бөліп ...... ... ... ... ... ... және т.б.
Экономикалық, халықаралық тәжірибеде ... ... шыңы ... ... өсу, валюта тұрақтылығы және
инфляцияның төменгі қарқыны (жылына 10(-ға дейін(, жұмыссыздықтың ... 8(-ға ... ... ... тепе – ... ... ... негізгі капиталды тәекелден қорғануға
ұмтылыс және ... ... ... жай тауар өндірісінен қазіргі ... ... ... ... ... ... – алтын немесе күміс – валюталық бағамның базасы
монеталық (алтындық( паритет болып табылады, яғни ол, әр түрі ... ... ... металдық құрамына байланысты ... Ол ... ... ұғымымен сәйкес ... ... ... ... ... ... ... сүйенеді
(валюталардың шекті қатынасы ... ... ... ... ... ... ... нүктелерінің шегінде оның айналасында ауытқып
отырады. ... ... ... ... тек екі ... ... еркін түрде сатып алу – сату және сыртқа шығару. Валюталық
бағамның ауытқу ... ... 1( - нан ... жоқ және ... ... ... алтынды шетелге тасымалдау шығындарымен
анықталады.
Жалпы алғанда валюталық ... ... ... ... үш ... ... болады: фундаментальді, техникалық, ... ... ... ... орта ... ... ететін ұлттық экономиканың
жағдайының негізгі макроэкономикалық көрсеткіштері
болып табылады. Әдетте олар, ... ... ... ... ... ... ... негізгі
фактолар бар: сатып алу қабілетінің паритеті бойынша валюталық бағам, жалпы
ұлттық өнім, нақты ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өндіріс индексі, іскерлік оптимизм
индексі.
Техникалық талдау – бұл бағамды ... ... ... ... ...... ... типтерін ажырата білу керек:
сызықты, кесінді графиктері, жапон шамдарының ... - ... ... бағамның қозғалысы толқынға ұқсас болып келеді және онда
бір жерде жоғарыласа, екінші жерде төмендеу байқалады.
Қысқа мерзімді ... ... ... ... динамикасына маңызды
түзетулер енгізуі мүмкін. Оларға мыналар жатады: төтенше оқиғалар ... ... ... ... ... ... ... валюталық
инвестиция.
Валюталық нарыққа қатысушыларының арасындағы валюталық операциялар
валюталарды айырбастаусыз және олардың ... ... ... Бір ... басқа валютаға айырбастау деп шетел валютасын ұлттық
валютаға немесе басқа ... сату ... ... алу, ал ... ... валюталық котировка арқылы анықталды. Валюталар
котировкасы айырбасқа ... екі аұша ... ... ... ... ... ... валюталық бағамды бекіткенде жанама баға
белгіленімі қолданылады. Ол мынадай мағынаны береді: шетел валютасының
белгісінің бір ... ... 1, 10, 100, 1000 ... ... ... сомасының өзгерісін көрсету үшін қолданылады (мысалы,1USD=76,212
KzT). Жаңа баға белгіленімін көп қолданбайды. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... Бұл баға ... көбінесе
Ұлыбританияда қолданылады (мысалы, 1GBP=1,5860 USD).
АҚШ-тың ішкі айналысында жанама баға белгіленімі неміс маркасына қатысты
қолданылады.
Валюталық баға ... түрі ... ... оның ... әсер ... ... валюталық бағамның мәні өзгермей тек
формасы ғана өзгереді.
Әр ... ... ... пен ... салыстыру жолымен банкаралық
бағамды анықтаудан және тіркеуден тұратын баға белгілеу процедурасы фиксинг
деп ... ... ... егер банк валютаны сатса, сатушының бағамы
бекітіледі, ал егер валютаны сатып алса, сатып алушының бағамы бекітіледі.
Мысалы, 1,9430/50 ... ... ... 1 ... үшін ғана ... ... клиенттен 1 долл. 1,9430 неміс маркасына ... ... және 1 ... ... маркасына сатуға мүмкіндігі бар.
Стаушы және сатып алушы курстарыныңарасындағы айырма банктің ... үшін ... және банк ... банктің шығындарын жабу үшін
қолданылады және банк табысын ... Бұл ... ... немесе сперд деп
аталады да, валюталық нарықта болатын ... ... және ... ... өзгереді.
Банкаралық валюталық нарықтардағы операциялар халықаралық төлем және
резерв құралы болып табылатын АҚШ долларына қатысты ... - ... ... үшін ... ... банкімен кросс
– курс негізінде бекітіледі. Кросс – бағам бұл екі валютаның, ... ... ... ... ... шығатын қатынасын білдіреді.
Сатушылар мен сатып алушылар бағамдары ресми бюллетеньдерде жарияланады.
Көбінесе баға белгілеу кестелерінде соңғы бағамдар жарияланады.
1997 жылдағы Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... |Валюта ... ... ... ... |ATS |6,00 ... ... (Belgian franc) |BEF |2,06 ... франкі (Swiss franc) |CHF |51,77 ... юаны (Yuan remind) |CNY |9,12 ... ... (Cyrus pound) |CYP |22,62 ... маркасы (Deut she mark) |DEM |43,67 ... экюі |ECU |83,36 ... ... (French franc) |FRF |12,65 ... фунт ... (Pound ... |GBR |121,44 ... ... (Yean) |YPU |0,62 ... ... (Som) |KGS |4,36 ... воны |KRW |1,00 ... ... (Tenge) |KZT |1,00 ... лирі |MTH |176,92 ... ... |NHG |37,75 ... рублі (Russian ruble) |RUR |12,98 ... ... |UAN |40,44 ... ... (United States dollar) |USD |75,55 ... сомасы (Uzbekistan sum) |UZS |1,46 ... ... ... ... бағамдар – бұл телеграф
аударымдарының бағамдары. ... ... ... бағамдары пошта
аударымының, мерзімді тараттаның және бакнотаның бағамынан әрқашан жоғары
болатын телеграф аударымының ... ... ... ... ... ... ... тура сол ауқытта немесе
келесі күні төленеді, бұл ... ... ... ... ... ... ... көмек береді. Банк – корреспондентттер
арнайы бағамдарды ... ... ... аударым жасағанда
валюталық қателерді болдырмауға мүмкіндік береді.
Құбылмалы және тұрақты валюталар бағамдар. 1973 ... ... ... валюталарды өзара айырбастаудағы тұрақты қатынастардан бас тартып,
валюталық нарықтарда сұраныс пен ұсынысқа байланысты ... орын ... ... ... ... ... ... тұрақты
блмауына байланысты, дамыған батыс елдердің валюталары көп өзгереді, ол бір
ай ішінде 5-10 паыйз болуы мүмкін. Мұндай “құбылмалы” ... ... ... ... ... асырғанда көптеген қиындықтар
туғызады. Осыған ... ... ... ... топтар құрып, өздерінің
валюталары арасындағы тұрақты қатынасты орнатады. ... ... ... валюталық жүйе болып табылады (ЕВЖ), ол 1979 жылы құрылды, оған
батыс Еуропаның 10 елі кіреді ... ... ... ... ... ... ... Испания). Осы елдердің валюталық
бағамдары бекітілген тұрақты бағамдардан 21,25% -дан ... ... ... ... ... ... ауытқуы шектеріне жеткен жағдайда
ЕВЖ-ге мүше мемлекеттер бекітілген шектерде ... ... үшін ... және тағы ... шаралар қолданады; егер бұлар көмектеспесе
ұлттық валюталық ресми революциясы немесе ... ... ... ... ... ... ... бірліктерге “байлауға” тырысады.
Қазіргі кезде 30-дан аса ел өздерінің ұлттық валюталарын АҚШ долларына, 13-
і француз франкасына, 10-нан көбірегі ... ... ... ... Кейбір мемлекеттерде операцияның түрі
бойынша қолданылатын ұлттық валюта бағамдарының бірнеше түрі бар. Бельгияда
2 бағам қолданылады: ...... ...... ... Дамушы елдерде валюталық
бағамдардың көптігі ... ... ... ... үшін ... ... түрлерін шектеу үшін қолданылады. Батыста көптеген
валюталық ... ... ... ... ... бірдей өзгеруі
мүмкін болғандықтан, жеке ақша ... ... ... ... ... үшін арнайы индекстер есептелінеді, ... ... ... ... ...... ... – бір сферасы осы елдің
сыртқы экономикалық қатынастарында ... орын ... ... ... ... қоржынға қатысты бағамның динамикасын
көрсететін тиімді валюталық бағамдардың ... ... ... ... ... ... ... бұл индекстердің динамикасы
халықаралық валюталық нарықтардағы валюта ... ... емес ... ... әр түрлі болады.
ІІ Бөлім. Халықаралық валюта – несие қатынастарының қалыптасуы және дамуы.
2.1. Дүниежүзілік валюта жүйесінің даму кезеңдері.
Бірінші ... ... ... алтын монеталы стандарт негізінде
құрылып, 1867 жылы ... ... ... ... ... ... келісіммен заңды түрде рәсімделді.
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін де кең ... ... ... ... ... ... пайда болуына әкеп соқтырды.
Ол 1922 ж ... ... ... ... ... келісімімен рәсімделді. Бұл генуя валюта жүйесі тәрізді
алтын девизді стандартқа негізделіп құрылды. Ол ... ... ... ... емес ... және ... яғни ... Девиз деген кез келген формадағы шетел ... ... ... және т.б.). Екі ... ... аралығында Бреттон –
Вудс конференциясына дейін резервтік валюта статусы ресми (айырбасталатын
валюта ерекше атағы( ресми ... ... ... жоқ. Ал ... ... мен ... доллар осы статусты бірінші болып алуға өзара
шиеленіскен бәсекелесте таласып жатты.
Үшінші дүниежүзілік ... ... 1994 жылы 22 ... АҚШ БҰҰ – ның
Бреттон – Вудс ... ... ... ... валюта статусы
бекітілді. Онда алтын девиз ... ... ... ... ретінде
американдық доллар мен фунт стерлинг қабылданды. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... осы валюталарға бекітілді. Бұл АҚШ пен
Ұлыбританияның халықаралық ... өз ... ... ... туғызды. 1949 жылы өзіне капиталистік өнеркәсіп өндірісінің 54,6%-
ін, тауар экспортының 33%-ін, ресми алтын ... 75%-ін ... ... ... және оның ... екінші дүниежүзілік
соғыстың нәтижесінде әлсіреуі доллардың үстемдігін қамтамасыз етті. Батыс
Еуропаның және Жапонияның аса уаыр ...... ... ... ... бұл ... АҚШ – қа тәуелділігі, ... ... яғни ... ... ... тапты.
Бреттон – Вудс жүйесінің құрылымдық принциптері:
• доллар мен фунт ... ... ... ретіндегі статусы
бекітілді;
• ХВҚ-ға мүше елдердің ... өз ... ... ... алтын
арқылы айырбастайды, онда валютаның алтын паритеті және валюта
бағамы бекітілді. Валюталардың нарықтық бағамы доллар ... ... ... ±0,75% ... ... ... валюта қатынастарын реттейтін орган – халықаралық
валюта қоры (ХВҚ( құрылды.
Төртінші (қазіргі) дүниежүзілік валюта жүйесі. 1976 ... ... мүше – ... Кингстонда қол қойған келісіммен дүниеге
келіп, Ямайка валюта ... деп ... Бұл жүйе енді ... ... ... ... Онда доллар ерекше орында болғанмен,
ол бұрынғыдай роль атқармайды. Жаңа жұйе көп валюталы ... ... ж. ... ... ... (ЕО) ... Батыс Еуропа
елдерінің интеграциялық процестерін дамытуға көмектесу ... ... ... ... ... аймақтық валюта жүйесі құрылды. Бұл жүйеге
кіретін мемлекеттер ХВҚ-ның мүшелері ... ... ... ... ... бір бөлігі ретінде қарастыруға болады. Солай
болғанмен оны Ямайка жүйесінен ажырататын ... ... ... дамуындағы маңызды кезең – саяси, экономикалық және валюталық
одақ құру жөнінде 1994 ж. қарашада қол ... ... ... ... бірінші кезеңі 1990ж. шілдеде басталып, мүше – елдерге 1992 ж.
аяғында ... ... ... ... ... Бұл ... ... дамуының деңгейін жақындастыруға, инфлянция
қарқынын төмендетуге, бюджет кемшілігін қысқартуға зор ... ... ... ... ... институты құрылып, оның құрамына он екі
орталық банктердің басқармалары енді. Оның мақсаты – ... ... ... эмиссиялау. Бұнда ... ... ... ... ... ... және оған мүше – ... берген есебінің орындалуына басты назар аударылды.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... айыппұл төлеу формасында жазалау шаралары қолданылды.
Үшінші кезең ЕО-ның бірнеше мемлекеті несие – ақша жүйесінің бірыңғай
үлгісі ... бір ... ... ... ... келісімге келген
ХХ ғасырдың аяғында басталды. ... ... 15 ... 11 1999 ж. қаңтарынан
ұжымдық валюта – еуропаны – ... ... қол ... есеп ... үшін
банктік шотқа жазу формасында енгізілетін болды.
2.2. Қазақстан республикасының валюта жүйесі.
Нарыққа өту кезінде Қазақстан Республикасы егеменді ел ... ... ... кезеңінде валюталық саясат жүргізуі керек. Қазақстанның
алдында шетелдермен дербес ... ... ... қатар халық
шаруашылығын қайта құру, оны нарық рельстерінде ... ... ... ... ... 1992 жылдың шілдесінде ХВҚ-ға мүше болып кіргеннен ... ... ... ... ... ... құрылымдық қағидалары
мен қордың Жарғысына сәкес қалыптастыруда. Валюта қатынастарын ұйымдастыру
үшін 1993 жылдың 14 ... ... ... ... алғашқы заң
қабылданды. Ол кезде Қазақстан сом аймағында болғандықтан шетелдермен жеке
валюталық байланыстары жоқтың қасында болатын. Сонымен қатар ... ... ... ... ... дайындап, жеке алтын валюта резервтерін
құру жұмыстарын жүргізумен шұғылдануда еді. ... заң ... ... ... сәйкес келіп, кейбір жағдайларда дамып келе жатқан валюта
қатынастарына тіпті қарама – қайшы сипатта ... 1996 жылы 24 ... ... ... ... жаңадан заң қабылданды”.
Қазақстан Республикасының шетелдермен жүргізілетін ... ... ... ... ... заңдарда
айқындалған. Олар жоғарыда айтылған заңға ... ... ... ... ... 1993 ... 13 желтоқсандағы заң; ... ... ... ... 1995 ... 30 ... заң; ... мен қымбат бағалы металдармен байланысты қатынастарды мемлекеттік
реттеу туралы” 1995 жылдың 20 шілдедегі заң; ... және банк ... 1995 ... 31 ... заң; ... ... ҚР Президентінің
Жарлықтары, үкімет Қаулылары мен Ұлттық банк басқармасының нормативтік
актілері .
Қазақстан заңдары ... ... ... ... ... ... шетел валютасындағы бағалы қағаздар, валюталық құндылықтарды,
аффинирлинген алтын мен басқа да бағалы металдарды республикаға әкелу, ... және ... ... ... ... ... ... субъектілері болып резиденттер және резидент еместер
саналады. Резиденттерге жататындар:
• Қазақстан ... ... жеке ... оның ... ... ... ... жүргендер;
• Қазақстан Республикасының заңдары бойынша құрылған заңды ... – ақ ... ... ... ... және
одан тыс жерлердегі өкілдіктері;
• Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі ... ... ... ресми өкілдіктер, сондай – ақ шаруашылық немесе коммерциялық
іспен шұғылданбайтын өкілдіктер;
Қазақстан Республикасындағы резидент еместерге ... ... ... ... ... және жеке ... ... заңдарына сәйкес шетел валютасын сатып алу – сату мәмілелері
Ұлттық банк валюта операцияларын ... ... ... ... ... ... мен ... биржалар арқылы жүреді.
Қазақстан Республикасында негізгі валюталық реттеу ... ... ... саналады. Ол:
• Шетел валютасының және шетел валютасындағы бағалы ... аясы мен ... ... ... ... ... ... шектеулер енгізеді, ондай шектеулерді
сыйақы көлеміне де енгізеді;
• Резиденттердің шетел банктеріне шот ашу ... ... ... ... белгілеп, валюталық операциялар жүргізуге
лицензиялар береді;
• Ұлттық валютаның – теңгенің шетел ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүргізу, ... және ... ... ... – ақ ... валюталарымен және бағалы
металдармен жасалатын операциялар бойынша Қазақстан ... баға ... ... ... ... ... бағамын
белгілеу жолымен реттейді,
• Алтын валюта активтерін ... ... ... жүргізеді;
• Халықаралық есеп айырысуды ... ... ...
валюталық және несие – есеп айырысу қатынастарын жетілдіреді;
• Қабылданған мемлекеттік шарттарға сәйкес шетелдік және халықаралық
ұйыдармен шетел валюталарын тартады.
Қазақстанда ... ... ... ... ... және олардың
агенттері жүргізеді. Валюталық бақылау органдары болып Ұлттық банк ... ... ... ... ... агенттері болып зң
бойынша валюталық бақылау қызметін жүргізетін ұйымдар, атап ... ... ... ... банктер есептеледі.
Валюталық бақылау негізінен мына бағытта жүргізіледі:
• Жүргізелетін валюталық операциялардың ... ... ... оғпн ... ... мен рұқсттың болуы;
• Резиденттердің мемлекеттік алдындағы ... ... ... ... ... – ақ ҚР – ның ішкі ... ... валютасын сату міндеттемелерінің орындалуын
тексеру; резиденттер еместердің ... ... ... ... ... ... қатынастары халықаралық экономикалық, саяси және мәдени
қатынастарға қызмет етіп, ол мемлекеттің төлем балансында көрініс ... ... ... ... реттеу. Валюталық саясат.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, нарықтық экономика жағдайында халықаралық
валюталық қатынастарды реттеу екі түрде жүзеге асырылады:
• Нарықтық реттеу;
• Мемлекет ... ... ... ... ... сұраныс және ұсыныс, сондай – ақ
олардың ... ... ... ... ... ... құн ... Мұндай заңдардың валюталық нарықтағы бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... қызметтер, капиталдар, несиелер қозғалысына байланысты ... ... ... ... ... ... келуін
қамтамасыз етеді. Баға механизмі және ... ... ... ... ... ... агенттер валюталарды сатып
алушылардың сұранысы мен ... ... ... туралы біле алады.
Сонымен бірге, нарық валюталық операциялардың жағдайы туралы ақпараттар
көздері ... ... та ... ... бері валюталық қатынастарға араласып келген,
бастапқысында ол жанама түрде кейіннен оның ... ... ... ... ... ... ... 30-жылдардағы ХХ ғ.
алтын стандарты алынып тасталуына байланысты ... ... ... ... механизмі қызметін тоқтатты. Бағамдық шекті қатынастардың аяқ
асты ауытқуы мен валюталық дағдарыстар ұлттық және ... ... әсер ете ... ауыр әлеуметтік – экономикалық зардапқа ұшыратты.
Нарықтық және мемлекеттік валюталық реттеу ... – бірі ... ... ... яғни ... ... түссе, ал,
екіншісі, валюталық қатынастарды нарықтық реттеудегі теріс салдарларды
жоюға ... Екі ... ... ... ... жағдайлардағы
тиімділік және шектеуге байланысты анықталады. Сондықтан да олардың
арасындағы ... ... жиі ... отырады. Дағдарыс, соғыс және ... қиын ... ... мемлекеттік валюталық реттуедің маңыздылығын
артады. Сондай – ақ валюталық – экономикалық ... ... ... ... ... бұл ... ... бәсеке орын
алады. Бірақ та мемлекет бұл жағдайда да валюталық қатынастарды ... және ... ... ... ... ... экономикасын реттеу жүйесінде валюталық саясат маңызды орын алады.
Валюталық саясат – бұл ... ... және ... мақсаттарына
сәйкес халықаралық валюталық және басқа экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ең басты бағыттары мен формалары
елдердің валюталық – экономикалық ... ... ... ... аренадағы күштердің орналасуына байланысты
анықталады.
Заңды түрде валюталық саясат ... ... яғни ... ... ... ... ... байланысты операциялардың жасалу
тәртібін реттейтін құқықтыңнормалар жиынтығымен, сондай – ақ екі жақты көп
жақты валюталық ... ... ... ... ... ... ... іске асырудың басты бір құралы валюталық реттеу болып
табылады.
Тікелей ... ...... ... және ... ... ... жолымен іске асса, ал жанама валюталық реттеу – ... ... және ... ... ... ... әсер етеді.
Мемлекетаралық валюталық реттеу ұйымы – Халықаралық Ваоюталық қор ... ... ... ... және ... ... ... құрылымдық валюталық саясат;
2. ағымдық валюталық саясат.
Құрылымдық валюталық ...... ... жүйедегі құрылымдыұ
өзгерістерді жүзеге асыруға бағытталатын ұзақ мерзімді шаралар жиынтығы.
Ағымдық валюталық саясат – валюталық бағамды, валюталық ... ... пен ... ... ... ... оперативті түрде
реттеуге бағытталған қысқа мерзімді шаралар.
Валюталық саясаттың мынадай формалары қолданылады:
1. Дисконттық валюталық саясат;
2. Девиздік валюталық ... ... ... саясаттың мынадай жүзеге асырылу формалары
болады:
валюталық интервенция;
валюталық резервтерді диферсификациялау;
валюталық шектеу;
валюталардың алмастырылу дәрежесін реттеу;
валюталық ... ... ... – бір ... ... ... мен ... балансын
реттеуге, екіншіден, ішкі несиелер динамикасын, ақша массасын, бағаны,
жиынтық сұранысты реттеуге ... ... ... ... алу ... саясат – мемлекеттік ұйымдардың немесе орталық бантің шетел
валюталық сату және ... алу ... ... ... бағамына әсер ету
әдісі.
Девиздік саясат көбіне ... ... ... ... ... интервенция ХІХ ғасырдан бастап қолданыла баста.ан. Алтын
монометаллизмі алынып ... ... ... ... кеңінен
қанат жайды.
Валюталық резервтерді диферсификациялау – бұл ... ... ... ету, ... ... ... және ... сақтау мақсатында әр түрлі валюталарды қосу жолымен ... ... ... ... ... және ... саясат қарапайым түрде тұрақсыз валюталарды сату және қалықаралық
есеп айырысулар үшін қажетті ... ... ... алу ... ... ... және ... бағам режимі Ұлттық және мемлекетаралық
реттеу объектісі болып табылады.
Девлъвация мен ...... ... ... әдістеріне
жатады.
Девальвация – ұлттық валютаның бағамын шетел валюталарына қатынасы
бойынша ...... ... ... шетел валюталарына қатынасы бойынша
жоғарлату.
Девальвация пайызын есептеу формуласы мынадай:
Бе – Бж
Д = Х ... – ескі ... – жаңа ... ... ... ...... = Х ... ...... мен ... ... және басқа
валюталық құндылықтармен жасалатын операцияларына заңды түрде ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары мынадай:
• төлем балансын теңстіру;
• валюталық бағамды қолдау;
• ағымдағы және стратегиялық міндеттерді шешу үшін мемлекеттің
бағалықтарының шоғырлануы.
Валюталық шектеу ... ... ... ... ... ... және өкілетті банктерде
орталықтандырылуы;
• валюталық операция жасау үшін ... ... ... ... шоттарды толық немесе жартылай жабу;
• валюталардың қайтарымдылығын ... ... ... және ... ...
несие және қаржы ұйымдары.
3.1. Халықаралық есеп айырысу банкі (ХЕБ - ... есеп ... ...... ... ... ... Ол
1930 ж. Англия, Белгия, Германия, Италия, ... және ... ... ... негізінде құрылған. Бұл мемлекеттер сондай – ақ
Швецариямен осы банктің Базельде ... ... ... қол ... ... орталық банктерінін басқа, оның ... ... АҚШ – тың ... банкирлік үйі бастаған
кейбір коммерциялық банктері болды. ХЕБ – ны құрудың мақсаты – ... ... ... банктерінң ынтымақтастығына жәрдемдесу және олардың
арасындағы халықаралық есеп айырысуды қамтамасыз ету деп ... ... оған ... тағы да 19 елі ... ... ... ... ХЕБ – ның әрі құрылтайшылары, әрі оның
клиенттері болып ... ... ХЕБ – ны ... ... ... деп жиі ... Онда Федералдық резервтер жүйесі АҚШ –
тың ... ... ... да, ол ХЕБ – мен ... ... қызмет жасайды.
Базельде ай сайын өтетін мәжілістерде және ХЕБ – ның ... ... ... ... ... ... басқарушылар кеңесінің
мүшесі қатысады. ХЕБ – ың дәстүрлі ... ... ... ... ... бірақ АҚШ өз ықпалын арттыра түсуде.
Қазіргі кезде ХЕБ мүшесі ... 30 – дан ... ... есептеледі, оның
ішінде екінші дүниежүзілік соғысқа дейін оған ... ... ... ... Албания, Болгария, Внегрия, Польша және ... ... мен ХЕБ тың ... ... ... оның ... ... еуропалық валюта – несие ұйымынан
халықаралық ұйымға айналуын сипаттайды.
ХЕБ – ның қызметін ... ... ... мен ... кеңесі
басқарады, ал Банктің өзі шын мәніндегі акционерлік еспе айырысу ... ... ... Жарғысына сәйкес оның негізгі қызметтері ... ... ... қолайлы жағдайлар жасау және
қатысушылардың мемлекетаралық есеп айырысуын жүргізгенде сенімді жақ ... Банк ...... ... және басқа операцияларыд, оның
алтынмен операциялар жүргізеді, сондай – ақ ...... ... реттеу жүргізеді. Операциялар бойынша есеп айырысу валютасы
болып швецариялық алтын франк қабылданған, ал АҚШ ... ... ... үшін ... ... ... валюталардың бағамын қолдау мақсатында 60 – жылдардың
басынан бастап ... ... ... бастады – ол орталық банктердің
біріккен валюталық интервенциясы. Ол шетел валютасына сұраныстың ... ... ету үшін ... орталық банкісімен “своп”
операциясын жүргізу тәжірибесін ... Одан ... ХЕБ - ... ірі ... ... – зерттеу орталығы. Ол басқа халықаралық
қаржы – несие ұйымдарымен белсенді ынтымақтастық саясатын жүргізеді.
3.2. Халықаралық валюта қоры (ХВҚ - МВФ) және ... ... ... даму ... - МБРР)
Екінші дүниежүзілік соғыста Еуроап мемлекеттерінің қираған экономикасын
қалпына келтіру және тұрақтандыру мәселелерін шешу мақсатында 1944 ...... ... ... ... – қаржылық конференциясында екі
ұйым: Халықаралық валюта қорын және ... ... құру және ... құру ... ... қабылданды. Қор әлемдік валюта жүйесінің
тұрақтылығын ... ... ал Банк оған ... ... ұзақ ... дамуын ынталандыру үшін құрылған.
ХВҚ Біріккен Ұлттар Ұйымының маманданған органы ретінде өз жұмысын 1947
ж. ... ... Оның штаб – ... Нью – ... орналасқан,
басқарушы органы – ... ... ... ... ... немесе орталық банктердің басқармаларынан тұрады. Кеңес жыл
сайын шақырылады. Атқарушы органы – ... ол ... ... ең ... бар ... 6 ... және географиялық белгілеріне байланысты
салынған басқа елдердің 16 ... ... –ың ... ... ... сауданың және валюталық ынтымақтастықтың дамуына көмек
көрсету;
... ... ... ... және валюталық шектеуді
жою;
• төлем баласының теңелуі үшін кез – ... ... ... ... ... ... құру және даму ... (ХҚҚДБ - МБРР) БҰҰ – ... және оның ... ... ... ... өз ... 1946 ... бастады. Банктің өз жұмысын ... ... ... ... ұйымдастырылады. Халықаралық қаржы ... ... даму ... ... инвестициялық таластарды
реттеу орталығы(ХИТРО) және Инвестицияларды қорғау жөніндегі көп жақты
агенттік ... ... ... осы ... ... әлемдік банк тобын (ӘБ)
құрайды, оның штаб – пәтері Вашингтонда орналасқан, ал ХҚКДБ – осы топтың
орталық ... – оны ... банк деп ... Бұл топ дамушы елдердің нарық
құруына, экономикалық потенциялын көбейтуіне серіктес ... ... ... көтеруге жәрдемдеседі.
ӘБ – тің атқаратын незігі қызметтері:
• кең спектрлі ... яғни ... ... ... беру ... ... ... бастап инфрақұрылым және экономикалық
саясат реформасына дейін дамушы ... ... ...... ... ... ... талдау және кеңес ... іс ... ... ... ... – ақ жүргізілетін
жобалардың мазмұны мен құрамын үнемі түзету;
• бай және ... ... ... ... ... делдалдық
қызметі.
Банк жылма – жыл үнемі пайда тауып, оны өз қажетіне жұмсайды, ... ... ... ... ... (ХҚК - МФК) 1956 ж. мемлекеттік кепілдік
алмай – ақ дамушы елдердің экономикасындағы жеке ... ... үшін ... Ол әлемдік нарықта өте жоғары рейтінгісі ... ... ... ... ... ... тек бестен
бір бөлігін ғана ӘБ қарызы есебінен толтырады.
ХҚК – ның негізгі принциптері:
• жоба ... ... ... ... 25%-ін қаржыландыру;
• кәсіпорын акцияларының тек 35%-не дейінгісін сатып ... ... ... ... даму ассоциациясы (ХДА - МАР) 1960 ж. дамушы мемлекеттердің
ішіндегі ӘБ – тен қарыз алуға жағдайы келмейтін ең ... ... ... ... ... дербес ұйым болғанымен, көп жағдайларда ӘБ бірігіп жобаларды
несиелейді.
Инвестициялық таластарды реттеу жөніндегі халықаралық орталық (ИТРХО -
МЦУИС) 1966 ж. ... ... ... яғни ... ... ... ... және арбитраждық келіссөздер жүргізуге
жағдай жасау үшін ... ... – ақ бұл ... ... ... құқықтық ережелер шығарумен және кеңес берумен айналысады.
3.3. Аймақтық халықаралық несие қаржы ... ... бұл ... ... ... ХХ ... 60 – жылдарында
дүниежүзілік отарлау жүйесі ... ... және ... ... ... мен ... интеграциясының кеңейуі әсер етті.
Аймақтық банктерге жатаындар:
• 1959 ж. құрлған Америка аралық даму банкі ... - ... ... 1964 ж. ... ... даму ... (АфДБ - АфБР); Абиджанда
орналасқан;
• 1966 ж. ... ... даму ... ...... ... банктерді құруға осы аймақтардағы дамушы елдерден басқа ... ... ... ... және АҚШ, ... ... ... банк мүшелерінің ⅓ бөлігі, банктердің ... көп ... ... Ол ... ... мүмкіндіктерін кеңейтуге әсерін тигізеді.
Олардың мақсаты бір – біріне ұқсас: сол аймақтарды ... ... ... ... ... бірлестіктерді несиелеу. Банктер өз ресурстарын
қалыптастыруда және әлеуметтік қорларға қаржы тартуда бірдей ... ... ... ... ... ... сондай – ақ
несие саясатын көбіне ӘБ тобының үлгісімен жүргізеді.
Батыс Еуропа ... ... ...... ... – 1993 ж. Маастрихт шартына сай Еуропалық ... (ЕО) ... ... ... ... және ... іс – шараларын
нығайту.
ЕО негізгі аймақтық ұйымдарына жататындар:
Еуропалық инвестициялық банк (ЕИБ) ... ... 1958 ... ... 7 ... 12 жылға дейін, ал дамушы елдерге 30 – 40 ... ... ЕИБ ... – ЕО ... артта қалған елдерді дамыту,
кәсіпорныдарды қайта құру, біріккен ... ... ... ... ... ... ... оған мүше – дамыған мемлекеттердің ... ... ГФР, ... және Италия сияқты елдердің үлесі 15 ... ... ... қордың 10%-тен астамы резерв капиталының үлесіне
тиеді. Банк ... ... ... ... еуропалық және
халықаралық капитал нарықтарынан қаражат ... ... ... ... ... ... ... дамытуға
бағыттлған жобаларға береді. Мысалы, қазіргі кезде ол ірі ... ... ... польшалық жобасының 30%-ін қаржыландыруды
жоспарлауда, жобаның ... ... 2,2 млрд ... ... және ... ... ... шеңберінде іс – шаралар
жүргізетін ЕИБ – тен басқа да кіші масштабты несие – қаржы ... ... даму қоры (ЕҚД - ЕВР) 1958 ж. ... ... екі ... ... көрсету бағдарламасын қолдау үшін құрылған.
Еуропалық валюта институты (ЕВИ). Ол 1973 ж. ... ... ... ... ... 1994 ж. ... орналасқан жері Франк – фурт
– на – ... Оның ... он екі ... ... басқарушылары бар,
осы банктердің ақша және несие саясатын жүргізіп, Еуропа орталық ... ... және ... валюта енгізуге мүмкіндік туғызатын
ұлтаралық орган. Бұл институттың міндеті – ЭКЮ ... және мүше ... ... ... ... 1998 ж. ... ... бұл
институт еуро шығаратын Еуропалық орталық банк деп аталды.
Аймақтық валюта – несие ұйымдарынң арасында ерекше ... ... құру және даму ... ... - ЕБРР) алады. Ол 1990 ж. құрылған,
орналасқан жері – ... ... –ың ... ...... және ... елдеріне, оның ішінде ТМД елдеріне, нарықтық экономиканы
қалыптастыруға ... ... ... уақытта оның құрылтайшылары – 60
мемлекет барлық еуропа елдері, ... ... ... ... ... ... және ЕО, ЕИБ ... кейбір ұйымдар. Жарғылық капиталы 20
млрд. ЭКЮ құрайды.
ЕҚКДБ – нің ... ... ... сай ... Бұл ... ... ... және инфрақұрылымды дамытуға техникалық көмек
көрсетуді несиелейді. Банктің айрықша ... ... ... – қаржылық –
банктік сектор, энергетика, көлік, телебайланыстық ... ... ... – ақ ол ... ... қолдауға да көп көңіл бөлуде.
ЕҚКДБ сратегиялық мақсатының бірі – ... ... ... ... ... ... құрылуына және жаңартылуына
көмек көрсету, сонымен ... осы ... ... ... ... ж. 143 жаңа ... жүзеге асыру үшін Банк 2,3 млрд ЭКЮ бөлген.
Өзінің құрылғанынан бері 1998 ж. ... Банк 600 ... ... ... ... ЭКЮ ... Банктің 1198 – 2001 жылдарға арналған Орта ... ... бір ... ... сомасын 15 млрд ЭКЮ – ге дейін
жеткізу мүмкіндігі қаралған.
Қазақстан Республикасы нарықтық экономикаға өту барсында 1992ь ... ӘБ ... одан ... ... ... ... несие – қаржы
институттарныа мүше ... ... ... ... олардың тең құқықты
әріптесі ретінде өзінің нарықтық даму ... іске ... ... табуда.
Мысалы, ҚР ЕҚКДБ мүше болып ... ... ... 3 млн ... ... көмек алды, соныен бірге банк ... ... және ... ... ... жүзеге асыруға 100 млн ЭКЮ көлемінде ... ... ... ... ...... қызметкерлерiнiң нәтижесiнен өзара қызмет ететiн
және әлемдiк ... ... ... етуi ... қоғамдық қатынастар жиынтығын бiлдiредi.
Халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... бiр формаларды иемдене
бастады. Нәтижесiнде валюталық жүйе қалыптасты.
Ваюталық жүйе дегенiмiз - ұлттық заңдылықтарымен ... ... ... шарттарымен бекiтiлетiн валюталық ... және ... ... бiлдiредi .
Валюталық жүйелер 3 түрге бөлiнедi:
1. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... мемлекет аралық валюталық жүйе
Валюталық рыноктарда валюталық операцияларды жүргiзуге ... мен оған ... ... ... және ... мен несиелер қозғалысы ... ... ... ... дегенiмiз – бұл бiр елдiң ақша ... бiр ... ақша ... ... бағасы. Әрбiр елдiң ұлттық
валюталарын салыстыру оларды ... және ... ... пайда
болатын обьективтi құндық қатынастарына негiзделедi. Валюталық ... ... пен ... ... етушi көптеген факторларға
байланысты ... ... ... капиталдар мен несиелердiң
қозғалысы кезiнде, дүниежүзiлiк және ұлттық рыноктардың бағаларын, сонымен
бiрге әр ... ... ... немесе шетелдiк валюталарға шаққандағы
құндық көрсеткiштердi салыстырған ... ... ... аса ... ... жүйесi дүниежүзiлiк валюта жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... ... осы
мемлекеттiң заңымен бекiтiлген ақша бiрлiгi құрайды. Қазақстанның ұлттық
валютасы Елбасының 1993 жылғы 12 қарашасындағы ... ... ... ... ... ... 1993 ... 15 қарашасынан бастап
айналымға теңге енгiзiлдi.
Қазақстанның дүниежзiлiк шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы ... ... және ... қатынастарына белсендi түрде қатысуын
талап етедi. Елiмiздiң ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын орнықтыру және оны еркiн ауысатын валюталарға
айырбастауды мейлiнше ырықтандыру.
Қазақстан 1992 ... ... ... валюталық қорға мүше
болып кiргеннен бастап ... ... ... ... ... ... ... қордың ... ... ... ... ... үшiн 1993 ... ... ... ... ... ҚР-ның алғашқы заңы
қабылданды. Ол кезде ... ... ... ... ... жеке ... байланыстар жоқтың ... ... заң ... ... ... ... ... сәйкес келiп
кейбiр жағдайларға байланысты ... келе ... ... ... ... ... болды. 1996 жылы 24 ... ... ... ... жаңадан заң қабылданды.
Қазақстанның дүниежүзiлiк ... ... ... капиталының дүниежүзiлiк рыногына шығуына, портфелдiк және тiкелей
инвестициялар операцияларына ... мол ... ... ... қатынастардың дамуы елiмiздiң ... ... ... ... экономикамыздың орнын көрсетедi.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу ... ... ... ... Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық
құқық: Оқу құралы. – ... ... ... 2004. – 302 ... Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.
- ... ... ... ... ... ... ... / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика,
2001, - 466 б.
5. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша ... және ...... Қазақ
университетi, - 2004ж. – 248 бет.
6. Деньги, ... ... ... / Под. Ред. О.И ... Изд. ... - Москва: 1999г.
7. Абрамова М.А., Александрова Л.С. / ... ... ... ... ... пособие – Москва , 1996г.
8. Бункина М.К. / Деньги, ... ... ... ...... – 173 ... С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ
хабаршысы. №5, - 2003 ... ... Ш.М. ... ... және оның ... ... сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2005
ж.
11. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң ... ... // ... ... ... туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп және бухгалтерлердің этикалық жауапкершілігі8 бет
Нарық және иерархия туралы22 бет
Нарықтық қатынастар туралы16 бет
Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасу және даму тарихы 1861-1917 жж20 бет
Қазақстандағы нарықтың даму тарихы17 бет
ҚР жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері5 бет
Әкімшілік және нарықтық экономика: салыстырмалы талдау26 бет
Өнеркәсіп өндірісін диверсификациялау үрдісін зерттеудің теориялық-әдістемелік негіздері.22 бет
Валюталық нарықтар12 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу ерекшеліктері48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь